Engellilik ve Erişilebilir Tasarım - Görsel İletişim Tasarımı

Ünite 1

Soru 1

Toplum bilimleri "engellik durumu"nu aşağıdaki hangi modelle açıklamaktadır?

Bireysel Model

Fizyolojik Model

Sosyal Model

Eğitsel Model

Ekonomik Model

Açıklama:

Toplum bilimleri açısından bakıldığında engellilik sosyal modelle açıklanır. Buna göre ICF modelindeki tanım sosyal modelde de yer alır. Buna göre engellilik sosyolojide ötekilik ve farklılık kavramlarıyla açıklanır. Toplumun engelliliğe bakış açısı bulunulan dönem, sosyal
yapı, kültürel ve siyasi yapı, ekonomik yapı gibi pek çok değişkenle ilgili olmaktadır. Sosyoloji bilimi açısından toplumun bilinçlendirilmesi, sosyal politikaların geliştirilmesi yoluyla engelli bireylerin yaşam kalitelerinin artırılması önemlidir. Bu kapsamda cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Engellilik Kavramı - İlişkilendirilen Tanımlamalar
I. Fiziksel özelliklerdeki farklılıklar - Sakat
II. Duygusal ve davranışsal farklılıklar - Zihinsel yetersizlik
III. Duyusal özelliklerdeki farklılıklar - Görme ve işitme duyularının işlevsel yetersizlikleri
IV. Zihinsel özelliklerdeki farklılıklar - Akıl hastalıkları
Yukarıda engellilik kavramları ve bu kavramlarla ilişkilendirilen tanımlamalar eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I ve III

II ve IV

I ve IV

II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Fiziksel özelliklerde görülen farklılıklar genellikle sakat kavramıyla ifade edilmiş, duygusal ve davranışsal farklılıklara akıl hastalıkları ya da psikiyatrik bozukluklar olarak bakılmıştır. Bireylerin duyusal özelliklerindeki farklılıkları görme ve işitme duyularının işlevlerinin yerine getirilmesindeki farklılıklar, zihinsel özelliklerdeki farklılıklar ise zihinsel yetersizlikler ya da üstün zekâlılık olarak gözlenmiştir. Bu nedenle I. ve III. eşleştirmeleri doğrudur ve cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Dünya Sağlık Örgütü'nün hastalık ya da bozukluk, zedelenme, yetersizlik, engel döngüsü - Açıklamaları
I. Hastalık/Bozukluk - Bireyden kaynaklanan doğuştan sonradan
II. Zedelenme - Zihinsel, fiziksel, duygusal, davranışsal
III. Yetersizlik - Sosyalleşmiş toplumla ilişkilenmiş durum
IV. Engel - Somutlaşmış durum
Yukarıda Dünya Sağlık Örgütü'nün, hastalık ya da bozukluk, zedelenme, yetersizlik, engel döngüsü ve bu kavramlarla ilişkilendirilen açıklamaları eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımlamalarına göre;
Hastalık/Bozukluk: Bireyden kaynaklanan durumları ifade eder ve bu ya doğuştan ya da sonradan gelişebilir.
Zedelenme: Bireyin zihinsel, fiziksel, duygusal veya davranışsal olarak maruz kaldığı etkileri tanımlar.
Yetersizlik: Somutlaşmış bir durumu ifade etmelidir, bu yüzden bu eşleştirme yanlıştır.
Engel: Sosyalleşmiş toplumla ilişkilendirilen bir durumu ifade etmelidir, bu yüzden bu eşleştirme yanlıştır.
Bu sebeple sadece I. ve II. eşleştirmeler doğrudur. III. ve IV. yanlış eşleştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıda engelliliğin tarihsel süreci hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Özel gereksinimli bireyler önceleri uğurlu varlıklar olarak görülmüştür.

Rönesans'ın etkisiyle özel gereksinimli bireylerin hakları genişletilmiştir.

16. yüzyılda Rönesans, engellilere karşı tutumu olumsuz yönde değiştirmiştir.

1700’lü yıllarda özel gereksinimli çocukların eğitimi sadece işitme engelli bireyler üzerine yoğunlaşmıştır.

1970'li yıllardan itibaren engellilerin eğitimi ve toplum yaşamına katılımlarında önemli gelişmeler yaşanmıştır.

Açıklama:

1970'li yıllardan itibaren engellilerin eğitimi ve toplum yaşamına katılımlarında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu kapsamda cevap E şıkkıdır.
Bu kapsamda: A. Yanlış: Özel gereksinimli bireyler önceleri uğursuz varlıklar olarak görülmüştür, uğurlu değil. B. Yanlış: Rönesans'ın etkisiyle özel gereksinimli bireylere karşı tutumlar olumlu yönde değişmiştir; ancak doğrudan haklarının genişletildiğine dair bilgimiz bulunmamaktadır. C. Yanlış: Rönesans'ın etkisiyle özel gereksinimli bireye karşı sergilenen tutumlar 15. ve 16. yüzyılda olumlu yönde değişmiştir, olumsuz değil. D. Yanlış: 1700'lü yıllara gelindiğinde eğitimlerine ilişkin ilk girişimler başlamıştır

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Kadın Hakları Bildirgesi
II. Gençlik Hakları Bildirgesi
III. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
IV. Çocuk Hakları Bildirgesi
V. Avrupa Sosyal Şartı
VI. Engelli Hakları Bildirgesi
Yukarıda verilen Dünyada engellilerin haklarına, geliştirmelerine ve korumalarına yönelik uluslararası sözleşmeler arasında Türkiye'nin de imzaladığı anlaşmalardan hangi seçenekte bir arada verilmiştir?

I-II-III-IV

II-III-IV-VI

III-IV-V-VI

I-IV-V-VI

III-IV-VI

Açıklama:

Dünyada engellilerin haklarını, geliştirmeleri, korumaları ve kullanmalarına yönelik uluslararası sözleşmeler bulunmaktadır. Bunlar içerisinde engelli bireyleri ilgilendiren ve Türkiye’nin de imzaladığı anlaşmalar; İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Çocuk Hakları Bildirgesi, Avrupa Sosyal Şartı ve Engelli Hakları Bildirgesidir. Bu kapsamda cevap: C) III-IV-V-VI.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Engelliler Hakkında Kanun hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

1/8/2004

1/6/2005

1/7/2005

1/9/2005

1/5/2006

Açıklama:

Engelliler Hakkında Kanunun, uluslararası Engelli Hakları Sözleşmesinden hareketle oluşturulmuş ve ülkemizin mülki ve idari sistemine göre hazırmış mevzuat metnidir. Engelliler haklarını ilişkin ilk olarak 1/7/2005 tarih 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile kavuşmuşlardır. BU kapsamda cevap: C) 1/7/2005.

Doğru Cevap: C

Soru 7

I. Engelli bireyler sağlık kuruluşlarından hizmet almada öncelik hakkına sahiptir.
II. Engelli bireyler için Sağlık Bakanlığı'nda herhangi bir “öncelikli” kayıt bulunmamaktadır.
III. Engelli bireyler, durumlarına bağlı olarak, diğer bireylere göre daha sık hastaneye gitme ihtiyacı duyarlar.
IV. Hastaneler, engelli bireyler için herhangi bir kolaylaştırıcı düzenleme yapma zorunluluğu taşımamaktadır.
V. Engelli bireyler için poliklinik kayıt bölümlerinde dikkat çeken bilgilendirici pano tasarımları kullanılması önerilir.
Yukarıda engelli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi ile ilgili verilen doğru bilgiler aşağıdaki hangi seçenekte bir arada verilmiştir?

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

I, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Engelli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi hakkında yukarıda verilenlerden I. Engelli bireyler sağlık kuruluşlarından hizmet almada öncelik hakkına sahiptir, III. Engelli bireyler, durumlarına bağlı olarak, diğer bireylere göre daha sık hastaneye gitme ihtiyacı duyarlar ve V. Engelli bireyler için poliklinik kayıt bölümlerinde dikkat çeken bilgilendirici pano tasarımları kullanılması önerilir doğru olarak verilmiştir. II. öncülde yer alan "Engelli bireyler için Sağlık Bakanlığı'nda herhangi bir “öncelikli” kayıt bulunmamaktadır" yanlıştır çünkü, Sağlık Bakanlığı'nın engelli bireyler için "öncelikli" kaydı açmıştır. IV. öncülde yer alan "Hastaneler, engelli bireyler için herhangi bir kolaylaştırıcı düzenleme yapma zorunluluğu taşımamaktadır" yanlıştır. Çünkü hastanelerin engelli bireyler için hizmet almayı kolaylaştırıcı düzenlemeler yapmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle doğru cevap: B) I, III ve V.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi "birlikte eğitim" uygulamasına verilen diğer addır?

Özel Eğitim

Ayrı Eğitim

Tipik Eğitim

Kaynaştırma Uygulamaları

Adaptif Eğitim

Açıklama:

Birlikte eğitim, engelli öğrencilerin tipik gelişim gösteren akranlarıyla birlikte aynı ortamlarda eğitimi şeklinde yürütülür. Bu uygulama kaynaştırma uygulamaları olarak adlandırılır. Bu kapsamda cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi engellilerle ilgili yardımcı teknolojiler kapsamında düşük düzey teknolojilere örnek olarak gösterilebilir?

Akıllı saatler

Tabela ve yönlendirme levhaları

Tablet bilgisayarlar

İşitme cihazları

Sanal gerçeklik gözlükleri

Açıklama:

Düşük düzey teknolojiler, temin edilmesi kolay, maliyeti düşük, dışarıdan bir enerji ya da güç gerektirmeyen materyallerden oluşur. Bu tür materyallerin arasında öğretmenlerin öğrencileri için hazırladığı görsel materyaller, resimli kartlar gibi basit ve enerji gereksinimi olmayan araçlar bulunmaktadır. Öte yandan, akıllı saatler, tablet bilgisayarlar, işitme cihazları ve sanal gerçeklik gözlükleri daha karmaşık ve enerji gereksinimi olan araçlardır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

"Çocuk bedensel ve ruhsal bakımdan doğal biçimde gelişmesine olanak sağlayacak koşullar içinde
bulundurulmalıdır." maddesi aşağıdakilerden hangisinde yer alır?

Engelliler Hakkında Kanun

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi

Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi

Avrupa Sosyal Şartı ve Engelli Hakları Bildirgesi

573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

Açıklama:

Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesinin 1.maddesi;
"Çocuk bedensel ve ruhsal bakımdan doğal biçimde gelişmesine olanak sağlayacak koşullar içinde
bulundurulmalıdır."

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi 2030 Engelsiz Vizyon belgesi temel ilkelerinden biri değildir?

Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması

Fırsat eşitliği

Erişilebilirlik

Engellilere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır

Kadın-erkek eşitliği

Açıklama:

"Engellilere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır." maddesi Engelliler Hakkındaki Kanununda yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Engelli adayların Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavına girebilmeleri için sahip olmaları gereken engel oranı nedir?

%3 ve üzeri

%40 ve üzeri

%30 ve üzeri

%4 ve üzeri

%60 ve üzeri

Açıklama:

Engelli adayların Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavına girebilmeleri için %40 ve üzeri engel oranına sahip olması gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi yardımcı teknoloji araçlarından biri değildir?

Projez ve ortezler

Akıll telefon

Resimli kartlar

Renkli ve fosforlu kalemler

Sesli kitaplar

Açıklama:

Yardımcı teknoloji araçları; tekerlekli sandalye, projez ve ortezler, mobil uygulamalar, özel olarak geliştirilmiş yazılımlar, akıll telefon, tablet bilgisayarı gibi teknolojik donanımlar, vücut organlarının kullanımını kolaylaştıran aparatlar, resimli kartlar, Braille ile özel olarak yazılmış kitaplar, sesli kitaplar gibi sıralanabilir.
Renkli ve fosforlu kalemler

Doğru Cevap: D

Soru 14

Örneğin öğretmenlerin öğrencileri için hazırladığı görsel materyaller, resimli kartlar, okumayı kolaylaştıran kitap tasarımları, okullarda iletişim köşeleri, iş yerlerinde uyarı levhaları, toplum yaşamında kullanılan tabela ve yönlendirme levhaları hangi düzey teknolojilere örnektir?

Orta düzey

Yüksek düzey

Kapsamlı düzey

Düşük düzey

İleri düzey

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi orta düzey teknolojilerden biri değildir?

Kitap tasarımları

Hesap makineleri

Ses kayıt cihazları

Pille çalışan oyuncaklar

Konuşma üreten cihazlar

Açıklama:

Zamanlayıcılar, hesap makineleri, tablet bilgisayarlar, konuşma üreten cihazlar, ses kayıt cihazları, etkileşimli kitaplar, pille çalışan oyuncaklar orta düzey teknolojilerden sayılır.
Kitap tasarımları

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi yüksek düzey teknolojilerden biri değildir?

Tablet bilgisayarlar

Etkileşimli kitaplar

Akülü tekerlekli sandalyeler

Akıllı saatler

İşitme cihazları

Açıklama:

Örneğin, bilgisayarlar, tablet bilgisayarlar, akıllı telefonlar, akıllı saatler, konuşan saatler, işitme cihazları, akülü tekerlekli sandalyeler yüksek düzey teknolojilerdendir.
Etkileşimli kitaplar

Doğru Cevap: B

Soru 17

Engelli öğrencilerin tipik gelişim gösteren akranlarıyla birlikte aynı ortamlarda eğitim almaları nasıl isimlendirilir?

