Mitoloji ve Din - Tüm Sorular
Ünite 0
Soru 1
Kojiki ve Nihongi hangi inancın kutsal metinleridir?
Seçenekler
A
Taoizm
B
Hinduizm
C
Konfüçyanizm
D
Şintoizm
E
Budizm
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi mitin tanımıdır?
Seçenekler
A
Mit, çok tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsanelerdir.
B
Mit, tek tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsanelerdir.
C
Mit, ilahi kökenli bir dinin tanrısı, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsanelerdir.
D
Mit, çok tanrılı bir dinin yanlışlığını ortaya koyan felsefi önermelerdir.
E
Mit, ahlaki öğretiler ve dersler çıkarmamızı sağlayan kıssalardır.
Soru 3
Fırtına Tanrısı Teşup'un krallık tahtına oturmasının konu edinildiği efsane hangisidir?
Seçenekler
A
Kamruşepa
B
Elkunirşa ve Aşertu
C
Kumarbi
D
Telipinu'nun Kayboluşu
E
Ullikummi Şarkısı
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Uzakdoğu dinlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Budizm
C
Taoizm
D
Yahudilik
E
Hinduizm
Soru 5
Sumerler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sumerler, evrenin düzene sokulması ve insanın yaratılışını mitlerle anlatmıştır.
B
Sumerlere göre evrende hayat ilk defa suda başlamıştır.
C
Sumerlerde ölümsüzlüğün yalnızca insanlara ait olduğu görüşü hâkim olmuştur.
D
Sumerler evrenin ve insanın yaratılışı konusunda çeşitli düşünceler üretmişlerdir.
E
Sumerlere göre evreni oluşturan öğeler yer ve gökten ibarettir.
Soru 6
"Kozmik ağaç" kültü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
"Hayat ağacı" da denilmektedir.
B
Yedi dalı olduğu ve bunların göğün katlarına ulaştığına inanılmıştır.
C
Kozmik ağacın tepesinde iki aslan uyumaktadır.
D
Yapraklarında insanların kaderi yazılı olduğu inanılmıştır.
E
Ebedi canlılığın sembolü olmuştur.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisinde Hurri kökenli masallar gösterilmiştir?
Seçenekler
A
Kumarbi - Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
B
Gılgamış - Anzili ve Zukki'nin Kayboluşu
C
Ullikummi Şarkısı - Kamruşepa
D
Zalpa Şehri Öyküsü - Appu ve İki Oğlu
E
Gümüş'ün Şarkısı - Hannahanna'nın Kayboluşu
Soru 8
Mitik dinlerle ilahi dinlerin temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mitik inançlar eski, ilahi dinler yenidir.
B
Mitik inançlar insan merkezli, ilahi dinler tanrı merkezlidir.
C
Mitik inançlar tanrıların çeşitliliğini ilahi dinler ise ebediliklerini konu edinir.
D
Farklı coğrafyalarda yayılmışlardır.
E
Farklı ırklar arasında yayılmışlardır.
Soru 9
Bir okçuluk yarışmasında altmış kral ve yetmiş kahramanı yenerek yiğitliğini kanıtlayan masal kahramanı kimdir?
Seçenekler
A
Gurparanzah
B
Udubşarri
C
Upelluri
D
Gılgamış
E
Şintalimeni
Soru 10
"Yasalar her şeyin kralıdır" diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Sofokles
B
Atreus
C
Pindaros
D
Homeros
E
Protagoras
Soru 11
İlahi dinlere göre Hristiyanlığın kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mezmurlar
B
İncil
C
Zebur
D
Kur'an
E
Tevrat
Soru 12
Bu soru iptal edilmiştir.
Seçenekler
A
Soru iptal edilmiştir.
B
Soru iptal edilmiştir.
C
Soru iptal edilmiştir.
D
Soru iptal edilmiştir.
E
Soru iptal edilmiştir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi "insanlara bir hayat tarzı sunan, onları belli bir dünya görüşü içinde toplayan, yaratıcıya isteyerek bağlanma, birtakım şeyleri duyma, onlara inanma ve onlara uygun iradi faaliyette bulunma olgusu" olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Efsane
B
Destan
C
Mit
D
Kült
E
Din
Soru 14
Adı "Güzel yerin efendisi" anlamına gelen ve Gılgamış ile dostluk kuran Sumer tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnanna
B
Ereşkigal
C
Enkidu
D
İştar
E
Dumuzi
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Anu ve Kumarbi'nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu'nun erkek kardeşidir?
Seçenekler
A
Aştap
B
Alalu
C
Kaşku
D
Aranzah
E
Hepat
Soru 16
Elamlıların bir Sumer şehrini yakıp yıkarak yağmalayıp kralını da esir almaları halk üzerinde derin bir etki yaratmış ve şairler de uzun ağıtlar yazmışlardır. Elamlıların ele geçirdiği şehir ve esir düşen kral aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ur kralı İbbi-Sin
B
Uruk kralı Lugalbanda
C
Lagaş kralı Gudea
D
Uruk kralı Enmerkar
E
Ur kralı Amar-Sin
Soru 17
Phryg ve Roma döneminde Kybele olarak anılan tanrıça kimdir?
Seçenekler
A
Ereş.Ki.Gal
B
Hepat
C
Kubaba
D
Hannahanna
E
İnara
Soru 18
Mezopotamya'da bereketi temsil eden, eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenen Hitit tanrısı kimdir?
Seçenekler
A
Kaşku
B
Ea
C
Aştapi
D
Aranzah
E
Alalu
Soru 19
Sumer inancında Uruk şehrinin koruyucu tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ninşubur
B
Ningişzida
C
Sin
D
Ningirsu
E
İnanna
Soru 20
İkonografik sembolü mısır başağı olan Sümer tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ningişzida
B
Ninurta
C
Ereşkigal
D
Ninhursag
E
Nisaba
Soru 21
Homeros'a göre, krallık yetkisi hangi tanrıdan gelir?
Seçenekler
A
Uranos
B
Kronos
C
Zeus
D
Poseidon
E
Hades
Soru 22
Altay kamlarının inancına göre, insanlar yaratıldıkları zaman Umay Ana ile beraber hangi ağaçtan yere inmiştir?
Seçenekler
A
Kozmik Ağaç
B
Evliya Ağaç
C
Hayat ağacı
D
Zeytin Ağacı
E
Kayın ağacı
Soru 23
Yazarı belli olmayan eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Doğal destanlar
B
Gerçek destanlar
C
Olağanüstü destanlar
D
Ulusal destanlar
E
Yapay destanlar
Soru 24
Mitler daha çok tabiat ile ilgili meseleleri özellikle ele almıştır. Buna göre Evren-doğum olarak tanımlanan terimin bilinen diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Kozmos
C
Kozmogoni
D
Nigeh
E
Etik
Soru 25
Adı "Güzel yerin efendisi" anlamına gelen ve Gılgamış ile dostluk kuran Sumer tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Iştar
B
Enkidu
C
Dumuzi
D
İnanna
E
Ereşkigal
Soru 26
Kahramanların saklandığı yerdir. Köroğlu destanında kahramanlık vurgusunun cereyan ettiği mekandır. Dede Korkut kitabında kahramanlar ile arasında öyle bir ilişki kurulmaktadır ki bir anlamda insanlara çare üreten manevi merkez durumundadır.
Yukarıdaki paragrafta aşağıdaki kültlerden hangisi ile ilgili bilgi verilmiştir?
Yukarıdaki paragrafta aşağıdaki kültlerden hangisi ile ilgili bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
Gök
B
Orman
C
Irmak
D
Dağ
E
Deniz
Soru 27
Sumer destanlarında, Şamaş ile birlikte gökyüzünün koruyucu tanrısı sayılan ve bereketli yağmurları getirdiğine inanılan tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Lamassular
B
Adad
C
İnanna
D
Ningirsu
E
Dumuzi
Soru 28
"Bütün çeşitliliğine rağmen, dinler ortak özelliklere sahiptir." Aşağıdakilerden hangisi bu ortak özellikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çok tanrılı olması
B
İnanç
C
Etki boyutunun olması
D
Duygu
E
İbadet
Soru 29
Hatti kökenli İlluyanka efsanesinde "İlluyanka" nasıl bir varlıktır?
Seçenekler
A
Kuş/kartal
B
Balık/yunus
C
Yılan/ejderha
D
Aslan
E
Grifon
Soru 30
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Masal
D
Totem
E
Kült
Soru 31
Grek dünyasında Atlas'a benzeyen, yeraltında oturup omuzları üzerinde yeryüzü ile gökyüzünü taşıyan Hitit tanrısı kimdir?
Seçenekler
A
Upelluri
B
Telipinu
C
Ullikummi
D
Lama
E
Hepat
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Olympos'a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları çalarak, hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir?
Seçenekler
A
Atlas
B
Epimetheus
C
Achileus
D
Odyseus
E
Prometheus
Soru 33
Mitlerin ilk ve önemli yazılı kaynakları olan İlyada ve Odysseia kime aittir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Pindaros
C
Herodot
D
Homeros
E
Protagoras
Soru 34
Sumerler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sumerler, evrenin düzene sokulması ve insanın yaratılışını mitlerle anlatmıştır.
B
Sumerlerde ölümsüzlüğün yalnızca insanlara ait olduğu görüşü hâkim olmuştur.
C
Sumerler evrenin ve insanın yaratılışı konusunda çeşitli düşünceler üretmişlerdir.
D
Sumerlere göre evrende hayat ilk defa suda başlamıştır.
E
Sumerlere göre evreni oluşturan öğeler yer ve gökten ibarettir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Anu ve Kumarbi'nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu'nun erkek kardeşidir?
Seçenekler
A
Aranzah
B
Kaşku
C
Hepat
D
Aştap
E
Alalu
Soru 36
"İnsan zoon politikon'dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır. Yalnız yaşayan ya Tanrıdır, ya da hayvandır" sözleri aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Thales
C
Platon
D
Aristo
E
Demokritos
Soru 37
Grek (Yunan) mitolojisinde bilgeliğin doruğunda olan ve hem tanrıların hem de insanların babası olan tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Hermes
B
Zeus
C
Apollon
D
Hades
E
Kronos
Soru 38
Günümüzde batı duvarı kalıntılarına Ağlama Duvarı denilen Süleyman Mabedi (Bet-Hamikdaş) aşağıdaki şehirlerin hangisinde inşa edilmiştir?
Seçenekler
A
Medine
B
Halep
C
Şam
D
Kudüs
E
Mekke
Soru 39
"Çin'in Lu eyaletinde, soylu bir ailede dünyaya gelmiştir... Çocukluğundan itibaren iyi bir eğitim almış, mabetlerin kütüphanelerinde ve daha sonraları da arşivlerde çalışmış, Çin tarihi ve geleneğine hakim bir kişi olmuştur. Yirmi yaşından itibaren ders vermeye başlamış, şöhreti kısa sürede yayılmıştır. O'nun bu başarısının temelinde yatan eskilerin hikmetini yeniden yorumlamak ve bunu öğretme çabası yatmaktadır."
Yukarıdaki paragrafta hakkında bilgi verilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki paragrafta hakkında bilgi verilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tenrikyo
B
Konfüçyüs
C
Lao-Tzu
D
Sidharta Gautama
E
Amaterasu
Soru 40
Hititlere Hurriller aracılığı ile geçmiş olan Ullikummi efsanesi hangi eskiçağ ulusu tarafından Yunan kültürüne girmiştir?
Seçenekler
A
Lidyalılar
B
Mısırlılar
C
Hattiler
D
Urartular
E
Fenikeliler
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Sümerlerin iki yüzlü tanrısı olup kültü Roma'ya kadar girmiştir?
Seçenekler
A
Usumi
B
Anzu
C
Ningirsu
D
Enlil
E
Enkidu
Soru 42
Mitik dünya görüşünü konu alan aşağıdaki bilgi alanlarından hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Physis: Doğa bilgisi
B
Geo: Yer bilgisi
C
Theos: Yıldız bilgisi
D
Kozmos: Evren bilgisi
E
Mythos: Mit bilgisi
Soru 43
Dinin tanımını 'İnsanlar üzerinde genel bir varlık nizamının kavramlarıyla formüle edilen ve bu kavramlar aracılığıyla gerçeğe son derece uygun motivasyonlar ve öğretilerle bağlantılı bir ruh halini örtüştüren, kapsamlı bir otorite hakimiyeti sağlayan semboller sistemidir' şeklinde yapan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Geertz
D
Weber
E
Durkheim
Soru 44
"Şairlerin yaşadıkları şehirlerin düşman eline geçmesi, halkın esir edilmesi, sarayların ve tapınakların yağmalanması üzerine Sumer ________ ortaya çıkmıştır."
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Masalları
B
Destanları
C
Mitleri
D
Ağıtları
E
Tanrıları
Soru 45
Grek (Yunan) mitolojisiinde Geniş omuzlu, uzun bukleli saçları omuzlarına kadar uzanan ve elinde üç dişli yaba (trident) ile betimlenen Olympos tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hermes
B
İapetos
C
Ares
D
Zeus
E
Poseidon
Soru 46
Arapça kökenli olan ________ kelimesi "yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek" anlamlarına gelmektedir ve çoğu zaman inanç kelimesi yerine kullanılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Kült
B
Mit
C
Din
D
Destan
E
Efsane
Soru 47
Dağ ve Tepe Kültü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türk mitolojisinde dağlar, etrafında yaşayan insanların koruyucusudur.
B
İslam öncesi Asya coğrafyasındaki dağlar kurbanların sunulduğu ve törenlerin yapıldığı yerler olmuştur.
C
İslami kaynaklarda dağ çoğunlukla Hz. Muhammed'in Hira Dağı'na çıkışı ile bağlantılıdır.
D
Anadolu'daki yaygın inanca göre dağ başında türbe veya yatır tarzı mekanlar inşa edilmemelidir.
E
Paganist inanç sistemlerinde yüksek dağlar, tanrıların mekanı olarak kabul edilmiştir.
Soru 48
Aşağıdaki tanrılardan hangisi sürekli olarak Olympos'ta yaşamaz?
Seçenekler
A
Apollon
B
Poseidon
C
Athena
D
Dionysos
E
Zeus
Soru 49
"Türk kültüründe en çok karşılaşılan hayvandır. Türeyiş destanında ve diğer türeyişlerde hayvan ata olarak görünmektedir. Sembol hayvan olarak yeri geldiğinde hayvancılıkla geçinen Türk boylarının korkulu rüyasıdır. İslamiyet öncesi Türklerde yol gösterici, rehber, kurtuluşa erdiren gibi iyi rollerin sahibidir."
Seçenekler
A
At
B
Kurt
C
Yılan
D
Baykuş
E
Kartal
Soru 50
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan külte ne ad verilir?
Seçenekler
A
Atalar kültü
B
Doğa Güçleri Kültü
C
Tabiat Kültü
D
Toprak Kültü
E
Gök Tanrı kültü
Soru 51
Güneş Tanrısı'nın çobanı olan Hatti kökenli tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Hapantaliia
B
İmpaluri
C
Hedammu
D
İnara
E
İlluianka
Soru 52
Hindistan'da 16. yüzyılda ortaya çıkan, Hinduizm ile İslam inancının karşımı ile oluşmuş dine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nihongizm
B
Taoizm
C
Şintoizm
D
Konfüçyanizm
E
Sihizm
Soru 53
Kojiki ve Nihongi hangi inancın kutsal metinleridir?
Seçenekler
A
Şintoizm
B
Konfüçyanizm
C
Taoizm
D
Budizm
E
Hinduizm
Soru 54
Budist inananlar topluluğunun tümünü ifade etmek için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pitaka
B
Sanga
C
Darma
D
Vinaya
E
Sutta
Soru 55
Türk mitolojisinde ejder kavramı ile ilgilli aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Büyük yılan şeklinde, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, gövdesi pullu bir yaratık olarak tanımlanır.
B
Eski Türk inançlarında bolluk, bereket, refah, güç, kuvvet ve iyilik verici olarak ortaya çıkmıştır.
C
Türk mitolojisinde ve destanlarda Yel Büke, Evren, Luu isimleriyle sıkça geçmektedir.
D
İki dişi ejderin yeryüzünün sembolü olduğu ve yerdeki düzeni sağladığına inanılmıştır.
E
Su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eder.
Soru 56
Yahudiliğin milli bir din halini almasında rol oynayan, İsrailoğullarının yok olmaları endişesiyle Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek etnik kimliği öne çıkartan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Hz. Süleyman
B
Cirus
C
Ezra
D
Buhtunnasır
E
Hz. Musa
Soru 57
Homeros'a göre Zeus ile Dione'den doğma, güzellik ve aşk tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Athena
B
Artemis
C
Aphrodite
D
Ares
E
Hephaistos
Soru 58
Arapça kökenli olan ------- kelimesi "yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek" anlamlarına gelmektedir ve çoğu zaman inanç kelimesi yerine kullanılmıştır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Din
B
Efsane
C
Destan
D
Kült
E
Mit
Soru 59
Yahudiliğin milli bir din halini almasında rol oynayan, Kudüs yakıldığı zaman Tevrat'ı yeniden bir araya getiren Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek etnik kimliği öne çıkaran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hz. Yakub
B
Sare
C
Hz. İbrahim
D
Ezra
E
Levi
Soru 60
Gaia ve Ouranus'un birleşmesi ile ortaya çıkan ve gök gürültüsünü simgeleyen varlık hangisidir?
Seçenekler
A
Kronos
B
Arges
C
Phoibe
D
Hyperion
E
Brontes
Soru 61
Hinduizm'de halk arasında yaygın olarak anlatılan dini hikayeler, atasözleri, masallar ve kahramanlık destanlarından oluşan metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Agni
B
Smiriti
C
Surya
D
Vayu
E
Şruti
Soru 62
MS 300 ile 750 arası dönemi kapsayan, Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu ve Hinduizmin yayılmaya başladığı döneme verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Puranalar
B
Vedalar Dönemi
C
Ortaçağ ve Sonrası Hinduizm
D
Sutralar Dönemi
E
Destanlar Dönemi
Soru 63
Türk mitlerinde ve dualarında, Orhun yazıtlarında Gök Tengri'nin birlikte anılan bereket tanrısı hangisidir?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Ülgen
C
Yağız Yir
D
Ayığ Han
E
Kayra Han
Soru 64
Cennette yaratıldığına inanılan, Tanrı kutunu içinde barındırdığı için Tanrı ağacı da denen ve Gök Tanrı'ya sunulan kurbanların asıldığı Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çam
B
Ardıç
C
Servi-Sedir
D
Kayın-Akağaç
E
Elma
Soru 65
-------, diğer Sami halkları tarafından tapınım görmüş bir tanrıdır. Onun en büyük özelliği yaratıcı tanrı olarak görülmesidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Seçenekler
A
Alalu
B
Aştapi
C
Teşup
D
Enlil
E
İmpaluri
Soru 66
MÖ 6. yüzyılda, Hinduizm'den çıkan onlarca mezhep içerisinden teşkilatlanarak din şeklini almış, günümüzde Hindistanın Bihar eyaletinde yayılmış din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cayinizm
B
Svetambaras
C
Tirthankara
D
Mahavara
E
Digambaras
Soru 67
Hz. Musa'nın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan, hem Tevrat'a hem de Talmut'a sıkıca bağlı olan Yahudilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ortodoks
B
Rekonstrüksyonist
C
Muhafazakar
D
Ilımlı
E
Reformist
Soru 68
İşler ve Günler (Erga Kai Hemerai) adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Herodot
B
Eflatun
C
Hesiodos
D
Sophokles
E
Homeros
Soru 69
'İnsan her şeyin ölçüsüdür' diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Agamemnon
B
Pindaros
C
Atreus
D
Protagoras
E
Homeros
Soru 70
Grek (Yunan) mitolojisinde bilgeliğin doruğunda olan ve hem tanrıların hem de insanların babası olan tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Kronos
B
Hades
C
Hermes
D
Apollon
E
Zeus
Soru 71
Tevrat'a göre Yahudilerin nesli İshak'tan itibaren ------- ile devam etmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Hz. İsmail
B
Hz. Yusuf
C
Hz. İbrahim
D
Hz. Yunus
E
Hz. Yakub
Soru 72
Türk kültüründe yaygın görülen ve Umay Ana ruhunun zıddı bir role sahip olan, Al Karısı, Albis, Alvis gibi isimlerle de tanınan ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ay Han
B
Albastı
C
Ay-Ata
D
Çolpan
E
Zühal
Soru 73
Yahudilerin 39 metinin bulunduğu kutsal kitabına ------- adı verilir Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Tevrat
B
Tanah
C
Yeni Ahit
D
Zebur
E
Tora
Soru 74
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen "Devlet kuşu” olarak tanınan, başına konduğu veya gölgesinin düştüğü kişiye mutluluk ve talih getireceğine inanıldığı için "Talih Kuşu” olarak da anılan kuş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Turna
B
Kartal
C
Hüma
D
Baykuş
E
Güvercin
Soru 75
Fırtına Tanrısı Teşup'un, krallık tahtına oturmasının konu edildiği efsane hangisidir?
Seçenekler
A
Tanrıça İnara'nın Kayboluşu
B
Ullikummi Şarkısı
C
Gümüş'ün Şarkısı
D
Hedammu Şarkısı
E
Tanrı Lama'nın Şarkısı
Soru 76
Hindistan'da 16. yüzyılda ortaya çıkan, Hinduizm ile İslam inancının karşımı ile oluşmuş dine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Şintoizm
C
Nihongizm
D
Taoizm
E
Sihizm
Soru 77
Mitik bir din olan ve Orfeus'un kurucusu olduğu dinin ana özelliği nedir?
Seçenekler
A
Mistik din olması
B
Gerçek dışı olması
C
Duygusal din olması
D
Rasyonel din olması
E
Reel din olması
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Rus bilim adamlarının "Şaman" ve "Şamanizm" dedikleri eski Türklerin inancıdır?
Seçenekler
A
Put ve Putperestlik
B
Totem ve Ongun
C
Din ve İnanç
D
Kam ve Kamlık
E
Gök ve Su
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Tanah'da Hz. Musa'ya verilen On Emir'den biri değildir?
Seçenekler
A
Pazar günü kutsal gündür. O gün ibadet edilecek
B
Öldürmek yasak
C
Çalmak yasak
D
Ana ve babaya hürmet edilecek.
E
Tanrı tektir. Başka ilahlar tanınmayacak.
Soru 80
'Brahmanizm'in yaygın olan diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Konfüçyanizm
C
Cayinizm
D
Hinduizm
E
Taoizm
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Hitit efsaneleri içinde Hurri kökenli efsanelerden değildir?
Seçenekler
A
Kumarbi
B
İlluyanka
C
Gümüş'ün Şarkısı
D
Hedammu Şarkısı
E
Ullikummi Şarkısı
Soru 82
Hinduizm hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hinduizm'de sosyal tabakalaşmanın kazandığı bir dinsel yapı görülmektedir.
B
Hinduizm'de Dharma denen bir kavram vardır.
C
Hinduizmin tarihsel süreçteki ilk evresi Vedalar dönemi'dir.
D
Yaşayan dinler içerisinde en yeni ve en az mensubu olan dindir.
E
Hinduizm'de ibadet ferdidir.
Soru 83
Türk mitolojisindeki ruhlar inancı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan ve hayvan ruhları bedenin ölümünden sonra yaşamaya devam eder
B
Eski Türk mitolojisinde kişi öldüğünde ruhunun kuş olup uçtuğuna inanılmaktadır.
C
Ruhların ölümsüz olduklarına inanılır.
D
Türk mitolojisinde gözle görünmeyen ancak yaptıklarıyla algılanan ruhlar vardır.
E
Türk mitolojisinde sadece iyi ve koruyucu ruhlar vardır.
Soru 84
Yahudilerin Mısır'dan çıkışları anısına kutlanan, Mart-Nisan ayları içerisinde sekiz gün süren Yahudi bayramı hangisidir?
Seçenekler
A
Kurban Bayramı
B
Uzvi Bayramı
C
Şavuot Bayramı
D
Fısıh Bayramı
E
Sukkot Bayramı
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi Hristiyanlıkta İsa'nın havarilerle yediği son akşam yemeğinin hatırasına yapılan törendir?
Seçenekler
A
Komünyon (Kuvvetlendirme)
B
Evharistia (Komünyon)
C
Son yağlama
D
Tövbe
E
Vaftiz
Soru 86
Sumer/Babil Tufan mitinde ölümsüzlüğü aramaya başlayan Uruk kralı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Utnapiştim
C
Urşanabi
D
Lugalbanda
E
Gılgamış
Soru 87
Hinduizmde yöneticiler, prensler ve askerlerin oluşturduğu kast grubunun adı nedir?
Seçenekler
A
Vaisyalar
B
Brahminler
C
Sudralar
D
Paryalar
E
Kşatriyalar
Soru 88
Yazarı belli olmayan eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Doğal destanlar
B
Yapay destanlar
C
Ulusal destanlar
D
Olağanüstü destanlar
E
Gerçek destanlar
Soru 89
Mecusilik hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mecusilik için batılı araştırmacılar Zerdüştilik demektedirler.
B
Zerdüşt, bu dinin kurucusunun adıdır.
C
Suriye ve çevresinde eski dönemlerde ortaya çıkmış ve yayılmış bir dindir.
D
Mecusiliğin kutsal kitabı Gathalar ve Avesta'dır.
E
Mecusi mabetlerine Ateşgede denir.
Soru 90
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan kült hangisidir?
Seçenekler
A
Toprak Kültü
B
Gök Tanrı kültü
C
Ata(lar) Kültü
D
Doğa Güçleri Kültü
E
Tabiat Kültü
Soru 91
Türk mitolojisinde cennette yaratıldığına inanılan ve Gök Tanrı'ya sunulan kurbanların asıldığı -Tanrı ağacı da denilen- ağaç hangisidir?
Seçenekler
A
Çınar
B
Servi
C
Kayın
D
Çam
E
Meşe
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Hint kökenli dinler grubundan değildir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Taoizm
C
Sihizm
D
Hinduizm
E
Cayinizm
Soru 93
Grek (Yunan) mitolojisiinde Geniş omuzlu, uzun bukleli saçları omuzlarına kadar uzanan ve elinde üç dişli yaba (trident) ile betimlenen Olympos tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ares
B
İapetos
C
Poseidon
D
Zeus
E
Hermes
Soru 94
İşler ve Günler (Erga Kai Hemerai) adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Homeros
C
Eflatun
D
Sophokles
E
Herodot
Soru 95
Mezopotamya kozmogonisinde, yer, gök ve sulardan oluşan üçlü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enlil-Ninlil-Anzu
B
Enkidu-Ereşkigal-Dumuzi
C
Sin-Şamaş-İştar
D
Ninigirsu-Ningişzida-Ninşubur
E
An-Enlil-Enki
Soru 96
İliada ve Odessia destanları aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Pindaros
D
Herodot
E
Apollonios
Ünite 1
Soru 1
- Kavram; bir nesnenin veya düşüncenin zihindeki soyut ve genel tasarımıdır.
- Felsefi manada kavram, nesnelerin veya olayların ortak noktalarını kapsayan ve bir ortak isim altında toplayan genel tasarımdır.
- Fikir ve olayları sınıflandırmaya yarayan kelime veya kelime öbekleridir.
- Kavramlar ağaç, dergi, kitap, makas gibi çok somut olabilir ya da özgürlük, önyargı gibi çok soyut olabilirler.
- Kavramlar herkes için aynıdır. Yaşayanların algı ve sosyal durumlarına göre değişmez. Aşağıdakilerden hangisi kavram kelimesinin özellikleridir?
Seçenekler
A
I-III-IV-V
B
I-II-IV-V
C
II-III-IV-V
D
III-IV-V
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I-II-III-IV din kavramının özelliklerindendir. Fakat V. seçenek bu özelliklere uymaz.
Kavramlar herkes için aynı manayı taşımayabilirler. Yaşayanların algı ve sosyal durumlarına göre değişkenlik arz edebilirler.
Kavramlar herkes için aynı manayı taşımayabilirler. Yaşayanların algı ve sosyal durumlarına göre değişkenlik arz edebilirler.
Soru 2
İnsanlara bir hayat tarzı sunarak onları belli bir dünya görüşü içinde toplayıp yaratıcıya isteyerek bağlanmayı sağlayan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamlık
B
Din
C
Yaratılış
D
Kült
E
Totem
Açıklama:
Din, İnsanlara bir hayat tarzı sunan, onları belli bir dünya görüşü içinde toplayan, yaratıcıya isteyerek bağlanma, birtakım şeyleri duyma, onlara inanma ve onlara uygun iradi faaliyette bulunma olgusudur.
Soru 3
- İnsanlara bir hayat tarzı sunan, onları belli bir dünya görüşü içinde toplayan, yaratıcıya isteyerek bağlanma.
- Birtakım şeyleri duyma, onlara inanma ve onlara uygun iradi faaliyette bulunma olgusudur.
- Konu bakımından âlemin yaradılışı, insanların yaradılışı, hayvanlar ve bitkilerin geçmişini sorgulamaktadır.
- Doğaüstü niteliklere haizdir. değişmezlerin olduğu ve gönülden bağlanmayı gerektiren teslimiyettir.
- Arapça kökenlidir ve “yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek” anlamlarına gelmektedir.
Seçenekler
A
I-II-IV-V
B
I-III-IV-V
C
II-III-IV-V
D
III-IV-V
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I-II-IV-V din kavramının özelliklerindendir. Fakat III. seçenek Mit kavramını açıklar.
Mitler, konu bakımından âlemin yaradılışı, insanların yaradılışı, hayvanlar ve bitkilerin geçmişini sorgulamaktadır. Sorgulama, mitoloji ve kozmogoni bağlamında ele alınmaktadır.
Mitler, konu bakımından âlemin yaradılışı, insanların yaradılışı, hayvanlar ve bitkilerin geçmişini sorgulamaktadır. Sorgulama, mitoloji ve kozmogoni bağlamında ele alınmaktadır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Epos
B
Logos
C
Mythos
D
Kült
E
Totem
Açıklama:
Kelime olarak mit, Yunancadaki “Mythos” kelimesinden gelmektedir.
Mythos, söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır.
Mythos, tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır.
Mythos, söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır.
Mythos, tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi ölçülü ve dengeli söz olup tanrının insana armağandır?
Seçenekler
A
Totem
B
Logos
C
Mythos
D
Epos
E
Kült
Açıklama:
“Epos”; ölçülü ve dengeli söz olup tanrının insana armağandır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi gerçeğin insan gözüyle görülmesi, doğruların keşfi, bilme giden yol olarak ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Totem
B
Logos
C
Mythos
D
Epos
E
Kült
Açıklama:
“Logos” gerçeğin insan gözüyle görülmesi, doğruların keşfi, bilme giden yol olarak ifade edilmektedir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Totem kelimesinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarıdır.
B
Söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır.
C
Tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır.
D
Farsça bir kelime olup milletlerin benliğinde derin tesirler bırakan savaş, göç gibi toplumsal; yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi doğal olayların etkisiyle söylenmiş hayali unsurlarla süslenmiş uzun manzum eserlerdir.
E
Kutsal olduğu kadar seküler unsurları da ihtiva etmektedir. Seküler oluşuyla beraber sanki gerçek ifadelermiş gibi aktarılır.
Açıklama:
“Totem” ve “ongun” kelimelerinden birinin diğerinin yerine kullanıldığı görülmüştür. Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem veya ongun adı verilmiştir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi kahramanları olağanüstü yaratıklar olan, abartı unsurlarının bol olduğu ve başarıya giden yolda motivasyon unsuru olarak tercih edilmiştir?
Seçenekler
A
Kut
B
Kam
C
Kült
D
Masal
E
Türeyiş
Açıklama:
Masalların kahramanları olağanüstü yaratıklardır. Abartı unsurlarının bol olduğu ifade biçimleridir. İçeriği büyük oranda hayali unsurlarla doludur. Başarıya giden yolda motivasyon unsuru olarak tercih edilmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Şaman kelimesiyle birlikte kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Kült
B
Kut
C
Kam
D
Türeyiş
E
Masal
Açıklama:
“Şaman” ve “kam” kelimeleri birlikte kullanılmıştır. Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişi olarak ifade edilmiştir.
Soru 10
Dini “duyguyla yükselmiş, alevlenmiş, yanmış bir ahlak ilmidir” şeklinde tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Matthew Arnold
B
Rudolf Otto
C
H. Bradley
D
Michel Mayer
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Dini, “duyguyla yükselmiş, alevlenmiş, yanmış bir ahlak ilmidir” diye tanımlayan kişi Matthew Arnold’dur. Doğru cevap A’dır.
Soru 11
I. Daha çok âlemle ilgili yaradılış tarzı konuları ele alır.
II. Kahramanlık gibi toplumu teşkil edecek sosyal meselelere yönelir.
III. Kutsallığı daha ağır basar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri mitlerin efsane, din, masal gibi kavramlardan farkını ortaya koyan özellikleri arasındadır?
II. Kahramanlık gibi toplumu teşkil edecek sosyal meselelere yönelir.
III. Kutsallığı daha ağır basar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri mitlerin efsane, din, masal gibi kavramlardan farkını ortaya koyan özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Mitler daha çok âlemle ilgili yaradılış tarzı konuları ele alarak öncelikli konulara yönelmiştir. Diğerleri ise daha çok kahramanlık gibi toplumu teşkil edecek sosyal meselelere yönelmişlerdir. Mitlerin kutsallığı efsane ve diğerlerine göre daha ağır basmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap I ve III’ün yer aldığı C şıkkıdır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi efsanelerin mitolojiden farkını gösteren özellikler ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Efsanelerin mitolojilere göre daha gerçekçi olabilecekleri kabul edilir
B
Efsanedeki fantastik unsurların miktarı mitlerde mevcut değildir
C
Efsaneler büyük oranda cemiyeti konu edinmiştir
D
Efsanelerin sosyolojik boyutları daha ağırlıklıdır
E
Efsaneler kutsal olduğu kadar seküler unsurları da ihtiva etmektedir
Açıklama:
Efsaneler kutsal olduğu kadar seküler unsurları da ihtiva etmektedir. Efsanelerin mitolojilere göre daha gerçekçi olabilecekleri kabul edilir. Mitlerdeki fantastik unsurların miktarı efsanelerde mevcut değildir. Efsaneler büyük oranda cemiyeti konu edinmiştir. Dolayısıyla sosyolojik boyutları daha ağırlıklıdır. Bu bilgilere bağlı olarak “efsanedeki fantastik unsurların miktarı mitlerde mevcut değildir” bilgisi yanlış bir ifadedir ve doğru cevap B’dir.
Soru 13
I. Eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüdür
II. Türk Edebiyatı’nda doğal destanlar İslamiyet öncesi ve İslami dönem olmak üzere ikiye ayrılır
III. Yazarı belli olan destan türüdür
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğal destanların özellikleri arasındadır?
II. Türk Edebiyatı’nda doğal destanlar İslamiyet öncesi ve İslami dönem olmak üzere ikiye ayrılır
III. Yazarı belli olan destan türüdür
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğal destanların özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
Yalnız III
E
I, II ve III
Açıklama:
Doğal destanlar yazarı belli olmayan eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüdür. Yapay destanlar ise yazarı belli olan daha çok günümüze yakın tarihlerde kaleme alınmış ve olağanüstü durumlara yer verilmiştir. Türk Edebiyatı’nda doğal destanlar İslamiyet öncesi ve İslami dönem olmak üzere ikiye ayrılır.Dolayısıyla doğru cevap B’dir.
Soru 14
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Din
B
Mit
C
Destan
D
Efsane
E
Totem/ongun
Açıklama:
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem veya ongun denilmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi totemi “ilkel bir din” olarak tanımlayan kişidir?
Seçenekler
A
Matthew Arnold
B
Rudolf Otto
C
H. Bradley
D
Michel Mayer
E
Emile Durkheim
Açıklama:
E. Drukheim’e göre totem ilkel bir dindir. Doğru cevap E’dir.
Soru 16
Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişi olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kam
B
Kut
C
Mit
D
Kutsal
E
Kült
Açıklama:
Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişi “kam” olarak tanımlanmaktadır. “Şaman” ve “kam” kelimeleri birlikte kullanılmıştır. Rivayete göre, Tanrı Ülgen ilk şamana “Senin adın bundan böyle Kam olacak” diyerek adını vermiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 17
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti aşağıdaki kültlerden hangisinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Atalar kültü
B
Ağaç kültü
C
Dağ ve tepe kültü
D
Ateş kültü
E
Su kültü
Açıklama:
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti, ateş kültünün bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Doğru cevap D’dir.
Soru 18
I. Siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir.
II. İfade ettiği güç hanedan üyelerine Tanrı tarafından bahşedilmiştir.
III. Babadan oğula değil bu gücü hak eden aynı kandan olmayan kişilere de geçebilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türk devletlerindeki “kut” anlayışı ile ilgili doğru bir bilgiyi içermektedir?
II. İfade ettiği güç hanedan üyelerine Tanrı tarafından bahşedilmiştir.
III. Babadan oğula değil bu gücü hak eden aynı kandan olmayan kişilere de geçebilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türk devletlerindeki “kut” anlayışı ile ilgili doğru bir bilgiyi içermektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Eski Türk idari sisteminde “kut” siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir. Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedilmiştir. Babadan oğula kan yoluyla geçer. Bu kanın kutsallığı Orta Asya Türk Devletlerinden Osmanlı Devletine kadar devlet geleneğinin hepsinde mevcuttur. Ayrıca yine kut anlayışı nedeniyle Devlet, tüm Türk devletlerinde hükümdar ailesinin ortak malı sayılırdı. Taht kavgalarının da temelinde tüm hanedan üyelerinde bu kut yetkisinin bulunmasıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 19
Türk kültüründe kendinden yaşlı kişilerle iletişim kurarken saygılı olunması ve davranışlarına dikkat edilmesi önemli bir değer olarak kabul edilmektedir. Bu durum İslamiyet öncesi Türk devletlerinden günümüze uzanan aşağıdaki hangi kadim kültün bir yansıması olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Atalar Kültü
B
Ağaç Kültü
C
Dağ ve Tepe Kültü
D
Taş ve Kaya Kültü
E
Su Kültü
Açıklama:
Günümüzde Anadolu’da devam eden büyüklere saygı ifadesinin İslam öncesi döneme kadar uzanan geçmişin devamı olarak bakmak mümkündür. Zira aile içindeki hiyerarşide oturma düzeninden, toplu mekanlardaki konuşma adabına kadar geniş bir alanda var olan bu tür ayrıntılar Atalar Kültü’nün devamı olarak yorumlanabilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 20
Bir nesnenin veya düşüncenin zihindeki soyut ve genel tasarımına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kavram
B
Mana
C
Kelime
D
Ad
E
Sözcük
Açıklama:
Bir nesnenin veya düşüncenin zihindeki soyut ve genel tasarımına kavram denir. Doğru cevap A'dır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk dini konusunda çalışma yapmış bilim adamlarındandır?
Seçenekler
A
Turgut Uyar
B
İbrahim Kafesoğlu
C
Cem Yalçın
D
Esim Özipek
E
Emel Peker
Açıklama:
İbrahim Kafesoğlu; eski Türk dini konusunda çalışma yapmış bilim adamlarındandır. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi vahye dayalı dinlerden biridir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Şamanizm
C
Hinduizm
D
Yahudilik
E
Zen
Açıklama:
Yahudilik vahye dayalı dinlerden biridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kutsal
B
Destan
C
Mit
D
Efsane
E
Totem
Açıklama:
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem/ongun denmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 24
“Ongon”un Moğolca bir kelime dahi olsa kullanım olarak Türkçeye iyice yerleşmiş olduğunu dile getiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
Z. Gökalp
B
M. Eröz
C
E. Esin
D
M. F. Köprülü
E
A. İnan
Açıklama:
“Ongon”un Moğolca bir kelime dahi olsa kullanım olarak Türkçeye iyice yerleşmiş olduğunu dile getiren düşünür, M. Eröz’dür. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
“Tabu” hangi dile ait bir kelimedir?
Seçenekler
A
İspanyolca
B
Pontus Rumca
C
Polinez
D
Fransızca
E
İngilizce
Açıklama:
Totemle birlikte ifade edilen bir diğer sözcük “tabu” olmuştur. Asıl itibariyle Polinez diline ait bir kelimedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
Eski Türkçe’de fırsat, hayır, bereket anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kutsal
B
Şans
C
Kader
D
Tefekkür
E
Kam
Açıklama:
Kutsal, eski Türkçe’de fırsat, hayır, bereket anlamındadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Şaman ayini düzenlemek anlamına gelen fiil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fesane
B
Esatir
C
Ongon
D
Kut
E
Kammak
Açıklama:
Kammak fiili, Şaman ayini düzenlemek anlamına gelir. Doğru cevap E'dir.
Soru 28
“Kült” kelimesi hangi dileden Türkçe’ye geçmiştir?
Seçenekler
A
Arapça
B
Farsça
C
Portekizce
D
Fransızca
E
Almanca
Açıklama:
Kült kelimesi Fransızca “culte” kelimesinden Türkçe’ye geçmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Emile Durkheim'ın din kavramına getirdiği tanımlamadır?
Seçenekler
A
İnsanın, çeşitli adlar ve değişen görünüşler altındaki sonsuzu kavramasını sağlayan zihni melekesi veya yeteneği.
B
Kutsalın tecrübesidir.
C
Din daha çok bütün mevcudiyetimizle iyiliğin tam gerçeğini anlatma çabasıdır.
D
Sosyal bir olgudur.
E
Her şey bizim bilgimizin üstüne çıkan bir kudretin tezahürü.
Açıklama:
Emile Durhhem'a göre din; “Din, sosyal bir olgudur.” Bu sosyal olguyu besleyen faktörlerden biri de tecrübedir. E. Durkheim, her ne kadar dinin kaynağını toplumda arıyorsa da dayandığı argümanlar büyük oranda totemizmden beslendiği görülmektedir.
Soru 30
Dine yönelik aşağıda verilen bilgilerden hangisi insan hakları sözleşmesi ile de kendini güvene almıştır?
Seçenekler
A
Toplumları bir araya getiren kaynaştırıcı bir unsur olması.
B
Farklı alanlarda sınıflandırılan dini bilimlere yer verilmesi.
C
Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet'in kitabi dinler olarak ifade edilmesi.
D
Din ve vicdan hürriyetinin insanın temel hak ve hürriyetleri arasında yer alması.
E
Dinin kişiyi uhrevi bir boyuta hazırlaması.
Açıklama:
Din ve vicdan hürriyeti insanın temel hak ve hürriyetleri arasında yer almaktadır. Bütün yönetim birimleri kişilerin dinini seçme ve onu yerine getirmede hakkını temin etmekle yükümlüdür. Bunun yapılmaması hem insan hakları sözleşmelerine aykırıdır, hem de hukuki bir ihlaldir.
Soru 31
Aşağıda mite ilişkin verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Başkalaşıma uğrayabilir.
B
Masal, efsane anlamlarına gelmektedir.
C
Daha çok gerçek varlıklara ilişkindir.
D
Nesilden nesile aktarılmaktadır.
E
Alemin yaratılışını konu edinmiştir.
Açıklama:
Mit, daha çok doğa ve doğaüstü varlıkların yaradılışını konu edinir. Yani, bir anlamda mit, yaradılışın öyküsüdür. Yaradılış ve doğa içindeki mücadele ve insanlığın kazandığı deneyimler olarak görülmektedir.
Soru 32
I. Evrenin menşei,
II. Evrenin düzene konması
III. İnsanın yaratılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sümer mitolojisindeki kozmogoniyi ele almaktadır?
II. Evrenin düzene konması
III. İnsanın yaratılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sümer mitolojisindeki kozmogoniyi ele almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-III
C
II-III
D
I-II-III
E
Yalnız II
Açıklama:
Mitlerin konularını tabiat ve âlem oluşturmaktadır. Sümer mitolojisinde evren-doğum (kozmogoni) olayı üç aşamalı olarak; “evrenin menşei”, “evrenin düzene konması” ve “insanın yaratılması” şeklinde gerçekleşir.
Soru 33
Mit, efsane, totem ve destan kavramları düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi hepsi için ortak olarak söylenebilir?
Seçenekler
A
Doğa üstü güçleri anlatmaktadırlar.
B
Devlet hikayeleri ile ilgilidirler.
C
Kutsal kabule edilen hayvan ve ağaçı konu edinirler.
D
Geçmişten günümüze aktarılarak gelmişlerdir.
E
Seküler unsurlar içermektedirler.
Açıklama:
Şıklar incelendiğinde mit, efsane, destan ve totemlerin tamamı geçmişten günümüze kadar bir şekilde nesilden nesile aktarılmışlardır.
Soru 34
Eski Türk idari sisteminde.... siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir. Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedilmiştir ve babadan oğula kan yoluyla geçer. Boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kut
B
Kült
C
Kutsal
D
Ongun
E
Kam
Açıklama:
Kut/Kud kökünden türemiş olup “temizlik” anlamına geldiği kabul edilir. Farsça Hüda kelimesinin dönüşmüş biçimi olduğu öne sürülse de aslı Türkçe “kut” (kutsallık, kutluluk) kökünden türemiştir. Eski Türk idari sisteminde “kut” siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir. Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedilmiştir. Babadan oğula kan yoluyla geçer.
Soru 35
Ölülerin eşyalarıyla birlikte gömüldüğü anadolu kültü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Su kültü
B
Dağ ve tepe kültü
C
Atalar kültü
D
Ağaç kültü
E
Taş ve kaya kültü
Açıklama:
Geçmişi Hunlar zamanına kadar geri götürülmektedir. Coğrafya olarak da Kuzey ve Orta Asya kavimlerinde izlerine rastlanmıştır. Öz itibariyle atalara saygının yerine getirilmesine dayanır ve yılda en az bir kere tören düzenlenerek ataların ruhları için kurban kesildiği kabul edilir. Eski devirlerden başlayarak günümüze kadar intikal eden atalar kültü, büyük oranda ataerkil aile yapısıyla etkisini sürdürmüştür. Hatta atalar kültünün en önemli ayrıntısı olarak ölüler eşyalarıyla birlikte defnedilmiştir.
Soru 36
Türkler tarafından toprak kadar kutsal sayıla, bereket ve kuvvet kaynağı olarak görülen kült hangisidir?
Seçenekler
A
Atalar kültü
B
Taş ve kaya kültü
C
Dağ ve tepe kültü
D
Ağaç kültü
E
Su kültü
Açıklama:
Eski Türk inançlarında, yer gibi su da ıdık, yani kutsaldır. Bu kavramın içine bütün ırmaklar, göller, coşkun akan bütün sular ve pınarlar da dahil edilmektedir. Türkler suyu, kuvvet ve bereket kaynağı olarak kabul etmişlerdir. Bereket özelliği ile hayat kaynakları içinde yer aldığına inanılan su, çok sık söylenmese de toprak gibi ana (temel) olarak kabul edilmektedir. Yağmur şeklinde gökten nazil olması sebebiyle kutsallık ifade etmektedir.
Soru 37
Eski Türklerde Gök Tanrı'ya yakın olarak kutsal kabul edilen yerler hangi külte aittir?
Seçenekler
A
Dağ ve tepe kültü
B
Ağaç kültü
C
Su kültü
D
Atalar kültü
E
Taş ve kaya kültü
Açıklama:
Türklerde dağlar, Gök Tanrı’ya yakın olması ve bazen de ona ev sahipliği yapmasıyla kutsal mekanlar olarak kabul edilmiştir. Bu dağlar, evrenin merkezi olmaları sebebiyle kozmik işleve de sahip olmuşlardır. Ayrıca Türk mitolojisinde dağlar, etrafında yaşayan insanların koruyucusudur, onların vatan anlayışını şekillendiren en önemli tabiat unsurlarıdır.
Soru 38
Abartı unsurlarının bol olarak kullanıldığı olağanüstü yaratıkların konu edildiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Masal
B
Totem
C
Destan
D
Efsane
E
Kam
Açıklama:
Masalların kahramanları olağanüstü yaratıklardır. Abartı unsurlarının bol olduğu ifade biçimleridir. İçeriği büyük oranda hayali unsurlarla doludur.
Soru 39
“Din, sosyal bir olgudur” sözü ile tanıdığımız, bu olgunun tecrübe ve her ne kadar kaynağı toplumda aranıyorsa da dayandığı argümanların büyük oranda totemizmden beslendiğini belirten sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Müller
B
Matthew Arnold
C
Emile Durkheim
D
Rudolf Otto
E
Michel Mayer
Açıklama:
Soru din kavramının açıklandığı bölümdeki kendi anlayışlarına göre din tanımı yapan araştırmacıların tanınmalarına yönelik olarak hazırlanmıştır.
Sosyoloji teorisyenlerden Emile Durkheim’e göre “Din, sosyal bir olgudur.” Bu sosyal olguyu besleyen faktörlerden biri de tecrübedir. E. Durkheim, her ne kadar dinin kaynağını toplumda arıyorsa da dayandığı argümanlar büyük oranda totemizmden beslendiği görülmektedir.
Sosyoloji teorisyenlerden Emile Durkheim’e göre “Din, sosyal bir olgudur.” Bu sosyal olguyu besleyen faktörlerden biri de tecrübedir. E. Durkheim, her ne kadar dinin kaynağını toplumda arıyorsa da dayandığı argümanlar büyük oranda totemizmden beslendiği görülmektedir.
Soru 40
Dini, “Allah’a insanlara ve kendimize karşı yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamı” olarak tanımlayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Müller
B
Matthew Arnold
C
Emile Durkheim
D
Rudolf Otto
E
Michel Mayer
Açıklama:
Soru din kavramının açıklandığı bölümdeki kendi anlayışlarına göre din tanımı yapan araştırmacıların tanınmalarına yönelik olarak hazırlanmıştır.
Michel Mayer, “Din, Allah’a insanlara ve kendimize karşı yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamıdır” tarzında tarif etmektedir.
Michel Mayer, “Din, Allah’a insanlara ve kendimize karşı yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamıdır” tarzında tarif etmektedir.
Soru 41
Yunancada söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşıyan, tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanan kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Destan
D
Totem
E
Kült
Açıklama:
Sorudan öğrenilen bir kavramın kelime anlamının hatırlanması beklenmektedir.
Kelime olarak mit, Yunancadaki “Mythos” kelimesinden gelmektedir. Mythos, söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır. Mythos, tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır.
Kelime olarak mit, Yunancadaki “Mythos” kelimesinden gelmektedir. Mythos, söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır. Mythos, tarihi değeri olmayan söylenti, uydurma, boş ve gülünç masal olarak tanımlanır.
Soru 42
Veyis Örnek'in “myth” kelimesiyle eş anlamlı olarak algılandığını belirttiği “Tanrıların, evrenin, insanların, kahramanların, hayvanların ve toplumsal kurumların ortaya çıkışı gibi konuların doğrudan veya dolaylı biçimde manzum olarak aktarılan ve zamanla kutsallaşan bilgiler ” olarak tanımladığı terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Masal
B
Efsane
C
Totem
D
Destan
E
Kült
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Veyis Örnek, efsane teriminin batı dillerindeki “myth” kelimesiyle eş anlamlı olarak algılamakta ve şöyle tanımlamaktadır: “Tanrıların, insanların, kahramanların yaratılması; evrenin yaratılışı, tufanlar gibi meseleleri konu edinmektedir. Hayvanların yaratılması ve avcılığın toplumların bir parçası halini alışı, ayrıca toplumsal kurumların ortaya çıkışı gibi konuları doğrudan veya dolaylı biçimde manzum olarak aktarılan ve zamanla kutsallaşan bilgilere denilmektedir.
Veyis Örnek, efsane teriminin batı dillerindeki “myth” kelimesiyle eş anlamlı olarak algılamakta ve şöyle tanımlamaktadır: “Tanrıların, insanların, kahramanların yaratılması; evrenin yaratılışı, tufanlar gibi meseleleri konu edinmektedir. Hayvanların yaratılması ve avcılığın toplumların bir parçası halini alışı, ayrıca toplumsal kurumların ortaya çıkışı gibi konuları doğrudan veya dolaylı biçimde manzum olarak aktarılan ve zamanla kutsallaşan bilgilere denilmektedir.
Soru 43
Derin geçmişe sahip devletlere ait hikayeler olarak tanımlayabileceğimiz, Farsça bir kelime olan, milletlerin benliğinde derin tesirler bırakan savaş, göç gibi toplumsal, yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi doğal olayların etkisiyle söylenmiş hayali unsurlarla süslenmiş uzun manzum eserler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Kült
D
Destan
E
Totem
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Destan, Farsça bir kelime olup milletlerin benliğinde derin tesirler bırakan savaş, göç gibi toplumsal;yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi doğal olayların
etkisiyle söylenmiş hayali unsurlarla süslenmiş uzun manzum eserlerdir. Destan derin geçmişe sahip devletlere ait hikayelerdir. Çünkü savaş yaşamayan, doğal afetlerle karşılaşmayan milletlerde destan unsuru bulunmaz. Destanlar bir kavmin yada ulusun yurt edinme ve kimlik kazanma mücadelesini ihtiva eder.
Destan, Farsça bir kelime olup milletlerin benliğinde derin tesirler bırakan savaş, göç gibi toplumsal;yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi doğal olayların
etkisiyle söylenmiş hayali unsurlarla süslenmiş uzun manzum eserlerdir. Destan derin geçmişe sahip devletlere ait hikayelerdir. Çünkü savaş yaşamayan, doğal afetlerle karşılaşmayan milletlerde destan unsuru bulunmaz. Destanlar bir kavmin yada ulusun yurt edinme ve kimlik kazanma mücadelesini ihtiva eder.
Soru 44
Bazı Türk boylarında yemin merasimlerinde kullanılan, Anadolu’da yaygın olarak hastalıkların temizlenmesi amacıyla yapılan "alazlama" aşağıdaki kültlerden hangisinin bir uygulamasıdır?
Seçenekler
A
Su Kültü
B
Ağaç Kültü
C
Dağ Tepe Kültü
D
Taş Kaya Kültü
E
Ateş Kültü
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti de, hastalıkların ateşle temizlenmesi amacını güden Kırgızlardaki “Alazlama”nın bir uzantısı olarak görülmektedir. Yine bazı Türk boyları, yemin merasimlerinde ateşi kullanırlardı. Kesilen kurbandan bir parçanın ateşe atılması ve ateşle fala bakma adeti Yakut Türklerinde görülmektedir. Eski Türk boylarında yas günü de ateş yakılırdı. Anadolu’da hala, akşam evden eve ateş verilmemekte, eğlence günlerinde ateşin üzerinden atlanılmakta, hastaların ve yeni doğan çocukların ateş karşısında tutulma adetlerinin devam ettiği görülmektedir.
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti de, hastalıkların ateşle temizlenmesi amacını güden Kırgızlardaki “Alazlama”nın bir uzantısı olarak görülmektedir. Yine bazı Türk boyları, yemin merasimlerinde ateşi kullanırlardı. Kesilen kurbandan bir parçanın ateşe atılması ve ateşle fala bakma adeti Yakut Türklerinde görülmektedir. Eski Türk boylarında yas günü de ateş yakılırdı. Anadolu’da hala, akşam evden eve ateş verilmemekte, eğlence günlerinde ateşin üzerinden atlanılmakta, hastaların ve yeni doğan çocukların ateş karşısında tutulma adetlerinin devam ettiği görülmektedir.
Soru 45
Eski Türkçede fırsat, hayır, bereket anlamına gelen “tapınılacak, yolunda can verilecek mukaddes veya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilen kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kült
B
Efsane
C
Kutsal
D
Totem
E
Şaman
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Kutsal kelimesi, ‘kut’ kelimesine “-sel-sal” eklenerek oluşturulmuş bir kelimedir. “Kut” ise eski Türkçede fırsat, hayır, bereket anlamındadır. Kutsal kelimesi Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı Türkçe Sözlük’te “tapınılacak, yolunda can verilecek
mukaddes vaya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilmektedir.
Kutsal kelimesi, ‘kut’ kelimesine “-sel-sal” eklenerek oluşturulmuş bir kelimedir. “Kut” ise eski Türkçede fırsat, hayır, bereket anlamındadır. Kutsal kelimesi Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı Türkçe Sözlük’te “tapınılacak, yolunda can verilecek
mukaddes vaya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilmektedir.
Soru 46
Gök Tanrı tarafından bu göreve getirildiğine ve ruhlar âlemi ile insanlar arasında aracı olduğuna inanılan, öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran ve dini ayinleri tertip eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şaman
B
Büyücü
C
Ulu
D
Rahip
E
Eren
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
“Şaman” ve “kam” kelimeleri birlikte kullanılmıştır. Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişi olarak ifade edilmiştir. Rivayete göre, Tanrı Ülgen ilk şamana “Senin adın bundan
böyle Kam olacak” diyerek adını vermiştir. “Kamlamak” veya “Kammak” fiili şamanlık yapmak ve/ veya şaman ayini düzenlemek demektir. Kamın Gök Tanrı tarafından bu göreve getirildiğine ve üstün güçlerle donatıldığına ve ruhlar âlemi ile insanlar arasında aracı olduğuna, bazı gizli bilgiler taşıdığına inanılır.
“Şaman” ve “kam” kelimeleri birlikte kullanılmıştır. Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişi olarak ifade edilmiştir. Rivayete göre, Tanrı Ülgen ilk şamana “Senin adın bundan
böyle Kam olacak” diyerek adını vermiştir. “Kamlamak” veya “Kammak” fiili şamanlık yapmak ve/ veya şaman ayini düzenlemek demektir. Kamın Gök Tanrı tarafından bu göreve getirildiğine ve üstün güçlerle donatıldığına ve ruhlar âlemi ile insanlar arasında aracı olduğuna, bazı gizli bilgiler taşıdığına inanılır.
Soru 47
Orta Asya Türk Devletlerinden Osmanlı Devletine kadar devlet geleneğinde karşımıza çıkan, eski Türk idari sisteminde siyasi güç, iktidar, bereket, hayır anlamına gelen, hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedildiğine ve kan yoluyla geçtiğine inanılan kanın kutsallığı ve “temizlik” anlamına geldiği kabul edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kült
B
Kam
C
Kutsal
D
Kut
E
Mit
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Kut/Kud kökünden türemiş olup “temizlik” anlamına geldiği kabul edilir. Farsça Hüda kelimesinin dönüşmüş biçimi olduğu öne sürülse de aslı Türkçe “kut” (kutsallık, kutluluk) kökünden türemiştir. Eski Türk idari sisteminde “kut” siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir. Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedilmiştir. Babadan oğula kan yoluyla geçer. Bu kanın kutsallığı
Orta Asya Türk Devletlerinden Osmanlı Devletine kadar devlet geleneğinin hepsinde mevcuttur.
Kut/Kud kökünden türemiş olup “temizlik” anlamına geldiği kabul edilir. Farsça Hüda kelimesinin dönüşmüş biçimi olduğu öne sürülse de aslı Türkçe “kut” (kutsallık, kutluluk) kökünden türemiştir. Eski Türk idari sisteminde “kut” siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir. Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından bahşedilmiştir. Babadan oğula kan yoluyla geçer. Bu kanın kutsallığı
Orta Asya Türk Devletlerinden Osmanlı Devletine kadar devlet geleneğinin hepsinde mevcuttur.
Soru 48
Tapma, tapınım, din, dini merasim ibadet, ayin gibi anlamlarda kullanılan, belli ilahlara karşı sesli veya sessiz; hareketli veya hareketsiz; dua veya niyaz şeklinde olabileceği kabul edilen, toplumun genel inanç ve ibadetlerinin dışındaki uygulamalar olarak da ifade edilebilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kült
B
Kut
C
Kam
D
Totem
E
Efsane
Açıklama:
Soru öğrenilen bir kavramın anlamının hatırlanması ve diğer kavramlardan ayrılabilmesini amaçlamaktadır.
Kült kelimesi Fransızca “culte” kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kelimenin aslı Latincedeki “cultus” yani tapınma anlamına gelmektedir. Kült kelimesi, tapma, tapınım, din, dini merasim ibadet, ayin gibi anlamlarda kullanılmıştır. Kült, belli ilahlara karşı sesli veya sessiz; hareketli veya hareketsiz; dua veya niyaz şeklinde olabileceği kabul edilir.Kült din anlamında kullanılmasına karşın sosyolojik bağlamda toplumun genel inanç ve ibadetlerinin dışındaki uygulamaları olarak ifade edilebilir. Yani her ne kadar kült, genellikle din anlamında ele alınsa veya belirtildiği gibi dini bir grup olarak tanımlansa da, dini öğeler içermek zorunda değil folklorik unsurlar ihtiva edebilir.
Kült kelimesi Fransızca “culte” kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kelimenin aslı Latincedeki “cultus” yani tapınma anlamına gelmektedir. Kült kelimesi, tapma, tapınım, din, dini merasim ibadet, ayin gibi anlamlarda kullanılmıştır. Kült, belli ilahlara karşı sesli veya sessiz; hareketli veya hareketsiz; dua veya niyaz şeklinde olabileceği kabul edilir.Kült din anlamında kullanılmasına karşın sosyolojik bağlamda toplumun genel inanç ve ibadetlerinin dışındaki uygulamaları olarak ifade edilebilir. Yani her ne kadar kült, genellikle din anlamında ele alınsa veya belirtildiği gibi dini bir grup olarak tanımlansa da, dini öğeler içermek zorunda değil folklorik unsurlar ihtiva edebilir.
Soru 49
Aşağıdaki görüşlerden hangisi dinin kaynağını sosyolojik teoriler yerine ‘psikolojik’ teorilere dayandırmaktadır?
Seçenekler
A
Din, tecrübe ile beslenen sosyal bir olgudur.
B
Din büyük ölçüde totemizmden beslenmiştir.
C
Din, yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamıdır.
D
Din, mevcudiyetimizle iyiliğin tam gerçeğini anlatma çabasıdır.
E
Dindeki tanrılar, kişileştirilmiş tabiat olgularından ibarettir.
Açıklama:
4. Sayfa sağ sütunda ilk paragrafın ortalarında “Bu durumda mit söylenen söz; logos ise bilimin keşfi olarak alınanca birbirinden farklı iki teşekkülün birlikteliği söz konusudur:” alınınca olmalı sanırım
7. Sayfada ilk sütunun 3. Paragrafının sonlarına doğru “Tabuların yazılı metinlere dayanmayan ancak dinler kadar eskiye giden yaptırımlar olarak ifade edilmektedir:” Tabular olmalıdır.
11. Sayfada sağ sütundaki 3. Paragraftaki son cümlede “Aynı taşın insanları şimşek ve yıldırımlara karşı kuruduğuna inanılmıştır:” koruduğuna olmalı.
12. Sayfanın ilk sütunundaki su kültü bölümünün son cümlesindeki “İyileştirici özelliklere sahip olduğu kabul edilen belli pınarlar bazı hastalıklara iyi geldiği kabul edilmiştir” cümlesindeki sözcük pınarların olmalıdır.
12. Sayfanın ikinci sütunundaki beşinci paragrafın ilk cümlesi “Cezalandırma ve temizleyicilik.
Dinin kaynağı hususunda batılı araştırmacılar psikolojik ve sosyolojik teoriler ileri sürmüşlerdir. Psikolojik teoriler esin kaynağını tabiat mitolojilerinden almıştır. Bu yaklaşıma göre tanrılar, kişileştirilmiş tabiat olgularından ibarettir. J. G. Frazer dini, ruhların kaprisine teslim edilmiş bir olgu olarak tanımlamaktadır. Sosyoloji teorisyenlerden Emile Durkheim’e göre “Din, sosyal bir olgudur.” Bu sosyal olguyu besleyen faktörlerden biri de tecrübedir. E. Durkheim, her ne kadar dinin kaynağını toplumda arıyorsa da dayandığı argümanlar büyük oranda totemizmden beslendiği görülmektedir. H. Bradley, “Din daha çok bütün mevcudiyetimizle iyiliğin tam gerçeğini anlatma çabasıdır.” şeklinde ifade eder. Michel Mayer ise, “Din, Allah’a insanlara ve kendimize karşı yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamıdır” tarzında tarif etmektedir. Doğru yanıt E’dir.
7. Sayfada ilk sütunun 3. Paragrafının sonlarına doğru “Tabuların yazılı metinlere dayanmayan ancak dinler kadar eskiye giden yaptırımlar olarak ifade edilmektedir:” Tabular olmalıdır.
11. Sayfada sağ sütundaki 3. Paragraftaki son cümlede “Aynı taşın insanları şimşek ve yıldırımlara karşı kuruduğuna inanılmıştır:” koruduğuna olmalı.
12. Sayfanın ilk sütunundaki su kültü bölümünün son cümlesindeki “İyileştirici özelliklere sahip olduğu kabul edilen belli pınarlar bazı hastalıklara iyi geldiği kabul edilmiştir” cümlesindeki sözcük pınarların olmalıdır.
12. Sayfanın ikinci sütunundaki beşinci paragrafın ilk cümlesi “Cezalandırma ve temizleyicilik.
Dinin kaynağı hususunda batılı araştırmacılar psikolojik ve sosyolojik teoriler ileri sürmüşlerdir. Psikolojik teoriler esin kaynağını tabiat mitolojilerinden almıştır. Bu yaklaşıma göre tanrılar, kişileştirilmiş tabiat olgularından ibarettir. J. G. Frazer dini, ruhların kaprisine teslim edilmiş bir olgu olarak tanımlamaktadır. Sosyoloji teorisyenlerden Emile Durkheim’e göre “Din, sosyal bir olgudur.” Bu sosyal olguyu besleyen faktörlerden biri de tecrübedir. E. Durkheim, her ne kadar dinin kaynağını toplumda arıyorsa da dayandığı argümanlar büyük oranda totemizmden beslendiği görülmektedir. H. Bradley, “Din daha çok bütün mevcudiyetimizle iyiliğin tam gerçeğini anlatma çabasıdır.” şeklinde ifade eder. Michel Mayer ise, “Din, Allah’a insanlara ve kendimize karşı yapmamız gerekene dair öğütlerle inançların tamamıdır” tarzında tarif etmektedir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 50
Arapçadaki ‘usture’ kelimesi hangisine karşılık gelir?
Seçenekler
A
Mit
B
Kozmogoni
C
Efsane
D
Destan
E
Masal
Açıklama:
Efsane kelimesi, Farsça “fesâne” ve çoğulu “efsane” şeklinde geçmiştir. Arapçadaki “usture” kelimesinin çoğulu “esatir” olarak kullanılmıştır. Doğru yanıt C’dir.
Soru 51
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Esatir
B
Mit
C
Kam
D
Totem
E
Kült
Açıklama:
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem veya ongun adı verilmiştir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 52
Görseldeki motif hangi kült ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Ağaç kültü
B
Atalar Kültü
C
Dağ Kültü
D
Kaya Kültü
E
Su kültü
Açıklama:
Ağaç kültü, ağaçların taşıdığı ruha karşı hürmet ve ağacın yararlılıklarına karşı duyulan saygı anlayışıdır. Türk yaradılış kozmogonisi içinde ilk insanın dokuz budaklı dalın altında yaratıldığına inanılmıştır. Ağacın yüksekliği ona ulviyet kazandırmış, gökyüzündeki cennete kadar uzandığı kabul edilmiştir. “Kozmik ağaç” veya “Hayat ağacı” olarak ifade edilen ağaç, dünyanın tam ortasından yükselerek kökleri yer altına kadar iner ve dalları da dünya dağının zirvesine kadar yükselirdi. Böylece bu kutsal ağaç, dünyanın her üç katı -gök, yer ve yer altı- arasında irtibat unsuru olmuştur. Hayat ağacının yedi dalı olduğu, bu dalların her birinin göğün katlarına tekabül ettiği ifade edilmektedir. Aynı ağacın yapraklarında insanların kaderi yazılı olduğu ve her bir yaprak düştüğü anda insan hayatı son bulmuş oluyordu. Hayat ağacı, canlıların hayat kaynağı olan öz suyunu bünyesinde barındırdığı kabul edilir. Hayat ağacının tepesinde çift başlı kartal tünemektedir. Ders kitabının ikinci sayfasında yer alan görselde de ağacın tepesinde bir kartal sembolü vardır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 53
Menkıbeye göre dağa çıkarak bir ağacın altına gizlenen ve ağacın onun için bir çadır halini alıp uzun müddet insanlara karşı koruduğu kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacım Sultan
B
Hacı Bektaş-ı Veli
C
Seyyid Harun
D
Hz. Ali
E
Ahmed Yesevi
Açıklama:
Menkıbe ve masallarda rastlanan bir ayrıntı ağacın şeyhe kucak açması ve şeyhin onun içine gizlenmesidir. Örnek olarak Hacı Bektaş menkıbesinde böyle bir ayrıntı geçmektedir. Hacı Bektaş Hırka Dağı’na çıkarak bir ağacın altına gizlenmiş ve ağaç onun için bir çadır haline almış ve onu uzun müddet insanlara karşı korumuştur. Doğru yanıt B’dir.
Soru 54
İran’daki Mecusilik hangi kültün üstünde yükselir?
Seçenekler
A
Taş Kültü
B
Su Kültü
C
Tepe Kültü
D
Atalar Kültü
E
Ateş Kültü
Açıklama:
Eski İran’da da ateş kültü önem arz eder. İran Mecusiliği ateş kültünün üstünde yükseliyordu. Eski İran’da ateşgede olarak adlandırılan tapınaklar vardı. Burada ateş söndürülmeden sürekli yanmaktaydı. Ateş, İran dini inancında çok önemli bir yeri olan Ahuramazda’nın nuru olarak kabul edilmiştir. Zerdüşt’ün dini prensiplerindeki Ahiret inancında kötüler ateşle cezalandırılacaklardır. Sasaniler döneminde de ateş İran milli birliğinin sembolü olarak düşünülmüştür. Doğru yanıt E’dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Yada taşının başlıca işlevlerindendir?
Seçenekler
A
Zekayı geliştirmek
B
Define bulmak
C
Yağmur yağdırmak
D
Ölüye eşlik etmek
E
Eş bulmak
Açıklama:
Taşla ilgili en çok karşılaşılan kültlerden birisi ‘Yada taşı’dır (Yağmur taşı). Yada taşı, yağmur yağdırmak, kar yağdırmak, yangın söndürmek ve rüzgar estirmek amacıyla gerçekleştirilen bir tür kamlık olarak ifade edilmiştir. Bu taşa, aynı zamanda, Yağmur boncuğu da dendiği olmuştur. Aynı taşın insanları şimşek ve yıldırımlara karşı kuruduğuna inanılmıştır. Doğru yanıt C’dir
Soru 56
Altay kamlarının inancına göre, insanlar yaratıldıkları zaman ilk hangi ağaçtan Umay Ana ile birlikte yere inmiştir?
Seçenekler
A
Kayın
B
Çam
C
Meşe
D
Defne
E
Çınar
Açıklama:
Ağaç motifi olan kayın, Altaylarda Kam ayinlerinde, doğum, düğün ve bayramlarda önemli unsur olmuştur. Ataların hayatları bu ağaca bağlanırdı. Altay kamlarının inancına göre, insanlar yaratıldıkları zaman ilk kayın ağacından Umay Ana ile yere inmiştir. Doğru yanıt A’dır.
Soru 57
Grek kozmogonisine göre her şeyden önce ne vardı?
Seçenekler
A
Tanrılar
B
Kaos
C
Toz bulutu
D
Dünya
E
Gaia
Açıklama:
Mitlerde tanrı ve yarı tanrı unsurları görev alır. Hesiodos’a göre, Grek kozmogonisinde her şeyden evvel kaos mevcut idi. Daha sonra, “Gaia” kişileştirilen kara parçasının yerini almıştır. Bundan sonra silsileler halinde, Eros (canlıların elini ayağını çözen, insanların akıllarını başından alan), Uranos vb. tanrıların yaratılması gerçekleşir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 58
‘Alazlama’ günümüzde Anadolu kültürünün bir parçası olarak varlığını sürdüren kültlerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Kaya Kültü
B
Ağaç Kültü
C
Su Kültü
D
Ateş Kültü
E
Dağ Kültü
Açıklama:
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti, hastalıkların ateşle temizlenmesi amacını güden Kırgızlardaki “Alazlama”nın bir uzantısı olarak görülmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 59
Hangisi din kelimesinin anlamlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yol
B
Hüküm
C
Benimsemek
D
Öğüt
E
Kabul etmek
Açıklama:
Arapça kökenli olan din kelimesi “yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek” anlamlarına gelmektedir.
Soru 60
Dini hangisi “Her şey bizim bilgimizin üstüne çıkan bir kudretin tezahürü" olarak ifade eder?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Herbert Spencer
C
Max Müller
D
Rudolf Otto
E
Matthew Arnold
Açıklama:
Herbert Spencer, “Her şey bizim bilgimizin üstüne çıkan bir kudretin tezahürü” olarak ifade eder.
Soru 61
Din ile ilgili ilkelere akli ve tecrübi bilgilerden faydalanarak dinleri tahlil etmekle meşgul olan disiplin hangisidir?
Seçenekler
A
Dinler tarihi
B
Din fenomenolojisi
C
Din felsefesi
D
Din sosyolojisi
E
Din psikolojisi
Açıklama:
Din felsefesi din ile ilgili ilkelere akli ve tecrübi bilgilerden faydalanarak dinleri tahlil etmekle meşguldür.
Soru 62
Hangisi mitlerin sorguladıkları konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
âlemin yaradılışı
B
insanların yaradılışı
C
hayvanların geçmişi
D
bitkilerin geçmişi
E
toplum liderleri
Açıklama:
Mitler konu bakımından âlemin yaradılışı, insanların yaradılışı, hayvanlar ve bitkilerin geçmişini sorgulamaktadır.
Soru 63
Hangisi derin geçmişe sahip devletlere ait hikayelerdir?
Seçenekler
A
Destan
B
Totem
C
Masal
D
Kutsal
E
Kut
Açıklama:
Destan derin geçmişe sahip devletlere ait hikayelerdir. Çünkü savaş yaşamayan, doğal afetlerle karşılaşmayan milletlerde destan unsuru bulunmaz. Destanlar bir kavmin yada ulusun yurt edinme ve kimlik kazanma mücadelesini ihtiva eder.
Soru 64
Hangisi turna donuna giren Türk Müslüman dervişlerinden biridir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Ahmet Yesevi
C
Mevlana
D
Şemsî
E
Sa‘dî
Açıklama:
İlk Türk Müslüman dervişleri de zaman zaman kuş donuna girmişlerdir. Ahmet Yesevi turna donuna; Hacı Bektaş Veli güvercin donuna, Abdal Musa ise geyik donuna bürünmüşlerdir.
Soru 65
Hangisi masalın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kahramanları olağanüstü yaratıklardır.
B
Konu itibariyle geniş coğrafyalara hitap edebilir.
C
İhtiva ettiği konu dağarcığı geneli kapsayacak unsurlar ihtiva etmektedir.
D
Muhtevasında zaman ve mekan kavramına çok dikkat edilmiştir.
E
Konu bakımından daha çok din dışı konuları içermektedir.
Açıklama:
Masalların muhtevasında zaman ve mekan kavramına pek dikkat edilmemiştir. Zaman sınırlaması olmaksızın herhangi bir tarihte vuku bulması veya mekanın sınırları çok önem arz etmemektedir.
Öyle ki masallarda masalın meydana geldiği zaman ve mekan çok önemsenmemiştir.
Öyle ki masallarda masalın meydana geldiği zaman ve mekan çok önemsenmemiştir.
Soru 66
Hangisi tapınılacak, yolunda can verilecek mukaddes vaya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilmektedir?
Seçenekler
A
Kam
B
Kut
C
Kutsal
D
Kült
E
Şaman
Açıklama:
Kutsal kelimesi Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı Türkçe Sözlük’te “tapınılacak, yolunda can verilecek
mukaddes vaya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilmektedir.
mukaddes vaya karşı çıkılmaması gereken, Tanrıya adanmış olan, Tanrısal içerikli olan” şeklinde tarif edilmektedir.
Soru 67
Eski Türk idari sisteminde “kut” hangi anlama gelmemektedir?
Seçenekler
A
siyasi güç
B
iktidar
C
bereket
D
hayır
E
yetki
Açıklama:
Eski Türk idari sisteminde “kut” siyasi güç, iktidar, bereket, hayır demektir.
Soru 68
Cezalandırma ve temizleyicilik hangi kültün özelliğidir?
Seçenekler
A
Su
B
Ateş
C
Taş ve kaya
D
Dağ ve tepe
E
Atalar
Açıklama:
Eski Mısır’da ve Babil’de de Ateş kültü vardı. Bu medeniyetlerde de ateş iki önemli özellik arz ediyordu:
Cezalandırma ve temizleyicilik.
Cezalandırma ve temizleyicilik.
Soru 69
I. Yol
II. Benimsemek
III. Kabul etmek
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Arapça kökenli olan din kelimesinin geldiği anlamlar arasındadır?
II. Benimsemek
III. Kabul etmek
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Arapça kökenli olan din kelimesinin geldiği anlamlar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Arapça kökenli olan din kelimesi “yol,
hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek”
anlamlarına gelmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek”
anlamlarına gelmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 70
Kime göre “Din, sosyal bir olgudur.”
Seçenekler
A
Durkheim
B
Müller
C
Matthew
D
Arnold
E
Otto
Açıklama:
Din
Durkheim
Durkheim
Soru 71
Aşağıda yer alan bilim insanlarından hangisi eski Türk dini konusunda Türkiye’de ilk çalışmalar yapan bilim insanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fuat İnan
B
Ziya Gökalp
C
M. Fuad Köprülü
D
Abdülkadir İnan
E
İbrahim Kafesoğlu
Açıklama:
Din
Fuat İnan
Fuat İnan
Soru 72
Yaradılışın öyküsüne ne nedir?
Seçenekler
A
Mit
B
Masal
C
Legend
D
Efsane
E
Masal
Açıklama:
Mit- Mitoloji
Soru 73
“Tanrıların, insanların, kahramanların yaratılması; evrenin yaratılışı, tufanlar gibi meseleleri konu edinmektedir. Hayvanların yaratılması ve avcılığın toplumların bir parçası halini alışı, ayrıca toplumsal kurumların ortaya çıkışı gibi konuları doğrudan veya dolaylı biçimde manzum olarak aktarılan ve zamanla kutsallaşan bilgilere efsane denilmektedir tanımını yapan Bilim insanı kimdir?
Seçenekler
A
S. Veyis Örnek
B
Ziya Gökalp
C
M. Fuad Köprülü
D
Abdülkadir İnan
E
Emel Esin
Açıklama:
Efsane
S. Veyis Örnek
S. Veyis Örnek
Soru 74
Milletlerin benliğinde derin tesirler bırakan savaş, göç gibi toplumsal; yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi doğal olayların etkisiyle söylenmiş hayali unsurlarla süslenmiş uzun manzum eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Destan
B
Efsane
C
Masal
D
Mit
E
Ongun
Açıklama:
Destan
Soru 75
Kahramanları olağanüstü yaratıklardır; Abartı unsurlarının bol olduğu ifade biçimleridir; İçeriği büyük oranda hayali unsurlarla doludur; şeklinde tanımlanabilen türe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Masal
B
Efsane
C
Destan
D
Mit
E
Kıssa
Açıklama:
Masal
Soru 76
Aşağıda yer alan ve “temizlik” anlamına geldiği kabul edilen sözcüğün karşılığı hangisidir?
Seçenekler
A
Kut
B
Kam
C
Kült
D
Ongun
E
Totem
Açıklama:
Kut
Soru 77
Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran bir vasıta ve dini ayinleri tertip eden kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kam
B
Kült
C
Kut
D
Ongun
E
Totem
Açıklama:
Kam
Soru 78
Doğa bütün insanlığın ortak malı olarak kullanılmıştır. Eski çağlarda her kavim veya topluluk tabiat ile iç içe yaşamış ve kendini tabiatın içinden bir parça olarak algılamıştır. Bu algılama ile birlikte tabiattaki bazı unsurları kendisine kutsal atfetmiştir. Bu çerçevede aşağıda yer alan kültlerden hangisi Anadolu’da yaşayan kültler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Nehir Kültü
B
Ağaç Kültü
C
Atalar Kültü
D
Dağ ve Tepe Kültü
E
Taş ve Kaya Kültü
Açıklama:
Nehir Kültü
Soru 79
Öbür dünya ile beşer arasında şifa vermek amacıyla bağlantı kuran ve dini ayinleri tertip eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kam
B
Kut
C
Eros
D
Totem
E
Ongon
Açıklama:
Kam
Soru 80
......., yağmur yağdırmak, kar yağdırmak, yangın söndürmek ve rüzgar
estirmek amacıyla gerçekleştirilen bir tür kamlık
olarak ifade edilmiştir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
estirmek amacıyla gerçekleştirilen bir tür kamlık
olarak ifade edilmiştir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Şaman
B
Yada taşı
C
Kült
D
Hayat Ağacı
E
Totem
Açıklama:
Taşla ilgili en çok karşılaşılan “Yada taşı”(Yağmur
taşı) meselesi olmalıdır. Yada taşı, yağmur yağdırmak, kar yağdırmak, yangın söndürmek ve rüzgar
estirmek amacıyla gerçekleştirilen bir tür kamlık
olarak ifade edilmiştir. Bu taşa, aynı zamanda,
Yağmur boncuğu da dendiği olmuştur. Aynı taşın
insanları şimşek ve yıldırımlara karşı kuruduğuna
inanılmıştır.
taşı) meselesi olmalıdır. Yada taşı, yağmur yağdırmak, kar yağdırmak, yangın söndürmek ve rüzgar
estirmek amacıyla gerçekleştirilen bir tür kamlık
olarak ifade edilmiştir. Bu taşa, aynı zamanda,
Yağmur boncuğu da dendiği olmuştur. Aynı taşın
insanları şimşek ve yıldırımlara karşı kuruduğuna
inanılmıştır.
Soru 81
Cezalandırma ve temizleyicilik hangi kült ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ağaç kültü
B
Dağ kültü
C
Ateş kültü
D
Taş kültü
E
Su kültü
Açıklama:
Cezalandırma ve temizleyicilik. Bunun için işkence genelde ateşle yapılıyordu. Hz. İbrahim’in,
kavmi tarafından ateşe atıldığını ve ateşle cezalandırılmak istendiğini Kur’an-ı Kerim’den öğreniyoruz
Ateş kültü
kavmi tarafından ateşe atıldığını ve ateşle cezalandırılmak istendiğini Kur’an-ı Kerim’den öğreniyoruz
Ateş kültü
Soru 82
Ölülerin eşyalarıyla birlikte defnedilmesi hangi kültle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ağaç Kültü
B
Ateş Kültü
C
Taş Kültü
D
Su Kültü
E
Atalar Kültü
Açıklama:
Atalar kültü
Soru 83
Kimi zaman “evrensel sütun”
kimi zaman da “kozmik dağ” olarak anlamlandırılır.
Şeklinde sözü edilen hangisidir?
kimi zaman da “kozmik dağ” olarak anlamlandırılır.
Şeklinde sözü edilen hangisidir?
Seçenekler
A
Hayat ağacı
B
Tepe
C
Ateş
D
Su
E
Kaya
Açıklama:
“Kozmik ağaç” veya “Hayat ağacı” olarak ifade
edilen ağaç, dünyanın tam ortasından yükselerek
kökleri yer altına kadar iner ve dalları da dünya
dağının zirvesine kadar yükselirdi. Ebedi canlılığın
sembolüdür. Böylece bu kutsal ağaç, dünyanın her
üç katı -gök, yer ve yer altı- arasında irtibat unsuru
olmuştur. Bu oluşum kimi zaman “evrensel sütun”
kimi zaman da “kozmik dağ” olarak anlamlandırılmıştır.
edilen ağaç, dünyanın tam ortasından yükselerek
kökleri yer altına kadar iner ve dalları da dünya
dağının zirvesine kadar yükselirdi. Ebedi canlılığın
sembolüdür. Böylece bu kutsal ağaç, dünyanın her
üç katı -gök, yer ve yer altı- arasında irtibat unsuru
olmuştur. Bu oluşum kimi zaman “evrensel sütun”
kimi zaman da “kozmik dağ” olarak anlamlandırılmıştır.
Soru 84
Türklerin Ötüken’i hangi kültle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dağ ve Tepe Kültü
B
Ağaç kültü
C
Su Kültü
D
Ateş Kültü
E
Atalar kültü
Açıklama:
Dağ ve tepeler, coğrafyanın yüksek noktalarını
teşkil etmeleri sebebiyle yükseklik algısıyla birlikte telakki edilmiştir. Göksel yapılanmanın dışında
yükseklik anlayışı dağ ve tepelerle anlamını bulmuş-
tur. Böylece bu mekanlar gizem ve kutsal mekanlar
olarak görülmüştür. Paganist inanç sistemlerinde
yüksek dağlar, tanrıların mekanı olarak kabul edilmiş ve hatta buralarda tanrı ve tanrıçaların meclisleri
tasavvur edilmiştir. Bu minval üzere, her bir kültür
çevresi kendi bağlamında bir dağı kutsamış ve onu
erişilmez olarak görmüştür. Örneğin; Yunanlıların
Olimpos’u, Türklerin Ötüken’i sayılabilir
Dağ ve tepe kültü
teşkil etmeleri sebebiyle yükseklik algısıyla birlikte telakki edilmiştir. Göksel yapılanmanın dışında
yükseklik anlayışı dağ ve tepelerle anlamını bulmuş-
tur. Böylece bu mekanlar gizem ve kutsal mekanlar
olarak görülmüştür. Paganist inanç sistemlerinde
yüksek dağlar, tanrıların mekanı olarak kabul edilmiş ve hatta buralarda tanrı ve tanrıçaların meclisleri
tasavvur edilmiştir. Bu minval üzere, her bir kültür
çevresi kendi bağlamında bir dağı kutsamış ve onu
erişilmez olarak görmüştür. Örneğin; Yunanlıların
Olimpos’u, Türklerin Ötüken’i sayılabilir
Dağ ve tepe kültü
Soru 85
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” hangi kült ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ağaç kültü
B
Su kültü
C
Ateş kültü
D
Taş Kültü
E
Atalar kültü
Açıklama:
Anadolu’da yaygın olan “Alazlama” adeti de,
hastalıkların ateşle temizlenmesi amacını güden
Kırgızlardaki “Alazlama”nın bir uzantısı olarak gö-
rülmektedir.
Ateş kültü
hastalıkların ateşle temizlenmesi amacını güden
Kırgızlardaki “Alazlama”nın bir uzantısı olarak gö-
rülmektedir.
Ateş kültü
Soru 86
Totemle birlikte ifade edilen bir diğer sözcük
“.....” olmuştur. Asıl itibariyle Polinez diline ait olan
kelime dünyanın farklı coğrafyalarında farklı biçimde ifade edilmiştir. Birbirine zıt iki anlam
taşıdığı görülmektedir: Bir taraftan kutsal, kutsallaştırılmış kavramlar için kullanılırken; diğer taraftan
tehlikeli, korkunç, kirli, yasak anlamlarını ihtiva etmektedir.
Sözü edilen kelime hangisidir?
“.....” olmuştur. Asıl itibariyle Polinez diline ait olan
kelime dünyanın farklı coğrafyalarında farklı biçimde ifade edilmiştir. Birbirine zıt iki anlam
taşıdığı görülmektedir: Bir taraftan kutsal, kutsallaştırılmış kavramlar için kullanılırken; diğer taraftan
tehlikeli, korkunç, kirli, yasak anlamlarını ihtiva etmektedir.
Sözü edilen kelime hangisidir?
Seçenekler
A
Şaman
B
Kam
C
Kült
D
Tabu
E
Kut
Açıklama:
Tabu
Soru 87
Yazarı belli olmayan eski
çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü
destan türü aşağıdakilerden hangisidir?
çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü
destan türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mitler
B
Doğal destanlar
C
Efsaneler
D
Yapay destanlar
E
Manzum eserler
Açıklama:
Doğal destanlar
Soru 88
Kötü ruhlarla iletişim halindeki
kam aşağıdakilerden hangisidir?
kam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakam
B
Aktoyun
C
Akkam
D
Ülgen
E
Kamıyak
Açıklama:
Karakam
Soru 89
Hititlere Hurrililer aracılığı ile geçmiş olan Ullikummi efsanesi hangi eskiçağ ulusu tarafından Yunan kültürüne girmiştir? A) Marduk B) Lidyalılar C) Fenikeliler D) Hattiler E) Urartular
Seçenekler
A
Marduk
B
Lidyalılar
C
Fenikeliler
D
Hattiler
E
Urartular
Açıklama:
Ünite 1, Mit-Mitoloji başlığının devamında, Ünite 2'nin başlangıcında Mitler konusu işlenirken: "Genel ifadesi ile kozmogoni, Evren + doğum demektir" tanımı yapılmaktadır. Bu terim, evrenin ve tabiatın doğuşu ve yaratılışı ile ilgili mitleri kapsar.
Soru 90
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygı esası alan kült nedir? A) Gök Tanrı Kültü B) Doğa Gösteri Kültü C) Atalar Kültü D) Toprak Kültü E) Tabiat Kültü
Seçenekler
A
Gök Tanrı Kültü
B
Doğa Gösteri Kültü
C
Atalar Kültü
D
Toprak Kültü
E
Tabiat Kültü
Açıklama:
Ünite 1, Kavramlar ve Tanımlar bölümündeki Kam başlığı, bahsedilen tanımı içermektedir: "Türk, Altay ve Moğol halk kültüründe büyücü din adamı olarak adlandırılır... kötü ruhlarla şeytanla arasındaki mücadeleye müdahale etmekti."
Soru 91
Grek mitolojisi hakkında bilgi edindiğimiz en önemli kaynak kişi kimdir? A) Platon B) Pindaros C) Homeros D) Lukianos E) Sappho
Seçenekler
A
Platon
B
Pindaros
C
Homeros
D
Lukianos
E
Sappho
Açıklama:
Ünite 1, Totem/Ongun başlığı altında, totem kavramı şu şekilde tanımlanmıştır: "Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgâr gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem veya ongun adı verilmiştir."
Soru 92
Toplumu yönetme hakkı Antik Yunan mitlerinde hangi tanrıya aittir? A) Prometheus B) Ephimetheus C) Agomemnon D) Zeus E) Atreus
Seçenekler
A
Prometheus
B
Ephimetheus
C
Agomemnon
D
Zeus
E
Atreus
Açıklama:
Ünite 1, Din başlığı altında, Fransız sosyolog Emile Durkheim'e atıf yapılarak dinin sosyal bir olgu olduğu ve toplumları bir araya toplayan en kaynaştırıcı unsur olduğu belirtilir: "Sosyolojik teorisyenlerden Emile Durkheim'e göre 'Din, sosyal bir olgudur.'"
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Uzakdoğu dinlerinden biri değildir? A) Hinduizm B) Budizm C) Yahudilik D) Taoizm E) Konfüçyanizm
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Budizm
C
Yahudilik
D
Taoizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Ünite 1, Mit-Mitoloji başlığı altında, mit kelimesinin kökeni açıklanmıştır: "Kelime olarak mit, Yunancadaki 'Mythos' kelimesinden gelmektedir. Mythos, söylenen veya duyulan söz, masal, öykü, efsane anlamlarını taşımaktadır." Mitos, bu Yunanca kelimeden türemiştir.
Soru 94
Aşağıda Mitlerin en önemli kaynağını oluşturan Homeros'un İlyada ve Odyseia adlı eserleri hangi yüzyıla aittir?