Ayrı eğitim

Bütünleştirici eğitim

Birlikte eğitim

Okul öncesi eğitim

Tamamlayıcı eğitim

Açıklama:

Birlikte eğitim, engelli öğrencilerin tipik gelişim gösteren akranlarıyla birlikte aynı ortamlarda eğitimi şeklinde yürütülür.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi bir yetersizlik örneğidir?

Bireyin kaza sonucu bacaklarını yitirmesi

Bireyin doğuştan kollarının olmaması

Göze alınan bir darbede göz yapısında bozukluk

Orta kulaktaki bir bakteri veya virüsün orta kulak kemikciklerine hasar vermesi

Göz içi basıncın artmasına bağlı olarak görme sinirinde meydana gelen zedelenme kısmi ya da tamamen görememe

Açıklama:

Göz içi basıncın artmasına bağlı olarak görme sinirinde meydana gelen zedelenme kısmi ya da tamamen görememeye yol açar. Bu durumda görememe bir YETERSİZLİK olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Engellilik Sağlık bilimleri açısından bakıldığında bireylerde hastalık, bozukluk, eksikliktir
Engellilik Toplum bilimleri açısından bakıldığında bireysel üstünlük veya zayıflıktır
Engellilik Eğitim bilimleri açısından bakıldığında ise yetersizliktir

Yukarıdakilerden hangisi 'engellilik' ile ilgili farklı bilim dallarının doğru tanımlamalardandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sağlık bilimleri açısından bakıldığında bireylerde
hastalık, bozukluk, eksiklik terimi kullanılır. Toplum bilimleri açısından bakıldığında engellilik terimi kullanılır. Eğitim bilimleri açısından bakıldığında ise yetersizlik kavramı kullanılır. Ancak tüm bu
terimlerin odağında BİREYSEL FARKLILIKLAR
vardır. Dolayısıyla çoğu zaman toplum yaşamında
insanlar bireysel farklılıklarıyla anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Engelliler haklarına ilişkin ilk olarak hangi Kanun ile kavuşmuşlardır?

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Çocuk Hakları Bildirgesi

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun

573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği

Açıklama:

Engelliler haklarını ilişkin ilk olarak 1/7/2005 tarih 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile kavuşmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Sosyoloji bilimi açısından toplumun bilinçlendirilmesi, sosyal politikaların geliştirilmesi yoluyla engelli bireylerin yaşam kalitelerinin artırılması önemlidir
Eğitsel açıdan bakıldığında bireyin toplum yaşamına bağımsız olarak katılabilmesi için gerekli becerilerin kazandırılmasına odaklanılır
Sağlık bilimi engelli bireylerin yaptıklarına ve yapamadıklarına odaklanır

Engellilik ile ilgili farklı bilim dallarında odaklanılan/önem verilen konular farklılaşmaktadır. Bu kapsamda yukarıdakilerden hangisi doğru açıklanmıştır?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyoloji bilimi açısından toplumun bilinçlendirilmesi, sosyal politikaların geliştirilmesi yoluyla engelli bireylerin yaşam kalitelerinin artırılması önemlidir
Eğitsel açıdan bakıldığında bireyin toplum yaşamına bağımsız olarak katılabilmesi için gerekli becerilerin kazandırılmasına odaklanılır
Sağlık bilimi engelli bireylerin yapamadıklarına odaklanır

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bireyin bedensel yapılarında ya da davranışlarındaki farklılıklar; onların diğer insanlardan farklı olarak algılanmasına yol açmakta ise bu farklılığa bireysel farklılıklar denir
Zedelenme “bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, bir yapı ya da işleyiş bozukluğudur”
Yetersizlik, zedelenme sonucunda bireyin belli görevleri sergilemesinde ortaya çıkar sınırlılıklardır

Engellilik kavramlarından Yukarıdakilerden hangisi doğru açıklanmıştır?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bireyin bedensel yapılarında ya da davranışlarındaki farklılıklar; onların diğer insanlardan farklı olarak algılanmasına yol açmakta ise bu farklılığa bireysel farklılıklar denir
Zedelenme “bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, bir yapı ya da işleyiş bozukluğudur”
Yetersizlik, zedelenme sonucunda bireyin belli görevleri sergilemesinde ortaya çıkar sınırlılıklardır

Doğru Cevap: E

Soru 23

Toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan birey

Sadece fiziksel yoksunluklardan dolayı bakıma muhtaç birey

Korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan birey

Yukarıdakilerden hangisi engelli bireyin özelliklerindendir?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız I

Açıklama:

Engelli, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Herhangi bir felaket anında öncelikle çocuğa yardım yapılmalıdır
Çocuk hayatını kazanabilecek hâle getirilmelidir ve her türlü istismara karşı korunmalıdır
Çocuk yeteneklerini kardeşlerinin hizmetine adayacak bir ruh ve düşünce içinde yetiştirilmelidir

Yukarıdakilerden hangisi Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi'nde yer almaktadır?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi:
1. Çocuk bedensel ve ruhsal bakımdan doğal biçimde gelişmesine olanak sağlayacak koşullar içinde
bulundurulmalıdır.
2. Acıkan çocuk beslenmeli, hasta çocuk tedavi edilmeli, fikren geri kalmış çocuk eğitilmeli, yoldan
çıkmış çocuk yola getirilmeli, terk edilen çocuklar korunmalıdır.
3. Herhangi bir felaket anında öncelikle çocuğa yardım yapılmalıdır.
4. Çocuk hayatını kazanabilecek hâle getirilmelidir ve her türlü istismara karşı korunmalıdır.
5. Çocuk yeteneklerini kardeşlerinin hizmetine adayacak bir ruh ve düşünce içinde
yetiştirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Engellilerin ve engelliliğin her tür istismarına karşı sosyal politikalar geliştirir
Engelliler aleyhine ayrımcılık yapılamaz
Engellilere yönelik olarak alınacak kararlarda ve verilecek hizmetlerde engellilerin, ailelerinin ve
gönüllü kuruluşların katılımı sağlanır

Yukarıdakilerden hangisi Engelliler Hakkındaki Kanunun uygulanmasında ve kanun kapsamında bulunan hizmetlerin yerine getirilmesinde genel esasa uyulması gerektiği maddelerdendir?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Engelliler Hakkındaki Kanunun uygulanmasında ve kanun kapsamında bulunan hizmetlerin yerine
getirilmesinde dört genel esasa uyulması gerektiği belirtilir. Bunlar:
a) Devlet, insan onur ve haysiyetinin dokunulmazlığı temelinde, engellilerin ve engelliliğin her tür
istismarına karşı sosyal politikalar geliştirir. Engelliler aleyhine ayrımcılık yapılamaz; ayrımcılıkla
mücadele engellilere yönelik politikaların temel esasıdır.
b) Engellilere yönelik olarak alınacak kararlarda ve verilecek hizmetlerde engellilerin, ailelerinin ve
gönüllü kuruluşların katılımı sağlanır.
c) Engellilere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır.
d) Kurum ve kuruluşlarca engellilere yönelik mevzuat düzenlemelerinde Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının (ASHB) görüşünün alınması zorunludur.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre 0-36 aylık özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için erken çocukluk dönemi hizmetleri, ailenin bilgilendirilmesini ve desteklenmesini de içerecek şekilde yürütülür
Okul öncesi özel eğitim hizmetleri 37-66 ay arasında yetersizlik tanısı almış ya da risk altındaki çocukların gelişimini desteklemeyi ve okula hazırlamayı amaçlayan programlardır
Birlikte eğitim, engelli öğrencilerin tipik gelişim gösteren akranlarıyla birlikte aynı ortamlarda eğitimi şeklinde yürütülür. Bu uygulama kaynaştırma uygulamaları olarak adlandırılır

Yukarıdakilerden hangisi Engelliler için hizmetler ve desteklere erişim kapsamında doğru açıklanmıştır?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre 0-36 aylık özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için erken çocukluk dönemi hizmetleri, ailenin bilgilendirilmesini ve desteklenmesini de içerecek şekilde yürütülür
Okul öncesi özel eğitim hizmetleri 37-66 ay arasında yetersizlik tanısı almış ya da risk altındaki çocukların gelişimini desteklemeyi ve okula hazırlamayı amaçlayan programlardır
Birlikte eğitim, engelli öğrencilerin tipik gelişim gösteren akranlarıyla birlikte aynı ortamlarda eğitimi şeklinde yürütülür. Bu uygulama kaynaştırma uygulamaları olarak adlandırılır

Doğru Cevap: E

Soru 27

Engelli aylığı
Muhtaç aylığı,
Evde bakım desteği

"Engelli bireyler ve ailelerinin, engellilik nedeniyle yaşadıkları dezavantajlı durumların önüne geçmek ve bu konulardaki engelleri kaldırmak amacıyla sosyal destek hizmetlerine yer verilmektedir" ibaresi kapsamında yukarıdaki hizmetlerden hangisi verilmektedir?

Yalnız III

I ve III

II ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Engelli bireyler ve ailelerinin, engellilik nedeniyle
yaşadıkları dezavantajlı durumların önüne geçmek
ve bu konulardaki engelleri kaldırmak amacıyla
sosyal destek hizmetlerine yer verilmektedir. Bu hizmetler
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB)
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından,
yerel yönetimler tarafından ve sivil toplum
kuruluşları tarafından sunulabilmektedir.
ASHB tarafından engelli aylığı, muhtaç aylığı,
evde bakım desteği verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi "2030 Engelsiz Vizyon Belgesi Temel İlkeleri" dışında kalır?

Fırsat eşitliği

Erişilebilirlik

Tipik gelişenlerin önceliklendirilmesi

Kadın-erkek eşitliği

Farklılıklara saygı

Açıklama:

2030 Engelsiz Vizyon Belgesi Temel İlkeleri
1. Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacak şekilde, kişilerin insanlık onuru ve bireysel özelliklerine saygı gösterilmesi
2. Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması
3. Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin ve insanlığın bir parçası olarak kabul edilmesi
4. Fırsat eşitliği
5. Erişilebilirlik
6. Kadın-erkek eşitliği
7. Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilme haklarına saygı duyulması
Tipik gelişenlerin önceliklendirilmesi söz konusu değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Yardımcı teknoloji, özellikle engelli kişiler, yaşlanan nüfus ve bulaşıcı olmayan, süreğen hastalıkları olan kişilerin toplum yaşamına dahil edilmesini ve katılımını sağlar, teşvik eder.

Yardımcı teknoloji ürünlerinin birincil amacı, bir bireyin işlevselliğini ve bağımsızlığını korumak veya geliştirmek, böylece refahını artırmaktır.

İnsanların sağlıklı, üretken, bağımsız ve onurlu bir yaşam sürmesini ve eğitime, iş gücü piyasasına ve sivil hayata katılmasını sağlar.

Yardımcı teknolojiler yalnızca engelli kişilerin kullanımına uygundur.

Yukarıdakilerden hangisi yardımcı teknolojiler ile ilgili doğru tanımlanmıştır?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Yardımcı teknoloji, özellikle engelli kişiler, yaşlanan nüfus ve bulaşıcı olmayan, süreğen hastalıkları olan kişilerin toplum yaşamına dahil edilmesini ve katılımını sağlar, teşvik eder. Yardımcı teknoloji ürünlerinin birincil amacı, bir bireyin işlevselliğini ve bağımsızlığını korumak veya geliştirmek, böylece refahını artırmaktır.
Aynı zamanda insanların sağlıklı, üretken, bağımsız ve onurlu bir yaşam sürmesini ve eğitime, iş gücü piyasasına ve sivil hayata katılmasını sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireylerle birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılım sağlayamayan bireye ne ad verilir?

Engelli birey

Üstün zekalı birey

Bozukluğu olan birey

Farklı birey

Azınlık birey

Açıklama:

Ünite 1'de, zedelenme sonucunda bireyin belli görevleri sergilemesinde ortaya çıkan sınırlılıklara "Yetersizlik" denildiği belirtilmiştir. Yetersizlik, birey için önemli bir dezavantaja neden olan önemli işlevsel sınırlılıklardır. Bu yetersizlikler, engellilik kavramının bir parçasıdır. Engellilik ise, bireyin yetersizlikleri nedeniyle toplumsal yaşamda tam ve etkin katılımının kısıtlanmasıdır. Soruda bahsedilen tanım, yetersizlikler nedeniyle desteğe gereksinim duyan kişileri tanımlayan genel terimdir. Bu, doğrudan Engelli tanımına karşılık gelir: "farklılıkları nedeniyle desteğe gereksinim duyan kişiler ENGELLİ olarak adlandırılmaktadır" (Ünite 1, Engellilik Kavramı ve Tarihçesi).

Doğru Cevap: A

Soru 31

Engel döngüsü aşağıdakilerin hangisinde sırayla ve doğru olarak verilmiştir?

Bozukluk-Yetersizlik-Eksiklik-Engel

Bozukluk-Zedelenme-Yetersizlik-Engel

Zedelenme-Eksiklik-Yetersizlik -Bozukluk

Zedelenme-Bozukluk-Engel-Yetersizlik

Engel-Bozukluk-Zedelenme-Yetersizlik

Açıklama:

Ünite 1'de (Sayfa 1) bu kavramlar sırasıyla şu şekilde tanımlanmıştır: Zedelenme: 'bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, bir yapı ya da işleyiş bozukluğudur'. Yetersizlik: 'zedelenme sonucunda bireyin belli görevleri sergilemesinde ortaya çıkar sınırlılıklardır'. Engellilik: (Tanım olarak doğrudan verilmemiş olsa da, genellikle yetersizliğin toplumsal veya çevresel engellerle karşılaştığında ortaya çıkan sonuç olarak tanımlanır. Metinde (a)-(d) ile yetersizliğin tanımı yapılmıştır.) Metindeki sıralama ZEDELENME -> YETERSİZLİK şeklindedir. Engellilik ise, yetersizliğin toplumsal kısıtlamalarla karşılaştığı durumdur. Verilen seçeneklerdeki sıranın, metindeki tanımların sırasına göre (Zedelenme, Yetersizlik, Engellilik) olması beklenir. Engellilik tanımı dolaylı olarak yetersizliğin bağlamsal değişkenlerden etkilenmesi ve engellerin azaltılabilirliği ile ilişkilidir. Doğru sıra: Zedelenme, Yetersizlik, Engellilik.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Yukarıdaki etkileşimlerin, duygu ve davranışların toplamına ne ad verilir?

Kullanıcı dostu

Kullanıcı düşüncesi

Kullanıcı deneyimi

Kullanıcı arayüzü

Kullanıcı tasarımı

Açıklama:

Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerde kayıplar sonucu ortaya çıkan etkileşimlerin, duygu ve davranışların toplamına 'Bireysel Farklılıklar' denir (Ünite 1). Engellilik tanımında, farklılıklar nedeniyle desteğe gereksinim duyan kişiler engelli olarak adlandırılır ve bu farklılıklar fiziksel, duygusal, davranışsal veya duyusal olabilir (Ünite 1).

Doğru Cevap: C

Soru 33

Engellilerin haklarına kavuştuğu ilk yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Avrupa Sosyal Şartı

Türkiye Cumhuriyeri Anayasası

Çocuk Hakları Bildirgesi

Engelliler Hakkında Kanun

Açıklama:

Ünite 1'de, Engelliler Hakkında Kanun'un, uluslararası Engelli Hakları Sözleşmesinden hareketle oluşturulmuş mevzuat metni olduğu ve engellilerin haklarına ilişkin ilk olarak 1/7/2005 tarih 5378 sayılı **Engelliler Hakkında Kanun** ile kavuştuğu belirtilmektedir. Bu kanun, diğer yasal düzenlemelerden (Anayasa, İHHB vb.) sonra engellilerin hakları açısından somut ve ayrıntılı düzenlemeler getiren ilk kapsamlı yasal düzenleme olarak öne çıkar.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Farklı birey

Engelli birey (özel gereksinimli birey)

Azınlık birey

Üstün zekalı birey

Bozukluğu olan birey

Açıklama:

Metinde, "Farklılıklar nedeniyle desteğe gereksinim duyan kişiler ENGELLİ olarak adlandırılmaktadır." denilmektedir. Daha sonra, "Zedelenme 'bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, bir yapı ya da işleyiş bozukluğudur'. Yetersizlik, zedelenme sonucunda bireyin belli görevleri sergilemesinde ortaya çıkar sınırlılıklardır. Yetersizlik, birey için önemli bir dezavantaja neden olan önemli işlevsel sınırlılıklardır." ifadeleri geçmektedir. Engellilik, bu bireylerin topluma katılımını kısıtlayan tüm faktörleri kapsayan genel bir tanımdır. Dolayısıyla, fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerindeki kayıplar nedeniyle topluma eşit koşullarda katılamayan bireylere ENGELLİ denir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Sabah elimize aldığımız diş fırçasından kullandığımız mobilyaya, cep telefonumuzdaki uygulamalardan iş programlarımıza kadar hayatımızın önemli bir kısmı dijital ve somut bazı tasarımlarla girdiğimiz etkileşimlerden oluşur. Doğal olarak bu kullandığımız ürünler bizde bazı duygulara ve davranışlara yol açar. Yukarıdaki etkileşimlerin, duygu ve davranışların toplamına ne ad verilir?

Kullanıcı dostu

Kullanıcı düşüncesi

Kullanıcı arayüzü

Kullanıcı deneyimi

Kullanıcı tasarımı

Açıklama:

Ünite 1'de, fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal özelliklerdeki farklılıkların yarattığı algılanan ve destek gerektiren durumlara 'Bireysel Farklılıklar' denildiği belirtilmektedir. Ancak, bir ürün veya ortamla etkileşim sonucu ortaya çıkan duygu ve davranışların toplamına ve bu etkileşimlerin genel sonucuna odaklanan terim genellikle 'Kavram ve Tarihçe' kısmında geçen, farklılıkların yarattığı durumların toplam etkisidir. Metin, etkileşimlerin duygu ve davranışlara yol açtığını belirtse de, bu genel etkileşimlerin sonucunda oluşan duygusal tepkiler, algılar ve davranışsal yansımalar bütününe odaklanan kavram 'Bireysel Farklılıklar'ın algılanış biçimidir. Soruda geçen 'duygulara ve davranışlara yol açar' ifadesi, bireysel farklılıkların toplumda nasıl algılandığı ile ilişkilidir. Bu bağlamda en uygun terim, bireysel farklılıkların etkileşime yansımasıdır. Ancak, Ünite 1'de, zedelenme, yetersizlik ve engellilik tanımları daha spesifiktir. Zedelenme: kayıp/bozukluk. Yetersizlik: zedelenme sonucu ortaya çıkan sınırlılık. Engellilik: yetersizliğin toplumsal engellerle karşılaşması. Soruda geçen durum (ürünlerle etkileşim sonrası duygu/davranış toplamı) bu tanımların genel bağlamına oturur. Genel olarak, bu tür etkileşimler sonucu bireyin algıladığı ve gösterdiği toplam tepkiler 'Bireysel Farklılıklar'ın bir yansımasıdır. Eğer şıklar kısıtlıysa, sorunun içeriği en çok 'Engellilik Kavramı ve Tarihçesi' bölümündeki bireysel farklılıkların dikkat çekmesiyle ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

I: Sürdürülebilir şehirler
II: Sosyal erişim
III: Kapsayıcılık
IV: Dijitalleşme
Yukarıdaki ilkelerden hangisi ya da hangileri BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları arasında yer almaktadır?

I ve III

II ve IV

I ve III

III ve IV

I ve II

Açıklama:

BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları da birbiri ile bağlantılı insan ve çevre temelli 17 amaç ile 2030 yılına kadar Türkiye ve dünyada insanların karşı karşıya kaldığı ana sorunların çözümüne odaklanmıştır. Özellikle “sağlık ve kaliteli yaşam, toplumsal cinsiyet eşitliği, eşitsizliklerin azaltılması, sürdürülebilir şehirler ve toplumlar ile barış, adalet ve güçlü kurumlar” gibi amaçlar insan için eşitlik, adalet, kapsayıcılık, yaşam kalitesi gibi kavramlarla bütünleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Engelli bireyler için "erişilebilirlik" bir hak alanı olarak ülkemizde ilk olarak hangi yasada yer aldığı söylenebilir?

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun

1982 Anayasası

Birleşmiş Milletler (Sakat) Engelli Hakları Bildirisi

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği

Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Yönetmeliği

Açıklama:

Erişilebilirlik bir hak alanı olarak politika belgelerinde de yer almaktadır. 5378 sayılı Engelliler
Hakkında Kanun bu belgelerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

"..................", binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisinin gelmesi uygun olur?

Erişilebilirlik

Kapsayıcılık

Bütünleşiklik

Evrensellik

Sürdürülebilirlik

Açıklama:

Erişilebilirlik, binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I: Erişilebilirlik kapsamında yalnızca rampa, asansör ve erişilebilir tuvaletlere yönelik düzenlemeler yer almaktadır.
II: Erişilebilirlik bilgi ve iletişimin erişilebilir olması gerekliliğini vurgulamaktadır.
III: Erişilebilirlik, herkesin istediği yer/hizmete bağımsız ve güvenli bir şekilde erişimidir.
IV: Erişilebilirlik kavramı yalnızca engelli bireylerin gereksinimlerine odaklanmaktadır.
"Erişilebilirlik" kavramı düşünüldüğünde yukarıda yazılanlardan hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I

I ve III

I ve IV

Açıklama:

Gündelik yaşamda yaygın bir şekilde bilindiği haliyle erişilebilirlik rampa, asansör ve erişilebilir tuvalet olmadığı gibi yalnızca ortopedik engellilere yönelik düzenlemeler de değildir. Kaldı ki Engelliler Hakkında Kanun kapsamında yer alan tanım bilgi ve iletişimin erişilebilir olmasına da vurgu yapmakla birlikte ilgili kanunun tanımlar başlığı altında engellinin kim olduğuna ve engellilik durumunun ne olduğuna yönelik tanımlar da yapılmaktadır. Güncel tanımlardan biri olan ve Erişilebilirlik Kılavuzunda yer alan tanıma göre erişilebilirlik “engelliler” yerine herkesi kapsamakta her yere ve her hizmete erişimle ilişkilenmektedir.
Erişilebilirlik, herkesin istediği her yere ve her hizmete, bağımsız ve güvenli olarak ulaşabilmesi ve bunları kullanabilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi 2006 yılında imzalanan BM Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nde yer alan yapılaşmış çevrenin kapsamında yer almaz?

Elektronik cihazlar

Asansörler

Okullar

İş yerleri

Kaplı tesisler

Açıklama:

İlgili sözleşmede erişilebilirliğin sağlanacağı yapılaşmış
çevre “binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar,
evler, sağlık tesisleri ve işyerleri ile diğer kapalı ve
açık tesisler” olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

I: İstihdam
II: Yaşama hakkı
III: Bilgiye erişim
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri BM Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nde yer alan ve engelli bireylerin yaşamlarına yönelik düzenlemeleri içeren konular arasında yer almaktadır?

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

Yalnız III

Yalnız II

Açıklama:

Sözleşme erişilebilirlik, yaşama hakkı, adalete erişim, bağımsız yaşam ve topluma dahil olma,
düşünce ve ifade özgürlüğü, bilgiye erişim, eğitim, sağlık, habilitasyon ve rehabilitasyon, istihdam, siyasal ve kamusal yaşama katılım gibi tüm hakların engelliler açısından hayata geçirilmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması için sözleşmeyi imzalayan devletleri yükümlü kılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

".........................", engellinin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılayabilmesini ve yaşamını bağımsız bir şekilde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler kazandırmaya yönelik hizmetlerdir.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

Habilitasyon

Rehabilitasyon

Terapi

Sağaltım

Erişim

Açıklama:

Habilitasyon, engellinin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılayabilmesini ve yaşamını bağımsız bir şekilde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler
kazandırmaya yönelik hizmetlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Ülkemizde Erişilebilirliği İzleme ve Denetleme'den sorumlu kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri

İl Milli Eğitim Müdürlüğü

İl Sağlık Müdürlüğü

Belediyeler

Valilikler

Açıklama:

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinde oluşturulan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonları aracılığıyla kamu hizmeti için kullanılan resmi binalar ile ibadet yerleri, özel eğitim, özel sağlık tesisleri, sinema, tiyatro, opera, müze, kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları, otel, özel yurt, iş hanı, büro, pasaj,
çarşı, alışveriş merkezi gibi ticari yapılar, spor tesisleri, yüzme havuzu, genel otopark ve buna benzer umuma ait binalar ile toplu taşım araçları izlenmekte ve denetlenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

"............ ..........." ürünlerin, çevrenin/mekânın, programların ve hizmetlerin uyarlamaya veya özel
bir düzenlemeye ya da tasarıma ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasıdır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Evrensel Tasarım

Mimari Tasarım

Erişilebilir Tasarım

Modern Tasarım

Güncel Tasarım

Açıklama:

Evrensel tasarım; ürünlerin, çevrenin/mekânın,
programların ve hizmetlerin uyarlamaya veya özel
bir düzenlemeye ya da tasarıma ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasıdır

Doğru Cevap: A

Soru 10

Evrensel Tasarım İlkeleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi "Hata Toleransı" kapsamına girmez?

Elemanlar tarif edilir yollarla farklılaştırılmalı

Mümkünse farklı şekillerde tehlike ve hata uyarıları sunulmalı

Beceri gerektiren işlerde bilinçsiz hareket engellenmeli

Tasarım ögeleri, tehlikeleri ve hataları en aza indirecek şekilde yerleştirilmeli

Hata dayanımı olan ya da hatadan koruyan özellikler sağlanmalı

Açıklama:

Tasarım potansiyel bütün kullanıcıları muhtemel tehlike ve kazalara karşı korumakta, öngörülmeyen
durumlar ile istenmeden ya da kazara yapılan hareketlerin doğuracağı tehlikeler veya olumsuz sonuçları
en aza indirmektedir. Her durumda tehlike ve hatalara karşı uyarı ve ikaz sistemleri sağlanmakta, dikkat
gerektiren durumlarda bilinçsiz kullanım ve “yanlış yapılmasını olanaksız kılan” özellikler tehlikeyi önlemektedir.
İlkenin uygulamasında;
• Tasarım ögeleri, tehlikeleri ve hataları en aza indirecek şekilde yerleştirilmeli
• En çok kullanılanlar en erişilir olmalı, tehlikeli olanlar yok edilmeli, izole edilmeli ya da korumaya
alınmalı
• Mümkünse farklı şekillerde tehlike ve hata uyarıları sunulmalı
• Hata dayanımı olan ya da hatadan koruyan özellikler sağlanmalı
• Beceri gerektiren işlerde bilinçsiz hareket engellenmeli

Doğru Cevap: A

Soru 11

"Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır."
Yukarıda tanımlanan olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Kapsayıcılık

Habilitasyon

Evrensel Tasarım

Erişilebilirlik

Rehabilitasyon

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 12

2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda kabul edilen, ülkemizde 2009 yılında bağlayıcılık kazanan ve erişilebilirliği en geniş tanımı ile kavramlaştıran belge aşağıdakilerden hangisidir?