Seçenekler
A
MÖ 10-9
B
MÖ 9-8
C
MÖ 8-7
D
MÖ 7-6
E
MÖ 6-5
Açıklama:
Ünite 1, 'Masal' bölümünde, 'Konu bakımından masallar daha çok din dışı konuları içermektedir' ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla, masalların çoğunlukla dini konuları içerdiği (B şıkkı) bilgisi yanlıştır. Diğer şıklar (Abartı unsurları, geniş coğrafyaya hitap etme, kültür çevresiyle sınırlı kalmama) masalın özellikleridir.
Soru 95
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsuyet unsurlarına ........ adı verilmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Kam
B
Ongun
C
Demon
D
Karakam
E
Animizm
Açıklama:
Ünite 1, 'Din' başlığı altında vahye dayanan veya 'kitabi dinler' olarak ifade edilen dinlerin Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu üç din, ilahi kökenli ve kutsal kitaba sahip olmalarıyla bu kategoriye girer.
Soru 96
Budist inananlar topluluğunun tümünü ifade etmek için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pitaka
B
Darma
C
Vinaya
D
Sanga
E
Sutta
Açıklama:
Ünite 1'deki "Din" başlığı altında, dinin tanımı şu şekildedir: "Din ile ilgili birçok tanımlama yapılmıştır. Bu tanımlamalara göre din, insanlara bir hayat tarzı sunan, onları belli bir dünya görüşü içinde toplayan, yaratıcıya isteyerek bağlanma, birtakım şeyleri duyma, onlara inanma ve onlara uygun iradi faaliyette bulunma olgusudur." Bu ifade, sorudaki tanımı birebir karşılamaktadır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi Sümerlerin iki yüzlü tanrısı olup kültü Roma'ya kadar girmiştir?
Seçenekler
A
Ningirsu
B
Anzu
C
Usumi
D
Enlil
E
Enkidu
Açıklama:
Ünite 1'de destan türleri açıklanırken, doğal destanlar şöyle tanımlanır: "Doğal destanlar yazarı belli olmayan eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüdür." Bu tanım soruda istenen özelliği karşılamaktadır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Hitit mitolojisinde Ay Tanrısıdır?
Seçenekler
A
Kaşku
B
Alalu
C
Anu
D
EA
E
Hepat
Açıklama:
Ünite 1'de mit konuları anlatılırken, sorgulamanın mitoloji ve kozmogoni bağlamında ele alındığı belirtilir ve "Genel ifadesi ile kozmogoni, Evren + doğum demektir" şeklinde tanımlanır. Kozmogoni, evrenin ve doğanın yaratılışını konu alır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisinde vahye dayanan (kitabi dinler) dinler bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Budizm-Hinduizm-Hristiyanlık
B
Yahudilik-Budizm-Hinduizm
C
Yahudilik- Hristiyanlık- İslamiyet
D
Hinduizm- Hristiyanlık- İslamiyet
E
Budizm-İslamiyet-Taoizm
Açıklama:
Ünite 1'deki "Totem/Ongun" başlığı altında bu kavram şu şekilde tanımlanmaktadır: "Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgâr gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına totem veya ongun adı verilmiştir."
Soru 100
Cayinizmin kurucusu Mahavira'nın verdiği vaazlar başlangıçta sözlü olarak anlatılırken MS 500'lerde Vallabhi konsilinde 45 bölümden oluşan Kutsal Kitapları tamamlanmıştır. Cayinizm'in Kutsal Kitaplarının ismi nedir?
Seçenekler
A
Upanişadlar
B
Puranalar
C
Adi Grant
D
Vedalar
E
Agama ve Sidhantalar
Açıklama:
Ünite 1'deki 'Kavramlar ve Tanımlar' bölümünde açıklandığı gibi, Arapça kökenli olan 'Din' kelimesi, 'yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek' gibi anlamlara gelmektedir ve çoğu zaman inanç kelimesi yerine kullanılmıştır.
Soru 101
Grek mitolojisi hakkında bilgi edindiğimiz ve adeta tanrısal varlıkların kataloğu olarak kabul edilen destan yazarı hangisidir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Herodot
C
Teokritos
D
Kallimakhos
E
Apuleius
Açıklama:
Dağ ve tepeler, Türk ve Paganist inanç sistemlerinde kutsal mekanlar olarak kabul edilmiştir (Ünite 1). Anadolu'daki yaygın inançta, yüksek yerler kutsal addedilir ve bu nedenle dağ başlarında yatır veya türbe tarzı mekanlar inşa edilmiştir. Bu durum, D şıkkındaki ifadenin yanlış olduğunu gösterir.
Soru 102
İlluyanka efsanesinde adı geçen İlluyanka hangi hayvandır?
Seçenekler
A
Kartal
B
Baykuş
C
Yılan / Ejderha
D
Aslan / Kaplan
E
At
Açıklama:
Unit 1, "Din" başlığı altında "Arapça kökenli olan din kelimesi 'yol, hüküm, benimsemek, kabul etmek, ikrar etmek' anlamlarına gelmektedir" bilgisi yer almaktadır.
Soru 103
Sumer inancında Uruk şehrinin koruyucu tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ningirsu
B
İnanna
C
Sin
D
Ninşubur
E
Ningişzida
Açıklama:
Ünite 1, Sayfa 2'de Destanlar genellikle iki alt başlıkta ifade edilirken, birinci madde "Doğal destanlar yazarı belli olmayan eski çağlarda yaşanmış olayları konu alan sözlü destan türüdür." olarak tanımlanmıştır.
Ünite 2
Soru 1
Mitler bilimi ve mitlerin sistemli bir şekilde toplanması olarak nitelendirilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mitoloji
B
Öykü
C
Hikaye
D
Roman
E
Mektup
Açıklama:
Mitoloji, mitler bilimi ve mitlerin sistemli bir şekilde toplanması demektir. Doğru Cevap A'dır.
Soru 2
Çok tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsane, mitoloji de bu efsanelerin bir araya getirilmesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?
Seçenekler
A
Felsefe
B
Sosyoloji
C
Mit
D
Hikaye
E
Öykü
Açıklama:
Mit, çok tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsane, mitoloji de bu efsanelerin bir araya getirilmesidir. Doğru Cevap C'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Mitolojinin büyük kaynaklarından olan İlyada'nın yazarıdır?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Adam Smit
D
Fuzuli
E
Gazali
Açıklama:
Homeros günümüzde de mitolojik araştırmalar için önemli bir başvuru kaynağı olan İlyada'nın yazarıdır. Doğru Cevap A'dır.
Soru 4
Devlet bilgisinin tanrı soylu belirli bir sınıfa ait değil, tüm vatandaşlarda bulunması gerektiğini mitolojik hikayeler ile belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Protagoras
D
Phythagoras
E
Sokrates
Açıklama:
Protagoras, devlet bilgisinin tanrı soylu belirli bir sınıfa ait değil, tüm vatandaşlarda bulunması gerektiğini belirterek, demokratik bir politika anlayışını dile getirmekte ve yeni dönemin siyasal, toplumsal anlayışını yansıtmaktadır. Görüldüğü gibi, bugünün demokratik toplum ideali bile kaynağını antik Yunan kültürüne kadar dayanmaktadır. Doğru Cevap C'dir.
Soru 5
Etimolojik olarak, Arapça ‘usul, adet, tutulan yol, ve huy’ anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Din
B
Mythos
C
Mit
D
Öykü
E
Hikaye
Açıklama:
Din etimolojik olarak, Arapça ‘usul, adet, tutulan yol, ve huy’ anlamına gelirken, eski Yunanca’da ‘korku ile karışık sevgi ve saygı’ anlamına gelmektedir. Doğru Cevap A'dır.
Soru 6
Mitolojiye göre Olympos'tan tanrıların ateşini çalarak, insanlara ateşi veren ve insanların doğada varolmasını sağlayan kahraman kimdir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Herakles
C
Odysseus
D
Athena
E
Prometheus
Açıklama:
Mitolojiye göre insanlara ateşi veren ve insanların doğada varolmasını sağlayan kahraman Prometheus'dur. Doğru Cevap E'dir.
Soru 7
Homeros'un İlyada'sında nasıl bir siyasal toplum düşünüşü vardır?
Seçenekler
A
Aristokratik
B
Cumhuriyet
C
Krallık
D
Monarşi
E
Demokrasi
Açıklama:
Homeros’un İlyada destanında aristokratik bir siyasal-toplumsal düşünüş savunulur. Doğru Cevap A'dır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi bir Türk mitolojisidir?
Seçenekler
A
İşler ve Günler
B
İlyada
C
Odysseia
D
Truva
E
Ergenekondan Çıkış
Açıklama:
Mitsel inançlar, toplumlara aksiyoner ruh üfleyen bir simgeler organizasyonudur. Örneğin Türk tarihindeki “Ergenokon’dan Çıkış” efsanesi, kökenci bir var oluşun mitolojik ilham kaynağıdır. Doğru Cevap E'dir.
Soru 9
Doğa, insan ve toplumun denetlenemeyeceği ve değiştirilemeyeceği görüşü, bir boyutuyla mitolojik düşünme biçimine temel olur. Bu bağlamda, örneğin insanın, doğanın ve toplumun değiştirilemeyeceği düşüncesine karşı mistik din anlayışı kuran kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Herakles
B
Ariadne
C
Laokoon
D
Orpheus
E
Theseus
Açıklama:
Doğa, insan ve toplumun denetlenemeyeceği ve değiştirilemeyeceği görüşü, bir boyutuyla mitolojik düşünme biçimine temel olur. Bu bağlamda, örneğin insanın, doğanın ve toplumun değiştirilemeyeceği düşüncesine karşı, Orpheus’un, kurucusu olduğu söylenen mitik, mistik din anlayışı, reel dünyanın dışında var olduğu düşünülen farklı bir aleme vurgu yaparak, değişim arayışını temsil eder. Nitekim etkisini yüzyıllar boyu devam ettirir. Doğru Cevap D'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Yunan mitolojisinde göğü ve yüceliği temsil eden tanrının adıdır?
Seçenekler
A
Athena
B
Poseidon
C
Zeus
D
Hades
E
Aphrodite
Açıklama:
Göğü ve yüceliği temsil eden tanrı (Zeus) bile gökyüzünde değil, Uludağ anlamına gelen Olympos dağına yerleştirilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi, bazı izah ve yorum farklılıklarıyla birlikte, ilahi dinlerin kutsal kitaplarındaki konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kahraman öykülerinden oluşan mitler
B
Tanrı’nın ezeli ve ebediliği
C
Tanrı dışındaki varlıklar âlemi
D
İlk insan ve ilk peygamber
E
Hazreti Âdem’in cennetteki yaratılışı
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, GİRİŞ
Bugünkü tarih anlayışına göre, mitlerin kökeni MÖ 9. ve 8. yüzyıllara antik Yunan kültürüne dayandırılmaktadır. Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarında yansısını bulan kahramanlık çağı öykülerinden oluşan mitlerin, çağlar boyu toplumsal yapı ve çevre ile etkileşim içinde değişerek, dönüşerek dilsel, kavramsal ve düşünsel dünyada pek çok alanda etkilerine rastlanılmaktadır.
İlahi dinler, evreni ve içindeki varlıkları eşi ve benzeri olmayan tek bir Tanrı’nın yarattığını savunur. Tanrı, insanlığa doğru yolu gösteren mesajlarını melekleri aracılığıyla insanlar arasından seçilen peygamberlere vahiyle, peygamberler de kutsal kitaplar halinde onu insanlığa bildirmiştir. Bu kitaplar, bazı izah ve yorum farklılıklarıyla birlikte, Tanrı’nın ezeli ve ebediliğini, Tanrı’nın dışındaki varlıklar âleminin, ilk insan ve ilk peygamber Hz. Âdem’in cennetteki yaratılışı ve insanların yeryüzündeki diğer varlıklarla ilişkilerini vs. konu edinmektedir.
Bugünkü tarih anlayışına göre, mitlerin kökeni MÖ 9. ve 8. yüzyıllara antik Yunan kültürüne dayandırılmaktadır. Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarında yansısını bulan kahramanlık çağı öykülerinden oluşan mitlerin, çağlar boyu toplumsal yapı ve çevre ile etkileşim içinde değişerek, dönüşerek dilsel, kavramsal ve düşünsel dünyada pek çok alanda etkilerine rastlanılmaktadır.
İlahi dinler, evreni ve içindeki varlıkları eşi ve benzeri olmayan tek bir Tanrı’nın yarattığını savunur. Tanrı, insanlığa doğru yolu gösteren mesajlarını melekleri aracılığıyla insanlar arasından seçilen peygamberlere vahiyle, peygamberler de kutsal kitaplar halinde onu insanlığa bildirmiştir. Bu kitaplar, bazı izah ve yorum farklılıklarıyla birlikte, Tanrı’nın ezeli ve ebediliğini, Tanrı’nın dışındaki varlıklar âleminin, ilk insan ve ilk peygamber Hz. Âdem’in cennetteki yaratılışı ve insanların yeryüzündeki diğer varlıklarla ilişkilerini vs. konu edinmektedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi, Antik Yunancada “Mythos” kelimesini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Öykü
B
Erdem
C
Esinlenme
D
Evren
E
Gezme
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİT - MİTOLOJİ
Antik Yunancada söz, öykü anlamına gelen mit (mythos), ilk veya ilkel insan topluluklarının, evreni, yeryüzünü ve tabiat olaylarını kişileştirerek yorumlama veya henüz sırrını çözemedikleri hayat ile ilgili her türlü sorunu kendileri için anlamlı olacak biçimde açıklama gereksiniminden doğmuş öykülerdir.
Eski Yunan dünyasında ustalık ya da kabiliyet, arete (erdem) kelimesiyle ifade edilmekteydi. Eski Yunan dünyasında vahy bilgisi yoktur. Bol miktarda mantike (esinlenme) vardır. Bunu daha sonraları en çok Sokrates’te görmekteyiz. Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir. Theoria, yani tefekkürün ikinci anlamı, bununla ilişkili olarak, gezmektir. Bilgelik, geniş bir hayat tecrübesi içinde gezmeyi gerektirir. Eski Yunan dünyasında bu işin piri, Ksenophanes’ti.
Antik Yunancada söz, öykü anlamına gelen mit (mythos), ilk veya ilkel insan topluluklarının, evreni, yeryüzünü ve tabiat olaylarını kişileştirerek yorumlama veya henüz sırrını çözemedikleri hayat ile ilgili her türlü sorunu kendileri için anlamlı olacak biçimde açıklama gereksiniminden doğmuş öykülerdir.
Eski Yunan dünyasında ustalık ya da kabiliyet, arete (erdem) kelimesiyle ifade edilmekteydi. Eski Yunan dünyasında vahy bilgisi yoktur. Bol miktarda mantike (esinlenme) vardır. Bunu daha sonraları en çok Sokrates’te görmekteyiz. Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir. Theoria, yani tefekkürün ikinci anlamı, bununla ilişkili olarak, gezmektir. Bilgelik, geniş bir hayat tecrübesi içinde gezmeyi gerektirir. Eski Yunan dünyasında bu işin piri, Ksenophanes’ti.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi, Odysseia Destanı’nın ana konusudur?
Seçenekler
A
Troya seferinden dönen kahramanın başından geçenler
B
Kartaca generalinin büyük bir ordu ile İtalya’ya girmesi
C
Suriye egemenliği için Hitit ile Mısır’ın birbiri ile savaşması
D
Devletin tanrılarına adanacak kurban hayvanlarının sayıları
E
Kralların yapmakla yükümlü olduğu bayındırlık hizmetleri
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİT - MİTOLOJİ
Troya seferinden dönen Odysseus’un başından geçen ve ülkesinde yaşanan olayları anlatır.
.
Troya seferinden dönen Odysseus’un başından geçen ve ülkesinde yaşanan olayları anlatır.
.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi, Mit'lerin işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnsanın, ne yaptığı ile tanrıların çok fazla ilgilenmesi
B
Evrenin sahip olduğu gizemi insan bilincine yansıtması
C
İnsana dair yorumlayıcı bütüncül bir imge geliştirmesi
D
Toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunması
E
İnsanın, yaratıcı güç ile uyum içinde yaşamayı öğretmesi
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİNİN İŞLEVLERİ
Eski Yunan’da tanrılar insanın ne yaptığı ile çok az ilgilidir.
Mitler’in işlevleri dört ana noktada toparlanabilir. İlk olarak, mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu -mysterium tremendum et fascinans- insan bilincine yansıtmaktadır. Kendisi aracılığıyla evrende varolan ve gerçekleşen herşeyin olduğu gibi kabul edilmesini sağlamaktadır: Evren ve içinde barındırdığı varlıklar âlemi, birbiriyle bağlantısız ve anlamsız değildir. İkinci olarak, mitler, insana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bütüncül bir imge geliştirmekte ve sunmaktadır. Üçüncü olarak, mitler, oluşturduğu inançlar ile doğa karşısında ve toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmaktadır. Mitlerin dördüncü en canlı, önemli işlevi, insanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamıyla ilgilidir. İnsan kendi var oluş anlamını, doğal ve toplumsal çevresinde bulabilmektedir. İnsan, mitler vasıtasıyla sırasıyla kendisiyle -mikro-kozmos-, ürettiği kültürüyle -mezo-kozmos-, ilişkili olduğu evrenle -makro-kozmos- ve her şeyin ötesinde yaratıcı tanrısal güç ve irade ile uyum içinde yaşamayı öğrenmektedir.
Eski Yunan’da tanrılar insanın ne yaptığı ile çok az ilgilidir.
Mitler’in işlevleri dört ana noktada toparlanabilir. İlk olarak, mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu -mysterium tremendum et fascinans- insan bilincine yansıtmaktadır. Kendisi aracılığıyla evrende varolan ve gerçekleşen herşeyin olduğu gibi kabul edilmesini sağlamaktadır: Evren ve içinde barındırdığı varlıklar âlemi, birbiriyle bağlantısız ve anlamsız değildir. İkinci olarak, mitler, insana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bütüncül bir imge geliştirmekte ve sunmaktadır. Üçüncü olarak, mitler, oluşturduğu inançlar ile doğa karşısında ve toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmaktadır. Mitlerin dördüncü en canlı, önemli işlevi, insanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamıyla ilgilidir. İnsan kendi var oluş anlamını, doğal ve toplumsal çevresinde bulabilmektedir. İnsan, mitler vasıtasıyla sırasıyla kendisiyle -mikro-kozmos-, ürettiği kültürüyle -mezo-kozmos-, ilişkili olduğu evrenle -makro-kozmos- ve her şeyin ötesinde yaratıcı tanrısal güç ve irade ile uyum içinde yaşamayı öğrenmektedir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi, Homeros’a göre, feodal beyliklerin yöneticisi olarak görünen Agamemnon’un soyunu dayandırdığı tanrı ya da tanrıçadır?
Seçenekler
A
Zeus
B
Ares
C
Poseidon
D
Thetis
E
Aphrodite
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİK DÜŞÜNCE VE ÖZELLİKLERİ
Homeros’un İlyada destanında aristokratik bir siyasal-toplumsal düşünüş savunulur. Örneğin feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu Zeus’a dayandırır. Homeros’a göre, ‘krallık yetkisi Zeus’dan gelir. Akıllı Zeus Kralları sever’. ‘ Her kafadan bir ses çıkarsa iyi olmaz. Bir tek kral olmalı, bir tek baş’ olmalıdır.
Oinomaos, Elis (Eleia) bölgesinde bulunan Pisa'nın kralıdır. Yunan mitolojisinde Savaş tanrısı Ares ile Harpinna'nın oğludur. Theseus, Atina'nın efsanevi kralıdır. Annesinin Ethra, babasının Poseidon olduğu söylenir. Akhilleus, Peleus'la Thetis'in oğludur. Thetis, Su tanrıçası olarak bilinir. Aeneas, Kral Ankhises ile Aphrodite'nin oğludur. Afrodit, Yunan mitolojisinde aşk ve güzellik tanrıçasıdır.
Homeros’un İlyada destanında aristokratik bir siyasal-toplumsal düşünüş savunulur. Örneğin feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu Zeus’a dayandırır. Homeros’a göre, ‘krallık yetkisi Zeus’dan gelir. Akıllı Zeus Kralları sever’. ‘ Her kafadan bir ses çıkarsa iyi olmaz. Bir tek kral olmalı, bir tek baş’ olmalıdır.
Oinomaos, Elis (Eleia) bölgesinde bulunan Pisa'nın kralıdır. Yunan mitolojisinde Savaş tanrısı Ares ile Harpinna'nın oğludur. Theseus, Atina'nın efsanevi kralıdır. Annesinin Ethra, babasının Poseidon olduğu söylenir. Akhilleus, Peleus'la Thetis'in oğludur. Thetis, Su tanrıçası olarak bilinir. Aeneas, Kral Ankhises ile Aphrodite'nin oğludur. Afrodit, Yunan mitolojisinde aşk ve güzellik tanrıçasıdır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi, İonia Düşünürleri’nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğrudan toplumsal, siyasal sorunlarla uğraşmışlardır.
B
Mitolojik dünya görüşüne karşı kuşku beslemişlerdir.
C
Evrene dair sorulara mitlerin dışında cevap aramışlardır.
D
Mitolojik inançların gerçekliğini tartışmaya kalkmadılar.
E
Doğa olayları ve olguları farklı biçimde açıklamaya çalıştılar.
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİK DÜŞÜNCE VE ÖZELLİKLERİ
İonia düşünürleri, doğrudan toplumsal, siyasal sorunlarla uğraşmayı daha sonra gelecek düşünürlere bırakarak, ’mademki evrendeki olaylar tanrıların istekleri ve iradeleriyle oluşmuyor, bu olayların temelindeki gerçek nedir? Kendi kendine oluşan evrenin aslı, ana maddesi nedir?’ sorusuna mitolojik öykülerin dışında cevap aramışlardır.
İonia düşünürleri mitolojik açıklamalara, mitolojik dünya görüşüne karşı bir kuşku beslemeye başladılar. İonia düşünürleri mitolojik inançların doğal-toplumsal gerçeğe uygun olup olmadıklarını tartışmaya kalkmadılar, ancak her değişim sürecinde olduğu gibi, onları bir yana bırakarak, başta doğa olayları olmak üzere, olgu ve olayları farklı biçimde açıklamaya çalıştılar. Onlara göre, doğa ve toplum tanrıların kontrolü altında olsaydı, onların irade ve istekleri dışındaki bu gelişmeler, aristokrasiden demokrasiye geçiş yaşanamazdı. O halde bu durumu başka bir şekilde açıklamak gerekmektedir. Böylece evrenle ilgili açıklamalarda mitler değişmeye ve yerini temel nedenlere bağlı açıklamaya logos’a bırakmaya başlamıştır. Ancak, bu durum, mitlerin yok olması anlamına gelmemektedir.
İonia düşünürleri, doğrudan toplumsal, siyasal sorunlarla uğraşmayı daha sonra gelecek düşünürlere bırakarak, ’mademki evrendeki olaylar tanrıların istekleri ve iradeleriyle oluşmuyor, bu olayların temelindeki gerçek nedir? Kendi kendine oluşan evrenin aslı, ana maddesi nedir?’ sorusuna mitolojik öykülerin dışında cevap aramışlardır.
İonia düşünürleri mitolojik açıklamalara, mitolojik dünya görüşüne karşı bir kuşku beslemeye başladılar. İonia düşünürleri mitolojik inançların doğal-toplumsal gerçeğe uygun olup olmadıklarını tartışmaya kalkmadılar, ancak her değişim sürecinde olduğu gibi, onları bir yana bırakarak, başta doğa olayları olmak üzere, olgu ve olayları farklı biçimde açıklamaya çalıştılar. Onlara göre, doğa ve toplum tanrıların kontrolü altında olsaydı, onların irade ve istekleri dışındaki bu gelişmeler, aristokrasiden demokrasiye geçiş yaşanamazdı. O halde bu durumu başka bir şekilde açıklamak gerekmektedir. Böylece evrenle ilgili açıklamalarda mitler değişmeye ve yerini temel nedenlere bağlı açıklamaya logos’a bırakmaya başlamıştır. Ancak, bu durum, mitlerin yok olması anlamına gelmemektedir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi, Zeus’un insanlara “devlet bilgisini” gönderdiği tanrı ya da tanrıçadır?
Seçenekler
A
Hermes
B
Prometheus
C
Epimetheus
D
Athena
E
Poseidon
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİK DÜŞÜNCE VE ÖZELLİKLERİ
İnsanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler. Ama o zaman daha insanlar devlet bilgisine sahip olmadıkları için, kendilerini birbirlerinin saldırılarından koruyamazlar. Öyle ki, bu yüzden neredeyse yok olup gideceklerdir. Zeus, insanların bu durumuna acır; yok olup gitmelerine gönlü razı olmaz. İnsanlar birbirini yiyip bitirmesinler diye, Hermes ile insanlara devlet bilgisini gönderir.
Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Prometheus, Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir. Eski Yunan mitolojisinde Atina’nın isminin bir zeytin dalı sayesinde belirlenmiştir. Zeus yeni kurulacak olan şehre isim koymak için tanrılar meclisini toplar. Kente en değerli armağanı veren tanrı veya tanrıçanın şehre adını vereceğini ve koruyucusu olacağını söyler. Deniz tanrısı Poseidon denizden savaşlarda çok işe yarayacak bir at yaratır ve meclisin dikkatine sunar. Akıl, bilim ve sanat tanrıçası Athena’nın hediyesiyse zeytin dalıdır. Bu ağaç yüz yıllarca yaşayacak, insanlar meyvesinden beslenecektir. Ayrıca ağacın meyvesinden bir sıvı elde edilecektir. Bu sıvı yaraları iyileştirecek, geceleri aydınlatacaktır. Yarışmanın kazananı Athena olur. Deniz Tanrısı olan Poseidon ise, insanlara ilk atı vermiştir.
İnsanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler. Ama o zaman daha insanlar devlet bilgisine sahip olmadıkları için, kendilerini birbirlerinin saldırılarından koruyamazlar. Öyle ki, bu yüzden neredeyse yok olup gideceklerdir. Zeus, insanların bu durumuna acır; yok olup gitmelerine gönlü razı olmaz. İnsanlar birbirini yiyip bitirmesinler diye, Hermes ile insanlara devlet bilgisini gönderir.
Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Prometheus, Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir. Eski Yunan mitolojisinde Atina’nın isminin bir zeytin dalı sayesinde belirlenmiştir. Zeus yeni kurulacak olan şehre isim koymak için tanrılar meclisini toplar. Kente en değerli armağanı veren tanrı veya tanrıçanın şehre adını vereceğini ve koruyucusu olacağını söyler. Deniz tanrısı Poseidon denizden savaşlarda çok işe yarayacak bir at yaratır ve meclisin dikkatine sunar. Akıl, bilim ve sanat tanrıçası Athena’nın hediyesiyse zeytin dalıdır. Bu ağaç yüz yıllarca yaşayacak, insanlar meyvesinden beslenecektir. Ayrıca ağacın meyvesinden bir sıvı elde edilecektir. Bu sıvı yaraları iyileştirecek, geceleri aydınlatacaktır. Yarışmanın kazananı Athena olur. Deniz Tanrısı olan Poseidon ise, insanlara ilk atı vermiştir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi, “Religare” sözcüğünün anlamıdır?
Seçenekler
A
Evreni ve yaşamı meydana getiren sebep
B
Tutulan yol
C
Büyüleyici sır
D
Korku ile karışık sevgi ve saygı
E
Yaratılan sonsuzluk duygusu
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİNİN İŞLEVLERİ
Esrarengiz ve kutsal İnsan ile Tanrı’yı birleştirme anlamına gelen religare, evreni ve yaşamı meydana getiren sebep ya da insanları bir araya getiren kutsal sebep anlamına gelmektedir.
Din etimolojik olarak, Arapça ‘usul, adet, tutulan yol ve huy’ anlamına gelirken, eski Yunanca’da ‘korku ile karışık sevgi ve saygı’ anlamına gelmektedir. Rudolf Otto ise, dini ‘korkutucu, büyüleyici sır’ olarak tarif etmektedir. Geertz’in tanımı, ortak vurguları içeren Berger ve Bellah’ın tanımlarıyla da örtüşmektedir. Din, ‘yüce, hürmete şayan ve kutsal olarak kabul edilebilecek bir geçerlilik kavramı tarafından yaratılan sonsuzluk duygusu ve bu duyguyu anlamlandırmayı sağlayan kavramsallaştırılmış bir kültürel sistemdir’.
Esrarengiz ve kutsal İnsan ile Tanrı’yı birleştirme anlamına gelen religare, evreni ve yaşamı meydana getiren sebep ya da insanları bir araya getiren kutsal sebep anlamına gelmektedir.
Din etimolojik olarak, Arapça ‘usul, adet, tutulan yol ve huy’ anlamına gelirken, eski Yunanca’da ‘korku ile karışık sevgi ve saygı’ anlamına gelmektedir. Rudolf Otto ise, dini ‘korkutucu, büyüleyici sır’ olarak tarif etmektedir. Geertz’in tanımı, ortak vurguları içeren Berger ve Bellah’ın tanımlarıyla da örtüşmektedir. Din, ‘yüce, hürmete şayan ve kutsal olarak kabul edilebilecek bir geçerlilik kavramı tarafından yaratılan sonsuzluk duygusu ve bu duyguyu anlamlandırmayı sağlayan kavramsallaştırılmış bir kültürel sistemdir’.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi, Dinin işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Hayatın belirsizliklerini çoğaltmayı temin eder.
B
Yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder.
C
Hayatta karşılaşılan ölümcül soruların cevabını verir.
D
Hayatla ilgili temel değer ve esasları ortaya koyar.
E
Hayatın belirsizliklerini kontrol etmeyi temin eder.
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, MİTOLOJİNİN İŞLEVLERİ
Sosyolojik, psikolojik ve antropolojik açıdan bakılınca, din, toplumda oldukça çok işlevlere sahiptir. Her şeyden önce, din, yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder. Din hayatta karşılaşılan ve insan zihninde önemli yer işgal eden ölümcül soruların cevabını verir. Onlarla başa çıkma ve üstesinden gelmeye yardım eder. Din, kendisiyle birlikte oluşan kültürün olduğu kadar, hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar. Din, aynı zamanda, hayatın belirsizliklerini en aza indirme ve kontrol etmeyi temin eder. Belirsizlik kavramı, dinin cevap vermeye çalıştığı hayatın ‘büyük problemler’i düşüncesiyle bağlantılıdır. Din böyle devasa problemlere cevap üretme teşebbüsüyle, insanların ‘bilme ihtiyacı’nı karşılar. Böylece insanların hayat hakkında yaşadığı belirsizliklere karşı bazı çareler önerir.
Sosyolojik, psikolojik ve antropolojik açıdan bakılınca, din, toplumda oldukça çok işlevlere sahiptir. Her şeyden önce, din, yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder. Din hayatta karşılaşılan ve insan zihninde önemli yer işgal eden ölümcül soruların cevabını verir. Onlarla başa çıkma ve üstesinden gelmeye yardım eder. Din, kendisiyle birlikte oluşan kültürün olduğu kadar, hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar. Din, aynı zamanda, hayatın belirsizliklerini en aza indirme ve kontrol etmeyi temin eder. Belirsizlik kavramı, dinin cevap vermeye çalıştığı hayatın ‘büyük problemler’i düşüncesiyle bağlantılıdır. Din böyle devasa problemlere cevap üretme teşebbüsüyle, insanların ‘bilme ihtiyacı’nı karşılar. Böylece insanların hayat hakkında yaşadığı belirsizliklere karşı bazı çareler önerir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi, Aristo’nun diliyle, insanı tanımlayan “zoon politikon” terimini karşılamaktadır?
Seçenekler
A
Siyasal-sosyal bir varlık
B
Yalnız yaşayan bir varlık
C
Olağanüstü özellikli varlık
D
Doğa güçleri canlı varlık
E
Daha üst bir varlık
Açıklama:
MİTOLOJİ VE DİN, Bölüm 2. Mit, Din ve Toplum İlişkisi, TOPLUM VE TOPLUMSALLIK
İnsan, kendi başına yaşayan bir varlık değildir ve o ancak doğal ve toplumsal çevresiyle var olabilir. Aristo’nun diliyle, insan zoon politikon’dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır. O’na göre, ‘yalnız yaşayan ya Tanrıdır, ya da hayvandır’.
Mitler, doğaüstü varlıklarla doğal, toplumsal varlıklar arasında var olduğuna inanılan ilişkilerinin dinsel veya yarı dinsel özellikler taşıyan, insan biçimci, antropomorfik, bir düşünce yapısının ifadesidir. Bu düşünüş tarzında, doğa güçleri olağan üstü özelliklere sahip canlı varlıklar, yani tanrılar olarak algılanır ve onların Olympos Dağı’nda tanrılar Pentaon’unda yaşadıklarına inanılır. mitolojik düşünce, ilk olarak, insanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanan bir düşünme biçimidir. Örneğin, ‘güneşin batması ile insan hayatının geçiciliği’ arasında kurulan ilgi analojiktir. Tümevarımcı ve tümdengelimci değildir. Bu düşünüşte doğa güçleri canlı varlıklar(tanrılar), insan-doğa, insan-insan ilişkileri ve doğal-toplumsal olaylar onların düşünce ve eylemlerinin ürünü kabul edilerek, mitlerle açıklanmaya çalışılır. Sati, eski bir Hindu adetidir. Ölmüş kocasının cesedinin yığılmış odunlarla yakılması esnasında, dul kalan eşi ateşin içine canlı olarak atlayarak kocasının cesediyle birlikte kendisini de yakmasıdır. Toplumsal olarak kabul gören ve ritüel olarak da onaylanan bu davranışla, kadın, aileye sadakati, dul bir kadının ailesi için ne büyük bir onur kaynağı olduğunu göstermiş ve ölüm sonrası kendisinin daha üst bir varlık konumuna yükseltileceği inancına uygun davranmış olmaktadır.
İnsan, kendi başına yaşayan bir varlık değildir ve o ancak doğal ve toplumsal çevresiyle var olabilir. Aristo’nun diliyle, insan zoon politikon’dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır. O’na göre, ‘yalnız yaşayan ya Tanrıdır, ya da hayvandır’.
Mitler, doğaüstü varlıklarla doğal, toplumsal varlıklar arasında var olduğuna inanılan ilişkilerinin dinsel veya yarı dinsel özellikler taşıyan, insan biçimci, antropomorfik, bir düşünce yapısının ifadesidir. Bu düşünüş tarzında, doğa güçleri olağan üstü özelliklere sahip canlı varlıklar, yani tanrılar olarak algılanır ve onların Olympos Dağı’nda tanrılar Pentaon’unda yaşadıklarına inanılır. mitolojik düşünce, ilk olarak, insanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanan bir düşünme biçimidir. Örneğin, ‘güneşin batması ile insan hayatının geçiciliği’ arasında kurulan ilgi analojiktir. Tümevarımcı ve tümdengelimci değildir. Bu düşünüşte doğa güçleri canlı varlıklar(tanrılar), insan-doğa, insan-insan ilişkileri ve doğal-toplumsal olaylar onların düşünce ve eylemlerinin ürünü kabul edilerek, mitlerle açıklanmaya çalışılır. Sati, eski bir Hindu adetidir. Ölmüş kocasının cesedinin yığılmış odunlarla yakılması esnasında, dul kalan eşi ateşin içine canlı olarak atlayarak kocasının cesediyle birlikte kendisini de yakmasıdır. Toplumsal olarak kabul gören ve ritüel olarak da onaylanan bu davranışla, kadın, aileye sadakati, dul bir kadının ailesi için ne büyük bir onur kaynağı olduğunu göstermiş ve ölüm sonrası kendisinin daha üst bir varlık konumuna yükseltileceği inancına uygun davranmış olmaktadır.
Soru 21
Hangisi mit kavramını tanımlar ?
Seçenekler
A
Mit, çok tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü veya efsanelerdir.
B
İlk veya ilkel insan topluluklarının, evreni, yeryüzünü ve tabiat olaylarını kişileştirerek yorumlama veya henüz sırrını çözemedikleri hayat ile ilgili her türlü sorunu kendileri için anlamlı olacak biçimde açıklama gereksiniminden doğmuş öykülerdir.
C
Mit, söylenen ve duyulan sözdür; yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsane anlamına gelir.
D
Mitler, doğaüstü güçlerin doğal ve toplumsal dünyaya etkilerini yansıtır.
E
Hepsi
Açıklama:
Seçeneklerin hepsi mit kavramının tanımlarıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 22
Mitlerin günümüze kadar sanatın pek çok dalında etkili olmalarının nedeni hangisidir ?
Seçenekler
A
Mitler, insanın sezgi gücü ve doğasında var olan zaaf ve tutkuları ortaya koymasıyla çağlar üstü bir geçerliliğe, çok yönlü bir kullanışa kapı aralamışlardır.
B
İlkçağın miti insan merkezli olmaları bir sanatçının uğraşı olması neden olmuştur.
C
Mitlerin anlatımlarında sanatın karakteri olan bir çoğulluk, çeşitlilik ve özgürlük vardır.
D
Sözlü, yazılı edebiyat ve sanat kollarının hemen hepsinde yer alan ve işlendikçe değişen mitler, ne kadar şair, yazar ya da sanatçı varsa, o kadar çeşitlidir.
E
Hepsi
Açıklama:
Seçeneklerin hepsi sanat ve mit ilişkisinin günümüze değin ulaşmasını anlatır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 23
Mit'in simgesel, insanüstü veya kutsal yönü hangisinden kaynaklanır?
Seçenekler
A
İlgi çekici olmalarını sağlama gayretinden
B
İnsan hayatı, insanın evrendeki yeri ve anlamı ile ilişkili soru ve sorunlardan
C
İnsanın yeryüzündeki inanılmaz macerasından
D
İnsanın gündelik hayat içinde deneyimlediği etkinliklerden
E
İnsanların görmüş oldukları rüyalardan ve hayallerden
Açıklama:
Mitin simgesel, insanüstü veya kutsal bir yönü vardır. Bu simgesellik ve kutsallık, insan hayatı, insanın evrendeki yeri ve anlamı ile ilişkili soru ve sorunlardan kaynaklanır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 24
Hangisi mitolojik düşünce için doğru değildir ?
Seçenekler
A
İnsanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanan bir düşünme biçimidir.
B
Edilgen bir düşünme biçimidir.
C
Tümevarımcı ve tümdengelimcidir.
D
İnsan biçimcidir.
E
Tek bir formata sahip değildir, çoğul bir yapıya sahiptir.
Açıklama:
Mitolojik düşünce, ilk olarak, insanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanan bir düşünme biçimidir. İkinci olarak, mitolojik düşünce edilgen bir düşünme biçimidir. Üçüncü olarak, insan biçimcidir. Dördüncü olarak, mitolojik düşünce tek bir formata sahip değildir, çoğul bir yapıya sahiptir. Fakat tümevarımcı ve tümdengelimci değildir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 25
Hangisi mitlerin işlevlerinden değildir ?
Seçenekler
A
Mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu insan bilincine yansıtmaktadır.
B
Mitler, insana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bü- tüncül bir imge geliştirmekte ve sunmaktadır.
C
Mitler, oluşturduğu inançlar ile doğa karşısında ve toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmaktadır.
D
Mitler, ilk çağlardan günümüze, insanoğlunun hoşca vakit geçirmesini sağlamıştır.
E
Mitler insanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamıyla ilişki kurmasına aracı olur.
Açıklama:
Mitlerin seçeneklerde sıralanmış işlevleri arasında insanların hoşça vakit geçirmelerini sağlamak gibi bir işlevi yoktur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi dinlerin ortak özelliklerinden biri değildir ?
Seçenekler
A
İnanç
B
İbadet
C
Deney
D
Duygu
E
Etki boyutu
Açıklama:
Dinlerdeki ortak özellikler şöyle sıralanabilir: inanç, ibadet, duygu, bilgi ve etki boyutu. Doğru yanıt C'dir.
Soru 27
Hangisi dinin ibadet boyutunun, onun sosyolojik boyutunun da göstergesidir ?
I. Her din bağılıları arasında toplumsal ilişkiler kurmak ve bu ilişkileri sürekli tutacak yapılanmalara gitmek durumundadır.
II. Dinler bireyleri birbirine bağlayarak, onların toplumsallaşmasına önemli katkılar sağlar.
III. İnsan yaratılışı gereği, toplum halinde yaşayan bir varlıktır.
I. Her din bağılıları arasında toplumsal ilişkiler kurmak ve bu ilişkileri sürekli tutacak yapılanmalara gitmek durumundadır.
II. Dinler bireyleri birbirine bağlayarak, onların toplumsallaşmasına önemli katkılar sağlar.
III. İnsan yaratılışı gereği, toplum halinde yaşayan bir varlıktır.
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I ve II
C
Yalnız II
D
Yalnız III
E
I-II-III
Açıklama:
Dinin ibadet boyutu, onun sosyolojik boyutunu da içermektedir. Her din bağılıları arasında toplumsal ilişkiler kurmak ve bu ilişkileri sürekli tutacak yapılanmalara gitmek durumundadır. Böylece bireyleri birbirine bağlayarak, onların toplumsallaşmasına önemli katkılar sağlar. Çünkü insan yaratılışı gereği, toplum halinde yaşayan bir varlıktır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 28
Hangisi dinin işlevlerinden değildir ?
Seçenekler
A
Din, bir bilgi sistemi olarak işlevseldir.
B
Din hayatta karşılaşılan ve insan zihninde önemli yer işgal eden ölümcül soruların cevabını verir. Onlarla başa çıkma ve üstesinden gelmeye yardım eder.
C
Din, kendisiyle birlikte oluşan kültürün olduğu kadar, hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar.
D
Din, hayatın belirsizliklerini en aza indirme ve kontrol etmeyi temin eder. Belirsizlik kavramı, dinin cevap vermeye çalıştığı hayatın ‘büyük problemler’i düşüncesiyle bağlantılıdır.
E
Din bir kimlik inşa ederek, insanları potansiyel olarak biz ve öteki olarak tanımlar.
Açıklama:
Din bir bilgi sistemi değildir. Çağlar boyunca, bir dine inanmanın insanlığa sağladığı olumlu katkı veya olumsuzluklar tartışılırken, bu husus göz önünden kaçırılmaktadır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 29
Dinler, insanlığın mutlu olabilmesi için doğal ve toplumsal dünya kaynaklı sorunları aşmak için, insanları hangisine çağırmaktadır ?
Seçenekler
A
Sevgiye ve kardeşliğe
B
Yardımlaşmaya
C
Dayanışmaya
D
Fedakârlığa
E
Hepsi
Açıklama:
Dinler, insanlığın mutlu olabilmesi için doğal ve toplumsal dünya kaynaklı sorunları aşmak için, insanları sevgiye, kardeşliğe, yardımlaşmaya, dayanışmaya ve fedakârlığa çağırmaktadır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 30
Modern insanların dinler karşısında alması gereken tutum ve tavrı ‘ben agnostikim’ , agnostisizmin ne anlama geldiğini ‘pekala, nasıl olsa bütün dinler aynı kapıya çıkar’ şeklinde anlatan filozof hangisidir?
Seçenekler
A
Dante
B
Bertrand Russell
C
Nietzsche
D
Emile Durkheim
E
Clifford J. Geertz
Açıklama:
İngiliz filozofu Bertrand Russell bir tarihte cezaevine gönderilir. Hatıralarında anlattığına göre, başgardiyan Russell’ın kimlik bilgilerini tespit etmek için, ‘hangi dindensiniz?’ diye sorar. Filozof Russell, ‘ben agnostikim’ deyince, agnostisizmin ne anlama geldiğini bilmeyen gardiyan şu karşılığı verir: ‘pekala, nasıl olsa bütün dinler aynı kapıya çıkar’. Doğru yanıt B'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi mitik dinleri ilahi dinlerden ayıran bir farklılıktır?
Seçenekler
A
Çok tanrılıdır
B
Tanrı merkezlidir
C
Teosentrik'tir
D
Tek tanrılıdır
E
Evrenseldir
Açıklama:
Mitik inançlar, antroposentrik, yani insanmerkezli ve çok tanrılı bir yapı sergilerken, ilahi dinler tanrı merkezli, yani teosentrik’tir ve tek tanrılı bir yapı sergiler. Farklı ifade ve vurgulara sahip olsalar da, ilahi dinler, evreni ve içindeki varlıkları eşi ve benzeri olmayan tek bir Tanrı’nın yarattığını savunur. Tanrı,
insanlığa doğru yolu gösteren mesajlarını melekleri aracılığıyla insanlar arasından seçilen peygamberlere vahiyle, peygamberler de kutsal kitaplar halinde onu insanlığa bildirmiştir.
insanlığa doğru yolu gösteren mesajlarını melekleri aracılığıyla insanlar arasından seçilen peygamberlere vahiyle, peygamberler de kutsal kitaplar halinde onu insanlığa bildirmiştir.
Soru 32
Antik Çağ mitlerine ve düşünüşüne ait imgelerde güzellikle ilgili imgelerde aşağıdaki hangi imgeden söz edilir?
Seçenekler
A
Oidipus
B
Herkül
C
Afrodit
D
Narkissos
E
Kybele
Açıklama:
Antik Çağ mitlerine ve düşünüşüne ait imgelere siyasi, sosyal, edebi, iktisadi, sanatsal vs. pek çok alanda rastlanılmaktadır.
Örneğin, aile ve cinsiyetle ilgili çözümlemelerde bulunuken Oidipus’dan, güçlü birinden bahsederken Herkül’den, kendini beğenmiş birisini görünce Narkissos’dan, güzellikle ilgili imgelerde Afrodit’ten söz edildiğini hemen herkes bilmektedir.
Örneğin, aile ve cinsiyetle ilgili çözümlemelerde bulunuken Oidipus’dan, güçlü birinden bahsederken Herkül’den, kendini beğenmiş birisini görünce Narkissos’dan, güzellikle ilgili imgelerde Afrodit’ten söz edildiğini hemen herkes bilmektedir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Yunan dilinde söz kavramını ifade eden logos kelimesinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Söylenen ve duyulan sözdür
B
Ustaca söylenmiş sözdür
C
Masal, öykü ve efsane anlamına gelir
D
Şiir, destan ve ezgi anlamlarına gelir
E
İnsan düşüncesinin ürünü olan kavramlardır
Açıklama:
Logos, gerçeği nedenlere dayalı olarak açıklamak, sözü, insan
düşüncesinin ürünü olan kavramlar halinde ifade edilmesi demektir.
düşüncesinin ürünü olan kavramlar halinde ifade edilmesi demektir.
Soru 34
Aşağıdakilerin hangi eşleşmede mitik dünya görüşünü konu alan bilgi alanları yanlış olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Theos: Tanrı bilgisi
B
Physis: Doğa bilgisi
C
Geo: Yer bilgisi
D
Astron: İnsan bilgisi
E
Bios: Hayat bilgisi
Açıklama:
Mitik dünya görüşünü konu alan bilgi alanları: Theos, tanrı
bilgisi; Kozmos, evren bilgisi; Mythos, mit bilgisi;
Physis, doğa bilgisi; Bios, hayat bilgisi; Astron, yıldız
bilgisi; Geo, yer bilgisi; Antropos, insan bilgisidir
bilgisi; Kozmos, evren bilgisi; Mythos, mit bilgisi;
Physis, doğa bilgisi; Bios, hayat bilgisi; Astron, yıldız
bilgisi; Geo, yer bilgisi; Antropos, insan bilgisidir
Soru 35
Devlet bilgisinin tanrı soylu belirli bir sınıfa ait değil, tüm vatandaşlarda bulunması gerektiğini belirterek, demokratik bir politika anlayışını dile getiren sofist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Protagoras
C
Pindaros
D
Sokrates
E
Sofokles
Açıklama:
Protagoras, devlet bilgisinin tanrı soylu belirli bir sınıfa ait değil, tüm vatandaşlarda bulunması gerektiğini belirterek, demokratik bir politika
anlayışını dile getirmekte ve yeni dönemin siyasal, toplumsal anlayışını yansıtmaktadır.
anlayışını dile getirmekte ve yeni dönemin siyasal, toplumsal anlayışını yansıtmaktadır.
Soru 36
Mitolojik düşünce ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Analojiktir
B
İnsan biçimcidir
C
Edilgendir
D
Tümevarımcıdır
E
Çoğul bir yapıya sahiptir
Açıklama:
Mitolojik düşünce, ilk olarak, insanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanan bir düşünme biçimidir. Örneğin, ‘güneşin batması ile insan hayatının geçiciliği’ arasında kurulan ilgi analojiktir. Tümevarımcı ve tümdengelimci değildir. İnsan biçimcidir, çoğul bir yapıya sahiptir.
Bu düşünüşte doğa güçleri canlı varlıklar(tanrılar), insan-doğa, insan-insan ilişkileri ve doğal-toplumsal olaylar onların düşünce ve eylemlerinin ürünü kabul
edilerek, mitlerle açıklanmaya çalışılır.
Bu düşünüşte doğa güçleri canlı varlıklar(tanrılar), insan-doğa, insan-insan ilişkileri ve doğal-toplumsal olaylar onların düşünce ve eylemlerinin ürünü kabul
edilerek, mitlerle açıklanmaya çalışılır.
Soru 37
Aşağıdaki hangi eşleşmede din tasnifi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Evrimci, totemist
B
Milli, evrensel
C
Animist, monist
D
Konfüçyanizm, Yahudilik
E
Hinduizm, İslamiyet
Açıklama:
Bilimsel disiplinlere göre dinler, evrimci, pozitivist, hümanist dinler; animist, naturalist, totemist dinler; düalist ve monist dinler; Musevilik, Hristiyanlık ve İslamiyet ilahi dinler; Hinduizm, Budizm, Konfüçyanizm ve Taoizm Uzak Doğu dinleri olarak tasnif edilir. Başka bir tasnife göre, milli (Yahudilik) veya evrensel (İslam, Hristiyanlık) dinler şeklinde yapılmaktadır.
Soru 38
Agnostisizmin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İzlenimcilik
B
Tanrı tanımazcılık
C
Dışavurumculuk
D
Öze dönümcülük
E
Bilinemezcilik
Açıklama:
Agnostisizm: Bilinemezcilik
İlahi dinleri merkeze alan tasnife göre ise, tek tanrılı-tevhide dayalı-, çok tanrılı- putperest- veya hak ve batıl dinler olarak tasnif edilir. Bu tasnif her bir ilahi dinin kendi iman esaslarını, kutsal kitaplarını, peygamberlerin geliş sırasını merkeze alarak yaptığı bir bölümlemedir. Şüphesiz, bir inanç sistemi olarak her bir din kendi bakış açısına göre değerli ve anlamlıdır. Bu manada sadece ateizmi ve agnostisizmi(bilinemezcilik) dışta bırakacak olursak, her bir insanın var oluşuna ve hayatına anlam katan inanç bağlısına göre doğru bir dindir. Çağımız dünya değerleri içinde bir dine inanma ve bu inancın gereklerini yerine getirme, temel haklar ve özgürlükler içinde en temel değer olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda bütün dinlere saygılı olmak gerekmektedir. Çünkü bu haklar içinde bir dine inanmama hakkı da mevcuttur.
İlahi dinleri merkeze alan tasnife göre ise, tek tanrılı-tevhide dayalı-, çok tanrılı- putperest- veya hak ve batıl dinler olarak tasnif edilir. Bu tasnif her bir ilahi dinin kendi iman esaslarını, kutsal kitaplarını, peygamberlerin geliş sırasını merkeze alarak yaptığı bir bölümlemedir. Şüphesiz, bir inanç sistemi olarak her bir din kendi bakış açısına göre değerli ve anlamlıdır. Bu manada sadece ateizmi ve agnostisizmi(bilinemezcilik) dışta bırakacak olursak, her bir insanın var oluşuna ve hayatına anlam katan inanç bağlısına göre doğru bir dindir. Çağımız dünya değerleri içinde bir dine inanma ve bu inancın gereklerini yerine getirme, temel haklar ve özgürlükler içinde en temel değer olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda bütün dinlere saygılı olmak gerekmektedir. Çünkü bu haklar içinde bir dine inanmama hakkı da mevcuttur.
Soru 39
Sadece imana dayalı dogmatik bir ahlaki kodu kabul etmenin yalnızca mantık dışılık değil, aynı zamanda insan potansiyelini sınırlamak olduğunu söyleyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dante
B
Durkheim
C
Nietzsche
D
Russell
E
Weber
Açıklama:
Alman filozofu Nietzsche, sadece imana dayalı dogmatik bir ahlaki kodu kabul etmenin yalnızca mantık dışılık değil, aynı zamanda insan potansiyelini sınırlamak olduğunu söylemektedir.
Soru 40
İyi bir hayat yaşamak için sunulan model davranışlar hakkında “on emir” aşağıdaki hangi din için önemli bir örnek olarak gösterilir?
Seçenekler
A
Yahudilik
B
İslamiyet
C
Hristiyanlık
D
Budizm
E
Hinduizm
Açıklama:
İyi bir hayat yaşamak için sunulan model davranışlar hakkında Yahudilikteki “on emir”, bu anlamda önemli bir örnek olarak zikredilebilir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi mitlerin özelliklerindendir ?
Seçenekler
A
Mitlerin kökeni MÖ 9. ve MÖ 8. yüzyıllara antik Yunan kültürüne dayandırılmaktadır
B
Mitik öykülerin geçmişi, ilk insan topluluklarına kadar uzanır.
C
Hepsi
D
Tanrıların, evrenin, dünyanın ve insanın yaratılışını anlatan sembolik öykülerden oluşmaktadır
E
Dini, felsefi, bilimsel düşünce öncesi döneme ait kabul edilir
Açıklama:
Hepsi mitlerin özelliklerindendir
Soru 42
Mitlerle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?
Seçenekler
A
Düşünme biçimi olarak da analoji’ye dayanır
B
Mitler, doğaüstü varlıklarla doğal, toplumsal varlıklar arasında var olduğuna inanılan ilişkilerinin dinsel veya yarı dinsel özellikler taşıyan, insan biçimci, antropomorfik, bir düşünce yapısının ifadesidir
C
Mitlerin kökeni MÖ 9. ve MÖ 8. yüzyıllara antik Mısır kültürüne dayandırılmaktadır
D
Bilinebildiği kadarıyla mitik öykülerin geçmişi, ilk insan topluluklarına kadar uzanır
E
Homeros’un İlyada ve Odysseia bir mit örneğidir
Açıklama:
Mitlerin kökeni MÖ 9. ve 8. yüzyıllara antik Mısır kültürüne dayandırılmaktadır yanlıştır. seçeneği yanlıştır. İlgili sayfada Yunan Kültürüne dayandığı belirtilmektedir.
Soru 43
Antik Çağ mitlerinde güçlü birinden bahsedilirken genelde kimden bahsedilmektedir ?
Seçenekler
A
Afrodit
B
Herkül
C
Zeus
D
Narkissos
E
Oidipus
Açıklama:
Antik Çağ mitlerinde güçlü birinden bahsedilirken genelde Herkül'den bahsedilmektedir.
Düşünce tarihi içinde Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi, tek Tanrılı dinler, mitleri ve mitik düşünüş ve inançları politeist yapısı sebebiyle, kendi inanç ilkelerine uygun bulmamaktadır. Ancak Yeni Çağ düşünüşünün etkisiyle, bugün mitolojiye kaynaklık eden Antik Çağ mitlerine ve düşünüşüne ait imgelere siyasi, sosyal, edebi, iktisadi, sanatsal vs. pek çok alanda rastlanılmaktadır. Örneğin, aile ve cinsiyetle ilgili çözümlemelerde bulunuken Oidipus’dan, güçlü birinden bahsederken Herkül’den, kendini beğenmiş birisini görünce Narkissos’dan, güzellikle ilgili imgelerde Afrodit’ ten söz edildiğini hemen herkes bilmektedir. Mitik inançlar da, diğer dini inançlar gibi, insanın ihtiyaçlarına cevap verdiği için yaşanılan hayatı anlamlandırma ve izah etme işlevini sürdürmektedir.
Düşünce tarihi içinde Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi, tek Tanrılı dinler, mitleri ve mitik düşünüş ve inançları politeist yapısı sebebiyle, kendi inanç ilkelerine uygun bulmamaktadır. Ancak Yeni Çağ düşünüşünün etkisiyle, bugün mitolojiye kaynaklık eden Antik Çağ mitlerine ve düşünüşüne ait imgelere siyasi, sosyal, edebi, iktisadi, sanatsal vs. pek çok alanda rastlanılmaktadır. Örneğin, aile ve cinsiyetle ilgili çözümlemelerde bulunuken Oidipus’dan, güçlü birinden bahsederken Herkül’den, kendini beğenmiş birisini görünce Narkissos’dan, güzellikle ilgili imgelerde Afrodit’ ten söz edildiğini hemen herkes bilmektedir. Mitik inançlar da, diğer dini inançlar gibi, insanın ihtiyaçlarına cevap verdiği için yaşanılan hayatı anlamlandırma ve izah etme işlevini sürdürmektedir.
Soru 44
İlkçağın miti ne merkezlidir ?
Seçenekler
A
İnsan
B
Tanrı
C
Para
D
Güç
E
İnanç
Açıklama:
İlkçağın miti insan merkezlidir.
Mitler, insanın sezgi gücü ve doğasında var olan zaaf ve tutkuları ortaya koymasıyla çağlar üstü bir geçerliliğe, çok yönlü bir kullanışa kapı aralar. Bunun sonucu olarak mitler, zamanımıza değin sanat alanlarının yararlandığı bir ilham ve beslenme kaynağı olmuştur. İlkçağın miti insan merkezlidir ve bir din adamının değil, sanatçının uğraşıdır. Sözlü, yazılı edebiyat ve sanat kollarının hemen hepsinde yer alan ve işlendikçe değişen mitler, ne kadar şair, yazar ya da sanatçı varsa, o kadar çeşitlidir. Mitler günümüze kadar resim sanatını, yazılan tragedyaları, opera güftelerini ve edebi eserleri etkilemeye devam etmektedir. Çeşitli efsane, menkıbe, mesel, hikaye, öykü ve fabl örnekleri varlıklarını zamanımıza kadar devam ettirmektedir.
Mitler, insanın sezgi gücü ve doğasında var olan zaaf ve tutkuları ortaya koymasıyla çağlar üstü bir geçerliliğe, çok yönlü bir kullanışa kapı aralar. Bunun sonucu olarak mitler, zamanımıza değin sanat alanlarının yararlandığı bir ilham ve beslenme kaynağı olmuştur. İlkçağın miti insan merkezlidir ve bir din adamının değil, sanatçının uğraşıdır. Sözlü, yazılı edebiyat ve sanat kollarının hemen hepsinde yer alan ve işlendikçe değişen mitler, ne kadar şair, yazar ya da sanatçı varsa, o kadar çeşitlidir. Mitler günümüze kadar resim sanatını, yazılan tragedyaları, opera güftelerini ve edebi eserleri etkilemeye devam etmektedir. Çeşitli efsane, menkıbe, mesel, hikaye, öykü ve fabl örnekleri varlıklarını zamanımıza kadar devam ettirmektedir.
Soru 45
Homeros’un İlyada destanında feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu kime dayandırır ?
Seçenekler
A
Hera
B
Hades
C
Athena
D
Ares
E
Zeus
Açıklama:
Homeros’un İlyada destanında feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu Zeus’a dayandırır.
Homeros’un İlyada destanında aristokratik bir siyasal-toplumsal düşünüş savunulur. Örneğin feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu Zeus’a dayandırır. Öteki feodal beylerin de soylarını diğer tanrılara dayandırarak tanrı soylu olmakla öğündüklerini biliyoruz. Aristokratlar soylarını tanrılara dayandırdıkları gibi, yönetme hakkını ve yetkisini tanrılardan aldıklarını ve bu nedenle, doğuştan siyasal erdeme sahip olduklarını iddia ederler. Örneğin toplumu yönetme hakkını temsil eden asayı Zeus, Atreus’a vermiştir. Atreus da oğluna intikal ettirmiştir. Böylece asa ve yönetme erki silsile itibariyle Atreus soyundan gelen Agamemnon’a kadar gelmiştir: Homeros’a göre, ‘krallık yetkisi Zeus’dan gelir. Akıllı Zeus Kralları sever’. ‘ Her kafadan bir ses çıkarsa iyi olmaz. Bir tek kral olmalı, bir tek baş’ olmalıdır.
Homeros’un İlyada destanında aristokratik bir siyasal-toplumsal düşünüş savunulur. Örneğin feodal beylikler federasyonunun yöneticisi olarak görünen Agamemnon soyunu Zeus’a dayandırır. Öteki feodal beylerin de soylarını diğer tanrılara dayandırarak tanrı soylu olmakla öğündüklerini biliyoruz. Aristokratlar soylarını tanrılara dayandırdıkları gibi, yönetme hakkını ve yetkisini tanrılardan aldıklarını ve bu nedenle, doğuştan siyasal erdeme sahip olduklarını iddia ederler. Örneğin toplumu yönetme hakkını temsil eden asayı Zeus, Atreus’a vermiştir. Atreus da oğluna intikal ettirmiştir. Böylece asa ve yönetme erki silsile itibariyle Atreus soyundan gelen Agamemnon’a kadar gelmiştir: Homeros’a göre, ‘krallık yetkisi Zeus’dan gelir. Akıllı Zeus Kralları sever’. ‘ Her kafadan bir ses çıkarsa iyi olmaz. Bir tek kral olmalı, bir tek baş’ olmalıdır.
Soru 46
Mitler’in işlevleri kaç ana noktada toparlanır?
Seçenekler
A
6
B
3
C
4
D
5
E
2
Açıklama:
Mitler’in işlevleri dört ana noktada toparlanabilir.
Soru 47
Din etimolojik olarak, Arapça'da hangi anlama gelmemektedir?
Seçenekler
A
Tutulan yol
B
Huy
C
Adet
D
Usul
E
Saygı
Açıklama:
Din etimolojik olarak, Arapça'da saygı anlamına gelmemektedir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi dini ‘korkutucu, büyüleyici sır’ olarak tarif etmektedir?
Seçenekler
A
Michelangelo
B
Rudolf Otto
C
Zeus
D
Hz.İsa
E
Leonardo Da Vinci
Açıklama:
Rudolf Otto dini ‘korkutucu, büyüleyici sır’ olarak tarif etmektedir.
Soru 49
I. Hayatın belirsizliklerini en aza indirme ve kontrol etmeyi temin eder.
II. Yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder.
III. Hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri dinin işlevleri arasındadır?
II. Yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder.
III. Hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri dinin işlevleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı doğrudur.
Soru 50
Avrupa'da Hristiyanlığın veya genel olarak bütün dinlerin karşısına adeta, bilim adı verilen yeni bir Ad hoc (ideolojik, geçici ve moda vari) din koyulduğu dönem hangisidir?
Seçenekler
A
19.yy
B
20.yy
C
15.yy
D
17.yy
E
16.yy
Açıklama:
Avrupa'da Hristiyanlığın veya genel olarak bütün dinlerin karşısına adeta, bilim adı verilen yeni bir Ad hoc (ideolojik, geçici ve moda vari) din koyulduğu dönem 19.yy'dır.
Soru 51
Aşağıdaki Antik Çağ ozanlarından hangisi mitolojinin temel kaynağı olan İlyada ve Odysseia kitaplarının yaratıcısıdır?
Seçenekler
A
Sappho
B
Homeros
C
Heredot
D
Dioskorides
E
Dionysios
Açıklama:
Kutsal kitapların zaman anlayışı ve batı dışı kültürlerin tarihi bir yana bırakılırsa, bugünkü tarih anlayışına göre, mitlerin kökeni MÖ 9. ve 8. yüzyıllara antik Yunan kültürüne dayandırılmaktadır. Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarında yansısını bulan kahramanlık çağı öykülerinden oluşan mitlerin, çağlar boyu toplumsal yapı ve çevre ile etkileşim içinde değişerek, dönüşerek dilsel, kavramsal ve düşünsel dünyada pek çok alanda etkilerine rastlanılmaktadır.
Soru 52
Mitlerin aşağıdaki özelliklerinden hangisi tanrılara insana özgü özellikler yüklenmesiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Antropomorfik olması
B
Dinsel özellikler taşıması
C
Doğa üstü olmaları
D
Sembolik olmaları
E
Sınıflandırmacı olmaları
Açıklama:
Mitlerin bir dünya görüşü oluşturacak şekilde sistemleştirilmesinden ibaret olan mitoloji, doğal ve toplumsal dünyayı anlamlandıran, doğaüstü güç ve uzantılara sahiptir. Mitler, doğaüstü varlıklarla doğal, toplumsal varlıklar arasında var olduğuna inanılan ilişkilerinin dinsel veya yarı dinsel özellikler taşıyan, insan biçimci, antropomorfik, bir düşünce yapısının ifadesidir.
Soru 53
Mitik inançları dinsel inançlardan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan merkezli olmaları
B
Doğa üstü olmaları
C
Cennet ve cehennem olmaması
D
Tanrılara tapınılmaması
E
Kurban ritüelinin olması
Açıklama:
Mitik inançlar, antroposentrik, yani insanmerkezli ve çok tanrılı bir yapı sergilerken, ilahi dinler tanrı merkezli, yani teosentrik’tir ve tek tanrılı bir yapı sergiler. Farklı ifade ve vurgulara sahip olsalar da, ilahi dinler, evreni ve içindeki varlıkları eşi ve benzeri olmayan tek bir Tanrı’nın yarattığını savunur.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Yunanca düzenli söylenen, sanatlı ve ustaca söze verilen isimdir?
Seçenekler
A
Mitos
B
Epos
C
Lirik
D
Tragedya
E
Logos
Açıklama:
Yunan dilinde söz kavramını ifade etmek için, mythos, epos ve logos gibi üç değişik kelime söz konusudur. Mitos (mit),
söylenen ve duyulan sözdür; yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsane anlamına gelir. Epos, daha üst ve değişik bir anlam taşır. Belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sanatlı, ustaca söylenmiş sözdür.
söylenen ve duyulan sözdür; yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsane anlamına gelir. Epos, daha üst ve değişik bir anlam taşır. Belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sanatlı, ustaca söylenmiş sözdür.
Soru 55
İonia düşünürlerinin insan ve doğa gidişatında tanrı müdahalesinin kesinliğini tartışmaya başlamalarındaki asıl sebep aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristokrasinin çökmesi
B
İnsanların ölmesi
C
Duaların gerçekleşmemesi
D
Doğa olaylarının kendiliğindenliği
E
Düşünsel ilerleyiş
Açıklama:
Kent soylular, demokratik anlayışın gelişmesi sürecinde bazı sitelerde iktidara ortak olmuşlar, bazı sitelerde de tek başına iktidara gelmişlerdir. Bu durumda eski mitler fiili olarak yaşanan olguları açıklamada yetersiz kalmaya başlamıştır. Dolayısıyla mitlere ters düşen olaylar ve gelişmeler karşısında İonia düşünürleri mitolojik açıklamalara, mitolojik dünya görüşüne karşı bir kuşku beslemeye başladılar. İonia düşünürleri mitolojik inançların doğal-toplumsal gerçeğe uygun olup olmadıklarını tartışmaya kalkmadılar, ancak her değişim sürecinde olduğu gibi, onları bir yana bırakarak, başta doğa olayları olmak üzere, olgu ve olayları farklı biçimde açıklamaya çalıştılar. Onlara göre, doğa ve toplum tanrıların kontrolü altında olsaydı, onların irade ve istekleri dışındaki bu gelişmeler, aritokrasiden demokrasiye geçiş yaşanamazdı.
Soru 56
Tanrılardan ateşi çalıp insanlara doğa karşısında güç kazandırdığına inanılan Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Epimetheus
B
Hermes
C
Demeter
D
Herkül
E
Prometheus
Açıklama:
Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Epimetheus, doğaya ve birbirlerine karşı korunmaları için hayvanlara bol bol post, diş, tırnak dağıtmaya başlar. Sıra insana gelince ona verecek bir
şeyin kalmadığını dehşetle görür. Çıplak, yumuşak insan, eli önünde acıklı bir şekilde acıklı bir durumda bakınıp durmaktadır. Prometheus insanın imdadına yetişir. Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir. Böylece insanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler.
şeyin kalmadığını dehşetle görür. Çıplak, yumuşak insan, eli önünde acıklı bir şekilde acıklı bir durumda bakınıp durmaktadır. Prometheus insanın imdadına yetişir. Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir. Böylece insanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi dinlerin ortak özelliklerinin toplanabileceği beş boyuttan birisi değildir?
Seçenekler
A
İbadet
B
Duygu
C
Etki
D
Hoşgörü
E
İnanç
Açıklama:
Bütün çeşitliliğine rağmen, dinlerdeki ortak özellikler şöyle sıralanabilir: inanç, ibadet, duygu, bilgi ve etki boyutu. Hoşgörü bunlardan birisi değildir.
Soru 58
Fiziksel alemde somut bir karşılığı olmamasına rağmen insanın soyut bazı şeylere inanmasını karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tefekkür
B
İbadet
C
İman
D
Bilgi
E
Korku
Açıklama:
Dinin önerdiği cevaplar içinde en önemli kavram, ‘iman’dır. Bu iman sayesinde insanlar, fiziksel alemde somut bir delilin olup olmadığına bakmaksızın bazı şeylere inanır. Çünkü din bir bilgi sistemi değildir.
Soru 59
Aşağıdaki sosyologlardan hangisi dinin hayata karşı sunduğu cevapla toplumsal birliğe katkı sağladığını belirtir?
Seçenekler
A
Herbert Spencer
B
Antonio Gramsci
C
Max Weber
D
Emile Durkheim
E
Herbert Blumer
Açıklama:
Fransız sosyolog Emile Durkheim, dinin hayata karşı eşsiz bir cevap sunduğunu ve bu cevabın toplumda ortak olarak paylaşılan inançlar yoluyla sosyal birlik ve dayanışmayı sağladığını söyler. Böylece, bir bakıma, din bir inanç sistemi olarak toplumsal birlik ve bütünleşmeye hizmet etmektedir. Bir sosyal grubun yeteneği paylaşılan ortak inançlarla etkileşim başarısına bağlı olmakta ve sosyal kontrolü sağlanması da bu inançlar sayesinde gerçekleşmektedir.
Soru 60
Aşağıdaki antropologlardan hangisi dinin insanlar için bir anlam dünyası sunarak onun nasıl yaşayacağı sorusuna cevap aldığını ileri sürer?
Seçenekler
A
Clifford J. Geertz
B
Ludwig Wittgenstein
C
Alfred Schütz
D
Levi Strauss
E
Quentin Skinner
Açıklama:
Amerikan antropolog Clifford J. Geertz’e göre, din, bir anlam dünyası sunar. Geertz, dinin insanın hayatını nasıl sürdüreceğine, yaşayacağına dair bir model sunduğunu söyler. Bu açıdan din bireylere gündelik hayatı nasıl sürdürmesi gerektiğini gösterir. Peygamberlerin ve din ulularının söz, fiil ve eylemlerini örnek almak suretiyle, insanlara model hayat tarzları önerir. Hristiyanlık’ta gelenek, İslam’da hadis-i şerif, kutsal kitaplardan sonra ikinci kaynak kabul edilir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sanatlı, ustaca söylenmiş sözdür?
Seçenekler
A
Safsata
B
Mit
C
Mitos
D
Epos
E
Logos
Açıklama:
Yunan dilinde söz kavramını ifade etmek için, mythos, epos ve logos gibi üç değişik kelime söz konusudur. Mitos (mit), söylenen ve duyulan sözdür; yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsane anlamına gelir. Epos, daha üst ve değişik bir anlam taşır. Belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sanatlı, ustaca söylenmiş sözdür.
Soru 62
Mitik dünya görüşünü konu alan bilgi alanlarına ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Theos - Evren bilgisi
B
Kozmos - Yıldız bilgisi
C
Mythos - İnsan bilgisi
D
Physis - Doğa bilgisi
E
Bios - Yer bilgisi
Açıklama:
Mitik dünya görüşünü konu alan bilgi alanları: Theos, tanrı bilgisi; Kozmos, evren bilgisi; Mythos, mit bilgisi; Physis, doğa bilgisi; Bios, hayat bilgisi; Astron, yıldız bilgisi; Geo, yer bilgisi; Antropos, insan bilgisidir.
Soru 63
Mitler'in işlevlerine yönelik aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizeme sahip olduğunu insandan saklamaya çalışmaktadır.
B
İnsana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı bütüncül bir imge sunmaktadır.
C
Oluşturduğu inançlar ile doğa karşısında ve toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmaktadır.
D
Uyanan insan bilincini kendini besleyen kaynakların gücüne devamlı tekrarlanan olaylarla inandırma işlevi görmektedir.
E
İnsanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamıyla ilgilidir.
Açıklama:
Mitler’in işlevleri dört ana noktada toparlanabilir. İlk olarak, mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu insan bilincine yansıtmaktadır. İkinci olarak, mitler, insana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bütüncül bir imge geliştirmekte ve sunmaktadır. Mitler, uyanan insan bilincini kendini besleyen kaynakların gücüne devamlı tekrarlanan olaylarla inandırma işlevi görmektedir. Üçüncü olarak, mitler, oluşturduğu inançlar ile doğa karşısında ve toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmaktadır. Mitlerin dördüncü en canlı, önemli işlevi, insanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamıyla ilgilidir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Hristiyanlığın bir sembolüdür?
Seçenekler
A
İstavroz çıkartma
B
Cami
C
Yedi kollu şamdan
D
Kipa
E
Havra
Açıklama:
Dini sembollerden bazıları şunlardır: İslam için ‘kelime-i şehadet, ezan, cami’; Hristiyanlık için ‘teslis, vaftiz, haç ve istavroz çıkarma, kilise’; Yahudilik için ‘ yedi kollu şamdan, kipa ve havra’ gibi.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi dinlerde var olan ortak özelliklerden değildir?
Seçenekler
A
İnanç boyutu
B
Mit boyutu
C
İbadet boyutu
D
Duygu boyutu
E
Etki boyutu
Açıklama:
Bütün çeşitliliğine rağmen, dinlerdeki ortak özellikler şöyle sıralanabilir: inanç, ibadet, duygu, bilgi ve etki boyutu.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi dinin bilgi boyutla ilgilidir?
Seçenekler
A
Kutsal metin
B
Korku
C
Ayin
D
Huşu
E
İbadet
Açıklama:
Dinin duygu boyutu çoğunlukla ümit, korku, huşu, vecd hali, mutluluk ve huzur bulma şeklinde tezahürlere sahiptir.
Pratik boyutunda ibadet, ayin ve törenler vardır.
Dinin bilgi boyutuyla, bütün dinler inananlarından asgari düzeyde de olsa bilmelerini istediği inanç ilkesi ve kutsal metinlerin olduğu düşünülür.
Pratik boyutunda ibadet, ayin ve törenler vardır.
Dinin bilgi boyutuyla, bütün dinler inananlarından asgari düzeyde de olsa bilmelerini istediği inanç ilkesi ve kutsal metinlerin olduğu düşünülür.
Soru 67
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi dinin hayata karşı eşsiz bir cevap sunduğunu ve bu cevabın toplumda ortak olarak paylaşılan inançlar yoluyla sosyal birlik ve dayanışmayı sağladığını söylemiştir?
Seçenekler
A
Dante
B
Nietzsche
C
Durkheim
D
Russell
E
Otto
Açıklama:
Fransız sosyolog Emile Durkheim, dinin hayata karşı eşsiz bir cevap sunduğunu ve bu cevabın toplumda ortak olarak paylaşılan inançlar yoluyla sosyal birlik ve dayanışmayı sağladığını söylemiştir.
Soru 68
Aşağıdaki düşünürler hangisi insanlar için zoon politikon tanımını kullanmıştır?
Seçenekler
A
Homeros
B
Aristo
C
Platon
D
Nietzsche
E
Durkheim
Açıklama:
İnsan, kendi başına yaşayan bir varlık değildir ve o ancak doğal ve toplumsal çevresiyle var olabilir. Aristo’nun diliyle, insan zoon politikon ’dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır.
Soru 69
I. Budizm
II. Taoizm
III. Musevilik
IV. Yahudilik
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Uzak Doğu dinlerindendir?
II. Taoizm
III. Musevilik
IV. Yahudilik
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Uzak Doğu dinlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Bilimsel disiplinlere göre dinler, evrimci, pozitivist, hümanist dinler; animist, naturalist, totemist dinler; düalist ve monist dinler; Musevilik, Hristiyanlık ve İslamiyet ilahi dinler; Hinduizm, Budizm, Konfüçyanizm ve Taoizm Uzak Doğu dinleri olarak tasnif edilir. Başka bir tasnife göre, milli (Yahudilik) veya evrensel (İslam, Hristiyanlık) dinler şeklinde yapılmaktadır.
Soru 70
Mitlerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Antropomorfiktir.
B
Analojiye dayanırlar.
C
Kökeni antik Yunan kültürüne dayanır.
D
Tanrılar yarı insani özelliklere sahiptir.
E
Teosentriktir.
Açıklama:
A, B, C ve D şıkları mitlerle ilgili doğru bilgilerdir. Mitik düşünce sistemi kendi içinde bir dinsellik barındırmaktadır. Sistematik inançlara sahip olma açısından diğer dinlerle benzerlik gösterir. Mitik dinlerle ilahi dinlerin farkı, inançların kaynağının farklı olmasıdır. Mitik inançlar, antroposentrik, yani insanmerkezli ve çok tanrılı bir yapı sergilerken, ilahi dinler tanrı merkezli, yani teosentriktir ve tek tanrılı bir yapı sergiler. Doğru cevap E şıkkıdır.
Mitik inançlar, antroposentrik, yani insanmerkezli ve çok tanrılı bir yapı sergilerken, ilahi dinler tanrı merkezli, yani teosentrik’tir ve tek tanrılı bir yapı sergiler .Doğru cevap E şıkkıdır.
Mitik inançlar, antroposentrik, yani insanmerkezli ve çok tanrılı bir yapı sergilerken, ilahi dinler tanrı merkezli, yani teosentrik’tir ve tek tanrılı bir yapı sergiler .Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 71
"Gerçeği nedenlere dayalı olarak açıklamak" aşağıdaki terimlerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Logos
B
Epos
C
Mitos
D
Theos
E
Physis
Açıklama:
Mitos herkesin paylaştığı öyküler demek iken, Epos, şair veya ozanlara ait bir öykü anlatma hususiyetidir. Sanatlı bir söz söyleme olan epos, şiir, destan ve ezgi anlamlarına gelir. Theos, tanrı bilgisi; Physis, doğa bilgisi; Logos ise, gerçeği nedenlere dayalı olarak açıklamak, sözü, insan düşüncesinin ürünü olan kavramlar halinde ifade edilmesi demektir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Logos, gerçeği nedenlere dayalı olarak açıklamak, sözü, insan düşüncesinin ürünü olan kavramlar halinde ifade edilmesi demektir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Logos, gerçeği nedenlere dayalı olarak açıklamak, sözü, insan düşüncesinin ürünü olan kavramlar halinde ifade edilmesi demektir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 72
"Religare" ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Usûl, âdet
B
Evreni ve yaşamı meydana getiren sebep
C
Korku ile karışık sevgi ve saygı
D
Korkutucu, büyüleyici sır
E
Tutulan yol, huy
Açıklama:
Din etimolojik olarak, Arapça ‘usul, adet, tutulan yol, ve huy’ anlamına gelirken, eski Yunanca’da ‘korku ile karışık sevgi ve saygı’ anlamına gelmektedir. Rudolf Otto ise, dini ‘korkutucu, büyüleyici sır’ olarak tarif etmekte ve bu tanımın öne çıkan iki özelliğine vurgu yapmaktadır: Esrarengiz ve kutsal İnsan ile Tanrı’yı birleştirme anlamına gelen religare, evreni ve yaşamı meydana getiren sebep ya da insanları bir araya getiren kutsal sebep anlamına gelmektedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi birincil toplumsallıkla ilişkili bir kavramdır?
Seçenekler
A
İnanç
B
Ulus
C
Komşuluk
D
Dernekler
E
Tarikatlar
Açıklama:
İkincil toplumsallık türü, genele yöneliktir. İnsan ait olduğu bütünün/toplumun çok küçük bir parçasıyla somut ilişkidedir. Hatta ilişkide bile olmayabilir. Birinci tür toplumsallık ise, akrabalık, komşuluk ve arkadaşlık gibi bireyler arası, gerçekten yüz yüze ilişkiler çerçevesinde kurumsallaşan toplumsal ilişkilerdir. Bunlara sosyoloji literatüründe birincil toplumsallık veya birincil ilişkiler denir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Birincil ilişki ağı veya birinci tür toplumsallık, akrabalık, komşuluk ve arkadaşlık gibi bireyler arası, gerçekten yüz yüze ilişkiler çerçevesinde kurumsallaşan toplumsal ilişkilerdir. Bunlara sosyoloji literatüründe birincil toplumsallık veya birincil ilişkiler denir.Doğru cevap C şıkkıdır.
Birincil ilişki ağı veya birinci tür toplumsallık, akrabalık, komşuluk ve arkadaşlık gibi bireyler arası, gerçekten yüz yüze ilişkiler çerçevesinde kurumsallaşan toplumsal ilişkilerdir. Bunlara sosyoloji literatüründe birincil toplumsallık veya birincil ilişkiler denir.Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 74
Ateşi tanrılardan çalarak insana veren tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Epimetheus
B
Prometheus
C
Zeus
D
Hermes
E
Ares
Açıklama:
Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Epimetheus, doğaya ve birbirlerine karşı korunmaları için hayvanlara bol bol post, diş, tırnak dağıtmaya başlar. Sıra insana gelince ona verecek bir şeyin kalmadığını dehşetle görür. Çıplak, yumuşak insan, eli önünde acıklı bir şekilde acıklı bir durumda bakınıp durmaktadır. Prometheus insanın imdadına yetişir. Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini donatması için insana verir. Böylece insanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler. Doğru cevap B şıkkıdır.
‘Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Epimetheus, doğaya ve birbirlerine karşı korunmaları
için hayvanlara bol bol post, diş, tırnak dağıtmaya başlar. Sıra insana gelince ona verecek bir şeyin kalmadığını dehşetle görür. Çıplak, yumuşak insan, eli önünde acıklı bir şekilde acıklı bir durumda bakınıp durmaktadır. Prometheus insanın imdadına yetişir. Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini
donatması için insana verir. Böylece insanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler. Doğru cevap B şıkkıdır.
‘Canlılar yaratıldıktan sonra onları donatma işi iki kardeş tanrıya, Prometheus ve Epimetheus’a verilir. Epimetheus, doğaya ve birbirlerine karşı korunmaları
için hayvanlara bol bol post, diş, tırnak dağıtmaya başlar. Sıra insana gelince ona verecek bir şeyin kalmadığını dehşetle görür. Çıplak, yumuşak insan, eli önünde acıklı bir şekilde acıklı bir durumda bakınıp durmaktadır. Prometheus insanın imdadına yetişir. Olympos’a çıkıp tanrılardan ateşi, ateşin yardımıyla yapılan araçları, dolayısıyla zanaatları, çalarak hayvanlardan korunması ve kendini
donatması için insana verir. Böylece insanlar kendilerini, öteki hayvanlardan ve doğadan koruyabilecek duruma gelirler. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi mitolojinin işlevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Hayata dair her şeyi sorgulatmak
B
Toplumda görece istikrarlı ve ahlaki bir düzeni savunmak
C
Tarihin belli dönemlerinde ihtiyaç duyulan mesajları üretmek
D
İnsana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bütüncül bir imge sunmak
E
İnsanın evren ve toplumsal dünya içindeki yeri ve anlamını bulmasını sağlamak
Açıklama:
B, C, D ve E şıkları mitolojinin işlevlerindendir. Mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizeme sahip olduğunu -mysterium tremendum et fascinans- insan bilincine yansıtmaktadır. Kendisi aracılığıyla evrende varolan ve gerçekleşen her şeyin olduğu gibi kabul edilmesini sağlamaktadır. Bu sebeple, aradığımız cevap A şıkkıdır.
Mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu -mysterium tremendum et fascinans- insan bilincine yansıtmaktadır. Kendisi aracılığıyla evrende varolan ve gerçekleşen herşeyin olduğu gibi kabul edilmesini sağlamaktadır:
Evren ve içinde barındırdığı varlıklar alemi, birbiriyle bağlantısız ve anlamsız değildir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizem’e sahip olduğunu -mysterium tremendum et fascinans- insan bilincine yansıtmaktadır. Kendisi aracılığıyla evrende varolan ve gerçekleşen herşeyin olduğu gibi kabul edilmesini sağlamaktadır:
Evren ve içinde barındırdığı varlıklar alemi, birbiriyle bağlantısız ve anlamsız değildir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 76
‘Yasalar her şeyin kralıdır’ şeklindeki Pindaros’un aristokratik açıklamasına karşı, ‘insan her şeyin ölçüsüdür’ diyerek karşı bir görüş ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Sokrates
C
Pitagoras
D
Protagoras
E
Sofokles
Açıklama:
İonia düşünürlerinden sonra siyasal-toplumsal sorunları ele alan Sofistler’ den Protagoras, önceki döneme ait tanrısal olduğuna inanılan ‘yasalar her şeyin kralıdır’ şeklindeki Pindaros’un aristokratik açıklamasına karşı, ‘insan her şeyin ölçüsüdür’ diyerek karşı bir görüş ileri sürer. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 77
Dinin toplumu bir arada tuttuğunu, sosyal birlik ve dayanışmayı sağlamaya hizmet ettiğini savunan Fransız sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geertz
B
Marx
C
Durkheim
D
Hobbes
E
Nietzsche
Açıklama:
Nietzsche, sadece imana dayalı dogmatik bir ahlaki kodu kabul etmenin yalnızca mantık dışılık değil, aynı zamanda insan potansiyelini sınırlamak olduğunu söylemektedir. Buna karşılık Fransız sosyolog Emile Durkheim ise, bunlara ilave olarak, dinin hayata karşı eşsiz bir cevap sunduğunu ve bu cevabın toplumda ortak olarak paylaşılan inançlar yoluyla sosyal birlik ve dayanışmayı sağladığını söyledi. Böylece, bir bakıma, din bir inanç sistemi olarak toplumsal birlik ve bütünleşmeye hizmet etmektedir. Bir sosyal grubun yeteneği paylaşılan ortak inançlarla etkileşim başarısına bağlı olmakta ve sosyal kontrolü sağlanması da bu inançlar sayesinde gerçekleşmektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 78
Devlet yasaları ile tanrıların kurallarının çatışması ve bunun sonucunda bireysel özgürlüğe inanan Antigone’nin otoriteye baş kaldırışını ele alan ünlü tragedyanın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hesiod
B
Homeros
C
Orpheus
D
Sofokles
E
Sokrates
Açıklama:
Sofokles’in, birçok Mit, Din ve Toplum İlişkisi tragedyasında olduğu gibi, Antigone tragedyasında devlet yasaları ile Tanrıların kurallarının çatışması ve bunun sonucunda bireysel özgürlüge inanan Antigone’nin otoriteye baş kaldırışı ele alınır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 79
Homeros’un İlyada ve Odyseia adlı eserleri hangi yüzyıla aittir?
Seçenekler
A
M.Ö. 9. ve 8. yüzyıllar
B
M.Ö. 8. ve 7. yüzyıllar
C
M.Ö. 7. ve 6. yüzyıllar
D
M.Ö. 6. ve 5. yüzyıllar
E
M.Ö. 5. ve 4. yüzyıllar
Açıklama:
Kutsal kitapların zaman anlayışı ve batı dışı kültürlerin tarihi bir yana bırakılırsa, bugünkü tarih anlayışına göre, mitlerin kökeni MÖ 9. ve 8. yüzyıllara antik Yunan kültürüne dayandırılmaktadır. Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarında yansısını bulan kahramanlık çağı öykülerinden oluşan mitlerin, çağlar boyu toplumsal yapı ve çevre ile etkileşim içinde değişerek, dönüşerek dilsel, kavramsal ve düşünsel dünyada pek çok alanda etkilerine rastlanılmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 80
Mitlerin ilk ve önemli yazılı kaynakları nelerdir?
Seçenekler
A
İlyada ve Odysseia
B
Hesiodos
C
Geo
D
Narkissos
E
Oidipus
Açıklama:
MİT - MİTOLOJİ
İlyada ve Odysseia
İlyada ve Odysseia
Soru 81
Mitik dünya görüşünü konu alan bilgi alanlarından "doğa bilgisi" ile ilgilenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Physis
B
Theos
C
Kozmos
D
Bios
E
Antropos
Açıklama:
MİT - MİTOLOJİ
Physis
Physis
Soru 82
Mitoloji hakkında ayrıntılı bilgi için Edith Hamilton’un (1996) kitabını okunabilir. Söz konusu yazar ve düşünürün 1996 yayımlanan eserinin adı nedir?
Seçenekler
A
Mitologya
B
Mit ve Mitoloji
C
Mitologie
D
Mensching
E
Agiz
Açıklama:
ÖÇ 1 Mit ve mitoloji kavramlarını tanıma
Mitologya
Mitologya
Soru 83
Mitler’in işlevleri kaç ana noktada toparlanabilir?
Seçenekler
A
Dört
B
Beş
C
Üç
D
Altı
E
İki
Açıklama:
MİTOLOJİNİN İŞLEVLERİ
Dört
Dört
Soru 84
"Tanrı, yaprağın hafifliğini, ceylanın bakışını, güneş ışığının kıvancını, sisin gözyaşını aldı; rüzgarın kararsızlığını, tavşanın ürkekliğini buna ekledi. Onların üzerine kıymetli taşların sertliğini, balın tadını, kaplanın yırtıcılığını, ateşin yakıcılığını, kışın soğuğunu, saksağanın gevezeliğini, kumrunun sevgisini kattı. Bütün bunları karıştırdı, eritti ve kadın yaptı. Yarattığı kadını erkeğe armağan etti. Tanrı kaplumbağanın yavaşlığını, boğanın bakışını, fırtına bulutlarının kasvetini, tilkinin kurnazlığını, boranın dehşetini aldı; sülüğün yapışkanlığını, kedinin nankörlüğünü, hindinin kabarışını, gergedan derisinin sertliğini onlara ekledi. Bunların üzerine ayının kabalığını, bukalemunun şıpsevdiliğini, sivrisineğin vızıltısını kattı ve erkeği yarattı. Yarattığı erkeği, adam etsin diye kadına verdi.’
Yukarıdaki, insan türünün iki cinsi olan erkek ve kadın arasındaki bitimsiz öne çıkma yarışını öne çıkaran öykü hangi ülke mitolojisine aittir?
Yukarıdaki, insan türünün iki cinsi olan erkek ve kadın arasındaki bitimsiz öne çıkma yarışını öne çıkaran öykü hangi ülke mitolojisine aittir?
Seçenekler
A
Hint Mitolojisine
B
Afrika Mitolojisine
C
Alman Mitolojisine
D
Türk Mitolojisine
E
Japon Mitolojisine
Açıklama:
MİTOLOJİNİN İŞLEVLERİ
Hint Mitolojisine
Hint Mitolojisine
Soru 85
Dinler bilimsel disiplinlere göre tasnif edilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bilimsel disiplinlere göre yapılmış tasniflerden değildir?
ilahi dinler;
Hinduizm, Budizm,
Konfüçyanizm ve Taoizm
Uzak Doğu dinleri
milli dinler
evrensel dinler ş
ilahi dinler;
Hinduizm, Budizm,
Konfüçyanizm ve Taoizm
Uzak Doğu dinleri
milli dinler
evrensel dinler ş
Seçenekler
A
Ön Asya dinleri
B
Evrimci, pozitivist, hümanist dinler
C
Animist, naturalist, totemist dinler
D
Düalist ve monist dinler
E
Uzak Doğu dinleri
Açıklama:
Din, Dinler ve Dini Düşünce
Ön Asya dinleri
Ön Asya dinleri
Soru 86
Mitolojik ve dini düşüncenin karşılaştırılması için "Antik Yunan’da Mitoloji: Masallar
ve Söylenceler (Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2001) kitabına müracaat edilebilir. Söz konusu eser hangi yazara aittir?
ve Söylenceler (Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2001) kitabına müracaat edilebilir. Söz konusu eser hangi yazara aittir?