Engelliler İçin Fırsat Eşitliği Standart Kurallar

Salamanca Bildirgesi

Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Engelliler İçin Dünya Eylem Programı

Açıklama:

İnsan hakları yazınında tasarıma yansıyan erişilebilirliği en geniş tanımıyla kavramlaştıran ve bağımsız bir hükümle düzenleyen son yılların en önemli uluslararası dokümanı BM Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi’dir. Sözleşme 2006 yılında BM Genel Kurulunda kabul edilmiş, ülkemizde de
imzaya açıldığı 2007 yılında imzalanmıştır. Sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair
karar 14 Temmuz 2009 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanmış ve onay belgesinin 28 Eylül 2009 tarihinde BM’ye tevdi edilmesini takip eden 30 günün sonunda 28 Ekim 2009 tarihinde sözleşme ülkemiz açısından bağlayıcılık kazanmıştır. Cevap, C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

2013 yılında çıkarılan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği aşağıdaki kanunlardan hangisinin hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır?

2916 Sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu

5825 sayılı Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun

573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

5387 sayılı Engelliler Hakkında Kanun

Açıklama:

Erişilebilirlik hakkında iç mevzuattaki temel dokümanlardan biri 2013 yılında çıkarılan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği’dir. Yönetmelik, umuma açık hizmet veren her türlü
yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarında erişilebilirliğin izlenmesi ve denetimine odaklanmaktadır. Yönetmelik, 5378 sayılı Kanunun geçici 2. ve 3. maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Cevap, E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

"Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonu tarafından denetlenen umuma açık hizmet veren
her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının denetim tarihi itibari ile erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenenlere ................ tarafından Erişilebilirlik Belgesi verilmektedir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yer aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?

Belediyeler

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü

Kaymakamlık

Valilik

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Açıklama:

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonu tarafından denetlenen umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının denetim tarihi itibari ile erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenenlere valilik tarafından Erişilebilirlik Belgesi verilmektedir. Cevap, D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Kamuya sunulması amaçlanan bilginin engellilerin erişebileceği biçimlerde ve farklı engelli gruplarına uygun teknolojilerle güncel olarak ve ek bir bedel alınmaksızın sunulması hususu Uluslararası Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin hangi maddesi uyarınca uygulanması gereken bir tedbirdir?

7. Madde

10. Madde

18. Madde

21. Madde

24. Madde

Açıklama:

Sözleşmenin 21. Maddesinde “Taraf devletler engellilerin 2. Maddede tanımlanmış tüm iletişim araçlarını tercihe bağlı kullanabilmesi, bilgi ve fikir araştırma, alma ve verme özgürlüğü dahil düşünce ve ifade özgürlüğünden diğer bireylerle eşit koşullar altında yararlanabilmesi
için uygun tedbirleri alır.” ifadesine yer verilmiş ve taraf devletlere alınacak tedbirlerle ilgili önemli bir
sorumluluk yüklenmiştir. Taraf devletlerin üstlendiği bu tedbirler izleyen şekilde sıralanmıştır:
• Kamuya sunulması amaçlanan bilginin engellilerin erişebileceği biçimlerde ve farklı engelli gruplarına uygun teknolojilerle güncel olarak ve ek bir bedel alınmaksızın sunulması
• Engellilerin resmi temaslarda işaret dillerini, Braille alfabesini, beden dilini ve tercih ettikleri
diğer tüm erişilebilir iletişim araç ve biçimlerini kullanmalarının kolaylaştırılması
• Kamuya açık hizmet sunan özel kuruluşların internet dahil olmak üzere, engellilerin erişebileceği ve kullanabileceği biçimde bilgi ve hizmet sunmalarının teşvik edilmesi
• İnternet aracılığıyla bilgi sunanlar dahil olmak üzere kitle iletişim hizmeti sunan kurumların hizmetlerini engellilerin erişebileceği şekillerde sunmalarının teşvik edilmesi
• İşaret dili kullanımının kabul ve teşvik edilmesi
Cevap, D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Erişilebilir bilgi ve iletişimin sağlanması bakımından düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerin ihtiyaca göre daha az ulaşabildiği hizmetlerdendir?

E-Erişilebilirlik

Yardımcı Teknolojiler

İşaret Dili

Özel Eğitim

Destek Hizmetler

Açıklama:

Yardımcı teknolojiye erişim temel bir insan hakkıdır ve Engelli Kişilerin Haklarına dair Sözleşmeye taraf olan ülkeler için “sürdürülebilir kalkınmanın” tam ve adil bir şekilde gerçekleştirilmesi adına yasal bir zorunluluktur. Buna karşın, yardımcı teknolojiye ihtiyaç duyanların %90’ından fazlasının
erişimi sağlanamadığı için de önemli bir zorluk olmaya devam etmektedir. Cevap, B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

"Uluslararası Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin bilgi ve iletişimde erişilebilirlik hükümleri bağlamında taraf devletlerin alması gereken tedbirlerden biri de işaret dili kullanımının kabul ve teşvik edilmesidir."
Bu bilgi bağlamında ülkemizde tüm yükseköğretim programlarına Türk İşaret Dilinin seçmeli
ders olarak eklenmesi kararı ne zaman alınmıştır?

2017 yılında

2015 yılında

2013 yılında

2011 yılında

2009 yılında

Açıklama:

2013 yılında tüm yükseköğretim programlarına Türk İşaret Dilinin seçmeli ders olarak eklenmesi kararı alınmıştır. Cevap, C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi evrensel tasarım ilkeleri arasında yer almaz?

Görsel Devamlılık

Hata Toleransı

Algılanabilir Bilgi

Düşük Fiziksel Efor

Kullanımda Esneklik

Açıklama:

Evrensel Tasarım İlkeleri
1. Eşitlikçi Kullanım
2. Kullanımda Esneklik
3. Basit ve Sezgisel Kullanım
4. Algılanabilir Bilgi
5. Hata Toleransı
6. Düşük Fiziksel Efor
7. Yaklaşım ve Kullanım için Boyut, Yer ve Alan
Cevap, A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Sağ ve sol el kullanımının dikkate alınması ve mümkünse bir arada kullanılabilmesinin sağlanmasını içeren evrensel tasarım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Eşitlikçi Kullanım

Kullanımda Esneklik

Düşük Fiziksel Efor

Basit ve Sezgisel Kullanım

Hata Toleransı

Açıklama:

Kullanımda Esneklik
İlkenin uygulamasında;
• Kullanım yöntemlerinde seçenekler sunulmalı ya da tercih olanakları sağlanmalı
• Sağ ve sol el kullanımı dikkate alınmalı ve bir arada kullanılabilmeli
• Doğru ve hassas kullanımı mümkün kılan önlemler alınmalı
• Kullanım hızına uyumluluk sağlanmalıdır.
Cevap, B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Bilgi önemine göre düzenlenmesinin sağlanması aşağıdaki evrensel tasarım ilkelerinin hangisinin kapsamına girmektedir?

Basit ve Sezgisel Kullanım

Algılanabilir Bilgi

Hata Toleransı

Düşük Fiziksel Çaba

Eşitlikçi Kullanım

Açıklama:

Basit ve Sezgisel Kullanım
İlkenin uygulamasında;
• Tasarımda gereksiz karmaşa elenmeli ya da ortadan kaldırılmalı
• Tasarım, kullanıcı beklentileri ve sezgileri ile tutarlı olunmalı
• Çeşitli okuryazarlık ve dil becerileri barındırılmalı
• Bilgi önemine göre düzenlenmeli
• Etkili uyarma ve geri beslemeyi iş süresince ve iş bitiminde sağlanmalı
Cevap, A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Erişilebilirlik, insan haklarının ayrımcılığı da kapsayan önemli bir alanıdır.
II. Erişilebilirlik, gündelik yaşama tam katılımın ve bağımsız yaşamanın temel koşullarındandır.
III. Erişilebilirlik yalnızca engellilerin değil, tüm bireylerin toplumsal yaşama katılımını destekler.
IV. Erişilebilirlik, sadece fiziksel çevreye yönelik bir düzenleme alanıdır.
V. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’da erişilebilirlik tanımına yer verilmiştir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri, “erişilebilirlik” kavramı ile ilgilidir?

I, II ve III

I, II ve V

II, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

IV yanlış, çünkü erişilebilirlik yalnızca fiziksel çevreyle sınırlı değildir; sosyal, ekonomik ve kültürel boyutları da vardır. Diğer seçenekler ise erişilebilirlikle doğrudan ilişkili olup kavramın kapsamını, amaçlarını ve hukuki dayanaklarını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Görme engelli bir bireye, günlük yaşamda bağımsız hareket edebilmesi için baston kullanma, toplu taşıma araçlarını güvenle kullanma, bilgisayar okuma yazılımı ile çalışma ve mesleki beceriler geliştirme eğitimleri verilmektedir.
Bu durumda sunulan hizmet aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Rehabilitasyon

Habilitasyon

Entegrasyon

Sosyal destek

Danışmanlık

Açıklama:

Soruda verilen durumda, bireye fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler kazandırılarak günlük yaşamını bağımsız sürdürebilmesi hedeflenmektedir.
Bu tanım, doğrudan habilitasyon kavramına karşılık gelir.
Rehabilitasyondan farkı, habilitasyonun mevcut olmayan becerileri ilk kez kazandırmaya odaklanmasıdır; rehabilitasyon ise kaybedilmiş becerileri geri kazandırmaya yöneliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Bir ülke, engelli bireylerin kamu binalarına, toplu taşıma araçlarına, okullara, sağlık tesislerine ve işyerlerine erişimini kolaylaştıracak düzenlemeler yapmış; ayrıca elektronik hizmetler ile acil hizmetlerin herkes için erişilebilir olmasını sağlamıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin gereğini yerine getirmeye yöneliktir?

Habilitasyon hizmetleri

Engellilerin istihdamını artırma politikaları

Erişilebilirlik ilkesinin hayata geçirilmesi

Sosyal yardım programları

Sağlık hizmetleri planlaması

Açıklama:

A) Habilitasyon hizmetleri- Engelli bireylere fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler kazandırma sürecidir. Soruda beceri kazandırmadan çok çevresel düzenleme anlatılıyor.
B) Engellilerin istihdamını artırma politikaları- İş bulma, iş ortamı uyarlama, mesleki eğitim gibi istihdama yönelik uygulamaları kapsar; burada genel yaşam alanları ve hizmetlerin erişilebilirliği söz konusu.
D) Sosyal yardım programları -Maddi destek veya sosyal hizmet yardımlarıdır; erişilebilirlik düzenlemeleri ile doğrudan ilişkili değildir.
E) Sağlık hizmetleri planlaması -Sağlık sisteminin organizasyonu ile ilgilidir; sorudaki düzenlemeler yalnızca sağlık alanını değil, tüm yaşam alanlarını kapsar.
Soruda anlatılan düzenlemeler, hem fiziki çevre (binalar, yollar, ulaşım araçları, okullar, sağlık tesisleri, işyerleri vb.) hem de bilgi ve iletişim olanakları (elektronik hizmetler, acil hizmetler vb.) için erişim imkânı sağlamaya yöneliktir.
Bu durum, engelli bireylerin bağımsız yaşamasını ve topluma tam ve eşit katılımını mümkün kılan erişilebilirlik ilkesinin uygulanması anlamına gelir.
Dolayısıyla doğru seçenek C) Erişilebilirlik ilkesinin hayata geçirilmesi’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Bir şehirde yeni yapılan bir alışveriş merkezi, inşaat aşamasında erişilebilirlik standartlarına uygun planlanmamıştır. Açılıştan sonra rampalar, engelli tuvaletleri ve asansör eklenmiş; ancak bu eklemeler hem yüksek maliyet getirmiş hem de tasarımla uyumsuz görünmüştür. Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonu denetiminde hâlâ eksikler tespit edilmiş, bu nedenle Erişilebilirlik Belgesi verilmemiştir. Ayrıca yönlendirme tabelaları ve dijital bilgilendirme ekranları erişilebilirlik standartlarına uygun değildir.
Bu durum aşağıdaki hangi iki temel eksikliği göstermektedir?

Erişilebilirliğin tasarım ve planlama sürecine baştan dahil edilmemesi ve bilgi-iletişim alanında yetersizlik

ERDEM sistemine kayıt yapılmaması ve toplu taşım erişiminin olmaması

Ulusal mevzuattaki dayanaklara uyulmaması ve sosyal yardım eksikliği

Yalnızca fiziksel çevreye odaklanılması ve estetik bütünlüğün korunmaması

Erişilebilirlik denetimlerinin sadece şikâyet üzerine yapılması ve belge talebinde bulunulmaması

Açıklama:

A) Erişilebilirliğin tasarım ve planlama sürecine baştan dahil edilmemesi ve bilgi-iletişim alanında yetersizlik: Doğru yanıt
Nedeni: Sorudaki metinde hem sonradan yapılan düzenlemelerin yarattığı maliyet-estetik sorunları (tasarım sürecine dahil edilmeme) hem de yönlendirme tabelaları ve dijital bilgilendirme ekranlarının standartlara uygun olmaması (bilgi-iletişim eksikliği) anlatılıyor.
B) ERDEM sistemine kayıt yapılmaması ve toplu taşım erişiminin olmaması: Hatalı yanıt
Sebebi: Olayda ERDEM sistemine başvurulup başvurulmadığı veya toplu taşıma erişimi hakkında bilgi yok.
C) Ulusal mevzuattaki dayanaklara uyulmaması ve sosyal yardım eksikliği: Hatalı yanıt
Sebep: Ulusal mevzuata uyulmaması ima edilebilir ancak olayda sosyal yardım konusuna dair hiçbir bilgi yok.
Birinci eksik: Erişilebilirliğin baştan, tasarım ve planlama aşamasında dikkate alınmaması. Bu yüzden sonradan eklemeler hem maliyetli hem de uyumsuz olmuştur.
İkinci eksik: Erişilebilirliğin yalnızca fiziksel düzenlemelerle sınırlı kalması ve bilgi-iletişim alanında (tabelalar, dijital ekranlar) yetersizliklerin bulunması.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Bir belediye, kentte yaşayan herkesin dijital hizmetlere erişimini artırmak amacıyla mobil uygulamalar, erişilebilir web siteleri, işaret dili desteği olan çevrimiçi danışma hatları ve Braille uyumlu bilgilendirme ekranları geliştirmiştir. Bu uygulamalar, hem resmi işlemler hem de kültürel ve ticari hizmetler için ücretsiz olarak sunulmuştur.
Bu uygulama aşağıdaki hangi uluslararası yükümlülüğün gereğini yerine getirmeye yöneliktir?

Mekânsal erişilebilirlik standartlarının uygulanması

Kentsel planlamada estetik bütünlüğün sağlanması

Uluslararası Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’nin iletişim ve bilgiye erişim yükümlülükleri

Sadece işaret dili kullanımının yaygınlaştırılması

Bilgi teknolojilerinde maliyet azaltma politikaları

Açıklama:

Soruda verilen uygulama, engellilerin bilgiye ve iletişime eşit koşullarda erişebilmesini sağlayan farklı araç ve biçimleri (mobil uygulama, web sitesi, işaret dili, Braille vb.) kapsıyor. Bu, Uluslararası Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’nin 2. ve 21. maddelerinde tanımlanan ve taraf devletlere verilen bilgi-iletişim alanındaki erişilebilirlik tedbirleriyle doğrudan örtüşüyor.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Bir kişinin yoğun gürültü olan bir ortamda telefon görüşmesini net duyamaması veya güneş ışığının ekrandaki yazıları görmesini zorlaştırması aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Geçici engellilik

Doğuştan engellilik

Durumsal engellilik

Kalıcı engellilik

Kısmi görme engeli

Açıklama:

Bu tür durumlarda kişi kalıcı veya geçici bir sağlık sorununa sahip değildir, ancak mevcut çevresel koşullar nedeniyle sınırlılık yaşar. Bu, tanım gereği durumsal engelliliktir.
Geçici engellilik kısa süreli bir sağlık durumu veya yaralanmadan kaynaklanır, doğuştan engellilik ise doğumdan itibaren var olan kalıcı durumlardır; kalıcı engellilik yaşam boyu süren, kısmi görme engeli ise tıbbi bir görme bozukluğu durumudur. Örnekte ise kişi herhangi bir tıbbi veya kalıcı duruma sahip olmadan, yalnızca çevresel koşullar (gürültü, güneş ışığı vb.) nedeniyle sınırlılık yaşamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt, mevcut deneyime bağlı olarak ortaya çıkan durumsal engelliliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Deniz, görme engelli bir yüzücüdür. Günlük yaşamında zamanı öğrenmek için telefonunu kullanmak istememektedir. Kullandığı yeni cihaz: I. Üzerindeki minik bilyeler sayesinde zamanı dokunarak algılamasını sağlar.
II. Sessiz bir şekilde saatini öğrenmesine imkân verir.
III. Görme engelli paralimpik sporculardan ilham alınarak tasarlanmıştır.
Bu özelliklere sahip yardımcı teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Dokunsal ekranlı akıllı saat

Braille alfabeli kol saati

Eone saati

Sesli uyarı veren kronometre

Haptik geri bildirimli bileklik

Açıklama:

Diğer seçenekler Eone saatinin özelliklerini tam olarak karşılamaz: Dokunsal ekranlı akıllı saat (A) dokunma yoluyla kontrol edilebilir ama minik bilyelerle zamanı hissettirme özelliğine sahip değildir; Braille alfabeli kol saati (B) Braille harfleri kullanır, Eone gibi bilyelerle çalışan bir mekanizmaya dayanmaz; sesli uyarı veren kronometre (D) işlev olarak zamanı bildirir fakat sessiz ve dokunsal kullanım sağlamaz; haptik geri bildirimli bileklik (E) titreşimle bilgi iletebilir ancak zamanı minik bilyelerle algılatma özelliği yoktur. Bu nedenle üç öncülün hepsini karşılayan tek seçenek C) Eone saatidir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

I. Ürünlerin, hizmetlerin ve mekânların mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilmesini hedefler.
II. Sadece engelli bireyler için uyum sürecine odaklanır.
III. İşlevsellik ile estetik değerleri birlikte gözetir.
IV. Tek bir kullanıcının bile dışlanmamasını esas alır.
V. Sadece belirli bir pazar için özel tasarımlar yapmayı amaçlar.
Yukarıdakilerden hangileri evrensel tasarım yaklaşımının özellikleri arasında yer alır?

I, III ve IV

II ve V

I, II ve III

I, IV ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

I, III ve IV evrensel tasarımın temel nitelikleridir: herkese hitap etmek, işlevsellik ile estetiği birlikte düşünmek ve kimseyi dışlamamak. II yanlış çünkü evrensel tasarım sadece engellilere odaklanmaz, çok daha geniş bir topluluğu hedefler. V yanlış çünkü belirli bir pazar yerine tüm kullanıcı çeşitliliğini kapsar.

Doğru Cevap: A

Soru 29

I. Eşitlikçi Kullanım
II. Estetik Öncelikli Tasarım
III. Algılanabilir Bilgi
IV. Düşük Fiziksel Efor
Yukarıdakilerden hangileri Evrensel Tasarım Kılavuzu’nun yedi ilkesinden biridir?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Evrensel Tasarım Kılavuzu’nun yedi ilkesi şunlardır: Eşitlikçi Kullanım, Kullanımda Esneklik, Basit ve Sezgisel Kullanım, Algılanabilir Bilgi, Hata Toleransı, Düşük Fiziksel Efor, Yaklaşım ve Kullanım için Boyut-Yer-Alan. “Estetik Öncelikli Tasarım” bu ilkeler arasında yer almaz. Bu nedenle doğru ilkeler I, III ve IV’tür.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Bir atölyede kullanılan matkap tezgâhında, kullanıcılar zaman zaman yanlış düğmeye basarak cihazı ters yönde çalıştırmakta ve bu durum hem makineye hem de güvenliğe zarar vermektedir. Tasarım ekibi, Hata Toleransı ilkesine uygun bir düzenleme yapmak istemektedir. Aşağıdaki tasarım değişikliklerinden hangisi bu ilkeye en uygun çözümdür?

Matkap tezgâhının çalışma hızını artırmak

Düğmelere farklı renk ve şekiller vererek yanlış kullanımı zorlaştırmak

Kullanım kılavuzunu duvara asmak

Kullanıcıların deneyim seviyesine göre eğitim vermek

Matkap tezgâhını daha büyük bir alana taşımak

Açıklama:

Hata Toleransı ilkesi, olası tehlike ve hataları tasarım yoluyla en aza indirmeyi amaçlar. Düğmelere farklı renk ve şekil verilmesi, yanlışlıkla basmayı zorlaştırarak bilinçsiz kullanımı önler. Diğer seçenekler faydalı olabilir ama doğrudan tasarım müdahalesi ile hata riskini azaltmaz.
A seçeneği, hızı artırarak verimlilik sağlayabilir ancak hatalı kullanım riskini ortadan kaldırmaz; C seçeneği, kullanım kılavuzunu asmak bilgilendirici olsa da anlık yanlış hareketleri engelleyemez; D seçeneği, alanı büyütmekle güvenlik artırılabilir ama yanlış düğmeye basma sorununa doğrudan çözüm getirmez; E seçeneği, eğitimle farkındalık sağlayabilir fakat Hata Toleransı ilkesinde amaç, kullanıcı hatasını eğitimle değil tasarımın kendisiyle önlemektir. Buna karşılık B seçeneği, düğmelere farklı renk ve şekil vererek hatalı kullanımı fiziksel olarak zorlaştırdığı için ilkenin gereğine en uygun çözümdür.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Engelli bireylerin eğitimlerini düzenleyen, özel eğitimin ilkelerinin belirlendiği yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Engelliler Hakkında Kanun

Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

Avrupa Sosyal Şartı

Çocuk Hakları Bildirgesi

Açıklama:

Ünite 2'de, engelli çocuklara özel eğitim gerektiren birey tanımıyla özel eğitim ve destek hizmetlerin sunulmasına yönelik düzenlemeleri içeren yasal düzenleme olarak 1997 yılında yürürlüğe giren 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) belirtilmiştir. (KHK, 573).

Doğru Cevap: C

Soru 32

Ürünlerin, çevrenin/mekânın, programların ve hizmetlerin uyarlamaya veya özel bir düzenlemeye ya da tasarıma ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasına ne ad verilir?

Kaynaştırma

Evrensel tasarım

Yardımcı teknoloji

Kapsayıcılık

Erişilebilirlik

Açıklama:

Ünite 2'de Evrensel Tasarım (Universal Design), "ürünlerin, çevrenin, programların ve hizmetlerin uyarlamaya veya özel bir düzenlemeye ya da tasarıma ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanması" olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, sorudaki ifadeyle birebir örtüşmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Kullanıcıların ihtiyaçlarının araştırılması, tasarım odaklı düşüncenin ilk aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama

Araştırma

Test

Empati

Açıklama:

Ünite 2'ye göre, tasarım odaklı düşüncenin beş aşaması şunlardır: Empati yapın (Kullanıcıların ihtiyaçlarını araştırın), Tanımlayın (Kullanıcıların ihtiyaçlarını ve sorunlarını belirtin), Fikir üretin, Prototip oluşturun ve Test edin. Dolayısıyla, kullanıcıların ihtiyaçlarının araştırılması tasarım odaklı düşünmenin ilk aşaması olan Empati yapma ile ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Tasarlanan dijital ortamın, her kullanıcısı için kullanım şeklinin aynı veya benzer olmasını gerektiren ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Algılanabilir bilgi

Kullanımda esneklik

Dijital yetkinlik

Adil, eşitlikçi kullanım

Basit ve sezgisel kullanım

Açıklama:

Ünite 2'deki Evrensel Tasarım İlkeleri arasında 'Kullanımda Esneklik' ilkesi, ürün ve ortam tasarımlarının geniş kişisel tercih yelpazesine hitap etmesini, kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmasını kapsar. Bu, farklı kullanım şekillerine olanak tanır. Ancak soruda 'aynı veya benzer olmasını gerektiren ilke' sorulmaktadır. Bu, 'Eşitlikçi Kullanım' ilkesi ile daha yakından ilişkilidir: 'Her kullanıcıya mümkün olduğunca aynı, bu sağlanamıyorsa eşdeğer olarak eşit ve adil bir kullanım olanağının sağlanmasını öngören bu ilke tasarımların farklı yetenek düzeyindeki kişilere pazarlanabilir ve kullanılabilir olmasını sağlamaktadır.' Eşitlikçi kullanım, temel kullanımın aynı/benzer olmasını hedeflerken, esneklik farklı şekillerde kullanıma izin verir. Sorunun bağlamı dikkate alındığında, 'Eşitlikçi Kullanım' ilkesi, mümkün olduğunca aynı kullanım olanağı sağlamayı hedefler.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Fiziksel engelli bir öğrenci için bilgisayar faresinin hem sağ hem sol elle kullanılabilir şekilde tasarlanması evrensel tasarımın aşağıdaki ilkelerinden hangisi ile ilişkilidir?

Kullanımda esneklik

Algılanabilir bilgi

Hatalara tolerans

Basit ve sezgisel kullanım

Düşük fiziksel çaba

Açıklama:

Ünite 2'ye göre, 'Kullanımda Esneklik' ilkesi, kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır. Farenin hem sağ hem sol elle kullanılabilir tasarlanması, farklı kullanım metotlarına hitap etmesi nedeniyle bu ilke ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Yukarıda "erken müdahale" uygulamasına yönelik ifadelerden hangileri doğrudur? I. Doğumdan 5 yaşına kadar olan risk altındaki çocukları kapsar. II. Yetersizliğin etkisini azaltmak üzere düzenlenir. III. İlerleyen dönemde öğrenme ve gelişim sorunlarının ortaya çıkmasını önler. IV. Ailelerin dahil olmadığı, öğretmen merkezli uygulamalardır. V. Terapi, tedavi, eğitim programı, beslenme müdahalesi veya aile desteği gibi düzenlemeleri kapsar.