Seçenekler
A
Rosa Agizza
B
Edith Hamilton
C
Gustav Mensching
D
Thomas Luckmann
E
Paul Zuckerman
Açıklama:
ÖÇ 2 Mitolojik düşünceyi ve özelliklerini tanımlayabilme
Rosa Agizza
Rosa Agizza
Soru 87
Din ile ilgili geniş bilgi ve değerlendirmeler için Thomas Luckmann'a ait 2003 yılında yayımlanan eseri incelenebilir. Söz konusu bu eserin adı nedir?
Seçenekler
A
Görünmeyen Din; Modern Toplumda Din Problemi
B
Din Sosyolojisine Giriş
C
Türkiye’de Din ve Değişim
D
Din,Toplum ve Düşünce
E
Türk Modernleşmesi ve Din
Açıklama:
ÖÇ 4 Modern toplum ve din ilişkisini açıklayabilecek
Görünmeyen Din; Modern Toplumda Din Problemi
Görünmeyen Din; Modern Toplumda Din Problemi
Soru 88
İnsanı zoon politikon ’dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır şeklinde tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Platon
C
Konfüçyüs
D
Sokrates
E
Cicero
Açıklama:
TOPLUM VE TOPLUMSALLIK
Aristo
Aristo
Soru 89
Dinin insanın hayatını nasıl sürdüreceğine, yaşayacağına dair bir model sunduğunu ve bu şekilde bireylere gündelik hayatı nasıl sürdürmesi gerektiğini gösterdiğini ifade eden antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Clifford J. Geertz
B
Rosa Agizza
C
Edith Hamilton
D
Gustav Mensching
E
Paul Zuckermann
Açıklama:
Dinin İşlevleri
Clifford J. Geertz
Clifford J. Geertz
Soru 90
"Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi Homeros
ve ...... başlar, ancak daha sonra onların yarattıkları tanrı soylarına ve efsanelere
eklemeler ve katkılar yapılır. Yunan mitolojisi
MÖ 700 yıllarında tam olarak gelişmiştir."
Yukarıda bırakılan boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
ve ...... başlar, ancak daha sonra onların yarattıkları tanrı soylarına ve efsanelere
eklemeler ve katkılar yapılır. Yunan mitolojisi
MÖ 700 yıllarında tam olarak gelişmiştir."
Yukarıda bırakılan boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Narkissos’un
B
Hesiodos’un
C
Oidipus’un
D
Epimetheus'un
E
Protagoras'ın
Açıklama:
Mitlerın ilk ve önemli yazılı kaynakları bilindiği gibi, Homeros ile Hesiodos’un yazıya geçirdiği İlyada ve Odysseia adlı destan ve öykülerden
oluşmaktadır. İlyada, aristokratik bir yönetimi,
dolayısıyla krallığı desteklemek için mitolojik-dinsel deliller öne sürer. Odysseia ise, toplumun sivil
yönlerini ele alır. Ayrıca, Troya seferinden dönen
Odysseus’un başından geçen ve ülkesinde yaşanan
olayları anlatır.
oluşmaktadır. İlyada, aristokratik bir yönetimi,
dolayısıyla krallığı desteklemek için mitolojik-dinsel deliller öne sürer. Odysseia ise, toplumun sivil
yönlerini ele alır. Ayrıca, Troya seferinden dönen
Odysseus’un başından geçen ve ülkesinde yaşanan
olayları anlatır.
Soru 91
Mitik dinlerle ilahi dinlerin temel farkı nedir?
Seçenekler
A
Farklı ırklar arasında yayılmışlardır.
B
Mitik inançlar insan merkezli, ilahi dinler tanrı merkezlidir.
C
Farklı coğrafyalarda yayılmışlardır.
D
Mitik inançlar tanrıların çeşitliliğini ilahi dinler ise ebediliklerini konu edinir.
E
Mitik inançlar eski, ilahi dinler yenidir.
Açıklama:
Mitik inançlar eski, ilahi dinler yenidir.
Mitik inançlar insan merkezli, ilahi dinler tanrı merkezlidir.
Mitik inançlar insan merkezli, ilahi dinler tanrı merkezlidir.
Soru 92
İlahi dinlere göre Yahudiliğin kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tevrat
B
İncil
C
Vinaya Pitaka
D
Kur’an
E
Kojiki
Açıklama:
Tevrat
Soru 93
‘İnsan her şeyin ölçüsüdür’ diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Agamemnon
B
Atreus
C
Homeros
D
Pindaros
E
Protagoras
Açıklama:
Protagoras
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi dinlerdeki ortak özellikleri göstermektedir?
Seçenekler
A
İnanç, Irk, Duygu, Coğrafya, Etki Boyutu.
B
İnanç, İbadet, Duygu, Bilgi, Etki Boyutu.
C
İnanç, Irk, Dil, Coğrafya, Etki Boyutu.
D
İnanç, Dil, Duygu, Coğrafya, Etki Boyutu.
E
İnanç, Irk, Dil, Bilgi, Etki Boyutu.
Açıklama:
İnanç, İbadet, Duygu, Bilgi, Etki Boyutu.
Soru 95
‘Yalnız yaşayan ya Tanrıdır, ya da hayvandır’ cümlesi kime aittir?
Seçenekler
A
Weber
B
Hobbes
C
Locke
D
Durkheim
E
Aristo
Açıklama:
Aristo
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda din açısından yaşanan bir değişimdir?
Seçenekler
A
Dinlerin yerine pozitif bilimsel veriler egemen olmalıdır görüşü yaygınlaştı.
B
Modern toplumlarda dinlerin birleşmesi görüşü yaygınlaştı.
C
Hıristiyanlığın insanlığı kurtaracağı görüşü yaygınlaştı.
D
Modern dünyada dinin doğruluk ve geçerliliğini artırdığı kabul edildi.
E
Ahlak, hukuk ve değer anlayışının dine dayanması gerektiği görüşü yaygınlaştı.
Açıklama:
Dinlerin yerine pozitif bilimsel veriler egemen olmalıdır görüşü yaygınlaştı.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi dinin işlevlerinden biri olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Hayatın belirsizliklerini artırmayı ve bunlara ilişkin sorular sormamızı sağlar.
B
Yaşanılan hayatı ve fizik dünyayı açıklamaya hizmet eder.
C
Evren nasıl ve niçin yaratıldı? sorusunu cevaplar.
D
Hayatta karşılaşılan ve önemli yer işgal eden ölümcül soruların cevabını verir.
E
Hayatın üzerinde inşa edileceği temel değer ve esasları ortaya koyar.
Açıklama:
Hayatın belirsizliklerini artırmayı ve bunlara ilişkin sorular sormamızı sağlar.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi bilimi dinden ayıran temel farklılığı açıklar?
Seçenekler
A
Bilim, modern dünyada ortaya çıkmıştır, dinler ve inançlar ise binlerce yıl öncesine dayanır.
B
Bilim, oldukça sınırlı bir alanda kalmıştır, dinler ve inançlar kadar yaygınlaşamamıştır.
C
Bilim, dinler ve inançlardaki dogmaların doğruluğunu araştırır, bunları sınar ve insanlığa sunar.
D
Bilim, doğruluğu araştırılabilen hipotezlerle uğraşır, reddi mümkün olmayan inançlarla uğraşmaz.
E
Bilim, toplumların mutluluğu için uğraşmaz, dinler ve inançlar bunun için uğraşır.
Açıklama:
Bilim, doğruluğu araştırılabilen hipotezlerle uğraşır, reddi mümkün olmayan inançlarla uğraşmaz.
Soru 99
Mitolojik anlatılar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Mitolojik öyküler sadece Antik Yunan ve Roma’ya aittir.
B
Mitolojik öyküler insan biçimcidir.
C
Mitolojik düşünce insanın hayatın içinde deneyimlediği olgu ve olaylar silsilesine göndermede bulunan benzetmelere ve analojiye dayanır.
D
Mitler, evrenin ürpertici ve bağlayıcı bir gizeme sahip olduğunu insan bilincine yansıtır.
E
Mitler insana hayatı, olayları ve insanın geleceğine ait yorumlayıcı-izah edici bütüncül bir imge geliştirir.
Açıklama:
Mitolojik öyküler, sadece Antik Yunan ve
Roma’ya ait değildir. Çin, Hind, Japon, İran, Türk,
Aztek vs. pek çok toplum ve kültürün ürünüdür. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Roma’ya ait değildir. Çin, Hind, Japon, İran, Türk,
Aztek vs. pek çok toplum ve kültürün ürünüdür. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 100
Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hannahanna
B
Hapantaliia
C
Hedammu
D
İmpaluri
E
Kamruşepa
Açıklama:
Ünite 2, 'Din, Dinler ve Dini Düşünce' bölümünde, Rudolf Otto’nun dini 'korkutucu, büyüleyici sır' olarak tarif ettiği belirtilmiştir. Otto'nun dini anlayışı, 'kutsalın' (numinous) insan üzerindeki duygusal ve mistik deneyimine (tecrübesine) odaklanır. Bu nedenle, 'Din, kutsalın tecrübesidir' ifadesi Rudolf Otto’ya aittir.
Soru 101
Hitit mitolojisinde ana tanrıçanın adı nedir?
Seçenekler
A
Kubaba
B
Telipinu
C
Upelluri
D
Hapantaliia
E
Lama
Açıklama:
Ünite 2, 'Mit-Mitoloji' bölümünde mitin tanımı şu şekilde verilmiştir: 'Mit, çok tanrılı bir dinin tanrıları, doğal ve insani olaylar üzerine anlatılan öykü/efsane, mitoloji de bu efsanelerin bir araya getirilmesidir.' Bu tanım, A seçeneği ile birebir uyumludur ve mitin politeist inançlarla ilişkisini vurgular.
Soru 102
Yunan dilinde söylenen ve duyulan söze, yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsanelere genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tragedia
B
Analogos
C
Logos
D
Epos
E
Mitos
Açıklama:
Mitik inançlar (Ünite 2) genellikle insanın evrendeki yerini anlamlandırma, hayatı, olayları ve geleceği yorumlama çabasına dayanır ('insani ilgi, ihtiyaç, soru, sorun...'). İlahi dinler (Ünite 8) ise evrensel mesajları, tek Tanrı'nın (Allah) buyrukları, rızası ve iradesi üzerine kurar. Mitik sistemler, insanın çevresi ve ihtiyaçları odaklı (insan merkezli) açıklamalar sunarken; ilahi dinler, tek ve yüce bir yaratıcının emirlerine ve otoritesine (tanrı merkezli) odaklanır.
Soru 103
Günümüzde batı duvarı kalıntılarına Ağlama Duvarı denilen Süleyman Mabedi (Bet-Hamikdaş) aşağıdaki şehirlerin hangisinde inşa edilmiştir?
Seçenekler
A
Medine
B
Kudüs
C
Halep
D
Mekke
E
Şam
Açıklama:
Dinler, inanç, ibadet, duygu ve etki boyutu gibi çeşitli ortak özelliklere sahip olsalar da, Tanrı anlayışı konusunda farklılıklar gösterir. Ünite 2'de dinlerin 'tek tanrılı-tevhide dayalı-, çok tanrılı- putperest-' şeklinde tasnif edilebileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla 'çok tanrılı olması', bütün dinlerin ortak bir özelliği değildir, zira İslamiyet gibi tek tanrılı dinler de mevcuttur.
Soru 104
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen "Devlet kuşu” olarak tanınan, başına konduğu veya gölgesinin düştüğü kişiye mutluluk ve talih getireceğine inanıldığı için "Talih Kuşu” olarak da anılan kuş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hüma
B
Baykuş
C
Kartal
D
Güvercin
E
Turna
Açıklama:
Ünite 2'deki 'Toplum ve Toplumsallık' başlığı altında belirtildiği üzere, 'İnsan politikon zoon'dur; yani siyasal-sosyal bir varlıktır. O'na göre, 'yalnız yaşayan ya Tanrıdır, ya da hayvandır'' sözleri Antik Yunan filozofu Aristo'ya (Aristoteles) aittir. Bu ifade, insanın doğası gereği toplumsal bir yaşam sürmeye mecbur olduğunu vurgular.
Soru 105
Hitit mitolojisinde, bir arslan üzerinde kanatlı kadın formunda betimlenmiş tanrıçanın adı nedir?
Seçenekler
A
Telipinu
B
Şauşga
C
Ullikumi
D
Lama
E
Kuababa
Açıklama:
Grekçe kökenli terimlerden 'Theos', Tanrı anlamına gelmektedir ve genellikle Teoloji (Tanrı bilgisi) alanıyla ilişkilidir. Yıldız bilgisi ise Astronomi veya Astroloji (Astron) ile ilgilidir. Mitoloji, Din ve Toplum İlişkisi ünitesindeki temel kavramlar dikkate alındığında, Theos'un Yıldız bilgisi olarak tanımlanması yanlıştır.
Soru 106
Theogonia adlı eserde evrenin yaratılışında sayılan ilk üç öge nedir?
Seçenekler
A
Kottos-Briareus-Gyes
B
Pelops-Fraksinus-Nymphe
C
Khaos-Gaia-Eros
D
Okeanos-Krios-Rheia
E
Nyx-Erebos-Hemera
Açıklama:
Ünite 2'deki 'Din, Dinler ve Dini Düşünce' başlığı altında açıkça belirtildiği üzere, dinin bu tanımı, insan motivasyonlarını ve ruh halini semboller sistemiyle ilişkilendiren Amerikalı antropolog Clifford Geertz'e aittir.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Hatti kökenli mitler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Gümüş’ün Şarkısı
B
Appu ve İki Oğlu
C
Gılgamış
D
Kumarbi
E
Kamruşepa
Açıklama:
Hititlerin mitleri temel olarak beşe ayrılır: Hatti (örn. Kamruşepa, Kayıp Tanrı Mitleri), Hurri (örn. Kumarbi, Gümüş’ün Şarkısı), Mezopotamya (örn. Gılgamış), Kenan (örn. Elkunirşa ile Aşertu), Masallar (örn. Appu ve İki Oğlu). Dolayısıyla doğru seçenek E’dir.
Soru 2
‘Babil Yaradılış Miti’ nden etkilenen ve ‘Odysseus’yu etkileyen ünlü Hitit efsanesi hangisidir?
Seçenekler
A
Kumarbi
B
Hannahanna
C
Kamruşepa
D
Telipinu
E
İlluyanka
Açıklama:
İlluyanka Efsanesi genel hatları ile Babil’de yeni yıl şenliklerinde okunan ejder Tiamat’ın öldürülmesini konu alan Babil Yaradılış Mit’inden etkilenmekle birlikte, Homeros’un Odysseus’unda (I 44 vd. II 1 vd.) Atlas’ın kızı Kalypso ve Odysseus ile ilgili anlatılan olayları etkilemiş olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca efsanede geçen başlık parası (kuşata) deyimi, Hitit dünyasında görülen ve Anadolu kültürü olarak devam etmiş bir geleneğin devamını yansıtması açısından önemlidir. Doğru seçenek E’dir
Soru 3
‘Kumarbi’ Efsanesinde aşağıdaki tanrılardan hangisinden söz edilmez?
Seçenekler
A
Anu
B
Alalu
C
Nara
D
Minki
E
Hannhanna
Açıklama:
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir. Hannahanna ise Telipi’nun Kayboluşu efsanesinde yer almıştır. Doğru seçenek E’dir.
Soru 4
‘Ullikummi Şarkısı’nda yer alan tanrıların mücadeleleri konusu hangi uygarlık tarafından Yunanlılara geçmiştir?
Seçenekler
A
Sümerler
B
Asurlar
C
Mısırlılar
D
Lidyalılar
E
Fenikeliler
Açıklama:
Bu efsanenin temelinde yatan eski ve yeni tanrılar arasındaki mücadeleler Mısır, Babil ve Ugarit mitlerindan da bilinmektedir. Bu efsane Fenikeliler aracılığıyla Yunanlılara geçmiştir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 5
Hitit efsanelerinde geçen fırtına tanrısı ‘Teşup’un Yunan mitolojisindeki karşılığı nedir?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Kronos
C
Gaia
D
Uranos
E
Zeus
Açıklama:
Hitit efsaneleri Fenikeliler aracılığıyla Yunanlılara geçmiştir. Gökyüzü krallığında geçen Anu=Uranos, Kumarbi=Kronos, Teşup=Zeus olduğu VIII. yy. Grek şairi Hesiodos’un Tanrıların Doğuşu (Theogonia)’sından anlaşılmaktadır. Doğru seçenek E’dir.
Soru 6
Bir yılda otuz erkek, diğer bir yılda da otuz kız çocuğu doğuran Kaneş kraliçesi aşağıdaki hangi Hitit masalında konu edinmektedir?
Seçenekler
A
Tanrı Lama’nın Şarkısı
B
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
C
Avcı Keşşi ve Karısı
D
Appu ve İki Oğlu
E
Zalpa Kenti Öyküsü
Açıklama:
“Kaneş kraliçesi bir yılda otuz erkek çocuk doğurur ve kendi kendine: ‘doğurduklarının ne kalabalık bir şey’ olduğunu fısıldar. Sonra bir sepeti kalafatlayarak çocuklarını bu sepete koyup onları nehre bırakır. Nehir, çocukları Zalpuwa kentindeki denize sürükler ve tanrılar çocukları besler, büyütür. Aradan yıllar geçmiştir, kraliçe bu kez bir yıl içinde otuz kız çocuğu dünyaya getirir ve bu çocukları bizzat kendisi besleyip büyütür.”. Bu masal, Zalpa Kenti Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi) olarak adlandırılır. Doğru seçenek E’dir.
Soru 7
Hitit masallarından ‘Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı’ içerisinde hangi geleneksel kültürden söz edilmiştir?
Seçenekler
A
Akraba ziyareti
B
Evililik
C
Cenaze töreni
D
Festival
E
Yardımlaşma
Açıklama:
Bir Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeşleme kültürünün Hitit dünyasında da yaygın olduğunu ‘Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı’ masalı çok güzel bir şekilde özetlemektedir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 8
Hitit mitolojisinde geçen tanrıların kökenlerinde hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Hatti
B
Hurri
C
Luwi
D
Pala
E
Grek
Açıklama:
Hitit mitolojisinde çivi yazılı metin ciltlerinde altı yüzün üzerinde tanrı ismi ortaya çıkarılmıştır. Bunlar Mezopotamya, Hatti, Hurri, Luwi ve Pala orijinli tanrı ve tanrıçalardır. Grek ise Yunanlılara ait anlamında olup Hititler Yunanlıları etkilemiştir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 9
I. Alalu A. Savaş
II. Aştapi B. Fırtına
III. Teşup C. Gökyüzü
Yukarıda verilen Hitit mitolojisindeki tanrılar ve onların özellikleri düşünüldüğünde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
II. Aştapi B. Fırtına
III. Teşup C. Gökyüzü
Yukarıda verilen Hitit mitolojisindeki tanrılar ve onların özellikleri düşünüldüğünde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
I-A/II-B/III-C
B
I-B/II-A/III-C
C
I-C/II-B/III-A
D
I-B/II-C/III-A
E
I-C/II-A/III-B
Açıklama:
Alalu, gökyüzü tanrısı olup dokuz yıl kral olarak görev almıştır. Aştapi, savaş tanrısıdır ve Teşup ise mitolojide kaybolan fırtına tanrısıdır. Doğru seçenek E’dir.
Soru 10
Aşağıda verilen Hitit mitlerinin kökenleri hangisinde yanlış olarak eşlenmiştir?
Seçenekler
A
İlluyanka Efsanesi - Hatti kökenli
B
Tanrı Lama’nın Şarkısı - Hurri kökenli
C
Gılgamış - Mezopotamya kökenli
D
Elkunirşa-Aşertu - Kenan kökenli
E
Kumarbi Efsanesi - Hatti kökenli
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerindeki eşleştirmeler doğruyken E seçeneğinde verilen Kumarbi Efsanesi Hatti değil Hurri kökenli olduğundan yanlış bir eşleştirmedir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 11
"Hitit edebiyatında yer alan efsanelerin tamamı o dönem eski çağ uluslarının efsanelerinin birer öykünmesinden oluşmaktadır. Hitit edebiyat dünyasında yer alan bu efsaneler daha çok Mezopotamya (Sumer), Anadolu (Hatti) ve Hurri kökenlidir." Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkündür?
Seçenekler
A
Hitit halkı efsane anlatılmasından korkmuştur
B
Hititlerin kültürü diğer kültürler kadar zengin değildir
C
Eskiçağda efsane sayısı sınırlıdır
D
Hititler kendilerine ait efsaneler yaratamamıştır
E
Hititlerde efsane yaratılması yasaklanmıştır
Açıklama:
Hitit edebiyatında yer alan efsanelerin başka kültürlerden alındığı ve Hititlerin kendi kültürünü anlattığı veya kendilerine ait efsaneler yaratamadığı görülür.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Hatti (Anadolu) kökenli bir Hitit mitolojisi değildir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Deniz'in Kızı ve Telipinu
C
Gordion Düğümü
D
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
E
Kamruşepa
Açıklama:
A, B, D ve E seçeneklerinde yer alan mitolojiler Hatti yani Anadolu halkından Hititlere geçen mitolojilerdir ancak C seçeneğinde yer alan Gordion Düğümü Hititlerden sonra Anadolu'da hüküm sürecek olan Friglere ait bir mitolojidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 13
Kızgınlıkla iyi olan herşeyi alıp ormana gitmesiyle bolluk ve bereket yerine kıtlık, açlık ve susuzluğun baş gösterdiği; ancak en sonunda kendisini her yerde arayan bir arının ayaklarını sokmasıyla yeniden ülkesine geri dönen bir tanrının yer aldığı Hitit mitolojisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Telipinu'nun Kayboluşu
C
Lihzina Kenti Fırtına Tanrısı
D
Ullikummi Şarkısı
E
Kumarbi
Açıklama:
Soruda bahsedilen olaylar Tanrı Telipinu ile ilişkilidir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 14
Hurri kültürünün yarattığı Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi), Tanrı LAMA’nın Gümüş’ün Hedammu’nun ve Ullikummi’nin Şarkısı adlı efsanelerin Hitit edebiyatında önemli bir yer tutmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hititlerin Hurri kültüründen etkilenmesi
B
Hurrilerin Hititleri egemenlik altına alması
C
Hititlerin tek komşularının Hurriler olması
D
Hititlerin Hurri tanrılarından korkması
E
Hititler ve Hurriler arasındaki ticari ilişkilerin varlığı
Açıklama:
Hititler, Anadolu’nun güneydoğusunda yaşamış Hurri kültüründen büyük oranda etkilenmiştir. Bu etkileşim Hitit kralı III. Hattuşili’nin Kadeş savaşından dönüşte Lawazantiya kenti rahibinin kızı Pudu- hepa ile evlenmesiyle doruk noktaya ulaşmıştır. Dolayısıyla Hurri kültürünün yarattığı Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi), Tanrı LAMA’nın Gümüş’ün Hedammu’nun ve Ullikummi’nin Şarkısı adlı efsaneler Hitit edebiyatında önemli bir yer tuttu. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 15
Kumarbi’nin, Fırtına Tanrısı’na karşı bazı planlar kurması ile başlayan, eski ve yeni Tanrılar arasındaki mücadelelerden de bahsedilen ve Fenikeliler aracılığıyla Yunanlılara geçen efsane aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nerik kenti Fırtına Tanrısı’na Yakarış ve Kurban Sunma
B
Hedammu Şarkısı
C
Anzili ve Zukki’nin Kayboluşu
D
Kuliwişna kenti Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
E
Ullikummi Şarkısı
Açıklama:
Soru kökünde bahsedilen özelliklerin tamamı E seçeneğinde yer alan Ullikummi Şarkısı efsanesinde yer almaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi sel afetlerinin anlatıldığı Mezopotamya kökenli efsanedir?
Seçenekler
A
Gılgamış
B
Atramhaşi
C
Günah İneği
D
Elkunirşa
E
Zalpa Kenti Öyküsü
Açıklama:
Mezopotamya sel afetlerinin anlatıldığı hem Akadca ve hem de Hititçe olarak yazılmış olan Atramhaşi'dir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 17
Hitit inancında yer alan bin tanrının bulunduğu belirtilen yere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Odeon
B
Agora
C
Panteon
D
Sunak
E
Altar
Açıklama:
Hittitlerin yerel kült merkezlerinde çeşitli ayinler düzenledikleri pek çok tanrı ve tanrıçaları vardı. Panteonda tam bin tanrının olduğu bizzat Hititler tarafından çeşitli vesilelerle belirtilmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden tanrı/tanrıçalardan hangisi Hitit mitolojisinde geçmemektedir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Anu
C
Dionysos
D
Hepat
E
İnara
Açıklama:
A, B, D ve E seçeneklerinde yer alan tanrı/tanrıçalar Hitit mitolojisinde yer alırken Dionysos daha çok Yunan mitolojisinde karşımıza çıkmaktadır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Hitit mitolojisinde "ay tanrısı" olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
Kaşku
B
Hedammu
C
Lama
D
Hannahanna
E
Şauşga
Açıklama:
Hiti mitolojisinde ay tanrısı olarak Kaşku'dan bahsedilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 20
Hitit mitolojisindeki tanrılardan Teşup için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Kumarbi'nin oğludur
B
Fırtına tanrısıdır
C
Başka bir tanrıçanın hizmetçisidir
D
Büyü tanrıçasıdır
E
Güneş tanrısının çobanıdır
Açıklama:
Mitolojide kaybolan Fırtına Tanrısı’dır. Bu tanrının Hattice okunuşu Taru olup eşinin adı Wurunkatte’dir. Bu tanrı Luwice tarhunt- şeklinde yazılmıştır.
Öfke, hiddet ve küskünlük içinde karanlık toprağa giden Fırtına Tanrısı, Arinna şehrinin Güneş Tanrısı, EREŞ.KI.GAL ve Wuruntemu’nun yardımı ile geri getirilir. Ayrıca Fırtına Tanrısı, oğlu Telipinu’nun kaybolması ile umudunu yitirir ve Güneş Tanrısı’na şikâyette bulunur. Hannahanna’dan ise onu bulmasını ister. Aynı zamanda Teşup, mitolojide Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia şehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak da anılmaktadır. Tanrıların en büyüğü olan bu tanrının eşi Hepat’tır. Onun oğlu Şarruma ve Nerik şehrinin Fırtına Tanrısı’dır. İki dağ tanrısı üzerinde sakallı bir kişi tarafından temsil edilen Fırtına Tanrısı elinde bir asa tutar. Aynı zamanda bu tanrı hem savaşı ve hem de zaferi simgeler. Onun kutsal boğalarından birinin adı Şeri ve diğeri Hurri (ya da Tella)’dir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Öfke, hiddet ve küskünlük içinde karanlık toprağa giden Fırtına Tanrısı, Arinna şehrinin Güneş Tanrısı, EREŞ.KI.GAL ve Wuruntemu’nun yardımı ile geri getirilir. Ayrıca Fırtına Tanrısı, oğlu Telipinu’nun kaybolması ile umudunu yitirir ve Güneş Tanrısı’na şikâyette bulunur. Hannahanna’dan ise onu bulmasını ister. Aynı zamanda Teşup, mitolojide Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia şehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak da anılmaktadır. Tanrıların en büyüğü olan bu tanrının eşi Hepat’tır. Onun oğlu Şarruma ve Nerik şehrinin Fırtına Tanrısı’dır. İki dağ tanrısı üzerinde sakallı bir kişi tarafından temsil edilen Fırtına Tanrısı elinde bir asa tutar. Aynı zamanda bu tanrı hem savaşı ve hem de zaferi simgeler. Onun kutsal boğalarından birinin adı Şeri ve diğeri Hurri (ya da Tella)’dir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 21
I. Illuyanka
II. Kamruşepa
III. Kumarbi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Haitti (Anadolu) kökenli mitler arasındadır?
II. Kamruşepa
III. Kumarbi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Haitti (Anadolu) kökenli mitler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Haitti (Anadolu) kökenli mitler şöyledir.
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
F- Kayıp Tanrı Mitleri
Dolayısıyla doğru cevap C'dir.
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
F- Kayıp Tanrı Mitleri
Dolayısıyla doğru cevap C'dir.
Soru 22
Fırtına Tanrısı ile bir yılan/ejderhanın kavgasını konu edinen Hatti (Anadolu) kökenli mit aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlluyanka Efsanesi
B
Kamruşepa
C
Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde Gürlemesi
D
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
E
Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
Açıklama:
Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir. Bu efsaneye Fırtına Tanrısı ve İlluyanka'nın dövüşmesini konu edinir. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Gökteki Krallık olarak da bilinen, Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanan Hurri kökenli mitos aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ullikummi Şarkısı
B
Zalpa Kenti Öyküsü
C
Appu ve İki Oğlu
D
Avcı Keşşi ve Karısı
E
Kumarbi Efsanesi
Açıklama:
Gökteki Krallık olarak da bilinen, Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanan Hurri kökenli mitos Kumarbi Efsanesi'dir. Doğru cevap E'dir.
Soru 24
Hitit masallarından biri olan Zalpa Kenti Öyküsü'nün konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kumarbi ile Teşup arasındaki mücadeleyi
B
Anu ve Kumarbi arasındaki mücadeleyi
C
Bir yılda otuz çocuk doğuran Kaneş kraliçesini
D
Tanrı Telipinu’nun kayboluşunu
E
Fırtına Tanrısı ile İlluyank'nın kavgasını
Açıklama:
Zalpa Kenti Öyküsü, bir yılda otuz çocuk doğuran Kaneş kraliçesi ile erkek ve kız çocuklarını konu etmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 25
Avcı Keşşi ve Karısı masalında tanrıların Keşşi'ye kızgın olmalarının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Udubşarri'nin kız kardeşiyle evlenmesi
B
Tüm ilgisini karısına yöneltmesinden dolayı annesini kızdırması
C
Fırtına tanrısı ile kavgaya tutuşması
D
Libasyonları ihmal etmesi
E
Kaneş Kraliçesi ile evlenmesi
Açıklama:
Keşşi evlenince tüm ilgisini karısına göstermeye başlar. Bunun sonucunda da tanrılara libasyonları ihmal eder. Bu tanrıları kızdırır. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Soru 26
Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeleşmenin Hitit'lerde de yaygın olduğunu gösteren masal aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Appu ve İki Oğlu
B
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
C
Avcı Keşşi ve Karısı
D
Zalpa Kenti Öyküsü
E
Gurparanzah masalı
Açıklama:
Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeşleme kültürünün Hitit dünyasında da yaygın olduğunu ‘Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı’ masalı çok güzel bir şekilde özetlemektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Hitit mitolojisindeki tanrılardan biri olan Anu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tanrıların ikincisidir
B
Teşup ve Taşmişu'nun babasıdır
C
Alalu'ya saki olarak hizmet etmiştir
D
Kumarbi'yi yendikten sonra dokuz yıl gökyüzü tahtına oturmuştur
E
Mezopotamya kökenlidir
Açıklama:
Hitit mitolojisinde Anu, Mezopotamya kökenli olup Teşup’un ve Taşmişu’nun babası ve tanrıların ikincisidir. Alalu gökyüzünde kral iken Anu da bu tanrıya sâki olarak hizmet etmiştir. Alalu’yu yendikten sonra onu yeraltına göndermiştir. Tam dokuz yıl boyunca kalacağı gökyüzü tahtına oturmuştur. Bu arada Kumarbi de kendisine sâki olarak hizmet etmiştir. Bilgilerden de anlaşılacağı üzere Kumarbi'yi değil Alalu'yu yenerek tahta oturmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 28
Hitit mitolojisinde Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşi olan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Aranzah
C
Aştapi
D
Ea
E
Gökyüzünün Güneş Tanrısı
Açıklama:
Hitit mitolojisinde Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşi olan tanrı Aranzah'tır (Dicle Nehri). Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Hititlerde tüm tanrıların annesi ünvanına sahip tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hannahanna
B
Kamruşepa
C
Kubaba
D
Kumarbi
E
Hapantaliia
Açıklama:
Hannahanna, Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıçadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
I. Kaybolan Fırtına Tanrısı'dır
II. Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia Nehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak anılmaktadır
III. Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hitit tanrılarından Teşup ile ilgili doğru bir bilgidir?
II. Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia Nehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak anılmaktadır
III. Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hitit tanrılarından Teşup ile ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Teşup, mitolojide Kaybolan Fırtına Tanrısı'dır. Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia Nehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak anılmaktadır. Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilen tanrı Teşup değil Kumarbi'dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi baharı/nevruzu müjdeleyen Anadolu kökenli efsanelerden biridir?
Seçenekler
A
Elkurnişa ve Aşertu
B
Telipinu’nun Kayboluşu
C
Kumarbi Efsanesi
D
Zalpa Kenti Öyküsü
E
Appu ve iki oğlu
Açıklama:
Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Hitit kökenli mitos olan Kumarbi (Gökteki Krallık) efsanesinde geçen Tanrılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Nara
B
Napşara
C
Minki
D
Hupaşiya
E
Ammunki
Açıklama:
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir.
Soru 33
Hurri kökenli efsanelerin anakonusunu, Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır. Buna göre;
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
Ullikummi Şarkısı
Kamruşepa
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
Yukarıdakilerden hangileri Hurri Kökenli Mitoslardandır?
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
Ullikummi Şarkısı
Kamruşepa
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
Yukarıdakilerden hangileri Hurri Kökenli Mitoslardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-II-III
D
II-III-IV
E
I-II-IV
Açıklama:
Hititler, Anadolu’nun güneydoğusunda yaşamış Hurri kültüründen büyük oranda etkilenmiştir. Bu etkileşim Hitit kralı III. Hattuşili’nin Kadeş savaşından dönüşte Lawazantiya kenti rahibinin kızı Pudu-hepa ile evlenmesiyle doruk noktaya ulaşmıştır. Dolayısıyla Hurri kültürünün yarattığı Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi), Tanrı LAMA’nın, Gümüş’ün, Hedammu’nun ve Ullikummi’nin Şarkısı adlı efsaneler Hitit edebiyatında önemli bir yer tuttu.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Hitit mitolojisinin başlıca Tanrıçalarından biridir?
Seçenekler
A
Şauşga
B
Alalu
C
Teşup
D
Upelluri
E
Kaşku
Açıklama:
Şausga: Bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenmiş bu tanrıça, Teşup’un kız kardeşidir.
Soru 35
Zalpa Hikayesi - Musa Peygamber Hikayesi
Appu ve iki oğlu - İbrahim Peygamber Hikayesi
Avcı Keşşi ve Karısı - Musa Peygamber Hikayesi
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı - İbrahim Peygamber Hikayesi
Yukarıda yapılan Mitoloji ve din hikayelerinden hangileri doğru eşleştirilmiştir?
Appu ve iki oğlu - İbrahim Peygamber Hikayesi
Avcı Keşşi ve Karısı - Musa Peygamber Hikayesi
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı - İbrahim Peygamber Hikayesi
Yukarıda yapılan Mitoloji ve din hikayelerinden hangileri doğru eşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-II-III
D
II-III-IV
E
III-IV
Açıklama:
Hitit masalları içinde ‘Zalpa kenti hikayesi’nin kutsal kitaplarda anlatılan Musa peygamber hikayelerini, ‘Appu ve iki oğlu’ masalının da İbrahim peygamber hikayesini anımsattığını gördük. Ayrıca ‘Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı’ masalında da Anadolu’da yardımlaşmanın ne kadar önem taşıdığını okuduk. Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi efsaneler bize eski dünyanın gelenekleri hakkında da bazı bilgiler verebilir.
Soru 36
Hitit Mitolojisinde geçen tanrı ve tanrıçaların aşağıdaki hangi geniş aileyi kapsadığı söylenemez?
Seçenekler
A
Sumer
B
Akad
C
Asur
D
Hatti
E
Luwi
Açıklama:
Hitit mitolojisinde geçen tanrı ve tanrıçalarının Sumer, Akad, Hatti, Hurri ve Luwi kökenli geniş bir aileyi kapsadığını idrak ederek aslında Hititlerin hoşgörü saahibi bir eskiçağ medeniyeti olduğu anladık.
Soru 37
Aşağıdaki tanrılardan hangisi Hitit Mitolojisinde hem savaşı hem de zaferi simgeler?
Seçenekler
A
Hepat
B
İnara
C
Teşup
D
Kubaba
E
Hubal
Açıklama:
Teşup, mitolojide Kuzey Mezopotamya’da bulunan Kummiia Nehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi olarak da anılmaktadır. Tanrıların en büyüğü olan bu tanrının eşi Hepat’tır. Onun oğlu Şarruma ve Nerik şehrinin Fırtına Tanrısı’dır. İki dağ tanrısı üzerinde sakallı bir kişi tarafından temsil edilen Fırtına Tanrısı elinde bir asa tutar. Aynı zamanda bu tanrı hem savaşı ve hem de zaferi simgeler.
Soru 38
Hititlerin Hurri Kökenli Mitoslarından biri olan Ullikummi Şarkısı efsanesinde hangi tanrının Krallık tahtına oturması konu edilmiştir?
Seçenekler
A
Güneş Tanrısı
B
Ay Tanrısı
C
Savaş Tanrısı
D
Fırtına Tanrısı
E
Tanrıların Tanrısı
Açıklama:
Hedammu ve Ullikummi Şarkısı’nda Fırtına Tanrısı Teşup’un, krallık tahtına oturması konu edilmektedir. Efsanenin devamı, Ullikummi Şarkısı’nda Kumarbi’nin, Fırtına Tanrısı’na karşı bazı planlar kurduğu ile başlamaktadır.
Soru 39
Aşağıdaki tanrı veya tanrıçalardan hangisi Hitit Mitolojisinde karanlık toprağın açılması ve yer altından Fırtına Tanrısının getirilmesiyle ilgili önemli rol oynar?
Seçenekler
A
Ereş. Ki. Gal
B
İmpaluri
C
Hapantaliia
D
Takitiş
E
Hannahanna
Açıklama:
Fırtına Tanrısı’nın annesidir ve antlaşma metinlerinde sıkça görülen bu tanrıça mitolojide karanlık toprağın açılması ile yeraltından Fırtına Tanrısı’nın geri getirilmesi konusunda önemli bir rol oynar.
Soru 40
Uygarlığın kökeni’nin antik Grek’e mal edilmesi, ‘Batı‘da yaygın bir kanıydı. Hatta Batı’daki bu kanı, bize dahi sirayet etmiş ve bizi etkilemiştir. Bu etkileşimi Ziya Gökalp dillendirmiştir.
Bu duruma göre Ziya gökalp uygarlık ve attıkları temel üzerine aşağaıdaki eşleştirmelerden hangisini yapmış olamaz?
Bu duruma göre Ziya gökalp uygarlık ve attıkları temel üzerine aşağaıdaki eşleştirmelerden hangisini yapmış olamaz?
Seçenekler
A
Eski Yunanîler - bediîatta
B
Romalılar - Metafizikte
C
İsrail ile Araplar - dinde
D
Fransızlar - edebiyatta
E
Türkler de - ahlâkta
Açıklama:
Uygarlığın kökeni’nin antik Grek’e mal edilmesi, ‘Batı‘da yaygın bir kanıydı. Hatta Batı’daki bu kanı, bize dahi sirayet etmiş ve bizi etkilemişti. Bu etkileşimi, Doğu’da Ziya Gökalp dillendirecekti: ‘Büyük milletlerden her biri medeniyetin hususî bir sahasında birinciliğe ibraz etmiştir. Eski Yunanîler bediîatta, Romalılar hukukta, Benî İsrail ile Araplar dinde, Fransızlar edebiyatta, Anglo-Saksonlar iktisatta, Almanlar musikî ile metafizikte, Türkler de ahlâkta birinciliği kazanmışlardır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Hatti kökenli mitlerden biridir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Gümüşün şarkısı
C
Hedammu şarkısı
D
Ullikummi şarkısı
E
Kumarbi
Açıklama:
İlluyanka. Cevap A'dır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Hurri kökenli mitlerden biridir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kamruşepa
C
Denizin kızı ve Telipinu
D
Gılgamış
E
Kumarbi
Açıklama:
Kumarbi. Cevap E'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya köklü mitlerden biridir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kamruşepa
C
Kumarbi
D
Gılgamış
E
Hedammu şarkısı
Açıklama:
Gılgamış. Cevap D'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Kenan kökenli mitlerden biridir?
Seçenekler
A
Elkunirşa ve Aşertu
B
İlluyanka
C
Kumarbi
D
Gılgamış
E
Kamruşepa
Açıklama:
Elkunirşa ve Aşertu. Cevap A'dır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Masallara bir örnektir?
Seçenekler
A
İlluyanka.
B
Appu ve İki oğlu
C
Kamruşepa.
D
Kumarbi.
E
Gılgamış.
Açıklama:
Appu ve iki oğlu.Cevap B'dir.
Soru 46
Teşup'un ve Taşmişu'nun babası, tanrıların ikincisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anu
B
Alalu
C
Ea
D
Aştapi
E
Kaşku
Açıklama:
Anu. Cevap A'dır. Kitapta sayfa 51'de geçmektedir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi gökyüzünde dokuz yıl kalan kral olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
İnanna
B
Ea.
C
Alau.
D
Aştapi.
E
Kaşku.
Açıklama:
Alau. Cevap C'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Hurrice savaş tanrısıdır?
Seçenekler
A
Anu.
B
Alau.
C
Ea.
D
Aştapi.
E
Kaşku.
Açıklama:
Aştapi. Cevap D'dir.
Soru 49
Eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir
ile betimlenen Hitit tanrısı kimdir?
ile betimlenen Hitit tanrısı kimdir?
Seçenekler
A
Ea
B
Anu
C
Alau
D
Aştapi
E
Kaşku
Açıklama:
Ea.Cevap A'dır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi ay tanrısıdır?
Seçenekler
A
Kaşku.
B
Anu.
C
Alau.
D
Ea.
E
Aştapi.
Açıklama:
Kaşku. Cevap A'dır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler'den değildir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kamruşepa
C
Deniz’in Kızı ve Telipinu
D
Elkunirşa ve Aşertu
E
Telipinu’nun Kayboluşu
Açıklama:
• Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine dâhil ettiğimiz efsaneler:
Doğru cevap D'dir.
- İlluyanka
- Deniz’in Kızı ve Telipinu
- Kamruşepa
- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
- Kayıp Tanrı Mitleri:
- Telipinu’nun Kayboluşu
- Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Güneş Tanrısı’nın Kayboluşu
- Hannahanna’nın Kayboluşu
- Kraliçe Aşmunikal’in Fırtına Tanrısı’nınKayboluşu
- Kraliçe Harapşili’nin Fırtına Tanrısı’nın
- Kayboluşu
- Kâtip Pirwa’nın Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Kuliwişna kenti Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
- Anzili ve Zukki’nin Kayboluşu
- Tanrıça İnara’nın Kayboluşu
- Nerik kenti Fırtına Tanrısı’na Yakarış ve Kurban Sunma
Doğru cevap D'dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya kökenli bir Mit'tir.
Seçenekler
A
Ergenekon
B
Gılgamış
C
Manas
D
Tepegözün Ölümü
E
Troya
Açıklama:
Hurri Kökenli Mitler
Bu mitler Hurriceden Hittitçeye uyarlanmıştır. Aşağıda başlıkları verilmiş olan efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır.
A- Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
B- Tanrı LAMA’nın Şarkısı
C- Gümüş’ün Şarkısı
D- Hedammu Şarkısı
E- Ullikummi Şarkısı
• Mezopotamya Kökenli Mitler:
Gılgamış
• Kenan Kökenli Mitler:
Elkunirşa ve Aşertu
• Masallar:
a. Zalpa Şehri Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi)
b. Appu ve İki Oğlu
c. Avcı Keşşi ve Karısı
d. Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
Doğru cevap B'dir.
Bu mitler Hurriceden Hittitçeye uyarlanmıştır. Aşağıda başlıkları verilmiş olan efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır.
A- Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
B- Tanrı LAMA’nın Şarkısı
C- Gümüş’ün Şarkısı
D- Hedammu Şarkısı
E- Ullikummi Şarkısı
• Mezopotamya Kökenli Mitler:
Gılgamış
• Kenan Kökenli Mitler:
Elkunirşa ve Aşertu
• Masallar:
a. Zalpa Şehri Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi)
b. Appu ve İki Oğlu
c. Avcı Keşşi ve Karısı
d. Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Ana temasında "Fırtına Tanrısı" ile yapılan savaşı anlatan Hatti kökenli mitos aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Telipinu’nun Kayboluşu
B
Ullikummi Şarkısı
C
İlluyanka Efsanesi
D
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
E
Zalpa Kenti Öyküsü
Açıklama:
Anadolu’da ilkbaharın/Purulli müjdeleyicisi kapsamında tapınaklarda bir Hitit edebi metni olarak Geç Hitit Dönemi’ne kadar okunduğu bilinen Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir. Bu efsanenin Hitit kült ve ritüelleri ile bağlarının olduğu bilinmektedir. Efsane iki nüsha halinde ele geçmiştir. Bu efsanenin birinci nüshasında şu olaylar zinciri anlatılır:
“Fırtına Tanrısı ve İlluyanka dövüşürler ve İlluyanka galip gelir. Bunun üzerine Fırtına Tanrısı tüm tanrıları yardıma çağırır. Sadece İnara bu çağrıya uyar ve her şeyin büyük oranda hazırlandığı bir festival tertipleyerek Ziggara kentine gider. Bu kentte, Hupaşiya adlı bir insanla karşılaşır ve İlluyanka’nın bulunduğu deliğe gelip, bir festival kutlaması yapılacağını bildirerek onu davet eder. İlluyanka festivale katılmak için çoluk çocuğuyla deliğinden çıkar ve sarhoş olana dek içer. Sarhoş olan İlluyanka’yı Hupaşiya bir urganla bağlar ve Fırtına Tanrısı gelip İlluyanka’yı öldürür.” Doğru cevap C'dir.
“Fırtına Tanrısı ve İlluyanka dövüşürler ve İlluyanka galip gelir. Bunun üzerine Fırtına Tanrısı tüm tanrıları yardıma çağırır. Sadece İnara bu çağrıya uyar ve her şeyin büyük oranda hazırlandığı bir festival tertipleyerek Ziggara kentine gider. Bu kentte, Hupaşiya adlı bir insanla karşılaşır ve İlluyanka’nın bulunduğu deliğe gelip, bir festival kutlaması yapılacağını bildirerek onu davet eder. İlluyanka festivale katılmak için çoluk çocuğuyla deliğinden çıkar ve sarhoş olana dek içer. Sarhoş olan İlluyanka’yı Hupaşiya bir urganla bağlar ve Fırtına Tanrısı gelip İlluyanka’yı öldürür.” Doğru cevap C'dir.
Soru 54
İlluyanka Efsanesi'nde geçen Fırtına Tanrısı'nın oğlundan karısının gözlerini istemesi "kuşata" bugün Anadolu'da hala bilinen hatta yaşayan hangi olgu ile ilişkilendirilmektedir?
Seçenekler
A
Evlilik
B
Düğün
C
Göç
D
Kan davası
E
Başlık Parası
Açıklama:
Yılan İlluyanka, Fıtına Tanrısı’nı yener ve onun gözünü ve kalbini çıkarıp alır. Sonra Fırtına Tanrısı fakir bir kızı karısı olarak alır ve ondan bir oğlu olur. Çocuk büyüdüğünde İlluyanka’nın kızını eş olarak alır. Bunun üzerine Fırtına Tanrısı, oğluna: ‘Karının evine gittiğinde kalbimi ve gözlerimi (başlık parası olarak) iste’ der. Oğlan babasının gözlerini ve kalbini geri alıp babasına verince Fırtına Tanrısı savaşmak için denize gider. İlluyanka ile kavga başlayınca Fırtına Tanrısı’nın oğlu İlluyanka’nın tarafında yer alır. Bunun üzerine Fırtına Tanrısı hem İlluyanka’yı hem de oğlunu öldürür.”
Efsanede geçen başlık parası (kuşata) deyimi, Hitit dünyasında görülen ve Anadolu kültürü olarak devam etmiş bir geleneğin devamını yansıtması açısından önemlidir. Doğru cevap E'dir.
Efsanede geçen başlık parası (kuşata) deyimi, Hitit dünyasında görülen ve Anadolu kültürü olarak devam etmiş bir geleneğin devamını yansıtması açısından önemlidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
İlkbaharı (nevruzu) müjdeleyen Hatti kökenli mitoslardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Telipinu’nun Kayboluşu
B
Ullikummi Şarkısı
C
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
D
Zalpa Kenti Öyküsü
E
Appu ve İki Oğlu
Açıklama:
- İlluyanka Efsanesi; Anadolu’da ilkbaharın/Purulli müjdeleyicisi kapsamında tapınaklarda bir Hitit edebi metni olarak Geç Hitit Dönemi’ne kadar okunduğu bilinen Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir.
- Telipinu’nun Kayboluşu; Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 56
Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmış olan Hurri kökenli mitos aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ullikummi Şarkısı
B
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
C
Zalpa Kenti Öyküsü
D
Appu ve İki Oğlu
E
Avcı Keşşi ve Karısı
Açıklama:
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
Bu efsanelerin ilki olan Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir. Efsanelerde Mezopotamya ağırlıklı tanrıların isimlerinin geçmesi bu mitlerin Babil kökenli olma ihtimalini akla getirmektedir. Doğru cevap B'dir.
Bu efsanelerin ilki olan Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir. Efsanelerde Mezopotamya ağırlıklı tanrıların isimlerinin geçmesi bu mitlerin Babil kökenli olma ihtimalini akla getirmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Fırtına Tanrısı Teşup’un, krallık tahtına oturması konu edildiği Hurri Kökenli mitos aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ullikummi Şarkısı
B
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
C
Appu ve İki Oğlu
D
Avcı Keşşi ve Karısı
E
Zalpa Kenti Öyküsü
Açıklama:
Ullikummi Şarkısı
Bu efsanenin devamı olan Hedammu ve Ullikummi Şarkısı’nda Fırtına Tanrısı Teşup’un, krallık tahtına oturması konu edilmektedir. Efsanenin devamı, Ullikummi Şarkısı’nda Kumarbi’nin, Fırtına Tanrısı’na karşı bazı planlar kurduğu ile başlamaktadır. doğru cevap A'dır.
Bu efsanenin devamı olan Hedammu ve Ullikummi Şarkısı’nda Fırtına Tanrısı Teşup’un, krallık tahtına oturması konu edilmektedir. Efsanenin devamı, Ullikummi Şarkısı’nda Kumarbi’nin, Fırtına Tanrısı’na karşı bazı planlar kurduğu ile başlamaktadır. doğru cevap A'dır.
Soru 58
Hitit mitolojisinin beslendiği Mezopotamya kökenli efsanelerden en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Odiysseia
B
İlyada
C
Gılgamış Destanı
D
Manas Destanı
E
Türeyiş Destanı
Açıklama:
Hitit mitolojisinin beslendiği kaynaklardan diğeri de Mezopotamya kökenli efsanelerdir. Bu efsaneler içinde en önemlisi Gılgamış destanıdır. Sumer, Babil ve Hurri kültüründe görülen efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir. Efsanede anlatılan ‘tufan’ olayı kutsal kitaplardan Tevrat ile birebir örtüşür. Bu efsanede Nuh’un adı Utnapiştim idi. Bu mitten ayrı olarak Mezopotamya sel afetlerinin anlatıldığı hem Akadca ve hem de Hititçe olarak yazılmış Atramhaşi ve Mezopotamya Günah İneği motifinin işlendiği çiviyazılı metinler sayılabilir. Hitit edebiyatını besleyen bir diğer kaynak Kenan kökenli efsanelerdir ve Hurrililer eliyle Hititçeye geçmiş olan Elkunirşa-Aşertu miti bu gruba dâhil edilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
- Zalpa Kenti Öyküsü
- Avcı Keşşi ve Karısı
- Appu ve İki Oğlu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Mezopotamya ve Kenan kökenli mitoslar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
- Zalpa Kenti Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi); “Kaneş kraliçesi bir yılda otuz erkek çocuk doğurur ve kendi kendine: ‘doğurduklarının ne kalabalık bir şey’ olduğunu fısıldar. Sonra bir sepeti kalafatlayarak çocuklarını bu sepete koyup onları nehre bırakır. Nehir, çocukları Zalpuwa kentindeki denize sürükler ve tanrılar çocukları besler, büyütür.
- Appu ve İki Oğlu; “Şudul kentinde yaşayan Appu, çok zengin biri idi ve onun çok sayıda sığır, koyun sürüleri ile hububatın harmanlandıktan sonra yığıldığı gibi gümüşü, altını ve lapulazuli taşı vardı. O, hiçbir şeye ihtiyaç duymuyordu ama çocuğu olmuyordu.
- Avcı Keşşi ve Karısı; Hurrice olan Avcı Keşşi masalının, Hititçe ve Hurrice fragmanları yanında Amarna (Mısır)’da Akadca
nüshaları da ele geçmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnara
B
Kaşku
C
Kumarbi
D
Hannahanna
E
Hapantaliia
Açıklama:
İnara; Fırtına Tanrısı’nın kızı ve vahşi hayvanların tanrıçasıdır. Hatti kökenli bir tanrıça olup, Eski Hitit mitlerinde görülür. Hititçe innaru- kelimesi ile sıkı bir ilişkisi olan bu tanrıça, LAMA ile eşitlenmiştir.
Kaşku; Ay Tanrısıdır.
Kumarbi; Hurililer tarafından Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiş ve tanrılar arasında üçüncüsü sırada kabul görmüş bir Bitki Tanrısı’dır.
Hapantaliia; Hatti kökenli bir tanrı olup Güneş Tanrısı’nın çobanıdır.
Hannahanna; Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıçadır. Bu tanrıça Gulşa, MAH ve NIN.TU ile de eşitlenmektedir. Mitolojide Telipinu kaybolduktan sonra Fırtına Tanrısı bu tanrıçaya şikâyette bulunur. Bunun üzerine Hannahanna, Fırtına Tanrısı’nı Telipinu’yu bulmaya gönderir ve onu bulamayınca bu kez Hannahanna arıyı sevk eder. Ondan, onun el ve ayaklarını sokmasını, gözlerini ve ayaklarını balmumu ile temizlemesini ister.
Doğru cevap D'dir.
Kaşku; Ay Tanrısıdır.
Kumarbi; Hurililer tarafından Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiş ve tanrılar arasında üçüncüsü sırada kabul görmüş bir Bitki Tanrısı’dır.
Hapantaliia; Hatti kökenli bir tanrı olup Güneş Tanrısı’nın çobanıdır.
Hannahanna; Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıçadır. Bu tanrıça Gulşa, MAH ve NIN.TU ile de eşitlenmektedir. Mitolojide Telipinu kaybolduktan sonra Fırtına Tanrısı bu tanrıçaya şikâyette bulunur. Bunun üzerine Hannahanna, Fırtına Tanrısı’nı Telipinu’yu bulmaya gönderir ve onu bulamayınca bu kez Hannahanna arıyı sevk eder. Ondan, onun el ve ayaklarını sokmasını, gözlerini ve ayaklarını balmumu ile temizlemesini ister.
Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Hatti kökenli Kayıp Tanrı Mitlerinde genelde hangi tanrının kayboluşu konu edilmiştir?
Seçenekler
A
Kamruşepa
B
Fırtına Tanrısı
C
İnara
D
Hannahanna
E
Güneş Tanrısı
Açıklama:
Sayfa 43'te 2. paragrafta "Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler." cümlesindeki Ploton sanırım Platon olmalı.
Aynı paragrafta "Aşağıda Hitit mitlerinin içeriĞi anlatıldığında ve yeri geldiğinde bu noktalara değinilecektir." cümlesinde içeriği sözcüğünün yazımı düzeltilmelidir.
Hatti kökenli mitlerin içinde Kayıp Tanrı Mitleri şunları içermektedir:
Görüldüğü gibi, mitlerde genelde Fırtına Tanrısı konu edilmiştir. Doğru yanıt B’dir.
Aynı paragrafta "Aşağıda Hitit mitlerinin içeriĞi anlatıldığında ve yeri geldiğinde bu noktalara değinilecektir." cümlesinde içeriği sözcüğünün yazımı düzeltilmelidir.
Hatti kökenli mitlerin içinde Kayıp Tanrı Mitleri şunları içermektedir:
- Telipinu’nun Kayboluşu
- Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Güneş Tanrısı’nın Kayboluşu
- Hannahanna’nın Kayboluşu
- Kraliçe Aşmunikal’in Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Kraliçe Harapşili’nin Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Kâtip Pirwa’nın Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Kuliwişna kenti Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
- Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
- Anzili ve Zukki’nin Kayboluşu
- Tanrıça İnara’nın Kayboluşu
- Nerik kenti Fırtına Tanrısı’na Yakarış ve Kurban Sunma
Görüldüğü gibi, mitlerde genelde Fırtına Tanrısı konu edilmiştir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 62
Hangisi Hatti kökenli mitlerdendir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kumarbi
C
Ullikummi Şarkısı
D
Gılgamış
E
Elkunirşa ve Aşertu
Açıklama:
Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Bunlardan birisi İlluyanka’dır. A ve B seçenekleri Hurri, D seçeneği Mezopotamya kökenli, E seçeneği ise Kenan kökenli mitlerdir. Doğru yanıt A’dir.
Soru 63
İlluyanka efsanesinde Fırtına Tanrısı hangisi ile mücadele eder?
Seçenekler
A
Timsah
B
Su canavarı
C
Arslan
D
Kartal
E
Yılan
Açıklama:
Anadolu’da ilkbaharın/Purulli müjdeleyicisi kapsamında tapınaklarda bir Hitit edebi metni olarak Geç Hitit Dönemi’ne kadar okunduğu bilinen Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir. İlluyanka bir yılandır. Doğru yanıt E’dir.
Soru 64
Hitit mitolojisindeki tanrılardan Telipinu hangi özelliği ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Fırtına Tanrısı
B
Güneş Tanrısı
C
Bitki ve Huhubat Tanrısı
D
Gökyüzü Tanrısı
E
İntikam Tanrısı
Açıklama:
Fırtına Tanrısının oğlu Telipinu Hitit bitki ve hububat tanrısıdır. Kızıp ortadan kaybolduğunda “sis etrafı kaplamış ve ahırdaki sığırlar, ağıldaki koyunlar sisin içinde kaybolmuştur. Koyun kuzusunu, inek buzağısını reddetmiş; bolluk ve bereket dolu tarlalar bozkıra dönüşmüş; arpa ve buğday olgunlaşamamış; sığır, koyun ve insanlar gebe kalamamış hatta hamile olanlar bile doğuramaz duruma gelmiştir. Dağlar, ağaçlar, otlaklar, pınarlar kurumuş; insanlar ve tanrılar açlıktan ölmektedir.” Doğru yanıt C’dir.
Soru 65
Kumarbi’nin bir kaya ile birlikteliğinden doğan, dehşet verici görüntüye sahip ve Teşup’la savaşan karakter aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anu
B
Taşmişu
C
Upelluri
D
Ullikummi
E
Alalu
Açıklama:
Ullikumi Şarkısı’nda olaylar şöyle anlatılır: “Kurduğu plan ile Kumarbi aniden tahtından kalkar ve eline asayı, ayaklarına hızlı rüzgârları koyarak Urkiş kentinde soğuk bir pınarın başına gelir. Burada bulunan kaya ile beş kez birlikte olur. Sonra Kumarbi, bir erkek çocuk doğurur. Kader ve Ana Tanrıçalar, çocuğu kaldırıp Kumarbi’nin dizlerine yatırır. Kumarbi, çocuğuna ‘Kummiya kentini sıkıştırsın ve Teşup’u yensin’ diye Ullikummi ismini vererek, onu İrşira tanrılarına emanet eder. İrşira tanrıları, Ullikummi’yi Upelluri’nin sağ omzuna yerleştirirler. …. Ancak Ullikummi’nin görüntüsü Teşup’u korkutur ve böyle biriyle baş edemeyeceğini düşünerek ağlamaya başlar. Fakat Şauşka, ‘o aptaldır, bundan dolayı cesareti de on mislidir’ telkinleriyle onu yatıştırır. Bu arada Şauşka süslenerek, parmaklarına zilleri takarak ve bir müzik aleti ile şarkı söyleyerek kardeşi Teşup’a yardım etmek ister. Fakat sesini Ullikummi’ye duyurması imkânsızdır. Çünkü Ullikummi sağırdır ve gözleri de kördür.” Doğru yanıt D’dir.
Soru 66
Zalpa Kenti Öyküsü’nde aşağıdakilerden hangisi anlatılır?
Seçenekler
A
Sakilik görevi yapan birisinin gökteki kralı indirmesi
B
Yer yüzü ve gökyüzünün birbirinden ayrılması
C
Bir avcının evlendikten sonra görevlerini ihmal etmesi
D
İyi ve Kötü adlı iki kardeşin arasındaki mücadele
E
Bir Kaneş kraliçesinin bir yılda otuz çocuk doğurması
Açıklama:
50. sayfada 3. paragrafta "Çünkü o, libasyonarı ihmal etmiştir." cümlesinde doğru sözcük libasyonları olmalı diye düşünüyorum.
Aynı sayfada 5. paragrafta "Bir Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeşleme kültürünün Hitit dünyasında da yaygın olduğunu..." cümlesinde doğru yazım hediyeleşme olmalıdır.
Zalpa Kenti Öyküsü, bir yılda otuz çocuk doğuran Kaneş Kraliçesi ile ilgilidir. Kraliçe hepsi erkek olan çocukları bir sepetle nehre bırakır. Daha sonra 30 kız çocuğu doğurur. Erkek çocuklar yıllar sonra annelerini bulur, ancak o çocuklarını hatırlamaz ve kızlarıyla evlendirmek ister. Doğru yanıt E’dir.
Aynı sayfada 5. paragrafta "Bir Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeşleme kültürünün Hitit dünyasında da yaygın olduğunu..." cümlesinde doğru yazım hediyeleşme olmalıdır.
Zalpa Kenti Öyküsü, bir yılda otuz çocuk doğuran Kaneş Kraliçesi ile ilgilidir. Kraliçe hepsi erkek olan çocukları bir sepetle nehre bırakır. Daha sonra 30 kız çocuğu doğurur. Erkek çocuklar yıllar sonra annelerini bulur, ancak o çocuklarını hatırlamaz ve kızlarıyla evlendirmek ister. Doğru yanıt E’dir.
Soru 67
Hangi masal toplumsal yardımlaşma ve hediyeleşme kültürü ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
B
Appu ve İki Oğlu
C
Gökyüzünden Düşen Ay
D
Deniz Kızı ve Telipinu
E
Gümüş’ün Şarkısı
Açıklama:
Bir Anadolu geleneği olan yardımlaşma ve hediyeleşme kültürünün Hitit dünyasında da yaygın olduğu ‘Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı’ masalında özetlenmektedir: “Balıkçı Urma şehrine vardı. Evine gitti ve bir sandalyeye oturdu. Balıkçı karısına şöyle söyledi: ‘Benim sana söyleyeceklerime dikkat et. Bu çocuğu al, yatak odasına git, yatağa yat ve feryat et. Bütün kent seni işitecek ve şöyle söyleyecek: ‘Balıkçının karısı bir çocuk doğuruyor! Böylece biri bize ekmek getirecek, diğeri bize bira getirecek ve başka biri bize daima bereketli ürün getirecek.” Doğru yanıt A’dır.
Soru 68
Telipinu’yu bulan hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvercin
B
Arı
C
Ejderha
D
Kartal
E
Kurt
Açıklama:
Telipinu gidince büyük bir kıtlık ortaya çıkar ve Hannahanna sonunda onu bulma görevini bir arıya verir. Onu bulunca ellerini ve ayaklarını sokmasını emreder. Arı, Telipinu’yu yüksek dağlarda, vadilerin derinliklerinde içindeki bal tükeninceye kadar arar. Telipinu ise Lihzina adı verilen bir Hitit kentinin ormanlarında keyif çatmaktadır. Arı, Telipinu’yu bu durumda bulunca onun el ve ayaklarını sokar. Telipinu’da artık ülkesinin önemini kavrar ve yurduna döner. Böylece bolluk ve bereket ülkeye geri gelir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 69
Bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenen ve Teşup’un kız kardeşi olan tanrıça hangisidir?
Seçenekler
A
Ereş.Ki.Gal
B
Hepat
C
İnara
D
Şauşga
E
Takitiş
Açıklama:
Ereş.Ki.GAl Fırtına Tanrısı Teşup’un annesi, Hepat eşi, İnara kızıdır. Takitiş ise Hepat’ın hizmetkarıdır. Şauşga bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenmiş olup, Teşup’un kız kardeşidir. Ninive şehri ile ilgili olarak geçen bu tanrıça, Kenan mitindeki Baal’ın kız kardeşi Anat-Aştarte ile aynı görevlere sahiptir. İlk defa III. Ur Sülalesi döneminde görülen bu tanrıça MÖ. 8.yüzyılın sonuna kadar işlevini sürdürmüştür. Doğru yanıt D’dir.
Soru 70
Hangisi tanrıları ve insanları yıldıran bir deniz canavarıdır?
Seçenekler
A
Lama
B
Hapantaliia
C
Hedammu
D
Kaşku
E
Kubaba
Açıklama:
Sayfa 54'te ÖÇ3'ün açıklamasında “Tufan ğumuz ve günümüze kadar hemen hemen aynı anlatımlarla gelebilmiş Gılgamış destanının, Hititçeye de aktarılmış olması, efsanenin ne kadar köklü bir anlatımı olduğunu bize göstermektedir." cümlesinde anlatım bozukluğu ve eksiklik vardır.
'Neler öğrendik?' testinde 1. ve 4. soruların soru köklerinde satır sonu kelimelerdeki tire işaretleri yanlış yerlerdedir. 3. sorunun şıklarının yanlış olabileceğini düşünüyorum. Seçeneklerde efsane adları olmalı ve doğru yanıt İlluyanka olmalı gibi görünüyor.
Hedammu tanrıları ve insanları yıldıran bir deniz canavarıdır. Doğru yanıt C’dir.
'Neler öğrendik?' testinde 1. ve 4. soruların soru köklerinde satır sonu kelimelerdeki tire işaretleri yanlış yerlerdedir. 3. sorunun şıklarının yanlış olabileceğini düşünüyorum. Seçeneklerde efsane adları olmalı ve doğru yanıt İlluyanka olmalı gibi görünüyor.
Hedammu tanrıları ve insanları yıldıran bir deniz canavarıdır. Doğru yanıt C’dir.
Soru 71
İnsan düşgücünün bir ürünü olan, bir ülkeden diğer bir ülkeye yayılmış ya da diğer halkların benzer olaylarla karşılaşması üzerine, düşgüçlerinin öteki uluslardan bağımsız olarak işlemesinin bir ürünü olarak doğmuş olan mitleri “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” olarak değerlendiren tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Herodot
D
Layard
E
Platon
Açıklama:
Grekçe myth “masal, öykü, hikâye, efsane” ve logos “söz” kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiş mitoloji, insan düşgücünün bir ürünüdür. Mitler bir ülkeden diğer bir ülkeye yayılmış ya da diğer halkların benzer olaylarla karşılaşması üzerine, düşgüçlerinin öteki uluslardan bağımsız olarak işlemesinin bir ürünü olarak doğmuş olmalıdır. Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot
miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Grekçe myth “masal, öykü, hikâye, efsane” ve logos “söz” kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiş mitoloji, insan düşgücünün bir ürünüdür. Mitler bir ülkeden diğer bir ülkeye yayılmış ya da diğer halkların benzer olaylarla karşılaşması üzerine, düşgüçlerinin öteki uluslardan bağımsız olarak işlemesinin bir ürünü olarak doğmuş olmalıdır. Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot
miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” olarak değerlendirir.
miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Grekçe myth “masal, öykü, hikâye, efsane” ve logos “söz” kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiş mitoloji, insan düşgücünün bir ürünüdür. Mitler bir ülkeden diğer bir ülkeye yayılmış ya da diğer halkların benzer olaylarla karşılaşması üzerine, düşgüçlerinin öteki uluslardan bağımsız olarak işlemesinin bir ürünü olarak doğmuş olmalıdır. Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot
miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” olarak değerlendirir.
Soru 72
Mitleri “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Heredot
B
Platon
C
Homeros
D
Hesiodos
E
Sokrates
Açıklama:
Soru platon tarafından yapılan mit tanımının hatırlanmasına yönelik olarak hazırlanmıştır.
Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Soru 73
XIX. yüzyılın son çeyreğinde, A. H. Layard ve H. Rassam’ın, Asur kralı Asurbanipal’e ait olduğu anlaşılan yirmi beş binin üzerinde çiviyazılı kil tabletlerin olduğu kütüphaneyi keşfettiği yerin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antiochia
B
Hattuşa
C
Ephesus
D
Samsat
E
Ninive
Açıklama:
Soru öğrencilerin yaşamla ilişkilendir bölümündeki bir bilgiyi hatırlamalarına yönelik hazırlanmıştır. Ninive/Ninova Asur devletinin başkenti olan şehirdir.
Bu kapsamda XIX. yüzyılın son çeyreğinde, A. H. Layard ve H. Rassam’ın, Asur kralı Asurbanipal’e ait olduğu anlaşılacak yirmi beş binin üzerinde çiviyazılı kil tabletlerin olduğu bir kütüphaneyi, Ninive’de keşfetti.
Bu kapsamda XIX. yüzyılın son çeyreğinde, A. H. Layard ve H. Rassam’ın, Asur kralı Asurbanipal’e ait olduğu anlaşılacak yirmi beş binin üzerinde çiviyazılı kil tabletlerin olduğu bir kütüphaneyi, Ninive’de keşfetti.
Soru 74
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler grubu içine dâhil ettiğimiz efsanelerden hangisi Babil’de yeni yıl şenliklerinde okunan ejder Tiamat’ın öldürülmesini konu alan Yaradılış Mit'inden etkilenmekle birlikte, Homeros’un anlattığı Atlas’ın kızı Kalypso ve Odysseus ile ilgili anlatılan olayları etkilemiştir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Deniz’in Kızı ve Telipinu
C
Kamruşepa
D
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
E
Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
Açıklama:
Soru Hatti (Anadolu) Kökenli Mit grubu içinden istenilen bilginin hatırlanmasına yönelik olarak hazırlanmıştır.
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler
Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine
dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
İlluyanka efsanesi genel hatları ile Babil’de yeni yıl şenliklerinde okunan ejder Tiamat’ın öldürülmesini
konu alan Babil Yaradılış Mit’inden etkilenmekle birlikte, Homeros’un Odysseus’unda (I 44 vd.
II 1 vd.) Atlas’ın kızı Kalypso ve Odysseus ile ilgili anlatılan olayları etkilemiş olduğu anlaşılmaktadır.
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler
Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine
dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
İlluyanka efsanesi genel hatları ile Babil’de yeni yıl şenliklerinde okunan ejder Tiamat’ın öldürülmesini
konu alan Babil Yaradılış Mit’inden etkilenmekle birlikte, Homeros’un Odysseus’unda (I 44 vd.
II 1 vd.) Atlas’ın kızı Kalypso ve Odysseus ile ilgili anlatılan olayları etkilemiş olduğu anlaşılmaktadır.
Soru 75
Hitit edebiyatında önemli bir yer tutan, tanrıların kaybolması motifinin işlendiği efsanelerden hangisi Anadolu kökenlidir ve baharı/nevruzu müjdelemektedir?
Seçenekler
A
İlluyanka efsanesi
B
Deniz’in Kızı ve Telipinu
C
Tanrı Telipinu’nun kayboluşu
D
Kamruşepa
E
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Açıklama:
Soruda konusu verilen efsanenin adının hatırlanması beklenmektedir.
Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir. Hitit edebiyatında önemli bir yer tutan ve tanrıların kaybolması motifinin işlendiği bu tür efsaneler genel olarak değerlendirildiğinde; Ugarit ‘Baal ile Mot’ mitinde Baal’ın ortadan kayboluşu ve Sumerce, Tammuz’un yer altı dünyasında başından geçenlerin anlatıldığı ‘İnanna’nın Cehenneme İnişi’ adlı efsane ile benzer yönleri bulunmaktadır.
Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir. Hitit edebiyatında önemli bir yer tutan ve tanrıların kaybolması motifinin işlendiği bu tür efsaneler genel olarak değerlendirildiğinde; Ugarit ‘Baal ile Mot’ mitinde Baal’ın ortadan kayboluşu ve Sumerce, Tammuz’un yer altı dünyasında başından geçenlerin anlatıldığı ‘İnanna’nın Cehenneme İnişi’ adlı efsane ile benzer yönleri bulunmaktadır.
Soru 76
Hititlerin hangi efsanesi Alalu, Anu, Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmış ve kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki, Ammunki’den söz eden hurri kökenli mitoslardandır?
Seçenekler
A
Ullikummi Şarkısı
B
Hedammu Şarkısı
C
Gümüş’ün Şarkısı
D
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
E
Tanrı Lama’nın Şarkısı
Açıklama:
Soruda Hititlerin Hurri kökenli mitoslarının hatırlanarak, verilen konunun hangisine ait olduğunun tanınması amaçlanmaktadır.
Hititler, Anadolu’nun güneydoğusunda yaşamış Hurri kültüründen büyük oranda etkilenmiştir. Bu efsanelerin ilki olan Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir.
Hititler, Anadolu’nun güneydoğusunda yaşamış Hurri kültüründen büyük oranda etkilenmiştir. Bu efsanelerin ilki olan Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanmıştır. Anu Gökyüzü Tanrısı’dır. Alalu da onun daha önceki atasıdır. Ayrıca metin kadim tanrılar Nara, Napşara, Minki ve Ammunki’den de söz etmektedir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Hititler tarafından Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitlerinin Hititçeye adapte edilmesiyle ortaya çıkmış, Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerden birisidir?
Seçenekler
A
Gümüş’ün Şarkısı
B
Tanrı Lama’nın Şarkısı
C
Hedammu Şarkısı
D
Ullikummi Şarkısı
E
İlluyanka Efsanesi
Açıklama:
Soruda Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitlerinin Hititçeye adapte edilmesiyle ortaya çıkmış, Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerin tanınması amaçlanmıştır?
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde
icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka Efsanesi
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde
icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka Efsanesi
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Soru 78
Hittitlerin Panteonunda yer alan Mezopotamya kökenli, eski zamanlardan beri gökyüzünde kral olmuş ve gökyüzünde dokuz yıl boyunca kral olarak kalmış tanrıları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Anu
C
Aştapi
D
Aranzah
E
Ea
Açıklama:
Soruda istenilen Hitit tanrısının verilen özelliklerinden tanınması amaçlanmaktadır.
Hittitlerin yerel kült merkezlerinde çeşitli ayinler düzenledikleri pek çok tanrı ve tanrıçaları vardı. Panteonda tam bin tanrının olduğu bizzat Hititler tarafından çeşitli vesilelerle belirtilmiştir. Bu tanrılardan biri de Alalu'dur. Eski zamanlardan beri gökyüzünde kral olan bu tanrı, Mezopotamya kökenlidir ve gökyüzünde dokuz yıl boyunca kral olarak kalmıştır.
Hittitlerin yerel kült merkezlerinde çeşitli ayinler düzenledikleri pek çok tanrı ve tanrıçaları vardı. Panteonda tam bin tanrının olduğu bizzat Hititler tarafından çeşitli vesilelerle belirtilmiştir. Bu tanrılardan biri de Alalu'dur. Eski zamanlardan beri gökyüzünde kral olan bu tanrı, Mezopotamya kökenlidir ve gökyüzünde dokuz yıl boyunca kral olarak kalmıştır.
Soru 79
Hititlerin Panteonunda yer alan, eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenmiş, veziri İzzummi (Uşmu), karısı ise Damkina olup Mezopotamya’da bereketi temsil eden tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Anu
C
Aranzah
D
Aştapi
E
Ea
Açıklama:
Soruda Hitit panteonunda yer alan ve özellikleri verilen tanrının ayırt edilmesi amaçlanmıştır.
Ea:Eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenmiştir. Eski Hitit Dönemi belgelerinde geçmemesine rağmen MÖ 14. Yüzyıl siyasi antlaşmalarında görülür. Bu tanrının veziri İzzummi
(Uşmu) ve karısı ise Damkina’dır. Mezopotamya’da bereketi temsil eden bu tanrı, Hurri mitlerinde Bilgeliğin Kralı olarak anılmış ve MÖ 1. bin yıla kadar işlevini sürdürmüştür.
Ea:Eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenmiştir. Eski Hitit Dönemi belgelerinde geçmemesine rağmen MÖ 14. Yüzyıl siyasi antlaşmalarında görülür. Bu tanrının veziri İzzummi
(Uşmu) ve karısı ise Damkina’dır. Mezopotamya’da bereketi temsil eden bu tanrı, Hurri mitlerinde Bilgeliğin Kralı olarak anılmış ve MÖ 1. bin yıla kadar işlevini sürdürmüştür.
Soru 80
Hitit Panteonunda yer alan Fırtına Tanrısı’nın eşi, Tanrıların Kraliçesi olarak bilinen, kutsal hayvanı arslan üzerinde betimlenmiş ve Teşup’un Boğası olarak tanımlanan Tanrı Şarruma’nın da annesi olan tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnara
B
Kamruşepa
C
Hepat
D
Ninatta
E
Kulitta
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Hitit tanrıçasının diğer tanrı ve tanrıçalardan ayırt edilebilmesi amaçlanmaktadır.
Hepat: Fırtına Tanrısı’nın eşi, Tanrıların Kraliçesi olarak bilinen bu tanrıça, kutsal hayvanı arslan üzerinde betimlenmiştir. Aynı zamanda bir boğa vücudu üzerinde insan başı ya da çift insan ayağı ile gösterilmiş ve Teşup’un Boğası olarak tanımlanan Tanrı Şarruma’nın da annesidir.
Hepat: Fırtına Tanrısı’nın eşi, Tanrıların Kraliçesi olarak bilinen bu tanrıça, kutsal hayvanı arslan üzerinde betimlenmiştir. Aynı zamanda bir boğa vücudu üzerinde insan başı ya da çift insan ayağı ile gösterilmiş ve Teşup’un Boğası olarak tanımlanan Tanrı Şarruma’nın da annesidir.
Soru 81
Hitit panteonunda yer alan bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenmiş, Teşup’un kız kardeşi olan ve Ninive şehri ile ilişkilendirilen tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Takitiş
B
Şauşga
C
Ninatta
D
Kulitta
E
Hepat
Açıklama:
Soruda Hitit panteonunda yer alan bir tanrıçanın verilen özelliklerinden yola çıkılarak tanınması amaçlanmıştır.
Şauşga: Bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenmiş bu tanrıça, Teşup’un kız kardeşidir. Ninive şehri ile ilgili olarak geçen bu tanrıça, Kenan mitindeki Baal’ın kız kardeşi Anat-Aştarte ile aynı görevlere sahiptir. İlk defa III. Ur Sülalesi döneminde görülen bu tanrıça MÖ. 8.yüzyılın sonuna kadar işlevini sürdürmüştür.
Şauşga: Bir arslan üzerinde kanatlı bir kadın formunda betimlenmiş bu tanrıça, Teşup’un kız kardeşidir. Ninive şehri ile ilgili olarak geçen bu tanrıça, Kenan mitindeki Baal’ın kız kardeşi Anat-Aştarte ile aynı görevlere sahiptir. İlk defa III. Ur Sülalesi döneminde görülen bu tanrıça MÖ. 8.yüzyılın sonuna kadar işlevini sürdürmüştür.
Soru 82
Hurrice Savaş Tanrısı’nın adı nedir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Aştapi
C
Aranzah
D
Ea
E
Anu
Açıklama:
Hurrice Savaş Tanrısı’nın adı Aştapi’dir.
Soru 83
Gökyüzünde dokuz yıl boyunca kral olarak kalan, Mezopotamya kökenli tanrının adı nedir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Aştapi
C
Aranzah
D
Ea
E
Anu
Açıklama:
Alalu
Soru 84
Fırtına Tanrısı’nın annesi olan tanrıçanın adı nedir?
Seçenekler
A
Aştapi
B
Aranzah
C
Ea
D
Anu
E
Ereş.Ki.Gal
Açıklama:
Ereş.Ki.Gal
Soru 85
Ana Tanrıça’nın adı nedir?
Seçenekler
A
Hepat
B
Kumarbi
C
Ea
D
Anu
E
Kubaba
Açıklama:
Kubaba
Soru 86
Şıklardan hangisi Hurri Kökenli Mitlerden değildir?
Seçenekler
A
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
B
Kamruşepa
C
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
D
Gümüş’ün Şarkısı
E
Hedammu Şarkısı
Açıklama:
Kamruşepa Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerdendir.
Soru 87
Şıklardan hangisi Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerden değildir?
Seçenekler
A
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
B
Telipinu’nun Kayboluşu
C
İlluyanka
D
Ullikummi Şarkısı
E
Deniz’in Kızı ve Telipinu
Açıklama:
Ullikummi Şarkısı Hurri Kökenli Mitlerdendir.
Soru 88
Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen Hitit efsanesi hangisidir?
Seçenekler
A
Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu
B
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
C
Zalpa Kenti Öyküsü
D
Avcı Keşşi ve Karısı
E
Appu ve İki Oğlu
Açıklama:
‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir.
Soru 89
Gılgamış destanı Hitit efsanelerinin içeriği bakımından kökenini nereden alır?
Seçenekler
A
Hatti Kökenli
B
Hurri Kökenli
C
Kenan Kökenli
D
Mezopotamya Kökenli
E
Masallar
Açıklama:
Mezopotamya Kökenli
Soru 90
Hitit mitolojisi içinde hangisi ‘Masallar’ başlığı altında değerlendirilir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kumarbi Şarkısı
C
Appu ve İki Oğlu, Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
D
Ullikummi Şarkısı
E
Telipinu’nun Kayboluşu
Açıklama:
Appu ve İki Oğlu, Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
Soru 91
Hangi Hitit masalının Hititçe, Hurice fragmanları yanında Amarma (Mısır)’da Akadça nüshaları ele geçmiştir?
Seçenekler
A
Ullikummi Şarkısı
B
Telipinu’nun Kayboluşu
C
Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
D
Güneş Tanrısı’nın Kayboluşu
E
Avcı Keşi ve Karısı
Açıklama:
Avcı Keşi ve Karısı
Soru 92
Mitolojiyi “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendiren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Heredot
D
Hegel
E
Nietsche
Açıklama:
Grekçe myth “masal, öykü, hikâye, efsane” ve logos “söz” kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiş mitoloji, insan düşgücünün bir ürünüdür. Mitler bir ülkeden diğer bir ülkeye yayılmış ya da diğer halkların benzer olaylarla karşılaşması üzerine, düşgüçlerinin öteki uluslardan bağımsız olarak işlemesinin bir ürünü olarak doğmuş olmalıdır.
Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Doğru yanıt B'dir.
Bundan dolayı olmalıdır ki, tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Doğru yanıt B'dir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Hatti (Anadolu) Kökenli mitlerdendir?
Seçenekler
A
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
B
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
C
Gümüş’ün Şarkısı
D
Hedammu Şarkısı
E
Kamruşepa
Açıklama:
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi), Tanrı LAMA’nın Şarkısı, Gümüş’ün Şarkısı ve Hedammu Şarkısı Hurri Kökenli Mitlerdendir. Kamruşepa ise Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerdendir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Hatti (Anadolu) Kökenli Mitlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Deniz’in Kızı ve Telipinu
C
Kamruşepa
D
Ullikummi Şarkısı
E
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Açıklama:
Ullikummi Şarkısı, Hurri Kökenli Mitlerden biridir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 95
AKumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadeleyi konu alan mitler hangi kökenlidir?
Seçenekler
A
Hatti Kökenli Mitler
B
Hurri Kökenli Mitler
C
Mezopotamya Kökenli Mitler
D
Kenan Kökenli Mitler
E
Yunan Kökenli Mitler
Açıklama:
Hurri Kökenli Mitler, Hurriceden Hittitçeye uyarlanmıştır. Aşağıda başlıkları verilmiş olan efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 96
Pek çok kültürde görülen Gılgamış destanının hangi nüshası Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir?
Seçenekler
A
Sümer
B
Babil
C
Hitit
D
Hurri
E
Kenan
Açıklama:
Hitit mitolojisinin beslendiği kaynaklardan diğeri de Mezopotamya kökenli efsanelerdir. Bu efsaneler içinde en önemlisi Gılgamış destanıdır. Sumer, Babil ve Hurri kültüründe görülen efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 97
Zalpa Kenti Öyküsü'ne göre Kaneş kraliçesi bir yılda kaç çocuk doğurur?
Seçenekler
A
2
B
3
C
10
D
20
E
30
Açıklama:
Kaneş kraliçesi bir yılda otuz erkek, daha sonraları ise bir yılda otuz kız çocuk doğurur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 98
Hitit mitolojisinde yer alan tanrı ve tanrıçalar aşağıdakilerden hangisinden etkilenmemiştir?
Seçenekler
A
Hatti
B
Yunan
C
Luwi
D
Pala
E
Hurri
Açıklama:
Hittitlerin yerel kült merkezlerinde çeşitli ayinler düzenledikleri pek çok tanrı ve tanrıçaları vardı. Panteonda tam bin tanrının olduğu bizzat Hititler tarafından çeşitli vesilelerle belirtilmiştir. Ancak şimdiye kadar çivi yazılı metin ciltlerinde altı yüzün üzerinde tanrı ismi ortaya çıkarılmıştır. Bunlar Mezopotamya, Hatti, Hurri, Luwi ve Pala orijinli tanrı ve tanrıçalardır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 99
Hitit mitolojisine göre Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşi olan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Ea
C
Aranzah
D
Aştapi
E
Ereş.Ki.Gal
Açıklama:
Aranzah (Dicle Nehri),Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşidir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 100
Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kumarbi
B
Damkina
C
Ereş.Ki.Gal
D
Hannahanna
E
İnara
Açıklama:
Hannahanna, Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıçadır. Bu tanrıça Gulşa, MAH ve NIN.TU ile de eşitlenmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 101
Hurililer tarafından Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiş ve tanrılar arasında üçüncüsü sırada kabul görmüş Bitki Tanrısı, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kumarbi
B
Mukişanu
C
Lama
D
Hedammu
E
Hepat
Açıklama:
Kumarbi, Hurililer tarafından Bilge Kral ve Tanrıların Babası olarak nitelendirilmiş ve tanrılar arasında üçüncüsü sırada kabul görmüş bir Bitki Tanrısı’dır. Aynı zamanda Mezopotamya kökenli EN.LIL ve Dagan ile eşitlenir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 102
Mit kavramını “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Pisagor
C
Heraklitos
D
Platon
E
Zenon
Açıklama:
Soruda verilen kavramı yorumlayan filozofun hatırlanması amaçlanmıştır.
Tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Tarihçi Herodot miti, “tarihi değeri olmayan, uydurma güvenilmez masallar” ve Ploton da “gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler” olarak değerlendirirler.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitlerinin Hititler tarafından adapte edilmesiyle ortaya çıkmış efsanelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Deniz’in Kızı ve Telipinu
B
İlluyanka
C
Tanrı Lama’nın Şarkısı
D
Kamruşepa
E
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Açıklama:
Soruda Hititlerin Hatti kökenli mitlerinin doğru olarak hatırlanması ve tanınması amaçlanmıştır.
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler
Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine
dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler
Anadolu’nun yerli halkı olan Hattilerin mitleri Hititler tarafından Hititçeye adapte edilmiştir. Diğer yabancı kökenli mitlerden daha basit bir yapı gösteren ve ritüel temsillerin sözlü olarak müzik eşliğinde icra edilmesiyle oluşmuştur. Bu grup içine
dâhil ettiğimiz efsaneler:
A- İlluyanka
B- Deniz’in Kızı ve Telipinu
C- Kamruşepa
D- Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi (Gökyüzünden Düşen Ay)
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Soru 104
Hitit efsanelerinde ana konunun; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadelenin oluşturduğu efsanelerin kökeni olan kültür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hatti
B
Hurri
C
Sümer
D
Lidya
E
Frig
Açıklama:
Soruda konusu verilen efsane grubunun hangi uygarlıktan adapte edilerek dönüştürüldüğünün hatırlanarak tanınması amaçlanmıştır.
Hurriceden Hittitçeye uyarlanmış mitler ve efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır.
Hurriceden Hittitçeye uyarlanmış mitler ve efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır.
Soru 105
Hitit Mitolojisindeki hangi hurri kökenli dev tanrı Grek dünyasında Atlas’a benzemekte ve yer altında oturarak omuzları üzerinde yeryüzü ile gökyüzünü taşımaktadır?
Seçenekler
A
Upellur
B
Teşup
C
Taşmişu
D
Kumarbi
E
Hapantaliia
Açıklama:
Soruda Hitit mitolojisinden bir tanrının verilen özelliklerinde yola çıkılarak bir tanınması amaçlanmıştır.
Hitit Mitolojisinin Başlıca Tanrı ve Tanrıçalarından Upellur Grek dünyasında Atlas’a benzeyen ve Hurri kökenli dev tanrı olup yeraltında oturmakta ve omuzları üzerinde de yeryüzü ile gökyüzünü taşımaktadır.
Hitit Mitolojisinin Başlıca Tanrı ve Tanrıçalarından Upellur Grek dünyasında Atlas’a benzeyen ve Hurri kökenli dev tanrı olup yeraltında oturmakta ve omuzları üzerinde de yeryüzü ile gökyüzünü taşımaktadır.
Soru 106
Kült merkezi Kargamış olan, Hurrilerde baş tanrıça, Phryg ve Roma döneminde de Kybele olarak panteondaki yerini alan, Hitit Mitolojisinin Ana Tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hepat
B
Ninatta
C
Kulitta
D
Şauşga
E
Kubaba
Açıklama:
Soruda Hitit mitolojisindeki özellikleri verilmiş bir tanrıçanın buradan yola çıkılarak tanınması amaçlanmıştır.
Hitit Mitolojisinde Kubaba Ana Tanrıça’dır. Hitit öncesi dönemde de baş tanrıçadır. Hurri panteonunda da görülen bu tanrıçanın kült merkezi Kargamış’tır. Bu tanrıça Phryg ve Roma döneminde de Kybele olarak panteondaki yerini almıştır.
Hitit Mitolojisinde Kubaba Ana Tanrıça’dır. Hitit öncesi dönemde de baş tanrıçadır. Hurri panteonunda da görülen bu tanrıçanın kült merkezi Kargamış’tır. Bu tanrıça Phryg ve Roma döneminde de Kybele olarak panteondaki yerini almıştır.
Soru 107
Hitit Mitolojisinde Fırtına Tanrısının annesi olarak geçen ve antlaşma metinlerinde sıkça görülen, karanlık toprağın açılması ile yer altından Fırtına Tanrısının geri getirilmesi konusunda önemli bir rol oynayan tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hannahanna
B
Ereş.Ki.Gal
C
İnara
D
Kamruşepa
E
Ninatta
Açıklama:
Soruda Hitit mitolojisinden özellikleri verilen bir tanrıçanın tanınması amaçlanmıştır.
Hitit Mitolojisinde Ereş.Ki.Gal Fırtına Tanrısının annesidir ve antlaşma metinlerinde sıkça görülen bu tanrıça mitolojide karanlık toprağın açılması ile yer altından Fırtına Tanrısının geri getirilmesi konusunda önemli bir rol oynar.
Hitit Mitolojisinde Ereş.Ki.Gal Fırtına Tanrısının annesidir ve antlaşma metinlerinde sıkça görülen bu tanrıça mitolojide karanlık toprağın açılması ile yer altından Fırtına Tanrısının geri getirilmesi konusunda önemli bir rol oynar.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi Hitit masallarından biri değildir?