I, ve III

I, II ve III

II, III ve IV

II, III, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

Ünite 2'de (Sayfa 2, Eğitim Hizmetleri başlığı altında) erken müdahale ile ilgili ifadeler yer almaktadır: 'Çocuklar 0-3 yaş arasında gelişimlerindeki farklılıklar nedeniyle hastanelerde engelli tanısı alırlar. Bu süreçte en kritik konu çocuklar engelli tanısı alır almaz hiç zaman kaybetmeden müdahale edilmeli ve erken eğitime başlamalarıdır. Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre 0-36 aylık özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için erken çocukluk dönemi hizmetleri, ailenin bilgilendirilmesini ve desteklenmesini de içerecek şekilde yürütülür.' Bu, I (0-3 yaş kapsamı) ve II (yetersizliğin etkisini azaltma düzenlemesi) ve V (aile bilgilendirilmesi ve desteği dahil etme) ifadelerinin doğru olduğunu gösterir. Metinde IV (ailelerin dahil olmadığı) ifadesi yanlıştır (aile dahil edilmektedir). III (ilerleyen dönemde sorun çıkmasını önleme) ifadesi ise erken müdahalenin genel amacıdır. Bu nedenle I, II, III ve V doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi kaynaştırma düzenlemelerinden biri değildir?

Videolarda sesli betimleme

Videolarda altyazı kullanımı

Küçük puntolu yazı kullanımı

Olguları betimleyen görsel kullanımı

Büyük puntolu yazı kullanımı

Açıklama:

Ünite 2'de (Sayfa 2, Eğitim Hizmetleri) ve Ünite 5'te (Sayfa 2, Eğitimle İlgili Hizmetlere Erişim) kaynaştırma/özel eğitim düzenlemeleri anlatılmaktadır. Ünite 2'de üç tür düzenlemeden bahsedilmezken, Ünite 5'te gelişimsel yetersizliği olan bireyler için sunulan eğitim düzenlemeleri şunlardır: tam zamanlı (tüm dersleri işiten akranlarıyla aynı sınıfta alma), yarı zamanlı (belirli dersleri işiten akranlarıyla, belirli dersleri destek eğitim odasında alma) veya sınıf arkadaşlarının tamamının özel gereksinimli olduğu özel eğitim sınıflarında eğitim alma. Ayrıca destek özel eğitim hizmetleri de sunulmaktadır. Metinde belirtilenler arasında 'Destek özel eğitim hizmetleri' bir düzenleme türüdür. 'Özel eğitim okullarında eğitim alma' da bir düzenleme şeklidir. 'Tam zamanlı kaynaştırma' ve 'Yarı zamanlı kaynaştırma' da belirtilenlerdir. Ancak, doğrudan 'bireysel eğitim odasında eğitim alma' şeklinde bir kategori yok; yarı zamanlı kaynaştırmada destek eğitim odası belirtiliyor. En kesin olarak metinde belirtilmeyen, bu kategorilerin dışında kalan bir düzenleme olmadığı için, eğer soru bu üç ana kategori dışındaki bir şeyi işaret ediyorsa (Tam zamanlı, Yarı zamanlı, Özel eğitim okulu), metinde bu üçlünün dışında kalan bir düzenleme olmadığı için bu seçenek doğru kabul edilebilir. Ancak, sorunun formatı gereği, verilen metinlere göre, tam zamanlı, yarı zamanlı ve özel eğitim okulu (veya destek özel eğitim) ana düzenleme şekilleridir. Eğer seçeneklerde bu üçünden farklı bir şey olsaydı o doğru olurdu. Seçenek verilmediğinden, metinde geçenlerin dışındaki bir düzenleme (örneğin tamamen ayrı bir okul binasında eğitim) olmayanı ifade eden bir cevap aranır. Ancak, tüm metinler bu üç ana düzenleme tipine (tam zamanlı/yarı zamanlı/özel eğitim okulu) odaklanır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Yukarıda sıralanan sosyal destek hizmetlerinden hangileri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından verilir? I. Engelli aylığı II. Muhtaç aylığı III. Spor eğitimi desteği IV. Evde bakım desteği

I ve II

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Ünite 2'de (Sayfa 2, Sosyal Destek Hizmetleri başlığı altında) bu hizmetlerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından, yerel yönetimler tarafından ve sivil toplum kuruluşları tarafından sunulabildiği belirtilmektedir. I. Engelli aylığı (sosyal destek) ASHB tarafından sunulan bir hizmettir. II. Muhtaç aylığı (sosyal destek) genellikle ASHB veya yerel yönetimler tarafından sağlanır (Metinde spesifik olarak 'Engelli aylığı' geçtiği için I kesinlikle doğru kabul edilir). III. Spor eğitimi desteği (Eğitim hizmetleri kapsamında değerlendirilebilir, ancak sosyal destek çatısı altında da olabilir, ancak metinde ASHB tarafından sunulan spesifik sosyal destek olarak geçmez). IV. Evde bakım desteği (Bakım Hizmetleri başlığı altında yer alır, ASHB tarafından sunulur). Metin, sosyal destek hizmetlerinin ASHB tarafından sunulduğunu belirtir ve Bakım Hizmetleri (IV) de ASHB'nin öncelikli hedefidir. Engelli aylığı (I) de genel sosyal destek olarak kabul edilir. Muhtaç aylığı (II) ve Spor eğitimi (III) daha az belirgindir. ASHB'nin öncelikli olarak sunduğu hizmetler genellikle finansal destekler (I) ve bakım hizmetleridir (IV).

Doğru Cevap: D

Soru 39

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kullanımda esneklik ilkesinin sağladıkları arasında yer alır? I. Kullanımda seçenekler sunar. II. Sağ ve sol elin kullanımını dikkate alır, ikisinin de kullanılmasını sağlar. III. Kullanım hızına uyumluluk sağlar.

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ünite 2'de (Sayfa 4, Kullanımda Esneklik başlığı altında) bu ilke şöyle açıklanmıştır: 'Ürün ve ortam tasarımlarının, geniş kişisel tercih ve yetenek düzeyi yelpazesine hitap etmelerini kapsamaktadır. Bu esneklik, kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır.' I. Kullanımda seçenekler sunar (Doğru). II. Sağ ve sol elin kullanımını dikkate alır, ikisinin de kullanılmasını sağlar (Bu, esnekliğin bir uygulamasıdır, metin 'kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak' ifadesiyle destekler). III. Kullanım hızına uyumluluk sağlar (Metinde 'hassas ve kesin iş yapma' ifadesiyle dolaylı olarak desteklenir, hızdan ziyade esnekliğe odaklanılır).

Doğru Cevap: E

Soru 40

Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasına ne ad verilir?

Erişilebilirlik

Bütünleştirme

Kaynaştırma

Kapsayıcılık

Evrensellik

Açıklama:

Ünite 2'de (Sayfa 1, Erişilebilirlik başlığı altında) erişilebilirlik şöyle tanımlanmıştır: 'Erişilebilirlik, binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır.'

Doğru Cevap: A

Soru 41

Dijital ortamlarda bilgi sunumunda yoğun paragraflar yerine kısa metinler kullanmak aşağıdaki evrensel tasarım ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?

Algılanabilir bilgi

Basit ve sezgisel kullanım

Kullanımda esneklik

Düşük fiziksel çaba

Hata toleransı

Açıklama:

Dijital ortam tasarımlarında yoğun paragraflar yerine kısa metinler kullanmak, tasarımın gereksiz karmaşadan arındırılması ve kullanıcıların beklentileriyle uyum içinde olmasını sağlama amacını taşır. Bu durum, Evrensel Tasarım İlkelerinden 'Basit ve Sezgisel Kullanım' ilkesi ile ilgilidir (Ünite 2).

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi evrensel tasarım ilkelerinden biri değildir?

Adil, eşitlikçi kullanım

Kullanımda esneklik

Basit ve sezgisel kullanım

Algılanabilir bilgi

Yakınsaklık

Açıklama:

Evrensel tasarımın yedi ilkesi: Eşitlikçi Kullanım, Kullanımda Esneklik, Basit ve Sezgisel Kullanım, Algılanabilir Bilgi, Hata Toleransı, Düşük Fiziksel Efor ve Yaklaşım ve Kullanım için Boyut, Yer ve Alan'dır (Ünite 2). 'Kişisel Gizlilik' veya 'Gizlilik' bu yedi ilke arasında yer almaz; erişilebilirlik kapsamında önemli olmakla birlikte, Evrensel Tasarım ilkeleri arasında değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Kullanımda esneklik

Adil, eşitlikçi kullanım

Düşük fiziksel çaba

Hatalara tolerans

Basit ve sezgisel kullanım

Açıklama:

Dijital ortam tasarımlarında hareketsizlik veya hareketliliğinin kullanıcılar açısından verimli, konforlu ve minimum yorgunlukla kullanılabilir olmasını ifade eden evrensel tasarım ilkesi 'Düşük Fiziksel Çaba' ilkesidir. Bu ilke, tasarımın konforlu, verimli, rahat ve mümkün olan en az düzeyde çaba sarf edilerek kullanılmasını öngörür (Ünite 2).

Doğru Cevap: C

Soru 44

Evrensellik

Erişilebilirlik

Kaynaştırma

Bütünleştirme

Kapsayıcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

Yardımcı teknoloji

Kaynaştırma

Kapsayıcılık

Evrensel tasarım

Erişilebilirlik

Açıklama:

Ünite 2'de Evrensel Tasarım kültürü başlığı altında, Evrensel Tasarım Merkezi'nin tanımına göre, bu kavramın, uyarlamaya veya özel bir düzenlemeye ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlama üzerine odaklandığı belirtilmektedir. Bu tanım, sorudaki tüm unsurları kapsamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Kullanıcıların ihtiyaçlarının araştırıldığı, düşüncenin ilk aşaması tasarım odaklı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama

Test

Empati

Araştırma

Prototip

Açıklama:

Ünite 2'de, tasarım odaklı düşüncenin aşamaları sıralanmıştır. Bu aşamalar: Empati yapın, Tanımlayın, Fikir üretin, Prototip oluşturun, Test edin şeklindedir. Soruda kullanıcıların ihtiyaçlarının araştırıldığı aşama sorulmaktadır ki bu, tasarım odaklı düşüncenin ilk aşaması olan 'Empati yapın' ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Fiziksel engelli bir öğrenci için bilgisayar faresinin hem sağ hem sol elle kullanılabilir şekilde tasarlanması evrensel tasarımın aşağıdaki ilkelerinden hangisi ile ilişkilidir?

Hatalara tolerans

Algılanabilir bilgi

Basit ve sezgisel kullanım

Düşük fiziksel çaba

Kullanımda esneklik

Açıklama:

Evrensel Tasarım İlkeleri arasında 'Kullanımda Esneklik' ilkesi, ürün ve ortam tasarımlarının geniş kişisel tercih ve yetenek yelpazesine hitap etmelerini kapsar. Bu esneklik, kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcıların hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır. Farenin hem sağ hem sol elle kullanılabilir şekilde tasarlanması bu esnekliğe bir örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Bireyin özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için tıbbi tanı sonrası eğitsel tanı alması gerekir. Yukarıdaki bilgiye göre, eğitsel tanı aşağıdaki hangi kurum tarafından verilir?

Psikolog kliniği

Rehabilitasyon Merkezi

Özel eğitim uygulama okulu

Acil servis

Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM)

Açıklama:

Ünite 2'de 'Eğitimle İlgili Hizmetlere ve Desteklere Erişim' başlığı altında, 'Özel gereksinimli bireylere sunulan eğitim hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı okul ve kurumlarda yürütülmektedir... Bireyin özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için tıbbi tanının yanı sıra Rehberlik Araştırma Merkezinde (RAM) eğitsel tanılamasının yapılması gerekir' bilgisi verilmiştir. Dolayısıyla eğitsel tanı RAM tarafından verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Erişilebilirlik

Yardımcı teknoloji

Kapsayıcılık

Kaynaştırma

Evrensel tasarım

Açıklama:

Ünite 2'ye göre, Evrensel Tasarım, bir tasarım yaklaşımı olarak, ürünlerin, çevrenin/mekânın, programların ve hizmetlerin, teknik standartlara veya özel bir düzenlemeye/uyarlamaya ihtiyaç duymadan, mümkün olan en geniş ölçekte insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasını amaçlar. Bu, kapsayıcılık ilkesinin temelini oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ünite 2'de belirtilen 'Kullanımda Esneklik' ilkesi, 'kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır.' Bu, I. ve III. maddelerle uyumludur (seçenek sunma ve hıza uyumluluk). II. madde, 'Eşitlikçi Kullanım' ilkesinin bir parçasıdır (sağ ve sol elin dikkate alınması).

Doğru Cevap: E

Soru 51

Fiziksel engelli bir öğrenci için bilgisayar faresinin hem sağ hem sol elle kullanılabilir şekilde tasarlanması evrensel tasarımın aşağıdaki ilkelerinden hangisi ile ilişkilidir?

Kullanımda esneklik

Hatalara tolerans

Düşük fiziksel çaba

Algılanabilir bilgi

Basit ve sezgisel kullanım

Açıklama:

Ünite 2'de belirtilen 'Kullanımda Esneklik' ilkesi, 'kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır.' Hem sağ hem sol elin kullanımı, kullanımda esneklik ilkesinin bir gerekliliğidir. Ayrıca, fare ve klavye uyarlamaları da bu ilkeyle ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Engelli bireylerin eğitimlerini düzenleyen, özel eğitimin ilkelerinin belirlendiği yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

Çocuk Hakları Bildirgesi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Engelliler Hakkında Kanun

Avrupa Sosyal Şartı

Açıklama:

Ünite 2'de Engelliler Hakkında Kanun'dan (5378 sayılı) ve Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'den (KHK, 573 sayılı) bahsedilmektedir. Özel eğitim hizmetlerinin temel amacı ve ilkeleri, 1997 yılında yürürlüğe giren 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile sağlanmıştır. Bu KHK'nın amacı, özel eğitim gerektiren bireylerin Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda eğitim haklarını düzenlemektir (KHK, 573).

Doğru Cevap: A

Soru 53

Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasına ne ad verilir?

Kaynaştırma

Erişilebilirlik

Engelleme

Evrensellik

Kapsayıcılık

Açıklama:

Ünite 2'de erişilebilirlik, 'binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olması' olarak tanımlanmaktadır. Metinde bu tanım doğrudan 'Erişilebilirlik' başlığı altında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Tasarlanan dijital ortamın, her kullanıcısı için kullanım şeklinin aynı veya benzer olmasını gerektiren ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Dijital yetkinlik

Kullanımda esneklik

Algılanabilir bilgi

Basit ve sezgisel kullanım

Adil, eşitlikçi kullanım

Açıklama:

Bir tasarımın, farklı kullanıcıların ihtiyaçlarına göre esneklik sunması (kullanım metodu, tercih yapma gibi seçenekler sunması) 'Kullanımda Esneklik' ilkesiyle ilgilidir. Ancak soruda 'kullanım şeklinin aynı veya benzer olmasını gerektiren ilke' sorulmaktadır. Evrensel Tasarım ilkeleri (Ünite 2, sayfa 4'te listelenenler), eşitlikçi kullanım, esneklik, basit kullanım, algılanabilir bilgi, hata toleransı, düşük çaba ve boyut/yer içerir. Kullanım şeklinin 'aynı veya benzer' olması, genellikle bir yöntemin veya arayüzün herkes için tutarlı ve öngörülebilir olması anlamına gelir, bu da 'Basit ve Sezgisel Kullanım' ilkesinin bir parçasıdır (karmaşanın yok edilmesi ve sezgilerle uyum). Fakat, 'Eşitlikçi Kullanım' ilkesi, 'Mümkün olduğunca aynı, bu sağlanamıyorsa eşdeğer olarak eşit ve adil bir kullanım olanağının sağlanmasını öngören' ilkedir. Kullanım şekillerinin aynı olmasını gerektiren ilke genellikle 'Eşitlikçi Kullanım'ın temel hedefidir (herkese eşit kullanım sunmak), ancak esneklik farklı yollar sunar. Sorudaki ifade 'aynı veya benzer' kullanım şeklini ima ediyorsa, bu, Evrensel Tasarımın temel amacı olan 'Eşitlikçi Kullanım' ile ilgilidir, zira bu ilke, mümkünse her kullanıcıya aynı deneyimi sunmayı hedefler.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Düşük fiziksel çaba

Hatalara tolerans

Adil, eşitlikçi kullanım

Kullanımda esneklik

Basit ve sezgisel kullanım

Açıklama:

Dijital ortam tasarımlarında hareketsizlik veya hareketliliğin verimli, konforlu ve minimum yorgunlukla kullanılabilir olmasını ifade eden ilke, Evrensel Tasarım ilkelerinden 'Düşük Fiziksel Çaba' ilkesidir. Ünite 2'de bu ilke, 'Tasarım konforlu, verimli, rahat ve mümkün olan en az düzeyde çaba sarf ederek kullanılmaktadır' şeklinde tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi erişilebilirliğin eğitim boyutuyla ilgili konularından biridir?

Okul binasında rampa kullanılması

Sınıf ortamında taşınabilir koltuk kullanılması

Teknolojik araçların temin edilmesi

Sınıf ışık düzeyinin uyarlanması

Müfredatın uyarlanması

Açıklama:

Ünite 2'de erişilebilirlik, fiziksel çevre, ulaşım, bilgi ve iletişim teknolojileri dahil tüm hizmetlere erişimi kapsar. Eğitimle ilgili konular, 'Erişilebilir Bilgi ve İletişim' başlığı altında, özel eğitim öğrencilerine yönelik uygulamalar ve ders materyallerinin erişilebilirliği ile ilişkilendirilmiştir. Özellikle, 'Mevzuata rağmen... bilgi ve iletişimin erişilebilirliği konusu uluslararası düzeyde de ele alınmış' ve 'Uluslararası Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'de bilgi ve iletişimin erişilebilirliğinin sağlanması sorumluluğu belirtilmiştir. Bu kapsamda, kamuya sunulan bilginin engellilerin erişebileceği biçimlerde sunulması doğrudan eğitim ve bilgiye erişim boyutunu kapsar.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi tasarım odaklı düşünmenin beş aşamasından biri değildir?

Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını araştırmak.

Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını ve sorunlarını belirlemek.

Varsayımlara meydan okumak ve fikirler yaratmak.

Çözüm üretmeye başlamak.

Çözümlerinizi denememek.

Açıklama:

Çözümleri denemek.
Tasarım odaklı düşüncenin beş aşaması izleyen şekilde sıralanabilir: • Empati yapın: Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını araştırın. • Tanımlayın: Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını ve sorunlarını belirtin. • Fikir üretin: Varsayımlara meydan okuyun ve fikirler yaratın. • Prototip oluşturun: Çözüm üretmeye başlayın. • Test edin: Çözümlerinizi deneyin.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Çözmeye çalıştığınız problem hakkında empatik bir anlayış kazanmak için aşağıdakilerden hangilerini yaparsınız?

Uzmanlara danışmak
Kullanıcılarla etkileşim kurmak
Gözlemler yapmak
Kendi varsayımlarını dikkate almak

II-III-IV

I-III-IV

I-II-IV

III-IV-I

I-II-III

Açıklama:

Çözmeye çalıştığınız problem hakkında empatik bir anlayış kazanmak istiyorsanız, daha fazla bilgi edinmek için uzmanlara danışmak ve kullanıcılarla etkileşim kurmak ve empati kurmak için gözlemler yapmak uygun olacaktır. Ayrıca ilgili sorunların yanı sıra deneyimleri ve motivasyonları hakkında daha derin, kişisel bir anlayış kazanmak için kendinizi kullanıcılarınızın fiziksel ortamına sokmak isteyebilirsiniz. Empati, tasarım düşünürlerinin dünyayla ilgili kendi varsayımlarını bir kenara bırakmalarına ve kullanıcılar ve onların ihtiyaçları hakkında gerçek bir iç görü kazanmalarına olanak tanıdığından, problem çözme ve insan merkezli bir tasarım sürecinin merkezinde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Tasarımcılar veya değerlendiriciler, prototip aşamasında belirlenen en iyi çözümleri kullanarak tüm ürünü titizlikle ........... .......... .
Yukarıdaki cümleyi en iyi tamamlayan ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Empati yaparlar

Prototip geliştirirler

Düşünceleştirirler

Tanımlarlar

Test ederler

Açıklama:

Tasarımcılar veya değerlendiriciler, prototip aşamasında belirlenen en iyi çözümleri kullanarak tüm ürünü titizlikle test ederler.

Doğru Cevap: E

Soru 4

'Hangi görsel ögenin önce algılanacağını hangi görsel ögelerin birbiriyle ilişkilendirileceğini belirlenmesi' olarak tanımlanan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Görsel ögeler

Tasarım odaklı düşünme

İletişim kurma

Dijital medya

Kompozisyon

Açıklama:

Kompozisyon hangi görsel ögenin önce algılanacağını hangi görsel ögelerin birbiriyle ilişkilendirileceğini belirler.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Engelli bireylere de ulaşmayı hedefleyen bir tipografi düzenlemesinde aşağıdakilerden hangisi özellikle önemlidir?

Yazının okunurluğu ve sadelik

Yazının estetik olması

Mesajı dolaylı olarak vermesi

Teknolojik değişimleri yansıtması

Gelenekesel yazı karakterlerinin kullanılması

Açıklama:

Engelli bireylere de ulaşmayı hedefleyen bir tipografi düzenlemede yazının okunurluğu ve sadelik özellikle önem taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Errol Morris 2012 yılında fontlar üzerine yaptığı deneylerden birinde insanların farklı fontlarda yazılmış metinlere karşı duydukları güven duygusu ölçülmüştür. Bu font aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Baskerville

Georgia

Helvetica

Comic Sans

Trebuchet

Açıklama:

Errol Morris 2012 yılında fontlar üzerine bir dizi deney yapar. Bu deneylerden birinde insanların farklı fontlarda yazılmış metinlere karşı duydukları güven duygusu ölçülür. Deney sonucuna göre Baskerville fontu (Görsel 3.12); Georgia, Computer Modern, Helvetica, Comic Sans ve Trebuchet fontlarına kıyasla insanlara daha fazla güven vermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi engelliler için görsel iletişim tasarımında tipografi kullanımıyla ilgili dikkat edilecek noktalardan biri değildir?

Uzun metinlerde büyük harf seçimi daha iyidir

Kolay okunabilir ve okutur font seçimi

Küçük yazı tipi ve harf gövdesindeki ince ayrıntılar algılanmayı azaltır

Uzun metinlerde küçük harf kullanımı metnin okunmasını sağlar

Çok farklı yazı tipi kullanılması okunurluğu azaltır

Açıklama:

Engel gruplarının özelliklerine göre büyük (majiskül) ve küçük (miniskül) harf kullanımına dikkat edilmelidir. Uzun metinlerde büyük harf kullanımı okumayı zorlaştırır. Dikkatli olunmalıdır. Küçük harf kullanımı ise aynı uzunluktaki metinin okunurluğunu sağlayacaktır

Doğru Cevap: A

Soru 8

Görsel tasarımda renk, alıcıların görmelerini, hissetmelerini ve yapmalarını istediğiniz şeyi yapmalarını sağlamaya aracılık eden bir unsurdur. Neşe ve dostluk duygusu yaratan, sosyallik enerji ve kendine güven yansıtan renk aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Turuncu

Sarı

Kırmızı

Yeşil

Mavi

Açıklama:

Kırmızı, hız cesaret heyecan tutku duygularını çağrıştırır.
Turuncu, neşe ve dostluk duygusu yaratır. Sosyallik enerji ve kendine güven yansıtır.
Sarı, güneşin rengidir. Aynı zamanda neşe canlılık iyi hissetmeyi çağrıştırır. İyimserlik içtenlik ve sıcaklık duygusu yaratır.
Yeşil, doğanın rengidir. Sağlık, doğallık, organiklik, büyüme ile ilişkilendirilir
Mavi, deniz ve gökyüzünün rengidir. Koyu mavi güç ve kararlılık yansıtır. Güven uyandırır. Özellikle açık mavi sonsuzluk ve huzur duygusu uyandırabilir.
Pembe, masumiyet ve şefkatin rengidir. Sakinlik sevecenlik uyandırır.
Mor, düş rengidir. Bilgelik, yaratıcılık lüks çağrışımları uyandırır. Ayrıca inanç ve ruhaniliğin rengidir

Doğru Cevap: A

Soru 9

Tasarımcı Ashton Hauff bir görsel tasarımda "hiçbir şey göze çarpmaz ve bir süre sonra gözü yorar" şeklinde uyardığı durum aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Her şey yüksek kontrastlıysa

Tamamen düşük kontrastlı renkler seçilmişse

Parlak renkler fazlaca yer alıyorsa

Nötr renkler yoğun kullanılmışsa

Görseller seyreltilmişse

Açıklama:

Tasarımcı Ashton Hauff “Her şey yüksek kontrastlıysa hiçbir şey göze çarpmaz ve bir süre sonra gözü yorar.” diye uyarıyor.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Tasarımın önemli bir parçası olan ve görsel iletişime geniş imkanlar sunan "İmge" nasıl bir dildir?

Evrensel

Görsel

Yazılı

Bedensel

Sözel

Açıklama:

İmge görsel iletişime geniş imkanlar sunan evrensel bir dil olma özelliği nedeniyle tasarımın önemli bir parçasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İletişim süreci çeşitli unsurlardan oluşan bir sırayla gerçekleşir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde iletişim sürecinin unsurları doğru bir şekilde sıralanmıştır?

İletişim Aracı-Mesaj-Gönderici-Alıcı-Geri Bildirim

Mesaj-İletişim Aracı-Gönderici-Alıcı-Geri Bildirim

Gönderici-Mesaj-Alıcı-İletişim Aracı-Geri Bildirim

Gönderici-İletişim Aracı-Mesaj-Geri Bildirim-Alıcı

Gönderici-Mesaj-İletişim Aracı-Alıcı-Geri Bildirim

Açıklama:

İletişim, insanın işitsel ya da görsel olarak çevresinden aldığı tüm bilgilerin akılda yorumlanmasıyla oluşur. Bu iletişim süreci gönderici, mesaj, iletişim aracı, alıcı ve geri bildirim unsurlarından oluşan bir sırayla gerçekleşir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Mesajın alıcı tarafından anlaşılıp anlaşılmadığı, ne şekilde anlaşıldığı ve yorumlandığının kaynak tarafından bilinmesine olanak sağlayan iletişim unsuru aşağıdakilerden hangisidir?