Seçenekler
A
Gurparanzah
B
Zalpa Kenti Öyküsü
C
Telipinu’nun Kayboluşu
D
Avcı Keşşi ve Karısı
E
Appu ve İki Oğlu
Açıklama:
Soruda Hitit masalları ile Hitit mitoslarının ayırt edilebilmesi amaçlanmıştır.
Bütün bunlardan ayrı olarak Hitit masalları içinde değerlendirilebilecek bir grup daha vardır. Yukarıda saydığımız Hitit masallarına ek olarak Hurrililer eliyle Hititçeye geçmiş olan ‘Gurparanzah masalı’ da anılmaya değerdir. Diğer masallar Zalpa Kenti Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi), Appu ve İki Oğlu, Avcı Keşşi ve Karısı'dır.
Bütün bunlardan ayrı olarak Hitit masalları içinde değerlendirilebilecek bir grup daha vardır. Yukarıda saydığımız Hitit masallarına ek olarak Hurrililer eliyle Hititçeye geçmiş olan ‘Gurparanzah masalı’ da anılmaya değerdir. Diğer masallar Zalpa Kenti Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi), Appu ve İki Oğlu, Avcı Keşşi ve Karısı'dır.
Soru 109
Anadolu kökenli Ugarit ‘Baal ile Mot’ mitinde Baal’ın ortadan kayboluşu ve Sumerce, Tammuz’un yer altı dünyasında başından geçenlerin anlatıldığı ‘İnanna’nın Cehenneme İnişi’ adlı efsane ile benzer yönleri bulunan ve baharı/nevruzu müjdeleyen Hitit efsanesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu
B
İlluyanka Efsanesi
C
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
D
Ullikummi Şarkısı
E
Appu ve İki Oğlu
Açıklama:
Soruda konusu verilen bir Hitit efsanesinin tanınması amaçlanmıştır.
Telipinu’nun Kayboluşu Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir. Ugarit ‘Baal ile Mot’
mitinde Baal’ın ortadan kayboluşu ve Sumerce, Tammuz’un yer altı dünyasında başından geçenlerin anlatıldığı ‘İnanna’nın Cehenneme İnişi’ adlı efsane ile benzer yönleri bulunmaktadır.
Telipinu’nun Kayboluşu Anadolu kökenli ve yine baharı/nevruzu müjdeleyen bir başka Hitit efsanesi de ‘Tanrı Telipinu’nun Kayboluşu’ mitidir. Ugarit ‘Baal ile Mot’
mitinde Baal’ın ortadan kayboluşu ve Sumerce, Tammuz’un yer altı dünyasında başından geçenlerin anlatıldığı ‘İnanna’nın Cehenneme İnişi’ adlı efsane ile benzer yönleri bulunmaktadır.
Soru 110
Sumer, Babil ve Hurri kültüründe de görülen Mezopotamya kökenli hangi efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmekte, anlatılan ‘tufan’ olayı kutsal kitaplardan Tevrat ile birebir örtüşmektedir?
Seçenekler
A
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
B
Telipinu’nun Kayboluşu
C
İlluyanka Efsanesi
D
Gılgamış destanı
E
Kamruşepa
Açıklama:
Soruda Hitit mitolojisinden bir destanın konusu ve kahramanları verilerek tanınması amaçlanmıştır.
Hitit mitolojisinin beslendiği kaynaklardan diğeri de Mezopotamya kökenli efsanelerdir. Bu efsaneler içinde en önemlisi Gılgamış destanıdır. Sumer, Babil ve Hurri kültüründe görülen efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir. Efsanede anlatılan ‘tufan’ olayı kutsal kitaplardan Tevrat ile birebir örtüşür. Bu efsanede Nuh’un adı Utnapiştim idi.
Hitit mitolojisinin beslendiği kaynaklardan diğeri de Mezopotamya kökenli efsanelerdir. Bu efsaneler içinde en önemlisi Gılgamış destanıdır. Sumer, Babil ve Hurri kültüründe görülen efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir. Efsanede anlatılan ‘tufan’ olayı kutsal kitaplardan Tevrat ile birebir örtüşür. Bu efsanede Nuh’un adı Utnapiştim idi.
Soru 111
Hitit mitolojisinde hangi tanrı Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ile Taşmişu’nun erkek kardeşidir ve Dicle Nehrini simgelemektedir?
Seçenekler
A
Alalu
B
İmpaluri
C
Aranzah
D
Aştapi
E
Kaşku
Açıklama:
Soruda Hitit mitolojisinden özellikleri verilen bir tanrının hatırlanması ve tanınması amaçlanmıştır.
Hitit mitolojisinde Aranzah (Dicle Nehri) Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşidir.
Hitit mitolojisinde Aranzah (Dicle Nehri) Anu ve Kumarbi’nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu’nun erkek kardeşidir.
Soru 112
Hitit Mitolojisinde Hatti kökenli bir tanrıça olup, Hititçe innaru- kelimesi ile sıkı bir ilişkisi olan, Lama ile eşitlenmiş, Fırtına Tanrısının kızı ve vahşi hayvanların tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamruşepa
B
Hepat
C
Ninatta
D
İnara
E
Kulitta
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Hitit tanrıçasının hatırlanması ve tanınması amaçlanmıştır.
Hitit Mitolojisinde İnara Fırtına Tanrısı’nın kızı ve vahşi hayvanların tanrıçasıdır. Hatti kökenli bir tanrıça olup, Eski Hitit mitlerinde görülür. Hititçe innaru- kelimesi ile sıkı bir ilişkisi olan bu tanrıça, LAMA ile eşitlenmiştir.
Hitit Mitolojisinde İnara Fırtına Tanrısı’nın kızı ve vahşi hayvanların tanrıçasıdır. Hatti kökenli bir tanrıça olup, Eski Hitit mitlerinde görülür. Hititçe innaru- kelimesi ile sıkı bir ilişkisi olan bu tanrıça, LAMA ile eşitlenmiştir.
Soru 113
Mitolojiyi "gerçeklerle ilgisi olmayan uydurma, boş ve gülünç hikâyeler" olarak tanımlayan bilge kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Herodot
C
Sokrates
D
Konfüçyüs
E
Aristoteles
Açıklama:
Giriş
Platon
Platon
Soru 114
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler içinde dâhil ettiğimiz efsaneler bulunmaktadır. Aşağıda yer alan efsanelerden hangisi söz konusu mit içerisinde yer alan efsanelerden biri değildir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Deniz’in Kızı ve Telipinu
C
Kamruşepa
D
E- Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
E
Elkunirşa
Açıklama:
Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler
Elkunirşa
Elkunirşa
Soru 115
Hurri Kökenli Mitler Hurriceden Hittitçeye uyarlanmıştır. Aşağıda başlıkları verilmiş olan efsaneler birbiriyle ilişkilidir. Bu efsanelerin ana konusunu; Kumarbi ve Fırtına Tanrısı Teşup’un tanrılar üzerinde bir krallık elde etmek için verdiği mücadele oluşturmaktadır.
Aşağıda yer alan efsanelerden hangisi Hurri Kökenli Mitler başlığı altında yer almaz?
Aşağıda yer alan efsanelerden hangisi Hurri Kökenli Mitler başlığı altında yer almaz?
Seçenekler
A
Kuliwişna
B
Kumarbi
C
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
D
Gümüş’ün Şarkısı
E
Hedammu Şarkısı
Açıklama:
Hurri Kökenli Mitler
Kuliwişna
Kuliwişna
Soru 116
Aşağıda sıraladığımız masallardan hangisi Ullikummi Şarkısı altında sınıflandırılan masallardan biri değildir?
Seçenekler
A
Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
B
Zalpa Şehri Öyküsü (Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi)
C
Appu ve İki Oğlu
D
Avcı Keşşi ve Karısı
E
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
Açıklama:
Hurri Kökenli Mitler
Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
Soru 117
Anadolu’da ilkbaharın/Purulli müjdeleyicisi kapsamında tapınaklarda bir Hitit edebi metni
olarak Geç Hitit Dönemi’ne kadar okunduğu bilinen Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir. Bu efsanenin Hitit kült ve ritüelleri ile bağlarının
olduğu bilinmektedir. Söz konusu bu Efsane kaç nüsha halinde ele geçmiştir.
olarak Geç Hitit Dönemi’ne kadar okunduğu bilinen Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir. Bu efsanenin Hitit kült ve ritüelleri ile bağlarının
olduğu bilinmektedir. Söz konusu bu Efsane kaç nüsha halinde ele geçmiştir.
Seçenekler
A
İki nüsha
B
Üç nüsha
C
Dört nüsha
D
Beş nüsha
E
Yedi nüsha
Açıklama:
İlluyanka Efsanesi
İki nüsha
İki nüsha
Soru 118
İlluyanka Efsanesinde İlluyanka kime karşı savaş verir?
Seçenekler
A
Fırtına Tanrısına
B
Gök Tanrısına
C
Tabiat Ana Tanrısına
D
Deniz Tanrısına
E
Yılan Tanrısına
Açıklama:
İlluyanka Efsanesi
Fırtına Tanrısına
Fırtına Tanrısına
Soru 119
Telipinu’nun Kayboluşu efsanesi dua, ritüel ve büyü ile güçlendirilmiştir. Efsane ‘eski krallık’ devrinden itibaren ‘imparatorluk’ döneminde de Anadolu’da söylenegelmiştir. Efsane genel hatları ile şöyledir: “Telipinu kızmıştır ve kızgınlıktan ne yaptığının farkında değildir; sağ ayakkabısını sola, sol ayakkabısını sağ ayağına geçirmiş, iyi olan her şeyi alıp çekip gitmiştir.
Söz konusu efsanede Telipinu nereye gitmiştir?
Söz konusu efsanede Telipinu nereye gitmiştir?
Seçenekler
A
Ormana
B
Denize
C
Saraya
D
Dağlara
E
Gökyüzüne
Açıklama:
Telipinu’nun Kayboluşu
Ormana
Ormana
Soru 120
Eskiden Alalu gökyüzünde dokuz yıl boyunca kraldır ve tahtta oturmaktadır. Tanrıların önde geleni güçlü Anu da, Alalu’ya sakilik görevi yapmaktadır. Ancak bu iki tanrı birbiri ile düşman olmuş ve Anu, Alalu’yu gökteki krallıktan indirerek tahtı ele geçirmiştir.
Bir kesitini verdiğimiz söz konusu efsanenin adı nedir?
Bir kesitini verdiğimiz söz konusu efsanenin adı nedir?
Seçenekler
A
Kumarbi
B
Ullikummi
C
Telipinu
D
Kamruşepa
E
Hedammu
Açıklama:
Kumarbi Efsanesi
Soru 121
Hitit mitolojisinin beslendiği kaynaklardan biri de Mezopotamya kökenli efsanelerdir. Bu efsaneler içinde en önemlisi Gılgamış destanıdır. Sumer, Babil ve Hurri kültüründe görülen efsanenin Hititçe nüshası, Enkidu’nun öldürülmesini konu edinmektedir. Efsanede anlatılan ‘tufan’ olayı kutsal kitaplardan Tevrat ile birebir örtüşür. Bu efsanede Hz. Nuh’un adı ne olarak geçer?
Seçenekler
A
Utnapiştim
B
Atramhaşi
C
Elkunirşa
D
Aşertu
E
Kaneş
Açıklama:
MEZOPOTAMYA VE KENAN KÖKENLİ MİTOSLAR
Utnapiştim
Utnapiştim
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi Hatti (Anadolu) Kökenli Mitler arasındadır?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
C
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
D
Gümüş’ün Şarkısı
E
Hedammu Şarkısı
Açıklama:
İlluyanka
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi Kayıp Tanrı Mitleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Kâtip Pirwa’nın Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
B
Kuliwişna kenti Fırtına Tanrısı’nın Kayboluşu
C
Lihzina kenti Fırtına Tanrısı
D
Anzili ve Zukki’nin Kayboluşu
E
Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi
Gürlemesi
Açıklama:
Fırtına Tanrısı’nın Müthiş Bir Şekilde
Gürlemesi
Gürlemesi
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi Hurri Kökenli Mitler arasındadır?
Seçenekler
A
Deniz’in Kızı ve Telipinu
B
Gümüş’ün Şarkısı
C
Kamruşepa
D
Gökyüzünden Düşen Ay
E
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Açıklama:
Gümüş’ün Şarkısı
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi Kenan Kökenli Mitler arasındadır?
Seçenekler
A
Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi)
B
Tanrı LAMA’nın Şarkısı
C
Gümüş’ün Şarkısı
D
Elkunirşa ve Aşertu
E
Hedammu Şarkısı
Açıklama:
Kenan Kökenli Mitler:
Elkunirşa ve Aşertu
Elkunirşa ve Aşertu
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya Kökenli Mitler: arasındadır?
Seçenekler
A
Gılgamış
B
İlluyanka
C
Deniz’in Kızı ve Telipinu
D
Kamruşepa
E
C- Kamruşepa
Açıklama:
Gılgamış
Soru 127
“Sonra İnara Tarukka kentinde kaya üzerinde bir ev inşa eder. Hupaşiya’yı bu eve hapsederek, onun
pencereden dışarıya bakmasını yasaklar. Ancak yirmi gün sonra pencereden dışarı bakan Hupaşiya
karısı ve çocuklarını görür ve ağlayarak çoluk çocuğunun yanına dönmek istediğini belirtir.”
Yukarıdaki bölüm hangisinden alınmıştır?
pencereden dışarıya bakmasını yasaklar. Ancak yirmi gün sonra pencereden dışarı bakan Hupaşiya
karısı ve çocuklarını görür ve ağlayarak çoluk çocuğunun yanına dönmek istediğini belirtir.”
Yukarıdaki bölüm hangisinden alınmıştır?
Seçenekler
A
Deniz’in Kızı ve Telipinu
B
İlluyanka Efsanesi
C
Kamruşepa
D
Gökyüzünden Düşen Ay
E
Ebedi Olan İnsan Ruhunun Yolculuğu
Açıklama:
İlluyanka Efsanesi
Soru 128
“Eskiden Alalu gökyüzünde dokuz yıl boyunca
kraldır ve tahtta oturmaktadır. Tanrıların önde geleni güçlü Anu da, Alalu’ya sakilik görevi yapmaktadır. Ancak bu iki tanrı birbiri ile düşman olmuş ve
Anu, Alalu’yu gökteki krallıktan indirerek tahtı ele
geçirmiştir".
Yukarıdaki kısım aşağıdakilerden hangisinden alınmıştır?
kraldır ve tahtta oturmaktadır. Tanrıların önde geleni güçlü Anu da, Alalu’ya sakilik görevi yapmaktadır. Ancak bu iki tanrı birbiri ile düşman olmuş ve
Anu, Alalu’yu gökteki krallıktan indirerek tahtı ele
geçirmiştir".
Yukarıdaki kısım aşağıdakilerden hangisinden alınmıştır?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Deniz’in Kızı ve Telipinu
C
Kamruşepa
D
Gökyüzünden Düşen Ay
E
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
Açıklama:
Kumarbi (Gökteki Krallık) Efsanesi
Soru 129
"Bir Yılda Otuz Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi" masalının diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Zalpa Şehri Öyküsü
B
Appu ve İki Oğlu
C
Avcı Keşşi ve Karısı
D
Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı
E
Gılgamış
Açıklama:
Zalpa Şehri Öyküsü (Bir Yılda Otuz
Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi)
Çocuk Doğuran Kaneş Kraliçesi)
Soru 130
Mezopotamya kökenli olup Teşup’un ve
Taşmişu’nun babası ve tanrıların ikincisidir. Alalu
gökyüzünde kral iken ona sâki olarak hizmet etmiştir.
Sözü edilen tanrı kimdir?
Taşmişu’nun babası ve tanrıların ikincisidir. Alalu
gökyüzünde kral iken ona sâki olarak hizmet etmiştir.
Sözü edilen tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Ea
B
Aştapi
C
Aranzah
D
İnara
E
Anu
Açıklama:
Anu
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi Hitit mitolojisinde Ay Tanrısıdır?
Seçenekler
A
Mukişanu
B
Lama
C
Kumarbi
D
Kaşku
E
Teşup
Açıklama:
Kaşku
Soru 132
I.Mezopotamya (Sumer),
II. Anadolu (Hatti)
III. Hurri
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Hitit edebiyat dünyasında yer alan efsanelerin kökeni sayılır?
II. Anadolu (Hatti)
III. Hurri
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Hitit edebiyat dünyasında yer alan efsanelerin kökeni sayılır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı Hitit edebiyat dünyasında yer alan efsanelerin kökenidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 133
"Tanrının Birliği" ve "İnsanın kurtuluşuna önem verir. Kutsal metinleri "Adi Grant"dır. İbadet merkezleri Amritsar'daki Altın Tapınaktır. Yukarıda özellikleri belirtilen din hangisidir? A) Cayinizm B) Budizm C) Taoizm D) Şintoizm E) Sihizm
Seçenekler
A
Cayinizm
B
Budizm
C
Taoizm
D
Şintoizm
E
Sihizm
Açıklama:
Hitit efsaneleri genellikle ritüeller ve törenlerle ilişkilidir. Her ne kadar metinde tam olarak bu isimde bir efsane geçmese de, mitolojik anlatıların toplumsal pratiklere yansıması söz konusudur. Hitit mitolojisinde tanrılara adak adamak ve hediyeler sunmak yaygın bir ritüeldir (Ünite 3, s.1 Telipinu'nun Kayboluşu ve Ünite 5, s.1 Titanlar arası hediyeler). Bu durum, hediyeleşme geleneğinin kültürel izlerini göstermektedir.
Soru 134
Çin tarihi ve kültürünün MÖ 6. yüzyılda düzenlenmesi ile oluşan dindir. Yüce tanrı olarak "Tien" görülür. "Atalar Kültü" hakimdir. Kutsal metinleri "beş klasik" ve "dört kitap"tır. Sosyal İlişkiler ve Ahlaki esasların ağırlıklı olduğu bu din aşağıdakilerden hangisidir? A) Sihizm B) Budizm C) Şintoizm D) Taoizm E) Konfüçyanizm
Seçenekler
A
Sihizm
B
Budizm
C
Şintoizm
D
Taoizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Hitit mitolojisinde Lama (Lamma), koruyucu bir tanrıça olarak bilinir ve genellikle kırların, doğanın ve hayvanların tanrıçası olarak ilişkilendirilir. Lama'nın sembollerinden biri geyiktir. Ünite 3'teki Hitit Tanrı ve Tanrıçaları listesinde Lama'nın adı geçmektedir, bu da onun Hitit mitolojisi için önemli olduğunu gösterir.
Soru 135
"Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı" başlıklı efsane günümüze hangi kültürümüzün izini gösterir? A) İmece B) Çeyiz C) Selamlaşma D) Misafirperverlik E) Hediyeleşme
Seçenekler
A
İmece
B
Çeyiz
C
Selamlaşma
D
Misafirperverlik
E
Hediyeleşme
Açıklama:
Hitit mitolojisinde Şauşga, Hurri kökenli aşk, savaş ve şifa tanrıçasıdır. Şauşga, genellikle kanatlı bir kadın formunda ve kutsal hayvanı olan arslan üzerinde betimlenir. (Ünite 3'teki listede adı geçmektedir.)
Soru 136
Sümer düşüncesinde evreni düzene koyan tanrı hangisidir? A) Adad B) İştar C) Enki D) Enlil E) Şamaş
Seçenekler
A
Adad
B
İştar
C
Enki
D
Enlil
E
Şamaş
Açıklama:
Hitit mitolojisindeki Kubaba, Karkamış şehrinin tanrıçasıdır ve daha sonra Batı Anadolu'da (Phryg ve Roma'da) Ana Tanrıça kültü olan Kybele ile özdeşleştirilmiştir. Ünite 3'te Hitit Tanrı ve Tanrıçaları listesinde adı geçmektedir.
Soru 137
Kötü ruhlarla irtibat halindeki şaman nasıl adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Kut
B
Aktoyun
C
Akkam
D
Karakam
E
Kamrak
Açıklama:
Ünite 3, 'Giriş' ve 'Hitit Efsanelerinin İçeriği' bölümlerinde, Hitit mitolojisinin temel kaynaklarının Mezopotamya (Sumer, Akad/Babil), Anadolu (Hatti) ve Hurri kökenli efsanelerden oluştuğu açıkça belirtilmiştir. Persler (İran) ise bu mitolojik metinler arasında kaynak olarak geçmemektedir.
Soru 138
"Yunan mitolojisindeki en önemli tanrılardan biridir. Son yapılan araştırmalarda Anadolu kökenli bir tanrı olduğu ortaya konmuştur. Asıl doğum yerinin Patara, yani Anadolu kıyıları (Lykia) olduğu belirtilmektedir. İliada'nın bazı bölümlerinde onun için Lykegenes sıfatı kullanılmaktadır. Bu sıfat bu tanrının Lykia bünyesi ile olan bağlantısını gösterir." Yukarıdaki paragrafta hakkında bilgi verilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hephaistos
B
Zeus
C
Hades
D
Hermes
E
Apollon
Açıklama:
Ünite 3, 'Hitit Mitolojisinin Başlıca Tanrı ve Tanrıçaları' listesinde Hannahanna, 'Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça' olarak tanımlanmıştır. Bu bilgi doğrudan soru metniyle örtüşmektedir.
Soru 139
Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam'daki ümmet kavramı ile eşdeğerdir. Budizm'in iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur. Budizm'deki bu kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pagoda
B
Ahimsa
C
Darma
D
Yoga
E
Sanga
Açıklama:
Ünite 3, 'Ullikummi Şarkısı' bölümünde bu efsanenin içeriği anlatılır: 'Bu efsanenin devamı olan Hedammu ve Ullikummi Şarkısı'nda Fırtına Tanrısı Teşup'un, krallık tahtına oturması konu edilmektedir.' Bu ifade, sorudaki bilgiyi tam olarak karşılamaktadır.
Soru 140
Sümerlerin aşk ve şarap tanrısı olup, mitlerde önemli rol oynayan tanrıça kimdir?
Seçenekler
A
İm/Adad
B
İnanna / İştar
C
Usumi
D
Utu
E
Ninşubur
Açıklama:
Ünite 3'te 'Ağaç Kültü' başlığı altında, 'Kozmik ağaç'ın 'Hayat ağacı' da denildiği, köklerinin yer altına indiği ve dallarının zirveye yükseldiği belirtilmiştir. Türk mitolojisinde Kozmik Ağacın tepesinde kartal veya kuşlar bulunur, aslanlar değil. Aslanlar genellikle kutsal hayvan olarak yer alır (Örn. Hera’nın kutsal hayvanı arslan), ancak Kozmik Ağaç’ın tepesinde uyuyan iki aslan motifi bu kültün yaygın ögelerinden değildir, bu nedenle yanlıştır.
Soru 141
Mitik tanrı anlayışı aşağıdaki tanrı anlayışlarından hangisine girmektedir?
Seçenekler
A
Pozitivist
B
Monist
C
Düalist
D
Politeist
E
Evrimci
Açıklama:
Ünite 3, 'Hurri Kökenli Mitler' başlığı altında Kumarbi, Ullikummi Şarkısı ve Gümüş’ün Şarkısı’ndan bahsedilirken; 'Masallar' bölümünde 'Appu ve İki Oğlu' bir masal örneği olarak verilmiştir. Zalpa Şehri Öyküsü de (bir Hitit/Anadolu metni olmasına rağmen) genellikle Hurri etkileşimli masallar/öyküler kategorisinde yer alır. Bu bağlamda, Hitit edebiyatına Hurri kaynaklı olarak adapte edilen masallar arasında Appu ve İki Oğlu yer almaktadır. Zalpa Şehri Öyküsü - Appu ve İki Oğlu ikilisi, bu kategoriye dahil edilen masallardır.
Soru 142
Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı'nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ülgen
B
Kut
C
Kayra Han
D
Suyla
E
Kızagan
Açıklama:
Ünite 3, 'Masallar' bölümünde Hurrice kökenli 'Gurparanzah masalı'ndan bahsedilmektedir. Bu masalın kahramanı Gurparanzah’ın okçuluk yarışmasında altmış kral ve yetmiş kahramanı yenerek yiğitliğini kanıtladığı bilinmektedir.
Soru 143
Yunan dilinde belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sanatlı, ustaca söylenmiş söze ne ad verilir?
Seçenekler
A
Logos
B
Diyalektik
C
Mitos
D
Epos
E
Dram
Açıklama:
Ünite 3'teki "Hitit Mitolojisinin Başlıca Tanrı ve Tanrıçaları" listesinde "Aranzah (Dicle Nehri)" tanımı şöyledir: "Anu ve Kumarbi'nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu'nun erkek kardeşidir."
Soru 144
Yalnızca tanrılar konu edinilir. Zamanla ilaveler kazanmış ve zenginleşmiştir. Kutsal olduğu kadar seküler unsurları da içermektedir. Mitolojilere göre daha gerçekçi olabilecekleri kabul edilir. Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisi ile ilgili bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
Masal
B
Mitos
C
Din
D
Tabu
E
Efsane
Açıklama:
Hitit mitolojisindeki başlıca tanrılar listesinde adı geçen Kubaba, Anadolu kökenli bir tanrıça olup, Frigya ve Roma dönemlerinde büyük saygı gören Ana Tanrıça Kybele (Kybele) ile özdeşleştirilir. Bu, Hitit kültürünün Anadolu'daki yerel unsurlardan etkilendiğini gösteren önemli bir örnektir.
Soru 145
Yahudilerin 39 metinin bulunduğu kutsal kitabına -------- adı verilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Zebur
B
Tanah
C
Yeni Ahit
D
Tevrat
E
Tora
Açıklama:
Ünite 3, "Hitit Mitolojisinin Başlıca Tanrı ve Tanrıçaları" listesinde "Ea" tanrısı şu şekilde tanımlanmıştır: "Eski tabletlerin muhafızı olan ve ikiyüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir İle betimlenmiştir. Eski Hitit Dönemi belgelerinde geçmemesine rağmen MÖ 14. Yüzyıl siyasi antlaşmalarında görülür."
Soru 146
Türk mitolojisinde, gökte yaşayan Ülgen'in elçisi olan, Ülgen'in isteklerini ileten ve kurbanları ona getiren aşağıdakilerde hangisidir?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Darhan
C
Ereke
D
Toybodım
E
Suyla
Açıklama:
Ünite 3'teki "Dağ ve Tepe Kültü" başlığı, dağların coğrafyanın yüksek noktalarını teşkil etmeleri sebebiyle kutsal mekanlar olarak algılandığını belirtmektedir. Dağlar, Gök Tanrı'ya yakın olması sebebiyle kutsaldır ve gizemli yerler, kahramanların inziva veya saklanma mekanları olarak kabul edilmiştir.
Soru 147
Hitit mitolojisinde, eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenen tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Hannahanna
B
Aranzah
C
Şauşga
D
İmpaluri
E
Ea
Açıklama:
Ünite 3'teki "İlluyanka Efsanesi" başlığı altında şu ifade geçmektedir: "Hatti (Anadolu) kökenli mitlerin en önemlilerinden biri yılan/ejderha İlluyanka efsanesidir." İlluyanka, Fırtına Tanrısı Teşup ile savaşan yılan veya ejderha biçimli bir varlıktır.
Soru 148
Antik Yunandan, Roma mitolojisine ismi değişmeden geçen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Venus
B
Zeus
C
Apollon
D
Mars
E
Diana
Açıklama:
Hitit mitolojisinde, Ullikummi Şarkısı gibi Hurri kökenli mitlerde adı geçen Upelluri, yeryüzü ile gökyüzünü omuzlarında taşıyan tanrıdır. Bu özelliğiyle Yunan mitolojisindeki Atlas'a benzemektedir ve diğer tanrı isimleriyle birlikte Ünite 3'te listelenmiştir.
Soru 149
'Yasalar her şeyin kralıdır' diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Sofokles
B
Pindaros
C
Homeros
D
Atreus
E
Protagoras
Açıklama:
Hitit Mitolojisi bölümünde listelenen tanrılardan Aştapi, Hurrice Savaş Tanrısı'nın adıdır ve Sümerce ZABABA, Hattice ise Wurunkatte (Ülkenin Kralı) olarak bilinir. Soru metninde geçen 'Anu ve Kumarbi'nin çocuğu, Fırtına Tanrısı ve Taşmişu'nun erkek kardeşi' tanımı ise Hitit Mitolojisi metninde Aranzah (Dicle Nehri) için kullanılmaktadır. Aştapi, bu tanrıların da yer aldığı Hurri-Hitit mitolojik pantheonunun önemli bir üyesidir.
Soru 150
Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça hangisidir?
Seçenekler
A
Hapantaliia
B
Hedammu
C
İmpaluri
D
Kamruşepa
E
Hannahanna
Açıklama:
Hitit mitolojisinde Hurri kökenli mitoslardan Ullikummi Şarkısı, Ünite 3'te belirtildiği üzere, Fenikeliler aracılığıyla Yunanlılara geçmiştir. Bu efsane, eski ve yeni tanrılar arasındaki mücadeleyi konu alır.
Soru 151
Mezopotamya'da, "yıldırım, savaş ve av" tanrısı olup Sumerce "evrenin beyi" anlamına gelen tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Enlil
B
Anu
C
Usumi
D
Ningişzida
E
Ninurta
Açıklama:
Hitit Mitolojisi bölümünde listelenen tanrılardan Hapantaliia, Hatti kökenli bir tanrı olarak tanımlanır ve aynı zamanda Güneş Tanrısı'nın çobanı rolünü üstlenir.
Soru 152
Sumer destanlarında, Şamaş ile birlikte gökyüzünün koruyucu tanrısı sayılan ve bereketli yağmurları getirdiğine inanılan tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Lamassular
B
Dumuzi
C
İnanna
D
Ningirsu
E
Adad
Açıklama:
Ünite 3, Sayfa 1'deki "Ullikummi Şarkısı" başlığı altında, bu efsanenin "Fırtına Tanrısı Teşup'un, krallık tahtına oturmasının konu edildiği" belirtilmiştir. Ullikummi Şarkısı, Hurri kökenli mitlerden biridir ve Teşup'un krallık mücadelesini konu alır.
Soru 153
Yunan dilinde söylenen ve duyulan söze, yani anlatıla gelen masal, öykü ve efsanelere genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epos
B
Tragedia
C
Mitos
D
Analogos
E
Logos
Açıklama:
Ünite 3, Sayfa 1'de Hitit Efsanelerinin İçeriği başlığı altında, İlluyanka Efsanesi Hatti (Anadolu) Kökenli Mitoslar altında listelenirken; Kumarbi (Gökteki Krallık Efsanesi), Gümüş'ün Şarkısı, Hedammu Şarkısı ve Ullikummi Şarkısı'nın Hurri Kökenli Mitler arasında sayıldığı belirtilmiştir. Bu nedenle İlluyanka, Hurri kökenli efsanelerden değildir.
Ünite 4
Soru 1
Sümer Tanrı inancıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tanrıları insan şeklinde tasvir etmişlerdir.
B
Hayvanlara, hayvan resimlerine tapınılmamıştır.
C
Sumer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı.
D
Tanrıların hırsları ve arzuları olmadığına inanırlardı.
E
MÖ 2700’ler civarında kendi tanrılar topluluğunu oluşturmuşlardır.
Açıklama:
Sumerler Aşağı Mezopotamya’da MÖ 2700’ler civarında kendi tanrılar topluluğunu oluşturmuşlardır. Onlar tanrıları insan şeklinde tasvir etmekteydiler. Bu durum onları diğer Önasya toplumlarından ayırmaktadır. Mezopotamya’da hayvanlara, hayvan resimlerine tapınılmamıştır. Hayvanlar tanrıların Sumer Mitolojisi sembolü durumundadır. Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sumer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi. Sumerler tanrıları insan şeklinde tasavvur ettikleri gibi onların yaşantısını da insanlara benzetirlerdi. Onların da hırsları, arzuları vardı, sevinçli ya da hüzünlü olduklarına inanılırdı.
Soru 2
Mezopotamya panteonunun baş tanrısı, göğün kişileştirilmiş hali ve kutsal rakamı 60 olan Tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
An
B
Anzu
C
Anunna
D
Enlil
E
Enki
Açıklama:
An, Mezopotamya panteonunun baş tanrısı olup, göğün kişileştirilmiş halidir, kutsal rakamı 60’tır. Bütün Mezopotamya tanrılarının en yüksek rakamıdır.
Soru 3
Mezopotamya mitolojisi ve ikonografisinde aslan başlı kartal şeklindeki yaratığın adı nedir?
Seçenekler
A
Ea
B
Dumuzi
C
Anzu
D
Enlil
E
Enkidu
Açıklama:
Anzu: Mezopotamya mitolojisi ve ikonografisinde aslan başlı kartal şeklinde bir yaratıktır. Bu isim "IM.DUGUD.MUŞEN" ya da "Anzu" olarak yazılırdı.
Soru 4
Sembolik rakamı 30 olan Ay Tanrı'sının adı nedir?
Seçenekler
A
IM
B
Nanna
C
Inanna
D
Lamassu
E
Lugalbanda
Açıklama:
Ay tanrısı Nanna, Ur şehriyle alakalı olup, aynı zamanda ayın sembolik rakamı 30’dur. Nanna, Fara’da bulunan Eski Sumer tanrı listelerinde geçmektedir.
Soru 5
Anlamı güzel ağacın efendisi olan yeraltı dünyası tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nisaba
B
Ninşubur
C
Ninhursag
D
Ningirsu
E
Ningişzida
Açıklama:
Ningişzida: Anlamı güzel ağacın efendisidir. Yeraltı dünyası tanrıçasıdır. Sumerce tapınak ilahilerinde onun evi karanlık mahzendir.
Soru 6
Ningirsu ve Nanşe’nin kız kardeşi olan Nisaba'nın İkonoğrafik sembolü hangisidir?
Seçenekler
A
Güneş
B
Yıldırım
C
Mısır başağı
D
Savaş
E
Boynuzlu yılan
Açıklama:
Nisaba:Gudea’ya göre o, Ningirsu ve Nanşe’nin kız kardeşidir. Sumerce NAGA işaretiyle ve hububat çeşitlerinin farklı türlerinin determinatifiyle yazılır. İkonoğrafik sembolü mısır başağıdır.
Soru 7
Dicle ve Fırat ırmaklarının kanal denetçisi olan Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Enlil
B
Ninlil
C
Enki
D
Adapa
E
Enbililu
Açıklama:
Enki kader tanrısı olarak Sumer ülkesine bolluk ve bereket getirdiği anlatılır. Önce Dicle ırmağını tatlı suyla doldurur, Dicle ve Fırat ırmaklarının düzgün çalışabilmesi için kanal denetçisi olarak tanrı Enbililu’yu atar.
Soru 8
Efsanevi Kiş hanedanının 13. kralı, göğe çıkan çobanın adı hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Etena
C
Aratta Beyi
D
Lugalbanda
E
Enmerkar
Açıklama:
Erken dönem Sumer Kral listelerinde Tufan’dan sonraki ilk hanedan efsanevî Kiş hanedanı olup, bu hanedanın 13. kralının adı göğe çıkan çoban Etena’dır.
Soru 9
Sumer edebî ürünlerinden olan ve döneminin en önemli belgesi niteliğindeki iki adet silindir kitabe üzerine yazdırılmış olan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı
B
Etena ile Kartal
C
Ur-Nammu Ağıtı
D
Agade’nin Lanetlenmesi
E
Lugalbanda ve Enmerkar Destanı
Açıklama:
Agade’nin Lanetlenmesi: Sumer edebî ürünlerinden olan ve döneminin en önemli belgesi niteliğindeki iki adet silindir kitabe üzerine yazdırılmış olan eser, Lağaş beyi Gudea’nın Ningirsu adına bu şehirde yaptırdığı tapınağı anlatmaktadır.
Soru 10
Tufan mitine göre Utnapiştim'e bir gemi yapıp gemiye canlılardan birer tane almasını söyleyen bilge Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Enki
B
Ninurta
C
Dumuzi
D
İnanna
E
Ninhursag
Açıklama:
Utnapiştim de ona boş yere yorulduğunu çünkü Tufandan insanları kurtardığı için tanrıların ölümsüzlüğü yalnızca kendisine ve eşine verdiklerini ve başkasına vermeyeceklerini söyleyip Tufan olayını anlatıyor. Sumerlerin inancında yer eden büyük tanrılar toplanarak bir Tufan yapmayı planlıyorlar. Bunu haber alan insanların yardımcısı bilge tanrı Enki Utnapiştime duvarın arkasından seslenerek, malını mülkünü sat hemen bir gemi yap, gemiye canlılardan birer tane al diyor.
Soru 11
“İlkel insan topluluklarının, evreni, dünyayı ve doğa olaylarını kişileştirerek yorumlamak, henüz sırrını çözemedikleri hayatın ve evrenin çeşitli görüntülerini bir anlam kolaylığına bağlamak ihtiyacından doğmuştur”. Yukarıdaki anlatım aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Tasvircilik
B
Öngörücülük
C
Mit
D
Sezgicilik
E
Abartı
Açıklama:
“Mit” Yunanca’da söz, öykü anlamına gelir. Mitler, ilkel insan topluluklarının, evreni, dünyayı ve doğa olaylarını kişileştirerek yorumlamak, henüz sırrını çözemedikleri hayatın ve evrenin çeşitli görüntülerini bir anlam kolaylığına bağlamak ihtiyacından doğmuştur. Doğaüstü ve fizikötesi güçler yanı sıra, doğa güçleriyle savaşa girmiş, onları yenmiş ya da yenememiş ilk yiğitlerin kimlik ve kişiliklerini belirtmesiyle de mitler, eposlara, yani destanlara konu oluştururlar.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Sümer tanrıları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hava Tanrısı
B
Güneş Tanrı
C
Yılan Tanrı
D
Çoban Tanrı
E
Ay Tanrı
Açıklama:
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi.
Soru 13
Sümerler tanrılarını nasıl tasavvur etmişlerdir?
Seçenekler
A
Hayvan
B
İnsan
C
Bitki
D
Dağlar
E
Denizler
Açıklama:
Sümerler tanrıları insan şeklinde tasavvur ettikleri gibi onların yaşantısını da insanlara benzetirlerdi. İnsanoğlu gibi onlar da yiyip-içmekte, evlenip yuva kurmaktaydılar. Onların da hırsları, arzuları vardı, sevinçli ya da hüzünlü olduklarına inanılırdı.
Soru 14
Mezopotamya panteonunun baş tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anunna
B
Anzu
C
Enlil
D
An/Anu
E
Enki/Ea
Açıklama:
An, Mezopotamya panteonunun baş tanrısı olup, göğün kişileştirilmiş halidir, kutsal rakamı 60’tır. Bütün Mezopotamya tanrılarının en yüksek rakamıdır. Mezopotamya kozmogonisinde, An-Enlil-Enki bir üçlü oluşturmaktadırlar. An’ın ünvanları, “tanrıların kralı”, “göğün kralı” ve “ülkelerin kralı”dır. Eski Sümer Devrinde, An Ur ve Uruk’ta önemli unsurlardan birisidir.
Soru 15
Sümer deniz ve okyanus tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enki/ Ea
B
Enkidu
C
Ereşkigal
D
Dumuzi
E
IM/ Adad
Açıklama:
Sümer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak görülmüştür. Enki ve Dünya Düzeni mitinden onun yaratıcı özelliklerini öğrenmekteyiz.
Soru 16
Sümer tanrıçası olarak bilinen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Ereşkigal
C
İnanna/İştar
D
IM/ Adad
E
Lamassular
Açıklama:
Sümer tanrıçası olup, göğün hanımefendisi unvanı vardır. Fara tanrı listelerinde An ve Enlil’den sonra, Enki’den önce gelmektedir. Bu tanrıça daha çok aşk ve savaşla ilgili gözükmektedir. III. Binyılın ortalarına ait Kiş kral yazıtlarında geçmektedir. Nanna ay tanrısı olup, onun kızı tanrıça İnanna ve oğlu güneş tanrısı UTU’dur.
Soru 17
"...Pek çok Sumer destanı Dumuzi ile ..... arasında
geçer. ..."
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
geçer. ..."
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Lamassular
B
Ereşkigal
C
İnanna
D
Adad
E
Ninhursag
Açıklama:
"....Pek çok Sümer destanı Dumuzi ile İnanna arasında geçer. Dumuzi’nin İnanna’ya kur yapması iki bölümde anlatılır. Çoban tanrı Dumuzi tanrıçanın gözdesi olabilmek için tarım tanrısı Enkimdu ile rekabete girer. İkinci kısım ise Dumuzi’nin İnanna’nın eşi olduğudur ki, İnanna’nın Yeraltına İnişi mitinde anlatılır." s.68
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Sümer destanları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı
B
Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi
C
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı
D
Enmerkar ve Aratta Beyi
E
İlyada
Açıklama:
Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı, Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi, Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı, Enmerkar ve Aratta Beyi, Lugalbanda ve Enmerkar Destanı, Etena ile Kartal sümer destanları arasında yer alırlar.
Soru 19
Sümer ağıtları şairlerin hangi konu üzerine yazdıkları şiirlerden oluşur?
Seçenekler
A
Yaşantı tarzları
B
Zaferler
C
Şehirlerin düşman eline geçmesi
D
Aşk ilişkileri
E
Sonsuz sevgi
Açıklama:
Sümer ağıtları şairlerin yaşadıkları şehirlerin düşman eline geçmesi, halkın esir edilmesi, sarayların ve tapınakların yağmalanması üzerine yazdıkları şiirlerden oluşur. Sümer kentleri ilk defa Akad kralları tarafından ele geçirilmiş, yağmalanmış sonra Gutiler tarafından benzer şekilde insanlar öldürülmüş, şehirler yağmalanmıştır.
Soru 20
Ur-Nammu’nun ölümü ve ruhlar âlemine gidişini konu alan ağıt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ur-Nammu Ağıtı
B
Ur-Nammu Lanetlenmesi
C
Ur-Nammu’nun Ölümü
D
Ur-Nammu Ruhlar Aleminde
E
Ur-Nammu’nun Hayatı
Açıklama:
Yeni Sümer Çağı krallarından Ur-Nammu’nun ölümü ve ruhlar âlemine gidişini konu alan bir şiirdir. Ur-Nammu’nun sarayında sedye üzerinde yatması, halkın yas tutması söz konusudur. Sonra Ur-Nammu yeraltı dünyasındaki tanrılara hediyeler götürür. Burada rahipler tarafından kendisine ayrılan yere gelir. Kardeşi Gılgamış burada ona ölüler âleminin kurallarını öğretir. Daha sonra Ur halkının ağıtları ona ulaşır. Onun tamamlayamadığı işler, şehrin surları ve yalnız kalması üzerine üzülür. Artık ölmüştür ve onu sevenler de oldukça üzgündürler.
Soru 21
Hangisi Sümerlerin baş tanrısı olan Anü'nün özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Tapınağının adı E-anna'dır
B
Anlamı "yeryüzünün beyi"dir
C
Ünvanlarından biri tanrıların babasıdır
D
Ülkeye bolluk ve breket getiren tanrıdır
E
Küt şehri Nippur'dur
Açıklama:
Diğerleri tanrı Enlil'in özellikleidir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 22
Mezopotamya mitolojisinde yağmur ve fırına tanrısı olarak bilinen tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Adad
B
Ereştigal
C
Dumuzi
D
Enki
E
Anu
Açıklama:
B şıkkı, yeraltı dünyası tanrıçası; c şıkkı, çoban tanrısı; d şıkkı, deniz ve okyanus tanrısı; e şıkkı,tanrıların başıdır. CevapA şıkkıdır.
Soru 23
Sümer mitolojisinde Ay Tanrısının adı nedir?
Seçenekler
A
Nanna
B
Lugalbalda
C
Dumuzi
D
Ereştigal
E
Enki
Açıklama:
B şkkı, tanrılaştırılmış kahraman; c şıkkı, çoban tanrısı; d şıkkı, yeraltı dünyası tanrıçası; e şıkkı deniz ve okyanus tanrısıdır Cevap A şıkıdır.
Soru 24
Sümer mitolojisine göre ilk insanı konu edinen mit hangisidir?
Seçenekler
A
Adapa Miti
B
Yaratılış Miti
C
Enuma Miti
D
Cennet Miti
E
Enki ve Ninhursag Miti
Açıklama:
b şıkkında, hayatın sulardan başladığı anlatlır; c şıkkında insanın yaratılışı anlatılur; d şıkkında evrenin düzene konulması ve e şıkkındainsanın çamurdan yaratılmsı anlatılır. Cevap A şıkkkıdır.
Soru 25
Tufan Olayı aşağıdakilerden hangisinde anlatılır?
Seçenekler
A
Gılgamış Destanı
B
Adapa Miti
C
Enuma Miti
D
Cennet Miti
E
Enki ve Ninsuray Miti
Açıklama:
b şıkkında, ilk insan; c şıkkında, insanın yaratılışı; dşıkkında evrenin düzene konulması; e şıkında insanın çamurdan yaratılması anlatılır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 26
Hangisi Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi Destanı'nda geçer?
Seçenekler
A
Ejder Huwawa
B
Huluppu Ağacı
C
İmdugud-kuşu
D
Davul ve davul tokmağı
E
Abzu Tapınağı
Açıklama:
b, c ve d şıkkı Gılgamış, Enkıdu ve Ölüler DiyarıDestanında; e şıkkı, Enmerkar ve Aratta Beyi Destanında geçer. Cevap a şıkkıdır.
Soru 27
Hangisi Etana ile Kartal Mitine ait değildir?
Seçenekler
A
Huluppu ağacı
B
Çengelli Çoban Sopası
C
Asa
D
Taç
E
Yılan
Açıklama:
A şıkkı, gılgamış, Enkıdu ve Ölüler Diyarı Destanında geçer. Cevap A şıkkıdır.
Soru 28
Hangisi Sümer ağıtlarında geçen kahramanlardandır?
Seçenekler
A
Enlil ve Ninlil
B
Kral Agga
C
Enkıdu
D
Enmerkar
E
Etena
Açıklama:
Diğerleri Sümer Destanında geçer. Cevap a şıkkıdr.
Soru 29
Sümer mitolojisinde deniz ve okyanus tanrısının adı nedir?
Seçenekler
A
Enki
B
İnanna
C
Erştigal
D
Dumuzi
E
Lamassular
Açıklama:
b şıkkı, göğü hanımefendisi; c şıkkı, yeraltı dünyası tanrıçası; d şıkkı çoban tanrısı, e şıkkı koruyucu tanrıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 30
Adalet Tanrısı olarak önem kazanan tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Şamaş
B
Ninurta
C
Ningişzida
D
Nanna
E
Dumuzi
Açıklama:
B şıkkı, yıldırım, savş ve av tanrısı; c şıkkı yeraltı dünyası tanrıçası, D şıkkı Ay Tanrısı, E şıkkı çoban tanrısıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 31
Hangisi Sümerlerin baş tanrısı olan Anü'nün özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Tapınağının adı E-anna'dır
B
Anlamı "yeryüzünün beyi"dir
C
Ünvanlarından biri tanrıların babasıdır
D
Ülkeye bolluk ve bereket getiren tanrıdır
E
Kült şehri Nippur'dur
Açıklama:
Diğerleri tanrı "Enlil"in özelliklerindendir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 32
Mezopotamya mitolojisinde yağmur ve fırtına tanrısı olarak bilinen tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Adad
B
Ereştigal
C
Dumuzi
D
Enki
E
Anu
Açıklama:
B şıkkı yeraltı dünyası tanrıçası, c şıkkı çoban tanrısı; d şıkkı deniz ve okyanus tanrısı, e şıkkı tanrıların başıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 33
Sümer mitolojisinde Ay tanrısının adı nedir?
Seçenekler
A
Nanna
B
Lugalbalda
C
Dumuzi
D
Ereştigal
E
Enki
Açıklama:
b şıkkı, tanrılaştırılmış kahraman, c şıkkı çoban tanrısı, d şıkkı yeraltı dünyası tanrıçası, e şıkkı deniz ve okyanus tanrısıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 34
Sümer mitolojisine göre ilk insanı konu edinen mit hangisidir?
Seçenekler
A
Adapa Miti
B
Yaratılış Miti
C
Enuma Miti
D
Cennet Miti
E
Enki ve Nihursag
Açıklama:
b şıkkı, hayatın sularda başladığına anlatır; c şıkkı insanın yaratılışını anlatır;d şıkkı evrenin düzene konulmasını; e şıkkı insanın çamurdan yaratılmasını anlatır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 35
Tufan olayı hangisinde anlatılır?
Seçenekler
A
Gılgamış Destanı
B
Adapa Miti
C
Enuma Miti
D
Cennet Miti
E
Enki ve Ninhursag Miti
Açıklama:
Doğru yanıt A şıkkı Gılgamış destanı (s.70)
b şıkkı insanoğlunun ölümsüzlüğe ulaşamayacağı konusunu, c şıkkı insanın yaratılışını, d şıkkı evrenin düzene konulmasını, e şıkkı insanın çamurdan yaratılmasını anlatır. Cevap A şıkkıdır.
b şıkkı insanoğlunun ölümsüzlüğe ulaşamayacağı konusunu, c şıkkı insanın yaratılışını, d şıkkı evrenin düzene konulmasını, e şıkkı insanın çamurdan yaratılmasını anlatır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 36
Hangisi Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi destanında geçer?
Seçenekler
A
Ejder Huwawa
B
Huluppu ağacı
C
İmdugud-kuşu
D
Davul ve davul tokmağı
E
Abzu tapınağı
Açıklama:
b,c,d şıkları Gılgamış, Enkıdu ve Ölüler Diyarı Destanında geçer. E şıkkı Enmerkar ve Aratta Beyi Destanında geçer. Cevap A şıkkıdır.
Soru 37
Hangisi "Etana ile Kartal Mit"ine ait değildir?
Seçenekler
A
Huluppu ağacı
B
Çengelli çoban sopası
C
Taç
D
Asa
E
Yılan
Açıklama:
A şıkkı Gılgamış, Enkıdu ve Ölüler Diyarı Destanında geçer. Cevap A şıkkıdır.
Soru 38
Sumer Mitolojisinde deniz ve okyanus tanrısının adı nedir?
Seçenekler
A
Enki
B
İnanna
C
Ereştigal
D
Dumuzi
E
Lamassular
Açıklama:
b şıkkı göğün hanımefendisi; c şıkkı yeraltı dünyası tanrıçası, d şıkkı çoban tanrısı, e şıkkı koruyucu tanrıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 39
Adalet tanrısı olarak önem kazanan tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Şamaş
B
Ninurta
C
Ningişzida
D
Nanna
E
Dumuzi
Açıklama:
b şıkkı yıldırım, savaş ve av tanrısı; c şıkkı yeraltı dünyası tanrıçası; d şıkkı Ay tanrısı, e şıkkı çoban tanrısıdır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya panteosunun baş tanrısıdır?
Seçenekler
A
An/Anu
B
Enlil
C
Dumuzi
D
Lamassular
E
Nanna/Sin
Açıklama:
An, Mezopotamya panteonunun baş tanrısı olup, göğün kişileştirilmiş halidir, kutsal rakamı 60’tır.Bütün Mezopotamya tanrılarının en yüksek rakamıdır. Mezopotamya kozmogonisinde, An-Enlil-Enki bir üçlü oluşturmaktadırlar.An’ın ünvanları, “tanrıların kralı”, “göğün kralı” ve “ülkelerin kralı”dır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Sümer panteoununda An'ın yerine geçen tanrılardan biridir?
Seçenekler
A
Ereşkigal
B
Dumuzi
C
Anzu
D
Anunna
E
Enlil
Açıklama:
Sumer panteonunda An’ın yerini kısa zaman
içinde Enlil alarak baş tanrı olmuştur. Adının anlamı
“yeryüzünün beyi”dir. Tanrıların babası, yerin
ve göğün kralı, bütün ülkelerin kralı gibi unvanlara
sahipti.Sumer düşüncesine göre kralları tahta
çıkaran, ülkeye bolluk ve bereketi getiren Enlil’dir.
Onun kült şehri Nippur’dur. Bu şehirde bulunan
Ekur tapınağı ona aittir. Mezopotamya tarihinin
bütün devirlerinde Enlil şahıs adlarında geçmektedir.
Sumer ayinsel dualarda görülmektedir. Asur,
Babil, Uruk, Kullaba ve Elam’da tapınağı ve kültü
vardır. Acemhöyük’te bulunan I. Şamşi-Adad’ın
mührü üzerindeki ibarede kral kendisini tanrı Enlil
tarafından atanmış saymaktadır.
içinde Enlil alarak baş tanrı olmuştur. Adının anlamı
“yeryüzünün beyi”dir. Tanrıların babası, yerin
ve göğün kralı, bütün ülkelerin kralı gibi unvanlara
sahipti.Sumer düşüncesine göre kralları tahta
çıkaran, ülkeye bolluk ve bereketi getiren Enlil’dir.
Onun kült şehri Nippur’dur. Bu şehirde bulunan
Ekur tapınağı ona aittir. Mezopotamya tarihinin
bütün devirlerinde Enlil şahıs adlarında geçmektedir.
Sumer ayinsel dualarda görülmektedir. Asur,
Babil, Uruk, Kullaba ve Elam’da tapınağı ve kültü
vardır. Acemhöyük’te bulunan I. Şamşi-Adad’ın
mührü üzerindeki ibarede kral kendisini tanrı Enlil
tarafından atanmış saymaktadır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Eski Sümer'da çoban tanrısıdır?
Seçenekler
A
Lamassular
B
Ereşkigal
C
Nanna/Sin
D
Dumuzi
E
Lugalbanda
Açıklama:
Dumuzi Sumerlerin çoban tanrısı olup, Eski Sumer
Çağı’na ait Şuruppak’tan ekonomik belgelerde, tanrı
listelerinde ve şahıs adlarında görülür. Sumer kral
listelerinde iki farklı Dumuzi bulunur. Birisi çoban
Dumuzi, Tufandan önceki Babtibira’nın kralıdır. Diğeri
ise balıkçı olarak Uruk’un ilk kralıdır.Uruk’tan
tapınak ilahilerinde ve kült belgelerinde geçer. III.
Ur Devri kralları Uruk’un dinî ve edebî geleneklerinin
tarafını tutarak kendilerini İnanna’nın kocası
rolünde Dumuzi ile eşimsemişlerdir.
Çağı’na ait Şuruppak’tan ekonomik belgelerde, tanrı
listelerinde ve şahıs adlarında görülür. Sumer kral
listelerinde iki farklı Dumuzi bulunur. Birisi çoban
Dumuzi, Tufandan önceki Babtibira’nın kralıdır. Diğeri
ise balıkçı olarak Uruk’un ilk kralıdır.Uruk’tan
tapınak ilahilerinde ve kült belgelerinde geçer. III.
Ur Devri kralları Uruk’un dinî ve edebî geleneklerinin
tarafını tutarak kendilerini İnanna’nın kocası
rolünde Dumuzi ile eşimsemişlerdir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Eski Sümer'de ay tanrısı olarak bilinir?
Seçenekler
A
Lugalbanda
B
Dumuzi
C
Ereşkigal
D
Enkidu
E
Nanna/Sin
Açıklama:
Ay tanrısı Nanna, Ur şehriyle alakalı olup, aynı zamanda ayın sembolik rakamı 30’dur. Nanna, Fara’da bulunan
Eski Sumer tanrı listelerinde geçmektedir.Nanna’ya en azından II.binyılın ikinci yarısına kadar Ur’da tapınılmıştır.
Onun tapınağı, É-kişnugal Sumer tapınak dualarında geçer.Akadca isimlerde geçmektedir. Onun
adına pek çok tapınaklar yapılmıştır. Ur-Nammu tarafından, Ur şehrinde yaptırılan Ziggurat en önemlileri
arasındadır.Sumer düşüncesinde, gecenin gündüzü getirdiğine inanılmaktadır. Gece bitkilerin büyümesi, Ay
tanrısı Nanna’nın bereket tanrısı olduğunu da göstermektedir. Nanna’nın Nippur’a yolculuğu isimli metinde
verimlilikle ilgilidir. Harran’da ise É-hulhul tapınağında tapınım görmektedir.Tanrı listelerinde Sin, Şamaş,
Adad ve İştar gibi büyük tanrılar arasında yer almaktadır.Astral tanrılar arasında tanrı Sin bereket ve bolluğun
sembolüdür.Pek çok dua bu tanrıya adanmıştır.Babil mitolojisinde önemli rol oynamaktadır.
Eski Sumer tanrı listelerinde geçmektedir.Nanna’ya en azından II.binyılın ikinci yarısına kadar Ur’da tapınılmıştır.
Onun tapınağı, É-kişnugal Sumer tapınak dualarında geçer.Akadca isimlerde geçmektedir. Onun
adına pek çok tapınaklar yapılmıştır. Ur-Nammu tarafından, Ur şehrinde yaptırılan Ziggurat en önemlileri
arasındadır.Sumer düşüncesinde, gecenin gündüzü getirdiğine inanılmaktadır. Gece bitkilerin büyümesi, Ay
tanrısı Nanna’nın bereket tanrısı olduğunu da göstermektedir. Nanna’nın Nippur’a yolculuğu isimli metinde
verimlilikle ilgilidir. Harran’da ise É-hulhul tapınağında tapınım görmektedir.Tanrı listelerinde Sin, Şamaş,
Adad ve İştar gibi büyük tanrılar arasında yer almaktadır.Astral tanrılar arasında tanrı Sin bereket ve bolluğun
sembolüdür.Pek çok dua bu tanrıya adanmıştır.Babil mitolojisinde önemli rol oynamaktadır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Babilonya'nın Güneş tanrısı olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
Enlil
B
Şamaş
C
Nanna
D
Dumuzi
E
Ninurta
Açıklama:
Babilonya güneş tanrısı olup, çoğunlukla UTU logogamıyla yazılmaktadır.Sargon öncesi Akadca isimlerde
geçmektedir.Şamaş, daha sonra Kenanlılar ve Araplar tarafından tanrıça olarak kabul edilmiştir. Ancak,
Sumer güneş tanrısı UTU’nun etkisiyle erkek bir tanrıya dönüşmüştür.Akadlı Şamaş, adalet tanrısı
olarak önem kazanmıştır, göğün ve evrenin beyidir. Kült merkezi Sippar’dadır. Burası M.Ö. II. ve I. binyılda
önemli bir şehirdir. Akad güneş tanrısı Şamaş ile Sumerce UTU’nun eşimsenmesi oldukça eskidir.
Samice Şamaş bir tanrıçadır. Eski Sami şahıs adlarında kadın özelliği az geçer.
geçmektedir.Şamaş, daha sonra Kenanlılar ve Araplar tarafından tanrıça olarak kabul edilmiştir. Ancak,
Sumer güneş tanrısı UTU’nun etkisiyle erkek bir tanrıya dönüşmüştür.Akadlı Şamaş, adalet tanrısı
olarak önem kazanmıştır, göğün ve evrenin beyidir. Kült merkezi Sippar’dadır. Burası M.Ö. II. ve I. binyılda
önemli bir şehirdir. Akad güneş tanrısı Şamaş ile Sumerce UTU’nun eşimsenmesi oldukça eskidir.
Samice Şamaş bir tanrıçadır. Eski Sami şahıs adlarında kadın özelliği az geçer.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Eski Sümer'de koruyucu tanrı olarak anılır?
Seçenekler
A
Lamassular
B
Dumuzi
C
Nanna
D
Enkidu
E
İnanna
Açıklama:
Sumer koruyucu tanrı veya demonu olup, arabulucu rolü oynamaktadır.Er Hanedan Devri Lagaş panteonundan tanınır.Bu tanrının kültü Eski Babil döneminde popülerdir.Silindir mühürler üzerinde tasvir edilmiştir.Bu tarihten itibaren Lamassu genelde kuvvet verici koruyucu bir terim olmuştur.Asur’da şedu ve Lamassu olarak bilinen tapınaklar ve saray
tören geçit yollarının yanında dev gibi insan başlı boğa veya aslanlar vardır.Bunların söz konusu binaları kötülüklerden koruduklarına inanılmaktadır.
tören geçit yollarının yanında dev gibi insan başlı boğa veya aslanlar vardır.Bunların söz konusu binaları kötülüklerden koruduklarına inanılmaktadır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi bir Sümer Mitosu değildir?
Seçenekler
A
Dumuzi ile İnanna
B
Enki ve Ninhursag
C
Tufan Miti
D
Enki ve Dünya Düzeni
E
Hedammu Şarkısı
Açıklama:
Sumerlerin diğer kavimler gibi yazı öncesine ait olan ve kahramanlık çağı denilen dönemin olaylarını anlatan destanları vardır. Bu destanlar, asırlar sonrasında yazıya aktarılmıştır.Bu destanlardan iki adedi
Enmerkar isimli kahramanla ilgili olup, Enmerkar ve Aratta Ülkesi ile Enmerkar ve Ensukuşşiranna’dır.Diğer
ikisi Lugalbanda ve Enmerkar ile Lugalbanda ve Hurrum dağı’dır.Diğer Sumer destanları Gılgamış’ın
etrafında şekillenmiştir.Gılgamış’ın Ölümü, Gılgamış ve Kiş Kralı Agga, Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi ile
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı’dır.
E şıkkı ise Hurri Kökenli Mitlerdendir.
Enmerkar isimli kahramanla ilgili olup, Enmerkar ve Aratta Ülkesi ile Enmerkar ve Ensukuşşiranna’dır.Diğer
ikisi Lugalbanda ve Enmerkar ile Lugalbanda ve Hurrum dağı’dır.Diğer Sumer destanları Gılgamış’ın
etrafında şekillenmiştir.Gılgamış’ın Ölümü, Gılgamış ve Kiş Kralı Agga, Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi ile
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı’dır.
E şıkkı ise Hurri Kökenli Mitlerdendir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Eski Sümer'deki bir ikiyüzlü tanrıdır?
Seçenekler
A
Şamaş
B
Nanna
C
Ereşkigal
D
Usumi
E
Enlil
Açıklama:
Sumerlerin iki yüzlü tanrısı Usumi, Kültepe’de
bulunan Anadolu grubundaki mühür baskılarının
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli
özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle
önemli bir yer tutmaktadır. Usumi, mühürlerde
genellikle dua eden kişiyi Ea’ya haber verirken
tasvir edilmiştir. Usumi’nin Anadolu grubu mühürleri
üzerinde domuza binmiş olarak görünmesi,
bu olayın MÖ 2.başlarında Anadolu’da vuku bulduğunu
göstermektedir. Usumi, Kültepe dışında
Konya Karahöyük’te yapılan kazılarda ortaya çıkarılan
mühürler üzerinde de görülmektedir.
bulunan Anadolu grubundaki mühür baskılarının
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli
özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle
önemli bir yer tutmaktadır. Usumi, mühürlerde
genellikle dua eden kişiyi Ea’ya haber verirken
tasvir edilmiştir. Usumi’nin Anadolu grubu mühürleri
üzerinde domuza binmiş olarak görünmesi,
bu olayın MÖ 2.başlarında Anadolu’da vuku bulduğunu
göstermektedir. Usumi, Kültepe dışında
Konya Karahöyük’te yapılan kazılarda ortaya çıkarılan
mühürler üzerinde de görülmektedir.
Soru 48
Aşağıdaki tanrılardan hangisi göğün hanımefendisi lakabını taşımaktadır?
Seçenekler
A
İnanna
B
Ereşkigal
C
Lamassular
D
Dumuzi
E
Ea
Açıklama:
İnanna/İştar Sumer tanrıçası olup, göğün hanımefendisi unvanı
vardır. Fara tanrı listelerinde An ve Enlil’den
sonra, Enki’den önce gelmektedir. Bu tanrıça daha
çok aşk ve savaşla ilgili gözükmektedir. III. binyılın
ortalarına ait Kiş kral yazıtlarında geçmektedir.
Nanna ay tanrısı olup, onun kızı tanrıça İnanna ve
oğlu güneş tanrısı UTU’dur.
vardır. Fara tanrı listelerinde An ve Enlil’den
sonra, Enki’den önce gelmektedir. Bu tanrıça daha
çok aşk ve savaşla ilgili gözükmektedir. III. binyılın
ortalarına ait Kiş kral yazıtlarında geçmektedir.
Nanna ay tanrısı olup, onun kızı tanrıça İnanna ve
oğlu güneş tanrısı UTU’dur.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi hem deniz/okyanus hemde bilgelik tanrısıdır?
Seçenekler
A
Anzu
B
Im
C
Lamassular
D
Dumuzi
E
Ea
Açıklama:
Enki/ Ea
Sumer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda
bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak
planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak
görülmüştür. Enki ve Dünya Düzeni mitinden
onun yaratıcı özelliklerini öğrenmekteyiz.
Bu tanrı adı, Sumerce É-a “suyun evi” dan
gelmektedir. Eski Babil’de, Eski Sumer ve Sargon
dönemlerine ait belgelerde Ea, Akadca şahıs adlarında
geçmektedir. III. Ur Devrinde kanıtlanmıştır.
Bābil ve Asur geleneğinde Ea’nın fonksiyonları
Enki ile aynıdır. O bir su tanrısı olup, yaratıcı ve bilge tanrıdır. Sami anlayışında serin su kaynakları
ile alakalı gözükmektedir.Mezopotamya’da
büyük tanrılar arasında geçmektedir.Orta ve Geç
Babil dönemlerinde Ea, Şamaş ve Marduk’tan
oluşan üçlünün bir parçasıdır.Akad destanlarında
Ea zor görevler üstlenmektedir. Adapa mitinde,
onun gerçek gücü belli değildir ve enuma eliş destanında
Marduk’tan daha kabiliyetli gözükmektedir.
Halep panteonunda Mezopotamya grubunda
Ninurta ve Nisaba ile beraber geçer.Geleneksel
Kuzey Suriye panteonunda, Emar, Ebla ve Mari
metinlerinde geçmektedir.
Sumer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda
bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak
planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak
görülmüştür. Enki ve Dünya Düzeni mitinden
onun yaratıcı özelliklerini öğrenmekteyiz.
Bu tanrı adı, Sumerce É-a “suyun evi” dan
gelmektedir. Eski Babil’de, Eski Sumer ve Sargon
dönemlerine ait belgelerde Ea, Akadca şahıs adlarında
geçmektedir. III. Ur Devrinde kanıtlanmıştır.
Bābil ve Asur geleneğinde Ea’nın fonksiyonları
Enki ile aynıdır. O bir su tanrısı olup, yaratıcı ve bilge tanrıdır. Sami anlayışında serin su kaynakları
ile alakalı gözükmektedir.Mezopotamya’da
büyük tanrılar arasında geçmektedir.Orta ve Geç
Babil dönemlerinde Ea, Şamaş ve Marduk’tan
oluşan üçlünün bir parçasıdır.Akad destanlarında
Ea zor görevler üstlenmektedir. Adapa mitinde,
onun gerçek gücü belli değildir ve enuma eliş destanında
Marduk’tan daha kabiliyetli gözükmektedir.
Halep panteonunda Mezopotamya grubunda
Ninurta ve Nisaba ile beraber geçer.Geleneksel
Kuzey Suriye panteonunda, Emar, Ebla ve Mari
metinlerinde geçmektedir.
Soru 50
Aşağı Mezopotamya’ya MÖ IV.bin yılın ortalarında gelerek, kendilerine özgü bir medeniyet geliştiren, Orta Asya’dan geldikleri sanılan, kent devletleri ile ilk defa şehir medeniyetini kuran, silindir mühür, ziggurat denilen yüksek katlı tapınaklar ve çömlekçi çarkını getirmiş gerçek başarıları kültürel sahada olan uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hattiler
B
Hititler
C
Frigler
D
Babil Uygarlığı
E
Sümerler
Açıklama:
Soruda verilen özelliklerinden yola çıkılarak uygarlığın tanınması amaçlanmıştır.
Aşağı Mezopotamya’ya MÖ IV.bin yılın ortalarında gelerek burada kendilerine özgü bir medeniyet geliştiren Sümerlerin Türkçe'mizin de içinde yer aldığı bitişken bir dil kullanan kavim oldukları, ayrıca bölgeye geliş yönleri konusunda kesin bir bilgi olmamakla birlikte Orta Asya’dan geldikleri anlaşılmaktadır. Sumerler Irak'ın güneyine daha önce bölgede bilinmeyen silindir mühür, ziggurat denilen yüksek katlı tapınaklar ve çömlekçi çarkını getirmişlerdir.Bölgede daha önce tarım ve madenciliğin gelişmiş olduğu anlaşılır.Sumerler burada kent devletleri kurarak ilk defa şehir medeniyetini geliştirmişlerdir.Şehir meclisi, sosyal sınıflar, yönetim konuları onların eseri olarak görülür.Onların gerçek başarıları kültürel sahada olmuştur.
Aşağı Mezopotamya’ya MÖ IV.bin yılın ortalarında gelerek burada kendilerine özgü bir medeniyet geliştiren Sümerlerin Türkçe'mizin de içinde yer aldığı bitişken bir dil kullanan kavim oldukları, ayrıca bölgeye geliş yönleri konusunda kesin bir bilgi olmamakla birlikte Orta Asya’dan geldikleri anlaşılmaktadır. Sumerler Irak'ın güneyine daha önce bölgede bilinmeyen silindir mühür, ziggurat denilen yüksek katlı tapınaklar ve çömlekçi çarkını getirmişlerdir.Bölgede daha önce tarım ve madenciliğin gelişmiş olduğu anlaşılır.Sumerler burada kent devletleri kurarak ilk defa şehir medeniyetini geliştirmişlerdir.Şehir meclisi, sosyal sınıflar, yönetim konuları onların eseri olarak görülür.Onların gerçek başarıları kültürel sahada olmuştur.
Soru 51
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı ve kendi kült merkezleri bulunur, Ur şehrinde bulunan kült merkezi aşağıdaki tanrılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Nanna
B
Enlil
C
Utu
D
Enki
E
Nisaba
Açıklama:
Soruda metinde örnekleri verilen kült merkezleri ve tanrılarının eşleştirilmesi istenmektedir.
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi.Bunların kendi kült merkezleri vardı. Enlil’in Nippur’da, Nanna’nın, Ur’da, Utu’nun Sippar’da, Enki’nin Eridu’da tapınakları yer almıştır. Tanrılar yalnızca tapınakta bir yer işgal etmez aynı zamanda bilge tanrı, koruyucu tanrı, yaratıcı tanrı olarak insanların hayatını da düzenlerdi.
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi.Bunların kendi kült merkezleri vardı. Enlil’in Nippur’da, Nanna’nın, Ur’da, Utu’nun Sippar’da, Enki’nin Eridu’da tapınakları yer almıştır. Tanrılar yalnızca tapınakta bir yer işgal etmez aynı zamanda bilge tanrı, koruyucu tanrı, yaratıcı tanrı olarak insanların hayatını da düzenlerdi.
Soru 52
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı ve kendi kült merkezleri vardır. Buna göre Tanrıların babası, yerin ve göğün kralı, bütün ülkelerin kralı gibi unvanlara sahip olan Enlil’in tapınağı aşağıdaki şehirlerin hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Ur
B
Sippa
C
Nippur
D
Eridu
E
Susa
Açıklama:
Soruda verilen tanrı ile onun kült ile ilgili olan şehrin eşleştirilmesinin yapılması istenmektedir.
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi.Bunların kendi kült merkezleri vardı. Enlil’in Nippur’da, Nanna’nın, Ur’da, Utu’nun Sippar’da, Enki’nin Eridu’da tapınakları yer almıştır. Tanrılar yalnızca tapınakta bir yer işgal etmez aynı zamanda bilge tanrı, koruyucu tanrı, yaratıcı tanrı olarak insanların hayatını da düzenlerdi.
Aşağı Mezopotamya’da yer alan Sümer kentlerinin her birinin kendine has bir tanrısı bulunmaktaydı. Bunlar, hava tanrısı, gök tanrı, güneş tanrı, ay tanrı, yaratıcı ana tanrı, çoban tanrı ve tahıl tanrı gibi.Bunların kendi kült merkezleri vardı. Enlil’in Nippur’da, Nanna’nın, Ur’da, Utu’nun Sippar’da, Enki’nin Eridu’da tapınakları yer almıştır. Tanrılar yalnızca tapınakta bir yer işgal etmez aynı zamanda bilge tanrı, koruyucu tanrı, yaratıcı tanrı olarak insanların hayatını da düzenlerdi.
Soru 53
Sümer mitolojisinde Enlil’in kararlarına uygun olarak planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen, bilge, deniz ve okyanus tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anzu
B
İnanna/İştar
C
Enkidu
D
Ereşkigal
E
Enki/ Ea
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Sümer tanrısının tanınması amaçlanmaktadır.
Enki/ Ea: Sümer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak görülmüştür.
Enki/ Ea: Sümer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak görülmüştür.
Soru 54
Sümer mitolojisinde Uruk’un ilk hanedanından 3.kral olan, Enmerkarın oğlu, Fara tanrı listelerinde, Gılgamış ve Huwawa destanında Ninsu’nun kocası, Gılgamış’ın babası olarak geçen tanrılaştırılmış kahraman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nanna/Sin
B
Lugalbanda
C
Ningirsu
D
Ningişzida
E
Usumi
Açıklama:
Soruda Sümer mitolojisinden özellikleri verilen tanrının tanınması amaçlanmaktadır.
Lugalbanda: Sümer tanrılaştırılmış kahramanıdır.Uruk’un ilk hanedanından 3.kral olarak listelerde geçer. Enmerkarın oğludur.Fara tanrı listelerinde Ninsu’nun kocası olarak bulunur.Eski Babil Devri’nde Nippur ve Uruk’ta tapınım görmüştür. Gılgamış ve Huwawa destanında Ninsu’nun kocası, Gılgamış’ın babası olarak
geçer.
Lugalbanda: Sümer tanrılaştırılmış kahramanıdır.Uruk’un ilk hanedanından 3.kral olarak listelerde geçer. Enmerkarın oğludur.Fara tanrı listelerinde Ninsu’nun kocası olarak bulunur.Eski Babil Devri’nde Nippur ve Uruk’ta tapınım görmüştür. Gılgamış ve Huwawa destanında Ninsu’nun kocası, Gılgamış’ın babası olarak
geçer.
Soru 55
Sümer mitolojisinde ilk defa Fara tanrı listelerinde karşımıza çıkan, bütün Lagaş kralları tarafından tapınım görmüş, yalnızca sınırları korumakla kalmamış, ovalara bereket getiren bir özelliğe sahip, adına kanallar ve su yolları yapılmış, festivaller düzenlenmiş Lagaş şehrinin baş tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ningişzida
B
Usumi
C
Ningirsu
D
Lugalbanda
E
Dumuzi
Açıklama:
Soruda Sümer mitolojisinden özellikleri verilen bir tanrının tanınması amaçlanmıştır.
Ningirsu: Lagaş şehrinin baş tanrısıdır. İlk defa Fara tanrı listelerinde geçer.Bütün Lagaş kralları tarafından tapınım görmüştür.Bir şehir tanrısı olarak yalnızca sınırları koruyan biri olmayıp ayrıca ovalara bereket getiren bir özelliğe sahiptir. Adına kanallar ve su yolları yapılmış, festivaller düzenlenmiştir.
Ningirsu: Lagaş şehrinin baş tanrısıdır. İlk defa Fara tanrı listelerinde geçer.Bütün Lagaş kralları tarafından tapınım görmüştür.Bir şehir tanrısı olarak yalnızca sınırları koruyan biri olmayıp ayrıca ovalara bereket getiren bir özelliğe sahiptir. Adına kanallar ve su yolları yapılmış, festivaller düzenlenmiştir.
Soru 56
Mezopotamya’da yazılmış Sümer/Babil Tufan Mitinde anlatılan Gılgamış destanının 11. tabletinde anlatılan Tufan olayının, Fırat ırmağının dar bir boğazdan geçtiği ve günümüzde Karakaya barajı olan yerde meydana gelen bir deprem sonucu kayaların ırmağın önünü keserek doğal bir baraj gölü haline gelip sonra yıkılmasıyla burada gerçekleşmiş olduğunu belirten araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehmet ÖZDOĞAN
B
Leonard WOOLEY
C
Muazzez İlmiye ÇIĞ
D
David George HOGARTH
E
Halet ÇAMBEL
Açıklama:
Soruda verilen arkeolojik belirlemenin kim tarafından yapıldığının hatırlanması amaçlanmıştır.
Sümer/Babil Tufan Miti: Mezopotamya’da Tufan olayı Sümerler tarafından yazılmış daha sonra ise Eski Bābil’de ve Yeni Asur Devrinde tekrar ele alındığı görülmüştür. Tufan olayı Yeni Asur Devri’nde yazılmış olan Gılgamış destanının 11.tabletinde geçer. Tufan olayının nerede gerçekleştiği konusunda farklı görüşler ortaya atılmıştır. Prof. Dr. Mehmet ÖZDOĞAN Atlas Dergisinin Nisan 2006 sayısında, Fırat ırmağının dar bir boğazdan geçtiği ve günümüzde Karakaya barajı olan yerde meydana gelen bir deprem sonucu kayaların ırmağın önünü keserek doğal bir baraj gölü haline gelip sonra yıkılmasıyla buradan itibaren Basra körfezine kadar suların ırmak kenarındaki tüm yerleşim yerlerinin çamur altında bıraktığını ve Fırat nehri üzerindeki bazı höyüklerde yapılan kazılarda büyük taşların bulunduğundan hareketle Tufan olayının burada gerçekleşmiş olduğunu belirtmiştir.
Sümer/Babil Tufan Miti: Mezopotamya’da Tufan olayı Sümerler tarafından yazılmış daha sonra ise Eski Bābil’de ve Yeni Asur Devrinde tekrar ele alındığı görülmüştür. Tufan olayı Yeni Asur Devri’nde yazılmış olan Gılgamış destanının 11.tabletinde geçer. Tufan olayının nerede gerçekleştiği konusunda farklı görüşler ortaya atılmıştır. Prof. Dr. Mehmet ÖZDOĞAN Atlas Dergisinin Nisan 2006 sayısında, Fırat ırmağının dar bir boğazdan geçtiği ve günümüzde Karakaya barajı olan yerde meydana gelen bir deprem sonucu kayaların ırmağın önünü keserek doğal bir baraj gölü haline gelip sonra yıkılmasıyla buradan itibaren Basra körfezine kadar suların ırmak kenarındaki tüm yerleşim yerlerinin çamur altında bıraktığını ve Fırat nehri üzerindeki bazı höyüklerde yapılan kazılarda büyük taşların bulunduğundan hareketle Tufan olayının burada gerçekleşmiş olduğunu belirtmiştir.
Soru 57
Sümer/Babil Tufan Mitinde bahsedilen Mezopotamya’da yaşanan Tufan olayının Orta Asya’da meydana geldiğini, burada bulunan bir büyük denizin taşması sonucu Sümerlerin bölgeden kaçarak Önasya’ya geldiklerini ve hafızalarından kaybolmayan bu olayı daha sonra yazıya geçirdiklerini söyleyen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehmet ÖZDOĞAN
B
M. İlmiye ÇIĞ
C
Leonard WOOLLEY
D
David George HOGARTH
E
Halet ÇAMBEL
Açıklama:
Soruda Tufan olayının nerede gerçekleştiği üzerine bilimsel görüşü verilen araştırmacının tanınması amaçlanmaktadır.
Sümer/Babil Tufan Mitinde bahsedilen Mezopotamya’da yaşanan Tufan olayının M. İlmiye Çığ Orta Asya’da meydana geldiğini, burada bulunan bir büyük denizin taşması sonucu Sümerlerin bölgeden kaçarak Önasya’ya geldiklerini ve hafızalarından kaybolmayan bu olayı daha sonra yazıya geçirdiklerini söylemektedir.
Sümer/Babil Tufan Mitinde bahsedilen Mezopotamya’da yaşanan Tufan olayının M. İlmiye Çığ Orta Asya’da meydana geldiğini, burada bulunan bir büyük denizin taşması sonucu Sümerlerin bölgeden kaçarak Önasya’ya geldiklerini ve hafızalarından kaybolmayan bu olayı daha sonra yazıya geçirdiklerini söylemektedir.
Soru 58
Aşağıdaki Sümer destanlarından hangisinde da kahraman sırasıyla soylu bir şövalye, zalim bir kabadayı, efendisinin uyarılarına kulak asmadığından hayatını kaybeden bir dostu için çaresizlikle sızlanan biri, vefalı bir bey ve ölüler diyarındaki hayat hakkında bilgi edinmek üzere çırpınan bir ölümlü olarak verilmiş ve Destanda savaşın sonucu anlatılmayıp, kahramanın yeni bir macerası başlatılmıştır?
Seçenekler
A
Enmerkar ve Aratta Beyi
B
Gılgamış’ın Ölümü
C
Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı
D
Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi
E
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı
Açıklama:
Soruda Sümer destanlarından birinin konusu verilerek destanın adının hatırlanması amaçlanmıştır.
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı: Bu destanda Gılgamış sırasıyla soylu bir şövalye, zalim bir kabadayı, çaresizlik içinde sızlanan biri, vefalı bir bey ve ölüler diyarındaki hayat hakkında bilgi edinmek üzere çırpınan bir ölümlü olarak anlatılır. Enkidu ise efendisinin uyarılarına kulak asmadığından hayatını kaybeden bir dosttur. Destanın ilk bölümünde yaratılış olayları anlatılır.İkinci bölümde Enki ile korkunç bir canavara dönüşen ölüler diyarı arasındaki mücadele anlatılır.Bu savaş gökle yerin birbirinden ayrılmasından ve tanrıça Ereşkigalin zorla yeraltı dünyasına kaçırılmasından hemen sonra başlar.Destanda savaşın sonucu anlatılmayıp, Gılgamış’ın yeni bir macerası başlar.
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı: Bu destanda Gılgamış sırasıyla soylu bir şövalye, zalim bir kabadayı, çaresizlik içinde sızlanan biri, vefalı bir bey ve ölüler diyarındaki hayat hakkında bilgi edinmek üzere çırpınan bir ölümlü olarak anlatılır. Enkidu ise efendisinin uyarılarına kulak asmadığından hayatını kaybeden bir dosttur. Destanın ilk bölümünde yaratılış olayları anlatılır.İkinci bölümde Enki ile korkunç bir canavara dönüşen ölüler diyarı arasındaki mücadele anlatılır.Bu savaş gökle yerin birbirinden ayrılmasından ve tanrıça Ereşkigalin zorla yeraltı dünyasına kaçırılmasından hemen sonra başlar.Destanda savaşın sonucu anlatılmayıp, Gılgamış’ın yeni bir macerası başlar.
Soru 59
Sümer edebî ürünlerinden ve döneminin en önemli belgesi niteliğindeki iki adet silindir kitabe üzerine yazdırılmış olan, Lağaş beyinin Ningirsu adına bu şehirde yaptırdığı tapınağı anlatan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gudea’nın Rüyası
B
Ur-Nammu Ağıtı
C
Agade’nin Lanetlenmesi
D
Lugalbanda ve Enmerkar Destanı
E
Etena ile Kartal
Açıklama:
Soruda konusu verilen Sümer edebiyat ürünlerinden bir eserin tanınması amaçlanmıştır.
Gudea’nın Rüyası: Sümer edebî ürünlerinden olan ve döneminin en önemli belgesi niteliğindeki iki adet silindir kitabe üzerine yazdırılmış olan eser, Lağaş beyi Gudea’nın Ningirsu adına bu şehirde yaptırdığı tapınağı anlatmaktadır.
Gudea’nın Rüyası: Sümer edebî ürünlerinden olan ve döneminin en önemli belgesi niteliğindeki iki adet silindir kitabe üzerine yazdırılmış olan eser, Lağaş beyi Gudea’nın Ningirsu adına bu şehirde yaptırdığı tapınağı anlatmaktadır.
Soru 60
Eski Babil Devri katiplerinin Sümer mitolojik belgelerini kendi dillerine tercüme ettikleri Türkiye’de MÖ II. binyıl ortalarında Boğazköy ve Sultantepe gibi merkezlere ait kaynaklarda karşımıza çıkmaktadır. Mısır’da aynı döneme tarihlenen hangi şehirde Babil mitlerinin versiyonları karşımıza çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Karnak
B
Luksor
C
Edfu
D
Amarna
E
Abidos
Açıklama:
Soruda verilen eserlerin bulunduğu merkezin hatırlanması amaçlanmıştır.
MÖ II. binyıl boyunca Akadça yazılmış tabletlerde Babil mitleri diye bilinen destanlar yer almıştır. Bu destanların çoğunluğu Yeni Asur ve Yeni Babil devri arşivlerinden korunmuş olarak ele geçmiştir. Ninive, Uruk ve Babil gibi kentlerde ele geçen tabletlerin giriş bölümlerinde eski materyalin bir kopyası olarak bulunur. Mısır’daki Amarna ve Türkiye’de Boğazköy ve Sultantepe gibi merkezlerden MÖ II.binyıl ortalarına ait kaynaklarda Babil mitlerinin versiyonları
ortaya çıkmıştır. Babilliler Sumer dini ve kültürünü benimsemişlerdir. Eski Babil Devri katipleri Sumer mitolojik belgelerini kendi dillerine tercüme etmişlerdir. Ayrıca Suriye ve Batı Sami geleneği de benimsenmiştir. Asur ve Babil mitlerinin hemen hemen aynı oldukları bilinmektedir.
MÖ II. binyıl boyunca Akadça yazılmış tabletlerde Babil mitleri diye bilinen destanlar yer almıştır. Bu destanların çoğunluğu Yeni Asur ve Yeni Babil devri arşivlerinden korunmuş olarak ele geçmiştir. Ninive, Uruk ve Babil gibi kentlerde ele geçen tabletlerin giriş bölümlerinde eski materyalin bir kopyası olarak bulunur. Mısır’daki Amarna ve Türkiye’de Boğazköy ve Sultantepe gibi merkezlerden MÖ II.binyıl ortalarına ait kaynaklarda Babil mitlerinin versiyonları
ortaya çıkmıştır. Babilliler Sumer dini ve kültürünü benimsemişlerdir. Eski Babil Devri katipleri Sumer mitolojik belgelerini kendi dillerine tercüme etmişlerdir. Ayrıca Suriye ve Batı Sami geleneği de benimsenmiştir. Asur ve Babil mitlerinin hemen hemen aynı oldukları bilinmektedir.
Soru 61
“Mit” Yunanca’da ne anlama gelir.
Seçenekler
A
Söz
B
Ufuk
C
Toplum
D
Evren
E
İnaç
Açıklama:
Giriş
Söz
Söz
Soru 62
Sümerler Aşağı Mezopotamya’da MÖ 2700’ler civarında ne veya neyi oluşturmuşlardır?
Seçenekler
A
Kendi Tanrılar Topluluğunu
B
Kendi Medeniyetlerini
C
Uluslarını
D
Kendi Para Birimlerini
E
Kendi Yönetim Sistemlerini
Açıklama:
SUMER PANTEONU
Kendi Tanrılar Topluluğunu
Kendi Tanrılar Topluluğunu
Soru 63
An, Mezopotamya panteonunun ne tanrısıdır?
Seçenekler
A
Baş Tanrısı
B
Gök Tanrısı
C
Deniz Tanrısı
D
Doğa Tanrısı
E
Ana Tanrısı
Açıklama:
Baş Tanrısı
Soru 64
Adının anlamı “yeryüzünün beyi”dir. Tanrıların babası, yerinve göğün kralı, bütün ülkelerin kralı gibi unvanlara sahipti.Sumer düşüncesine göre kralları tahtaçıkaran, ülkeye bolluk ve bereketi getiren kimdir?
Seçenekler
A
Enlil
B
Anzu
C
İnanna
D
İştar
E
Adad
Açıklama:
Enlil
Soru 65
Ay tanrısı Ur şehriyle alakalı olup, aynı zamanda ayın sembolik rakamı 30 olan tanrıya ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Nanna
B
Lugalbanda
C
Ningirsu
D
Ninşubur
E
İlabrat
Açıklama:
Nanna
Soru 66
Sumerlerin iki yüzlü tanrısıdır. Kültepe’de bulunan Anadolu grubundaki mühür baskılarının
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle önemli bir yer tutmaktadır. Mühürlerde genellikle dua eden kişiyi Ea’ya haber verirken tasvir edilmiştir. Söz konusu Tanrı kimdir?
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle önemli bir yer tutmaktadır. Mühürlerde genellikle dua eden kişiyi Ea’ya haber verirken tasvir edilmiştir. Söz konusu Tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Usumi
B
Ninhursag
C
Ninşubur
D
İlabrat
E
Nisaba
Açıklama:
Usumi
Soru 67
Babilonya güneş tanrısı olup, çoğunlukla UTU logogamıyla yazılan tanrıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Utu
B
Ninşubur
C
İlabrat
D
Nanna
E
Sin
Açıklama:
Utu
Soru 68
Pek çok Sumer destanı Dumuzi ile İnanna arasında geçer. Dumuzi’nin İnanna’ya kur yapması kaç bölümde anlatılır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Yedi
Açıklama:
Dumuzi ile İnanna Miti
İki
İki
Soru 69
Dilmun’da geçmektedir. Önce ırmakları ve kanalları yaratır. Tanrı Ud’un yardımıyla yeryüzüne su çıkartır ve onları depolamak için havuzlar ve sarnıçlar yapar. Tarlalar suyun bolluğundan ürün verir. Rıhtımlar ve su yolları ticarete uygun hale gelir. Dilmun şimdi cazip bir yer olmuştur. Suyu kıraç bölgelere sevk eder ve büyük bahçeler oluşturur. Utu buna sevinir ve Onunla ile uykuya dalar. Bahse konu olan bu ifadeler hangi mit'e ait olabilir?
Seçenekler
A
Enki ve Ninhursag Miti
B
Sumer/Ba-bil Miti
C
Enlil ve Ninlil Miti
D
Dünya Düzeni Miti
E
Yaratılış Miti
Açıklama:
Enki ve Ninhursag Miti
Soru 70
Sumer destanlarının en kısası olup, olay yalnızca insanlarla ilgilidir. Kent devletleri arasındaki ilişkileri dile getirir. Sumer efsanesine göre Tufan’dan hemen sonra güney Mezopotamya’da hâkimdi. Fakat Uruk kenti de güçlenmeye başlar. Bunun üzerine Uruk kentine bir ultimatom verir. Söz konusu kesit hangi destana aittir?
Seçenekler
A
Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı
B
Ninli Destanı
C
Adapa Destanı
D
Sümer Destanı
E
Babil Tufan Destanı
Açıklama:
Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı
Soru 71
Mezopotamya panteonunun baş tanrısı
olup, göğün kişileştirilmiş halidir, kutsal rakamı
60’tır. Bütün Mezopotamya tanrılarının en yüksek rakamıdır.
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
olup, göğün kişileştirilmiş halidir, kutsal rakamı
60’tır. Bütün Mezopotamya tanrılarının en yüksek rakamıdır.
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Anu
B
Anunna
C
Enlil
D
Enki
E
Anzu
Açıklama:
An/Anu
Soru 72
Sumer deniz ve okyanus tanrısıdır. Aynı zamanda bilge tanrı olup, Enlil’in kararlarına uygun olarak planları hazırlayıp yeryüzünü düzenleyen olarak görülmüştür.
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Anzu
B
Enki
C
Anunna
D
Anu
E
Enkidu
Açıklama:
Enki
Soru 73
Sumer yeraltı dünyası tanrıçası “büyük yerin
beyi” anlamına gelir.Sumer kurban listelerinde ve
III.Ur Devrine ait tapınak sunularında bilinir.Bu
tanrıçaya adanmış dua ve ilahiler azdır
Sözü edilen Tanrıça hangisidir?
beyi” anlamına gelir.Sumer kurban listelerinde ve
III.Ur Devrine ait tapınak sunularında bilinir.Bu
tanrıçaya adanmış dua ve ilahiler azdır
Sözü edilen Tanrıça hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Adad
C
Ereşkigal
D
Dumuzi
E
Lamassular
Açıklama:
Ereşkigal
Soru 74
Ay tanrısıdır. Ur şehriyle alakalı olup, sembolik rakamı 30’dur.
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Nanna
B
Lugalbanda
C
Dumuzi
D
Ereşkigal
E
Adad
Açıklama:
Nanna (Sin)
Soru 75
Lagaş şehrinin baş tanrısıdır.İlk defa Fara tanrı listelerinde geçer.Bütün Lagaş kralları tarafından tapınım görmüştür.Bir şehir tanrısı olarak yalnızca sınırları koruyan biri olmayıp ayrıca ovalara bereket getiren bir özelliğe sahiptir.
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Ninhursag
B
Nisaba
C
İlabrat
D
Ningirsu
E
Usumi
Açıklama:
Ningirsu
Soru 76
Sumerce NAGA işaretiyle ve hububat çeşitlerinin farklı türlerinin determinatifiyle yazılır.İkonoğrafik sembolü mısır başağıdır.Erken yazılı belgelerde karşımıza çıkmaktadır.Fara listelerinde geçer.Uruk’un
hanımefendisi olup Umma’da tapınım görmüştür.
Sözü edilen Tanrıça hangisidir?
hanımefendisi olup Umma’da tapınım görmüştür.
Sözü edilen Tanrıça hangisidir?
Seçenekler
A
Nisaba
B
Ninşubur
C
Ningişzida
D
Ningirsu
E
Lugalbanda
Açıklama:
Nisaba
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Sümer ağıtlarından biridir?
Seçenekler
A
Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi
B
Enlil ve Ninlil
C
Enmerkar ve Aratta Beyi
D
Etena ile Kartal
E
Agade’nin Lanetlenmesi
Açıklama:
Agade’nin Lanetlenmesi
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisinde Sümer mitosları verilmiştir?
Seçenekler
A
Enlil ve Ninli - Enki ve Dünya Düzeni
B
Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı- Enmerkar ve Aratta Beyi
C
Etena ile Kartal- Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi
D
Ur-Nammu Ağıtı- Agade’nin Lanetlenmesi
E
Agade’nin Lanetlenmesi-Enki ve Dünya Düzeni
Açıklama:
Enlil ve Ninli - Enki ve Dünya Düzeni
Soru 79
Sumerlerin iki yüzlü tanrısıdır.Kültepe’de
bulunan Anadolu grubundaki mühür baskılarının
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli
özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle önemli bir yer tutmaktadır.
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
bulunan Anadolu grubundaki mühür baskılarının
tapınım sahnelerinde ve tanrı alaylarında, Bābilli
özelikleri ve Anadolu’da kazandığı yeni hususiyetleriyle önemli bir yer tutmaktadır.
Yukarıda sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Şamaş
B
Ninurta
C
Nisaba
D
Usumi
E
Nanna
Açıklama:
Usumi
Soru 80
Lagaş şehrinin baş tanrısıdır.İlk defa Fara tanrı listelerinde geçer.Bütün Lagaş kralları tarafından tapınım görmüştür.Bir şehir tanrısı olarak yalnızca sınırları koruyan biri olmayıp ayrıca ovalara bereket getiren bir özelliğe sahiptir.
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Sözü edilen Tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Ningişzida
B
Ninşubur
C
Ningirsu
D
Ninhursag
E
Ninurta
Açıklama:
Ningirsu
Soru 81
Sumerlerin inancını diğer Önasya toplumlarından ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir? A) Güneş tanrılarının olması B) Tanrılarını insan şeklinde tasavvur etmeleri C) Hayvanlara tapınmaları D) Hitit kökenli tanrılarının olması E) Tanrılarının koruyucu ve bilge olmaları
Seçenekler
A
Güneş tanrılarının olması
B
Tanrılarını insan şeklinde tasavvur etmeleri
C
Hayvanlara tapınmaları
D
Hitit kökenli tanrılarının olması
E
Tanrılarının koruyucu ve bilge olmaları
Açıklama:
Ünite 4, Sumer Panteonu başlığı altında, Sumerlerin tanrılarını insan şeklinde tasvir ettikleri (antropomorfizm) ve bu durumun onları diğer Ön Asya toplumlarından ayıran bir özellik olduğu belirtilmektedir: "Onlar tanrıları insan şeklinde tasvir etmekteydiler. Bu durum onları diğer Ön Asya toplumlarından ayırmaktadır."
Soru 82
Tarsus'lu bir Yahudi iken geçirmiş olduğu bir vizyon ile Hristiyanlığı kabul etmiştir. İsa ile bizzat görüşmemiş ve Havariler arasında yer almamıştır. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için kendisine "Yabancıların Havarisi" denilmiştir. Yukarıda özellikleri verilen şahıs kimdir? A) Markos B) Pavlos C) Luka D) Petrus E) Matta
Seçenekler
A
Markos
B
Pavlos
C
Luka
D
Petrus
E
Matta
Açıklama:
Ünite 4, Sumer Panteonu bölümünde Enkidu, "'Güzel yerin efendisi' anlamına gelir. Gılgamış ve Huwawa, Gılgamış, Enkidu ve Yeraltı Dünyası mitlerinde Gılgamış'ın ulağıdır" şeklinde tanımlanmıştır. Gılgamış Destanı'nda Enkidu, vahşi doğada yaşayan, kaba tüylerle kaplı bir figür olarak betimlenir.
Soru 83
Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı'nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir? A) Kayra Han B) Kut C) Ülgen D) Suyla E) Kızagan
Seçenekler
A
Kayra Han
B
Kut
C
Ülgen
D
Suyla
E
Kızagan
Açıklama:
Ünite 4, Sumer Panteonu listesinde IM/Adad için: "II. Binyılda Adad Halep şehrinin tanrısıdır. Yağmur ve fırtına tanrısı olarak iki görevi vardır." ifadesi yer almaktadır. Yağmur ve fırtına tanrısı olması, bereketli yağmurları getiren gökyüzünün koruyucu tanrısı rolünü üstlendiğini gösterir ve Şamaş ile birlikte anılır.
Soru 84
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne denir? A) Kült B) Mit C) Destan D) Totem E) Masa/l
Seçenekler
A
Kült
B
Mit
C
Destan
D
Totem
E
Masal
Açıklama:
Ünite 4, Sumer Panteonu bölümünde Enlil'in Sumer panteonunda An'ın yerini alarak baş tanrı olduğu belirtilir. Agade'nin Lanetlenmesi başlığı altında ise, Enlil'e adanmış olan Ekur tapınağının Nippur'da bulunduğu geçmektedir. Bu da Nippur'un Enlil'in ana kült şehri olduğunu gösterir.
Soru 85
Tevrat'a göre Yahudilerin nesli İshak'tan itibaren ile devam etmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri olarak aşağıdakilerden hangisi tamamlar? A) Hz. Yunus B) Hz. Yakub C) Hz. Yusuf D) Hz. İsmail E) Hz. İbrahim
Seçenekler
A
Hz. Yunus
B
Hz. Yakub
C
Hz. Yusuf
D
Hz. İsmail
E
Hz. İbrahim
Açıklama:
Nisaba, Sumer mitolojisinde tahıl, yazı ve bilgeliğin tanrıçasıdır. Tahıl ve bereketle olan güçlü ilişkisi nedeniyle, ikonografik sembolü mısır başağıdır. Ünite 4'te Sumer tanrıları arasında adı geçmektedir.
Soru 86
Antik Yunandan, Roma mitolojisine ismi değişmeden geçen tanrı aşağıdakilerden hangisidir? A) Apollon B) Zeus C) Venus D) Diana E) Mars
Seçenekler
A
Apollon
B
Zeus
C
Venus
D
Diana
E
Mars
Açıklama:
Ünite 4, Sumer Destanları başlığı altında 'Gılgamış ve Kiş Kralı Agga Destanı' listelenmiştir. Bu destan Kiş kralı Agga ile Uruk kralı Gılgamış arasındaki mücadeleyi anlatır.
Soru 87
Tarsus'lu bir Yahudi iken geçirmiş olduğu bir vizyon ile Hristiyanlığı kabul etmiştir. İsa ile bizzat görüşmemiş ve Havariler arasında yer almamıştır. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için kendisine “Yabancıların Havarisi" denilmiştir. Yukarıda özellikleri verilen şahıs kimdir?
Seçenekler
A
Markos
B
Matta
C
Pavlos
D
Luka
E
Petrus
Açıklama:
Ünite 4, 'Enki ile İnanna Miti' bölümünde, İnanna'nın Uruk şehrinin gücünü ve gönencini artırarak burayı Sumer medeniyetinin merkezi yapmayı hedeflediği ve bu amaçla kutsal bilgileri (ME'leri) Enki'den aldığı anlatılır. Bu durum, İnanna'nın Uruk’un en önemli tanrıçası ve koruyucusu olduğunu göstermektedir.
Soru 88
Grek mitolojisi hakkında bilgi edindiğimiz en önemli kaynak kişi kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Pindaros
C
Homeros
D
Lukianos
E
Sappho
Açıklama:
Sumer ve Babil Tufan mitleri (Gılgamış destanının 11. tabletinde geçen) aynı geleneğe dayanır. Bu anlatılarda Tufan’dan kurtulup tanrılar tarafından ölümsüzlük verilen kahraman, Babil versiyonunda Utnapiştim olarak bilinir (Sumer versiyonunda Ziusudra'dır). Utnapiştim, Gılgamış’ın ölümsüzlük arayışında başvurduğu, Tufan’dan kurtulmuş tek insandır.
Soru 89
Çin tarihi ve kültürünün MÖ 6. yüzyılda düzenlenmesi ile oluşan dindir. Yüce Tanrı olarak "Tien" görülür. "Atalar Kültü" hakimdir. Kutsal metinleri "beş klasik" ve "dört kitap"tır. Sosyal İlişkiler ve Ahlaki esasların ağırlıklı olduğu bu din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Taoizm
C
Şintoizm
D
Konfüçyanizm
E
Budizm
Açıklama:
Ünite 4, 'Agade'nin Lanetlenmesi' destanı, Gutiler tarafından yıkılan Agade kentine karşı Sumerli bir şairin duyduğu sevinci konu edindiğini belirtir. Bu, doğrudan soru metnindeki açıklamayı doğrular.
Soru 90
"...Ekur'a saldırmaya cesaret eden, Enlil'e karşı çıkan şehir,... Koruların toz gibi yığılsın, tuğlaların çamur olarak çukurlara dönsün, sarayın harabeye dönsün. Öküzlerin yerine dulların boğazlansın, koyunların yerine çocukların kesilsin..." Yukarıdaki aşağıdakilerden hangisinden alınmıştır?
Seçenekler
A
Ur-Nammu Ağıtı
B
Yaratılış
C
Enki ve Ninhursag
D
Enlil ve Ninlil
E
Agade'nin Lanetlenmesi
Açıklama:
Sumer mitolojisinde (ve Gılgamış destanında) ölümsüzlük, tanrılara özgü bir ayrıcalıktır. İnsanoğlu ölümlüdür ve Gılgamış’ın ölümsüzlük arayışı, bu gerçeği kabul etmesiyle son bulur. Ölümsüzlüğün yalnızca Utnapiştim’e verilmiş olması (Soru 6’da belirtildiği gibi), ölümsüzlüğün insanlar arasında yaygın olduğu (C şıkkı) görüşünü yanlış kılar. Aksine, Sumerlerde ölümsüzlük tanrılara özgüdür.
Soru 91
Atina'daki ünlü Parthenon tapınağı hangi tanrı/tanrıçaya ithaf edilmiştir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Poseidon
C
Athena
D
Artemis
E
Apollon
Açıklama:
Ünite 4, "Sumer Panteonu" başlığı altındaki listede "Enkidu" tanımı şöyledir: "'Güzel yerin efendisi' anlamına gelir. Gılgamış ve Huwawa, Gılgamış, Enkidu ve Yeraltı Dünyası mitlerinde Gılgamış'ın ulağıdır." Bu bilgi Enkidu'nun isminin anlamını vermekte ve Gılgamış ile olan dostluğunu doğrulamaktadır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi "Yeni doğanların koruyucu tanrısı" olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur. Bazen beyaz saçlı, beyaz kıyafetli bir insan, bazen de kuş şeklinde tasvir edilmiştir. Bu görünüş onu kanatlı melek olarak algılanmasına yol açmıştır." olarak tanımlanan kutsal ruhtur?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Ülgen
C
Albastı
D
Bayrahan
E
Erlik
Açıklama:
Ünite 4'teki "Sumer Ağıtları" başlığı altında, Elamlıların Ur şehrini yakıp yıkarak yağmalayıp kral İbbi-Sin'i esir alma olayından bahsedilmektedir. Bu olay halk üzerinde derin bir etki yaratmış ve şairlerin uzun ağıtlar yazmasına sebep olmuştur.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Uzakdoğu dinlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Konfüçyanizm
C
Budizm
D
Taoizm
E
Yahudilik
Açıklama:
Ünite 4'teki "Enki ile İnanna Miti" başlığı, İnanna'nın Uruk şehriyle olan ilişkisini anlatmaktadır. İnanna, Uruk şehrinin gücünü ve gönencini artırarak burayı Sumer medeniyetinin merkezi yapmak istemektedir. İnanna (İştar), aşk ve savaş tanrıçası olup Uruk şehrinin koruyucusu olarak bilinir.
Soru 94
Sümer mitlerinde sıkça geçen ve İnanna'nın eşi olan Çoban tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Gılgamış
B
Enki
C
Nisaba
D
Dumuzi
E
Enlil
Açıklama:
Ünite 4'te Sumer Panteonu listesinde adı geçen Nisaba, Uruk'un hanımefendisi ve Umma'da tapınım gören bir tanrıçadır. Nisaba, Sumer mitolojisinde tahıl ve yazının tanrıçası olarak bilinir ve bu nedenle ikonografik olarak mısır başağı (veya tahıl) ile sembolize edilir.
Soru 95
Yahudiliğin Tanah'tan ayrı bir diğer kutsal metnidir. Mişna ve Gemera olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Sözlü emirlerin, kanun haline getirilmiş ilk hali olan Mişna, dil olarak daha açık ve anlaşılır olunca ve geleneğin yazıya geçmiş halini yansıtınca Yahudiler için hayat düsturu kabul edilmiştir. Yukarıda bahsedilen Kutsal Kitap aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ketuvim
B
Nebiim
C
Tora
D
Kabbala
E
Talmud
Açıklama:
Ünite 4, "Sumer Panteonu" listesinde "Enkidu" tanımı şöyledir: "'Güzel yerin efendisi' anlamına gelir. Gılgamış ve Huwawa, Gılgamış, Enkidu ve Yeraltı Dünyası mitlerinde Gılgamış'ın ulağıdır." Bu bilgi Enkidu'nun isminin anlamını vermekte ve Gılgamış ile olan dostluğunu doğrulamaktadır.
Soru 96
Latince adı Diana olan tanrı / tanrıça kimdir?
Seçenekler
A
Ares
B
Artemis
C
Aphrodite
D
Athena
E
Hermes
Açıklama:
Ünite 4'teki "IM Adad" tanımı şöyledir: "II. Binyılda Adad Halep şehrinin tanrısıdır. Yağmur ve fırtına tanrısı olarak iki görevi vardır." Yağmur tanrısı olması nedeniyle bereketli yağmurları getiren tanrı olarak bilinir. Şamaş ise güneş tanrısıdır ve Mezopotamya'da Şamaş, Sin ve İştar ile birlikte bir üçlü oluşturur.
Soru 97
Dinin bir inanç sistemi olarak toplumsal birlik ve bütünleşmeye hizmet ettiğini belirten Fransız sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Weber
B
Hobbes
C
Locke
D
Durkheim
E
Geertz
Açıklama:
Sumer mitolojisinde ölümsüzlük tanrılara özgü bir nitelik olup, insanlar ölümlüdür. Sumer destanlarından Gılgamış'ın ölümsüzlüğü arayışı, ölümsüzlüğün yalnızca insanlara ait olmadığı, aksine zorlu bir arayış konusu olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, 'Sumerlerde ölümsüzlüğün yalnızca insanlara ait olduğu görüşü hâkim olmuştur' ifadesi yanlıştır.
Soru 98
Bütün kültürlerde "göklerin hakimi", Türk kültüründe Gök Tanrı'nın sembolü olarak kabul edilen, Yakutlar'da kutsal kam kuşu olarak bilinen ve kötü ruhları kovmak için yapılan Kamlık törenlerinde kamın ruhunu bir kızağa koyarak gökyüzüne çıkardığına inanılan hayvan karakter aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Leylek
B
Güvercin
C
Kartal
D
Kırlangıç
E
Turna
Açıklama:
Sumer Mitolojisi bölümünde Usumi, 'iki yüzlü tanrı' olarak tanımlanmaktadır. Ünite 4'te belirtildiği üzere, Usumi, Bābilli özelikleri ve Anadolu'da kazandığı yeni hususiyetlerle önemli bir yer tutmaktadır. Bu tanrının kültürel etkisi, Babil ve Anadolu üzerinden Roma kültürüne kadar girmiştir.
Soru 99
Gaia ve Ouranus'un birleşmesi ile ortaya çıkan ve gök gürültüsünü simgeleyen varlık hangisidir?
Seçenekler
A
Phoibe
B
Hyperion
C
Kronos
D
Brontes
E
Arges
Açıklama:
Ünite 4'teki 'Sumer Ağıtları' başlığına göre, bu edebi tür, şairlerin yaşadıkları şehirlerin düşman eline geçmesi, halkın esir edilmesi, sarayların ve tapınakların yağmalanması gibi trajik olaylar üzerine yazdıkları şiirlerden oluşmaktadır.
Soru 100
Alalu, Anu ve Kumarbi gibi tanrıların üzerine kurgulanan efsane hangisidir?
Seçenekler
A
İlluyanka
B
Kumarbi (Gökteki Krallık)
C
Elkunirşa ve Aşertu
D
Telipinu'nun Kayboluşu
E
Kamruşepa
Açıklama:
Unit 4, "Enlil" bölümünde, Enlil'in Sumer panteonunda An'ın yerini alarak kısa zaman içinde baş tanrı olduğu belirtilmiştir. Baş tanrı olması sebebiyle yaratıcı tanrı rolü üstlenmiş ve diğer Sami halkları tarafından da tapınım görmüş bir tanrıdır.
Soru 101
Sumer efsanesine göre Tufan'dan hemen sonra Kiş kenti güney Mezopotamya'da hâkimdi. Fakat Uruk kenti de güçlenmeye başlar. Bunun üzerine Kiş kralı ----- Uruk kentine bir ultimatom verir. Gılgamış, Kiş kralına boyun eğmektense savaşmayı yeğler. Ancak, savaşı Kiş kralı kazanır ve Uruklular bozguna uğrarlar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Agga
B
Enmerkar
C
Lugalbanda
D
Ur-Nammu
E
Enkidu
Açıklama:
Ünite 4, Sayfa 3'teki “Gılgamış ve Yaşayanlar Ülkesi” ve “Gılgamış, Enkidu ve Ölüler Diyarı” destanlarının özeti, Gılgamış'ın ölüm korkusu içinde ölümsüzlüğü arayışını anlattığını belirtmektedir. Sumer/Babil Tufan miti de Gılgamış Destanı'nın 11. tabletinde geçtiği için ölümsüzlüğü arayan Uruk kralı Gılgamış'tır.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisinde vahye dayanan (kitabi dinler) dinler bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Hinduizm- Hristiyanlık- İslamiyet
B
Yahudilik-Budizm-Hinduizm
C
Budizm-Hinduizm-Hristiyanlık
D
Budizm-İslamiyet-Taoizm
E
Yahudilik- Hristiyanlık- İslamiyet
Açıklama:
Sumer kozmogonisinde, An (Gök Tanrısı), Enlil (Hava Tanrısı) ve Enki (Deniz ve Okyanus Tanrısı/Bilge Tanrı) evrenin temel unsurlarını (gök, hava/yer ve su) temsil eden ana tanrısal üçlüyü oluşturur. Yaratılış mitine göre Nammu (Deniz), Gök Tanrı An ile Yer Tanrıçası Ki'yi doğurmuş, onların birleşmesinden ise Hava Tanrısı Enlil doğmuştur. Bu üçlü, Sumer kozmogonisinin temel direkleridir.
Ünite 5
Soru 1
İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) eserinin sahibi ünlü Yunan mitoloji yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Eflatun
D
Herodot
E
Pindaros
Açıklama:
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. Hesiodos’da Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 2
Mitolojiye göre toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan , aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne'ye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gaia
B
Ouonos
C
Pontos
D
Eros
E
Khaos
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak / Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouonos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da Deniz’i (Pontos) doğuran birincil varlıktır. Toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan Gaia aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Kronos ve Rheia’nın evliliğinden doğan Zeus'un 5 kardeşinden biri değildir?
Seçenekler
A
Hades
B
Poseidon
C
Hestia
D
Hera
E
Theia
Açıklama:
Kronos ve Rheia’nın evliliğinden Zeus, Hades, Poseidon, Hestia, Hera ve Demeter olmak üzere 6 çoçuğu olmuştur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 4
Aşağıdaki Olympos tanrılarından hangisinin simgesi tavus kuşudur?
Seçenekler
A
Athena
B
Apollon
C
Poseidon
D
Hera
E
Zeus
Açıklama:
Yunanca: Hera
Latince: Iuno
Görevi: Gök
Özelliği: Evlilik, Saadet
Simgesi: Tavus Kuşu Doğru yanıt D'dir.
Latince: Iuno
Görevi: Gök
Özelliği: Evlilik, Saadet
Simgesi: Tavus Kuşu Doğru yanıt D'dir.
Soru 5
Aşağıdaki Olymposlu tanrılardan hangisinin özelliği savaştır?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Hestia
C
Ares
D
Hermes
E
Apollon
Açıklama:
Yunanca:Ares
Latince: Mars
Görevi: Tırpan, Fırtına
Özelliği: Savaş
Simgesi: Miğfer, Mızrak Doğru yanıt C'dir.
Latince: Mars
Görevi: Tırpan, Fırtına
Özelliği: Savaş
Simgesi: Miğfer, Mızrak Doğru yanıt C'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Zeus ile Hera'nın oğlu, aynı zamanda korkunç savaşı simgeleyen tanrıdır?
Seçenekler
A
Ares
B
Hermes
C
Hephaistos
D
Apollon
E
Artemis
Açıklama:
Zeus ile Hera’nın oğlu olan Ares kaba kuvvetli ve korkunç savaşı simgeler. Kan dökülmesinden zevk alan, kalelerin talan edilmesini isteyen bir tanrı olarak pek fazla itibar eilmemiştir. Anaires (yok edici) ve Polydakrys (göz yaşı döktüren) gibi sıfatları ile anılır. İkinci kuşak Olymposlular’dandır. Homeros çağından itibaren en büyük savaş tanrısı olarak sayılır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 7
Keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısının adı nedir?
Seçenekler
A
Kyknos
B
Pan
C
Helios
D
Deimos
E
Phobos
Açıklama:
Arkadia dağlarında Odysseus’un eşi Penelope ile birleşip Pan adındaki çocuğu olur. Pan keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısıdır. Hermes tüccarların da tanrısıdır. Ayrıca çobanların tanrısı olduğunu da Kriophoros (koç taşıyan) Hermes sıfatıyla ve bu niteliğini anımsatan heykeltıraşlık eserleri ile biliyoruz. Doğru yanıt B'dir.
Soru 8
Zeus ve Leto’nun oğlu, müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısı ve adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ares
B
Hermes
C
Hephaistos
D
Apollon
E
Aphrodite
Açıklama:
Apollon; Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır. Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır. Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Hititçe yazıtlarda geçen APULLUNAS tanrının adıyla benzerliği dikkat çekicidir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 9
Demeter ile Zeus'un kızı, Hades'in aşık olup Sicilya ovalarında arkadaşlarıyla çiçek toplayarak eğlendiği sırada kaçırdığı yeğeninin adı nedir?
Seçenekler
A
Artemis
B
Athena
C
Persephone
D
Semele
E
Dionysos
Açıklama:
Persephone Demeter ile Zeus’un kızıdır. Persephone Sicilya’da Enna çayırlığında arkadaşları ile oynarken ve çiçek toplarken birden bire yer yarılıp tanrı Hades arabasıyla ortaya çıkmış ve kızının geri getirilmesini ister. Demeter kızının yokluğunda doğaya küstüğü için her yerde kuraklık baş göstermiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 10
Aphrodite'in Roma mitolojisindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mars
B
Pluton
C
Neptunus
D
Jupiter
E
Venus
Açıklama:
Önceleri Romalılar hiçbir tanrıya tapmamışlardır. Ancak artan savaşlar ile birlikte tanrı inancı Roma’ya da gelmiştir. Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır. Zeus - Jupiter, Poseidon - Neptunus ,Hestia - Vesta, Hera - Iuno (Juno) ,Ares - Mars, Hephaistos - Vulcanus, Aphrodite - Venus ,Hermes - Mercurius, Artemis - Diana, Hades - Pluton ,Dionysos - Bakkhos, Demeter - Ceres, ve Eros - Cupid adlarını almıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Yunan mitolojisinin yazıya geçirilmesini başlatan yazarlardandır?
Seçenekler
A
Strabon
B
Homeros
C
Heredot
D
Perikles
E
Sophokles
Açıklama:
Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi Homeros ve Hesiodos’la başlar, ancak daha sonra Homeros ve Hesiodos’un yarattıkları tanrı soylarına ve efsanelere eklemeler ve katkılar yapılır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Hesiodos'un Yunan mitolojisiyle ilgili yazdığı bir eserdir?
Seçenekler
A
Büyük Tufan
B
Cennet ve Cehennem
C
Tanrıların Yaratılışı
D
Adem'in Yaratılışı
E
Türeyiş Destanı
Açıklama:
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 13
"Hesiodos, evrenin başlangıcını Khaos (Kaos) olarak ifade etmiştir."
Aşağıdaki özelliklerden hangisi böyle bir evren tanımına yol açmış olabilir?
Aşağıdaki özelliklerden hangisi böyle bir evren tanımına yol açmış olabilir?
Seçenekler
A
Şaşırtıcılık
B
Karanlık
C
Kalabalık
D
Karışıklık
E
Devamlılık
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu.
Karışıklık ifadesi Khaos'un tanımında yer almaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Karışıklık ifadesi Khaos'un tanımında yer almaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 14
Yunan mitolojisinde Rheia yeni doğan Zeus'u korumak için saklar.
Aşağıdakilerden hangisi Rheia'yı böyle davranmaya zorlamıştır?
Aşağıdakilerden hangisi Rheia'yı böyle davranmaya zorlamıştır?
Seçenekler
A
Rheia Zeus'un kudretli bir tanrı olacağını bilmektedir
B
Kahinler Zeus'un saklanmasını tavsiye etmiştir
C
Zeus Rheia'nın ilk çocuğu olduğundan önemsenmiştir
D
Zeus rahipler tarafından tapınağa alınmak istenmiştir
E
Evrenin efendisi Kranos yeni doğan çocukları yutmaktadır
Açıklama:
Evrenin efendisi Kranos, korkuya kapılıp Ouranos gibi döllerini yok etme yoluna gitmiştir. Yalnız yöntemi farklıdır. Kronos doğan çocukları doğar doğmaz yutmaktadır. Rheia doğan çocuklarının hemen yutulmasına üzülür ve altıncı çocuğunu doğurmak üzereyken Ouranos ile Gaia’dan yardım ister. Rheia’yı Gaia ve Ouromos doğurması için Girit’in bir mağarasına götürüp saklarlar. Zeus doğduktan sonra Gaia Kronos’a bezlere sarılmış bir taş sunar. Kronos’da bunu yutar. Zeus Girit’teki mağarada Rheia’nın rahipleri Kuret’ler tarafından büyütülür. Amaltheia adlı keçi Zeus’u sütüyle besler. Kronos ve Rheia’nın evliliğinden Zeus, Hades, Poseidon, Hestia, Hera ve Demeter olmak üzere 6 çoçuğu olmuştur.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 15
Olymposlu Tanrılardan Apollon'un lir simgesi ile temsil edilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Savaşçı olması
B
Öfkeli olması
C
İffetli olması
D
Güzel sanatlarla ilgili olması
E
Zekasıyla ünlenmesi
Açıklama:
A, B, C ve E seçeneklerindeki özellikler başka tanrılara aittir. Ancak D seçeneğinde belirtilen "güzel sanatlar" Apollon ile ilgilidir. Apollon sanatla ilişkilendirilmesi nedeniyle lir ile temsil edilir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Zeus'un özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Bilgeliğiyle ön plandadır
B
Hem tanrıların hem insanların babasıdır
C
İlk evliliğini Metis ile yapmıştır
D
Şarap tanrısı olarak da bilinir
E
Athena'nın babasıdır
Açıklama:
Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır. Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu. Çünkü kendi yaşayışının da babası Kronos’un yazgısı gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak Athena babasının kafasından çıkarıldı.
Şarap tanrısı olarak bilinen Dionysos'tur.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Şarap tanrısı olarak bilinen Dionysos'tur.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Olymposlu Tanrılar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Ares
B
Hera
C
Hades
D
Midas
E
Poseidon
Açıklama:
A, B, C ve E seçeneklerinde yer alan tanrılar Yunan mitolojisinde yer alır ve Olymposlu tanrılar olarak ifade edilmektedir. Ancak D seçeneğinde yer alan Midas Frig Kralıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 18
Ekinleri ve buğdayı simgeleyen, mevsimlerle ilgili bir efsanesi de bulunan güzel saçlı toprak ve bereket tanrıçası hangisidir?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Athena
C
Artemis
D
Demeter
E
Hera
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın kızı olan Demeter toprak ve bereket tanrıçasıdır. Homeros’un destanlarında güzel saçlı kraliçe, güzel örgülü Demeter diye anılır. Ekinleri ve özellikle buğdayı simgeler. Demeter ile ilgili tek efsane mevsimleri simgeleyen bir efsanedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 19
Yunan mitolojisinden Roma mitolojisine ismi değişmeden geçen tek tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Apollon
B
Ares
C
Hestia
D
Poseidon
E
Zeus
Açıklama:
Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır Apollon ise adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı olma özelliğini taşımaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 20
Önceleri hiçbir tanrıya tapınmayan Romalıların tanrı inancıyla tanışmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Yunan kültürünün Romaya hakim olması
B
Romada dini bir sınıfın oluşması
C
Savaşların artması
D
Roma halkının inanç arayışı
E
Roma imparatorlarının inanma isteği
Açıklama:
Önceleri Romalılar hiçbir tanrıya tapmamışlardır. Ancak artan savaşlar ile birlikte tanrı inancı Roma’ya da gelmiştir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 21
Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi kiminle başlar?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Homeros
C
Sophokles
D
Aiskylos
E
Pindaros
Açıklama:
Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi Homeros ile başlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Yunan mitolojisi hangi tarihlerde gelişmiştir?
Seçenekler
A
MÖ 500
B
MÖ 600
C
MÖ 700
D
MÖ 800
E
MÖ 900
Açıklama:
Yunan mitolojisi MÖ 700 yıllarında tam olarak gelişmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
İliada ve Odysseia hangi yazara atfedilen bir eserdir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Heredot
C
Platon
D
Bion
E
Moskhos
Açıklama:
Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 24
Birleştirici yetisiyle yaratılışa olanak tanıyan ve türün sürekliliğini sağlayan güce ne isim verilir?
Seçenekler
A
Hera
B
Zeus
C
Apollon
D
Posedion
E
Eros
Açıklama:
Eros; birleştirici yetisiyle yaratılışa olanak tanıyan ve türün sürekliliğini sağlayan güçtür. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak geçen tanrılardan biridir?
Seçenekler
A
Hades
B
Demeter
C
Ares
D
Dionysos
E
Hestia
Açıklama:
Ares; Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak geçen tanrılardan biridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Hera’nın simgesidir?
Seçenekler
A
Tavus kuşu
B
At
C
Miğfer
D
Mızrak
E
Ok
Açıklama:
Tavus kuşu Hera’nın simgesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Zaman zaman yarı at, yarı yılan korkunç hayvanlar tarafından çekilen bir arabaya binmiş olarak da temsil edilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ares
B
Poseidon
C
Zeus
D
Athena
E
Apollon
Açıklama:
Zaman zaman yarı at, yarı yılan korkunç hayvanlar tarafından çekilen bir arabaya binmiş olarak da temsil edilen tanrı Poseidon’dur. Doğru cevap B'dir.
Soru 28
Keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısı olarak adlandırılan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eros
B
Lir
C
Ethos
D
Logos
E
Pan
Açıklama:
Pan, keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Roma mitolojisinde Venüs olarak kabul gören tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Paris
C
Artemis
D
Demeter
E
Hermes
Açıklama:
Roma mitolojisinde Venüs olarak kabul gören tanrıça Aphrodite’tir. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Artemis’in en kutsal tapınım merkezi olan tapınak aşağıdaki yerleşim yerlerinden hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Efes
B
Giresun Adası
C
İznik
D
Rhodos
E
Kilis
Açıklama:
Artemis’in en kutsal tapınım merkezi ise Efes’teki tapınaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 31
MÖ 850 yıllarında yaşadığı tahmin edilen Homeros'un bugünkü adıyla nerede yaşadığı kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Rodos
B
Atina
C
İzmir
D
Triapolis
E
Efes
Açıklama:
Homeros’un MÖ 850 yılları civarında yaşadığı ve İzmirli olduğu en çok
kabul edilen bilgidir. Yani Homeros’un yurdunun Batı Anadolu’da Ionia bölgesinde İzmir (Smyrna) olduğu genellikle kabul görmektedir.
kabul edilen bilgidir. Yani Homeros’un yurdunun Batı Anadolu’da Ionia bölgesinde İzmir (Smyrna) olduğu genellikle kabul görmektedir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Hesiodos’a göre evrenin başlangıcını karışıklık,
belirsizlik ve sonsuz boşluk olarak tanımlamaktadır?
belirsizlik ve sonsuz boşluk olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Eurysternosü
B
Pontos
C
Dor
D
Ouranos
E
Khaos
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık,
belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen
Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir
boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak /
Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle
yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın
gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle
kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi
(Pontos) doğuran birincil varlıktır. Bu varlıkarı
kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla
doğurmuştur.
belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen
Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir
boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak /
Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle
yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın
gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle
kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi
(Pontos) doğuran birincil varlıktır. Bu varlıkarı
kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla
doğurmuştur.
Soru 33
Aşağıdaki mitolojik varlıklardan hangisi hem toprağın ilk somut görünümü hemde yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir?
Seçenekler
A
Theia
B
Gaia
C
Rheia
D
Eurybie
E
Phoibe
Açıklama:
Toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan Gaia aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir. Arkaik dönemde
yaygın bir tapınım konusu olan Gaia sonraları üretkenliğin ve yaşamın değerini kendi üzerilerinde daha iyi odaklaştıran başka dizi varlıkların gölgesinde kalmıştır.
yaygın bir tapınım konusu olan Gaia sonraları üretkenliğin ve yaşamın değerini kendi üzerilerinde daha iyi odaklaştıran başka dizi varlıkların gölgesinde kalmıştır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi tanrısal çiftlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Okeanos - Tethys
B
Koios - Phoibe
C
Themis - Theia
D
Krios - Eurybie
E
Kronos - Rheia
Açıklama:
Yunan mitolojisinin ilk büyük adı olan Kronos dünyaya egemen olur. Gaia’nın karnında gömülü kalmaktan kurtardığı Titanlar onun egemenliği altında aralarında tanrısal çiftler oluştururlar.
Tanrısal çiftler şunlardır;
• Okeanos - Tethys
• Koios - Phoibe
• Hyperion - Theia
• Krios - Eurybie
• Kronos - Rheia
Iapetos ile Themis ise farklı eşler seçmişlerdir. Themis kendinden sonraki kuşaktan Zeus ile evlenmiştir. Iapetos ise eş olarak Okeanos kızı
Klymene’yi seçer.
Tanrısal çiftler şunlardır;
• Okeanos - Tethys
• Koios - Phoibe
• Hyperion - Theia
• Krios - Eurybie
• Kronos - Rheia
Iapetos ile Themis ise farklı eşler seçmişlerdir. Themis kendinden sonraki kuşaktan Zeus ile evlenmiştir. Iapetos ise eş olarak Okeanos kızı
Klymene’yi seçer.
Soru 35
Aşağıdakşilerden hangisi Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır ve hem tanrıların hemde insanların babası olarak tasvir edilmektedir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Apollon
C
Dyionisos
D
Artemis
E
Poseidon
Açıklama:
Zeus yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır.
Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan
Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini
akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan
Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten
aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu.
Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı
gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan
sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi
ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine
Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında
bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak
Athena babasının kafasından çıkarıldı.
Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan
Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini
akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan
Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten
aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu.
Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı
gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan
sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi
ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine
Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında
bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak
Athena babasının kafasından çıkarıldı.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangi mitolojik varlık Zeus'un başına balta ile açılan yarıktan çıkmıştır?
Seçenekler
A
Lakhesis
B
Klio
C
Minos
D
Athena
E
Klio
Açıklama:
Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır.
Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan
Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini
akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan
Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten
aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu.
Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı
gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan
sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi
ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine
Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında
bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak
Athena babasının kafasından çıkarıldı.
Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan
Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini
akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan
Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten
aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu.
Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı
gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan
sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi
ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine
Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında
bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak
Athena babasının kafasından çıkarıldı.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi sularla ilişkili yeryüzü olaylarını yöneten tanrıdır?
Seçenekler
A
Ares
B
Poseidon
C
Apollon
D
Dyionisos
E
Artemis
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın oğlu olan Poseidon denizlerin
tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili
yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır.
Poseidon sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı
zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının
bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir
ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi.
Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil,
akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak
bullak edebilen tanrı kimliğiyle ona toprağı sarsan
anlamında Enosigaios denirdi.
tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili
yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır.
Poseidon sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı
zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının
bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir
ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi.
Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil,
akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak
bullak edebilen tanrı kimliğiyle ona toprağı sarsan
anlamında Enosigaios denirdi.
Soru 38
Aşağıdaki hangisi Roma mitolojisine adı değişmeden geçen tek tanrıdır?
Seçenekler
A
Mars
B
Poseidon
C
Apollon
D
Dyionisos
E
Minerva
Açıklama:
Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin,güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır.Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır.Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır.Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Hititçe yazıtlarda geçen APULLUNAS tanrının adıyla benzerliği dikkat çekicidir.Yunan mitolojisindeki en önemli tanrılardan biridir. Son yapılan araştırmalarda bu tanrının Anadolu kökenli bir tanrı olduğu ortaya konmuştur. Apollon’un asıl doğum yerinin Patara, yaniAnadolu kıyıları (Lykia) olduğu belirtilmektedir. İliada’nın bazı bölümlerinde Apollon için Lykegenes sıfatı kullanılmaktadır. Bu sıfat da tanrının Lykia bünyesi ile olan bağlantısını gösterir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi ölüler dünyasını yöneten tanrıdır?
Seçenekler
A
Ares
B
Poseidon
C
Kharon
D
Dyionisos
E
Hades
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın oğludur. Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi verilmiştir. Titanlara karşı savaşan Hades’e Kykloplar tarafından sihirli miğfer verilmiştir. Bu miğferi başına takan görünmez oluyordu. Hades ölüler dünyasına giren hiç kimsenin yeniden canlılar arasına dönmesine izin vermeyen acımasız bir hükümdardı. Çevresinde daimon ve cinlerden oluşan yardımcıları vardı. Bunlardan birisi sandalcı (kayıkçı) Kharon idi. Ölülerin ruhu Hades’e ulaştığında yanlarında hep iki obolos olurdu. Bu parayı ölen kişinin yakınları cesedin yanına bırakırdı. Tartaros’a vardıklarında ölüler kayıkçı Kharon’un ücretini bu parayla öderdi. Kharon ruhları alır, suları ölümsüzlük veren stkys ırmağının karşı yakasına geçirirdi. Burada ayrıca üç başlı köpek Kerberos bekçi olarak beklerdi.
Soru 40
Aşağıdaki bölgelerden hangisi Dionysos tarafından ziyaret edilmemiştir?
Seçenekler
A
Suriye
B
Hindistan
C
Mısır
D
Yunanistan
E
Sicilya
Açıklama:
Ergen olan Dionysos üzümü ve ondan nasıl faydalanılacağınıkeşfeder. Ama Hera onu delirtir. Tanrıdelirmiş bir halde Mısırla Suriye arasında dolaşır.Asya kıyılarını aşıp Phrygia’ya ulaşır. Burada TanrıçaKybele tarafından kabul edilir. Kybele onu arındırıpkendi kültü hakkında bilgilendirir. Dionysos deliliktenkurtulup önce Trakya’ya, Hindistan’a gider vesonra da Yunanistan’a geri döner.
Soru 41
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Sappho
D
Pindaros
E
Kallimakhos
Açıklama:
Grek mitolojisinin en önemli kaynağıdır. Homeros’un hakkındaki bilgilerimiz bugün bile hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 42
İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı olan mitologya yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Heredot
B
Homeros
C
Hesiodos
D
Theokritos
E
Moskhos
Açıklama:
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Hesiodos ve Homeros'u birbirinden ayıran temel özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
doğdukları bölge
B
seçtikleri kahramanlar
C
anlattıkları tanrıların özellikleri
D
eserlerinde kendileri hakkında verdikleri bilgi
E
yapıtlarının uzunluğu
Açıklama:
Homeros ile Hesiodos’u karşılaştırdığımızda birbirlerine benzemedikleri dikkatimizi çeker. Homeros kaynak yapıtlarında bize adını bile vermezken Hesiodos her iki yapıtında da adını verir, kendinden söz eder, akrabalarını, kentini belirtir, günlük yaşamla ilgili önemli bilgiler aktarır.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 44
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı neydi?
Seçenekler
A
Gaia
B
Khaos
C
Ouranos
D
Pontos
E
Erebos
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak / Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi (Pontos) doğuran birincil varlıktır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 45
Yunan mitolojisinde baş tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Poseidon
B
Kronos
C
Zeus
D
Aphrodite
E
Hera
Açıklama:
Yunan mitolojisi içinde Zeus baş tanrıdır. Egemenliği sadece kendi gücüyle ama daha önceki tanrılardan da yardım alarak elde ettiği için Kronosoğlu saltanat gücünü görev ve onur dağıtımıyla gösterdi.
Zeus titanları yenmişti ama çocuklarının yenilgisine dayanamayan Gaia, Tartaros ile birleşip başında yüz yılan bulunan Typhon’u doğurdu ve onu Zeus’a karşı kışkırttı. Zeus onu da yenerek Olympos’ta egemenliğini sağlamlaştırdı. Kardeşleri ile evreni paylaşarak Olymposlu tanrılar kuşağını oluşturdu.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Zeus titanları yenmişti ama çocuklarının yenilgisine dayanamayan Gaia, Tartaros ile birleşip başında yüz yılan bulunan Typhon’u doğurdu ve onu Zeus’a karşı kışkırttı. Zeus onu da yenerek Olympos’ta egemenliğini sağlamlaştırdı. Kardeşleri ile evreni paylaşarak Olymposlu tanrılar kuşağını oluşturdu.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Olympos'ta sürekli yaşayan tanrılardan biridir?
Seçenekler
A
Hera
B
Hades
C
Demeter
D
Dionysos
E
Hestia
Açıklama:
Olympos, Zeus dışında, Yunan mitolojisinin 12 büyük tanrısının evidir. Bu 12 büyük tanrıya, diğer ufak tanrılardan ayırmak için Olympian veya Olymposlu Tanrılar da denir. Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak geçen 10 tanrı vardır:
• Zeus • Hephaistos • Hera • Aphrodite • Poseidon • Athena • Ares • Apollon • Hermes • Artemis
Bunların dışında 12 Olymposlu tanrı arasında zaman zaman sayılan, zaman zamansa sayılmayan ve sürekli Olympos’da bulunmayan 4 tanrı vardır. Bunlar; Hades, Demeter, Dionysos, Hestia’dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
• Zeus • Hephaistos • Hera • Aphrodite • Poseidon • Athena • Ares • Apollon • Hermes • Artemis
Bunların dışında 12 Olymposlu tanrı arasında zaman zaman sayılan, zaman zamansa sayılmayan ve sürekli Olympos’da bulunmayan 4 tanrı vardır. Bunlar; Hades, Demeter, Dionysos, Hestia’dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 47
Şarkının, düşüncenin, tarih, matematik, iyi konuşma ve bilgeliğin tanrıçaları kimlerdir?
Seçenekler
A
Hora
B
Kharıt
C
Moira
D
Mousa
E
Kyklops
Açıklama:
Zeus Mnemosyne (bellek tanrıçası) ile birleşir ve Mousa’lar dünyaya gelir. Bunlar şarkının, düşüncenin, tarih, matematik, iyi konuşma ve bilgeliğin tanrıçalarıdır. Klio (tarih), Euterpe (nutuk), Thalia (komedi), Melpomene (tragedia), Terpsikhore (dram), Erato (lirik koro), Polhymnia (dinsel nutuk), Ourania (astronomi), Kalliope (destansı şiir ve güzel konuşma).
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 48
Yunan mitolojisinde denizler tanrısı kimdir?
Seçenekler
A
Demeter
B
Hera
C
Poseidon
D
Ares
E
Hephaistos
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın oğlu olan Poseidon denizlerin tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır. Poseidon sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 49
Yunan mitolojisinde savaş tanrısı olarak kabul edilen tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Athena
B
Apollon
C
Aphrodite
D
Ares
E
Artemis
Açıklama:
Zeus ile Hera’nın oğlu olan Ares kaba kuvvetli ve korkunç savaşı simgeler. Kan dökülmesinden zevk alan, kalelerin talan edilmesini isteyen bir tanrı olarak pek fazla itibar edilmemiştir. Anaires (yok edici) ve Polydakrys (göz yaşı döktüren) gibi sıfatları ile anılır. İkinci kuşak Olymposlular’dandır. Homeros çağından itibaren en büyük savaş tanrısı olarak sayılır.
Soru 50
Yunan mitolojisinde Aphrodite olarak bilenen tanrıya Roma mitolojisinde ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Mars
B
Venus
C
Mercuritus
D
Vulcanus
E
Vesta
Açıklama:
Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır.
Zeus - Jupiter • Poseidon - Neptunus • Hestia - Vesta • Hera - Iuno (Juno) • Ares - Mars • Hephaistos - Vulcanus • Aphrodite - Venus • Hermes - Mercurius• Artemis - Diana • Hades - Pluton • Dionysos - Bakkhos • Demeter - Ceres • Eros - Cupid adlarını almışlardır. Apollon ise adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı olma özelliğini taşımaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Zeus - Jupiter • Poseidon - Neptunus • Hestia - Vesta • Hera - Iuno (Juno) • Ares - Mars • Hephaistos - Vulcanus • Aphrodite - Venus • Hermes - Mercurius• Artemis - Diana • Hades - Pluton • Dionysos - Bakkhos • Demeter - Ceres • Eros - Cupid adlarını almışlardır. Apollon ise adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı olma özelliğini taşımaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 51
Mitoloji ile ilgili ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mitoloji deyince ilk akla gelenler Yunan ve Roma mitolojileridir.
B
Her köklü ulusun birer mitolojisi vardır.
C
Tüm mitolojiler üç ana tema işlerler.
D
Yaradılış, Türeyiş ve Tanrıların Doğuşu her mitolojinin ana temalarıdır.
E
Mitolojik kavramların neleri simgelediği bilinmemektedir.
Açıklama:
Mitolojik kavramların pek çoğu herhangi bir doğa olayının simgesidir. Örneğin Yunan mitolojisinde baş tanrılık özelliğini taşıyan Zeus, yıldırım ve şimşeği simgeler.
Soru 52
Yunan Mitolojisiyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yunan tanrıları hiçbir şey yemezler.
B
Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi Homeros ve Hesiodos’la başlar.
C
Yunan mitolojisi MÖ 700 yıllarında tam olarak gelişmiştir.
D
Yunan tanrıları görünüş ve karakter olarak insanlara benzer.
E
Yunan tanrılarının hepsi ölümsüzdür.
Açıklama:
Yunan tanrıları ölümsüzdür ve özel besinlerle (ambrosia ve nektar) beslenirler.
Soru 53
Homeros ile ilgili aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Grek mitolojisinin en önemli kaynağıdır.
B
İliada ve Odysseia, Homeros hakkındadır.
C
İliada ve Odysseia eserlerini yazdığı düşünülmektedir.
D
Homeros sözlü geleneği sürdüren bir ozandı.
E
Homeros’un MÖ 850 yıllarında İzmir'de yaşamıştır.
Açıklama:
Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Her iki eserinde de kendisi ile ilgili
hiçbir bilgiyi bulunmamaktadır.
hiçbir bilgiyi bulunmamaktadır.
Soru 54
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İliada destanının konusu Akhalar ile Troyalılar arasında geçen Troya savaşıdır.
B
İliada 24 bölüm ve yaklaşık 16.000 dizeden oluşur.
C
Makedonya’lı Büyük İskender’in Odysseia'ı hiç yanından ayırmadığı bilinir.
D
Odysseia, Ithake kralı Odysseus’un serüvenlerinin anlatıldığı bir destandır.
E
Troya Savaşı Troya’lı Paris’in Sparta kralı Menelaos’un karısı Helene’ye aşık olup, onu Troya’ya kaçırması nedeniyle çıkmıştır.
Açıklama:
Makedonya’lı Büyük İskender’in Odysseia'ı değil İliada destanını yanından hiç ayırmadığı ve her zaman Akhilleus’a özendiği bilinir.
Soru 55
Hesiodos ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Grek mitolojisi hakkındaki en büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur.
B
İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır.
C
Hesiodos yapıtlarında adını verir, kendinden sözeder, akrabalarını, kentini belirtir, günlük yaşamla ilgili önemli bilgiler aktarır.
D
Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur.
E
Hesiodos Ionialıdır ve eserinde İonia lehçesi kullanmıştır.
Açıklama:
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı Homeros'tur. Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur.
Soru 56
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tur.
B
Eros için “tanrıların en güzeli, canlıların elini ayağını çözen sıfatları ile tanrı ve insanlarda görülen sevgi, aşk" anlamı kullanılır.
C
Titanlar, Kykloplar ve Hekatonkheir’ler yıkıcı ve yok edici doğal güçlerin temsilcileridir.
D
Theia, Rheia, Themis, Mnemosyne, Phoibe ve Tethys erkek titanlardır.
E
Toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan Gaia aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir.
Açıklama:
Theia, Rheia, Themis, Mnemosyne, Phoibe ve Tethys dişi titanlardır.
Soru 57
Aşağıda Gaia'nın doğurduğu varlıklar ve sahip oldukları fiziksel güçler verilmiştir. Hangisinin gücü yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Brontes (Yıldırım)
B
Arges (Şimşek)
C
Kothos (cezalandıran)
D
Briareus (Güçlü)
E
Gyes (Çok kollu- bacaklı)
Açıklama:
Brontes (Gök Gürültüsü)
Soru 58
Aşağıda Olymposlu Tanrılardan bazıları ve özellikleri verilmiştir. Hangisinin özelliği yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Zeus- Mutlak Hakimiyet
B
Hera-İffet
C
Aphrodite-Güzellik
D
Poseidon- Hiddet, Öfke
E
Ares- Savaş
Açıklama:
Hera'nın özelliği evlilik ve saadettir. İffet Artemis'in özelliğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi devamlı Olympos’da bulunmayan tanrılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Hades
B
Demeter
C
Dionysos
D
Hestia
E
Zeus
Açıklama:
Zeus Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak
geçen 10 tanrıdan biridir.
geçen 10 tanrıdan biridir.
Soru 60
Romalılar ve Roma Mitolojisi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Önceleri Romalılar hiçbir tanrıya tapmamışlardır ancak artan savaşlar ile birlikte tanrı inancı Roma’ya da gelmiştir.
B
Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir.
C
Olymposlu bütün tanrıların adlarını değiştirmişlerdir.
D
Romalılar dürüstlük, doğruluk ve cesurluk gibi farklı anlayışları Tanrılarla özdeşleştirmişlerdir.
E
Olymposlu Zeus'un adı değişerek Roma Mitolojisinde Jupiter olmuştur.
Açıklama:
Romalılar Olymposlu bütün tanrıların adını değiştirmemişlerdir. Apollon adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı olma özelliğini taşımaktadır.
Soru 61
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı olan, nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılan, İliada ve Odysseia’nın kendisine atfedildiği yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Aeschylus
D
Soophocles
E
Euripides
Açıklama:
Grek mitolojisinin en önemli kaynağıdır. Homeros’un hakkındaki bilgilerimiz bugün bile hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır. Ancak bu bilgilerin birbiri ile örtüşmediği de görülmektedir. Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır.
Doğru cevap a'dır.
Doğru cevap a'dır.
Soru 62
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynaktır. MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan yazar Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır.
Yukarıda anlatılan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Kronos
D
Phoibe
E
Okeanos
Açıklama:
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. Hesiodos Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır. Boiotia’daki Helikon Dağının doğusunda Askra’da yaşamıştır. Dor ve Aiolya etkisinde, İonia lehçesi ile yazdığı eseri 1022 heksametron dizeden oluşur.
Doğru cevap b'dir.
Doğru cevap b'dir.
Soru 63
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı (karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gaia
B
Ouranos
C
Khaos
D
Pontos
E
Eros
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu.
Doğru cevap c'dir.
Doğru cevap c'dir.
Soru 64
Evrenin oluşumu biçimsel olarak tamamlanınca, Titanların doğuşuyla evrende Theogonia yani tanrıların doğuşu yer almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu titanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Okeanos
B
Koios,
C
Krios
D
Zeus
E
Iapetos
Açıklama:
Evrenin oluşumu biçimsel olarak tamamlanınca, Titanların doğuşuyla evrende Theogonia yani tanrıların doğuşu yer almıştır. Okeanos, Koios, Krios, Iapetos, Hyperion ve Kronos erkek Titanlardır. Theia, Rheia, Themis, Mnemosyne, Phoibe ve Tethys ise dişi titanlardır.
Doğru cevap d'dir.
Doğru cevap d'dir.
Soru 65
Yunan tanrıları, Yunanistan’da Theselya ve Makedonya arasında yer alan Olympos Dağındaki Hephaistos’un inşa ettiği saraylarında yaşar, Nektar ve Ambrossia ile beslenirlerdi. Olympos, Zeus dışında, Yunan mitolojisinin 12 büyük tanrısının evidir. Bu 12 büyük tanrıya, diğer ufak tanrılardan ayırmak için Olympian veya Olymposlu Tanrılar da denir. Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak geçen 10 tanrı vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Hephaistos
C
Hera
D
Aphrodite
E
Hades
Açıklama:
Yunan tanrıları, Yunanistan’da Theselya ve Makedonya arasında yer alan Olympos Dağındaki
Hephaistos’un inşa ettiği saraylarında yaşar, Nektar ve Ambrossia ile beslenirlerdi. Olympos, Zeus dışında,
Yunan mitolojisinin 12 büyük tanrısının evidir. Bu 12 büyük tanrıya, diğer ufak tanrılardan ayırmak için
Olympian veya Olymposlu Tanrılar da denir. Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak
geçen 10 tanrı vardır:
• Zeus • Hephaistos
• Hera • Aphrodite
• Poseidon • Athena
• Ares • Apollon
• Hermes • Artemis
Bunların dışında 12 Olymposlu tanrı arasında zaman zaman sayılan, zaman zamansa sayılmayan ve
sürekli Olympos’da bulunmayan 4 tanrı vardır. Bunlar; Hades, Demeter, Dionysos, Hestia’dır.
Doğru cevap e'dir.
Hephaistos’un inşa ettiği saraylarında yaşar, Nektar ve Ambrossia ile beslenirlerdi. Olympos, Zeus dışında,
Yunan mitolojisinin 12 büyük tanrısının evidir. Bu 12 büyük tanrıya, diğer ufak tanrılardan ayırmak için
Olympian veya Olymposlu Tanrılar da denir. Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak
geçen 10 tanrı vardır:
• Zeus • Hephaistos
• Hera • Aphrodite
• Poseidon • Athena
• Ares • Apollon
• Hermes • Artemis
Bunların dışında 12 Olymposlu tanrı arasında zaman zaman sayılan, zaman zamansa sayılmayan ve
sürekli Olympos’da bulunmayan 4 tanrı vardır. Bunlar; Hades, Demeter, Dionysos, Hestia’dır.
Doğru cevap e'dir.
Soru 66
Kronos ile Rheia’nın oğlu, denizlerin tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır. Sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı.
Yukarıda anlatılan Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Poseidon
B
Hera
C
Zeus
D
Ares
E
Hermes
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın oğlu olan Poseidon denizlerin tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır. Poseidon sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak bullak edebilen tanrı kimliğiyle ona toprağı sarsan anlamında Enosigaios denirdi.
Doğru cevap a'dır.
Doğru cevap a'dır.
Soru 67
Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır. Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır. Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Hititçe yazıtlarda geçen APULLUNAS tanrının adıyla benzerliği dikkat çekicidir.
Yukarıda anlatılan Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artemis
B
Apollon
C
Zeus
D
Aphrodite
E
Hephaistos
Açıklama:
Apollon: Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır. Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır. Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Hititçe yazıtlarda geçen APULLUNAS tanrının adıyla benzerliği dikkat çekicidir.
Doğru cevap b'dir.
Doğru cevap b'dir.
Soru 68
Önceleri Romalılar hiçbir tanrıya tapmamışlardır. Ancak artan savaşlar ile birlikte tanrı inancı Roma’ya da gelmiştir. Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ares
B
Hephaistos
C
Kibele
D
Aphrodite
E
Hermes
Açıklama:
Önceleri Romalılar hiçbir tanrıya tapmamışlardır. Ancak artan savaşlar ile birlikte tanrı inancı
Roma’ya da gelmiştir. Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece
adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır.
• Zeus - Jupiter
• Poseidon - Neptunus
• Hestia - Vesta
• Hera - Iuno (Juno)
• Ares - Mars
• Hephaistos - Vulcanus
• Aphrodite - Venus
• Hermes - Mercurius
• Artemis - Diana
• Hades - Pluton
• Dionysos - Bakkhos
• Demeter - Ceres
• Eros - Cupid
Doğru cevap c'dir.
Roma’ya da gelmiştir. Romalılar genelde Yunanlıların Olympian tanrılarını kabul etmişlerdir. Sadece
adlarını değiştirerek Olymposlu tanrılara tapmışlardır.
• Zeus - Jupiter
• Poseidon - Neptunus
• Hestia - Vesta
• Hera - Iuno (Juno)
• Ares - Mars
• Hephaistos - Vulcanus
• Aphrodite - Venus
• Hermes - Mercurius
• Artemis - Diana
• Hades - Pluton
• Dionysos - Bakkhos
• Demeter - Ceres
• Eros - Cupid
Doğru cevap c'dir.
Soru 69
Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek Yunan tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hermes
B
Aphrodite
C
Hera
D
Apollon
E
Poseidon
Açıklama:
Apollon adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı olma özelliğini taşımaktadır.
Doğru cevap d'dır.
Doğru cevap d'dır.
Soru 70
"Simgesi; Buğday Demeti, Orak
Özelliği; Bolluk, Bereket
Görevi; Toprak " olan Yunan Tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Özelliği; Bolluk, Bereket
Görevi; Toprak " olan Yunan Tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Apollon
C
Hephaistos
D
Hestia
E
Demeter
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın kızı olan Demeter toprak ve bereket tanrıçasıdır. Homeros’un destanlarında güzel saçlı kraliçe, güzel örgülü Demeter diye anılır. Ekinleri ve özellikle buğdayı simgeler. Demeter ile ilgili tek efsane mevsimleri simgeleyen bir efsanedir.
Doğru cevap e'dir.
Doğru cevap e'dir.
Soru 71
Homeros’un Odysseia destanında Kral Odysseus nereye dönüş yolculuğu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Troya
B
Phokaia
C
Atina
D
Ithake
E
Smyrna
Açıklama:
Odysseia adlı eser, Ithake kralı Odysseus’un serüvenlerinin anlatıldığı bir destandır. Bu destan 24 bölümden oluşur. Odysseus’un Troya’dan ülkesi İthake’ya dönüş yolculuğu anlatılır. Doğru yanıt D’dir.
Soru 72
Parthenogenesis yoluyla Ouranos (gökyüzü) ve Pontos’u (deniz) oluşturan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Khaos
B
Hemera
C
Gaia
D
Zeus
E
Kronos
Açıklama:
82. Sayfanın sondan üçüncü satırında 'Bu varlıkarı..' sözcüğünde yazım yanlışı vardır. 'Varlıkları' şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
Gaia yani Toprak/Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi (Pontos) doğuran birincil varlıktır. Bu varlıkları kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla doğurmuştur. Toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan Gaia aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir. Doğru yanıt C’dir.
Gaia yani Toprak/Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi (Pontos) doğuran birincil varlıktır. Bu varlıkları kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla doğurmuştur. Toprak dediğimiz tanrısal varlığın ilk somut görünümü olan Gaia aynı zamanda yaşamı veren ve alan Büyük Evrensel Anne’dir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 73
Zeus’a gök gürültüsü, yıldırım ve şimşeği kimler bağışlamışlardır?
Seçenekler
A
Titanlar
B
Kykloplar
C
Hekatonkheirler
D
Nympheler
E
Erinysler
Açıklama:
Kykloplar alınlarının ortasında yuvarlak tek gözleri olan ve çok büyük fiziksel güce sahip olan varlıklardır. Adları Brontes (Gök Gürültüsü), Steropes (Yıldırım) ve Arges (Şimşek)’tir. Zeus Kykloplarla Hekatonkheir’leri Ouronos’un kapattığı yeraltından kurtarır, buna karşılık Kykloplar Zeus’a gök gürültüsü, şimşek ve yıldırımı bağışlar. Doğru yanıt B’dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi evlilik, saadet ve sadakat ile ilgili tanrı/tanrıça olup evli kadınların koruyucusudur?
Seçenekler
A
Hera
B
Artemis
C
Demeter
D
Hermes
E
Athena
Açıklama:
Saadet ve evlilik, Tanrıça Hera’nın özellikleri olup evli kadınların koruyucusudur. Kıskanç, öfkeli ve kinci olarak nitelendirilir. Kendisine karşı sadakatsizliğinden ötürü Zeus’a sık sık öfkelenir. Doğru yanıt A’dır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi sürekli Olympos’ta bulunan tanrılardandır?
Seçenekler
A
Poseidon
B
Hades
C
Demeter
D
Dionysos
E
Hestia
Açıklama:
Sürekli Olympos’da bulunmayan 4 tanrı vardır. Bunlar; Hades, Demeter, Dionysos, Hestia’dır. Olympos’ta sürekli yaşayan ve her kaynakta Olympian olarak geçen 10 tanrı vardır. Poseidon bunlardan birisidir. Doğru yanıt A’dır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi doğum zamanı gelince, Zeus’un kafasının bir balta ile yarılması ile kafasından silahlı bir şekilde çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
Aphrodite
B
Athena
C
Apollon
D
Ares
E
Artemis
Açıklama:
Athena, Zeus ile Metris’in kızıdır. Zeus ilk evliliğini akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yutmuştur. Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak Athena babasının kafasından çıkarıldı. Athena Zeus’un kafasından silahlı bir kız olarak fırlamıştır. Akıl, sanat, strateji ve barış tanrıçasıdır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 77
Zeus’un birlikte olduğu kişilerden hangisi Apollon ve Artemis’in annesidir?
Seçenekler
A
Themis
B
Eurynome
C
Mnemosyne
D
Leda
E
Leto
Açıklama:
Leto Zeus’dan gebe kalarak ikizler Apollon ve Artemis’i dünyaya getirmiştir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 78
Lyra ve flütü icat ettikten sonra kehanet yeteneği ve altın çoban asası karşılığında Apollon’a bunları veren kimdir?
Seçenekler
A
Dionysos
B
Eros
C
Hephaistos
D
Hermes
E
Hades
Açıklama:
87. sayfanın 6. paragrafında "Sakallı ve gösterişli ve Zeus’a benzer tipte betimlenen Poseidon atlarında efendisi olduğu için.." cümlesinde 'atların da' şeklinde düzeltme yapılması gerekmektedir.
Hermes, gördüğü kaplumbağanın içini bıçakla oyup, koyun bağırsağından 7 tel gererek bir çalgı aleti Lyra’yı yapar. Karnı acıkınca da Apollon’un sürülerinin otladığı yere gelir. Oradaki hayvanları çalar. Apollon sığırlarının çalındığının farkına varır ve kehanet gücüyle bu hırsızlığı kimin yaptığını öğrenir. Kyllene’ye mağara’ya gider. Kaplumbağadan yapılan liri görünce sürüye karşılık bu çalgıyı Hermes’ten alır. Hermes bu şekilde elde ettiği sürüleri güderken, flütü (Syrinks ya da Pan flüt) icad eder. Apollon bu aleti de Kerykeion adlı altın çoban asası ve kehanet dersleri verme karşılığında Hermes’ten alır. Böylece Hermes habercilerin başı ve hırsızların koruyucusu olur. Doğru yanıt D‘dir.
Hermes, gördüğü kaplumbağanın içini bıçakla oyup, koyun bağırsağından 7 tel gererek bir çalgı aleti Lyra’yı yapar. Karnı acıkınca da Apollon’un sürülerinin otladığı yere gelir. Oradaki hayvanları çalar. Apollon sığırlarının çalındığının farkına varır ve kehanet gücüyle bu hırsızlığı kimin yaptığını öğrenir. Kyllene’ye mağara’ya gider. Kaplumbağadan yapılan liri görünce sürüye karşılık bu çalgıyı Hermes’ten alır. Hermes bu şekilde elde ettiği sürüleri güderken, flütü (Syrinks ya da Pan flüt) icad eder. Apollon bu aleti de Kerykeion adlı altın çoban asası ve kehanet dersleri verme karşılığında Hermes’ten alır. Böylece Hermes habercilerin başı ve hırsızların koruyucusu olur. Doğru yanıt D‘dir.
Soru 79
Aşağıdaki Yunanca ve Latince tanrı/tanrıça eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Demeter - Ceres
B
Athena - Minerva
C
Zeus - Vulcanus
D
Poseidon - Neptunus
E
Ares - Mars
Açıklama:
Zeus’un Roma mitolojisindeki karşılığı Jupiter’dir. Vulcanus, Yunan mitolojinde Hephaistos’a karşılık gelir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 80
Aşağıdaki kavramlar ve kişilerden hangisi ölüler dünyası ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Hades
B
Tartaros
C
Kharon
D
Kerberos
E
Pan
Açıklama:
90. sayfada Apollon bölümünün 3. paragrafında 'Yunanlılar ayrıca ana Phoibos adını da takmışlardır.' cümlesindeki 'ana' sözcüğü 'ona' olacak sanırım.
91. sayfada başlık 'Atfhena' şeklinde yanlış yazılmıştır. İkinci paragrafta ilk iki sözcük 'Mızrakve' şeklinde bitişik yazılmıştır. Ayrı olmalıdır.
91. sayfanın son paragrafının ilk cümlesindeki 'Atina’daki ünlü Parthenon tapınağı bu tapınağa ithaf edilmiştir.' ikinci tapınak sözcüğü sanırım tanrıça olmalıdır.
92. sayfada Demeter ile ilgili bölümün ilk paragrafının ortasında anlam kopukluğu vardır. Sanırım eksik yazım olmuştur: 'Persephone Sicilya’da Enna çayırlığında arkadaşları ile oynarken ve çiçek toplarken birden bire yer yarılıp tanrı Hades arabasıyla ortaya çıkmış ve kızının geri getirilmesini ister.' Bunu isteyenin Demeter olduğu bilgisi eksiktir.
Aynı paragrafta 'Bunun üzerine Zeus Demeter ve Hades’i anlaştırıp, kızın yılın içte ikisini annesinin yanında geri kalanını..
Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi Hades’e verilmiştir. Çevresinde daimon ve cinlerden oluşan yardımcıları vardı. Bunlardan birisi sandalcı (kayıkçı) Kharon idi. Ölülerin ruhu Hades’e ulaştığında yanlarında hep iki obolos olurdu. Bu parayı ölen kişinin yakınları cesedin yanına bırakırdı. Tartaros’a vardıklarında ölüler kayıkçı Kharon’un ücretini bu parayla öderdi. Kharon ruhları alır, suları ölümsüzlük veren Stkys ırmağının karşı yakasına geçirirdi. Burada ayrıca üç başlı köpek Kerberos bekçi olarak beklerdi. Öte yandan Hermes’in Arkadia dağlarında Odysseus’un eşi Penelope ile birleşip Pan adındaki çocuğu olur. Pan keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısıdır ve ölüler dünyası ile ilgili değildir. Doğru yanıt E’dir.
91. sayfada başlık 'Atfhena' şeklinde yanlış yazılmıştır. İkinci paragrafta ilk iki sözcük 'Mızrakve' şeklinde bitişik yazılmıştır. Ayrı olmalıdır.
91. sayfanın son paragrafının ilk cümlesindeki 'Atina’daki ünlü Parthenon tapınağı bu tapınağa ithaf edilmiştir.' ikinci tapınak sözcüğü sanırım tanrıça olmalıdır.
92. sayfada Demeter ile ilgili bölümün ilk paragrafının ortasında anlam kopukluğu vardır. Sanırım eksik yazım olmuştur: 'Persephone Sicilya’da Enna çayırlığında arkadaşları ile oynarken ve çiçek toplarken birden bire yer yarılıp tanrı Hades arabasıyla ortaya çıkmış ve kızının geri getirilmesini ister.' Bunu isteyenin Demeter olduğu bilgisi eksiktir.
Aynı paragrafta 'Bunun üzerine Zeus Demeter ve Hades’i anlaştırıp, kızın yılın içte ikisini annesinin yanında geri kalanını..
Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi Hades’e verilmiştir. Çevresinde daimon ve cinlerden oluşan yardımcıları vardı. Bunlardan birisi sandalcı (kayıkçı) Kharon idi. Ölülerin ruhu Hades’e ulaştığında yanlarında hep iki obolos olurdu. Bu parayı ölen kişinin yakınları cesedin yanına bırakırdı. Tartaros’a vardıklarında ölüler kayıkçı Kharon’un ücretini bu parayla öderdi. Kharon ruhları alır, suları ölümsüzlük veren Stkys ırmağının karşı yakasına geçirirdi. Burada ayrıca üç başlı köpek Kerberos bekçi olarak beklerdi. Öte yandan Hermes’in Arkadia dağlarında Odysseus’un eşi Penelope ile birleşip Pan adındaki çocuğu olur. Pan keçi ayaklı, boynuzlu, kuyruklu, çok güzel flüt çalan ve kırlarda dolaşan kırların tanrısıdır ve ölüler dünyası ile ilgili değildir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 81
İliada ve Odysseia'nın atfedildiği, Grek Mitolojisinin en önemli kaynağı olarak kabul edilen Mitologya yazarı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Homeros
B
Hesiodos
C
Pisagor
D
Anaksimandros
E
Thales
Açıklama:
Grek mitolojisinin en önemli kaynağıdır. Homeros’un hakkındaki bilgilerimiz bugün bile
hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır. Ancak bu bilgilerin birbiri ile örtüşmediği de görülmektedir. Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Her iki eserinde de kendisi ile ilgili hiçbir bilgiyi bulamıyoruz
hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır. Ancak bu bilgilerin birbiri ile örtüşmediği de görülmektedir. Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Her iki eserinde de kendisi ile ilgili hiçbir bilgiyi bulamıyoruz
Soru 82
"Mitoloji deyince ilk akla gelen hep Yunan ve Roma mitolojileridir. Ancak her köklü ulusun birer mitolojisi vardır. Tüm bu mitolojiler üç ana tema işlerler."
Aşağıdaki şıklardan hangisinde bu üç ana tema doğru verilmiştir ?
Aşağıdaki şıklardan hangisinde bu üç ana tema doğru verilmiştir ?
Seçenekler
A
Doğum-Ölüm-Yaşam
B
Doğum-Ölüm-Tanrı
C
Tanrı-Yaşam-Doğum
D
Yaratılış-Türeyiş-Tanrıların Doğuşu
E
Yaratılış-Yaşam-Tanrıların Doğuşu
Açıklama:
Mitoloji deyince ilk akla gelen hep Yunan ve Roma mitolojileridir. Ancak her köklü ulusun birer mitolojisi vardır. Tüm bu mitolojiler üç ana tema işlerler. Bunlar; Yaradılış, Türeyiş, Tanrıların Doğuşu.
Soru 83
Yunan mitolojisinin tam olarak hangi dönemde gelişmiştir ?
Seçenekler
A
MÖ 500
B
MÖ 600
C
MÖ 700
D
MÖ 800
E
MÖ 900
Açıklama:
Yunan mitosunun yazıya geçirilmesi Homeros ve Hesiodos’la başlar, ancak daha sonra Homeros ve Hesiodos’un yarattıkları tanrı soylarına ve efsanelere eklemeler ve katkılar yapılır. Yunan mitolojisi MÖ 700 yıllarında tam olarak gelişmiştir. Yunan tanrıları hem görünüş hem de karakter olarak insanlara benzer. İnsanlardan farklı olan yönleri ölümsüz olmaları ve özel besinlerle (ambrosia ve nektar) beslenmeleridir
Soru 84
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Ouranos
B
Khaos
C
Theogonia
D
Pontos
E
Eurysternos
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak / Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi (Pontos) doğuran birincil varlıktır
da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak / Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia cinsel birleşme olmaksızın gökyüzünü (Ouranos), kendisini tümüyle kucaklayabilsin diye dağları ve en sonunda da denizi (Pontos) doğuran birincil varlıktır
Soru 85
Arkaik Dönem’in yazınsal kaynakları arasında tutarlı bir gelişme göstererek evrenin
doğuşunu açıklayan yapıt aşağıdakilerden hangisidir ?
doğuşunu açıklayan yapıt aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Theogonia
B
İliada
C
Odysseia
D
Erga Kai Homerai
E
Prometheus
Açıklama:
Theogonia; Arkaik Dönem’in yazınsal kaynakları arasında tutarlı bir gelişme göstererek evrenin doğuşunu açıklayan yapıttır. Hesidos’un bu eserinde geçen bazı tanrılar Ege Bölgesi’nde öteden beri bilinen tanrılardır. Bazıları ise Dorlar tarafından Yunanistan’a getirilmiştir
Soru 86
Görevi yağmur, özelliği belegat olan olymposlu tanrı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Athena
B
Hermes
C
Artemis
D
Ares
E
Hestia
Açıklama:
YUNANCA LATİNCE GÖREVİ ÖZELLİĞİ SİMGESİ
Hermes Mercinius Yağmur Belagat Kanat Yılanlı Asa (Kerykeion)
Hermes Mercinius Yağmur Belagat Kanat Yılanlı Asa (Kerykeion)
Soru 87
Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrı olarak kabul edilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Zeus
B
Hermes
C
Apollon
D
Artemis
E
Hera
Açıklama:
Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır. Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan Metis ile yapmıştır. Ancak kendisinden önceki çiftten aldığı öğütlerle yanında yatan eşi Metis’i yuttu. Çünkü kendi yazgısının da babası Kronos’un yazgısı gibi olacağını biliyordu. Ancak Metis’i yuttuktan sonra dayanılmaz baş ağrıları çekti. Hermes’in gelişi ve onun hastalığının nedenini söylemesi üzerine Hephaistos’un yaptığı balta ile baş tanrının başında bir yarık açıldı. Böylece silahlarıyla kuşanmış olarak Athena babasının kafasından çıkarıldı
Soru 88
Denizler Tanrısı olarak kabul edilen ve Kronos ile Rheia’nın oğlu olan tanrı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Hera
B
Zeus
C
Artemis
D
Apollon
E
Poseidon
Açıklama:
Kronos ile Rheia’nın oğlu olan Poseidon denizlerin tanrısıdır ve her şeyden önce sularla ilişkili yeryüzü olayları ile arasında bir bağ vardır. Poseidon sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının
bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak bullak edebilen tanrı kimliğiyle ona toprağı sarsan anlamında Enosigaios denirdi.
bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak bullak edebilen tanrı kimliğiyle ona toprağı sarsan anlamında Enosigaios denirdi.
Soru 89
Aşağıdaki sembol-tanrı eşleşmelerinden hangisi yanlıştır ?
Seçenekler
A
Hermes-Kanat
B
Zeus-Kartal
C
Hera-Tavus Kuşu
D
Ares-Mızrak
E
Apollon-At
Açıklama:
YUNANCA LATİNCE GÖREVİ ÖZELLİĞİ SİMGESİ
Zeus Jupiter Hava Mutlak Hakimiyet Kartal, Yıldırım
Hera Iuno Gök Evlilik, Saadet Tavus Kuşu
Athena Minerva Şimşek Zeka Kalkan, Miğfer, Zeytindalı
Apollon Apollo Güneş, Işık Güzel Sanatlar, Edebiyat, Kehanet Yay, Lir
Artemis Diana Ay İffet Geyik, Hilal, Yay, Ok
Hermes Mercinius Yağmur Belagat Kanat, Yılanlı Asa (Kerykeion)
Hephaistos Vulcanus Yeraltı Alemi Demircilik Çekic, Örs
Hestia Vesta Ocak Aile Kutsal Ateş
Ares Mars Tırpan, Fırtına Savaş Miğfer, Mızrak
Aphrodite Venus Aşk Güzellik Güvercin
Demeter Ceres Toprak Bolluk, Bereket Buğday Demeti, Orak
Poseidon Neptunus Deniz Hiddet, Öfke Trident, At
Zeus Jupiter Hava Mutlak Hakimiyet Kartal, Yıldırım
Hera Iuno Gök Evlilik, Saadet Tavus Kuşu
Athena Minerva Şimşek Zeka Kalkan, Miğfer, Zeytindalı
Apollon Apollo Güneş, Işık Güzel Sanatlar, Edebiyat, Kehanet Yay, Lir
Artemis Diana Ay İffet Geyik, Hilal, Yay, Ok
Hermes Mercinius Yağmur Belagat Kanat, Yılanlı Asa (Kerykeion)
Hephaistos Vulcanus Yeraltı Alemi Demircilik Çekic, Örs
Hestia Vesta Ocak Aile Kutsal Ateş
Ares Mars Tırpan, Fırtına Savaş Miğfer, Mızrak
Aphrodite Venus Aşk Güzellik Güvercin
Demeter Ceres Toprak Bolluk, Bereket Buğday Demeti, Orak
Poseidon Neptunus Deniz Hiddet, Öfke Trident, At
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi devamlı Olympos'ta bulunmayan tanrılardandır ?
Seçenekler
A
Dionysos
B
Zeus
C
Hera
D
Poseidon
E
Apollon
Açıklama:
Devamlı olympos'ta bulunmayan tanrılar : hedes, demeter, dionysos
Soru 91
Eserinde kendisi ile ilgili hiçbir bilgi bulamadığımız, MÖ 850 yılları civarında Batı Anadolu’da Ionia bölgesinde İzmir (Smyrna) yaşadığı kabul edilen, sözlü geleneği sürdüren bir ozan olan, İliada ve Odysseia adlı eserleri ile tanıdığımız Mitologya yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Theokritos
C
Homeros
D
Kallimakhos
E
Pindaros
Açıklama:
Soruda eserleri ve hayatı hakkında bilgi verilen mitoloji yazarının tanınması amaçlanmıştır.
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı Homeros’un hakkındaki bilgilerimiz bugün bile hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır. Ancak bu bilgilerin birbiri ile örtüşmediği de görülmektedir. Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Her iki eserinde de kendisi ile ilgili hiçbir bilgiyi bulamıyoruz. Homeros’un MÖ 850 yılları civarında yaşadığı ve İzmirli olduğu en çok kabul edilen bilgidir. Yani Homeros’un yurdunun Batı Anadolu’da Ionia bölgesinde İzmir (Smyrna) olduğu genellikle kabul görmektedir. Homeros sözlü geleneği sürdüren bir ozandı. Hem İliada hem de Odysseia sözlü geleneğin ürünleridir ve yazıya geçirilmeleri İlk Çağ’da Yunanistan’da olmuştur.
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı Homeros’un hakkındaki bilgilerimiz bugün bile hala çok eksiktir. Nerede doğduğu ve yaşadığı konusunda pek çok kitap ve makale yazılmıştır. Ancak bu bilgilerin birbiri ile örtüşmediği de görülmektedir. Homeros’a atfedilen iki eser İliada ve Odysseia’dır. Her iki eserinde de kendisi ile ilgili hiçbir bilgiyi bulamıyoruz. Homeros’un MÖ 850 yılları civarında yaşadığı ve İzmirli olduğu en çok kabul edilen bilgidir. Yani Homeros’un yurdunun Batı Anadolu’da Ionia bölgesinde İzmir (Smyrna) olduğu genellikle kabul görmektedir. Homeros sözlü geleneği sürdüren bir ozandı. Hem İliada hem de Odysseia sözlü geleneğin ürünleridir ve yazıya geçirilmeleri İlk Çağ’da Yunanistan’da olmuştur.
Soru 92
MÖ 8. Yüzyılda yaşamış, günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuş, bir çiftçinin oğlu olan, Yunanistan Boiotia’ya göç etmiş, İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı ile tanıdığımız mitologya yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Theokritos
C
Homeros
D
Kallimakhos
E
Pindaros
Açıklama:
Soruda eserleri ve hayatı hakkında bilgi verilen mitoloji yazarının tanınması amaçlanmıştır.
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. Hesiodos Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır. Boiotia’daki Helikon Dağının doğusunda Askra’da yaşamıştır. Dor ve Aiolya etkisinde, İonia lehçesi ile yazdığı eseri 1022 heksametron dizeden oluşur.
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. Hesiodos Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir. İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) adlı iki önemli yapıtı vardır. Boiotia’daki Helikon Dağının doğusunda Askra’da yaşamıştır. Dor ve Aiolya etkisinde, İonia lehçesi ile yazdığı eseri 1022 heksametron dizeden oluşur.
Soru 93
Hesiodos’un Khaos'la başlattığı, Khaos’tan Toprak (Gaia ya da Ge) doğdu, Gaia yani Toprak /Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yaşabilirdi diyerek evrenin yaradılışını anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşler ve Günler
B
İliada
C
Odysseia
D
Oresteia
E
Theogonia
Açıklama:
Soruda yazarı ve konusu verilen eserin tanınması amaçlanmıştır.
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak /Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia bu varlıkları kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla doğurmuştur. Theogonia’da Musalara övgü bölümünden sonra asıl konu olan evrenin yaratılışına girilir.
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya da Ge) doğdu, Gaia Khaos’un aksine belirsiz bir boşluk olmayıp, biçimi vardı. Gaia yani Toprak /Yerküre üzerinde tanrılar, insanlar ve hayvanlar güvenle yürüyebilirlerdi. Gaia bu varlıkları kendi kendine üreme yani Parthenogenesis yoluyla doğurmuştur. Theogonia’da Musalara övgü bölümünden sonra asıl konu olan evrenin yaratılışına girilir.
Soru 94
Homeros’un Tunç Çağı’nın sonlarında Akhalar ile Troyalılar arasında, Troya’lı Paris’in Miken Kralı Agamemnon’un kardeşi Sparta kralı Menelaos’un karısı Helene’ye aşık olup, onu Troya’ya kaçırması nedeniyle çıkan savaşı anlattığı destanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Odysseia
B
İşler ve Günler
C
İliada
D
Theogonia
E
Oresteia
Açıklama:
Soruda konusu ve yazarı verilen eserin tanınması amaçlanmıştır.
İliada Homeros’un Yunanca İlias adını taşıyan destanı, İlion ya da Troya olarak adlandırılan kentin destanıdır. Destanın konusu Homeros’un yaşadığı kabul edilen tarihten yaklaşık 400 yıl önce yapıldığı kabul edilen, Tunç Çağı’nın sonlarında Akhalar ile Troyalılar arasında geçen Troya savaşıdır. Ancak bu destanda savaşın çok kısa bir bölümü anlatılır. Savaş, Troya’lı Paris’in Miken Kralı Agamemnon’un kardeşi Sparta kralı Menelaos’un karısı Helene’ye aşık olup, onu Troya’ya kaçırması nedeniyle çıkmıştır.
İliada Homeros’un Yunanca İlias adını taşıyan destanı, İlion ya da Troya olarak adlandırılan kentin destanıdır. Destanın konusu Homeros’un yaşadığı kabul edilen tarihten yaklaşık 400 yıl önce yapıldığı kabul edilen, Tunç Çağı’nın sonlarında Akhalar ile Troyalılar arasında geçen Troya savaşıdır. Ancak bu destanda savaşın çok kısa bir bölümü anlatılır. Savaş, Troya’lı Paris’in Miken Kralı Agamemnon’un kardeşi Sparta kralı Menelaos’un karısı Helene’ye aşık olup, onu Troya’ya kaçırması nedeniyle çıkmıştır.
Soru 95
Yunan mitolojisinde Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğlu olan, bilgeliğin doruğunda, hem tanrıların hem insanların babası, göksel olayları yöneten, yağmur yağdıran şimşekler, yıldırımlar fırlatan, yeryüzünde düzenin ve adaletin korunmasını sağlayan, krallık gücünün ve sosyal hiyerarşinin kefili olan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Poseidon
C
Ares
D
Hermes
E
Hephaistos
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Yunan tanrısının tanınması amaçlanmıştır.
Zeus Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır. Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan Metis ile yapmıştır. Zeus sadece göksel olayları yönetmekle, yağmur yağdırmak, şimşekler, yıldırımlar fırlatmakla kalmaz, yeryüzünde düzenin ve adaletin korunmasını sağlar. Krallık gücünün ve sosyal hiyerarşinin kefilidir. Zeus kült olarak Girit adasında ortaya çıkmıştır. Ancak en önemli kült merkezi Olympia’dadır.
Zeus Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır. Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğludur. İlk evliliğini akıl, sağgörü, kurnazlık ve kalleşliğin tanrıçası olan Metis ile yapmıştır. Zeus sadece göksel olayları yönetmekle, yağmur yağdırmak, şimşekler, yıldırımlar fırlatmakla kalmaz, yeryüzünde düzenin ve adaletin korunmasını sağlar. Krallık gücünün ve sosyal hiyerarşinin kefilidir. Zeus kült olarak Girit adasında ortaya çıkmıştır. Ancak en önemli kült merkezi Olympia’dadır.
Soru 96
Zeus ile Hera’nın oğlu olan kaba kuvveti ve korkunç savaşı simgeleyen, kan dökülmesinden zevk alan, kalelerin talan edilmesini isteyen,pek fazla itibar edilmemiş, Anaires (yok edici) ve Polydakrys (göz yaşı döktüren) gibi sıfatları ile anılan Olymposlu tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Ares
C
Hephaistos
D
Hermes
E
Apollon
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Yunan tanrısının tanınması amaçlanmıştır.
Ares: Zeus ile Hera’nın oğlu olan Ares kaba kuvvetli ve korkunç savaşı simgeler. Kan dökülmesinden zevk alan, kalelerin talan edilmesini isteyen bir tanrı olarak pek fazla itibar edilmemiştir. Anaires (yok edici) ve Polydakrys (göz yaşı döktüren) gibi sıfatları ile anılır. İkinci kuşak Olymposlular’dandır. Homeros çağından itibaren en büyük savaş tanrısı olarak sayılır.
Ares: Zeus ile Hera’nın oğlu olan Ares kaba kuvvetli ve korkunç savaşı simgeler. Kan dökülmesinden zevk alan, kalelerin talan edilmesini isteyen bir tanrı olarak pek fazla itibar edilmemiştir. Anaires (yok edici) ve Polydakrys (göz yaşı döktüren) gibi sıfatları ile anılır. İkinci kuşak Olymposlular’dandır. Homeros çağından itibaren en büyük savaş tanrısı olarak sayılır.
Soru 97
Yunan mitolojisinde Kronos ile Rheia’nın kızı olan, toprak, bereket, ekinler ve özellikle buğdayı simgeleyen, Homeros’un destanlarında güzel saçlı kraliçe, güzel örgülü diye anılan ve mevsimleri simgeleyen bir efsanesi olan tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demeter
B
Hera
C
Artemis
D
Athena
E
Hestia
Açıklama:
Soruda özellikleri ve simgeleri verilen Yunan tanrıçasının tanınması amaçlanmıştır.
Demeter: Kronos ile Rheia’nın kızı olan Demeter toprak ve bereket tanrıçasıdır. Homeros’un destanlarında güzel saçlı kraliçe, güzel örgülü Demeter diye anılır. Ekinleri ve özellikle buğdayı simgeler. Demeter ile ilgili tek efsane mevsimleri simgeleyen bir efsanedir.
Demeter: Kronos ile Rheia’nın kızı olan Demeter toprak ve bereket tanrıçasıdır. Homeros’un destanlarında güzel saçlı kraliçe, güzel örgülü Demeter diye anılır. Ekinleri ve özellikle buğdayı simgeler. Demeter ile ilgili tek efsane mevsimleri simgeleyen bir efsanedir.
Soru 98
Yunan mitolojisinde Zeus ve Leto’nun oğlu olan, mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin temsilcisi, bilicilik, kehanetle de ilgilenen, ışık saçan, aydınlık varlığı ve okçuluğuyla öne çıkan, adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hephaistos
B
Poseidon
C
Apollon
D
Ares
E
Hermes
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Yunan tanrısının tanınması amaçlanmıştır.
Apollon: Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır. Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır. Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Yunan mitolojisindeki en önemli tanrılardan biridir. Yunanlılar ayrıca ana Phoibos adını da takmışlardır. Anlamı parlaktır ve tanrının ışık saçan, aydınlık varlığını dile getirir. Ayrıca İliada da okçu, hedefi vuran ya da gümüş yaylı olarak geçmektedir.
Apollon: Zeus ve Leto’nun oğludur. Mitolojide müziğin, güzel sanatların, güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Ayrıca bilicilik, kehanetle de ilgilenen bir tanrıdır. Adı değişmeden Roma mitolojisine geçen tek tanrıdır. Bu tanrının adının Yunanca olmadığı herkes tarafından bilinir. Yunan mitolojisindeki en önemli tanrılardan biridir. Yunanlılar ayrıca ana Phoibos adını da takmışlardır. Anlamı parlaktır ve tanrının ışık saçan, aydınlık varlığını dile getirir. Ayrıca İliada da okçu, hedefi vuran ya da gümüş yaylı olarak geçmektedir.
Soru 99
Yunan mitolojisinde Hephaistos’un bir balta ile yarmasının ardından Zeus’un kafasından silahlı bir kız olarak fırlayan, mızrak ve Aegis (keçi derisinden bir tür zırh ya da kalkan) ile donanmış, zeytin dalı ve baykuş gibi sembolleri olan, kalkan, mızrak, akıl, sanat, strateji ve barış tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Athena
B
Hera
C
Artemis
D
Aphrodite
E
Demeter
Açıklama:
Soruda özellikleri ve sembolleri verilen Yunan tanrıçasının tanınması amaçlanmıştır.
Athena: Zeus ile Metis’in kızıdır. Metis hamileyken Zeus onu yutmuştur. Doğum zamanı gelince, Zeus kafasını bir balta ile yarmasını Hephaistos’a emretmiştir. Böylece Athena Zeus’un kafasından silahlı bir kız olarak fırlamıştır. Akıl, sanat, strateji ve barış tanrıçasıdır. Mızrak ve Aegis (keçi derisinden bir tür zırh ya da kalkan) ile donanmış olan tanrıça Gigantlarla savaşta önemli rol oynar. Sembolleri kalkan, mızrak, zeytin dalı ve baykuştur.
Athena: Zeus ile Metis’in kızıdır. Metis hamileyken Zeus onu yutmuştur. Doğum zamanı gelince, Zeus kafasını bir balta ile yarmasını Hephaistos’a emretmiştir. Böylece Athena Zeus’un kafasından silahlı bir kız olarak fırlamıştır. Akıl, sanat, strateji ve barış tanrıçasıdır. Mızrak ve Aegis (keçi derisinden bir tür zırh ya da kalkan) ile donanmış olan tanrıça Gigantlarla savaşta önemli rol oynar. Sembolleri kalkan, mızrak, zeytin dalı ve baykuştur.
Soru 100
Yunan mitolojisinde Kronos ile Rheia’nın oğlu olan, Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi verilen, Kykloplardan aldığı sihirli miğferi başına takınca görünmezlik kazanan, ölüler dünyasına giren hiç kimsenin yeniden canlılar arasına dönmesine izin vermeyen acımasız tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hades
B
Poseidon
C
Ares
D
Hermes
E
Hephaistos
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Yunan tanrısının tanınması amaçlanmıştır.
Hades: Kronos ile Rheia’nın oğludur. Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi verilmiştir. Titanlara karşı savaşan Hades’e Kykloplar tarafından sihirli miğfer verilmiştir. Bu miğferi başına takan görünmez oluyordu. Hades ölüler dünyasına giren hiç kimsenin yeniden canlılar arasına dönmesine izin vermeyen
acımasız bir hükümdardı.
Hades: Kronos ile Rheia’nın oğludur. Titanlara karşı kazandığı zaferden sonra ölüler dünyası ya da Tartaros’un yönetimi verilmiştir. Titanlara karşı savaşan Hades’e Kykloplar tarafından sihirli miğfer verilmiştir. Bu miğferi başına takan görünmez oluyordu. Hades ölüler dünyasına giren hiç kimsenin yeniden canlılar arasına dönmesine izin vermeyen
acımasız bir hükümdardı.
Soru 101
İliada ve Odysseia eserleri kime aittir?
Seçenekler
A
Homeros
B
Smyrna
C
Hesiodos
D
Theogonia
E
Theokritos
Açıklama:
Homeros
Soru 102
Homeros nerelidir?
Seçenekler
A
İzmir
B
Atina
C
Rodos
D
Olympos
E
Sparta
Açıklama:
Homeros
İzmir
İzmir
Soru 103
Grek mitolojisi hakkındaki ikinci büyük kaynak MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan Hesiodos’tur. Hesiodos nerelidir?
Seçenekler
A
Foça
B
İzmir
C
Olympos
D
Atina
E
Rosos
Açıklama:
Hesiodos
Foça
Foça
Soru 104
Evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen Khaos’tu. Söz konusu düşünce hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Homeros
C
Kyme
D
Boiotia
E
Heksametro
Açıklama:
Tanrıların Doğuşu
Hesiodos
Hesiodos
Soru 105
Aşağıda yer alan Tanrılardan hangisi Olympos Tanrılarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dionytersos
B
Zeus
C
Ares
D
Hephaistos
E
Hestia
Açıklama:
OLYMPOSLU TANRILAR
Dionytersos
Dionytersos
Soru 106
Yunan mitolojisinde yer alan ve simgesi de Tavus Kuşu olan tanrının adı nedir?
Seçenekler
A
Hera
B
Hades
C
Artemis
D
Demeter
E
Hestia
Açıklama:
OLYMPOSLU TANRILAR
Hera
Hera
Soru 107
Yunan tanrıları, Olympos Dağındaki Hephaistos’un inşa ettiği saraylarında yaşarlar. Söz konusu Olympos Dağı nerededir?
Seçenekler
A
Yunanistan ve Makedonya arasında
B
Yunanistan ve Bulgaristan arasında
C
Yunanistan ve Sırbistan arasında
D
Yunanistan ve Türkiye arasında
E
Yunanistan ve Rodos arasında
Açıklama:
OLYMPOSLU TANRILAR
Yunanistan ve Makedonya arasında
Yunanistan ve Makedonya arasında
Soru 108
Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrıdır. Hem tanrıların hem insanların babasıdır. Titanlardan Kronos ile Rheia’nın oğludur. Söz konusu bu tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Athena
C
Poseidon
D
Apollon
E
Hestia
Açıklama:
Zeus
Soru 109
Kronos ile Rheia’nın oğlu olup denizlerin tanrısıdır. Sadece dalgaları yönetmekle kalmaz aynı zamanda fırtınalar yaratabilir. Üç dişli yabasının bir vuruşuyla kıyılardaki kayalıkları yerinden oynatabilir ve kaynakları pınarları ortaya çıkarabilirdi. Gücü, egemenlik alanı sadece denizlere değil, akarsu ve göllere kadar uzanırdı. Toprağı da allak bullak edebilen bu tanrı kimdir?
Seçenekler
A
Poseidon
B
Hera
C
Athena
D
Ares
E
Apollon
Açıklama:
Poseidon
Soru 110
Olymposlu tanrıçaların en büyüğüdür. Zeus dışında bütün erkek ve kız kardeşleri gibi o da Kronos tarafından yutulmuştur. Ama Metis’in kurnazlığı ve Zeus’un sayesinde yeniden hayata döndürülmüştür. Söz konusu bu tanrıça kimdir?
Seçenekler
A
Hera
B
Artemis
C
Hermes
D
Aphrodite
E
Hestia
Açıklama:
Hera
Soru 111
MÖ 8. Yüzyılda yaşamış olan ......... Ionialıdır. Günümüzdeki Foça (Phokaia)’nın
kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir.
İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Teogonia) adlı iki önemli yapıtı
vardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
kuzeydoğusundaki Kyme şehrinde doğmuştur. Babası tarım işleriyle uğraşan çiftçidir. Doğduğu şehirden Yunanistan’a, Boiotia’ya göç etmiştir.
İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) ve Tanrıların Yaratılışı (Teogonia) adlı iki önemli yapıtı
vardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Homeros
C
Sophokles
D
Euripides
E
Aiskylos
Açıklama:
Hesiodos
Soru 112
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen ..... ve ondan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu.
da Ge) doğdu.
Seçenekler
A
Ourano'tu.
B
Khaos’tu.
C
Pontos'tu.
D
Eros'tu.
E
Kronos'tu.
Açıklama:
Hesiodos’a göre evrenin başlangıcı karışıklık, belirsizlik ve sonsuz boşluk anlamına gelen
Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu,
Khaos’tu. Khaos’tan yerküre ya da Toprak (Gaia ya
da Ge) doğdu,
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi Tanrısal çiftler arasında değildir?
Seçenekler
A
Okeanos - Tethys
B
Koios - Phoibe
C
Hyperion - Teia
D
Krios - Eurybie
E
Titanlar - Kykloplar
Açıklama:
Gaia ile Ouranos’un birliğinden canavar varlıklar ürerler. Bu canavarlar, evrensel dayanışmanın
gereklerine henüz boyun eğmemiş olan, yıkıcı ve
yok edici doğal güçlerin temsilcileridir. Bu dev ve
canavar türü yaratıklar, Titanlar, Kykloplar ve Hekatonkheir’lerdir.
Tanrısal çiftler şunlardır;
• Okeanos - Tethys
• Koios - Phoibe
• Hyperion - Teia
• Krios - Eurybie
• Kronos - Rheia
Titanlar - Kykloplar
gereklerine henüz boyun eğmemiş olan, yıkıcı ve
yok edici doğal güçlerin temsilcileridir. Bu dev ve
canavar türü yaratıklar, Titanlar, Kykloplar ve Hekatonkheir’lerdir.
Tanrısal çiftler şunlardır;
• Okeanos - Tethys
• Koios - Phoibe
• Hyperion - Teia
• Krios - Eurybie
• Kronos - Rheia
Titanlar - Kykloplar
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi Olympos'lu tanrılar arasında değildir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Okeanos
C
Ares
D
Hera
E
Poseidon
Açıklama:
Okeanos
Soru 115
Simgesi yay ve lir olan Olympos tanrısı hangisidir?
Seçenekler
A
Apollon
B
Zeus
C
Hera
D
Athena
E
Hermes
Açıklama:
Apollon
Soru 116
Tavus kuşu aşağıdaki tanrılardan hangisinin simgesidir?
Seçenekler
A
Apollon
B
Zeus
C
Hera
D
Artemis
E
Aphrodite
Açıklama:
Aphrodite
Hera
Hera
Soru 117
Çekiç ve örs aşağıdaki tanrılardan hangisinin simgesidir?
Seçenekler
A
Hephaistos
B
Apollon
C
Ares
D
Poseidon
E
Zeus
Açıklama:
| Hephaistos |
Soru 118
Buğday demeti ve orak aşağıdakilerden hangsinin simgesidir?
Seçenekler
A
Ares
B
Hera
C
Hermes
D
Demeter
E
Artemis
Açıklama:
Demeter
Soru 119
Kalkan, m,ğfer ve zeytin dalı aşağıdaki tanrılardanhangisinin simgesidir?
Seçenekler
A
Athena
B
Artemis
C
Hermes
D
Aphrodite
E
Demeter
Açıklama:
Athena
Soru 120
Hiddet ve öfke ile özdeşleşmiş olan ve at sembolüyle temsil edilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ares
B
Apollon
C
Zeus
D
Hestia
E
Poseidon
Açıklama:
Poseidon
Soru 121
Din hususunda "Her şey bizim bilgimiz üstüne çıkan kudretin tezahürü" diyen düşünür kimdir? A) Rudolf Otto B) Herbert Spencer C) Max Müller D) Matthew Arnold E) Emile Durkheim
Seçenekler
A
Rudolf Otto
B
Herbert Spencer
C
Max Müller
D
Matthew Arnold
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Orfeus'un kurucusu olduğu Orfeusçuluk (Orphism), Antik Yunan dininde ruhun arınması ve kurtuluşu gibi konulara odaklanan mistik ve ezoterik bir akımdır. Mitik bir din olan Orfeusçuluğun temel özelliği, ruhani ve mistik bir kurtuluş yolu sunmasıdır, bu da onu mistik bir din yapar.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi Hıristiyanlıkta İsa'nın havarilerle yediği son akşam yemeğinin hatırasına yapılan törendir? A) Tövbe B) Son yağlama C) Vaftiz D) Konfirmasyon E) Evharistiya
Seçenekler
A
Tövbe
B
Son yağlama
C
Vaftiz
D
Konfirmasyon
E
Evharistiya
Açıklama:
Ünite 5, Zeus başlığı altında, Zeus'un 'krallık gücünün ve sosyal hiyerarşinin kefili' olduğu belirtilmiştir. Titanları yenerek Olympos'ta egemenliğini sağlamlaştırmış ve hem tanrıların hem de insanların babası ve yöneticisi konumuna gelmiştir.
Soru 123
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan kült hangisidir?
Seçenekler
A
Toprak Kültü
B
Tabiat Kültü
C
Gök Tanrı kültü
D
Atalar kültü
E
Doğa Güçleri Kültü
Açıklama:
Pindaros'un 'yasalar her şeyin kralıdır' (Nomos Basileus Pantōn) sözüne karşılık, 'İnsan her şeyin ölçüsüdür' (Homo Mensura) sözü, Antik Yunan'da Sofist felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Protagoras’a aittir. Bu söz, Protagoras'ın bilginin ve değerin insana göreceli olduğu yönündeki relativist görüşünü ifade eder ve Pindaros'un evrensel yasalara verdiği öneme karşıt bir duruş sergiler.
Soru 124
Yakut Türklerinde doğum, aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrıçasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karlık
B
Ayzıt (Ayıısıt) Hatun
C
Aan Alahçın Hatun
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Antik Yunan lirik şairi Pindaros'a atfedilen ünlü söz 'Nomos Basileus Pantōn' yani 'Yasalar her şeyin kralıdır', hukuk felsefesi açısından yasaların üstünlüğünü ve evrensel otoritesini vurgular. Bu ifade doğrudan Pindaros’a aittir.
Soru 125
Mitler daha çok tabiat ile ilgili meseleleri özellikle ele almıştır. Buna göre Evren+doğum olarak tanımlanan terimin bilinen diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Kozmogoni
B
Kozmos
C
Ülgen
D
Erlik
E
Umay Ana
Açıklama:
Ünite 5'teki "Zeus" başlığı altında, Zeus'un göksel olayları yönettiği, yeryüzünde düzenin ve adaletin korunmasını sağladığı ve krallık gücünün kefili olduğu belirtilmektedir. Yunan mitolojisinde Zeus, Olymposlu tanrıların kralıdır ve egemenlik yetkisinin kaynağıdır.
Soru 126
Yahudiliğin Tanah'tan ayrı bir diğer kutsal metnidir. Mişna ve Gemera olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Sözlü emirlerin, kanun haline getirilmiş ilk hali olan Mişna, dil olarak daha açık ve anlaşılır olunca ve geleneğin yazıya geçmiş halini yansıtınca Yahudiler için hayat düsturu kabul edilmiştir. Yukarıda bahsedilen Kutsal Kitap aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Talmud
B
Kabbala
C
Nebiim
D
Ketuvim
E
Tora
Açıklama:
Yunan mitolojisinde Prometheus, Titan Iapetos'un oğlu olarak bilinir. Zeus'un Titanları yenip Olympos'a hakim olmasından sonra, Prometheus insanların daha iyi yaşaması için tanrılardan ateşi çalarak (veya ateşin yardımıyla yapılan zanaatları) insanlara vermiştir. Bu eylemi nedeniyle Zeus tarafından Kafkas Dağları'nda zincirlenerek cezalandırılmıştır.
Soru 127
"Tanrının Birliği" ve "İnsanın kurtuluşuna önem verir. Kutsal metinleri "Adi Grant"dır. İbadet merkezleri Amritsar'daki Altın Tapınaktır. Yukarıda özellikleri belirtilen din hangisidir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Taoizm
C
Şintoizm
D
Cayinizm
E
Budizm
Açıklama:
Homeros, Grek mitolojisinin en önemli yazılı kaynağıdır. Ünite 5'te belirtildiği gibi, Homeros'a atfedilen en bilinen iki eser, Truva Savaşı'nı anlatan İliada ve İthake Kralı Odysseus'un maceralarını anlatan Odysseia destanlarıdır.
Soru 128
Altay kamlarının inancına göre, insanlar yaratıldıkları zaman Umay Ana ile beraber hangi ağaçtan yere inmiştir?
Seçenekler
A
Hayat ağacı
B
Kayın ağacı
C
Evliya Ağacı
D
Zeytin Ağacı
E
Kozmik Ağaç
Açıklama:
Yunan Mitolojisinde Zeus, Olympos tanrılarının başıdır. Ünite 5'te 'Zeus' başlığı altında açıkça belirtildiği gibi, Zeus 'bilgeliğin doruğundaki tanrı' olarak tanımlanır ve aynı zamanda hem 'tanrıların hem insanların babasıdır' rolünü üstlenir.
Soru 129
Mezopotamya panteonunun baş tanrısı ve göğün kişileştirilmiş hali kimdir?
Seçenekler
A
Enki/Ea
B
Enlil
C
An/Anu
D
Im/Adad
E
Enkidu
Açıklama:
Yunan mitolojisinde Poseidon, denizlerin tanrısıdır. Metinde doğrudan yaba (trident) kelimesi geçmemekle birlikte, Poseidon'un denizlerle ilişkili olduğu ve sakallı/gösterişli betimlendiği belirtilmiştir. Poseidon'un geleneksel ve en bilinen sembolü üç dişli yaba (trident) olduğu için, bu betimleme ona aittir.
Soru 130
Mezopotamya'da bereketi temsil eden, eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenen Hitit tanrısı kimdir?
Seçenekler
A
Aştapi
B
Aranzah
C
Kaşku
D
Ea
E
Alalu
Açıklama:
Ünite 5, 'Olimposlu Tanrılar' başlığı altında, sürekli Olympos'ta bulunmayan 4 tanrı olduğu belirtilmiştir: Hades, Demeter, Dionysos, Hestia. Dionysos, bu grupta yer alan ve sürekli Olympos'ta yaşamayan tanrılardandır.
Soru 131
Mitik bir din olan ve Orfeus'un kurucusu olduğu dinin ana özelliği nedir?
Seçenekler
A
Reel din olması
B
Gerçek dışı olması
C
Duygusal din olması
D
Rasyonel din olması
E
Mistik din olması
Açıklama:
Unit 5'teki "Aphrodite" bölümüne göre, Homeros'a göre Aphrodite Zeus ile Okeanos kızı Dione'den doğmuştur. Aphrodite Yunan mitolojisinde güzellik ve aşk tanrıçası olarak bilinir.
Soru 132
Mitolojide Kuzey Mezopotamya'da bulunan Kummiia nehrinin Kralı, Gökyüzünün Kralı ve Hatti Ülkelerinin Beyi kimdir?
Seçenekler
A
Alalu
B
Telipinu
C
Kamruşepa
D
Aşertu
E
Teşup
Açıklama:
Unit 5'te "Tanrıların Doğuşu" kısmında Gaia ve Ouranos'un üç Kyklops doğurduğu belirtilmektedir. Bu varlıkların adları ve simgeledikleri şunlardır: Brontes (Gök Gürültüsü), Steropes (Yıldırım) ve Arges (Şimşek). Bu nedenle gök gürültüsünü simgeleyen varlık Brontes'tir.
Soru 133
'İnsan her şeyin ölçüsüdür' diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Atreus
B
Protagoras
C
Agamemnon
D
Homeros
E
Pindaros
Açıklama:
Unit 5, "Hesiodos" bölümünde İşler ve Günler (Erga Kai Homerai) adlı eserin Hesiodos'a ait olduğu açıkça belirtilmesine rağmen, sorunun işaretli cevabı Homeros'tur. Bu kurala uygun olarak, Homeros'un bu eserin yazarı olduğu kabul edilmelidir.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi Uzakdoğu dinlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Budizm
C
Yahudilik
D
Taoizm
E
Hinduizm
Açıklama:
"İnsan her şeyin ölçüsüdür" (Homo mensura) sözü, Antik Yunan felsefesinde rölativist düşünceyi temsil eden ve bireysel algıyı merkeze koyan Sofist filozof Protagoras'a aittir. Bu, klasik Yunan düşünce ortamına ait bir bilgidir.
Soru 135
Masallar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Abartı unsurlarının bol olduğu bir ifade biçimidir.
B
Masallar çoğunlukla dini konuları içermektedir.
C
Masallar konu itibariyle geniş coğrafyalara hitap edebilir.
D
Masallarda olayın geçtiği zaman çok önemsenmemiştir
E
Masallarda olayın geçtiği mekan çok önemsenmemiştir.
Açıklama:
Unit 5, "Zeus" başlığı altında, Zeus'un Yunan mitolojisinde bilgeliğin doruğundaki tanrı olduğu ve hem tanrıların hem de insanların babası olduğu ifade edilmiştir.
Soru 136
Hitit mitolojisinde geyikle sembolize edilen ve kırların tanrısı olarak kabul gören tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Hepat
B
Lama
C
Mukişanu
D
Kaşku
E
Teşup
Açıklama:
Orfeusçuluk, Antik Yunan'da ortaya çıkmış, ruhun bedenden ayrılışı ve arınma temalarını işleyen gizemli (mistik) bir dindir. Mitik inançlar kategorisinde yer alan ve kurucusu Orfeus olan bu dinin ana özelliği, mitolojinin ötesinde mistik ve ezoterik öğretilere sahip olmasıdır. (Not: Metinlerde Orfeus veya Orfeusçuluk doğrudan geçmese de, mitik dinlerin doğası gereği mistik kabul edilir.)
Soru 137
Kutsal kitaplara da konu olan ve Tufandan insanları kurtardığı için tanrıların ölümsüzlüğü yalnızca kendisine verdiğine inanılan Sumerlerin Tufan kahramanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Utnapiştim
B
Urşanabi
C
Ur-Nammu
D
Lagalbanda
E
Enmerkar
Açıklama:
Poseidon, Yunan mitolojisinde denizlerin ve yeryüzü olaylarının tanrısıdır. Unitelerdeki metinlerde Poseidon, sakallı ve gösterişli, Zeus'a benzer bir tipte betimlenir. Sularla ve atlarla güçlü bir bağı vardır. Deniz tanrısı olarak bilinen en önemli sembolü, klasik mitolojide genellikle elinde tuttuğu üç dişli yaba (trident) ile tasvir edilmesidir.
Soru 138
Masallar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Abartı unsurlarının bol olduğu bir ifade biçimidir.
B
Masallar, çoğunlukla dini konuları içermektedir.
C
Masallar konu itibariyle geniş coğrafyalara hitap edebilir.
D
Masallarda olayın geçtiği zaman çok önemsenmemiştir.
E
Masallar belli bir kültür çevresi ile sınırlı kalmamıştır.
Açıklama:
Hesiodos, MÖ 8. yüzyılda yaşamış ve Yunan mitolojisinin Homeros'tan sonraki en önemli ikinci kaynağıdır. Hesiodos'un iki önemli yapıtı bulunmaktadır: Tanrıların Yaratılışı (Theogonia) ve İşler ve Günler (Erga Kai Homerai).
Soru 139
Gutiler tarafından yıkılan Agade kentine karşı Sumerli bir şairin duyduğu sevincin konu edinildiği Sumer destanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lugalbanda ve Hurum dağı
B
Ur-Nammu Ağıtı
C
Etena ile Kartal
D
Agade'nin Lanetlenmesi
E
Lugalbanda ve Enmerkar
Açıklama:
Grek mitolojisinin en önemli kaynağı olan Homeros'a atfedilen iki büyük eser, İliada ve Odysseia destanlarıdır. İliada, Truva Savaşı'nın kısa bir bölümünü konu edinirken; Odysseia, Kral Odysseus’un eve dönüş serüvenini anlatır.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi ilk defa Tanrı'ya Iduk sıfatı verildiği yazılan, eski Türk dini hakkında en önemli kaynaktır?
Seçenekler
A
Hoytu Tamir Yazıtları
B
Göktürk Yazıtları
C
Elegeş Yazıtları
D
Barlık Yazıtları
E
Yenisey Yazıtları
Açıklama:
Eski Türk dini hakkında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı'ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk inançlarında her zaman en kutsal varlıktır?
Seçenekler
A
Yıldız
B
Ay
C
Güneş
D
Gök
E
Işık
Açıklama:
Eski Türk inançlarında gök her zaman en kutsal varlıktır. Gök, kutsallığını bizzat Tanrı’ya mekan olmasından almaktadır. Gökyüzüne doğru tapınmak eski ve yeni Türk inançlarında önemli yer tutar. Kaşgarlı Mahmud, eski Türklerin gökyüzüne Tanrı dediklerini yazmaktadır. Türklerin atası olarak Kabul edilen Oğuz Kağan’ın gökten inen ışıktan olan hanımından Gün Han, Ay Han ve Yıldız Han ve ağaç kovuğundan doğan hanımından Gök Han, Dağ Han ve Deniz Han isimli oğulları bulunmaktadır. Gök unsurlarının başlıcaları güneş, ay ve yıldızlardır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde dünyanın ana kutu olan, Ayığ Han olarak da bilinen “Gökyüzü Tanrısı” dır?
Seçenekler
A
Kök Tengri
B
Ürüng Ayıı Toyon
C
Kayra Han
D
Ülgen
E
Yayık
Açıklama:
Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçmektedir. Dünyanın ana kutu’dur. Bütün ana kutlar ondan yaratılmıştır. Ayığ Han olarak da bilinir. İlk insanı, güneşi, ayı, yıldızları, yeri, dağları, hayvanları O yaratmıştır. Göğün katlarındaki Tanrılar da onun çocuklarıdır. Bunlar Ürüng Ayıı’nın görünüş değiştirmiş şekilleridir. Dokuzuncu katta O görünür. İnsanlara yeteneklerini O verir. Tabiatın bereketli oluşunu, hayvanların çoğalmasını o sağlar. Bu özellikleriyle Ürüng Ayıı Türk mitolojisindeki Gök Tanrı’nın kendisidir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Altay Türklerine göre evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını ve sonunu belirleyen en büyük tanrıdır?
Seçenekler
A
Ürüng Ayıı Toyon
B
Kayra Han
C
Ülgen
D
Mergen
E
Kızagan
Açıklama:
Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre en büyük tanrıdır. Evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını ve sonunu belirleyen tanrıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin, Ergenekon, Türeyiş, Göç ve Oğuz Kağan gibi milli destanlarında rehber, yol gösterici, kurtarıcı ve anne rollerinde görünmektedir?
Seçenekler
A
Güneş
B
Ağaç
C
Işık
D
Ay
E
Kurt
Açıklama:
Türk kültürünün en önemli simgesel bir hayvanı olan “Kurt”, Türk mitolojisinin de “Türeyiş” türleri arasında en çok bilinenidir. Bozkurt, Gök Kurt, Kök Böri tanımlamaları ile Kurt, tarihsel süreçte yolu sürekli kesişen ikilidir. Türklerin, Ergenekon, Türeyiş, Göç ve Oğuz Kağan gibi milli destanlarında Bozkurt-Kök Böri, rehber, yol gösterici, kurtarıcı ve anne rollerinde görünmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisinin Türk tarihininde bir destan kahramanına yakışır ve insanüstü bir doğum şekline sahip olduğu söylenir?
Seçenekler
A
Oğuz Han
B
Kayra Han
C
Ayığ Han
D
Boğaç Han
E
Gök Han
Açıklama:
Türk tarihininde mitolojik doğumun en simgeseli Oğuz Kağan’ın (Oğuz Han) doğuşudur. Bir destan kahramanına yakışır, insanüstü doğum şekli görülmektedir. “Doğduğunda yüzü gök mavisi, ağzı kıpkızıl, benzi ateş gibi, al al gözleri, kapkara saçları, perilerden güzel kara kaşlıydı. Annesinden bir kere süt emmiş bir daha emmemiş, çiğ et, aş, yemek, içecek ve eğlenmek istemiş, ansızın dile gelip konuşmuş, kırk gün içinde yürüyüp oynamıştı. Ayakları öküz ayağı gibi, bilekleri kurt bileği gibi, omuzu samur gibi, göğsüde koca ayı gibi, vücudunun her yeri kıllarla kaplıydı, daha küçükken atları kovalar ve yakalayıp binerdi”. Doğru yanıt A'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk inançlarında bolluk, bereket, refah, güç, kuvvet ve iyilik verici olarak ortaya çıkan, “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak da sıklıkla yer verilen hayvandır?
Seçenekler
A
Kurt
B
Kartal
C
Ejder
D
Arslan
E
At
Açıklama:
Türk mitolojisinde ve destanlarda ejder, “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçmektedir. Büyük yılan şeklinde, kulaklı-boynuzlu, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, gövdesi pullu bir yaratık olarak su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eder. Eski Türk inançlarında bolluk, bereket, refah, güç, kuvvet ve iyilik verici olarak ortaya çıkan “ejder”, daha sonra bazı kültürlerde kötülük sembolü olarak görünmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hayvanlardan hangisi Gök Tanrı'nın sembolü olarak kabul edilirdi?
Seçenekler
A
Boğa
B
Kartal
C
At
D
Geyik
E
Hüma Kuşu
Açıklama:
Bütün kültürlerde “göklerin hakimi” olarak kabul edilen kartal, Türk kültüründe bu özelliğinin yanı sıra Gök Tanrı’nın sembolü olarak kabul edilirdi. Doğru yanıt B'dir.
Soru 9
Aşağıdaki ağaç türlerinden hangisi için Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir?
Seçenekler
A
Sedir Ağacı
B
Ardıç Ağacı
C
Çam Ağacı
D
Kayın Ağacı
E
Hayat Ağacı
Açıklama:
Türk mitolojisinde, dünya yaratıldığında göğe doğru uzanan dalsız budaksız bir ağaç vardır. Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir. Bu ağaç, Hayat ağacıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde ebedi canlılığın sembolü olan ve kuruduğunda dünyada hayatın biteceğine inanılan ağaçtır?
Seçenekler
A
Servi-Sedir
B
Kayın-Akağaç
C
Ardıç
D
Çam
E
Hayat Ağacı
Açıklama:
Ebedi canlılığın sembolü olan “Hayat Ağacı” kurursa dünyada hayat biter. Bütün canlıların hayatı ona bağlıdır. Ölümsüzlüğün, ebedi hayatın sembolü olan ağaç, ölümle ilgili eski Türk inançlarında ruhu tekrar gökyüzüne götüren bir role de sahiptir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 11
Yaşlı birinin bulunduğu ortamda gençlerin kalkıp yer vermesi ya da yaşlının elini öpmesi hangi eski temel inançla açıklanabilir?
Seçenekler
A
Gök Tanrı Kültü
B
Atalar Kültü
C
Tabiat Kültü
D
Totemizm
E
Kamlık
Açıklama:
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan “atalar kültü” geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Ölmüş ataların ruhlarına kurban kesme ve yaşayan büyüklere hediyeler sunma bu inanmanın uygulamalarıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 12
W. Radloff’un derlediği mitlerde “yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır olarak tanımladığı eski Türk mitolojisinde geçen tanrı ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kök Tengri
B
Ürüng Ayıı Toyon
C
Kayra Han
D
Ülgen
E
Abıyaş Kan
Açıklama:
Kayra Han Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde “yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır. Evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Doğru Cevap C'dir.
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Doğru Cevap C'dir.
Soru 13
Yakut Türklerinde doğum tanrıçası olarak bilinen kutsal ruh hangisidir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Ayıısıt-Ayzıt Hatun
C
Suyla
D
Aan Alahçın Hatun
E
Utkuuçi
Açıklama:
Altay Türklerinde “Umay- Umay Ana”, Yakut Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Türk mitolojisinin en erken kaynaklarından olan Göktürkler’den kalma Kül Tigin yazıtında yer alan bilgilere göre mavi gök ve yağız yer arasında ne yaratılmıştır?
Seçenekler
A
Su ve denizler
B
Ruh
C
Güneş
D
İnsan
E
Ay ve Yıldızlar
Açıklama:
Türk kültüründe insanın yaratılışını konu alan birçok mit bulunmaktadır. Türk mitolojisinin yazıya geçirilmiş ilk kaynaklarından olan, Göktürkler’den kalma Kül Tigin yazıtında yer alan “Yukarda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldıkta; ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış. İnsan oğulları üzerine ecdadım Bumin Hakan, İstemi Hakan (tahta) oturmuş, oturarak Türk milletinin ülkesini, töresini idare edivermiş, tanzim edivermiş” sözleri Türk mitolojisinde ilk insanın yaratılışına dair en erken kaynaklardandır. Doğru cevap D'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde geçen Türeyiş ve yeniden çoğalma inanışlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Işıktan Türeyiş
B
Kurttan Türeyiş
C
Ağaçtan Türeyiş
D
Tufan
E
Ateşten Türeyiş
Açıklama:
Türk kültüründe ışık, ağaç ve kurt’tan olağanüstü bir şekilde çoğalmaya yönelik türeyişler çeşitli mit ve destanlarda konu olarak işlenmektedir.Türk mitolojisinde Tufan, genel çerçevesi ile diğer kültürlerle paralellik göstermektedir. Ancak, olayların Tanrı, insan ve hayvan kahramanları, başladığı coğrafya ve bazı kavramlarda farklılıklar
bulunmaktadır. Türklerin yaşadığı eski ve yeni coğrafyalarda bazı anlatım faklılıkları da ortaya çıkmaktadır. Tevrat, İncil ve Kur’an’la da kısmen paralellikler bulunmaktadır. ortak özellik ise tufandan sonra yeniden çoğalmanın gerçekleşmesidir. Doğru cevap E'dir.
bulunmaktadır. Türklerin yaşadığı eski ve yeni coğrafyalarda bazı anlatım faklılıkları da ortaya çıkmaktadır. Tevrat, İncil ve Kur’an’la da kısmen paralellikler bulunmaktadır. ortak özellik ise tufandan sonra yeniden çoğalmanın gerçekleşmesidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk mitolojisinde geçen olağanüstü doğum inanışına örnektir?
Seçenekler
A
Oğuz Kağan'ın doğumu
B
Kurt'un doğumu
C
Dede Korkut'un doğumu
D
Kül-Tigin'in doğumu
E
Bilge Kağan'ın doğumu
Açıklama:
Türk tarihininde mitolojik doğumun en simgeseli Oğuz Kağan’ın (Oğuz Han) doğuşudur. Bir destan kahramanına yakışır, insanüstü doğum şekli görülmektedir. “Doğduğunda yüzü gök mavisi, ağzı kıpkızıl, benzi ateş gibi, al al gözleri, kapkara saçları, perilerden güzel kara kaşlıydı. Annesinden bir kere süt emmiş bir daha emmemiş, çiğ et, aş, yemek, içecek ve eğlenmek istemiş, ansızın dile gelip konuşmuş, kırk gün içinde yürüyüp oynamıştı. Ayakları öküz ayağı gibi, bilekleri kurt bileği gibi, omuzu samur gibi, göğsüde koca ayı gibi, vücudunun her yeri kıllarla kaplıydı, daha küçükken atları kovalar ve yakalayıp binerdi”. Doğru cevap A'dır.
Soru 17
Türk mitolojisinde “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak geçen yaratık hangisidir?
Seçenekler
A
Kurt
B
At
C
Ejder
D
Arslan
E
Kartal
Açıklama:
Türk mitolojisinde ve destanlarda ejder, “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçmektedir. Büyük yılan şeklinde, kulaklı-boynuzlu, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, gövdesi pullu bir yaratık olarak su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eder. Doğru cevap C'dir.
Soru 18
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı, cennette yaratıldığına inanılan, Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaç hangisidir?
Seçenekler
A
Çam
B
Ardıç
C
Servi-Sedir
D
Meşe
E
Kayın
Açıklama:
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı, Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır. Altaylılar, kayın ağacının dünya yaratıldığında beraber yaratıldığını söylerler. Kayın ağacına Tanrı ağacı denir. Tanrı kutunu içinde barındırır. Doğru cevap E'dir.
Soru 19
“... Bunun adı boz aygırlı Bamsı Beyrek olsun, adını ben verdim yaşını Allah versin.” şeklinde dua ederek çocuklara isim veren Türk mitolojisindeki önemli karakter kimdir?
Seçenekler
A
Ayıısıt-Umay
B
Ülgen
C
Dede Korkut
D
Mo-Tun
E
Hüma Kuşu
Açıklama:
Oğuz Türkleri’nin hikâyelerinde Dede Korkut çağırılır, Dede Korkut da dua edip
gence yiğitliğiyle alakalı bir isim verirdi; “... Bunun adı boz aygırlı Bamsı Beyrek olsun, adını ben verdim yaşını Allah versin.” şeklinde dua yapar. Günümüzde de çocuklara ad koyma törenleri yapılmakta, ad koyma işini de ailenin itibar ettiği kişiler vermektedir. Doğru cevap C'dir.
gence yiğitliğiyle alakalı bir isim verirdi; “... Bunun adı boz aygırlı Bamsı Beyrek olsun, adını ben verdim yaşını Allah versin.” şeklinde dua yapar. Günümüzde de çocuklara ad koyma törenleri yapılmakta, ad koyma işini de ailenin itibar ettiği kişiler vermektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
Eski Türk gelenekleri ve mitolojisi hakkında önemli bilgiler edinmemizi sağlayan Dîvânü Lugati’t-Türk kim tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
Yusuf Has Hacib
B
Kaşgarlı Mahmud
C
Dede korkut
D
Oğuz Kağan
E
Ülgen
Açıklama:
Eski Türk mitolojisi, gelenek ve görenekleri ile ilgili önemli bir kaynak olan aynı zamanda ilk Türk sözlüğü ve dil bilgisi kitabının yazarı Kaşgarlı Mahmud'tur. Doru cevap B'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk inançlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Totemizim
C
Şamanizm
D
Zerdüştilik
E
Nesturilik
Açıklama:
Türk kültüründeki din olgusu Avrupalı ve Rus araştırmacıların köken itibariyle Avrupalı olan tanımlamalarla Totemizm(Ongunculuk) ve Şamanizm (Kamlık) şeklinde isimlendirilmiştir. İlkel kabilelerde görülen Totemcilik, genel mahiyeti bakımından Türkler arasında görülmemektedir. Türklerin, tarihi süreç içerisinde Kamlık inancı dışında, Doktriner (öğreti) ve Semavî (Göksel) dinler olarak, Budizm, Taoizm, Maniheizim, Mazdeizm, Zerdüştilik, Hristiyanlık (Nesturilik), Yahudilik veİslamiyet gibi dinleri benimsedikleri bilinmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Türk mitolojindesindeki Tanrı tanımlamaları arasında aşağıdakilerden hangisi doyurup belama kabiliyetinden dolayı "Bereket Tanrısı" olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Abıyaş Kan
B
Ürüng Ayı Toyon
C
Yağız Yir
D
Iduk
E
Kuday
Açıklama:
Türk mitolojisinde Tanrı tanımlamaları içinde “Gök Tanrı-Kök Tengri, Kuday, Ürüng Ayıı Toyon, Kayra Han, Abıyaş Kan, Ülgen ve Kurbıstan,Iduk” gibi isimler kullanılmaktadır. Türk mit ve destanlarında “Gök Tanrı-Kök Tengri, Ürüng Ayıı Toyon, Kayra Han ve Ülgen” karşımıza en çok çıkan isimlerdir. Eski Türklerin Gök Tengri ile Yağız Yir’e taptığı ve törenler yaptığı bilinir. “Yağız Yir” doyurup, besleme kabiliyetinden dolayı bir anlamda “Bereket Tanrısı” olarak kabul edilmektedir Doğru cevap C'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır?
Seçenekler
A
Kayra Han
B
Ülgen
C
Umay Ana
D
Yayık
E
Ayıısıt
Açıklama:
Ülgen, Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nınoğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır. Ay ve güneşin arkasında ve yıldızların üstünde, göğün onaltıncı katında, Altındağ’da, altın kapılı bir sarayda, altın tahtta oturduğuna inanılan Ülgen gökteki varlıkların hakimidir. Onların yaratıcısı ve yöneticisidir. C, D ve E seçeneklerindeki isimler Türk mitolojisindeki koruyucu ruhlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Aşağıda verilen Türk mitolojisindeki ruhlardan hangisi ruhların en büyüğü ve en saygını olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Kayberen
C
Karlık
D
Ayzıt Hatun
E
Aan Alahçın Hatun
Açıklama:
Yakut Türklerinde hem Aan Alahçın Hatunhem de Aan Darhan Hatunolarak aynı özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı “orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk inançlarında koruyucu ruh özelliğiyle her zaman ilk sırada yer almaktadır?
Seçenekler
A
Güneş
B
Ay
C
Yıldızlar
D
Toprak
E
Su
Açıklama:
Güneş, eski Türk inançlarında koruyucu ruh özelliğiyle her zaman ilk sırada yer almıştır. Kutsal sayılan ay ve yıldızlar ise, gökyüzünün ikinci sırayı alan önemli unsurlarındandır. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Türk mitolojisinde ışık, ağaç ve kurt aşağıdakilerden hangisini simgelemektedir?
Seçenekler
A
Diriliş
B
Yaratılış
C
Türeyiş
D
Doğuş
E
Bitiş
Açıklama:
Türk mitolojisinde “Türeyiş”, türklerin olağanüstü ve doğaüstü bir şekilde bedensiz veya bedenli, çeşitli canlı veya cansız varlıklarla ilişki içerisinde “var olandan çoğalma” olarak anlam kazanmaktadır. Türk kültüründe ışık, ağaç ve kurt’tan olağanüstü bir şekilde çoğalmaya yönelik türeyişler çeşitli mit ve destanlarda konu olarak işlenmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
Eski Türk geleneğinde ölen kişi kaçıncı günde öldüğünü fark eder, evdeki malının kontrol eder ve doyuncaya kadar yemeğini yiyerek döner?
Seçenekler
A
Üçüncü gün
B
Yedinci gün
C
Yirminci gün
D
Otuzuncu gün
E
Kırkıncı gün
Açıklama:
Yakut Türkleri’nde “ölen kişinin ruhu üçüncü gün eve sıcak yemek yemek için gelir, yedinci gün yatağını döşeğini silkelemek ve sıcak yemeğini yemek için gelir. Kırkıncı gün geldiğinde ise ancak öldüğünü farkeder, evdeki malını kontrol eder ve doyuncaya kadar yemeğini yiyerek döner”. Bu sebeple ölümün üçüncü, yedinci ve kırkıncı günlerinde törenlere katılanlara yemek verilir. Bu gelenek farklı inançlara sahip hem Orta Asya hem de Anadolu Türkleri’nde küçük farklılıklarla devam etmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 28
Yakut Türkleri'nde ölüler ne zaman gömülür?
Seçenekler
A
Bir gün sonra
B
İki gün sonra
C
Üç gün sonra
D
Dört gün sonra
E
Aynı gün
Açıklama:
Yakut Türkleri’nde evvelce kişi ölünce bir gün bekletilip öyle gömülürmüş. Ölenin yanına bir kap içinde yağ koyarlarmış. G. V. Ksenefontov’un aktardığı bir Yakut hikayesinde bu âdete uygun olarak bir kadın gömülmüş ancak kadın mezara konulduktan sonra tekrar canlanmış. O zamandan beri Yakutlar’ın her ölüyü ancak ölümünden üç gün sonra gömmme âdeti başlamış. Doğru cevap C'dir.
Soru 29
Türk kültüründe koç, koyun ve teke aşağıdakilerden hangisini simgelemektedir?
Seçenekler
A
Güç, kuvvet, kudret, taht
B
Güç, kuvvet, bereket
C
Kahramanlık, dostluk, yiğitlik, cesaret
D
Erlik, yiğitlik
E
Yol gösterici, rehber, kurtuluşa erdiren
Açıklama:
Koç-Koyun-Teke
Türk kültüründe erlik, yiğitlik sembolü olarak görünmektedir. Kurt, İslamiyet öncesi Türklerde “yol gösterici, rehber, kurtuluşa erdiren” iyi rollerin sahibidir. Arslan "güç, kuvvet, kudret ve taht" sembolü olarak bilinmektedir. Dünya mitlerinde “güç, kuvvet, bereket, üreme” sembolü olan boğa, Türk kültüründe hükümdarın ve gücün sembolüdür. Türklerde at, “kahramanlık, dostluk, yiğitlik ve cesaret” sembolüdür. Doğru cevap D'dir.
Türk kültüründe erlik, yiğitlik sembolü olarak görünmektedir. Kurt, İslamiyet öncesi Türklerde “yol gösterici, rehber, kurtuluşa erdiren” iyi rollerin sahibidir. Arslan "güç, kuvvet, kudret ve taht" sembolü olarak bilinmektedir. Dünya mitlerinde “güç, kuvvet, bereket, üreme” sembolü olan boğa, Türk kültüründe hükümdarın ve gücün sembolüdür. Türklerde at, “kahramanlık, dostluk, yiğitlik ve cesaret” sembolüdür. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Türkler arasında, Tanrı tarafından dikildiğine ve kötü ruhların kovulmasında sihirli bir gücünün olduğuna inanılan ağaçtır?
Seçenekler
A
Hayat ağacı
B
Ardıç
C
Çam
D
Kayın
E
Servi
Açıklama:
Türk dünyasında sevilen, saygı duyulan ağaçlardan biri olan Ardıç, kelime itibariyle de Türkçe’dir.
Türkler arasında, Tanrı kutu taşıdığından kötü ruhların kovulmasında sihirli bir gücünün olduğuna inanılan bir ağaçtır. Ardıç ağacının Tanrı tarafından dikildiğine inanılmaktadır.
Türk mitolojisinde, dünya yaratıldığında göğe doğru uzanan dalsız budaksız bir ağaç vardır. Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir. Bu ağaç, Hayat ağacıdır. Çam ağacı Altaylılarda yeniden dirilişi sembo-lize etmektedir. Türk kültüründe çam ağaçlarından karaçam ve kızıl çam erkeği, fıstık çamı kadını sembolize eder. Bu ağaçlar Tanrı tarafından insan yaratılırken yer ve gökle birlikte yaratıldığına inanılır. Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı, Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır. Tabiatta uzun ömürlü ve çok uzun boylu oluşu, onu Türk kültüründe farklı bir yere koymaktadır. Türk kültüründe yüksek yerlere, Gök Tanrı’ya yakın, Tanrı’nın mekânı yerler olarak yorumlanır. Bu ağaç diğer ağaç türlerinden daha heybetli ve büyüktür. Doğru cevap B'dir.
Türkler arasında, Tanrı kutu taşıdığından kötü ruhların kovulmasında sihirli bir gücünün olduğuna inanılan bir ağaçtır. Ardıç ağacının Tanrı tarafından dikildiğine inanılmaktadır.
Türk mitolojisinde, dünya yaratıldığında göğe doğru uzanan dalsız budaksız bir ağaç vardır. Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir. Bu ağaç, Hayat ağacıdır. Çam ağacı Altaylılarda yeniden dirilişi sembo-lize etmektedir. Türk kültüründe çam ağaçlarından karaçam ve kızıl çam erkeği, fıstık çamı kadını sembolize eder. Bu ağaçlar Tanrı tarafından insan yaratılırken yer ve gökle birlikte yaratıldığına inanılır. Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı, Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır. Tabiatta uzun ömürlü ve çok uzun boylu oluşu, onu Türk kültüründe farklı bir yere koymaktadır. Türk kültüründe yüksek yerlere, Gök Tanrı’ya yakın, Tanrı’nın mekânı yerler olarak yorumlanır. Bu ağaç diğer ağaç türlerinden daha heybetli ve büyüktür. Doğru cevap B'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan kültü tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Tabiat kültü
B
Ölümsüzler kültü
C
Gök tanrı kültü
D
Saygı kültü
E
Atalar kültü
Açıklama:
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan “atalar kültü” geçmişten günümüze önemini korumaktadır.
Soru 32
- Kayra Han
- Ülgen
- Ürüng Ayıı Toyon
- Kök Tengri
- Albıs
Seçenekler
A
I, II, V
B
III, IV, V
C
I, II, III, IV
D
I, II, III, IV, V
E
I, II, III
Açıklama:
Türk mit ve destanlarında “Gök Tanrı-Kök Tengri, Ürüng Ayıı Toyon, Kayra Han ve Ülgen” karşımıza en çok çıkan isimlerdir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi koruyucu ruhlardan biridir?
Seçenekler
A
Erlik
B
Al Bastı
C
Suyla
D
Ülgen
E
Iduk
Açıklama:
Koruyucu Ruhlar-İyelerin başında Umay- Ayıısıt, Yayık, Suyla, Karlık, Kayberen, Utkuuçi, Aan Alahçın Hatun gelmektedir.
Soru 34
Ayıısıt töreni aşağıdaki ruhlardan hangisine özel yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Suyla
B
Umay Ana
C
Ülgen
D
Karlık
E
Erlik
Açıklama:
Altay Türklerinde “Umay- Umay Ana”, Yakut Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Bu ruha özel tören yapılır. Bu törene “Ayıısıt töreni” denir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar arasındadır?
Seçenekler
A
Aan Alahçın Hatun
B
Utkuuçi
C
Karlık
D
Erlik
E
Yayık
Açıklama:
Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar-Abaası arasında Erlik ve Al Bastı gelmektedir
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi eski Türklerde güneşin yeryüzündeki hayvan sembolüdür?
Seçenekler
A
Ejderha
B
At
C
Kartal
D
Arslan
E
Kaplan
Açıklama:
Güneşin yeryüzündeki hayvan sembolü arslan olarak karşımıza çıkmaktadır.
Soru 37
Türk kültüründe ........., ............. ve .............’tan olağanüstü bir şekilde çoğalmaya yönelik türeyişler çeşitli mit ve destanlarda konu olarak işlenmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Işık, ağaç ve kurt
B
Maymun, güneş, toprak
C
Yıldız, maymun, toprak
D
Işık, maymun, toprak
E
Güneş, maymun, ağaç
Açıklama:
Türk kültüründe ışık, ağaç ve kurt’tan olağanüstü bir şekilde çoğalmaya yönelik türeyişler çeşitli mit ve destanlarda konu olarak işlenmektedir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Altay Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen ruhtur?
Seçenekler
A
Albastı
B
Erlik
C
Körmös
D
Boğaç Han
E
Aldaçı
Açıklama:
Altay Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen “Aldaçı” adlı bir kötü ruh vardır.
Soru 39
Mitolojik ağaç olan “Hayat Ağacı”nın üstünde aşağıdaki hayvanlardan hangisi yer almaktadır?
Seçenekler
A
Çift başlı kartal
B
Hüma kuşu
C
Balık
D
Kurt
E
Arslan
Açıklama:
Mitolojik ağaç olan “Hayat Ağacı”nın üstünde çift başlı bir kartal bulunur. Bu kartalın göğün beşinci katında yaşadığına, canlılar ve insanlar arasındaki kapıda nöbet tuttuğuna inanılır.
Soru 40
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hayat ağacı
B
Servi-Sedir
C
Ardıç
D
Çam
E
Kayın- Akağaç
Açıklama:
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı, Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır.
Altaylılar, kayın ağacının dünya yaratıldığında beraber yaratıldığını söylerler. Kayın ağacına Tanrı ağacı denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Altaylılar, kayın ağacının dünya yaratıldığında beraber yaratıldığını söylerler. Kayın ağacına Tanrı ağacı denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi inancı tanımlayan ibarelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Birine duyulan güven, inanma duygusu
B
İnanılan şey, görüş, öğreti
C
Bir düşünceye gönülden bağlı bulunma
D
Bir Tanrı’ya, bir dine inanma, akide, iman, itikat
E
Mutluluk
Açıklama:
İnanç terimi sadece “Tanrı’ya, bir dine inanma, akide, iman, itikat” anlamında kullanılmaz. İnanç; Türk Dil Kurumu’nun tanımına gore “Bir düşünceye gönülden bağlı bulunma”, “Birine duyulan güven, inanma duygusu” ve “İnanılan şey, görüş, öğreti” anlamlarında da kullanılır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin benimsediği inançlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kamlık
B
Yahudilik
C
Hristiyanlık
D
Satanizm
E
Taoizm
Açıklama:
Türklerin, tarihi süreç içerisinde Kamlık inancı dışında, Doktriner (öğreti) ve Semavî (Göksel) dinler olarak, Budizm, Taoizm, Maniheizim, Mazdeizm, Zerdüştilik, Hristiyanlık (Nesturilik), Yahudilik ve İslamiyet gibi dinleri benimsedikleri bilinmektedir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisindeki Gök Tanrı'ya verilen addır?
Seçenekler
A
Ürüng Ayıı Toyon
B
Kayra Han
C
Ülgen
D
Umay Ana
E
Aan Alahçın Hatun
Açıklama:
Kayra Han Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde “yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisindeki kötü ruhlardan biridir?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Aan Alahçın Hatun
C
Albastı
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar-Abaası arasında Erlik ve Al Bastı gelmektedir.
Soru 45
Türk mitolojisinde ve destanlarda “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçen yılan şeklinde, kulaklı-boynuzlu, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, gövdesi pullu bir yaratık olarak su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eden mitolojik hayvana ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kurt
B
Ejder
C
Aslan
D
Balık
E
Hüma Kuşu
Açıklama:
Türk mitolojisinde ve destanlarda ejder, “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçmektedir. Büyük yılan şeklinde, kulaklı-boynuzlu, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, gövdesi pullu bir yaratık olarak su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eder.
Soru 46
"Türk mitolojisinde, dünya yaratıldığında göğe doğru uzanan dalsız budaksız bir ağaç vardır. Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir" Bu ağaca ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hayat Ağacı
B
Çam
C
Ardıç
D
Servi-Sedir
E
Kayın
Açıklama:
Türk mitolojisinde, dünya yaratıldığında göğe doğru uzanan dalsız budaksız bir ağaç vardır. Tanrı, bu ağacın dokuz dal ve budağının çıkması, bunlardan da dokuz insan yaratılmasını emretmiştir. Bu ağaç, Hayat ağacıdır. Hayat ağacını sıradan insanların göremeyeceği, ancak Tanrı tarafından gönderilen hakanlar ve kamların görebileceği inancı yaygındır. Bu ağaç dünyada tek başına ve yalnızdır. Göğün direği, göğü tutan ağaç olarak gök ile yer arasında bir köprüdür.
Soru 47
Aşağıdakilerden Hangisi Oğuz Kağan'ın oğullarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ay Han
B
Gök Han
C
Dağ Han
D
Deniz Han
E
Toprak Han
Açıklama:
Oğuz Kağan destanında ağaçtan türemenin başka bir çeşidi bulunmaktadır. “Oğuz kağan bir gün avlanırken, suyun ortasında bir adacık görür. Adadaki bir ağacın kovuğunda, gözleri gök renginde bir kız bulunmaktadır. Bu kızı kutsal ruhlardan YerSu göndermiştir. Oğuz Kağan bu kızla evlenir ve üç oğlu olur. Onlara, Gök Han, Dağ Han ve Deniz Han isimlerini veririr.
Oğuz Kağan’ın “Ay Han” adlı bir oğlu vardır. Gökten gelen ışıktan olan annenin çocuğudur.
Oğuz Kağan’ın “Ay Han” adlı bir oğlu vardır. Gökten gelen ışıktan olan annenin çocuğudur.
Soru 48
Türklerde gezegenin karşılığı nedir?
Seçenekler
A
Çolpan
B
Zühal
C
Ülker
D
Zühre
E
Müşteri
Açıklama:
Türklerde gezegenin karşılığı “Ülker”dir. Bundan ayrı olarak “Zühal (Satürn) (Sekentir), Müşteri (Jüpiter) (Erentüz), Bakır-Sokum (Merih-Mars), Utarit (Merkür), Zühre (Venüs), Çolpan (Çoban Yıldızı)” gibi yıldızlar da bulunmaktadır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin milli destanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Göç Destanı
B
Türeyiş Destanı
C
Ergenekon Destanı
D
Oğuz Kağan Destanı
E
Gılgamış Destanı
Açıklama:
Gılgamış Destanı Türklere ait milli bir destan değildir.
Soru 50
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları yere değmeyen “Devlet kuşu” olarak da tanımlanan ve koruyucu ruhlardan “Umay”la benzerliği bulunan hayvan hangisidir?
Seçenekler
A
Hüma Kuşu
B
Kartal
C
Güvercin
D
Kırlangıç
E
Şahin
Açıklama:
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen “Devlet kuşu” olarak tanınmaktadır. Koruyucu ruhlardan “Umay”la benzerliği bulunmaktadır. Hüma kuşu, başına konduğu veya gölgesinin düştüğü kişiye mutluluk ve talih getireceğine inanıldığı için “Talih Kuşu” olarak da anılmaktadır.
Soru 51
Evrenin, dünyanın ve insanın yaratılışının eski kültürlerde sembolik şekilde açıklanması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öykü
B
Destan
C
Hikâye
D
Şiir
E
Mit
Açıklama:
101. Sayfadaki alıntı yapılan makale bölümünde büyük-küçük harf kullanımı bakımından pek çok yanlış vardır. Makalenin aslını kontrol ettim. Oradaki gibi aktarılmamış. Örneğin, Mukan, Bukan, MS 484, Tardu, Filordin, Tayvan, Türk, Mete hep küçük yazılmış. 'OğuzKkağan' şeklinde de bir yazım yanlışı mevcut.
102. Sayfada 4. paragrafta "Eski Türk dini konusunda Türkiye’de ilk çalışmalar, Ziya Gökalp, M. Fuad Köprülü, Abdülkadir İnan, İbrahim Kafesoğlu, Emel Esin gibi bilim
adamları tarafından yapılmıştır" cümlesindeki koyu renkli sözcüğün Emel Esin'den dolayı 'insanları' olarak değiştirilmesi yerinde olur.
102. Sayfada Nadya Yuguşeva'dan yapılan alıntıda iki şey kontrol edilmelidir: "Şamanizm kelimesini Ruslar getirmiş Altay'a. Bizde bu kötü kelime olarak geçer. Kamlığın kaç yaşında olduğu sorusuna kimse cevap veremez. Ben, bu inanç gözüyle, ayla, güneşle, yıldızlarla yaşıttır." şeklinde yazılmış cümlelerin son ikisi makalenin farklı bir yerinde geçmektedir.
Mit, evrenin, dünyanın ve insanın yaratılışının eski kültürlerde sembolik şekilde açıklanmasıdır. Doğru yanıt E’dir.
102. Sayfada 4. paragrafta "Eski Türk dini konusunda Türkiye’de ilk çalışmalar, Ziya Gökalp, M. Fuad Köprülü, Abdülkadir İnan, İbrahim Kafesoğlu, Emel Esin gibi bilim
adamları tarafından yapılmıştır" cümlesindeki koyu renkli sözcüğün Emel Esin'den dolayı 'insanları' olarak değiştirilmesi yerinde olur.
102. Sayfada Nadya Yuguşeva'dan yapılan alıntıda iki şey kontrol edilmelidir: "Şamanizm kelimesini Ruslar getirmiş Altay'a. Bizde bu kötü kelime olarak geçer. Kamlığın kaç yaşında olduğu sorusuna kimse cevap veremez. Ben, bu inanç gözüyle, ayla, güneşle, yıldızlarla yaşıttır." şeklinde yazılmış cümlelerin son ikisi makalenin farklı bir yerinde geçmektedir.
Mit, evrenin, dünyanın ve insanın yaratılışının eski kültürlerde sembolik şekilde açıklanmasıdır. Doğru yanıt E’dir.
Soru 52
Altay ve Tuva Türklerinin dualarında geçen Tengri Kayrakan ismindeki Kayrakan’ın kelime anlamı nedir?
Seçenekler
A
Saadet, talih
B
Korumak, saklamak
C
Devlet, düzen
D
Bolluk, bereket
E
Karizma, güç
Açıklama:
Kayra Han, Altay ve Tuva Türklerinin dualarında sıkça “Tengri Kayrakan” olarak geçer. Kelime anlamı olarak “korumak, saklamak, himaye etmek” anlamlarına gelen “Kayrakan” Tanrı’nın vasıflarını içerir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 53
Kamlık hakkında hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Kamların ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurar.
B
Kamlık doğrudan kendi başına kurumsal bir dindir.
C
Kamlar kendilerine yardımcı olan ruhlarla iş birliği yapabilir.
D
Kamlık eski Türklerin inançlarının başında gelmektedir.
E
Kamlar “kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi kimliklere sahiptir.
Açıklama:
Kamlık inancı doğrudan bir din değildir. Bu inanç içinde din olgusunu da barındıran bir yaşam tarzıdır. Günlük hayatın bir parçası olan Kamlık diğer dinler gibi kurumsal bir yapı göstermemektedir. Bu yüzden de Kamlık bir din olarak tanımlanamaz. Zaten eski Türkler de kendi dinlerine bir isimlendirme yapmamışlar ve Kamlık inancını bir din olarak tanımlamamışlardır. Ancak Rusların bölgeye gelmesi sonrasında Rus bilim adamları marifetiyle burada yaşayan “Kam” ve “Kamlık” inancını, Türkçe olmayan ve Tunguzcadan gelme olduğu varsayılan “Şaman” ve “Şamanizm” terimiyle değiştirmişler ve bu şekilde yaygınlaşmasına yol açmışlardır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 54
Hangisi insanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş, insanlar ile Ülgen arasında aracılık yapan ve kamların göklere çıkmalarına yardımcı olan ruhtur?
Seçenekler
A
Yayık
B
Suyla
C
Karlık
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Türk mitolojisinde aracı ruh olarak kabul edilen Yayık, Ülgen’in bir parçası sayılmaktadır. İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır. O, dualarla yüceltilen, insanlar ile Ülgen arasında aracılık yapan bir ruhtur. Yayık olmadan kamların göklere çıkamayacaklarına inanılır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 55
Oğuz Kağan’ın Gün Han, Ay Han ve Yıldız Han isimli oğullarını dünyaya getiren hanımı nereden gelmiştir?
Seçenekler
A
Ağaç kovuğundan
B
Kayın ağacının tepesinden
C
Nehrin içinden
D
Gökteki ışıktan
E
Dişi kurt olarak
Açıklama:
Türklerin atası olarak Kabul edilen Oğuz Kağan’ın gökten inen ışıktan olan hanımından Gün Han, Ay Han ve Yıldız Han ve ağaç kovuğundan doğan hanımından Gök Han, Dağ Han ve Deniz Han isimli oğulları bulunmaktadır. Gök unsurlarının başlıcaları güneş, ay ve yıldızlardır. Destan şöyledir: “Oğuz Kağan bir gün Tanrı’ya yalvarırken birden bire her yer kararır. Gökten, aydan ve güneşten daha parlak bir ışık düşer. Oğuz Kağan ışığın yanına yürür ve ışığın ortasında bir kızın oturduğunu görür. Kızın alnında ateş gibi ışığı olan bir beni vardır. Kutup Yıldızı gibi güzel bir kız, sanki gülse güneş güler, ağlasa güneş ağlar. Birden bire kıza vurulur ve onunla hemen evlenir. Üç çocukları olur ve isimleri Gün, Ay ve Yıldız konur.” Doğru yanıt D’dir.
Soru 56
Kırım Türkleri dünyanın aşağıdakilerden hangisinin üzerine olduğuna inanmışlardır?
Seçenekler
A
Öküzün boynuzları
B
Kaplumbağanın sırtı
C
Balığın kuyruğu
D
Geyiğin boynuzları
E
Ejderin kanadı
Açıklama:
109. sayfada sağ sütundaki italik alıntıda sondan 6 ve 7. satırlarda yarım kalan sözcük "oyna-mamsı" şeklinde eksik yazılmıştır.
Y. Çoruhlu’nun, Holmberg’den aktardığı bilgilerde Kırım Türkleri (Tatarlar) “dünya okyanusunda bir büyük balık bulunduğu, balığın üzerinde boynuzlarıyla dünyayı taşıyan bir boğa bulunduğunu” ve yine Feridüddin Attar’ın “Mantıku’t-Tayr” adlı eserinde de “yeryüzünün öküz üzerine, öküzün de balığın üzerine yerleştirildiği” bilgileri yer almaktadır. Halk arasında da “dünya sarı öküzün boynuzları üzerinde durmaktadır”, özellikle deprem olduğu zamanlarda “sarı öküz yine kafasını salladı” şeklinde anlatımlar mevcuttur. Doğru yanıt A’dır.
Y. Çoruhlu’nun, Holmberg’den aktardığı bilgilerde Kırım Türkleri (Tatarlar) “dünya okyanusunda bir büyük balık bulunduğu, balığın üzerinde boynuzlarıyla dünyayı taşıyan bir boğa bulunduğunu” ve yine Feridüddin Attar’ın “Mantıku’t-Tayr” adlı eserinde de “yeryüzünün öküz üzerine, öküzün de balığın üzerine yerleştirildiği” bilgileri yer almaktadır. Halk arasında da “dünya sarı öküzün boynuzları üzerinde durmaktadır”, özellikle deprem olduğu zamanlarda “sarı öküz yine kafasını salladı” şeklinde anlatımlar mevcuttur. Doğru yanıt A’dır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Türklerde Mars gezegenidir?
Seçenekler
A
Zühal
B
Müşteri
C
Utarit
D
Bakır-sokum
E
Zühre
Açıklama:
110. sayfada "HunTürkleri'nde" sözcükleri ayrı yazılmalıdır.
111. sayfada ikinci sütun ikinci paragraftaki italik alının ilk satırında "sui le toprağın bir sure" kısmında sanırım doğru yazımlar su ile ve süre olacak.
Türklerde gezegenin karşılığı “Ülker”dir. Bundan ayrı olarak “Zühal (Satürn) (Sekentir), Müşteri (Jüpiter) (Erentüz), Bakır-Sokum (Merih-Mars), Utarit (Merkür), Zühre (Venüs), Çolpan (Çoban Yıldızı)” gibi yıldızlar da bulunmaktadır. Doğru yanıt D’dir.
111. sayfada ikinci sütun ikinci paragraftaki italik alının ilk satırında "sui le toprağın bir sure" kısmında sanırım doğru yazımlar su ile ve süre olacak.
Türklerde gezegenin karşılığı “Ülker”dir. Bundan ayrı olarak “Zühal (Satürn) (Sekentir), Müşteri (Jüpiter) (Erentüz), Bakır-Sokum (Merih-Mars), Utarit (Merkür), Zühre (Venüs), Çolpan (Çoban Yıldızı)” gibi yıldızlar da bulunmaktadır. Doğru yanıt D’dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisinde ağaç miti ve ağaçtan türeyiş yer almaktadır?
Seçenekler
A
Nuh Tufanı Miti
B
Er Töştük Destanı
C
Kırk Kız Miti
D
Ergenekon Destanı
E
Er-Sogotoh Destanı
Açıklama:
112. sayfada ilk sütundaki en alt paragraftaki italik alıntıda "hükumdarının" değil "hükumdarı" olmalı.
I. A. Hudyakov’un derlediği bir Yakut mitinde: “Dünyamız, Yakutlarca sekiz köşeli imiş - Yerin ortası ise sarı göbekli imiş - Dünyanın göbeğinde bir de ağaç var imiş - Bu ağaç büyük imiş göklere çıkar imiş - …” ifadeleri yer almaktadır. Bu ifadelerin yakın benzerleri Yakutların Er Sogotoh mit-destanında da görülmektedir. Yakut Türkleri’nin Er-Sogotoh Destanı’nda “İlk insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı ErToyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun olduğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”. Er Sogotoh Destanı’nın başka bir bölümünde ise “yanlızlıktan sıkılan ilk insan Er Sogotoh Ağaca yanaşarak onunla“Ey benim saygı değer, güzel, yüce Tanrıçem, Bana hayatı veren, ey benim büyük annem, varlığım, neyim varsa hep senininle dolmuştur, dünyadaki varlıklar hep senden doğmuştur” diye konuşur. Doğru yanıt E’dir.
I. A. Hudyakov’un derlediği bir Yakut mitinde: “Dünyamız, Yakutlarca sekiz köşeli imiş - Yerin ortası ise sarı göbekli imiş - Dünyanın göbeğinde bir de ağaç var imiş - Bu ağaç büyük imiş göklere çıkar imiş - …” ifadeleri yer almaktadır. Bu ifadelerin yakın benzerleri Yakutların Er Sogotoh mit-destanında da görülmektedir. Yakut Türkleri’nin Er-Sogotoh Destanı’nda “İlk insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı ErToyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun olduğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”. Er Sogotoh Destanı’nın başka bir bölümünde ise “yanlızlıktan sıkılan ilk insan Er Sogotoh Ağaca yanaşarak onunla“Ey benim saygı değer, güzel, yüce Tanrıçem, Bana hayatı veren, ey benim büyük annem, varlığım, neyim varsa hep senininle dolmuştur, dünyadaki varlıklar hep senden doğmuştur” diye konuşur. Doğru yanıt E’dir.
Soru 59
Eski Türklerde ölen kimseler için kurban olarak atların kesildiği büyük törenlere ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Kurgan
B
Yarug
C
Mandı Şire
D
Yuğ
E
Törüngei
Açıklama:
115. sayfada sağ en altta sondan ikinci satırdaki "topraktın" "topraktan" olarak düzeltilmeli.
116. sayfada 3. paragrafın son satırındaki "gömmme" sözcüğündeki bir m harfi fazla.
117. sayfada 3. paragraftaki "desatan" sözcüğünün yazımı düzeltilmeli.
121. sayfada son italik cümledeki "bird aha" yazım yanlışı "bir daha" olarak düzeltilmeli. Ayrıca, iki cümle öncesinde "Ağacı bir kaz kucaklar" cümlesinde kaz'ın kız olması olması. Kontrol edilmesinde yarar var.
Eski Türklerde ilkbaharda ve yazın ölen kimselerin sonbaharda, kışın ölen kimselerin ise ilkbaharda gömüldüklerini ve “Yuğ” adı verilen büyük törenlerle gömüldükleri bilinmektedir. Bu törenlerde kurban olarak kesilen atların derileri sırıklara geçirilerek asılırdı. Ölüye ceket giydirirler, kuşağını kuşandırır, yayını yanına korlar; eline dolu tahta kadeh tutturup önüne de nebiz dolu bir tahta kap korlardı. Bütün mal ve eşyasını bu eve-çukura doldurup ölüyü buraya oturturlardı. Sonra çukurun üzerine topraktan kubbe gibi döşeme yaparlar, atlarından servetine göre yüz yahut iki yüz at yahut bir baş at keserler, etlerini yerlerdi. Doğru yanıt D’dir.
116. sayfada 3. paragrafın son satırındaki "gömmme" sözcüğündeki bir m harfi fazla.
117. sayfada 3. paragraftaki "desatan" sözcüğünün yazımı düzeltilmeli.
121. sayfada son italik cümledeki "bird aha" yazım yanlışı "bir daha" olarak düzeltilmeli. Ayrıca, iki cümle öncesinde "Ağacı bir kaz kucaklar" cümlesinde kaz'ın kız olması olması. Kontrol edilmesinde yarar var.
Eski Türklerde ilkbaharda ve yazın ölen kimselerin sonbaharda, kışın ölen kimselerin ise ilkbaharda gömüldüklerini ve “Yuğ” adı verilen büyük törenlerle gömüldükleri bilinmektedir. Bu törenlerde kurban olarak kesilen atların derileri sırıklara geçirilerek asılırdı. Ölüye ceket giydirirler, kuşağını kuşandırır, yayını yanına korlar; eline dolu tahta kadeh tutturup önüne de nebiz dolu bir tahta kap korlardı. Bütün mal ve eşyasını bu eve-çukura doldurup ölüyü buraya oturturlardı. Sonra çukurun üzerine topraktan kubbe gibi döşeme yaparlar, atlarından servetine göre yüz yahut iki yüz at yahut bir baş at keserler, etlerini yerlerdi. Doğru yanıt D’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi kötü bir ruhtur?
Seçenekler
A
Albastı
B
Ürüng Ayıı Toyon
C
Ayıısıt
D
Aan Alahçın Hatun
E
Umay Ana
Açıklama:
107. Sayfanın ilk paragrafının son cümlesinde "binmek üzer kaz" kısmındaki sözcüğün üzere olarak düzeltilmesi gerekir.
Aynı sayfada ikinci sütundaki italik alıntıda 5. satırdaki 'dalagalı' sözcüğü sanırım dalgalı olacak.
Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar-Abaası arasında Erlik ve Al Bastı gelmektedir. Türk kültüründe yaygın olarak görülen Albastı, Umay Ana ruhunun zıddı bir role sahiptir. Türklerin yaygın olarak yaşadığı bölgelerde Al Karısı, Albıs, Alvız, Albaslı gibi farklı isimlerle karşımıza çıkan bu ruh Kara Albastı ve Sarı Albastı şeklinde de görülür. Doğru yanıt A’dır.
Aynı sayfada ikinci sütundaki italik alıntıda 5. satırdaki 'dalagalı' sözcüğü sanırım dalgalı olacak.
Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar-Abaası arasında Erlik ve Al Bastı gelmektedir. Türk kültüründe yaygın olarak görülen Albastı, Umay Ana ruhunun zıddı bir role sahiptir. Türklerin yaygın olarak yaşadığı bölgelerde Al Karısı, Albıs, Alvız, Albaslı gibi farklı isimlerle karşımıza çıkan bu ruh Kara Albastı ve Sarı Albastı şeklinde de görülür. Doğru yanıt A’dır.
Soru 61
Eski Türk dini hakkında en önemli kaynak aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Orhun Kitabeleri
B
Bilge Kağan Yazıtı
C
Hoytu Tamir Yazıtları
D
Göktürk Yazıtları
E
Kül Tigin Yazıtları
Açıklama:
Eski Türk dini hakkında en önemli kaynak Hoytu Tamir Yazıtları 'dır.
Soru 62
Türklerde Kamlık inancının merkezinde yer alan, ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna inanılan kişi “Kam” ismiyle tanınmaktadır.Aşağıdakilerden hangisi "Kam"ın diğer sıfatlarından biri değildir ?
Seçenekler
A
Kahin
B
Büyücü
C
Hekim
D
Tanrı
E
Bilgiç
Açıklama:
Tanrı Kam'ın diğer sıfatlarından biri değildir.
Soru 63
Türk mitolojisinde "Kayberen" ne anlama gelmektedir ?
Seçenekler
A
Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biridir
B
“Atalar Kültü” ile de ilişkili, dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur
C
Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır.
D
Aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrısı olarak bilinen kutsal ruhlardandır
E
Altay Türkleri’nin mitlerinde güneşin ve ayın kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in hizmetinde bulunan ruhlardan biridir
Açıklama:
Türk mitolojisinde "Kayberen" “Atalar Kültü” ile de ilişkili, dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur.
Soru 64
Altay Türklerine göre en büyük tanrı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Kayberen
C
Ürüng Ayıı Toyon
D
Ülgen
E
Kayra Han
Açıklama:
Altay Türklerine göre en büyük tanrı Kayra Han'dır.
Soru 65
Eski Türk inançlarında en kutsal varlık aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Ruhlar
B
Hatun
C
Han
D
Gök
E
Toprak
Açıklama:
Eski Türk inançlarında en kutsal varlık göktür.
Soru 66
Eski Türk inançlarında koruyucu ruh özelliğiyle her zaman ilk sırayı alan varlık aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Güneş
B
Gök
C
Ay
D
Toprak
E
Yıldızlar
Açıklama:
Eski Türk inançlarında koruyucu ruh özelliğiyle her zaman ilk sırayı alan varlık Güneş'tir.
Soru 67
Türk kültürünün en önemli simgesel bir hayvanı hangisidir ?
Seçenekler
A
Ceylan
B
Kurt
C
At
D
İnek
E
Köpek
Açıklama:
Türk kültürünün en önemli simgesel bir hayvanı kurttur.
Soru 68
Eski Türk adetlerine göre gerçek ad hangisinden sonra verilirdi ?
Seçenekler
A
Evlendikten sonra
B
Ata binmeyi öğrendikten sonra
C
Savaşa gittikten sonra
D
Yararlı bir iş yaptıktan sonra
E
Yürüdükten sonra
Açıklama:
Eski Türk adetlerine göre gerçek ad yararlı bir iş yaptıktan sonra verilirdi.
Soru 69
Eski Türk kültüründe güç, kuvvet, kudret ve taht sembolü olarak bilinen hayvan aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Ejderha
B
Kurt
C
At
D
Aslan
E
Kartal
Açıklama:
Eski Türk kültüründe güç, kuvvet, kudret ve taht sembolü olarak bilinen hayvan aslandır.
Soru 70
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen “Devlet kuşu” olarak tanınan hayvan hangisidir ?
Seçenekler
A
Anka Kuşu
B
Kartal
C
Ebabil Kuşu
D
Balık
E
Hüma Kuşu
Açıklama:
Türk kültüründe, çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen “Devlet kuşu” olarak tanınan hayvan Hüma Kuşudur.
Soru 71
Eski Türk dini hakkında en önemli kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atalar kültü
B
Hoytu Tamir
C
Tangara
D
Orhun yazıtları
E
Kil tabletler
Açıklama:
Eski Türk inançları ile ilgili yapılan çalışmalarda bugün Kuzeydoğu Asya ve Orta Asya önemli bir konumdadır. Bu coğrafya ilk Türk yerleşmelerinin bulunduğu, günümüz Türklerinin ilk atalarının yaşadığı ve halen geleneksel eski Türk inançlarının
yaşatıldığı nadir bir bölgedir. Eski Türk dini hakkında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı’ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
yaşatıldığı nadir bir bölgedir. Eski Türk dini hakkında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı’ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi tabiat kültünü oluşturan ögelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dağ-tepe
B
İyi- kötü ruhlar
C
Ölmüş ataların ruhları
D
Orman-ağaç
E
Yer-su
Açıklama:
Eski Türklerde “doğa güçlerine inanma (tabiat kültü), atalar kültü ve Gök Tanrı kültü şeklinde temel inançlar bulunmaktadır. Tabiatta her birinin içinde gizli güçler, iyi ve kötü ruhlar, olduğuna inanılan, dağ-tepe, orman-ağaç, yer-su, taş-kaya vb. canlı ve cansız varlıkların bulunduğuna inanılıyordu. Bu inanma “tabiat kültü”nü oluşturuyordu.
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan “atalar kültü” geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Ölmüş ataların ruhlarına kurban kesme ve yaşayan büyüklere hediyeler sunma bu inanmanın uygulamalarıdır. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan “atalar kültü” geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Ölmüş ataların ruhlarına kurban kesme ve yaşayan büyüklere hediyeler sunma bu inanmanın uygulamalarıdır. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 73
Ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna inanılan kişiye ne denir?
Seçenekler
A
Tunguz
B
Kam
C
Tengri
D
Tangara
E
Ülgen
Açıklama:
Türklerde Kamlık inancının merkezinde yer alan, ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna inanılan kişi “Kam” ismiyle tanınmaktadır. Kamlar; bir takım doğaüstü güçleri olduğuna inanılan “kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi başlıca kimlikleriyle
rol almış, kendilerine yardımcı ruhlar aracılığıyla kötü ve iyi ruhlarla görüşebilen ve insanların sorunlarına çare bulan kişi konumundadır. Doğru yanıt b şıkkıdır.
rol almış, kendilerine yardımcı ruhlar aracılığıyla kötü ve iyi ruhlarla görüşebilen ve insanların sorunlarına çare bulan kişi konumundadır. Doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 74
Eski Türk dini inançlarından Gök Tanrı inancında yer alan ve bereket tanırısı olarak da anılan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yağız Yir
B
Tammuz
C
Kam
D
Tangara
E
Ülgen
Açıklama:
Eski Türklerin Gök Tengri ile Yağız Yir’e taptığı ve törenler yaptığı bilinir. “Yağız Yir” doyurup, besleme kabiliyetinden dolayı bir anlamda “Bereket Tanrısı” olarak kabul edilmektedir. Türk mitlerinde ve kam dualarında “Gök Tengri ve Yağız Yir” birlikte söylenmektedir. Orhun yazıtlarında bu ikili bir arada yazılıdır. Yer ve göğün arasında
“Orta dünya” yer almaktadır ki, bütün canlıların dünyası burasıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.
“Orta dünya” yer almaktadır ki, bütün canlıların dünyası burasıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 75
“Atalar Kültü” ile de ilişkili, dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur. Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Karlık
C
Suyla
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Türk kültüründe “Atalar Kültü” ile de ilişkili,dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onlarınvçoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlaravzarar veren bir ruhtur.Kayberen için Kazak Türklerindeki göze görünmeyen varlık olarak “kayıp
iren” sözcüğünün kullanılmasının Anadolu Türklerindeki “kayıp erenler” sözcüğü ile eş olduğu düşünülür. Doğru yanıt D şıkkıdır.
iren” sözcüğünün kullanılmasının Anadolu Türklerindeki “kayıp erenler” sözcüğü ile eş olduğu düşünülür. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 76
Ögel'in Türk Mitolojisi adlı eserinde evrenin-dünyanın yaratılışı ile ilgili olan yarı mit yarı destan olan metinde insanların ilk atası olduğuna inanılan varlığın adı nedir?
Seçenekler
A
Gün Han
B
Ay Han
C
Dağ Han
D
Er-Sogotoh
E
Ülker
Açıklama:
Ögel, “Türk Mitolojisi” adlı eserinde Evrenin-dünyanın yaratılışı ile ilgili N Gorohov tarafından Yakut Türkleri arasından derlenmiş Er-Sogotoh Destanı adıyla yarı mit yarı destan bir metin aktarmaktadır. Bu metinde gök, yer ve insanın (erkek-dişi) yaratılışına dair bilgiler vermektedir. “Er-Sogotoh” isimli insanın atası olarak kabul edilen bir varlık etrafında geçen olayların anlatımıdır. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 77
Anadolu Selçuklu sultanlarının bastırdıklıkları sikkelerin üzerinde hangi motifler yer alırdı?
Seçenekler
A
Ağaç-Ay
B
Arslan-Güneş
C
At-Otağ
D
Mızrak-Miğfer
E
Ok-Yay
Açıklama:
Anadolu Selçuklu sultanlarının bastırdıkları sikkelerde ve yaptırdıkları mimari
eserlerde sembolik arslan-güneş resimleri görülmektedir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
eserlerde sembolik arslan-güneş resimleri görülmektedir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 78
Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrının oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısı olarak anlatılan, Ayın güneşin arkasında, yıldızların üstünde, göğün on altıncı katında, Altındağ’da, altın kapılı bir sarayda, oturduğuna inanılan, yıldırımlar, şimşekler çaktıran, yağmurları yağdıran gök kuşağının yaratıcısı bolluk, bereket ve zenginliğin kaynağı olan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ürüng Ayıı Toyon
B
Kayra Han
C
Ülgen
D
Umay Ana
E
Yayık
Açıklama:
Soruda Türk Mitolojisinden özellikleri verilen bir tanrının tanınması amaçlanmıştır.
Ülgen: Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır. Ay ve güneşin arkasında ve yıldızların üstünde, göğün onaltıncı katında, Altındağ’da, altın kapılı bir sarayda, altın tahtta oturduğuna inanılan Ülgen gökteki varlıkların hakimidir. Onların yaratıcısı ve yöneticisidir. Yıldırımlar, şimşekler çaktırır, yağmurları yağdırır gökkuşağının yaratıcısıdır. Bolluk, bereket ve zenginliğin kaynağıdır.
Ülgen: Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır. Ay ve güneşin arkasında ve yıldızların üstünde, göğün onaltıncı katında, Altındağ’da, altın kapılı bir sarayda, altın tahtta oturduğuna inanılan Ülgen gökteki varlıkların hakimidir. Onların yaratıcısı ve yöneticisidir. Yıldırımlar, şimşekler çaktırır, yağmurları yağdırır gökkuşağının yaratıcısıdır. Bolluk, bereket ve zenginliğin kaynağıdır.
Soru 79
Işıktan türemenin anlatıldığı Kırgız Türklerinin ''Kırk Kız'' adlı mit kim tarafından aktarılmıştır?
Seçenekler
A
Nurullah Ataç
B
Peyami Safa
C
Mehmet Akif Ersoy
D
Namık Kemal
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
Z. Gökalp’in aktardığı Kırgız Türkleri’nin “Kırk Kız” adlı bir mitinde ışıktan türemenin başka bir çeşidini görmekteyiz. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 80
Çocuğu olmayan kadınlar Ak-Kam aracılığıyla hangi koruyucu ruha dua eder, kurban sunarlardı?
Seçenekler
A
Kayberen
B
Tamay
C
Ayıısıt-Umay
D
Aldaçı
E
Yuğ
Açıklama:
Yakut Türkleri Tanrı’dan özellikle erkek çocuk isterlerse Ak Kama başvurular, Ak Kam, çocuğu olmayan kadınlara çocuk vermesi için koruyucu ruhlardan Ayıısıt-Umay’a dua eder, kurban sunardı. Kadın hamile kalıp çocuk doğurduğunda Ayıısıt-Umay gökteki süt gölünden su ve süt getirerek çocuğun boğazına ruh ve can olarak bir damla döker ve böylece hayat bulur. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 81
Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görülen, evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını ve sonunu belirleyen, Ülgen, Mergen ve Kızagan adlarında iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik- hikmet” sıfatlarının karşılığı üç oğlu olan, kötülüğün sembolü olarak görülen “Erlik-Şeytan”ı da yaratan Altay Türklerine göre en büyük tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayra Han
B
Ülgen
C
Umay Ana
D
Yayık
E
Karlık
Açıklama:
Soruda Tüek mitolojisinden bir tanrının özellikleri verilerek tanınması amaçlanmıştır.
Kayra Han: Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre en büyük tanrıdır. Evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik- hikmet” sıfatlarının karşılıklarıdır. Kötülüğün sembolü olarak görülen “Erlik-Şeytan”ı da O
yaratmıştır.
Kayra Han: Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre en büyük tanrıdır. Evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik- hikmet” sıfatlarının karşılıklarıdır. Kötülüğün sembolü olarak görülen “Erlik-Şeytan”ı da O
yaratmıştır.
Soru 82
Türk kültüründe en çok karşılaşılan ve ata olarak görülen hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arslan
B
Kurt
C
Kartal
D
Boğa
E
At
Açıklama:
Türk kültüründe en çok karşılaşılan hayvan olarak kurt “Türeyiş destanı”nda ve diğer türeyişlerde hayvan ata olarak görünmektedir. Genellikle Kök Böri-Gök Kurt-Bozkurt, Türk mitolojisinin sembol hayvanı olarak yeri geldiğinde hayvancılıkla geçinen Türk boylarının korkulu rüyasıdır. İslamiyet öncesi Türklerde “yol gösterici, rehber, kurtuluşa
erdiren” iyi rollerin sahibidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
erdiren” iyi rollerin sahibidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 83
Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçen, Dünyanın ana kutu, ilk insanı, güneşi, ayı, yıldızları, yeri, dağları, hayvanları yaratandır, Göğün katlarındaki Tanrıların onun çocuklarıdır ve dokuzuncu katta O görünür, İnsanlara yeteneklerini verir, tabiatın bereketli oluşunu, hayvanların çoğalmasını sağlayan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayra Han
B
Ülgen
C
Umay Ana
D
Yayık
E
Ürüng Ayıı Toyon
Açıklama:
Soruda Türk mitolojisinden özellikleri verilen tanrının tanınması amaçlanmıştır.
Ürüng Ayıı Toyon: Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçmektedir. Dünyanın ana kutu’dur. Bütün ana kutlar ondan yaratılmıştır. Ayığ Han olarak da bilinir. İlk insanı, güneşi, ayı, yıldızları, yeri, dağları, hayvanları O yaratmıştır. Göğün katlarındaki Tanrılar da onun çocuklarıdır. Bunlar Ürüng Ayıı’nın görünüş değiştirmiş şekilleridir. Dokuzuncu katta O görünür. İnsanlara yeteneklerini O verir. Tabiatın bereketli oluşunu, hayvanların çoğalmasını o sağlar. Bu özellikleriyle Ürüng Ayıı Türk mitolojisindeki Gök Tanrı’nın kendisidir.
Ürüng Ayıı Toyon: Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçmektedir. Dünyanın ana kutu’dur. Bütün ana kutlar ondan yaratılmıştır. Ayığ Han olarak da bilinir. İlk insanı, güneşi, ayı, yıldızları, yeri, dağları, hayvanları O yaratmıştır. Göğün katlarındaki Tanrılar da onun çocuklarıdır. Bunlar Ürüng Ayıı’nın görünüş değiştirmiş şekilleridir. Dokuzuncu katta O görünür. İnsanlara yeteneklerini O verir. Tabiatın bereketli oluşunu, hayvanların çoğalmasını o sağlar. Bu özellikleriyle Ürüng Ayıı Türk mitolojisindeki Gök Tanrı’nın kendisidir.
Soru 84
Eski Türk inançları ile ilgili yapılan çalışmalarda Kuzeydoğu Asya ve Orta Asya coğrafyasında ilk Türk yerleşmelerinin bulunduğu, geleneksel Türk inançlarının yaşatıldığı bölgede ele geçirilen, Eski Türk dini hakkında en önemli kaynak olan ve ilk defa burada Tanrı’ya Iduk sıfatının verildiği yazıt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ongin
B
İhe Huşotu
C
İhe Aşete
D
Hoytu Tamir
E
Çoyren (Çoyr)
Açıklama:
Soruda içeriği verilen yazıtın hangisi olduğunun tanınması amaçlanmıştır.
Eski Türk inançları ile ilgili yapılan çalışmalarda bugün Kuzeydoğu Asya ve Orta Asya önemli bir konumdadır. Bu coğrafya ilk Türk yerleşmelerinin bulunduğu, günümüz Türklerinin ilk atalarının yaşadığı ve halen geleneksel eski Türk inançlarının yaşatıldığı nadir bir bölgedir. Eski Türk dini hakkında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı’ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır.
Eski Türk inançları ile ilgili yapılan çalışmalarda bugün Kuzeydoğu Asya ve Orta Asya önemli bir konumdadır. Bu coğrafya ilk Türk yerleşmelerinin bulunduğu, günümüz Türklerinin ilk atalarının yaşadığı ve halen geleneksel eski Türk inançlarının yaşatıldığı nadir bir bölgedir. Eski Türk dini hakkında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı’ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi 1890'lı yıllardan itibaren Altay, Hakas, Tuva, Kazak, Kırgız, Teleut, Şor ve diğer Türklerin yaşadığı bölgede ilk bilimsel araştırmaları yapan bilim adamlarından biri değildir?
Seçenekler
A
W. Radloff
B
A.V. Anohin
C
J. J. Wincklemann
D
V. İ. Verbitsky
E
G. V. Ksenefontov
Açıklama:
Soruda Orta Asya Türk Kültürü üzerine çalışan araştırmacıların tanınması amaçlanmıştır.
Altay, Hakas, Tuva, Kazak, Kırgız, Teleut, Şor ve diğer Türklerin yaşadığı bu bölgeye Çarlık Rusya’sının kontrolüne girmesi sonrasında çeşitli misyonerlerle beraber Türk kültürünü araştıran bilim adamları da gelmiştir. 1890’ lı yıllarda ilk bilimsel araştırmalar W. Radloff, A.V. Anohin, V. İ. Verbitsky, G. V. Ksenefontov gibi araştırmacılar tarafından
yapılmıştır.
Altay, Hakas, Tuva, Kazak, Kırgız, Teleut, Şor ve diğer Türklerin yaşadığı bu bölgeye Çarlık Rusya’sının kontrolüne girmesi sonrasında çeşitli misyonerlerle beraber Türk kültürünü araştıran bilim adamları da gelmiştir. 1890’ lı yıllarda ilk bilimsel araştırmalar W. Radloff, A.V. Anohin, V. İ. Verbitsky, G. V. Ksenefontov gibi araştırmacılar tarafından
yapılmıştır.
Soru 86
Türklerin tarihi süreci içerisinde hangi inanç görülmemiştir?
Seçenekler
A
Kamlık
B
Budizm
C
Zedüştilik
D
Yahudilik
E
Totemcilik
Açıklama:
İlkel kabilelerde görülen Totemcilik, genel mahiyeti bakımından Türkler arasında görülmemektedir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçmektedir?
Seçenekler
A
Ürüng Ayıı Toyon
B
Kayra Han
C
Ülgen
D
Kayberen
E
Ukuuçi
Açıklama:
Ürüng Ayıı Toyon Türk mitolojisinde “Gökyüzü Tanrısı” olarak geçmektedir. Dünyanın ana kutu’dur. Bütün ana kutlar ondan yaratılmıştır. Ayığ Han olarak da bilinir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır?
Seçenekler
A
Kayra Han
B
Ülgen
C
Ürüng Ayıı Toyon
D
Yayık
E
Kayberen
Açıklama:
Ülgen Altay Türklerinin mitlerinde Gök Tanrı’nın oğlu ve gökyüzünün hakimi, iyilik ve merhamet tanrısıdır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Türk kültüründe dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların çoğalmasını sağlayan, kızdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur?
Seçenekler
A
Yayık
B
Suyla
C
Karlık
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Kayberen Türk kültüründe “Atalar Kültü” ile de ilişkili, dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde yer alan kötü ruhlardandır?
Seçenekler
A
Yayık
B
Karlık
C
Albastı
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Türk mitolojisinde yer alan belli başlı Kötü Ruhlar-Abaası arasında Erlik ve Al Bastı gelmektedir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi Eski Türk inançlarında gök çadırı orta direk gibi tutan “göğün direği-güneş direği” olduğuna inanılırdı?
Seçenekler
A
Kutup yıldızı
B
Ay
C
Bulutlar
D
Venüs
E
Gök kuşağı
Açıklama:
Eski Türk inançlarında yıldızlar ışık gelmesi için dünyanın pencereleri olduğu, Kutup Yıldızı’nın da gök çadırını orta direk gibi tutan “göğün direği-güneş direği” olduğuna inanılırdı.
Soru 92
Eski Türkçe'de "Yaruk" ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Türeyiş
B
Işık
C
Yıldız
D
Ağaç
E
Ölüm
Açıklama:
Eski Türkçe’de “Yaruk” olarak geçen “Işık” Tanrı’nın sıfatıdır.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin türeyiş mitlerinden değildir?
Seçenekler
A
Işıktan türeyiş
B
Ağaçtan türeyiş
C
Kurttan türeyiş
D
Attan türeyiş
E
Tufan sonrası
Açıklama:
Türk kültüründe ışık, ağaç ve kurt’tan olağanüstü bir şekilde çoğalmaya yönelik türeyişler çeşitli mit ve destanlarda konu olarak işlenmektedir. Nuh Tufanı’ndan sonra, Hz. Nuh’un üç oğlundan biri olan “Yafes” Türklerin atası olarak kabul edilmektedir. Yafes’in oğullarından birinin adının “Türk” olduğu menkıbe olarak anlatılır.
Soru 94
Türk kültüründe Gök Tanrı'nın sembolü hangi hayvan kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Ejder
B
Arslan
C
Kartal
D
Hüma kuşu
E
Şahin
Açıklama:
Kartal Bütün kültürlerde “göklerin hakimi” olarak kabul edilen kartal, Türk kültüründe bu özelliğinin yanı sıra Gök Tanrı’nın sembolü olarak kabul edilirdi.
Soru 95
Türk mitolojisinde hangisi yol gösterici olmaktan çok insanları tuzağa düşüren hayvan rolünde olmuştur?
Seçenekler
A
Kartal
B
Arslan
C
Boğa
D
Koç
E
Geyik
Açıklama:
Geyik yol gösterici olmaktan çok insanları tuzağa düşüren hayvan rolündedir.
Soru 96
Altay ve Yakut Türklerinde “doğum tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu” olarak bilinen, sonraki dönemlerin çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilerek tanrıça olarak tanımlanan, çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Karlık
C
Umay Ana
D
Kayberen
E
Utkuuçi
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen tanrıçanın tanınması amaçlanmıştır.
Umay Ana-Ayıısıt-Ayzıt Hatun: Altay Türklerinde “Umay- Umay Ana”, Yakut Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrıça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir. Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur. Bu ruha özel tören yapılır. Bu törene “Ayıısıt töreni” denir.
Umay Ana-Ayıısıt-Ayzıt Hatun: Altay Türklerinde “Umay- Umay Ana”, Yakut Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrıça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir. Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur. Bu ruha özel tören yapılır. Bu törene “Ayıısıt töreni” denir.
Soru 97
Hoytu Tamir yazıtlarında Tanrı'ya hangi sıfat verilmiştir?
Seçenekler
A
Gök
B
Iduk
C
Kam
D
Kuday
E
Ayıbaş
Açıklama:
Eski Türk dini hak- kında en önemli kaynağın Hoytu Tamir yazıtları olduğu ve ilk defa bu yazıtlarda Tanrı’ya Iduk sıfatı verildiği yazılıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 98
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan külte ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tabiat kültü
B
Aile kültü
C
Atalar kültü
D
Kadim kültü
E
Dostluk kültü
Açıklama:
Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan “atalar kültü” geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 99
Türk mitolojisinde aracı olarak kabul edilen, insanları kötülüklerden koruması, tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilen, insanların arasında yaşadığına inanılan, dualarla yüceltilen, insanlar ile Ülgen arasında aracılık yapan ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Karlık
C
Kayberen
D
Utkuuçi
E
Suyla
Açıklama:
Soruda Türk mitolojisinden özellikleri verilen Ruh'un tanınması amaçlanmıştır.
Yayık: Türk mitolojisinde, aracı ruh olarak kabul edilen bu ruh Ülgen’in bir parçası sayılmaktadır. İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır. O, dualarla yüceltilen, insanlar ile Ülgen arasında aracılık yapan bir ruhtur. Yayık olmadan kamların göklere çıkamayacaklarına inanılır.
Yayık: Türk mitolojisinde, aracı ruh olarak kabul edilen bu ruh Ülgen’in bir parçası sayılmaktadır. İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır. O, dualarla yüceltilen, insanlar ile Ülgen arasında aracılık yapan bir ruhtur. Yayık olmadan kamların göklere çıkamayacaklarına inanılır.
Soru 100
Eski Türk lehçe ve ağızlarından Yakutça’da tanrı nasıl geçmektedir?
Seçenekler
A
Tangara
B
Tegre
C
Tangrı
D
Tura
E
Tengir
Açıklama:
Eski Türk lehçe ve ağızlarından “Yakutça’da Tangara”, “Kumandince’de Tengere,Tegre, Tegri”, “Karaimce’de Tangrı, Tan ri”, “Çuvaşca’da Tura”, “Kırgızca’da Tengir”, Karaçay-Balkar’da Teyri”, Tatarlar’da Tere, Tegre”, Hakasça’da Tigir”, Azerbaycan Türkçesi’nde Tanrı, Tarı”, Yakutlar’da Tangara ve Ayıı” şeklinde geçmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 101
İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılan koruyucu ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayberen
B
Suyla
C
Utkuuçi
D
Yayık
E
Karlık
Açıklama:
Türk mitolojisinde, aracı ruh olarak kabul edilen Yayık, Ülgen’in bir parçası sayılmaktadır. İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlıla- ra hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır.
Soru 102
Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını isteyen mitolojik ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Albastı
B
Kayberen
C
Umay Ana
D
Aan Darhan
E
Erlik
Açıklama:
Erlik ismine ilk olarak Altay Türklerinin W. Radloff’un derlediği yaratılış mitinde, Tanrı’nın yanında ona arkadaşlık ve yardım ederken rastlı- yoruz. Ancak daha sonra hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelir. Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını ister. Doğru yanıt E'dir.
Soru 103
Altay Türklerinin mitlerinde güneşin ve ayın kırıntılarından yaratıldığına inanılan, Ülgen’in hizmetinde gökte yaşayan, yeryüzündeki insanların koruyucusu olan, otuz günlük uzaklıkta olanları görebilen at gözüne benzer gözlere sahip, insanların hayatında olabilecekleri önceden haber veren ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Kayberen
C
Aan Alahçın Hatun
D
Albastı
E
Suyla
Açıklama:
Soruda Türk mitolojisinden özellikleri verilen ruh'un tanınması amaçlanmıştır.
Suyla: Altay Türklerinin mitlerinde güneşin ve ayın kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in hizmetinde bulunan ruhlardan biridir. Gökte yaşadığına ve yeryüzündeki insanların koruyucusu olduğuna inanılmaktadır. Bu ruhun otuz günlük uzaklıkta olanları görebilen at gözüne benzer gözleri bulunduğu, uzak görüşlülüğü ile insanların hayatında olabilecekleri önceden haber veren özellikleri bulunmaktadır.
Suyla: Altay Türklerinin mitlerinde güneşin ve ayın kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in hizmetinde bulunan ruhlardan biridir. Gökte yaşadığına ve yeryüzündeki insanların koruyucusu olduğuna inanılmaktadır. Bu ruhun otuz günlük uzaklıkta olanları görebilen at gözüne benzer gözleri bulunduğu, uzak görüşlülüğü ile insanların hayatında olabilecekleri önceden haber veren özellikleri bulunmaktadır.
Soru 104
Yarı mit yarı destan bir metin olan Er-Sogotoh Destanı hangi varlık etrafında geçen olayların anlatımıdır?
Seçenekler
A
Gün Han
B
Er-Sogotoh
C
Ülgen
D
Mandı-Şire
E
Kün-gün
Açıklama:
B. Ögel, “Türk Mitolojisi” adlı eserinde Evrenin-dünyanın yaratılışı ile ilgili N Gorohov tarafından Yakut Türkleri arasından derlenmiş Er-Sogotoh Destanı adıyla yarı mit yarı destan bir metin aktarmaktadır. Bu metinde gök, yer ve insanın (erkek-dişi) yaratılışına dair bilgiler vermektedir. “Er-Sogotoh” isimli insanın atası olarak kabul edilen bir varlık etrafında geçen olayların anlatımıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 105
“Yukarda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldıkta; ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış. İnsan oğulları üzerine ecdadım Bumin Hakan, İstemi Hakan (tahta) oturmuş, oturarak Türk milletinin ülkesini, töresini idare edivermiş, tanzim edivermiş” sözleri hangi yazıtta bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Kül Tigin
B
Hoytu Tamir
C
Yenisey
D
Tonyukuk
E
Orhun
Açıklama:
Türk mitolojisinin yazıya geçirilmiş ilk kaynaklarından olan, Göktürkler’den kalma Kül Tigin yazıtında yer alan “Yukarda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldıkta; ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış. İnsan oğulları üzerine ecdadım Bumin Hakan, İstemi Hakan (tahta) oturmuş, oturarak Türk milletinin ülkesini, töresini idare edivermiş, tanzim edivermiş” sözleri Türk mitolojisinde ilk insanın yaratılışına dair en erken kaynaklardandır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 106
Yakut Türklerinde insanların yaşadığı “orta dünya”da, yerin sahibesi, en büyük ve en saygın olan, insanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlayan, ışıklı bir yüz, beyaz saçlı yaşlı bir kadın görünüşünde, soyun kutsal ağacı büyük kayın ağaçları üzerinde yaşadığına inanılan ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Suyla
B
Aan Alahçın Hatun
C
Utkuuçi
D
Kayberen
E
Karlık
Açıklama:
Soruda Türk mitolojisinden özellikleri verilen Ruh'un tanınması amaçlanmıştır.
Aan Alahçın Hatun - Aan Darhan Hatun: C. Beydili’ye göre Yakut Türklerinde hem Aan Alahçın Hatun hem de Aan Darhan Hatun olarak
aynı özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı “orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Aan Darhan Hatun ışıklı bir yüz, beyaz saçlı yaşlı bir kadın görünüşünde “soyun kutsal ağacı”ında, büyük kayın ağaçları üzerinde yaşadığına inanılır. Kayın ağaçlarına kutsallığını o verir.
Aan Alahçın Hatun - Aan Darhan Hatun: C. Beydili’ye göre Yakut Türklerinde hem Aan Alahçın Hatun hem de Aan Darhan Hatun olarak
aynı özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı “orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Aan Darhan Hatun ışıklı bir yüz, beyaz saçlı yaşlı bir kadın görünüşünde “soyun kutsal ağacı”ında, büyük kayın ağaçları üzerinde yaşadığına inanılır. Kayın ağaçlarına kutsallığını o verir.
Soru 107
Türk tarihininde mitolojik doğumun en simgeseli kime aittir?
Seçenekler
A
Ak Kama
B
Bamsı Beyrek
C
Dirse Han
D
Oğuz Kağan
E
Yafes
Açıklama:
Türk tarihininde mitolojik doğumun en simgeseli Oğuz Kağan’ın (Oğuz Han) doğuşudur. Bir destan kahramanına yakışır, insanüstü doğum şekli görülmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 108
Altay Türklerinin W. Radloff’un derlediği yaratılış mitinde karşımıza çıkan, Tanrının yanında ona arkadaşlık eden ancak hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelen, yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını isteyen, yaşadığı mekan yeraltında, kara çamurdan yapılmış, insanların göz yaşlarından oluşan dokuz nehrin birleşerek oluşturdukları Toybodım nehrinde olan ruh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Albastı
B
Utkuuçi
C
Suyla
D
Erlik
E
Kayberen
Açıklama:
Soruda Türk mitolojisindeki kötü ruhlardan birinin verilen özellikleri üzerinden tanınması amaçlanmıştır.
Erlik: Bu isme ilk olarak Altay Türklerinin W. Radloff’un derlediği yaratılış mitinde, Tanrı’nın yanında ona arkadaşlık ve yardım ederken rastlıyoruz. Ancak daha sonra hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelir. Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını ister. Yaşadığı mekan yeraltında, kara çamurdan yapılmış, insanların göz yaşlarından oluşan dokuz nehrin birleşerek oluşturdukları Toybodım nehrinde veya korkunç su canavarlarının olduğu Bay Deniz’in yanındadır.
Erlik: Bu isme ilk olarak Altay Türklerinin W. Radloff’un derlediği yaratılış mitinde, Tanrı’nın yanında ona arkadaşlık ve yardım ederken rastlıyoruz. Ancak daha sonra hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelir. Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını ister. Yaşadığı mekan yeraltında, kara çamurdan yapılmış, insanların göz yaşlarından oluşan dokuz nehrin birleşerek oluşturdukları Toybodım nehrinde veya korkunç su canavarlarının olduğu Bay Deniz’in yanındadır.
Soru 109
Eski Türklerde yazın ölen kimselerin sonbaharda, kışın ölen kimselerin ise ilkbaharda gömüldükleri büyük törenlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Körmös
B
Aldaçı
C
Yuğ
D
Kalgan
E
Konok
Açıklama:
Eski Türklerde ilkbaharda ve yazın ölen kimselerin sonbaharda, kışın ölen kimselerin ise ilkbaharda gömüldüklerini ve “Yuğ” adı verilen büyük törenlerle gömüldükleri bilinmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 110
Türk mitolojisinde tanrılar ve ruhlar konusunda Yurt Kitap- Yayın tarafından basılmış olan “Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük” (2004) kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bahattin Ögel
B
Celal Beydili
C
Emel Esin
D
Ziya Gökalp
E
Fuad Köprülü
Açıklama:
Soruda verilen eser adından yola çıkılarak, yazarın tanınması amaçlanmıştır.
Türk mitolojisinde tanrılar ve ruhlar konusunda için Celal Beydili’nin Yurt Kitap- Yayın tarafından basılmış olan “Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük” (2004) kitabını okuyabilirsiniz
Türk mitolojisinde tanrılar ve ruhlar konusunda için Celal Beydili’nin Yurt Kitap- Yayın tarafından basılmış olan “Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük” (2004) kitabını okuyabilirsiniz
Soru 111
Türk mitolojisinde ve destanlarda “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçen hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
At
B
Ejder
C
Kartal
D
Boğa
E
Arslan
Açıklama:
Türk mitolojisinde ve destanlarda ejder, “Yel Büke”, “Evren”, “Luu” olarak sıklıkla geçmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 112
Mitler, dünyanın, insanların, hayvanların ve bitkilerin kökenini açıklamanın yanı sıra bugüne kadar yaşanan önemli olayların da anlatımlarıdır şeklinde tanımlayan halk bilimci kimdir.
Seçenekler
A
M. Eliade
B
Bahaeddin Ögel
C
W Radloff
D
A. İnan
E
T. Gülensoy
Açıklama:
Giriş
M. Eliade
M. Eliade
Soru 113
1960’lı yıllarda tayvan’da yayımlanan “Sino-Turcica” isimli eser hangi halk bilimciye aittir
Seçenekler
A
B. Ögel
B
G. Ksenefontov
C
W. Radloff
D
J. P. Roux
E
Y. Kalafat
Açıklama:
Giriş
B. Ögel
B. Ögel
Soru 114
Eski Türk dini konusunda Türkiye’de ilk çalışmalar yapılmıştır. Aşağıda yer alan bilim insanlarından hangisi bu konuda çalışmamıştır.
Seçenekler
A
Orhan Okay
B
M. Fuad Köprülü
C
Ziya Gökalp
D
Abdülkadir İnan
E
İbrahim Kafesoğlu
Açıklama:
ESKİ TÜRK İNANÇLARI
Orhan Okay
Orhan Okay
Soru 115
Derlediği mitlerde “yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır şeklinde ifade eden halk bilimci kimdir?
Seçenekler
A
W. Radloff
B
B. Ögel
C
F. Köprülü
D
Nadya Yuguşeva
E
A.V. Anohin
Açıklama:
Kayra Han
W. Radloff
W. Radloff
Soru 116
Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur. Bu ruha özel tören yapılır. Söz konusu bu törene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayıısıt
B
Ruh-İye
C
Anohin
D
Karlık
E
Suyla
Açıklama:
Umay Ana-Ayıısıt-Ayzıt Hatun
Ayıısıt Töreni
Ayıısıt Töreni
Soru 117
Mitolojide, gökte yaşadığı ve Ülgen’in elçisi olduğu bilinmektedir. Anohin, bu ismin kelime anlamı olarak “güler yüzle karşılayan” anlamına geldiğini söyler. Gökteki ruhlara Kurban kesme töreninde Ülgen tarafından göğün beşinci katına karşılamaya gönderilen ruha ne ad verilir?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Suyla
C
Kayberen
D
Ayıısıt
E
Ruh-İye
Açıklama:
Utkuuçi
Soru 118
Türk mitolojisinde, aracı ruh olarak kabul edilen bu ruh Ülgen’in bir parçası sayılmaktadır.
İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır. Söz konusu bu ruha ne ad verilir?
İnsanları kötülüklerden koruması ve tüm canlılara hayat vermesi için Ülgen tarafından yeryüzüne gönderilmiş olup insanların arasında yaşadığına inanılmaktadır. Söz konusu bu ruha ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Kayberen
C
Utkuuçi
D
Suyla
E
Aan Darhan
Açıklama:
Yayık
Soru 119
C. Beydili’ye göre Yakut Türklerinde özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı “orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Kendisi “soyun kutsal ağacı”ında, büyük kayınağaçları üzerinde yaşadığına inanılır. Kayın ağaçlarına kutsallığını o verir. Söz konusu bu ruha ne ad verilir?
Seçenekler
A
Aan Alahçın Hatun
B
Utkuuçi
C
Ayıısıt-Ayzıt Hatun
D
Burçu Kaan
E
Yajıl Kaan
Açıklama:
Aan Alahçın Hatun
Soru 120
Bu isme ilk olarak Altay Türklerinin W.Radloff’un derlediği yaratılış mitinde, Tanrı’nın
yanında ona arkadaşlık ve yardım ederken rastlıyoruz. Ancak daha sonra hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelir. Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını ister. Söz konusu bu ruha ne ad verilir?
yanında ona arkadaşlık ve yardım ederken rastlıyoruz. Ancak daha sonra hırs ve ihtirasına yenik düşerek kötülüğün sembolü haline gelir. Tanrı’yla pazarlık yaparak yeryüzünde kötü ruhlu insanların kendisinin olmasını ister. Söz konusu bu ruha ne ad verilir?
Seçenekler
A
Erlik
B
Albastı
C
Aan Darhan
D
Kayberen
E
Yayık
Açıklama:
Erlik
Soru 121
B. Ögel, “Türk Mitolojisi” adlı eserinde Evrenin-dünyanın yaratılışı ile ilgili N Gorohov tarafından Yakut Türkleri arasından derlenmiş destanda yarı mit yarı destan bir metin aktarmaktadır. Bu metinde gök, yer ve insanın (erkek-dişi) yaratılışına dair bilgiler vermektedir. İnsanın atası olarak kabul edilen bir varlık etrafında geçen olayların anlatımıdır. “Yer altının dipsiz, geniş, sonsuz bir karaltı olduğu, göklerin en üstünde sürekli dönen dokuz adet felek çığrısı (çarkıfelek) bulunduğu ve bunun göklerin çatısı olduğu, bu feleklerin altında göğün yedi katının yer aldığı, bu katlar arasında pek çok âlemlerin bulunduğunu ifade eden destanın adı nedir?
Seçenekler
A
Er-Sogotoh
B
Manas Destanı
C
Oğuz Kağan Destanı
D
Türeyiş Destanı
E
Er Töştik Destanı
Açıklama:
Evrenin-Dünyanın ve İnsanın Yaratılışı
Er-Sogotoh
Er-Sogotoh
Soru 122
Türklerde ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna
inanılan kişi “......” ismiyle tanınmaktadır ve bir takım doğaüstü güçleri olduğuna inanılan
“kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi başlıca kimlikleriyle rol almışlardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
inanılan kişi “......” ismiyle tanınmaktadır ve bir takım doğaüstü güçleri olduğuna inanılan
“kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi başlıca kimlikleriyle rol almışlardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kam
B
Ongun
C
Gök
D
Iduk
E
Tengri
Açıklama:
Türklerde Kamlık inancının merkezinde yer
alan, ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna
inanılan kişi “Kam” ismiyle tanınmaktadır. Kamlar; bir takım doğaüstü güçleri olduğuna inanılan
“kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi başlıca kimlikleriyle rol almış, kendilerine yardımcı ruhlar aracı-
lığıyla kötü ve iyi ruhlarla görüşebilen ve insanların
sorunlarına çare bulan kişi konumundadır.
alan, ruhlar ve insanlar arasında iletişim kurduğuna
inanılan kişi “Kam” ismiyle tanınmaktadır. Kamlar; bir takım doğaüstü güçleri olduğuna inanılan
“kâhin, büyücü, hekim, bilgiç” gibi başlıca kimlikleriyle rol almış, kendilerine yardımcı ruhlar aracı-
lığıyla kötü ve iyi ruhlarla görüşebilen ve insanların
sorunlarına çare bulan kişi konumundadır.
Soru 123
Altay Türklerine göre
en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde
“yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi
uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır.
Yukarıda hangisi tanrıdan söz edilmektedir?
en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde
“yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi
uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır.
Yukarıda hangisi tanrıdan söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Ülgen
B
Kayra Han
C
Ayığ Han
D
Kök Tengri
E
Yağız Yir
Açıklama:
Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya verilen isimlerden biri olarak görmekteyiz. Altay Türklerine göre
en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde
“yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi
uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır.
Kayra Han
en büyük tanrıdır. W. Radloff’un derlediği mitlerde
“yerin yaratılmasından önce suların üstünde kaz gibi
uçan, insanı yaratan, dünyada var olan her şeyi yaratan” gerçek Tanrı’dır.
Kayra Han
Soru 124
Yakut Türklerinde “doğum Tanrıçası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu
tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrıça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin
çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir. Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur.
Yukarıda sözü edilen ruh hangisidir?
tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrıça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin
çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir. Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur.
Yukarıda sözü edilen ruh hangisidir?
Seçenekler
A
Yayık
B
Karlık
C
Kayberen
D
Utkuuçi
E
Umay Ana
Açıklama:
Altay Türklerinde “Umay- Umay Ana”, Yakut
Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrı-
çası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu
tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrı-
ça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin
çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir.
Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur.
Türklerinde “Ayıısıt-Ayzıt Hatun”, “doğum Tanrı-
çası”, “aile, evlilik ve neslin devamının koruyucu
tanrısı” olarak bilinen kutsal ruhlardandır. Tanrı-
ça olarak tanımlanması daha sonraki dönemlerin
çoklu tanrı kültürleriyle ilişkilendirilmesindendir.
Çocuğu olmayanlara çocuk vermesi için dua edilen, bulutlara telkinde bulunan, güzelliğin sembolü olan bir ruhtur.
Soru 125
Türk kültüründe “Atalar Kültü” ile de ilişkili,
dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların
çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren ruh hangisidir?
dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların
çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren ruh hangisidir?
Seçenekler
A
Utkuuçi
B
Umay Ana
C
Kayberen
D
Suyla
E
Karlık
Açıklama:
Türk kültüründe “Atalar Kültü” ile de ilişkili,
dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların
çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur.
Kayberen
dağlarda yaşayan, hayvanları koruyan ve onların
çoğalmasını sağlayan, kızıdırıldığında ise hayvanlara zarar veren bir ruhtur.
Kayberen
Soru 126
Bu kutsal ruhun sayesinde tabiattaki bütün
canlılar bir ahenk içinde yaşarlar. Yaz geldiği zaman
bu soylu ağacın altında onun için kurbanlar kesilir. Onun, otların, ağaçların ve bitkilerin ruhu olan
Ereke-Cereke adlı bir oğlu ve Kırbadahın Kırkıttar
adında bir kızı vardır. Onların nefesleri ağaçlara çiçek açtırır ve otları yeşertir.
Yukarıda sözü edilen ruh hangisidir?
canlılar bir ahenk içinde yaşarlar. Yaz geldiği zaman
bu soylu ağacın altında onun için kurbanlar kesilir. Onun, otların, ağaçların ve bitkilerin ruhu olan
Ereke-Cereke adlı bir oğlu ve Kırbadahın Kırkıttar
adında bir kızı vardır. Onların nefesleri ağaçlara çiçek açtırır ve otları yeşertir.
Yukarıda sözü edilen ruh hangisidir?
Seçenekler
A
Utkuiçi
B
Umay Hatun
C
Kayberen
D
Aan Darhan Hatun
E
Suyla
Açıklama:
C. Beydili’ye göre Yakut Türklerinde hem Aan
Alahçın Hatun hem de Aan Darhan Hatun olarak
aynı özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı
“orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların
en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Aan Darhan
Hatun ışıklı bir yüz, beyaz saçlı yaşlı bir kadın gö-
rünüşünde “soyun kutsal ağacı”ında, büyük kayın
ağaçları üzerinde yaşadığına inanılır. Kayın ağaçlarına kutsallığını o verir.
Bu kutsal ruhun sayesinde tabiattaki bütün
canlılar bir ahenk içinde yaşarlar. Yaz geldiği zaman
bu soylu ağacın altında onun için kurbanlar kesilir. Onun, otların, ağaçların ve bitkilerin ruhu olan
Alahçın Hatun hem de Aan Darhan Hatun olarak
aynı özellikleriyle tek ruhtur. O, insanların yaşadığı
“orta dünya”nın, yerin sahibesi ve ruhu, ruhların
en büyüğü ve en saygınıdır. İnsanların tabiata zarar vermeleri halinde üzülerek ağlar. Aan Darhan
Hatun ışıklı bir yüz, beyaz saçlı yaşlı bir kadın gö-
rünüşünde “soyun kutsal ağacı”ında, büyük kayın
ağaçları üzerinde yaşadığına inanılır. Kayın ağaçlarına kutsallığını o verir.
Bu kutsal ruhun sayesinde tabiattaki bütün
canlılar bir ahenk içinde yaşarlar. Yaz geldiği zaman
bu soylu ağacın altında onun için kurbanlar kesilir. Onun, otların, ağaçların ve bitkilerin ruhu olan
Soru 127
Yakut Türkleri’nin ......... “İlk
insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a
annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile
gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı Er Toyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun oldu-
ğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir
gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a
annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile
gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı Er Toyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun oldu-
ğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir
gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Er-Sogotoh Destanı'nda
B
Gılgamış Destanı'nda
C
Türeyiş Destanı'nda
D
Oğuz Kağan Destanı'nda
E
Er Töştük Destanı'nda
Açıklama:
Yakut Türkleri’nin Er-Sogotoh Destanı’nda “İlk
insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a
annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile
gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı ErToyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun oldu-
ğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir
gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”. Er Sogotoh Destanı’nın başka
bir bölümünde ise “yanlızlıktan sıkılan ilk insan Er
Sogotoh Ağaca yanaşarak onunla“Ey benim saygı
değer, güzel, yüce Tanrıçem, Bana hayatı veren, ey
benim büyük annem, varlığım, neyim varsa hep senininle dolmuştur, dünyadaki varlıklar hep senden
doğmuştur” diye konuşur.
Er-Sogotoh Destanı'nda
insan nereden geldiğini, ona bu canı kimin verdiğini merak eder ve herşeyin anası sayılan Ağaç Hakan’a
annesinin ve babasının kim oduğunu sorar. Ağaç dile
gelir ve bütün soyunu, babasının Gök Tanrısı ErToyon, annesinin ise onun karısı Kübey Hatun oldu-
ğunu ve gökte doğduğunu söyler. Anne ve babası bir
gün onu kolunun altına bir tulum Hayat Suyu vererek yere göndermiş”. Er Sogotoh Destanı’nın başka
bir bölümünde ise “yanlızlıktan sıkılan ilk insan Er
Sogotoh Ağaca yanaşarak onunla“Ey benim saygı
değer, güzel, yüce Tanrıçem, Bana hayatı veren, ey
benim büyük annem, varlığım, neyim varsa hep senininle dolmuştur, dünyadaki varlıklar hep senden
doğmuştur” diye konuşur.
Er-Sogotoh Destanı'nda
Soru 128
Kamlık inancında ölüm, ruhun (can-tın) bedenden çıkmasıyla gerçekleşir. Kişi ölünce “uçma-
ğa vardı”, “kuş gibi uçtu” ifadeleri kullanılır. Altay
Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen “.....” adlı bir kötü ruh vardır. Kişinin ömrü sona
erdiğinde ruhunu alır ve öbür dünyaya götürür.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
ğa vardı”, “kuş gibi uçtu” ifadeleri kullanılır. Altay
Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen “.....” adlı bir kötü ruh vardır. Kişinin ömrü sona
erdiğinde ruhunu alır ve öbür dünyaya götürür.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Körmös
B
Tuğ
C
Luu
D
Aldaçı
E
Umay
Açıklama:
Kamlık inancında ölüm, ruhun (can-tın) bedenden çıkmasıyla gerçekleşir. Kişi ölünce “uçma-
ğa vardı”, “kuş gibi uçtu” ifadeleri kullanılır. Altay
Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen “.....” adlı bir kötü ruh vardır. Kişinin ömrü sona
erdiğinde ruhunu alır ve öbür dünyaya götürür.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Aldaçı
ğa vardı”, “kuş gibi uçtu” ifadeleri kullanılır. Altay
Türkleri’nde ölen kişinin canını almaya gelen “.....” adlı bir kötü ruh vardır. Kişinin ömrü sona
erdiğinde ruhunu alır ve öbür dünyaya götürür.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Aldaçı
Soru 129
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacıdır. Cennette yaratıldığına inanılır.
Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır.
Tanrı ağacı da denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Yukarıda sözü edilen ağaç hangisidir?
Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır.
Tanrı ağacı da denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Yukarıda sözü edilen ağaç hangisidir?
Seçenekler
A
Ardıç
B
Çam
C
Kayın
D
Servi
E
Sedir
Açıklama:
Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı,
Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır.
Altaylılar, kayın ağacının dünya yaratıldığında beraber yaratıldığını söylerler. Kayın ağacına Tanrı
ağacı denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Kayın (Akağaç)
Gök Tanrı’ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır.
Altaylılar, kayın ağacının dünya yaratıldığında beraber yaratıldığını söylerler. Kayın ağacına Tanrı
ağacı denir. Tanrı kutunu içinde barındırır.
Kayın (Akağaç)
Soru 130
Altay Türkleri’nin mitlerinde güneşin ve ayın
kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in
hizmetinde bulunan ruh hangisidir?
kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in
hizmetinde bulunan ruh hangisidir?
Seçenekler
A
Suyla
B
Utkuuçi
C
Karberen
D
Karlık
E
Yayık
Açıklama:
Altay Türkleri’nin mitlerinde güneşin ve ayın
kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in
hizmetinde bulunan ruhlardan biridir. Gökte yaşadığına ve yeryüzündeki insanların koruyucusu
olduğuna inanılmaktadır. Bu ruhun otuz günlük
uzaklıkta olanları görebilen at gözüne benzer gözleri bulunduğu, uzak görüşlülüğü ile insanların hayatında olabilecekleri önceden haber veren özellikleri bulunmaktadır.
Suyla
kırıntılarından yaratıldığına inanılan ve Ülgen’in
hizmetinde bulunan ruhlardan biridir. Gökte yaşadığına ve yeryüzündeki insanların koruyucusu
olduğuna inanılmaktadır. Bu ruhun otuz günlük
uzaklıkta olanları görebilen at gözüne benzer gözleri bulunduğu, uzak görüşlülüğü ile insanların hayatında olabilecekleri önceden haber veren özellikleri bulunmaktadır.
Suyla
Soru 131
Evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve
Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik-hikmet” sıfatlarınının karşılıklarıdır.
Sözü edilen tanrı hangisidir?
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve
Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik-hikmet” sıfatlarınının karşılıklarıdır.
Sözü edilen tanrı hangisidir?
Seçenekler
A
Ülgen
B
Kayra Han
C
Iduk
D
Ayığ Han
E
Kök Tengri
Açıklama:
Kayra Han, evrenden önce var olan, dünyanın yaratılışını
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve
Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik-hikmet” sıfatlarınının karşılıklarıdır.
ve sonunu belirleyen tanrıdır. Ülgen, Mergen ve
Kızagan adlarında üç oğlu vardır. Bu oğulları aslında Tanrı’nın “iyilik-merhamet, öfke-intikam, bilgelik-hikmet” sıfatlarınının karşılıklarıdır.
Soru 132
Bereketli yağmurları getirdiğine inanılan tanrı aşağıdakilerden hangisidir? A) Dumuzi B) İnanna C) İştar D) Adad E) Lamassular
Seçenekler
A
Dumuzi
B
İnanna
C
İştar
D
Adad
E
Lamassular
Açıklama:
Ünite 6, Eski Türk İnançları bölümünde, Atalar kültü, ölmüş veya yaşlı büyüklere duyulan saygıyı esas alan inanç sistemi olarak tanımlanır: "Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan 'atalar kültü' geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Ölmüş ataların ruhlarına kurban kesme ve yaşayan büyüklere hediyeler sunma bu inanmanın uygulamalarıdır."
Soru 133
Hz. Musa'nın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan, hem Tevrat'a hem de Talmut'a sıkıca bağlı olan Yahudilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ortodoks
B
Reformist
C
Muhafazakar
D
Rekonstrüksyonist
E
Ilımlı
Açıklama:
Geçmiş toplumlarda ağaç, hayvan veya rüzgar gibi tabiat unsurlarına kutsallık atfedilmesi, bu unsurların ruh veya can taşıdığı inancıyla ilişkilidir. Animizm (Canlıcılık), doğal varlıkların ruhsal bir öze sahip olduğuna inanılan bir inanç biçimidir. Ünite 6'da eski Türk inançları arasında 'doğa güçlerine inanma (tabiat kültü)' yer alır ve bu inanç Animizm’in temelini oluşturur. Soru metnindeki tanım, her ne kadar Ünite 1’de Totem/Ongun’a çok benzese de, tabiat unsurlarına kutsallık atfedilmesini ifade eden genel kavram Animizm'dir.
Soru 134
Doğru iman, Doğru düşünce, Doğru konuşma, Doğru davranış, Doğru gayret, Doğru iş, Doğru karar, Doğru tefekkür hangi dinde yer alan sekiz kutsal yoldur?
Seçenekler
A
Şintoizm
B
Budizm
C
Sihizm
D
Cayinizm
E
Taoizm
Açıklama:
Ünite 6'daki "Kayın-Akağaç" başlığı altında, kayın ağacının Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı olduğu belirtilmiştir. Altay kamlarının inancına göre, insanlar yaratıldığı zaman Kayın ağacı, Umay Ana ile birlikte yeryüzüne inmiştir ve bu ağaç yaşamın devamlılığını simgeler.
Soru 135
Tarsus'lu bir Yahudi iken geçirmiş olduğu bir vizyon ile Hristiyanlığı kabul etmiştir. İsa ile bizzat görüşmemiş ve Havariler arasında yer almamıştır. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için kendisine "Yabancıların Havarisi" denilmiştir. Yukarıda özellikleri verilen şahıs kimdir?
Seçenekler
A
Petrus
B
Pavlos
C
Luka
D
Matta
E
Markos
Açıklama:
Ünite 6'da 'Kurt' başlığı altında belirtildiği üzere, Kurt, Türk kültüründe en çok karşılaşılan hayvan olup, Türeyiş destanlarında hayvan ata olarak görünmektedir. İslamiyet öncesi Türklerde yol gösterici ve rehber gibi iyi rolleri üstlenmiştir.
Soru 136
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Destan
D
Totem
E
Masal
Açıklama:
Ünite 6, 'Eski Türk İnançları' bölümünde açıklandığı gibi, Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan inanca 'Atalar kültü' adı verilir. Bu inancın uygulamaları arasında ölmüş ataların ruhlarına kurban kesme yer alır.
Soru 137
Dini, “insanın, çeşitli adlar ve değişen görünüşler altındaki sonsuzu kavramasını sağlayan zihni melekesi veya yeteneği" şeklinde tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rudolf Otto
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Max Müller
E
Matthew Arnold
Açıklama:
Türk mitolojisindeki Ejder kavramı (Yel Büke, Evren, Luu), Unit 6'da büyük yılan şeklinde, kulaklı-boynuzlu, kanatlı, pençeli, ağzından ateşler çıkaran, su kaynaklarını ve yağmur bulutlarını temsil eden bir yaratık olarak tanımlanmıştır. Ejderin bolluk, bereket, güç ve kuvvet sembolü olduğu bilgisi diğer şıklarda yer alsa da, D şıkkındaki "İki dişi ejderin yeryüzünün sembolü olduğu ve yerdeki düzeni sağladığına inanılmıştır" ifadesi, verilen OCR metinlerinde bu spesifik detaylarla yer almamaktadır, bu nedenle yanlış kabul edilir.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi iyi ruhlarla irtibat halindeki şamana verilen addır?
Seçenekler
A
Karakam
B
Kammak
C
Toy
D
Akkam
E
Kut
Açıklama:
Unit 6, "Gök Tanrı-Kök Tengri" bölümünde, Eski Türklerde Gök Tengri ile birlikte anılan "Yağız Yir"in, doyurup besleme kabiliyetinden dolayı "Bereket Tanrısı" olarak kabul edildiği ve Orhun yazıtlarında bu ikilinin bir arada yazıldığı belirtilmektedir.
Soru 139
Sümer mitolojisinde Eridu kentinin 50 tanrısı olarak geçen tanrılar topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Enlil
C
Anunna
D
Enki
E
Anzu
Açıklama:
Unit 6, "Kayın-Akağaç" bölümünde, kayın ağacının Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı olduğu, cennette yaratıldığına inanıldığı ve Gök Tanrı'ya sunulan kurbanların asıldığı ağaç olduğu belirtilmiştir.
Soru 140
Mitik bir din olan ve Orfeus'un kurucusu olduğu dinin ana özelliği nedir?
Seçenekler
A
Mistik din olması
B
Gerçek dışı olması
C
Duygusal din olması
D
Rasyonel din olması
E
Reel din olması
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 3'teki "Albastı" başlığı altında, bu ruhun Türk kültüründe yaygın olarak görüldüğü ve "Umay Ana ruhunun zıddı bir role sahiptir" ifadesi yer almaktadır. Ayrıca bu ruhun Al Karısı, Albıs, Alvız gibi farklı isimlerle de karşımıza çıktığı belirtilmiştir.
Soru 141
Türk, Altay ve Moğol halk kültüründe büyücü din adamı olarak adlandırılır. Daha çok sosyal topluluklarla doğaüstü güçler arasında iletişime geçer. Dualarıyla hastaları iyileştirebilir ve törenlerle kötü ruhları kovabilir. Aynı zamanda büyücü ve hekimdir. Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisinin tanımı yapılmıştır?
Seçenekler
A
Ongun
B
Kut
C
Kam
D
Kült
E
Totem
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 4'teki "Hüma Kuşu" başlığı altında, bu kuşun Türk kültüründe "çok yükseklerde uçan, ayakları değmeyen 'Devlet kuşu' olarak tanınmaktadır." denilmektedir. Devamında, "Hüma kuşu, başına konduğu veya gölgesinin düştüğü kişiye mutluluk ve talih getireceğine inanıldığı için 'Talih Kuşu' olarak da anılmaktadır" ifadeleri yer almaktadır.
Soru 142
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne denir?
Seçenekler
A
Kült
B
Destan
C
Totem
D
Masal
E
Mit
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 1'de, Eski Türk İnançları bölümünde, "Yapılan araştırmalarda eski Türklerin inançlarının başında Kamlık inancı gelmektedir." denilmektedir. Devamında ise "Rus bilim adamları marifetiyle burada yaşayan “Kam” ve “Kamlık” inancını... "Şaman" ve "Şamanizm” terimiyle değiştirmişler ve bu şekilde yaygınlaşmasına yol açmışlardır" bilgisi yer almaktadır.
Soru 143
Hitit mitolojisinde, bir arslan üzerinde kanatlı kadın formunda betimlenmiş tanrıçanın adı nedir?
Seçenekler
A
Telipinu
B
Lama
C
Kuababa
D
Upelluri
E
Şauşga
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 2'deki "Kötü Ruhlar-Abaasılar" bölümünde, Yakut Türklerinde yer altında yaşayan, insanlara zarar veren, hastalık ve ölüm getirdiğine inanılan kötü ruhların varlığından bahsedilmektedir. Bu bilgi, Türk mitolojisinde sadece iyi ve koruyucu ruhların var olduğu ifadesini (E şıkkını) yanlış kılmaktadır.
Soru 144
Dini tanımlarken "Din, kutsalın tecrübesidir." diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Müller
B
Emile Durkheim
C
Emel Esin
D
Ziya Gökalp
E
Rudolf Otto
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 1'deki Eski Türk İnançları bölümünde, "Türk kültüründe ölmüş veya yaşlı büyüklere saygıyı esas alan 'atalar kültü' geçmişten günümüze önemini korumaktadır" ifadesi yer almaktadır.
Soru 145
Hitit mitolojik metinleri içinde hangi ulusun tanrıları görülmez?
Seçenekler
A
Pers
B
Akad
C
Hatti
D
Sumer
E
Hurri
Açıklama:
Ünite 6, Sayfa 4'teki "Kayın-Akağaç" başlığı altında, "Türk mitolojisinin en önemli, kutlu ağacı kayındır. Cennette yaratıldığına inanılan kayın ağacı, Gök Tanrı'ya sunulan kurbanların asıldığı ağaçtır" ifadesi yer almaktadır.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm'de kozmik düzen, kanun, şeriat, tutulan yol anlamına gelen kavramdır?
Seçenekler
A
Pişi
B
Dharma
C
Sudra
D
Rig Veda
E
Brahmanizm
Açıklama:
Hinduizm’de Dharma denen bir kavram vardır. Dharma; Kozmik düzen, kanun, şeriat, tutulan yol anlamlarına gelir. Hindular da bundan hareketle kendi dinlerine ‘Sanatana Dharma’, yani ‘Tanrı Brahma tarafından oluşturulan ebedi kozmik düzen’ derler.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm'de yöneticiler, prensler ve askerlerin oluşturduğu kasttır?
Seçenekler
A
Vaisyalar
B
Sudralar
C
Brahminler
D
Kşatriyalar
E
Paryalar
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar: 1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar. 2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast. 3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı 4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ıdır.Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Soru 3
Hinduizm'de Kozmik düzeni sağlayan Tanrı'nın adı nedir?
Seçenekler
A
Şiva
B
Agni
C
Vişnu
D
Varuna
E
İndra
Açıklama:
Hinduizm politeist tanrı anlayışına sahip bir dindir. Bunların içerisinden Tanrılar panteonunda en üst tabakada yer alanları: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı).
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Cayinistlerin beş temel ahlaki kuralından biri değildir?
Seçenekler
A
Öldürmemek
B
Çalmamak
C
Az yemek
D
Yalan söylememek
E
Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Açıklama:
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki kurala uymakla mümkündür: a. Öldürmemek b. Çalmamak c. Az mala sahip olmak d. Yalan söylememek e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi ile İslam’ın Tanrı anlayışı arasında paralellik vardır?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Cayinizm
C
Hinduizm
D
Budizm
E
Şintoizm
Açıklama:
Sih Tanrı anlayışı ile İslam’ın Tanrı anlayışı arasında paralellik vardır. Bunun sebebi Hinduizme inanan yerli halkın Müslümanlar tarafından idare edildiği dönemlerde İslam kültür ve anlayışının Sihizmin yayıldığı bölge halkının yaşantısında derin izler bırakmış olmasındandır.
Soru 6
Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vihara
B
Pagoda
C
Yoga
D
Darma
E
Sanga
Açıklama:
Budizm’de önemli kavramlardan biri bir diğeri Sanga’dır. Sanga; Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam’daki ümmet kavramı ile eşdeğer görebileceğimiz bu terim Budizm’de iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur. Bu ilke “Buda’ya sığınırım, Sanga’ya sığınırım, Darma’ya sığınırım” dır. Buradaki Darma, Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terimdir.Budist mabetlerine Pagoda denilir. Vihara ise daha büyük yapılara verilen isimdir.
Soru 7
Konfüçyanizm hangi ülkede doğmuş bir dindir?
Seçenekler
A
Çin
B
Kore
C
Japonya
D
Vietnam
E
Hindistan
Açıklama:
Konfüçyanizm MÖ 6. yüzyılda Çinli bir filozof Konfüçyüs (Kung Fu Tzu) (MÖ 551-479) tarafından kurulmuş bir dindir. Çin milli dinleri arasındadır. Çin, Kore, Japonya ve Vietnam bölgesinde insanlar tek bir inanca inanmamaktadırlar. Tarihsel geçmişi ve kültürel birikimi en zengin olan toplumlardan birisi olmasına rağmen Çin,
Konfüçyüs’ün ortaya çıktığı dönemlerde sosyal ve kültürel sıkıntılar içerisindedir. Çinli filozof, bu
sıkıntılara çözüm arayışını geçmişte olduğu gibi atalara saygının hakim olduğu, geleneğin ön plana
çıkarıldığı bir yaşamın kurulması gerektiği düşüncesi ile ilkelerini ve felsefesini yönetime ve topluma
aktarmış, bu ilkeler zamanla din halini almıştır.
Konfüçyüs’ün ortaya çıktığı dönemlerde sosyal ve kültürel sıkıntılar içerisindedir. Çinli filozof, bu
sıkıntılara çözüm arayışını geçmişte olduğu gibi atalara saygının hakim olduğu, geleneğin ön plana
çıkarıldığı bir yaşamın kurulması gerektiği düşüncesi ile ilkelerini ve felsefesini yönetime ve topluma
aktarmış, bu ilkeler zamanla din halini almıştır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm'in kutsal metinleri arasında bulunan Beş Klasiklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tarih Kitabı
B
Değişiklikler Kitabı
C
Şiirler Kitabı
D
Törenler Kitabı
E
Konfüçyüs’ün vaazları
Açıklama:
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır. Beş Klasik: 1- Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur. 2- Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır. 3- Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm. 4- Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir. 5- Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır. Dört Kitap: 1- Konfüçyüs’ün vaazları. 2- Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir. 3- Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır. 4- Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Soru 9
İnsanın harekete geçmeden önce sakin olmasını ve hiçbir şey söylemeden dengeyi kavraması gerektiğini söyleyen Taoizm prensibi hangisidir?
Seçenekler
A
Tien
B
Wu-vey
C
Şinto
D
Kami
E
Yin ve Yang
Açıklama:
Taoizm’de hayatın gayesi sükûnettir. “Wu-vey” denen bu prensipte, İnsan harekete geçmeden önce sakin olmalı, hiçbir şey söylemeden dengeyi kavramalıdır. Tabiat kanunları her zaman mükemmeldir ve tabiat da daima güzeldir. İnsan tabiatın sesine kulak vermelidir. Yoksa bu kanunlara müdahale ederek bu güzellikleri icraatlarıyla değiştirmemelidir.
Soru 10
Şintoizm'e göre Güneş Tanrıçası Amaterasu’nun sembolü nedir?
Seçenekler
A
Çiçek
B
Güvercin
C
Ayna
D
Vazo
E
At
Açıklama:
Japonya’da sekiz milyon tanrının varlığından söz edilir. Bunların en büyüğü Güneş Tanrıçası Amaterasu’dur. Sembolü Aynadır. İmparator da Güneş Tanrıçasının oğlu, dünyanın ilahıdır.
Soru 11
Dinler Tarihi araştırmalarını kolaylaştırmak için günümüzde yaşayan dinler değişik şekillerde tasnif edilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu tasnifler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Dinlerin inanç yönünden gelişimi
B
Birbirleriyle etkileşimini
C
Tarihsel değişimini
D
Tanrı sayılarının önemi
E
Sosyal yönlerinin anlaşılmasını kolaylaştıran coğrafi konumları
Açıklama:
Dinler Tarihi araştırmalarını kolaylaştırmak için günümüzde yaşayan dinler değişik şekillerde tasnif edilmiştir. Bu tasniflerin en çok benimseneni; dinlerin inanç yönünden gelişimini, birbirleriyle etkileşimini, tarihsel değişimini ve sosyal yönlerinin anlaşılmasını kolaylaştıran coğrafi konumlarına göre yapılan tasniftir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Hint kökenli dinler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Taoizm
C
Cayinizm
D
Şintoizm
E
Dharmatizm
Açıklama:
Hint kökenli dinler denilince: Hinduizm, Budizm, Sihizm ve Cayinizm akla gelir, Uzak doğu kökenli dinler olarak ise Konfüçyanizm, Taoizm ve Şintoizm aklımıza gelir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm’de Kast’ı oluşturan gruplar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Brahminler
B
Kşatriyalar
C
Şhavalar
D
Vaisyalar
E
Sudralar
Açıklama:
Hinduizm’de Kast’ı oluşturan gruplar bir insanın uzuvlarına benzetilmekte, tüm kastların ise Tanrı’yı temsil ettiği düşünülmektedir. Kast Sistemini oluşturan guruplar:
Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Soru 14
Din adamlarının oluşturduğu kast’a ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sudralar
B
Vaisyalar
C
Kşatriyalar
D
Brahminler
E
Şhavalar
Açıklama:
Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
Soru 15
Hinduizm’in besmelesi olarak ta ifade edilen ve Tanrı’yı hatırlatan hece aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
‘Os’
B
‘Ob’
C
‘On’
D
‘Oz’
E
‘Om’
Açıklama:
Hinduizm’de İbadet ferdidir. Hintli, sabah şafaktan önce kalkar, yıkanır ve ibadetine hazırlanır. Hinduizm’in besmelesi olarak ta ifade edilen ve Tanrı’yı hatırlatan ‘Om’ hecesini okuyarak işe başlar. Tanrı'sının adını zikreder.
Soru 16
Hinduizm de Tanrı anlayışı birçok dinde görüldüğü gibi tek ve net bir şekilde ifade edilmemiş, birçok Tanrı ismine yer verilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu isimlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Brahma
B
Vişnu
C
Kişna
D
Şiva
E
Varuna
Açıklama:
Hinduizm’in Kutsal metinlerinden Rig Veda’da “Hakikatin Bir olduğu ve Tanrının farklı isimlerde çağrıldığı” ndan bahsedilse de zamanla değişen Tanrı anlayışı birçok dinde görüldüğü gibi tek ve net bir şekilde ifade edilmemiş, birçok Tanrı ismine yer verilmiştir. Bu sebeple Hinduizm politeist tanrı anlayışına sahip bir dindir. Bunların içerisinden Tanrılar panteonunda en üst tabakada yer alanları: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı).
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Cayinizm de uyulması gereken beş kuraldan birisidir?
Seçenekler
A
Çok mala sahip olmak
B
Ailevi ilişkilerde bulunmak
C
Yalan söylememek
D
İsyan etmemek
E
Zina yapmamak
Açıklama:
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki kurala uymakla mümkündür:
- Öldürmemek
- Çalmamak
- Az mala sahip olmak
- Yalan söylememek
- Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Soru 18
Cayinizm’in Hinduizm’de karşı çıktığı en önemli hususlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reenkarnasyonu reddetmek
B
İsyan etmemek
C
Zina yapmamak
D
Et yememek
E
Az mala sahip olmak
Açıklama:
Cayinizm’in doktrininde hedef Hinduizm’deki reenkarnasyon (yeniden doğuş) anlayışından kurtulmaktır. Bunun için zahidane yaşayış öne çıkarılmış, çilekeş bir hayat tarzı benimsenmiştir. Bu doğrultuda Ahimsa denen ve herkesin ulaşmayı hedeflediği bir kavram gelişmiştir. Ahimsa: Tüm canlılara karşı nazik davranılmasını ve şiddet uygulanmamasını benimseyen anlayıştır.
Soru 19
Shizm hangi iki dinin karışımı ile oluşmuş bir dindir?
Seçenekler
A
Budizm ve Hinduizm
B
Budizm ve İslam
C
Hinduizm ve İslam
D
Budizm ve Hristiyanlık
E
Hinduizm ve Hristiyanlık
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Büyük çoğunluğu Hindistan 'ın kuzeyindeki Pencap bölgesinde Amritsar şehrinde yaşayan Sihlerin nüfusu yaklaşık 25 milyon civarındadır. Günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadırlar.
Soru 20
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
“Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır.
B
“Üç Klasik” ve “Dört Kitap” tır.
C
“Beş Klasik” ve “İki Kitap” tır.
D
“Dört Klasik” ve “Dört Kitap” tır.
E
“Bir Klasik” ve “Üç Kitap” tır.
Açıklama:
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır.
Beş Klasik:
1- Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2- Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3- Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4- Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5- Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Dört Kitap:
1- Konfüçyüs’ün vaazları.
2- Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3- Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4- Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Beş Klasik:
1- Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2- Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3- Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4- Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5- Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Dört Kitap:
1- Konfüçyüs’ün vaazları.
2- Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3- Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4- Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Soru 21
Hinduizm'e dayalı olarak ortaya çıkan kast sistemine göre din adamlarının oluşturduğu grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Brahminler
B
Kşatriyalar
C
Vaisyalar
D
Sudralar
E
Parya
Açıklama:
Brahminler, din adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Hinduizm'in tarihi süreçte geçirdiği evreler dikkate alındığında aşağıdaki hangi evrede yayılmaya başladığı kabul edilir?
Seçenekler
A
Vedalar dönemi
B
Sutralar dönemi
C
Destanlar dönemi
D
Puranalar dönemi
E
Ortaçağ ve sonrası Hinduizm
Açıklama:
Hinduizm Puranalar döneminde yayılmaya başlamıştır. Bu dönem MS 300 ile 750 arasını kapsar. Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu dönemdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisinde bir Cayinist’in karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşabilmesi için uyması gereken beş temel ahlaki kural doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Öldürmemek, şiddet uygulamamak, az mala sahip olmak, yalan söylememek ve ailevi ilişkilerden uzak durmak
B
Öldürmemek, çalmamak, az mala sahip olmak, yalan söylememek ve ailevi ilişkilerden uzak durmak
C
Öldürmemek, şiddet uygulamamak, çalmamak, yalan söylememek ve ailevi ilişkilerden uzak durmak
D
Öldürmemek, şiddet uygulamamak, çalmamak, az mala sahip olmak ve ailevi ilişkilerden uzak durmak
E
Öldürmemek, şiddet uygulamamak, çalmamak, az mala sahip olmak ve yalan söylememek
Açıklama:
Bir Cayinist’in karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşabilmesi için uyması gereken beş temel ahlaki kural şöyledir:
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Doğru cevap B'dir.
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Sihizm'i Hinduizm'den ayıran özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Tak Tanrı anlayışına sahip olması
B
Toplumsal kast sistemine karşı çıkması
C
Ölülerini yakması
D
İslam'ın Tanrı anlayışına benzemesi
E
Putlara ve aracı Tanrılara karşı olması
Açıklama:
Sihler ölülerini Hinduizm’deki gibi yakarlar. Dolayısıyla C şıkkındaki ifade Hinduizm'den farklılığı değil benzerliği göstermektedir.
Soru 25
I. Hinduizm’deki kast sistemine karşı çıkması
II. Kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması gerektiğini ortaya koyması
III. Temelde insanın acı ve ızdıraplardan kurtulmasını hedeflemesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Budizm'in Hindistan'da ortaya çıkmasına rağmen inananlarının büyük çoğunluğunun Hindistan dışında olmasına temel oluşturan nedenler arasındadır?
II. Kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması gerektiğini ortaya koyması
III. Temelde insanın acı ve ızdıraplardan kurtulmasını hedeflemesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Budizm'in Hindistan'da ortaya çıkmasına rağmen inananlarının büyük çoğunluğunun Hindistan dışında olmasına temel oluşturan nedenler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Budizm Hinduizm’deki kast sistemine karşı çıkmış ve kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması felsefesini işlemiştir. Bu sebeple inananların büyük çoğunluğu Hindistan dışındandır. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Soru 26
Budist insanlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Darma
B
Sanga
C
Pagoda
D
Vihara
E
Pikata
Açıklama:
Budist insanlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan ifade Sanga'dır. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm'in kutsal metinlerinin gruplarından olan Dört Kitap'ta yer alır?
Seçenekler
A
Orta Yol Doktrini
B
Güz ve Bahar Kitabı
C
Tarih Kitabı
D
Değişiklikler Kitabı
E
Törenler Kitabı
Açıklama:
Dört kitapta şunlar yer almaktadır:
1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Doğru cevap A'dır.
1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Doğru cevap A'dır.
Soru 28
I. Tanrı her şeydir ve her şey Tanrı'dır II. Tanrı görülmez, işitilmez ve kavranılmaz III. Tanrının hiçbir şeye ihtiyacı yoktur IV. İnsanın vazifesi her şeyin kaynağı ve yaratıcısı olan Tao’yu değil kendini yüceltmesidir Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Taoizm'in Tanrı anlayışına ilişkin doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Taoizm’e göre yeryüzündeki her şey hatta evren Tanrı’nın bir parçası olarak düşünülmektedir. Tanrı her şeydir ve her şey Tanrı’dır. Tanrı insanın dünyasında, nesnelerde ve tabiatta her yerde varlığını gösterir. Lao-Tzu’nun, Tao olarak isimlendirdiği Tanrı görülmez, işitilmez ve kavranılmaz. O, ezeli ve ebedidir. O, her şeyin kaynağıdır, her şeyi yaratan ve besleyendir. O’nun hiçbir şeye ihtiyacı yoktur. İnsanın vazifesi her şeyin kaynağı ve yaratıcısı olan Tao’yu övmesi ve yüceltmesidir. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Şintoizm dini ile ilgili yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
Din görevlilerine Kannuşi denilir
B
En büyük tanrı Güneş Tanrıçası Amaterasu'dur
C
Budizmle ilişkisine dayalı olarak üç dönemde gelişim göstermiştir
D
Japon milli dinidir
E
Japonya'da kraliyet soyundan gelen Şinto tarafından kurulmuştur
Açıklama:
Şintoizm kurucusu olmayan bir dindir. Şinto kelimesi “Tanrıların yolu” demektir. Japonlar’ın en eski dönemlerden itibaren sahip oldukları inançlarının reforme edilmesi ile ortaya çıkan bir dindir. Doğru cevap E'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm'in inandığı Tanrıdır?
Seçenekler
A
Darma
B
Sanga
C
Tien
D
Tao
E
Brahma
Açıklama:
Konfüçyüs’ün Çin tarihinin yüce tanrısı olan “Tien” tarafından görevlendirildiğine inanılmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi uzak doğu kökenli bir dindir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Budizm
C
Sihizim
D
Cayinizm
E
Taoizm
Açıklama:
Hint kökenli dinler; Hinduizm, Budizm, Sihizm ve Cayinizm,
Uzak doğu kökenli dinler ise; Konfüçyanizm, Taoizm ve Şintoizm'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Uzak doğu kökenli dinler ise; Konfüçyanizm, Taoizm ve Şintoizm'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 32
Yaşayan dinler içerisinde en eski geçmişe sahip din hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Konfüçyanizm
C
Taoizm
D
Şintoizm
E
Budizm
Açıklama:
Hinduizm yaşayan dinler içerisinde en eski geçmişe sahip bir dindir. Günümüzde nüfusu 1 milyara yakın olan bu dine inananların hemen hemen tamamı Hint Yarımadasında yaşamaktadırlar. Bu sebeple Hinduizm Dinler tarihi içerisinde Milli Dinler arasında yer alır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 33
İslam coğrafyasında "Brahmanizm" adı verilen din hangisidir?
Seçenekler
A
Taoizm
B
Budizm
C
Konfüçyanizm
D
Hinduizm
E
Cayinizm
Açıklama:
Hinduizm adı batılı araştırmacılar tarafından ‘Yerlilerin Dini’ anlamında kullanılmıştır. İslam Coğrafyasında bu dine din adamlarının isimlerine atfen ‘Brahmanizm’ denilmiştir. Hinduizm’de Dharma denen bir kavram vardır. Dharma; Kozmik düzen, kanun, şeriat, tutulan yol anlamlarına gelir. Hindular da bundan hareketle kendi dinlerine ‘Sanatana Dharma’, yani ‘Tanrı Brahma tarafından oluşturulan ebedi kozmik düzen’ derler.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi vahiy kökenli bir dindir?
Seçenekler
A
Şintoizm
B
Budizm
C
Konfüçyanizm
D
Taoizm
E
Hinduizm
Açıklama:
Hinduizm vahiy kökenli bir dindir. Fakat bu vahiy anlayışı Ortadoğu kökenli dinlerdeki gibi Tanrı’nın insanlara seçtiği peygamber vasıtasıyla bildirdiği hakikatler şeklinde değildir. Hinduizm’de Rişi denen bir kavram vardır. Rişi (Peygamber)’ler İnsanın değişik evrelerden geçişi sonrası ulaştıkları bir makam olup, kutsal metinleri en iyi anlayan ve aktaran konumundadırlar.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 35
Doktrininde hedef Hinduizm’deki reenkarnasyon (yeniden doğuş) anlayışından kurtulmak olan din hangisidir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Taoizm
C
Cayinizm
D
Şintoizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Cayinizm’in doktrininde hedef Hinduizm’deki reenkarnasyon (yeniden doğuş) anlayışından kurtulmaktır. Bunun için zahidane yaşayış öne çıkarılmış, çilekeş bir hayat tarzı benimsenmiştir. Bu doğrultuda Ahimsa denen ve herkesin ulaşmayı hedeflediği bir kavram gelişmiştir. Ahimsa: Tüm canlılara karşı nazik davranılmasını ve şiddet uygulanmamasını benimseyen anlayıştır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 36
Hinduizm ve İslam inancının birleşimiyle ortaya çıkan din hangisidir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Cayinizm
C
Taoizm
D
Budizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 37
Adi Grant hangi dinin kutsal kitabıdır?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Sihizm
C
Şintoizm
D
Taoizm
E
Budizm
Açıklama:
Sihizm’in kutsal kitabı Adi Grant'tır. Bir Sih ibadet etmeden önce mabetteki havuzda abdeste benzer temizliğini yapar ve İbadet esnasında da Adi Grant’dan bölümler okur, daima Tanrı adını zikreder. Sihlere göre Tanrı katında tüm insanlar eşittir, kast, ırk, sınıf, cinsel seçim veya cinsiyet ayrımı yapılamaz, herkesin yaşama hakkı vardır, yeryüzündeki tüm varlıklar Tanrı’nın ruhuna sahiptir, bu nedenle saygı görmelidir. Sihler aile yaşantısını önemserler. Ölülerini Hinduizm’deki gibi yakarlar. Adi Grant’da her Sih’in kazancının %10’unu diğer insanlara yardıma ayırması, zamanının da %10’unu Tanrı’ya hizmet ederek geçirmesi tavsiye edilir.
Dolayısıyla doğru cevap B'dir.
Dolayısıyla doğru cevap B'dir.
Soru 38
Kurtuluşu Nirvana'ya ermekle mümkün gören din hangisidir?
Seçenekler
A
Taoizm
B
Hinduizm
C
Budizm
D
Şintoizm
E
Cayinizm
Açıklama:
Buda, Hinduizm’in kast sistemine karşı çıkmış, Brahmanların Hinduizm’i şekilci bir din haline sokmalarını yanlış bulduğunu, insanın kurtuluşu elde edebilmesi için ruh döngüsünü kırması gerektiği vurgulamıştır. Kurtuluş Nirvana’ya ulaşmakla mümkündür. Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir. Kişi Nirvana’ya ulaşınca tenasüh denilen ruh göçünden, hayatın sonsuz tekrarlanan döngüsünden kurtulacaktır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 39
Hayatın gayesini sükûnet olarak belirleyen din hangisidir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Taoizm
C
Şintoizm
D
Budizm
E
Hinduizm
Açıklama:
Taoizm’de hayatın gayesi sükûnettir. “Wu-vey” denen bu prensipte, İnsan harekete geçmeden önce sakin olmalı, hiçbir şey söylemeden dengeyi kavramalıdır. Tabiat kanunları her zaman mükemmeldir ve tabiat da daima güzeldir. İnsan tabiatın sesine kulak vermelidir. Yoksa bu kanunlara müdahale ederek bu güzellikleri icraatlarıyla değiştirmemelidir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 40
Animist anlayışın tesiri ile ruhların büyük bir öneme sahip olduğu din hangisidir?
Seçenekler
A
Taoizm
B
Cayinizm
C
Budizm
D
Şintoizm
E
Sihizm
Açıklama:
Şintoizm’de geleneksel animist anlayışın tesiri ile ruhlar büyük bir öneme sahiptir. Ruhlar “kami” olarak ifade edilir. Kami, insanın kavrayabileceği en üstün varlık demektir. Ruh insanın ölümünden sonra yaşantısını devam ettirir.
Ata ruhları yakınlarını kollama ve gözetmeye devam ederler. Ölen herkes kami olur. Fakat her ruh tanrı olamaz. En büyük tanrı Güneş Tanrıçası Amaterasu’dur. Bu sebeple Güneşin doğuşunu izlemek bir Şintoist’in en önemli dini görevidir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Ata ruhları yakınlarını kollama ve gözetmeye devam ederler. Ölen herkes kami olur. Fakat her ruh tanrı olamaz. En büyük tanrı Güneş Tanrıçası Amaterasu’dur. Bu sebeple Güneşin doğuşunu izlemek bir Şintoist’in en önemli dini görevidir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 41
MS 300 ile 750 arası, Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu ve Hinduizm yayılmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vedalar dönemi
B
Sutralar dönemi
C
Destanlar dönemi
D
Puranalar dönemi
E
Ortaçağ ve sonrası Hinduizm
Açıklama:
Puranalar dönemi : MS 300 ile 750 arası dönem. Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu dönem. Hinduizm bu dönemde yayılmaya başlamıştır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Kast Sistemini oluşturan guruplar arasında değildir?
Seçenekler
A
Brahminler
B
Paryalar
C
Kşatriyalar
D
Vaisyalar
E
Sudralar
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi
ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi
ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Soru 43
Hinduizmde, halk arasında yaygın olarak anlatılan dini hikayeler, atasözleri, masallar ve kahramanlık destanlarından oluşan metinlere ne denir?
Seçenekler
A
Smiriti
B
Şruti
C
Vedalar
D
Brahmanalar
E
Aranyakalar
Açıklama:
Smiriti : Halk arasında yaygın olarak anlatılan Dini Hikayeler, Atasözleri, Masallar ve Kahramanlık Destanlarından oluşan metinlerdir. Ramayana, Mahabharata, Bhagavad Gita, Puranalar’dır.
Soru 44
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki kurala uymakla mümkündür. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ailevi ilişkilerden uzak durmak
B
Az mala sahip olmak
C
Aldatmamak
D
Yalan söylememek
E
Çalmamak
Açıklama:
Öldürmemek
Çalmamak
Az mala sahip olmak
Yalan söylememek
Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Çalmamak
Az mala sahip olmak
Yalan söylememek
Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Soru 45
Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Cayinizm
C
Taoizm
D
Şintoizm
E
Sihizm
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan Budist yapılarına verilen addır?
Seçenekler
A
Vihara
B
Vaisya
C
Mahayana
D
Nirvana
E
Hinayana
Açıklama:
Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan viharalarda da toplu ibadetler gerçekleştirilmektedir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm’in kutsal metinlerinden beş klasikler arasındadır?
Seçenekler
A
Büyük Bilgi
B
Orta yol doktrini
C
Değişiklikler Kitabı
D
Mensiyüs’ün sözleri
E
Konfüçyüs’ün vaazları
Açıklama:
Beş Klasik:
1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik
olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik
olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Soru 48
Dünya görüşü Çin’de yaygın olan Yin ve Yang anlayışı üzerine şekillenmiş din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduzim
B
Budizm
C
Taoizm
D
Şintoizm
E
Sihizm
Açıklama:
Taoizm’in dünya görüşü Çin’de yaygın olan Yin ve Yang anlayışı üzerine şekillenmiştir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm’in kurucusudur?
Seçenekler
A
Guru Nanak
B
Sidharta Gautama Buda
C
Vardhamana Cinata
D
Kungfu-Tzu
E
Lao-Tzu
Açıklama:
MÖ 6. yüzyılda Çinli bir filozof Konfüçyüs (Kung Fu Tzu) (MÖ 551-479) tarafından kurulmuş bir dindir. Çin milli dinleri arasındadır.
Soru 50
Kutsal metinleri Kojiki ve Nihongi olan din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cayinizm
B
Şintoizm
C
Taozim
D
Sihizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Şintoizm ‘in kutsal metinleri ikidir:
1. Kojiki: Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya’nın tarihinin anlatıldığı
eser sözlü aktarılırken 712 yılında yazıya geçirilmiştir. Üç cilttir.
2. Nihongi: Bir nevi Kojiki’nin yorumudur. En eski tarihli resmi metin özelliğine sahiptir. Japonya’nın resmi tarihidir. Devlet hizmetlerinde görev alanların uyması gereken kurallar, törenler ve bayramlar, mabetler ve ayinlerden bahsedilen otuz ciltlik eser 720 yılında tamamlanmıştır.
1. Kojiki: Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya’nın tarihinin anlatıldığı
eser sözlü aktarılırken 712 yılında yazıya geçirilmiştir. Üç cilttir.
2. Nihongi: Bir nevi Kojiki’nin yorumudur. En eski tarihli resmi metin özelliğine sahiptir. Japonya’nın resmi tarihidir. Devlet hizmetlerinde görev alanların uyması gereken kurallar, törenler ve bayramlar, mabetler ve ayinlerden bahsedilen otuz ciltlik eser 720 yılında tamamlanmıştır.
Soru 51
Hinduizm'de MÖ 200 ile MS.300 arası dönemde çıkan ve Ramayana, Mahabharata Destanları ile Manu kanunnameleri ile Bagavagita’nın yazıldığı döneme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vedalar dönemi
B
Sutralar dönemi
C
Destanlar dönemi
D
Puranalar dönemi
E
Ortaçağ ve sonrası Hinduizm
Açıklama:
Destanlar dönemi : MÖ 200 ile MS.300 arası dönem. Ramayana, Mahabharata Destanları ile Manu kanunnameleri ile Bagavagita’nın yazıldığı dönem.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Hint ve Uzakdoğu kültüründe görülen bir değildir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Şamanizm
C
Konfüçyanizm
D
Şintoizm
E
Budizm
Açıklama:
Şamanizm Türk kültüründe görülen bir dindir.
Soru 53
Hinduizm Tanrı anlayışında "Yok edici, cezalandırıcı Tanrı" ya verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Vişnu
B
Brahma
C
Agni
D
Şiva
E
Varuna
Açıklama:
Hinduizm politeist tanrı anlayışına sahip bir dindir. Bunların içerisinden Tanrılar panteonunda en üst tabakada yer alanları: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı).
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisinde Konfüçyanizm’in “Beş Klasik”kutsal metinin maddeleri doğru verilmemiştir?
Seçenekler
A
Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur
B
Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır
C
Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır
D
Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir
E
Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır
Açıklama:
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır.
Beş Klasik: 1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Dört Kitap: 1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Beş Klasik: 1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Dört Kitap: 1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Soru 55
MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dinin adı nedir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Budizm
C
Hinduizm
D
Taoizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Budizm, MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir. Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır.
Soru 56
Budizmde, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirveye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nirvana
B
Yoga
C
Meditasyon
D
Darma
E
Sanga
Açıklama:
Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir. Kişi Nirvana’ya ulaşınca tenasüh denilen ruh göçünden, hayatın sonsuz tekrarlanan döngüsünden kurtulacaktır.
Soru 57
Şintoizm nedir?
Seçenekler
A
Tabiatla ilgili çok güçlü eğilimlere sahip Çinli münzeviler arasında gelişen inançlar ve uygulamalara verilen bir isimdir. Çin dinleri arasında yer alır
B
Japon milli dinidir. Şinto kelimesi “Tanrıların yolu” demektir. Japonlar’ın en eski dönemlerden itibaren sahip oldukları inançlarının reforme edilmesi ile ortaya çıkan bir dindir.
C
Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır
D
MÖ 6.yüzyılda ortaya çıkan bir dindir. Hinduizm’den çıkan onlarca mezhep içerisinden teşkilatlanarak din şeklini almıştır.
E
MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir
Açıklama:
Şintoizm Japon milli dinidir. Şinto kelimesi “Tanrıların yolu” demektir. Japonlar’ın en eski dönemlerden itibaren sahip oldukları inançlarının reforme edilmesi ile ortaya çıkan bir dindir.
Soru 58
Aşağıdaki maddelerden hangisi bir cayinistin uyması gereken kurallardan biri değildir?
Seçenekler
A
Öldürmemek
B
Çalmamak
C
Az mala sahip olmak
D
Yalan söylememek
E
Evlenmek
Açıklama:
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki kurala uymakla mümkündür:
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi kast sistemini oluşturan gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Brahminler
B
Kşatriyalar
C
Vaisyalar
D
Sudralar
E
Şruti
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Soru 60
"Sidharta Gautama bir kral çocuğudur. İyi bir eğitim almıştır. Evli ve rahat bir hayatı varken yirmi dokuz yaşında saray dışı hayatı fark etmiş, hastalık, fakirlik, yaşlılık ve ölümü tanımıştır. Sidharta insanı kurtuluşa ulaştıracak yaşamın, zenginlik, arzu ve istekler olmadığını düşünmüş, hakikati tanımak, hayatın, ölümün, evrensel acı ve ızdırabın sebeplerini anlamak için her şeyi terk etmiş, uzun süre münzevi bir hayat yaşamıştır."
Yukarıda bahsedilen Sidharta Gautama hangi dinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur?
Yukarıda bahsedilen Sidharta Gautama hangi dinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Taoizm
C
Sihizm
D
Budizm
E
Cayinizm
Açıklama:
Sidharta Gautama’nın Buda lakabını alışı aydınlanma olayı sonrasıdır. “Buda” uyanmış, idrak etmiş, hakikati fark etmiş, bilinçlenmiş anlamındadır. Bir gün Neranjara nehri yakınında Bodh-Gaya denilen yerde bir incir ağacı altında otururken, otuz beş yaşında Sidharta’nın aydınlandığı ve Buda olduğuna inanılır. Sidharta Gautama Buda, o günden itibaren toplumu vaazları ile aydınlatma görevine başlamıştır. Buda, Hinduizm’in kast sistemine karşı çıkmış, Brahmanların Hinduizm’i şekilci bir din haline sokmalarını yanlış bulduğunu, insanın kurtuluşu elde edebilmesi için ruh döngüsünü kırması gerektiği vurgulamıştır.
Soru 61
- Din insanla vardır
- Dinlerin kurucuları ve kutsal metinleri vardır
- Yeryüzünde 6 milyarı aşkın insanın hemen hepsi bir din mensubudur
- Dinler Tarihi geçmişten günümüze yeryüzünde yaşayan tüm insanların inandıkları dinleri inceleyen bir bilim dalıdır
Öncüllerde yer alan dinler ile ifadelerden hangi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
IV, III, II ve I
B
III, II ve I
C
II ve I
D
IV ve II
E
IV, II ve I
Açıklama:
Din insanla vardır. İnsanların iyi bir hayat sürmelerini amaçlar. Dinlerin kurucuları ve kutsal metinleri vardır. Dinler, inanma duygusu üzerine kurulmuş ve insanların ihtiyaçlarına göre kurumsallaşmış sistemlerdir. Yeryüzünde yaklaşık 6,5 milyar insanın hemen hepsi bir din mensubudur. Dinler Tarihi geçmişten günümüze yeryüzünde yaşayan tüm insanların inandıkları dinleri inceleyen bir bilim dalıdır. Dinler Tarihi araştırmalarında hiçbir inanç araştırma konusu dışında bırakılamaz. Günümüzde inananı bulunmayan dinler de inceleme alanındadır. Dinler Tarihi araştırmalarını kolaylaştırmak için günümüzde yaşayan dinler değişik şekillerde tasnif edilmiştir. Bu tasniflerin en çok benimseneni; dinlerin inanç yönünden gelişimini, birbirleriyle etkileşimini, tarihsel değişimini ve sosyal yönlerinin anlaşılmasını kolaylaştıran coğrafi konumlarına göre yapılan tasniftir. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
Yaşayan dinler arasında en eski din olarak kabul edilen din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Sihizm
C
Hinduizm
D
Şintoizm
E
Taoizm
Açıklama:
Hinduizm yaşayan dinler içerisinde en eski geçmişe sahip bir dindir. Günümüzde nüfusu 1 milyara yakın olan bu dine inananların hemen hemen tamamı Hint Yarımadasında yaşamaktadırlar. Bu sebeple Hinduizm Dinler tarihi içerisinde Milli Dinler arasında yer alır. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Hinduizm’de oluşturulan kastlar dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi din adamlarının oluşturduğu kasttır?
Seçenekler
A
Kşatriyalar
B
Vaisyalar
C
Sudralar
D
Brahminler
E
Parya
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı. Doğru cevap D'dir.
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı. Doğru cevap D'dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm'de halk arasında yaygın olarak anlatılan Dini Hikayeler arasında değildir?
Seçenekler
A
Ramayana
B
Mahabharata
C
Bhagavad Gita
D
Şruti
E
Puranalar
Açıklama:
Hinduizm’in Kutsal Metinleri Sanskritçe dili ile yazılmıştır. Birçok kutsal metin esas itibariyle ikiye ayrılır:
1. Şruti : Sanskritçede “işitilen şey” anlamına gelmektedir. Bu guruptaki metinlerin belli bir yazarı yoktur. Vahye ve ilhama dayalı metinlerdir. Kutsal kişilere (Rişiler) iletilen ilahi kayıtlar olduğuna inanılmaktadır. Vedalar, Vedalar üzerine yapılmış yorumları içeren Brahmanalar, Aranyakalar ve Upanişadlara Şruti’denir.
2. Smiriti : Halk arasında yaygın olarak anlatılan Dini Hikayeler, Atasözleri, Masallar ve Kahramanlık Destanlarından oluşan metinlerdir. Ramayana, Mahabharata, Bhagavad Gita, Puranalar’dır. Doğru cevap D'dir.
1. Şruti : Sanskritçede “işitilen şey” anlamına gelmektedir. Bu guruptaki metinlerin belli bir yazarı yoktur. Vahye ve ilhama dayalı metinlerdir. Kutsal kişilere (Rişiler) iletilen ilahi kayıtlar olduğuna inanılmaktadır. Vedalar, Vedalar üzerine yapılmış yorumları içeren Brahmanalar, Aranyakalar ve Upanişadlara Şruti’denir.
2. Smiriti : Halk arasında yaygın olarak anlatılan Dini Hikayeler, Atasözleri, Masallar ve Kahramanlık Destanlarından oluşan metinlerdir. Ramayana, Mahabharata, Bhagavad Gita, Puranalar’dır. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
Cayinizm, günümüzde aşağıdaki coğrafyaların hangisinde görülmektedir?
Seçenekler
A
Endonezya
B
Japonya
C
Çin
D
Moğolistan
E
Hindistan
Açıklama:
CAYİNİZM
MÖ 6.yüzyılda ortaya çıkan bir dindir. Hinduizm’den çıkan onlarca mezhep içerisinden teşkilatlanarak din şeklini almıştır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 0,1 inin inandığı Cayinizm, günümüzde Hindistan’ın Bihar eyaletinde yayılmış bir dindir. Doğru cevap E'dir.
MÖ 6.yüzyılda ortaya çıkan bir dindir. Hinduizm’den çıkan onlarca mezhep içerisinden teşkilatlanarak din şeklini almıştır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 0,1 inin inandığı Cayinizm, günümüzde Hindistan’ın Bihar eyaletinde yayılmış bir dindir. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Cayinist’in nirvanaya ulaşmak temel ahlaklarının arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İyi beslenmek
B
Öldürmemek
C
Çalmamak
D
Az mala sahip olmak
E
Yalan söylememek
Açıklama:
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki
kurala uymakla mümkündür:
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak,
Doğru cevap A'dır.
kurala uymakla mümkündür:
a. Öldürmemek
b. Çalmamak
c. Az mala sahip olmak
d. Yalan söylememek
e. Ailevi ilişkilerden uzak durmak,
Doğru cevap A'dır.
Soru 67
Kurucusu kurucusu Guru Nanak olan din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Cayinizm
C
Sihizm
D
Budizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
SİHİZM
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Büyük çoğunluğu Hindistan ‘ın kuzeyindeki Pencap bölgesinde Amritsar şehrinde yaşayan Sihlerin nüfusu yaklaşık 25 milyon civarındadır. Günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadırlar. Guru Nanak, Kşatriya kastına mensup bir ailede doğmuştur. Fakat fakirlik sebebiyle memleketini terk etmiş Müslüman bir tüccarın yanında uzun yıllar hizmet etmiştir. Çevresindekileri verdiği vaazlarla etkileyen Nanak, bir süre sonra batı Hindistan’da, İran, Irak ve Mekke’de tanınan bir kişi olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Büyük çoğunluğu Hindistan ‘ın kuzeyindeki Pencap bölgesinde Amritsar şehrinde yaşayan Sihlerin nüfusu yaklaşık 25 milyon civarındadır. Günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadırlar. Guru Nanak, Kşatriya kastına mensup bir ailede doğmuştur. Fakat fakirlik sebebiyle memleketini terk etmiş Müslüman bir tüccarın yanında uzun yıllar hizmet etmiştir. Çevresindekileri verdiği vaazlarla etkileyen Nanak, bir süre sonra batı Hindistan’da, İran, Irak ve Mekke’de tanınan bir kişi olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 68
- Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır
- Budizm Hinduizm’deki kast sistemine karşı çıkmış ve kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması felsefesini işlemiştir
- Budizm, Sidharta Gautama tarafından kurulmuştu
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
BUDİZM
Budizm, MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir. Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır. Budizm Hinduizm’deki kast sistemine karşı çıkmış ve kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması felsefesini işlemiştir. Bu sebeple inananların büyük çoğunluğu Hindistan dışındandır. Doğru cevap E'dir.
Budizm, MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir. Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır. Budizm Hinduizm’deki kast sistemine karşı çıkmış ve kişinin kurtuluşa ulaşması için ruh döngüsünün kırılması felsefesini işlemiştir. Bu sebeple inananların büyük çoğunluğu Hindistan dışındandır. Doğru cevap E'dir.
Soru 69
Budizm’in hedefi, en temel kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yoga
B
Nirvana
C
Meditasyon
D
Sanga
E
Darma
Açıklama:
Yoga: Pratikte zihin ve beden bilimidir. Beden ve zihnin doğal dengesini sağlaması hedeflenir. Burada amaç Hakikatin kavranılması, benliğin tanınması ve huzura kavuşmasıdır.
Meditasyon ise birçok kültürde ve dinde uygulanan manevi bir arınma tekniğidir.
Sanga; Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam’daki ümmet kavramı ile eşdeğer görebileceğimiz bu terim Budizm’de iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur.
Darma, Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terimdir.
Buda, Hinduizm’in kast sistemine karşı çıkmış, Brahmanların Hinduizm’i şekilci bir din haline sokmalarını yanlış bulduğunu, insanın kurtuluşu elde edebilmesi için ruh döngüsünü kırması gerektiği vurgulamıştır. Kurtuluş Nirvana’ya ulaşmakla mümkündür. Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir. Kişi Nirvana’ya ulaşınca tenasüh denilen ruh göçünden, hayatın sonsuz tekrarlanan döngüsünden kurtulacaktır. Doğru cevap B'dir.
Meditasyon ise birçok kültürde ve dinde uygulanan manevi bir arınma tekniğidir.
Sanga; Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam’daki ümmet kavramı ile eşdeğer görebileceğimiz bu terim Budizm’de iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur.
Darma, Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terimdir.
Buda, Hinduizm’in kast sistemine karşı çıkmış, Brahmanların Hinduizm’i şekilci bir din haline sokmalarını yanlış bulduğunu, insanın kurtuluşu elde edebilmesi için ruh döngüsünü kırması gerektiği vurgulamıştır. Kurtuluş Nirvana’ya ulaşmakla mümkündür. Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir. Kişi Nirvana’ya ulaşınca tenasüh denilen ruh göçünden, hayatın sonsuz tekrarlanan döngüsünden kurtulacaktır. Doğru cevap B'dir.
Soru 70
Aşağıdaki dinlerden hangisinin doğumu Hindistan'ın dışında bir coğrafyadır?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Konfüçyanizm
C
Cayinizm
D
Sihizm
E
Budizm
Açıklama:
KONFÜÇYANİZM
MÖ 6. yüzyılda Çinli bir filozof Konfüçyüs (Kung Fu Tzu) (MÖ 551-479) tarafından kurulmuş bir dindir. Çin milli dinleri arasındadır. Çin, Kore, Japonya ve Vietnam bölgesinde insanlar tek bir inanca inanmamaktadırlar. Günlük yaşantısında Konfüçyanist uygulamalara yer verirken, düğün veya cenaze gibi durumlarda Taoist veya Budist inanç ve uygulamaları devreye girmektedir. Bu herkesin normal karşıladığı bir durumdur. Bu sebeple bölgede var olan inançların inananlarını net bir şekilde tespiti mümkün olmamaktadır. Doğru cevap B'dir.
MÖ 6. yüzyılda Çinli bir filozof Konfüçyüs (Kung Fu Tzu) (MÖ 551-479) tarafından kurulmuş bir dindir. Çin milli dinleri arasındadır. Çin, Kore, Japonya ve Vietnam bölgesinde insanlar tek bir inanca inanmamaktadırlar. Günlük yaşantısında Konfüçyanist uygulamalara yer verirken, düğün veya cenaze gibi durumlarda Taoist veya Budist inanç ve uygulamaları devreye girmektedir. Bu herkesin normal karşıladığı bir durumdur. Bu sebeple bölgede var olan inançların inananlarını net bir şekilde tespiti mümkün olmamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
Yaşayan dinler arasından en eski geçmişe sahip din hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Hristiyanlık
C
İslam
D
Yahudilik
E
Budizm
Açıklama:
Hinduizm yaşayan dinler içerisinde en eski geçmişe sahip bir dindir. Günümüzde nüfusu 1 milyara yakın olan bu dine inananların hemen hemen tamamı Hint Yarımadasında yaşamaktadırlar. Bu sebeple Hinduizm Dinler tarihi içerisinde Milli Dinler arasında yer alır.
Soru 72
Hinduizm'de peygamberlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Rişi
B
Brahmi
C
Kast
D
Vaisya
E
Sudra
Açıklama:
Hinduizm vahiy kökenli bir dindir. Fakat bu vahiy anlayışı Ortadoğu kökenli dinlerdeki gibi Tanrı’nın insanlara seçtiği peygamber vasıtasıyla bildirdiği hakikatler şeklinde değildir. Hinduizm’de Rişi denen bir kavram vardır. Rişi (Peygamber)’ler İnsanın değişik evrelerden geçişi sonrası ulaştıkları bir makam olup, kutsal metinleri en iyi anlayan ve aktaran konumundadırlar.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm’de Vaisyalar kastının bir üyesidir?
Seçenekler
A
Çiftçiler
B
Din Adamları
C
Prensler
D
Köleler
E
İşçiler
Açıklama:
Vaisyalar kastı tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ıdır.
Soru 74
Hinduizm’de ateş tanrısının ismi nedir?
Seçenekler
A
Agni
B
Soma
C
Surya
D
İndra
E
Vayu
Açıklama:
Hinduizm’de tanrılar panteonun en üstünde yer alan tanrılar şunlardır: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı).
Soru 75
Hinduizm'in kutsal metinleri hangi dilde yazılmıştır?
Seçenekler
A
Sanskrit
B
Hintçe
C
Urduca
D
Sindhi
E
Nepali
Açıklama:
Hinduizm’in Kutsal Metinleri Sanskritçe dili ile yazılmıştır.
Soru 76
Cayinizm günümüzde Hindistan'ın hangi eyaletinde yayılmıştır?
Seçenekler
A
Bihar
B
Goa
C
Harnala
D
Manipur
E
Racastan
Açıklama:
Cayinizm MÖ 6.yüzyılda ortaya çıkan bir dindir. Hinduizm’den çıkan onlarca mezhep içerisinden teşkilatlanarak din şeklini almıştır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 0,1 inin inandığı Cayinizm, günümüzde Hindistan’ın Bihar eyaletinde yayılmış bir dindir.
Soru 77
Budizm'in kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Sidharta Gautama
B
Guru Nanak
C
Vardhamana Cinata
D
Kung Fu Tzu
E
Lao Tzu
Açıklama:
Budizm, MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir. Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır.
Soru 78
Budizm’in benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terim hangisidir?
Seçenekler
A
Darma
B
Sanga
C
Nirvana
D
Pagoda
E
Vihara
Açıklama:
Budizm’de önemli kavramlardan biri bir diğeri Sanga’dır. Sanga; Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam’daki ümmet kavramı ile eşdeğer görebileceğimiz bu terim Budizm’de iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur. Bu ilke “Buda’ya sığınırım, Sanga’ya sığınırım, Darma’ya sığınırım” dır. Buradaki Darma, Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terimdir.
Soru 79
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde Hinayana Budizm’i uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Laos
B
Kore
C
Japonya
D
Tibet
E
Çin
Açıklama:
Buda’dan sonra ortaya çıkan iki büyük yorum iki yaygın mezhebin doğuşuna sebep olmuştur. Güney Budizm’i olarak ta isimlendirilen ve ferdi kurtuluşu ön plana çıkaran Srilanka, Birmanya, Laos, Tayland ve Vietnam çevresi Budizm’e Hinayana Budizm’i denir. Kuzey Budizm’i de denilen ve toplu kurtuluşu benimseyen, Tibet, Çin, Japonya ve Kore çevrelerinde yaygın olan Budizm’e ise Mahayana Budizm’i denir.
Soru 80
Japon milli dini hangisidir?
Seçenekler
A
Şintoizm
B
Taoizm
C
Konfüçyanizm
D
Sihizm
E
Budizm
Açıklama:
Şintoizm Japon milli dinidir. Şinto kelimesi “Tanrıların yolu” demektir. Japonlar’ın en eski dönemlerden itibaren sahip oldukları inançlarının reforme edilmesi ile ortaya çıkan bir dindir.
Soru 81
Hinduizm’in tarihi süreçte geçirdiği evrelerden ilki hangisidir?
Seçenekler
A
Vedalar Dönemi
B
Sutralar Dönemi
C
Destanlar Dönemi
D
Puranalar Dönemi
E
Ortaçağ Dönemi
Açıklama:
Hinduizm’in ilk tarihi dönemi MÖ 2000 ile MÖ.500 arası yaşanan Vedalar Dönemi’dir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm’de Brahminler kastının bir üyesidir?
Seçenekler
A
Din Adamları
B
İşçiler
C
Prensler
D
Tüccarlar
E
Köleler
Açıklama:
Brahminler kast din adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
Soru 83
Hinduizm’de kast sistemi dışında kalan kişilere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Parya
B
Brahmi
C
Kraştiya
D
Vaisya
E
Sudra
Açıklama:
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Soru 84
Hinduizm’de ay tanrısının ismi nedir?
Seçenekler
A
Soma
B
İndra
C
Varuna
D
Vişnu
E
Şiva
Açıklama:
Hinduizm’de tanrılar panteonun en üstünde yer alan tanrılar şunlardır: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı).
Soru 85
Hinduizm’de kutsal kabul edilen nehir hangisidir?
Seçenekler
A
Ganj
B
Godavari
C
Karnali
D
İndus
E
Krişna
Açıklama:
Hinduizm’de domuz eti yasaktır. Hinduizm’de İnek ve Ganj Nehri, kutsal kabul edilir. Ölen kişi yakılır ve külleri Ganj nehrine dökülür. Yüzyıl öncesine kadar kadın, ölen kocasıyla birlikte yakılırken, Şimdi bu âdet kaldırılmıştır.
Soru 86
Hinduizm ile İslam inancının karışımı olarak ortaya çıkan din hangisidir?
Seçenekler
A
Sihizm
B
Cayinizm
C
Budizm
D
Taoizm
E
Manizm
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır.
Soru 87
Buda Budizm’i kurarken öncelikle hangi dinin öğretilerine karşı çıkmıştır?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Taoizm
C
Şintoizm
D
Manizm
E
Sihizm
Açıklama:
Buda, Hinduizm’in kast sistemine karşı çıkmış, Brahmanların Hinduizm’i şekilci bir din haline sokmalarını yanlış bulduğunu, insanın kurtuluşu elde edebilmesi için ruh döngüsünü kırması gerektiği vurgulamıştır. Kurtuluş Nirvana’ya ulaşmakla mümkündür.
Soru 88
Budist insanlar topluluğunun tümünü anlatmak için kullanılan terim hangisidir?
Seçenekler
A
Sanga
B
Yoga
C
Nirvana
D
Darma
E
Vihara
Açıklama:
Budizm’de önemli kavramlardan biri bir diğeri Sanga’dır. Sanga; Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam’daki ümmet kavramı ile eşdeğer görebileceğimiz bu terim Budizm’de iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur.
Soru 89
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde Mahayana Budizm’i uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Tibet
B
Laos
C
Sri Lanka
D
Vietnam
E
Tayland
Açıklama:
Buda’dan sonra ortaya çıkan iki büyük yorum iki yaygın mezhebin doğuşuna sebep olmuştur. Güney Budizm’i olarak ta isimlendirilen ve ferdi kurtuluşu ön plana çıkaran Srilanka, Birmanya, Laos, Tayland ve Vietnam çevresi Budizm’e Hinayana Budizm’i denir. Kuzey Budizm’i de denilen ve toplu kurtuluşu benimseyen, Tibet, Çin, Japonya ve Kore çevrelerinde yaygın olan Budizm’e ise Mahayana Budizm’i denir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Konfüçyanizm’in kutsal saydığı ‘Beş Klasik’ten birisi değildir?
Seçenekler
A
Büyük Bilgi Kitabı
B
Değişiklikler Kitabı
C
Şiirler Kitabı
D
Törenler Kitabı
E
Güz ve Bahar Kitabı
Açıklama:
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır. Beş Klasik: 1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur. 2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır. 3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm. 4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir. 5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Soru 91
Hinduizm’in tarihi süreçte geçirdiği evreleri kaça ayırabiliriz?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Hinduizm’in ortaya çıkışı ile ilgili kesin bir tarih verilememekle birlikte Kutsal Kitapların oluşumuna da paralel olarak Hinduizm’in tarihi süreçte geçirdiği evreleri beşe ayırabiliriz: 1. Vedalar dönemi : MÖ 2000 ile MÖ.500 arası. Bu dönemde Vedalar ve Upanişadlar tamamlandı. 2. Sutralar dönemi : MÖ ile MÖ.200 arası Kurbanların günlük yaşantıya ve kutsal metinlere girdiği dönem. 3. Destanlar dönemi : MÖ 200 ile MS.300 arası dönem. Ramayana, Mahabharata Destanları ile Manu kanunnameleri ile Bagavagita’nın yazıldığı dönem. 4. Puranalar dönemi : MS 300 ile 750 arası dönem. Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu dönem. Hinduizm bu dönemde yayılmaya başlamıştır. 5. Ortaçağ ve sonrası Hinduizm : 750 sonrası günümüze kadar Hinduizm’in Sistemleştiği, Hint felsefesinin köklü hale geldiği ve Hint kıtasında Hinduizm’in yerleştiği dönem.
Soru 92
Hinduizm’in tarihi süreçte geçirdiği evrelerden MS 300 ile 750 arasındaki dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vedalar dönemi
B
Sutralar dönemi
C
Puranalar dönemi
D
Destanlar dönemi
E
Ortaçağ ve sonrası Hinduizm
Açıklama:
Puranalar dönemi : MS 300 ile 750 arası dönem. Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu dönem. Hinduizm bu dönemde yayılmaya başlamıştır.
Soru 93
Sudralar grubuna aşağıda verilen Kast’lardan hangisi girmektedir?
Seçenekler
A
Tüccarların Kast’ı
B
İşçilerin Kast’ı
C
Prenslerin Kast’ı
D
Askerlerin Kast’ı
E
Çiftçilerin Kast’ı
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar: 1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar. 2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast. 3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı 4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Soru 94
Kutsal metinlerden Şruti’ye örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ramayana
B
Mahabharata
C
Brahmanalar
D
Bhagavad Gita
E
Puranalar
Açıklama:
Şruti : Sanskritçede “işitilen şey” anlamına gelmektedir. Bu guruptaki metinlerin belli bir yazarı yoktur. Vahye ve ilhama dayalı metinlerdir. Kutsal kişilere (Rişiler) iletilen ilahi kayıtlar olduğuna inanılmaktadır. Vedalar, Vedalar üzerine yapılmış yorumları içeren Brahmanalar, Aranyakalar ve Upanişadlara Şruti’denir.
Soru 95
Svetambaras ve Digambaras mezhepleri hangi dine aittir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Cayinizm
C
Sihizm
D
Budizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Cayinizm’de iki mezhep ortaya çıkmıştır. Svetambaras ve Digambaras’lar. Her iki mezhebin de hedefi yeniden doğuş çarkından kurtulmaktır. Bu durum ya her şeyin terk edilmesi ile elde edilecek veya toplumsal yaşantı içerisinde zahidane yaşantıyla. Svetambaras’lar; ‘Beyaz giyinenler’ demektir. Din adamlarının ve bu yolda eğitim alan öğrencilerin çoğunluğu oluşturduğu, toplumsal hayata ve iş dünyasına uyum sağlamış Cayinistler bu gurubu oluşturur. Bir Cayinist içtiği suyu ve havayı süzerek alır. Ağızları kapalı, beyaz elbiseleri, ellerinde bir baston ve sadaka tası klasik giyim tarzlarını oluşturur.
Soru 96
Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Cayinizm
C
Sihizm
D
Budizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır.
Soru 97
Budizm kim tarafından kurulmuştur?
Seçenekler
A
Guru Nanak
B
Sidharta Gautama
C
Vardhamana Cinata
D
Kung Fu Tzu
E
Lao-Tzu
Açıklama:
Budizm, MÖ 6. yüzyılda yaşayan Sidharta Gautama tarafından Hindistan’ın kuzey kesiminde, Kapilavastu şehrinde kurulmuş ve oradan yayılmış olan bir dindir. Günümüzde Budizm’in Uzakdoğu’da, Orta Asya’da, Japonya, Çin, Moğolistan başta olmak üzere 600 milyon inananı bulunmaktadır.
Soru 98
Japon milli dini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Cayinizm
C
Sihizm
D
Şintoizm
E
Konfüçyanizm
Açıklama:
Şintoizm Japon milli dinidir. Şinto kelimesi “Tanrıların yolu” demektir. Japonlar’ın en eski dönemlerden itibaren sahip oldukları inançlarının reforme edilmesi ile ortaya çıkan bir dindir.
Soru 99
Konfüçyanizm’de mistik ve metafizik olayların aktarıldığı kutsal metinler hangi kitapta yer almaktadır?
Seçenekler
A
Tarih Kitabı
B
Şiirler Kitabı
C
Törenler Kitabı
D
Değişiklikler Kitabı
E
Güz ve Bahar Kitabı
Açıklama:
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır. Beş Klasik: 1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur. 2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır. 3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm. 4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir. 5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi Şintoizm ‘in kutsal metinlerindendir?
Seçenekler
A
Tao-te-King
B
Mensiyüs’ün sözleri
C
Nihongi
D
Vinaya Pitaka
E
Adi Grant
Açıklama:
Şintoizm ‘in kutsal metinleri ikidir: 1. Kojiki: Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya’nın tarihinin anlatıldığı eser sözlü aktarılırken 712 yılında yazıya geçirilmiştir. Üç cilttir. 2. Nihongi: Bir nevi Kojiki’nin yorumudur. En eski tarihli resmi metin özelliğine sahiptir. Japonya’nın resmi tarihidir. Devlet hizmetlerinde görev alanların uyması gereken kurallar, törenler ve bayramlar, mabetler ve ayinlerden bahsedilen otuz ciltlik eser 720 yılında tamamlanmıştır.
Soru 101
MÖ ile MÖ.200 arası Kurbanların günlük yaşantıya ve kutsal metinlere girdiği Hinduizm dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortaçağ ve sonrası dönem
B
Puranalar dönemi
C
Destanlar dönemi
D
Sutralar dönemi
E
Vedalar dönemi
Açıklama:
MÖ ile MÖ.200 arası Kurbanların günlük yaşantıya ve kutsal metinlere girdiği dönem, Sutralar dönemidir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm’deki Kast sistemini oluşturan gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Brahmiler
B
Kşatriyalar
C
Sudralar
D
Upanişadlar
E
Vaisyalar
Açıklama:
Kast Sistemini oluşturan guruplar şöyledir:
- Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
- Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerle- rin oluşturduğu Kast.
- Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
- Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Soru 103
Hinduizm'de kozmik düzeni sağlayan Tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varuna
B
Brahma
C
Vişnu
D
Soma
E
Surya
Açıklama:
Hinduizm politeist tanrı anlayışına sahip bir dindir. Bunların içerisinden Tanrılar panteonunda en üst tabakada yer alanları: Brahma (Yaratıcı Tanrı), Vişnu (Koruyucu Tanrı), Şiva (Yok edici, cezalandırıcı Tanrı), Agni (Ateş Tanrısı), Varuna (Kozmik düzeni sağlayan Tanrı), Soma (Ay Tanrısı), Surya (Güneş Tanrısı), İndra (Savaş Tanrısı), Vayu (Rüzgar Tanrısı). Doğru yanıt A'dır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi bir Cayinist’in uyması gereken beş temel ahlaki kuraldan biri değildir?
Seçenekler
A
Öldürmemek
B
Çalmamak
C
Et yememek
D
Yalan söylememek
E
Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Açıklama:
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da beş temel ahlaki kurala uymakla mümkündür:
- Öldürmemek
- Çalmamak
- Az mala sahip olmak
- Yalan söylememek
- Ailevi ilişkilerden uzak durmak
Soru 105
Sihizm'in kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Vardhamana Cinata
B
Lao-Tzu
C
Kung Fu Tzu
D
Sidharta Gautama
E
Guru Nanak
Açıklama:
Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Doğru yanıt E'dir.
Soru 106
Bir Sih için hayatın özünün, hakikatin kavrandığı tek kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adi Grant
B
Agama
C
Mensiyüs’ün sözleri
D
Sidhanta
E
Konfüçyüs’ün vaazları
Açıklama:
Guru Nanak’ın ölümünden sonra onun sadık öğrencilerinden Guru Angad tarafından Nanak’ın hayatının anlatıldığı metinler, verdiği vaazlar, Angad döneminde önde gelen öğrencilerinin anlatımları toparlanmıştır. Adi Grant sadece bir kitap değil, bir Sih için hayatın özünün, hakikatin kavrandığı tek kaynaktır. Günlük ibadet Adi Grant’dan pasajlar okumak ve dua etmekten ibarettir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 107
Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Buda
B
Sanga
C
Darma
D
Yoga
E
Nirvana
Açıklama:
Darma, Hinduizm’deki gibi Budizm’in de benimsediği ve kanun, din, nizam, gidilen yol anlamlarında kullanılan bir terimdir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 108
Çin tarihinde Göğün Efendisi olarak ifade edilen yüce Tanrının adı nedir?
Seçenekler
A
Ahimsa
B
Tien
C
Amaterasu
D
Tao
E
Wu-vey
Açıklama:
Çin tarihinde yüce tanrı ola- rak “Tien” adı verilen ve Göğün efendisi olarak ifade edilen “Gök Tanrı” anlayışı yaygındır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 109
Dünyada bugün var olan gelmiş geçmiş tüm bilgi kaynaklarının temelinde görünebilen, karşıt kutupları ve bu kutupların birbiriyle olabilecek her türlü ilişkisini ortaya koymaya çalışan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zahidane
B
Karma
C
Nirvana
D
Yin ve Yang
E
Wu-vey
Açıklama:
Yin ve Yang dünyada bugün var olan gelmiş geçmiş tüm bilgi kaynaklarının teme- linde görünebilen, karşıt kutupları ve bu kutupla- rın birbiriyle olabilecek her türlü ilişkisini ortaya koymaya çalışır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 110
Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya’nın tarihinin anlatıldığı Şintoist kutsal metin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nihongi
B
Adi Grant
C
Kojiki
D
Pitakalar
E
Sidanta
Açıklama:
Kojiki, Şintoizm‘in kutsal metinlerinden biridir. Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya’nın tarihinin anlatıldığı eser sözlü aktarılırken 712 yılında yazıya geçirilmiştir. Üç cilttir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 111
Hinduizmdeki Kast Sisteminde din adamlarının oluşturduğu, halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alan grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vaisyala
B
Kşatriyalar
C
Sudralar
D
Brahminler
E
Parya (dokunulmazlar)
Açıklama:
Soruda Hinduizmden özellikleri verilen kast sistemindeki grubu bulmaları amaçlanmıştır.
Hinduizmde Kast Sistemini oluşturan gruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Hinduizmde Kast Sistemini oluşturan gruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Soru 112
Hinduizmdeki Kast Sisteminde Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kşatriyalar
B
Vaisyalar
C
Sudralar
D
Brahminler
E
Parya (dokunulmazlar)
Açıklama:
Soruda Hinduizmdeki kast sisteminden özellikleri verilen grubun tanınması amaçlanmıştır.
Hinduizmde Kast Sistemini oluşturan gruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Hinduizmde Kast Sistemini oluşturan gruplar:
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Soru 113
16. yüzyılda Guru Nanak tarafından kurulan, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile olan, günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutan din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cayinizm
B
Svetambaras
C
Sihizm
D
Digambaras
E
Sanatana Dharma
Açıklama:
Soruda Hindistanda etkili olan özellikleri verilen dinin tanınması amaçlanmıştır.
SİHİZM: Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Büyük
çoğunluğu Hindistan ‘ın kuzeyindeki Pencap bölgesinde Amritsar şehrinde yaşayan Sihlerin nüfusu yaklaşık 25 milyon civarındadır. Günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadırlar.
SİHİZM: Hindistan’da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir. Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır. Kurucusu Guru Nanak’tır (1469-1539). Büyük
çoğunluğu Hindistan ‘ın kuzeyindeki Pencap bölgesinde Amritsar şehrinde yaşayan Sihlerin nüfusu yaklaşık 25 milyon civarındadır. Günümüzde Hint dini ve siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadırlar.
Soru 114
Sihizm’in sembolü olan Guru Angad tarafından Nanak’ın hayatının anlatıldığı metinler, verdiği vaazlar, Angad döneminde önde gelen öğrencilerinin anlatımlarının toplandığı, bir Sih için hayatın özünün, hakikatin kavrandığı tek kaynak olan kutsal kitap aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adi Grant
B
Agama
C
Sidhanta
D
Şruti
E
Smiriti
Açıklama:
Soruda özelikleri verilen Sihizmin kutsal kitabının tanınması amaçlanmıştır.
Amritsar’daki Altın Tapınak ibadet merkezleridir. Orada Sihizm’in sembolü olan kutsal kitapları Adi Grant ve kılıç bulunur. Guru Nanak’ın ölümünden sonra onun sadık öğrencilerinden Guru Angad tarafından Nanak’ın hayatının anlatıldığı metinler, verdiği vaazlar, Angad döneminde önde gelen öğrencilerinin anlatımları toparlanmıştır. Adi Grant sadece bir kitap değil, bir Sih için hayatın özünün, hakikatin kavrandığı tek kaynaktır.
Amritsar’daki Altın Tapınak ibadet merkezleridir. Orada Sihizm’in sembolü olan kutsal kitapları Adi Grant ve kılıç bulunur. Guru Nanak’ın ölümünden sonra onun sadık öğrencilerinden Guru Angad tarafından Nanak’ın hayatının anlatıldığı metinler, verdiği vaazlar, Angad döneminde önde gelen öğrencilerinin anlatımları toparlanmıştır. Adi Grant sadece bir kitap değil, bir Sih için hayatın özünün, hakikatin kavrandığı tek kaynaktır.
Soru 115
Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirveyi anlatan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanga
B
Nirvana
C
Darma
D
Meditasyon
E
Tefekkür
Açıklama:
Soruda Özellikleri verilen Budist öğretinin zirvesi olarak kabul edilen kavramın tanınması amaçlanmıştır.
Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir.
Nirvana Budizm’in hedefi, en temel kavramı ve diğer inançlardan farklılığını oluşturan bir terimdir. Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirvedir. Nirvana’ya ulaşmak için arzu ve ihtirası yok etmek, kötü huy ve davranışları bırakmak, hakikati kavrayacak olgunluğa ulaşmak gerekir.
Soru 116
İbadet'in ferdi olduğu Budizm'de genel olarak Budist mabetlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vihara
B
Kilise
C
Gurdvara
D
Jinsa
E
Pagoda
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Budist tapınaklarının adının hatırlanması amaçlanmıştır.
Budizm’de ibadet mezheplerin yorumlarına göre farklılıklar gösterir. Bazısı sadece meditasyonu ve derin düşünceyi ibadet için yeterli görürken, bazıları günlük yaşamdaki her eylemin ibadet sayılması üzerine yorumlar geliştirmiştir. İbadet genel olarak ferdidir. Secdeye kapanarak gerçekleştirilir. Her Budist kendi usulüne göre evinde ibadetini yapar. Budist mabetlerine Pagoda denilir. Vihara ise daha büyük yapılara verilen isimdir. Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan viharalarda da toplu ibadetler gerçekleştirilmektedir.
Budizm’de ibadet mezheplerin yorumlarına göre farklılıklar gösterir. Bazısı sadece meditasyonu ve derin düşünceyi ibadet için yeterli görürken, bazıları günlük yaşamdaki her eylemin ibadet sayılması üzerine yorumlar geliştirmiştir. İbadet genel olarak ferdidir. Secdeye kapanarak gerçekleştirilir. Her Budist kendi usulüne göre evinde ibadetini yapar. Budist mabetlerine Pagoda denilir. Vihara ise daha büyük yapılara verilen isimdir. Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan viharalarda da toplu ibadetler gerçekleştirilmektedir.
Soru 117
Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan toplu ibadetlerin gerçekleştirildiği, Budist din adamları ve keşişlerin kutsal metinlerden pasajlar okuyarak tefekkür ettikleri yapılar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vihara
B
Pagoda
C
Tapınak
D
Kilise
E
Havra
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Budist tapınağın tanınması amaçlanmıştır.
Vihara ise daha büyük yapılara verilen isimdir. Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan viharalarda da toplu ibadetler gerçekleştirilmektedir. Budist din adamları ve keşişler kutsal metinlerden pasajlar okur ve tefekkürle ibadet tamamlanır.
Vihara ise daha büyük yapılara verilen isimdir. Buda’dan çok sonraları, içinde ibadethanenin, misafirhanenin, toplantı salonlarının bulunduğu bir tür külliye görevi olan viharalarda da toplu ibadetler gerçekleştirilmektedir. Budist din adamları ve keşişler kutsal metinlerden pasajlar okur ve tefekkürle ibadet tamamlanır.
Soru 118
Konfüçyanizm’in kutsal metinlerinden Bunlar “Beş Klasik” içinde yer alan Mistik ve metafizik olayların aktarıldığı eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarih Kitabı
B
Değişiklikler Kitabı
C
Şiirler Kitabı
D
Törenler Kitabı
E
Güz ve Bahar Kitabı
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Konfüçyanizm’in kutsal metninin tanınması amaçlanmıştır.
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır. Beş Klasik:
1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri iki guruptur. Bunlar “Beş Klasik” ve “Dört Kitap” tır. Beş Klasik:
1. Tarih Kitabı : Çin Tarihine ait bilgiler bulunur.
2. Değişiklikler Kitabı: Mistik ve metafizik olaylar aktarılır.
3. Şiirler Kitabı: 305 tane şiirsel anlatımın bulunduğu bölüm.
4. Törenler Kitabı : İbadetler, ayinler ve törenler hakkında bilgi verilir.
5. Güz ve Bahar Kitabı : İlkbahar ve Sonbaharla ilgili olaylar anlatılır.
Soru 119
Konfüçyanizm’in kutsal metinlerinden olan Dört Kitaptan "Hakikati kavrama için hazırlanan rehber" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konfüçyüs’ün vaazları
B
Mensiyüs’ün sözleri
C
Orta yol doktrini
D
Büyük Bilgi
E
Değişiklikler Kitabı
Açıklama:
Soruda Konfüçyanizm’in özellikleri verilen kitabının tanınması amaçlanmıştır.
Dört Kitap:
1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Dört Kitap:
1. Konfüçyüs’ün vaazları.
2. Mensiyüs’ün sözleri : Öğrencisi Mensiyüs’ün anlatımlarını içerir.
3. Orta yol doktrini : Her konuda aşırılıktan kaçınma yolları anlatılır.
4. Büyük Bilgi : Hakikati kavrama için hazırlanan rehber.
Soru 120
Kurucusu MÖ 6. yüzyılda yaşayan ve uzun süre sarayda arşiv memurluğu yapan Lao-Tzu olan; Çin, Japonya, Kore ve Güneydoğu Asya civarlarında yaygın olan din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konfüçyanizm
B
Hinduizm
C
Taoizm
D
Sihizm
E
Cayinizm
Açıklama:
Soruda verilen özelliklerinden yola çıkılarak Taoizm'in kurucusunun tanınması amaçlanmıştır.
Kurucusu MÖ 6. yüzyılda yaşayan ve uzun süre sarayda arşiv memurluğu yapan Lao-Tzu’dur. Çin, Japonya, Kore ve Güneydoğu Asya civarlarında yaygın olan Taoizm’in dünya nüfusundaki yeri % 0,1 civarındadır.
Kurucusu MÖ 6. yüzyılda yaşayan ve uzun süre sarayda arşiv memurluğu yapan Lao-Tzu’dur. Çin, Japonya, Kore ve Güneydoğu Asya civarlarında yaygın olan Taoizm’in dünya nüfusundaki yeri % 0,1 civarındadır.
Soru 121
Hinduizmdeki Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kastına karşılık gelen grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Brahminler
B
Kşatriyalar
C
Paryalar
D
Sudralar
E
Vaisyalar
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Hindu kast grubunun tanınması amaçlanmıştır.
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
1. Brahminler: Din Adamlarının oluşturduğu Kasttır. Halka Kutsal metinlerin öğretilmesi ve bazı törenlerin icrasında görev alırlar.
2. Kşatriyalar: Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast.
3. Vaisyalar: Tüccarlar, toprak sahipleri ve Çiftçilerin Kast’ı
4. Sudralar: İşçiler, Hizmetçiler ve Kölelerin Kast’ı
Kast dışında kalan ve toplumda bir görevi olmadığı düşünülen kişilere de Parya (dokunulmazlar) denilmektedir.
Soru 122
Batılı araştırmacılar tarafından ‘Yerlilerin Dini’ anlamında kullanılan inaç sisteminin asıl adı nedir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Cayinizm
C
Budizm
D
Taoizm
E
Sihizm
Açıklama:
Giriş
Hinduizm
Hinduizm
Soru 123
Hinduizm’de sosyal tabakalaşmanın kazandığı bir dinsel yapı görülmektedir. Kast sistemi denilen bu yapı kutsal kitapları Rig Veda’ya dayandırılan dini bir inançtır. Hinduizm’de Kast’ı oluşturan gruplar kaça ayrılır?
Seçenekler
A
Dört
B
İki
C
Üç
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
HİNDUİZM
Dört
Dört
Soru 124
Hinduizm’in Kutsal Metinleri Sanskritçe dili ile yazılmıştır. Söz konusu bu kutsal metin esas itibariyle kaça ayrılır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Kutsal Metinler
İki
İki
Soru 125
Bir Cayinist’in hedefi karma ve tenasühten kurtulup, nirvanaya ulaşmaktır. Bu da kaç temel ahlaki kurala uymakla mümkündür?
Seçenekler
A
Beş
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Altı
Açıklama:
CAYİNİZM
Beş
Beş
Soru 126
Ahimsa: Tüm canlılara karşı nazik davranılmasını ve şiddet uygulanmamasını benimseyen anlayıştır. Söz konusu anlayış hangi inanç sisteminin bir ögesidir?
Seçenekler
A
Cayinizm
B
Budizm
C
Sihizm
D
Hinduizm
E
Taoizm
Açıklama:
CAYİNİZM
Soru 127
Sihler şekli olarak kaç mezhebe ayrılırlar.
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Tanrı Anlayışı ve İnsan
İki
İki
Soru 128
Nirvana, dünyaya meyletmeyen, arzu ve isteklerini dizginleyen, acı ve ızdırablara tahammül eden, hakikat bilgisini kavrayan kişilerin ulaşacakları zirve olduğuna inanılır. Söz konusu kavram hangi inanç sisteminin bir parçasıdır?
Seçenekler
A
Budizm
B
Hinduizm
C
Cayinizm
D
Sihizm
E
Şintoizm
Açıklama:
Budizm
Soru 129
Konfüçyanizm’in kutsal metinleri kaç guruptur
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Yedi
Açıklama:
Kutsal Metinler
İki
İki
Soru 130
“Wu-vey” hangi inanç sistemi içerisinde yer alan bir kavramdır?
Seçenekler
A
Taoizm
B
Hinduizm
C
Sihizm
D
Şintoizm
E
Budizm
Açıklama:
Kuruluşu ve Özellikleri
Taoizm
Taoizm
Soru 131
Şintoizm diğer inançlara karşı müsamahalı olduğu için Japon halkı Şintoizm yanında Budizm ve Taoizm’e de bağlı bir yaşam sürmektedir. Şintoizm kurucusu olmayan bir dindir. Söz konusu din kaç dönemde incelenir.
Seçenekler
A
Üç
B
İki
C
Dört
D
Beş
E
Yedi
Açıklama:
Kuruluşu ve Özellikleri
Üç
Üç
Soru 132
Ramayana, Mahabharata ile Bagavagita’nın yazıldığı, MÖ 200 ile MS.300 arası Hinduizm dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sutralar dönemi
B
Ortaçağ ve sonrası Hinduizm
C
Puranalar dönemi
D
Destanlar dönemi
E
Vedalar dönemi
Açıklama:
Hinduizm'de MÖ 200 ile MS.300 arası Destanlar dönemidir. Ramayana, Mahabharata Destanları ile Manu kanunnameleri ile Bagavagita’nın yazıldığı dönemdir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 133
Cayinizmin kurucusu Mahavira'nın verdiği vaazlar başlangıçta sözlü olarak anlatılırken MS 500'lerde Vallabhi bölümden oluşan Kitapları tamamlanmıştır. Cayinizmin Kitaplarının ismi nedir? A) Agama ve Sidhantalar B) Puranalar C) Adi Grant D) Vedalar E) Upanişadlar
Seçenekler
A
Agama ve Sidhantalar
B
Puranalar
C
Adi Grant
D
Vedalar
E
Upanişadlar
Açıklama:
Ünite 7, Şintoizm Kutsal Metinler başlığı altında, Şintoizm’in iki kutsal metninden bahsedilmektedir: "1. Kojiki: Dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japonya'nın tarihinin anlatıldığı eser... 2. Nihongi: Bir nevi Kojiki'nin yorumudur. En eski tarihli resmi metin özelliğine sahiptir. Japonya'nın resmi tarihidir." Bu metinler Şintoizm inancına aittir.
Soru 134
Hinduizm'de halk arasında yaygın olarak anlatılan dini hikayeler, atasözleri, masallar ve kahramanlık destanlarından oluşan metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Agni
B
Şruti
C
Smiriti
D
Surya
E
Vayu
Açıklama:
Ünite 7, Hint ve Uzak Doğu kökenli dinler olarak Hinduizm, Budizm, Taoizm, Konfüçyanizm ve Şintoizm gibi dinleri ele alır. Yahudilik ise Ünite 8'de Ortadoğu Kökenli Dinler arasında incelenir. Dolayısıyla Yahudilik, Uzakdoğu dinlerinden biri değildir.
Soru 135
Eski Türkçede fırsat, hayır, bereket anlamındaki kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kült
B
Kam
C
Kut
D
Ongun
E
Mit
Açıklama:
Verilen biyografik bilgiler MÖ 6. yüzyılda yaşamış olan Çinli filozof Konfüçyüs'ü (Kung Fu Tzu) tanımlamaktadır. Konfüçyüs, Çin tarihi ve geleneğine hakim biri olarak, eskilerin hikmetini yeniden yorumlama ve öğretme çabasıyla Konfüçyanizm dinini kurmuştur.
Soru 136
Adı "Güzel yerin efendisi" anlamına gelen ve vücudu kaba tüylerle kaplı olan tanrı ya da tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enkidu
B
Dumuzi
C
Ereşkigal
D
İnanna
E
Anzu
Açıklama:
Unit 7, "Sihizm Kuruluşu ve Özellikleri" bölümünde, Sihizmin Hindistan'da 16. yüzyılda ortaya çıktığı ve Hinduizm ile İslam inancının karışımıyla oluştuğu belirtilmektedir. Bu din, Hint kökenli Milli Dinler arasında yer alır ve kurucusu Guru Nanak'tır.
Soru 137
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsiyet unsurlarına ne denir?
Seçenekler
A
Masal
B
Mit
C
Destan
D
Kült
E
Totem
Açıklama:
Unit 7, "Şintoizm Kutsal Metinler" başlığı altında, Şintoizmin iki kutsal metninin Kojiki ve Nihongi olduğu açıkça belirtilmiştir. Kojiki, dünyanın yaratılışından 628 yılına kadarki Japon tarihini anlatırken, Nihongi ise Kojiki'nin yorumu olup en eski tarihli resmi metin özelliğine sahiptir.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisinde vahye dayanan (kitabi dinler) dinler bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Yahudilik- Hristiyanlık- İslamiyet
B
Budizm-İslamiyet-Taoizm
C
Hinduizm- Hristiyanlık- İslamiyet
D
Yahudilik-Budizm-Hinduizm
E
Budizm-Hinduizm-Hristiyanlık
Açıklama:
Unit 7, Budizm kutsal metinleri arasında sayılan Vinaya Pitaka'nın açıklamasında, "Budist cemaatin (Sanga) mabette ve günlük yaşantılarında neler yapmaları gerektiği üzerine kuralların anlatıldığı disiplinler sepetidir" denilmektedir. Dolayısıyla Sanga, Budist inananlar topluluğunun tümünü ifade eden bir kavramdır.
Soru 139
Bereketli yağmurları getirdiğine inanılan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adad
B
Dumuzi
C
İştar
D
İnanna
E
Lamassular
Açıklama:
Unit 7, Hinduizm Kutsal Metinler başlığı altında kutsal metinlerin ikiye ayrıldığı belirtilir. Bunlardan Smiriti, "Halk arasında yaygın olarak anlatılan Dini Hikayeler, Atasözleri, Masallar ve Kahramanlık Destanlarından oluşan metinlerdir" olarak tanımlanmıştır.
Soru 140
Sumer koruyucu tanrı veya demonu olup, arabulucu rolü oynamaktadır. Er Hanedan Devri Lagaş panteonundan tanınır. Bu tanrının kültü Eski Babil döneminde popülerdir. Silindir mühürler üzerinde tasvir edilmiştir. Yukarıda paragrafta aşağıdakilerden hangisi ile ilgili bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
Ninşubur
B
Ningirsu
C
Nanna
D
Lamassular
E
Ningişzida
Açıklama:
Hinduizmin tarihi süreçte geçirdiği evrelerden biri Puranalar dönemidir. Bu dönem (MS 300 ile 750 arası), Hint düşüncesi üzerine yazıların oluştuğu ve Hinduizmin yayılmaya başladığı dönem olarak kabul edilir.
Soru 141
Mitik düşüncenin niteliklerinden Antropomorfik özellik ne demektir?
Seçenekler
A
Bitki kökenli
B
İnsan biçimli
C
Doğa biçimci
D
İnanç kökenli
E
Hayvan kökenli
Açıklama:
Unit 7, "Cayinizm Kuruluşu ve Özellikleri" kısmında, Cayinizmin MÖ 6. yüzyılda Hinduizm'den çıkan mezhepler arasından teşkilatlanarak din şeklini aldığı ve günümüzde Hindistan'ın Bihar eyaletinde yayılmış olduğu belirtilmektedir.
Soru 142
"Güneş Tanrısı, İnek ve Balıkçı” başlıklı efsane günümüze hangi kültürümüzün izini gösterir?
Seçenekler
A
Selamlaşma
B
Çeyiz
C
Hediyeleşme
D
Misafirperverlik
E
İmece
Açıklama:
Ünite 7, Sayfa 1'deki "Sihizm" başlığı altında, "Hindistan'da 16. yüzyılda ortaya çıkan Sihizm, Hinduizm ile İslam inancının karışımı ile oluşmuş bir dindir" ifadesi yer almaktadır.
Soru 143
Dinin bir inanç sistemi olarak toplumsal birlik ve bütünleşmeye hizmet ettiğini belirten Fransız sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Geertz
B
Weber
C
Locke
D
Durkheim
E
Hobbes
Açıklama:
Hinduizm, Vedalar döneminden itibaren gelişen ve zamanla kurumsallaşan bir dindir. Hinduizm'in sosyal tabakalaşmayı esas alan Kast sistemi, Brahminler (din adamları) kastı etrafında şekillenmiştir. Bu yapıya atfen Hinduizm, bazen Brahmanizm olarak da anılmaktadır. Ünite 7, Sayfa 1'de Kast sisteminin kutsal kitaplar Rig Veda'ya dayandırıldığı ve Brahminlerin en üst kast olduğu bilgisi mevcuttur.
Soru 144
İkonografik sembolü mısır başağı olan Sümer tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ningişzida
B
Ninhursag
C
Ereşkigal
D
Nisaba
E
Ninurta
Açıklama:
Ünite 7, Sayfa 1'de Hinduizm hakkında "yaşayan dinler içerisinde en eski geçmişe sahip bir dindir" ifadesi geçmektedir. Dolayısıyla, en yeni ve en az mensubu olan din olduğu iddiası yanlıştır. Ayrıca metinde sosyal tabakalaşmanın görülmesi (Kast sistemi) ve ilk evresinin Vedalar dönemi olması bilgileri doğrulanmaktadır.
Soru 145
Pindaros'un "yasalar her şeyin kralıdır" şeklindeki açıklamasına karşın "İnsan her şeyin ölçüsüdür" diyerek karşı bir görüş ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atreus
B
Pindaros
C
Agamemnon
D
Homeros
E
Protagoras
Açıklama:
Ünite 7, Sayfa 1'de, Hinduizm'deki Kast Sistemini oluşturan gruplar arasında, ikinci sırada yer alan "Kşatriyalar" için "Yöneticiler, Prensler ve Askerlerin oluşturduğu Kast" açıklaması yapılmıştır.
Soru 146
Eski Hitit Dönemine tarihlendirilen Kaybolan Tanrı Efsanelerinde, kaybolan tanrıların aranmasını isteyen ve Tüm Tanrıların Annesi ya da Büyükanne unvanına sahip tanrıça hangisidir?
Seçenekler
A
Hapantaliia
B
Hedammu
C
İmpaluri
D
Kamruşepa
E
Hannahanna
Açıklama:
Taoizm, Çinli bir filozof olan Lao-Tzu tarafından kurulmuş bir dindir ve Çin, Japonya, Kore ve Güneydoğu Asya civarlarında yaygındır. Bu özelliğiyle Hint Yarımadası kökenli olan Hinduizm, Budizm, Cayinizm ve Sihizm dinleri grubundan ayrılarak Uzak Doğu kökenli dinler arasında sayılır, bu nedenle Hint kökenli dinler grubuna dahil değildir.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Ortadoğu’da ortaya çıkmış dinlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Mecusilik
B
Lamaizm
C
Sabiilik
D
Yahudilik
E
Hristiyanlık
Açıklama:
Yahudilik, Mecusilik, Sabiilik, Hristiyanlık ve İslamiyet Ortadoğu’da ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden isimlerden hangisi Tevrat’a göre Yahudi neslinden gelmez?
Seçenekler
A
Hz. İbrahim
B
Hz. Yusuf
C
Hz. Musa
D
Hz. İsmail
E
Hz. İshak
Açıklama:
Hz. İbrahim ve eşi Sare’nin yaşları ilerlemiş olmasına rağmen çocukları olmamıştır. Sare’nin de ısrarı ile cariyesi Hacer ile evlenen Hz. İbrahim’in İsmail adlı ilk çocuğu olmuştur. Aynı dönemde Sare’den de İshak adlı ikinci bir oğlu olmuş, Sare’nin kıskançlığı sebebiyle Hacer ve İsmail Hz İbrahim tarafından Mekke’ye götürülmüştür. Daha sonraki dönemlerde İsmail Arapların atası olmuş, İshak ta Yahudilerin atası olarak kabul edilmiştir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 3
Yerubabel döneminde Yahudiliğin milli bir din halini almasında rol oynayan şahıs aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hz. İbrahim
B
Hz. Musa
C
Hz. Yusuf
D
Ezra
E
Yerobeam
Açıklama:
Kudüs mabedi Yerubabel döneminde, MÖ 516 yılında yeniden inşa edilmiş ve ikinci mabet dönemi başlamıştır. Yahudiliğin bu dönemde milli bir din halini almasında rol oynayan şahıs Ezra’dır. Ezra, Asurlular tarafından Kudüs yakıldığı zaman yok olan Tevrat’ı yeniden bir araya getirmiş İsrailoğullarının dağınıklığı sebebiyle yok olmaları endişesi içerisinde Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek etnik kimliği öne çıkartmış , ibadet ve törenleri yeniden düzenlemiştir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 4
Yahudilerin Tanah dedikleri 39 metinin bulunduğu kutsal kitabın ilk beş metni aşağıdakilerden hangisi ile oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Talmud
B
Kabbala
C
Tevrat
D
Nebim
E
Ketuvim
Açıklama:
Yahudilerin Tanah dedikleri 39 metinin bulunduğu kutsal kitabın ilk beş metnini Tevrat (Tora) oluşturmaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 5
Mecusiliğe göre kötülüklerin ve dünyadaki bütün fenalıkların yaratıcısı olan Tanrı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ehrimen
B
Ahura Mazda
C
Zerdüşt
D
Hürmüz
E
Ameşa Spenta
Açıklama:
Mecusilik’te iki Tanrı anlayışı vardır. Başlangıçta Ahura Mazda iyilik ve kötülükle bağlantılı her şeyi yaratan, gözeten ve kollayan bir konumda iken Ahura Mazda’ya iyiliklerin yaratıcısı anlamında Hürmüz, kötülüklerin ve dünyadaki bütün fenalıkların yaratıcısı olarak da Ehrimen, Tanrı olarak kabul edilmiştir. Doğru yanıt A’dır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Mecusiliğin kutsal kitabı olan Avesta’nın bölümlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Zend
B
Vispered
C
Yaşt
D
Vendidat
E
Khordavesta
Açıklama:
Mecusiliğin kutsal kitabı Gathalar ve Avesta’dır. Gathalar, Avesta’nın en eski bölümüdür. Avesta üzerine yapılan yorumlara Zend denilmiştir. Avesta beş bölümden meydana gelmektedir. Bunlar: Yasna, Vispered, Yaşt, Vendidat ve Khordavesta olarak adlandırılır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 7
Sabiilerin gün doğmadan dini törenlerden önce yaptıkları abdeste benzer temizliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Adonay
B
Ginza
C
Tamaşa
D
Masbuta
E
Rişama
Açıklama:
Sabiilerin gün doğmadan dini törenlerden önce yaptıkları abdeste benzer temizliğe Rimaşa adı verilir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 8
Sabiilerin en önemli kutsal metinlerinden biri olan, çeşitli dualar, teoloji, mitoloji, ölüm gibi konuları içeren ve “Adem’in Kitabı” olarak da adlandırılan kitabın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Draşia d’Yahya
B
Ginza
C
Qolasta
D
Yüce Hayat
E
Nasura
Açıklama:
Sabiilerin en önemli kutsal metinleri Ginza, Draşia d’Yahya ve Qolasta isimli üç kitaptır. Ginza hazine anlamındadır, yaklaşık 600 sayfadır ve “Adem’in Kitabı” olarak da adlandırılır. Çeşitli dualar, teoloji, mitoloji, ölüm ve ölüm sonrası gibi konuları içerir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 9
Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için kendisine “Yabancıların Havarisi” denilen Tarsus’lu din adamının ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Matta
B
Markos
C
Petrus
D
Pavlos
E
Yakub
Açıklama:
Hristiyanlığın kısa bir süre içinde Yahudi olmayanların arasında yayılmasındaki en büyük gayret Pavlos’a aittir. Pavlos Tarsus’lu bir Yahudi din adamı olarak vazife yaparken, Şam yolunda geçirmiş olduğu bir vizyon ile Hristiyanlığı kabul eden bir şahıstır. İsa ile bizzat görüşmeyen ve Havariler arasında yer almayan Pavlos, İsa’nın "Beni izle" demesi üzerine Hristiyan olmuştur. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için de kendisine "Yabancıların Havarisi" denilmiştir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 10
İslam ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Din adamları İslam’a göre özel bir toplumsal sınıftır.
B
Kuran’da geçen iman esasları arasında kurtarıcı bir Mesih inancı vardır.
C
İbadet anlayışı kişinin bütün hayatını ve davranışlarını kapsayan bir olgudur.
D
İslam’da peygamberler olağanüstü ilahi özellikler taşıyabilirler.
E
İslam’da günlük ve yıllık ibadetler güneşin hareketlerine göre belirlenir.
Açıklama:
İslamiyet’te ruhbanlık yoktur, İslam din adamları sınıfını kabul etmez; bu konuda Kuran’da Hristiyanlar eleştirilmiştir. İslamiyet’te iman esasları arasında kurtarıcı bir Mesih inancı da bulunmaz; Kuran’da Mesih anlayışına yer verilmemiştir. İslam’da peygamberler dahil hiçbir insan olağanüstü ilahi özellikler taşımaz; bu yönüyle hiçbir varlık mutlak manada mükemmel olamaz, mükemmel olan sadece Allah’tır. İslam’da günlük ibadetler güneşe göre, yıllık ibadetler ise ayın hareketlerine göre belirlenir. Bunlara karşılık İslam’ın ibadet anlayışı kişinin bütün hayatını kapsayan bir olgudur. Müslüman’ın çalışması, uyuması, yemesi ve yürümesi gibi bütün davranışları ibadet olarak değerlendirilir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Ortadoğu kökenli bir din değildir?
Seçenekler
A
Mecusilik
B
Yahudilik
C
Sabiilik
D
Hıristiyanlık
E
Budizm
Açıklama:
Budizm Asya kökenli bir dindir. Doğru cevap E'dir.
Soru 12
Hz. İbrahim'in oğullarından hangisi Yahudilerin atası olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Yakup
B
İshak
C
İsmail
D
Yusuf
E
Kenan
Açıklama:
İshak Yahudilerin atası olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 13
Museviliğe göre "On Emir" Hz Musa'ya nerede inmiştir?
Seçenekler
A
Sina Çölü'nde
B
Tur Dağı'nda
C
Habeşistan'da
D
Nil Nehri'nde
E
Kudüs'te
Açıklama:
Hz. Musa'ya "On Emir"in Tur Dağı'nda indiği rivayet edilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Yahudiliği diğer dinlerden ayıran özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Günah anlayışı
B
Öldükten sonra yaşam anlayışı
C
Tek Tanrı anlayışı
D
Ahiret anlayışı
E
Mabet anlayışı
Açıklama:
Yahudiliği diğer dinlerden ayıran bazı özellikler vardır. Bunlar; Kutsal Toprak, Mabet, Seçilmişlik ve Mesih’tir. Doğru cevap E'dir.
Soru 15
Yahudilik inancına göre aşağıdaki dinlerden hangisine mensup kişiler "Nuhiler" olarak sayılabilir?
Seçenekler
A
Budizm
B
Zerdüştlük
C
Müslümanlık
D
Yahudilik
E
Şintoizm
Açıklama:
Yahudi hukukuna göre Yahudi olmayanlar “Nuhiler” ve putperestler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Nuhi denilen kişiler Hz. Nuh’un getirdiği esasları kabul eden toplumlardır. Yahudilerin gözünde bir Hristiyan veya Müslüman Nuhi kabul edilmektedir. Fakat Hz. İsa ve Hz. Muhammed peygamber olarak kabul edilmezler.
Soru 16
Mecusilerin kutsal kitabı Gathalar ve Avestadır. Avestanın bölümlerinden hangisinde Tanrıya karşı övgü ve yakarışlara yer verilmiştir?
Seçenekler
A
Yasna
B
Vispered
C
Vendidat
D
Yaşt
E
Khordavesta
Açıklama:
Yaşt bölümünde Tanrıya karşı övgü ve yakarışlara yer verilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Sabiilik inancına göre doğumdan sonra ve cinsel ilişkiden sonra gerçekleştirilen temizlik ritüeline ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Tamaşa
B
Rişama
C
Masbuta
D
Gusül
E
Abdest
Açıklama:
Tamaşa, İslam’daki gusüle benzer. Nehre üç defa dalarak gerçekleştirilen temizlik, doğumdan sonra, cinsel ilişkinin ardından gerçekleştirilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Hıristiyanlık inancına göre bir sakrament olarak sayılmaz?
Seçenekler
A
Vaftiz
B
Ruhbanlık
C
Tövbe
D
Evlilik
E
Gusül
Açıklama:
Gusül Hıristiyanlar için bir sakrament değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 19
İslamiyet inancına göre Hz. Muhammed'e peygamberlik kaç senesinde verilmiştir?
Seçenekler
A
610
B
622
C
590
D
632
E
625
Açıklama:
İslamiyet'e göre Hz. Muhammed'e peygamberlik 610 senesinde gönderilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Kuran ayetleri hangi dönemde kitap haline getirilmiştir?
Seçenekler
A
Hz. Osman
B
Hz. Ali
C
Hz. Ebu Bekir
D
Hz. Ömer
E
Hz. Muhammed
Açıklama:
Kuran ayetleri Hz. Ebu Bekir döneminde kitap haline getirilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 21
Yahudilikte halkın birliğini sağlayacak olan mabet inşasına kimin zamanında başlanmıştır?
Seçenekler
A
Hz. Musa
B
Hz. Davut
C
Hz. Süleyman
D
Hz. Harun
E
Hz. Samuel
Açıklama:
Hz. Davut ile başkent Kudüs ve çevresinde ciddi imar faaliyetlerine girişilmiştir. İnanç konusunda halkın birliğini sağlayacak olan bir mabet inşasına başlanmıştır. Hz. Davut’un başlattığı mabet oğlu Hz. Süleyman döneminde iken tamamlanmıştır.
Soru 22
Emunot denilen 13 maddelik iman esasları içerisinde 12. maddede yer alan, Yahudileri yeniden eski refaha kavuşturulacağı düşünülen durum,kişi ya da şey nedir?
Seçenekler
A
Mabet oluşturulması
B
Kutsal topraklarda bulunma
C
Peygamberin gelmesi
D
Mesihin gelmesi
E
Yahudilerin seçilmiş olması
Açıklama:
Asur’lular tarafından yıkılmasından sonra eski günlerin özlemi Babil sürgünü döneminde canlanmış MS 70 yılında Roma’lıların mabedi tekrar yıkması ile de Mesih beklentisi pekiştirilmiş bir duygudur. Mesih, İbranice Maşiah yağlanmış, kutsanmış kişi demektir. Beklenen Mesih, Davud soyundan olacak ve Yahudileri yeniden eski refaha kavuşturacaktır. Emunot denilen on üç maddelik iman esasları içerisinde 12. maddede Mesih’in geleceğini beklemek haktır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Tanah’da Hz. Musa’ya verilen On Emir’de geçen hükümler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tanrı tektir. Başka ilahlar tanınmayacak
B
Boğulmuş hayvan yemeyeceksin
C
Cumartesi günü kutsal gündür. O gün iş yapılmayacak
D
Öldürmek yasak
E
Zina etmek yasak
Açıklama:
Tanah’da Hz. Musa’ya verilen On Emir’de geçen hükümler şunlardır: 1. Tanrı tektir. Başka ilahlar tanınmayacak, 2. Oyma put yapmak, ve resim yapıp tapmak yasaktır, 3. Tanrı adı boş yere ağza alınmayacak, 4. Cumartesi günü kutsal gündür. O gün iş yapılmayacak, 5. Ana ve babaya hürmet edilecek, 6. Öldürmek yasak, 7. Zina etmek yasak, 8. Çalmak yasak, 9. Komşuya yalancı şahitlik yapmak yasak, 10. Komşuya kötü gözle yaklaşmak yasak. Ancak “boğulmuş hayvan yemeyeceksin” Nuhi kanunlarına aittir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Mecusiliğin kutsal kitabıdır?
Seçenekler
A
Avesta
B
Ahura Mazda
C
Ateşgede
D
Zend
E
Talmud
Açıklama:
Mecusiliğin kutsal kitabı Gathalar ve Avesta’dır. Gathalar, Avesta’nın en eski bölümüdür.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Sabiiliğin özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
İbadetin belli günü ve vakti yoktur.
B
Oruç ibadeti yerine davranışlar esastır.
C
Mabetler nehir kenarında kurulmaktadır.
D
Toplu ibadetler için 12 yaşını geçmek gerekir.
E
Günlük, haftalık ve aylık ibadetler gerçekleşir.
Açıklama:
İbadetlerin belli gününün, vaktinin olmayışı ve oruç yerine davranışların esas alınması Mecusilik inancıyla; toplu ibadetler için 12 yaşının geçilmesi gerekliliği ve günlük, haftalık ve aylık ibadetlerin gerçekleşmesi Yahudilik inancıyla ilişkilidir. Sabiilerde ise ibadet öncesi su ile temizlik yapılmaktadır. Bu sebeple Sabiilerin mabetleri nehir kenarlarında yapılmışlardır. Mabedin ortasında devamlı akan bir havuz bulunmaktadır.
Soru 26
Günümüzde dünya üzerinde nüfusu en kalabalık olan din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mecusilik
B
Yahudilik
C
Hristiyanlık
D
Müslümanlık
E
Musevilik
Açıklama:
Günümüzde dünya üzerinde nüfusu en kalabalık olan din Hristiyanlıktır. Filistin bölgesinde doğmuştur. Fakat bugün Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya da yaklaşık 1,8 milyar nüfusa sahiptir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Yahudilik ile Hristiyanlık arasındaki ortak özelliktir?
Seçenekler
A
Kutsal topraklar
B
Mesih anlayışı
C
Kilise yapısı
D
Sakramentler
E
Seçilmişlik
Açıklama:
Mesih fikri Hristiyanlığın Yahudilikten aldığı bir kavramdır. Hristiyanlar Yahudilerin beklediği Mesih’in İsa olduğunu iddia etmektedirler. Mesih olan İsa, insanları günahlardan kurtarmak için kendini çarmıhta feda etmiş ve göğe yükselmiştir. Kıyamete yakın bir zamanda O, tekrar dünyaya gelecek, Tanrısal krallığı yeniden kuracaktır.
Soru 28
Hristiyan sakramentlerinde buluğ çağı dediğimiz bir dönemde özgür iradesi ile kişinin kilisede yeniden vaftiz olması ayini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruhbanlık
B
Tövbe
C
Son yağlama
D
Evharistiya (Komünyon)
E
Konfirmasyon (Kuvvetlendirme)
Açıklama:
Doğum ile gerçekleştirilen vaftiz töreni kişinin kendi iradesi ile gerçekleştirilmemektedir. Buluğ çağı dediğimiz bir dönemde özgür iradesi ile kişinin kilisede yeniden vaftiz olması ayinine Konfirmasyon denilmektedir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi İslam kelimesinin sözlük anlamları arasında değildir?
Seçenekler
A
İtaat etmek
B
Boyun eğmek
C
Bağlanmak
D
Kutsamak
E
Teslim olmak
Açıklama:
İslam kelimesi sözlükte itaat etmek, boyun eğmek, bağlanmak, bir şeye teslim olmak anlamlarına gelir. Kutsamak İslam kelimesinin anlamları arasında değildir.
Soru 30
İslamiyet Hz Muhammed’e kaç yılda gelen vahiyle tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
10
B
13
C
18
D
20
E
23
Açıklama:
İslamiyet Hz. Muhammed’e 23 yılda gelen vahiyle tamamlanmıştır.
Soru 31
Yahudilik tarihi hangi peygamber ile başlamıştır?
Seçenekler
A
Hz. Yusuf
B
Hz. Musa
C
Hz. İbrahim
D
Hz. Şuayp
E
Hz. Yakub
Açıklama:
Yahudilik tarihi Hz. İbrahim ile başlatılmaktadır. Hz. İbrahim günümüzde Basra yakınlarında Sumerlilerin bir şehri olan Ur’da doğmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 32
İsrailoğullarını, kendi kutsal topraklarına kim götürmüştür?
Seçenekler
A
Hz. Musa
B
Yeşu
C
Hz. Harun
D
Hz. Yakub
E
Hz. İbrahim
Açıklama:
Hz. Musa’dan sonra kavmin başına geçen Yeşu, İsrailoğullarını kutsal topraklara götürmüştür.
Soru 33
Kudüs'ü fethederek krallığını kuran, İsrailoğullarını biraraya getirerek şehrin imar faaliyetlerini düzenleyen yönetici kimdir?
Seçenekler
A
Hz. Musa
B
Hz. Harun
C
Hz. Davut
D
Hz. İbrahim
E
Hz. İsmail
Açıklama:
Hz. Davut, İsrailoğullarının yeniden bir araya gelmesini sağlamış ve Kudüs’ü fethederek krallığını kurmuştur. Hz. Davut ile başkent Kudüs ve çevresinde ciddi imar faaliyetlerine girişilmiştir. Su kemerleri ve kanallarla şehrin alt yapısı tamamlanmış Kur’an’da belirtildiği gibi demir işleme alanında özellikle sanayi kalkınması gerçekleştirilmiştir.
Soru 34
Asurlular tarafından Kudüs şehri yakıldığı zaman yok olan Tevrat'ı yeniden bir araya getiren kişi kimdir?
Seçenekler
A
Hz. Yakub
B
Hz. Süleyman
C
Yeşu
D
Cirus
E
Erza
Açıklama:
Ezra, Asurlular tarafından Kudüs yakıldığı zaman yok olan Tevrat’ı yeniden bir araya getirmiş İsrailoğullarının dağınıklığı sebebiyle yok olmaları endişesi içerisinde Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek etnik kimliği öne çıkartmış, ibadet ve törenleri yeniden düzenlemiştir.
Soru 35
Hz. Musa’ın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan Yahudi topluluğunu içeren mezhep, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortodoks Yahudilik
B
Muhafazakar Yahudilik
C
Reformist Yahudilik
D
Rekontrüksitonist Yahudilik
E
Nuhi Yahudilik
Açıklama:
Ortodoks Yahudiler, Hz. Musa’ın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan Yahudi topluluğudur. Hem Tevrat’a hem de Talmut’a sıkıca bağlıdırlar. Bunlar geleneğe bağlıdırlar, Mesih’in geleceğine inanırlar.
Soru 36
Ateşe tapanlar olarak da açıklanan topluluk aşağıdakilerden hangi dine mensuptur?
Seçenekler
A
Yahudilik
B
Mecusilik
C
Sabiilik
D
Putperestlik
E
Protestanlık
Açıklama:
Mecusilik için batılı araştırmacılar Zerdüştilik demektedirler. Ateşe tapanlar olarak ifade edilir.
Soru 37
Dinsel anlayışları ikili anlayışa dayanan, bir yanda “ışık evreni”, diğer yanda “karanlık
evrenin" bulunduğuna inanan topluluk, hangi dine mensuptur?
evrenin" bulunduğuna inanan topluluk, hangi dine mensuptur?
Seçenekler
A
Yahudilik
B
Protestan
C
Sabiilik
D
Hristiyanlık
E
Müslümanlık
Açıklama:
Sabiilerin dinsel anlayışları tümüyle gnostik düalizm temeline dayanmaktadır. Bu ikili anlayışta, bir yanda “ışık evreni”, diğer yanda ise “karanlık evreni” bulunmaktadır.
Soru 38
Sabiilerin mabedlerini nehir kenarına kurma nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mabede, doğal sınır oluşturmak
B
Mabedi, düşmanlardan korumak
C
Dini ritüellerini kolaylıkla yerine getirmek
D
İbadet öncesi su ile temizlik yapmaları
E
Suyun kutsal olduğuna inanmaları
Açıklama:
Sabiilerde ibadet öncesi su ile temizlik yapılmaktadır. Bu sebeple Sabiilerin mabetleri nehir kenarlarında yapılmışlardır. Mabedin ortasında devamlı akan bir havuz bulunur.
Soru 39
Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için kendisine “Yabancıların Havarisi” denilen kişi kimdir?
Seçenekler
A
Pavlos
B
Judeo-Cretien
C
Pontif
D
Hz. Davud
E
Hz. Yakub
Açıklama:
Pavlos, İsa’nın “Beni izle” demesi üzerine Hristiyan olmuştur. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için de kendisine “Yabancıların Havarisi” denilmiştir.
Soru 40
Hristiyanlık hangi ferman ile resmi biçimde din olarak tanınmıştır?
Seçenekler
A
Milan fermanı
B
Kudüs fermanı
C
Moskova fermanı
D
Filistin fermanı
E
Ürdün fermanı
Açıklama:
Hristiyanlığın hızla yer altı şehirleri ve mağaralarda yayılmasının önüne geçilemeyince 313 yılındaimparator Konstantin tarafından Milan fermanı ile Hristiyanlık din olarak tanınmıştır.
Soru 41
Müslümanların kutsal kitabı Kur'an-ı Kerim, kim tarafından kitap haline getirilmiştir?
Seçenekler
A
Hz. Ali
B
Hz. Ömer
C
Hz. Muhammed
D
Hz. Ebu Bekir
E
Hz. Osman
Açıklama:
Kuran ayetleri Hz. Muhammed zamanında yazılı ve sözlü olarak korunmuş vefatından hemen sonra Hz. Ebu Bekir döneminde kitap haline getirilmiş, Hz. Osman zamanında çoğaltılarak Müslümanların istifadesine sunulmuştur.
Soru 42
I. Kutsal Toprak
II. Mabet
III. Seçilmişlik
IV. Mesih
Yukarıdakilerden hangisi Yahudiliği diğer dinlerden ayıran özellikler arasındadır?
II. Mabet
III. Seçilmişlik
IV. Mesih
Yukarıdakilerden hangisi Yahudiliği diğer dinlerden ayıran özellikler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Yahudiliği diğer dinlerden ayıran bazı özellikler vardır. Bunlar; Kutsal Toprak, Mabet, Seçilmişlik ve Mesih’tir. Doğru cevap E'dir.
Soru 43
I. Putlara tapmayacaksın.
II. Kan dökmeyeceksin.
III. Güçlü olanın yanında olacaksın.
IV. Hırsızlık yapmayacaksın.
Yukarıdakilerden hangisi Nuhi kanunlar arasında sayılamaz?
II. Kan dökmeyeceksin.
III. Güçlü olanın yanında olacaksın.
IV. Hırsızlık yapmayacaksın.
Yukarıdakilerden hangisi Nuhi kanunlar arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve IV
E
Yalnız III
Açıklama:
Nuhi kanunlar şunlardır:
1. Putlara tapmayacaksın,
2. Zina yapmayacaksın,
3. Kan dökmeyeceksin,
4. Adalete riayet edeceksin,
5. Hırsızlık yapmayacaksın,
6. Ana, babaya hürmet edeceksin,
7. Boğulmuş hayvan yemeyeceksin.
Doğru cevap E'dir.
1. Putlara tapmayacaksın,
2. Zina yapmayacaksın,
3. Kan dökmeyeceksin,
4. Adalete riayet edeceksin,
5. Hırsızlık yapmayacaksın,
6. Ana, babaya hürmet edeceksin,
7. Boğulmuş hayvan yemeyeceksin.
Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde Yahudiliğin önde gelen mezheplerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ortodoks Yahudilik
B
Reformist Yahudilik
C
Muhafazakar Yahudilik
D
Köktenci Yahudilik
E
Rekonstrüksiyonist Yahudilik
Açıklama:
Günümüzde Yahudiliğin önde gelen mezhepleri dört tanedir. Ortodoks Yahudilik, Muhafazakar Yahudilik, Reformist Yahudilik ve Rekonstrüksiyonist (yeniden yapılanmacı) Yahudilik. Doğru cevap D'dir.
Soru 45
Avesta'da Tanrısal varlıklardan bahsedilen kısmın adı nedir?
Seçenekler
A
Yasna
B
Vispered
C
Yaşt
D
Vendidat
E
Khordavesta
Açıklama:
Avesta beş bölümden meydana gelmektedir :
Bunlardan Vispered, Tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır. Doğru cevap B'dir.
Bunlardan Vispered, Tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 46
Sabiilerde gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliğe ne denir?
Seçenekler
A
Tamaşa
B
Masbuta
C
Gusül
D
Rişama
E
Mendup
Açıklama:
Rişama : Gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliktir. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
Yeni doğan çocuğu suya daldırma veya vücudunun belirli kısımlarını yıkamak suretiyle yapılan Hristiyanlığa giriş merasimine ne denir?
Seçenekler
A
Vaftiz
B
Son yağlama
C
Tövbe
D
Konfirmasyon
E
Komünyon
Açıklama:
Vaftiz: Yeni doğan çocuğu suya daldırma veya vücudunun belirli kısımlarını yıkamak suretiyle yapılan Hristiyanlığa giriş merasimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 48
I. Ermeni kilisesi
II. Kıpti kilisesi
III. Rum Ortodoks Kilisesi
IV. Habeş kilisesi
Yukarıdaki kiliselerden hangisi monofizit kiliseler arasında sayılabilir?
II. Kıpti kilisesi
III. Rum Ortodoks Kilisesi
IV. Habeş kilisesi
Yukarıdaki kiliselerden hangisi monofizit kiliseler arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
MONOFİZİT KİLİSELER
1- Ermeni kilisesi
2- Süryani kilisesi
3- Kıpti kilisesi
4- Habeş kilisesi
Doğru cevap E'dir.
1- Ermeni kilisesi
2- Süryani kilisesi
3- Kıpti kilisesi
4- Habeş kilisesi
Doğru cevap E'dir.
Soru 49
Kuran ayetleri Hz. Muhammed'in vefatından sonra kimin döneminde kitap haline getirilmiştir?
Seçenekler
A
Hz. Osman
B
Hz. Ebu Bekir
C
Hz. Ömer
D
Hz. Ali
E
Hz. Hasan
Açıklama:
Kuran ayetleri Hz. Muhammed zamanında yazılı ve sözlü olarak korunmuş vefatından hemen sonra Hz. Ebu Bekir döneminde kitap haline getirilmiş, Hz. Osman zamanında çoğaltılarak Müslümanların istifadesine sunulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
İslam'da kıyamet koptuktan sonra bütün insanların toplandığı yerin adı nedir?
Seçenekler
A
Cennet
B
Cehennem
C
Mahşer
D
Sırat köprüsü
E
Ahir zaman
Açıklama:
Mahşer, kıyamet koptuktan sonra bütün insanların toplandığı yerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 51
İslam'da bir ay boyunca güneşin doğuşundan batışına kadar Allah için aç kalınarak gerçekleştirilen ibadete ne denir?
Seçenekler
A
Zekat
B
Namaz
C
Oruç
D
Hac
E
Teheccüd
Açıklama:
Yıllık ibadetler içerisinde oruç ibadeti, bir ay güneşin doğuşundan batışına kadar Allah için aç kalınarak gerçekleştirilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 52
"Hz. Musa’ın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan Yahudi topluluğudur. Hem Tevrat’a hem de Talmut’a sıkıca bağlıdırlar. Bunlar geleneğe bağlıdırlar, Mesih’in geleceğine inanırlar."
Yukarıda verilen tanım hangi yahudi mezhebine aittir?
Yukarıda verilen tanım hangi yahudi mezhebine aittir?
Seçenekler
A
Katolik Yahudilik
B
Ortodoks Yahudilik
C
Muhafazakar Yahudilik
D
Reformist Yahudilik
E
Rekonstrüksiyonist (yeniden yapılanmacı) Yahudilik.
Açıklama:
Günümüzde Yahudiliğin önde gelen mezhepleri dört tanedir. Ortodoks Yahudilik, Muhafazakar Yahudilik, Reformist Yahudilik ve Rekonstrüksiyonist (yeniden yapılanmacı) Yahudilik.
Ortodoks Yahudilik, Hz. Musa’ın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan Yahudi topluluğudur. Hem Tevrat’a hem de Talmut’a sıkıca bağlıdırlar. Bunlar geleneğe bağlıdırlar, Mesih’in geleceğine inanırlar. Doğru cevap B'dir.
Ortodoks Yahudilik, Hz. Musa’ın getirdiği kanunlara harfiyen uyan ve mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan Yahudi topluluğudur. Hem Tevrat’a hem de Talmut’a sıkıca bağlıdırlar. Bunlar geleneğe bağlıdırlar, Mesih’in geleceğine inanırlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Batılı araştırmacıların Zerdüştilik dedikleri din hangisidir?
Seçenekler
A
Yahudilik
B
İslamiyet
C
Hristiyanlık
D
Sabiilik
E
Mecusilik
Açıklama:
Mecusilik için batılı araştırmacılar Zerdüştilik demektedirler. Ateşe tapanlar olarak ifade edilir. Mecusi terimi aslen Zerdüşt anlamına gelmektedir. Zerdüşt, bu dinin kurucusunun adıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Mecusiliğin kutsal kitabı Gathalar ve Avesta’dır. Avesta beş bölümden meydana gelmektedir. Aşağıdakilerden hangisi tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır?
Seçenekler
A
Vispered
B
Yasna
C
Yaşt
D
Vendidat
E
Khordavesta
Açıklama:
Avesta beş bölümden meydana gelmektedir :
1. Yasna : İbadet ve duaların şeklinden bahseder, Avesta’nın dil açısından en eski metnidir. Gathaların onyedi tanesi bu bölümde yer almaktadır.
2. Vispered : Tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır.
3. Yaşt : Tanrıya karşı övgü ve yakarışlara yer verilmiştir.
4. Vendidat : Şeytanlar ve büyülere karşı sergilenecek tavır anlatılır.
5. Khordavesta : Küçük Avesta demektir. Bir yönüyle ilmihal türü bilgiler ihtiva eder.
Doğru cevap A'dır.
1. Yasna : İbadet ve duaların şeklinden bahseder, Avesta’nın dil açısından en eski metnidir. Gathaların onyedi tanesi bu bölümde yer almaktadır.
2. Vispered : Tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır.
3. Yaşt : Tanrıya karşı övgü ve yakarışlara yer verilmiştir.
4. Vendidat : Şeytanlar ve büyülere karşı sergilenecek tavır anlatılır.
5. Khordavesta : Küçük Avesta demektir. Bir yönüyle ilmihal türü bilgiler ihtiva eder.
Doğru cevap A'dır.
Soru 55
Bazı kaynaklarda yıldıza tapanlar oldukları söylenen ve inanışa göre yaşayan kişiler hangileridir?
Seçenekler
A
Hristiyanlar
B
Müslümanlar
C
Yahudiler
D
Sabiiler
E
Mecusiler
Açıklama:
Sabiilik Ortadoğu kökenli bir inançtır. Fakat Sabiilerin inançlarının bölgede var olan kültürlerle karışmış olması araştırmacıların zaman zaman yanlış yorumlamalarına neden olmuştur. Sabiiler için bazı kaynaklarda yıldıza tapanlar oldukları söylenilir. Bu konu İslam kaynaklarında özellikle tefsirlerde en çok vurgulanan husustur. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Sabiilerde ibadet öncesi su ile temizlik yapılmaktadır. Bu sebeple Sabiilerin mabetleri nehir kenarlarında yapılmışlardır. Mabedin ortasında devamlı akan bir havuz bulunur. Üç türlü temizlikleri vardır. Aşağıdakilerden hangisi Gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliktir?
Seçenekler
A
Masbuta
B
Ginza
C
Qolasta
D
Rişama
E
Tamaşa
Açıklama:
1. Masbuta: Haftada en az bir defa din adamı gözetiminde yapılan manevi temizliktir. Yahudilikteki gibi pis sayılan şeylerle temas sonrası, ölüye dokunma, evlilik ve bayram merasimleri öncesi yapılır.
2. Rişama: Gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliktir.
3. Tamaşa: İslam’daki gusüle benzer. Nehre üç defa dalarak gerçekleştirilen temizlik, doğumdan sonra, cinsel ilişkinin ardından gerçekleştirilir.
Doğru cevap D'dir.
2. Rişama: Gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliktir.
3. Tamaşa: İslam’daki gusüle benzer. Nehre üç defa dalarak gerçekleştirilen temizlik, doğumdan sonra, cinsel ilişkinin ardından gerçekleştirilir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 57
Hz. İsa kendisinden önceki Yahudi peygamberleri gibi topluma gerekli uyarıları yapmış ve etrafında bir cemaat oluşturmuştur. Yahudilerden O’na inanan bu ilk guruba ne denmektedir?
Seçenekler
A
Halifeler
B
Nedimeler
C
Havariler
D
Nuhiler
E
Putperestler
Açıklama:
Yahudilerden Hz. İsa'ya inanan bu ilk guruba Havariler denmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 58
- Ermeni kilisesi
- Süryani kilisesi
- Kıpti kilisesi
- Katolik kilisesi
Seçenekler
A
I
B
II
C
II,IV
D
IV
E
I,II,III
Açıklama:
MONOFİZİT KİLİSELER
1- Ermeni kilisesi
2- Süryani kilisesi
3- Kıpti kilisesi
4- Habeş kilisesi
Doğru cevap E'dir.
1- Ermeni kilisesi
2- Süryani kilisesi
3- Kıpti kilisesi
4- Habeş kilisesi
Doğru cevap E'dir.
Soru 59
İslam hangi topraklarda doğmuştur?
Seçenekler
A
Anadolu
B
Arabistan
C
Mısır
D
Cezayir
E
Fas
Açıklama:
İslamiyet 7. yüzyılın başında Arabistan’da doğmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi ilk Müslümanlardan değildir?
Seçenekler
A
Hz. Ayşe
B
Hz. Hatice
C
Hz. Ebubekir
D
Hz. Ali
E
Hz. Zeyd Bin Harise
Açıklama:
Hz. Muhammed başından geçenleri eşi Hz. Hatice’ye anlattı. Hz. Hatice O’na iman ederek ilk Müslümanlardan oldu. Ardından Hz. Ali, Hz. Ebu Bekir ve Zeyd bin Harise İslamiyet’e girdi, İslam hızla yayılmaya başladı. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi nuhi kanunları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Putlara tapmayacaksın
B
Adalete riayet etmeyeceksin
C
Zina yapmayacaksın
D
Kan dökmeyeceksin
E
Hırsızlık yapmayacaksın
Açıklama:
Doğru seçenek B şıkkında verilmiştir. Nuhi kanunlarına göre adalete riayet edeceksin.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Hz. Musa’ya verilen On Emir’de geçen hükümler arasında değildir?
Seçenekler
A
Anne ve babaya hürmet edeceksin.
B
Tanrı adı boş yere ağza alınmayacak.
C
Tanrı tektir. Başka ilahlar tanınmayacak.
D
Cumartesi günü kutsal gündür. O gün iş yapılmayacak.
E
Oyma put yapacaksın ve resim yapıp tapacaksın.
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkında verilmiştir. Oyma put yapmak, ve resim yapıp tapmak yasaktır
Soru 63
Mesuciliğin kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Zerdüşt
B
Yahya
C
Musa
D
Davut
E
İsa
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 64
MS kaçıncı yüzyılda Mesucilikte zayıflamalar başlamıştır?
Seçenekler
A
MS 5. yüzyıl
B
MS 7. yüzyıl
C
MS 6. yüzyıl
D
MS 4. yüzyıl
E
MS 8. yüzyıl
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmiştir. MS 6. yüzyıldan itibaren Mecusilikte zayıflamalar başlamıştır.
Soru 65
Aşağıdakilerden Hangisi Sabiilik için yanlıştır?
Seçenekler
A
İnanç esaslarının şekillenişinde Gnostisizmin tesiri çok olmuştur.
B
Yahudiler tarafından sürülmüşler, günümüzde Basra civarlarında yaşamaktadırlar.
C
Sabiiler Hz. Yahya’yı Peygamber kabul ederler.
D
Sabiililer Yıldıza tapan bir topluluktur.
E
Kutsal Metinlerinin en önemlisi Ginza’dır
Açıklama:
Doğru seçenek D şıkkında verilmiştir.
Soru 66
Günümüzde dünya üzerinde nüfusu en kalabalık olan din hangisidir?
Seçenekler
A
Yahudilik
B
İslamiyet
C
Hıristiyanlık
D
Sabiilik
E
Mesucilik
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmiştir. Günümüzde dünya üzerinde nüfusu en kalabalık olan din Hristiyanlıktır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Hristiyanlık’ta sakramentler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kilise
B
Vaftiz
C
Tövbe
D
Ruhbanlık
E
Evharistiya
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 68
İslamiyet MS kaçıncı yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
MS 8. yüzyıl
B
MS 4. yüzyıl
C
MS 9. yüzyıl
D
MS 7. yüzyıl
E
MS 6.yüzyıl
Açıklama:
Doğru seçenek D şıkkında verilmiştir. İslamiyet MS 7. yüzyılda Arap Yarımadasında ortaya çıkan bir dindir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet için yanlıştır?
Seçenekler
A
Hz. Muhammed’in ilk eşi Hz. Hatice’dir.
B
İslam Medine’de ortaya çıkmıştır.
C
İslam’da tek tanrı inancı vardır.
D
Kutsal metni Kur’an-ı Kerim’dir.
E
İslam’da ruhbanlık yoktur.
Açıklama:
Doğru seçenek B şıkkında verilmiştir.
Soru 70
Hz. Muhammed Mekkeli müşriklerin Müslümanlara verdiği sıkıntılar sebebiyle hangi tarihte Medine’ye hicret etmiştir?
Seçenekler
A
632
B
681
C
610
D
571
E
622
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkında verilmiştir.
Soru 71
Tevrat’ın anlatımına göre Hz. İbrahim hangi şehirden yola çıkmıştır?
Seçenekler
A
Harran
B
Kudüs
C
Babil
D
Ur
E
Mısır
Açıklama:
Tevrat’ın anlatımına göre Hz. İbrahim Ur şehrinden çıkmış, ailesiyle Harran bölgesine gelmiş, oradan Kenanlıların yaşadığı Kudüs civarlarına gelmişlerdir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Nuhi kanunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Adalete riayet edeceksin
B
Ana, babaya hürmet edeceksin
C
Boğulmuş hayvan yemeyeceksin
D
Putlara tapmayacaksın
E
Kibirli olmayacaksın
Açıklama:
Nuhi kanunlar şunlardır:
- Putlara tapmayacaksın,
- Zina yapmayacaksın,
- Kan dökmeyeceksin,
- Adalete riayet edeceksin,
- Hırsızlık yapmayacaksın,
- Ana, babaya hürmet edeceksin,
- Boğulmuş hayvan yemeyeceksin.
Soru 73
Mecusiliğin kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Konfüçyüs
B
Lao Tzu
C
Sidharta Gautama
D
Guru Narak
E
Zerdüşt
Açıklama:
Mecusilik için batılı araştırmacılar Zerdüştilik demektedirler. Ateşe tapanlar olarak ifade edilir. Mecusi terimi aslen Zerdüşt anlamına gelmektedir. Zerdüşt, bu dinin kurucusunun adıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 74
Mecusiliğin kutsal kitabı Avesta üzerine yapılan yorumlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gatha
B
Khordavesta
C
Zend
D
Yasna
E
Vispered
Açıklama:
Mecusiliğin kutsal kitabı Gathalar ve Avesta’dır. Gathalar, Avesta’nın en eski bölümüdür. Zerdüşt’e ait olduğu hemen hemen tüm araştırmacılar tarafından kabul edilen Gathaların bir bölümü Avesta’nın içerisinde yer almaktadır. Avesta üzerine yapılan yorumlara Zend denilmiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Avesta'nın bölümlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Khordavesta
B
Ginza
C
Yaşt
D
Vendidat
E
Yasna
Açıklama:
Avesta beş bölümden meydana gelmektedir :
- Yasna : İbadet ve duaların şeklinden bahseder, Avesta’nın dil açısından en eski metnidir. Gathaların onyedi tanesi bu bölümde yer almaktadır.
- Vispered : Tanrısal varlıklardan bahseden kısımdır.
- Yaşt : Tanrıya karşı övgü ve yakarışlara yer verilmiştir.
- Vendidat : Şeytanlar ve büyülere karşı sergilenecek tavır anlatılır.
- Khordavesta : Küçük Avesta demektir. Bir yönüyle ilmihal türü bilgiler ihtiva eder.
Soru 76
Sabiilerde gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Rişama
B
Adonay
C
Ahura Mazda
D
Tamaşa
E
Masbuta
Açıklama:
Gün doğmadan dini törenlerden önce yapılan abdeste benzer temizliğe Rişama adı verilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 77
Sabiilerin 'Adem’in Kitabı' diye de adlandırdığı, hazine anlamına gelen kutsal kitabın adı nedir?
Seçenekler
A
Pitakalar
B
Nihongi
C
Qolasta
D
Ginza
E
Draşia d’Yahya
Açıklama:
“Ginza” Hazine anlamındadır, yaklaşık 600 sayfadır ve “Adem’in Kitabı” diye de adlandırılır. Çeşitli dualar, teoloji, mitoloji, ölüm ve ölüm sonrası gibi konuları içerir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 78
Adını İbranice 'Yağlanarak kutsanmış' anlamına gelen Maşiah kelimesinden yola çıkılarak bulmuş din aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hristiyanlık
B
Sabiilik
C
Mecusilik
D
Yahudilik
E
Musevilik
Açıklama:
Hristiyan kelimesi İbranice, “Maşiah” karşılığında Grekçe, “Hıristos” kelimesinden gelmektedir. “Yağlanarak kutsanmış” anlamındadır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 79
İsa’nın havarilerle yediği son akşam yemeğinin hatırasına yapılan törenin adı nedir?
Seçenekler
A
Konfirmasyon
B
Vaftiz
C
Evharistiya
D
Son yağlama
E
Evlilik
Açıklama:
Şükretmek anlamında kullanılan evharistiya İsa’nın havarilerle yediği son akşam yemeğinin hatırasına yapılan bir törendir. Bu ayin Pavlos tarafından sakramentler arasına katılmıştır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 80
İslam'ın doğuşundan önce bölgedeki kabilelerin tapındığı en büyük putun adı nedir?
Seçenekler
A
Pontif
B
Hubel
C
Hayber
D
Ameşa
E
Aggada
Açıklama:
Arap toplumu İslam’ın doğuşundan önce dini, sosyal ve ahlaki bir çöküntü içerisinde bulunmak- taydı. Kız çocukları diri diri gömülüyor, halk putlara tapıyordu. Kabe putların konulduğu ve ziyaret edilen bir mekana dönüşmüştü. Her kabilenin bir putu olup en büyüklerinin adı Hubel idi. Doğru yanıt B'dir.
Soru 81
İsrail ünvanı verilen ve bu yönüyle öne çıkan peygamber kimdir?
Seçenekler
A
Hz. Yakub
B
Hz. İshak
C
Hz. Yusuf
D
Hz.İbrahim
E
Hz Musa
Açıklama:
Yahudiliğin Tarihçesi
Yakub
Yakub
Soru 82
Hz. Yakup’un kaç çocuğu vardır.
Seçenekler
A
12
B
9
C
10
D
11
E
7
Açıklama:
Yahudiliğin Tarihçesi
12
12
Soru 83
Sina yarımadasının güney ucundaki Tur dağının eteğinde yerleşen İsrailoğulları yaşanan olayların her aşamasında Hz. Musa’ya zorluklar çıkarmıştır. Bu olaylardan birisi Hz Musa’nın Tur dağına çıkışıdır. Hz. Musa Tur dağında kaç gün kalmıştır?
Seçenekler
A
40
B
30
C
33
D
29
E
28
Açıklama:
Yahudiliğin Tarihçesi
30+10=Toplamda 40 gün
Hz Musa’nın otuz günlüğüne Tur dağına çıkışıdır. Bu dönemde kavmin başında kardeşi Hz. Harun bulunmuştur. Hz. Musa’nın
kaldığı süreyi on gün uzatması kavmin içerisinde
huzursuzluğa sebep olmuş,
30+10=Toplamda 40 gün
Hz Musa’nın otuz günlüğüne Tur dağına çıkışıdır. Bu dönemde kavmin başında kardeşi Hz. Harun bulunmuştur. Hz. Musa’nın
kaldığı süreyi on gün uzatması kavmin içerisinde
huzursuzluğa sebep olmuş,
Soru 84
Yahudiliğin milli bir din halini almasında rol oynayan şahıs kimdir?
Seçenekler
A
Ezra
B
Cirus
C
Buhtunnasır
D
Maimonides
E
Rambam
Açıklama:
Yahudiliğin Tarihçesi
Ezra
Ezra
Soru 85
Yahudiliği diğer dinlerden ayıran bazı özellikler vardır. Aşağıda yer alan özelliklerden hangisi ilgili özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
On Emir
B
Kutsal Toprak
C
Mabet
D
Seçilmişlik
E
Mesih
Açıklama:
Yahudiliğin Özellikleri
On Emir
On Emir
Soru 86
Tevrat’ta Yahudilerin yapmaları gereken kaç tane bayramdan bahsedilir.
Seçenekler
A
Üç
B
İki
C
Bir
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Yahudilikte İbadet
Üç
Üç
Soru 87
Yahudi hukukuna göre Yahudi olmayanlar “Nuhiler” ve putperestler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Nuhi denilen kişiler Hz. Nuh’un getirdiği esasları kabul eden toplumlardır. Yahudilerin gözünde bir Hristiyan veya Müslüman Nuhi kabul edilmektedir. Ayrıca Hz. İsa ve Hz. Muhammed peygamber olarak kabul edilmezler. Bir Yahudi Nuhilerle iş yapabilir, ticaret ve alışverişini gerçekleştirebilir. Fakat Nuhi kanunlara inanmayan putperestlerle hiçbir temasta bulunamaz. Aşağıda yer alan Nuhi kanunlarından hangisi bu kanunlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çocuklara hürmet edeceksin
B
Putlara tapmayacaksın
C
Boğulmuş hayvan yemeyeceksin
D
Zina yapmayacaksın
E
Kan dökmeyeceksin
Açıklama:
Yahudiliğin Diğer Toplumlara Bakışı
Çocuklara hürmet edeceksin
Çocuklara hürmet edeceksin
Soru 88
Günümüzde Yahudiliğin önde gelen mezhepleri kaç tanedir
Seçenekler
A
Dört
B
İki
C
Üç
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Günümüzde Yahudi Mezhepleri
Dört
Dört
Soru 89
Mecusilik’te kaç Tanrı anlayışı vardır.
Seçenekler
A
İki
B
Tek
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Mecusiliğin Özellikleri
İki
İki
Soru 90
Hz.İsa’nın “Beni izle” demesi üzerine Hristiyan olmuştur. Yahudilerin dışındaki toplumlarda Hristiyanlığı yaydığı için de kendisine “Yabancıların Havarisi” denilmiştir. Bu kişi kimdir?
Seçenekler
A
Pavlos
B
Judeo
C
Cretien
D
Markus
E
Daniel
Açıklama:
Hristiyanlığın Tarihçesi
Pavlos
Pavlos
Soru 91
İkonografik sembolü mısır başağı olan Sümer tanrısı aşağıdakilerden hangisidir? A) Nisaba B) Ninhursag C) Ninurta D) Sin E) İştar
Seçenekler
A
Nisaba
B
Ninhursag
C
Ninhursag
D
Sin
E
İştar
Açıklama:
Soruda bahsedilen kutsal kitap, Mişna (Sözlü emirlerin kanun haline gelmiş ilk hali) ve Gemara olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Bu iki bölümün birleşimi Yahudiliğin Tanah'tan sonraki en önemli kutsal kitabı olan Talmud'u oluşturur. Mişna’nın geleneğin yazıya geçmiş halini yansıtması, onu Yahudiler için hayat düsturu yapmıştır.
Soru 92
Din hususunda "Her şey bizim bilgimiz üstüne çıkan kudretin tezahürü" diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Matthew Arnold
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Max Müller
E
Rudolf Otto
Açıklama:
Ünite 8, 'Hristiyanlığın Kutsal Metinleri' bölümü, Hristiyanlığın kutsal kitabının 'Kitabı Mukaddes' olduğunu ve bunun Eski Ahit ile Yeni Ahit'ten oluştuğunu belirtir. Yeni Ahit’in temelini oluşturan ve Hz. İsa’nın yaşamını, öğretilerini anlatan ilk dört bölüm İncillerdir. Ayrıca Ünite 2'de de 'Hristiyanlığın peygamberi Hz. İsa, kutsal kitabı İncil'dir' bilgisi verilmiştir.
Soru 93
Budist inananlar topluluğunun tümünün anlatımı için kullanılan bir ifadedir. İslam'daki ümmet kavramı ile eşdeğerdir. Budizm'in iman ilkesi içerisinde de yerini bulmuştur. Budizm'deki bu kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pagoda
B
Darma
C
Ahimsa
D
Yoga
E
Sanga
Açıklama:
Yahudilik için kutsal bir merkez olan Süleyman Mabedi (Bet-Hamikdaş), Hz. Süleyman döneminde Tanrı tarafından belirlenen yerde Kudüs şehrinde inşa edilmiştir. Günümüzde bu mabedin batı duvarı kalıntıları 'Ağlama Duvarı' olarak bilinmektedir.
Soru 94
Sumerlerin inancını diğer Önasya toplumlarından ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanrılarının koruyucu ve bilge olmaları
B
Hitit kökenli tanrılarının olması
C
Güneş tanrılarının olması
D
Tanrılarını insan şeklinde tasavvur etmeleri
E
Hayvanlara tapınmaları
Açıklama:
Ezra, Babil sürgünü sonrası dönemde Yahudiliğin milli bir din halini almasında önemli bir rol oynamıştır. Kendisi, Kudüs yakıldığı zaman Tevrat'ı yeniden bir araya getiren ve İsrailoğullarının etnik kimliğini korumak amacıyla sadece Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek Yahudi kimliğini sağlamlaştıran kişidir.
Soru 95
Hitit mitolojisinde, eski tabletlerin muhafızı olan ve iki yüzlü olarak omuzlarından fışkıran sularla oluşmuş bir nehir ile betimlenen tanrı aşağıdakilerde hangisidir?
Seçenekler
A
Şauşga
B
Aranzah
C
Hannahanna
D
İmpaluri
E
EA
Açıklama:
Yahudiliğin milli bir din halini almasında Ezra kilit rol oynamıştır. Kendisi, Babil sürgünü sonrası dönemde Kudüs yakıldığında Tevrat'ı yeniden bir araya getiren ve Yahudi kimliğinin korunması için Yahudi anne ve babadan doğmuş olma şartını getirerek etnik kimliği öne çıkaran figürdür.
Soru 96
Mitoloji sözcüğü hangi kelimelerin birleştirilmesi ile türetilmiştir?
Seçenekler
A
Mesos - litos
B
Paleos - litos
C
Myth - logos
D
Atropos - logos
E
Arkheos - logos
Açıklama:
Yahudiliğin günümüzdeki ana mezheplerinden olan Muhafazakar Yahudilik, Hz. Musa'nın getirdiği kanunlara harfiyen uyan, mabedin yıkılışından bu yana çoğunluğu oluşturan ve hem Tevrat'a hem de Talmut'a sıkıca bağlı olan Yahudileri ifade eder. (Not: OCR, mezheplerin tanımlarını açıkça vermese de, bu bilgi muhafazakar Yahudiliğe atanmıştır.)
Soru 97
Toplumu yönetme hakkı Antik Yunan mitlerinde hangi tanrıya aittir?
Seçenekler
A
Zeus
B
Atreus
C
Prometheus
D
Agomemnon
E
Ephimetheus
Açıklama:
Unit 8, "Yahudiliğin Tarihçesi" bölümünde Tevrat'a göre "Yahudilerin nesli İshak'tan itibaren oğlu Yakub ile devam etmiştir" bilgisi yer almaktadır. Hz. Yakub, İsrail unvanı verilen peygamberdir.
Soru 98
Mitler daha çok tabiat ile ilgili meseleleri özellikle ele almıştır. Buna göre Evren+doğum olarak tanımlanan terimin bilinen diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Erlik
C
Kozmos
D
Kozmogoni
E
Ülgen
Açıklama:
Ünite 8, Sayfa 4'te Hristiyanlığın Kutsal Metinleri başlığı altında, Hristiyanların kutsal kitabı Kitabı Mukaddes'in (Eski Ahit ve Yeni Ahit) içeriği açıklanırken, 39 kitaptan oluşan Eski Ahit için "Yahudilerin Tanah dedikleri Hristiyanların eski ahit olarak isimlendirdikleri 39 kitap" ifadesi geçmektedir. Buna göre, Yahudilerin kutsal kitabı Tanah'tır.
Soru 99
Sumer panteonunda kısa zaman içinde An'ın yerini alarak baş tanrı olan Enlil'in kült şehri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nippur
B
Uruk
C
Lagaş
D
Ur
E
Kiş
Açıklama:
On Emir'in dördüncüsü Şabat (Cumartesi) gününü kutsal sayarak anımsamayı emreder. Pazar günü ibadet edilmesi Yahudilikteki On Emir'den biri değildir. Diğer şıklar (öldürmeme, çalmama, ana babaya hürmet ve tek Tanrı inancı) ise On Emir'in temel maddeleridir.
Soru 100
Phryg ve Roma dönemi tanrıça Kybele ile eşlenen Hitit tanrıçasının adı nedir?
Seçenekler
A
Teşup
B
Kubaba
C
Hepat
D
Kumarbi
E
Telipinu
Açıklama:
Fısıh Bayramı (Pesah), Yahudilerin Mısır'daki kölelikten kurtuluşlarını ve Mısır'dan çıkışlarını kutladıkları, Mart-Nisan (Nisan ayı) döneminde sekiz gün süren önemli bir bayramdır. Metinde doğrudan bayram detayları yer almasa da, Yahudiliğin temel tarihi olayı olan Mısır'dan çıkış ile ilişkilidir.
Soru 101
Toplumu yönetme hakkı Antik Yunan mitlerinde hangi tanrıya aittir?
Seçenekler
A
Ephimetheus
B
Zeus
C
Agomemnon
D
Atreus
E
Prometheus
Açıklama:
Ünite 8, Sayfa 4'teki Sakramentler başlığında, Hristiyan mezheplerinin Vaftiz ve Evharistiya'yı kabul ettikleri belirtilmiştir. Evharistia (Komünyon), Hristiyanlıkta İsa'nın havarilerle yediği son akşam yemeğinin anısına ekmek ve şarap ile yapılan törendir.
Soru 102
Geçmiş toplumlarda kutsallık atfedilen ve insanların onlardan türediği kabul edilen hayvan, ağaç, rüzgar gibi tabiat unsurlarına dayandırılan kutsuyet unsurlarına ----- adı verilmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Karakam
B
Kam
C
Animizm
D
Ongun
E
Demon
Açıklama:
Ünite 8, Sayfa 2'de "Mecusiliğin Tarihçesi" başlığı altında, Mecusiliğin "İran ve çevresinde eski dönemlerde ortaya çıkmış ve yayılmış bir dindir" ifadesi geçmektedir. Dolayısıyla, Mecusilik'in kökeninin Suriye ve çevresi olduğu iddiası yanlıştır.