Alıcı

İletişim aracı

Geri bildirim

Gönderici

Mesaj

Açıklama:

Gönderici: Mesajı gönderen, kişi, grup veya kurumdur. Tasarımcı hedef kitleye iletmek isteği mesajı önce zihninde oluşturur daha sonra bu oluşan fikri kodlayarak -sözcüklere, rakamlara, sembollere, işaretlere dönüştürerek- iletişim aracılığı ile alıcıya gönderir. Bu durum hedef kitlenin ihtiyaçları ve kapsayıcı tasarım yönünde kararlar ile desteklenmelidir.
Mesaj: Gönderici tarafından kodlanarak alıcıya gönderilen, gönderici ve alıcı için aynı anlamı taşıyan, duygu ve düşünceleri ifade eder. Tasarımcı sözcükleri, rakamları, sembolleri, işaretlere dönüştürerek iletişim aracılığıyla alıcıya gönderir.
Geri bildirim: Alıcının algıladığı ve yorumladığı iletilere, sözlü ve/veya sözsüz tepki verme sürecidir. Gönderici ve hedef arasındaki geriye bilgi akışı olarak tanımlanabilecek geri bildirim, mesajın alıcı tarafından anlaşılıp anlaşılmadığı, ne şekilde anlaşıldığı ve yorumlandığının kaynak tarafından bilinmesine olanak sağlar.
İletişim aracı: İletişimde kullanılan yoldur. Alıcı ile verici arasındaki iletiler sözlü veya yazılı olabilir.
Alıcı: Göndericinin gönderdiği iletiyi alan ve anlamlandıran kişi veya topluluktur.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. Tasarım uygulamasının ortaya konması (uygulama)
II. Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma)
III. Araştırma (bilgi toplama)
IV. Fikir üretimi (yaratılış ve buluş)
V. Özetin geliştirilmesi (problemin tanımı)
Görsel iletişim tasarım süreci yukarıdaki aşamalardan oluşmaktadır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu aşamalar doğru bir şekilde sıralanmıştır?

III-V-IV-II-I

V-III-IV-II-I

V-III-IV-I-II

IV-III-V-II-I

II-IV-III-V-I

Açıklama:

Görsel iletişim tasarım süreci, görsel iletişimin oluşturulması için gereken faaliyetler ve akışı tanımlar. Belirli bir tasarım özeti için görsel iletişim oluştururken bir çerçeve olarak
kullanılabilecek belirli aşamaları içerir. Bunlar sırasıyla; özetin geliştirilmesi (problemin tanımı), araştırma (bilgi toplama), fikir üretimi (yaratıcılık ve buluş süreci), kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma) ve tasarım uygulamasının ortaya konulması (uygulama) aşamalarıdır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Tasarım odaklı düşüncenin prototip oluşturma sürecinden sonraki aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Test etme

Fikir üretme

Empati yapma

Tanımlama

Çözüm üretme

Açıklama:

Tasarım odaklı düşünme, problemlerin çözümüne yönelik çözüme dayalı bir yaklaşım sağlayan bir
metodolojidir. Kötü tanımlanmış veya bilinmeyen karmaşık sorunların üstesinden gelmek için kullanıldığında son derece yararlıdır. Çünkü insan ihtiyaçlarını anlamaya, sorunu insan merkezli yollarla yeniden çerçevelemeye, beyin fırtınası yaparken sayısız fikir oluşturmaya ve uygulamalı bir yaklaşım benimsemeye hizmet eder. Tasarım odaklı düşüncenin beş aşaması izleyen şekilde sıralanabilir:
• Empati yapın: Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını araştırın.
• Tanımlayın: Kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını ve sorunlarını belirtin.
• Fikir üretin: Varsayımlara meydan okuyun ve fikirler yaratın.
• Prototip oluşturun: Çözüm üretmeye başlayın.
• Test edin: Çözümlerinizi deneyin.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Yazılı bir fikrin görsel biçimde tasarlanması olarak tanımlanan çalışma alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Simografi

Filoloji

Ekoloji

Tipografi

Fotografi

Açıklama:

Tipografi, tasarlanmış yazı görsel iletişim aracı olarak grafik tasarımda fotoğraf ve illüstrasyon ile
birlikte kullanılır. 1800’lü yılların başlarında İngiliz baskı ve tipografi ustası Thomas Codben-Sanderson tipografi konusunda şunları yazar: “Tipografinin görevi, yazar tarafından iletilmek istenilen düşünce ve imgeyi gözden kaçırmadan okurun hayal gücüne seslenmektedir”. Kısaca tipografi, bir metnin yazı formunun tasarlanmasıdır. Aynı zamanda tipografi kavramı yazı karakterleri ve onların sistematik sınıflandırılmasıdır. Bir yazı karakteri, alfabedeki her bir harfe karşılık gelen harf sembolleri, rakamlar ve noktalama işaretlerinden oluşur.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Tipografide; .... satırların uzunluğunu, .... harf ölçüsünü ölçmek için kullanılır.
Yukarıdaki cümledeki boşlukları doğru olarak tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Kapital-Miniskül

Majüskül-Miniskül

Pika-Punto

Punto-Pika

Karakter-Hurufat

Açıklama:

Punto harf ölçüsünü ölçmek, pika ise satırların uzunluğunu ölçmek için kullanılır. Büyük harflere majüskül ya da kapital denir. Küçük harflere miniskül denir. Hurufat basımda, baskı işinde kullanılan metal vb. bir maddeden yapılmış harf, rakam, noktalama işaretleri gibi kalıplardan oluşur. Yazı karakteri aynı karakteristik özelliklere sahip harflerin, rakamların, sembollerin, noktalama işaretlerinin vb. bir araya gelmesinden oluşan tasarımdır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Engellilere yönelik tasarımlar yaparken, disleksi veya takıntı problemi olanlar için mesajınızın daha açık ve anlaşılır olmasını istiyorsanız Helvatica gibi daha .... fontlar kullanmanız önemlidir.
Yukarıdaki cümledeki boşluğu doğru olarak tamamlayabilecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Hareketli

Küçük

Orantılı

Orantısız

Yakın aralıklı

Açıklama:

Disleksi veya takıntı problemi olanlar için Comic Sans gibi hareketli harf boyutlarına sahip fontlar tam bir kabus olabilir. Bu nedenle de mesajınızın daha açık ve anlaşılır olmasını istiyorsanız Helvatica gibi daha orantılı fontlar kullanmanızda yarar var. Örneğin Courier, Arial, Verdana ve Computer Modern Unicode fontları da yine harf orantısı ve harfler arası boşluklar bakımından oldukça başarılı ve kullanılabilir fontlardır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi engellilere yönelik renk tasarımı ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Bir tasarımda veri görselleştirmesi yaparken algılamayı güçleştirecek parlak renklerden kaçınılmalıdır.

Bir tasarımda veri görselleştirmesi yaparken algılamayı güçleştirecek çoklu renklerden kaçınılmalıdır.

Görme yetersizliğine ya da renk körlüğüne sahip bireyler seçilen rengin yazıyla desteklenmesi gerekebilir.

Erişilebilir tasarımlar tercih edilmelidir.

Engelli bireyler için algılamayı destekleyici teknolojilerin kullanılması konusunda tek yönlü yaklaşımlar tercih edilmelidir.

Açıklama:

Bir tasarımda mesajın iletilmesinde ve tipografi kullanımında renklerin psikolojik etkilerine dikkat edilmelidir (ör. hedef kitle doğrultusunda tanımlanan engel gruplarına göre sosyal, kültürel farklılar göz önünde bulundurulmalı ve renk seçimi ona göre yapılmalıdır.
• Engel gruplarına göre renk algıda seçicilik yaratabilir (ör. görme yetersizliğine ya da renk körlüğüne sahip bireyler için renk seçilmesi ve belki de yazıyla desteklenmesi gibi).
• Engelli bireyler için algılamayı destekleyici teknolojilerin kullanılması konusunda çok yönlü, yaratıcı
ve problem çözücü olunmalıdır (ör. engelliler için web sayfası tasarlarken ya da işitme engelliler
için renk kullanımıyla izleyicinin sıkılmadan erişilebilirliğin sağlanması gibi).
• Bir tasarımda veri görselleştirmesi yaparken algılamayı güçleştirecek parlak ve çok renkten kaçınılmalıdır Veri görselleştirmesi birçok engel grubundaki bireyler için karmaşık gibi görünen bilgilerin açık ve ulaşılabilir olmasını sağlar.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Dilin işaret ve sembollerle yapılanmış bir sistem olduğunu öneren, önerdiği ilkeleri ile göstergebilimin kurumsallaşmasını sağlayan ve bu ilkeleri 1960’ların sonuna kadar eleştirel ve kültürel çalışmalarda yoğun şekilde kullanılan dilbilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Ferdinand de Saussure

Sigmund Freud

Lev Vygotsky

Leonard Ambrose

Urie Bronfenbrenner

Açıklama:

Ferdinand de Saussure (1857-1913) çok önemli İsveçli bir dilbilimcidir. Dilin işaret ve sembollerle
yapılanmış bir sistem olduğunu önermiştir. İlkeleri, göstergebilimin kurumsallaşmasını sağlamış ve
1960’ların sonuna kadar eleştirel ve kültürel çalışmalarda yoğun şekilde kullanılmıştır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi engelliler için görsel iletişim tasarımında imge kullanımıyla ilgili doğru bir bilgi değildir?

Hedef kitle iyi araştırılmalıdır.

Soyut anlatımlar tercih edilmelidir.

Basit, net ve anlaşılabilir mesajlar kullanılmalıdır.

Görme yetersizliği ya da renk körlüğüne sahip bireyler için verilmek istenen mesaj doğrultusunda büyük imajlar kullanılmalıdır.

İmaj seçiminde sosyal ve kültürel farklılar göz önünde bulundurulmalı, kapsayıcı tasarımlar yapılmalıdır.

Açıklama:

Engelliler için görsel iletişim tasarımında imge kullanımıyla ilgili izleyen noktalara dikkat edilebilir:
• Hedef kitlenin iyi araştırılması (ör., gelişimsel yetersizliğe sahip bireylerin sosyal, işitme engellilerin
dil gelişimine bağlı kavramsal yetersizliğinin bilinmesi gibi)
• Basit ve net anlaşılabilir mesaj kullanımı (ör., soyut kavramlardan kaçılması, gelişimsel yetersizliğe
sahip bireylerin anlamlandırmada yaşayabilecekleri sorunlar nedeniyle gerekmedikçe kullanılmaması, gerekli ise somut imajlar ile desteklenmesi gibi)
• Engel gruplarına göre imajın düzenlenmesi (ör. görme yetersizliğine ya da renk körlüğüne sahip
bireyler düşünüldüğünde verilmek istenen mesaj doğrultusunda büyük imaj kullanılırken doğru
renk seçilmesi ve belki de yazıyla desteklenmesi gibi)
• Bir tasarımda imaj seçiminde yapılan hatalar da gönderilen iletiyle algılanan ileti arasında farklılaşmaya neden olabilir (ör. burada yine hedef kitle doğrultusunda tanımlanan engel gruplarına göre sosyal, kültürel farklılar göz önünde bulundurulmalı ve imaj seçimi ona göre yapılmalıdır).
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

“Duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması, bildirişim, haberleşme, komünikasyon” tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Tasarım

Biliş

Teknoloji

İletişim

Algı

Açıklama:

“İletişim nedir?” diye sorulduğunda iletişim kavramı için çok şey söylenebilir. En yaygın tanımıyla iletişim “duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması, bildirişim, haberleşme, komünikasyon” olarak tanımlanabilir (Türk Dil Kurumu [TDK]).
Yanıt D'dir. İletişimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

En basit iletişim süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Gönderici - mesaj - alıcı

Gönderici- geribildirim - araç

Geribildirim - araç- alıcı

Araç - alıcı - gönderici

Geribildirim - gönderici - alıcı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 23

Görsel tasarım sürecinde aşağıda bahsedilen etkinlikler hangi aşamayı açıklar?
"Hangi fikir yada fikirlerle devam edileceğine karar verildikten sonra çeşitli ortamlar, malzemeler, yöntemler, tasarım öğeleri ve ilkeler uygulanarak görselleştirme oluşturulur. Tasarım müşteri geri bildirimine ve/veya özete göre görsel düzenleme, uyarlamalar yapılarak tamamlanır."

Özetin geliştirilmesi

Bilgi toplama

Kavramların geliştirilmesi

Fikir üretimi

Uygulama

Açıklama:

Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma): Hangi fikir yada fikirlerle devam edileceğine karar verildikten sonra çeşitli ortamlar, malzemeler, yöntemler, tasarım öğeleri ve ilkeler uygulanarak görselleştirme oluşturulur. Tasarım müşteri geri bildirimine ve/veya özete göre görsel düzenleme, uyarlamalar yapılarak tamamlanır.
Yanıt C'dir. Kavramların geliştirilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

"Konu hakkındaki bilgiler bir araya getirilerek değerlendirilir. Araştırmalardan yararlanılarak
olası fikirler bulunup görselleştirme taslakları ya da fikir eskizleri oluşturulur. Tasarımcı kağıda ilk eskizlerini karalar."
Açıklanan bu etkinlikler görsel iletişim tasarım sürecinde hangi aşamaya aittir?

Fikir üretimi

Araştırma

Problemin tanımı

Kavramların geliştirilmesi

Tasarım uygulamasının ortaya konması

Açıklama:

Fikir üretimi (yaratılıcılık ve buluş süreci): Öncelikle konu hakkındaki bilgiler bir araya getirilerek değerlendirilir. Araştırmalardan yararlanılarak olası fikirler bulunup görselleştirme taslakları ya da fikir eskizleri oluşturulur. Tasarımcı kağıda ilk eskizlerini karaladığında “dışavurumculu yaratıcılık” aşamasındadır. Eskiz biraz daha ayrıntılı bir hale getirildiğinde ise “üretken yaratıcılık” aşamasına geçilmiş olur.
Yanıt A'dır. Fikir üretimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Tasarım odaklı düşünmenin ilk aşaması nedir?

Düşünceleştirme

Tanımlama

Test

Prototip

Empati kurma

Açıklama:

Empati kurun: Tasarım odaklı düşünmenin ilk aşaması, kullanıcılar ve onların ihtiyaçları hakkında gerçek bilgiler edinmektir. Çözmeye çalıştığınız problem hakkında empatik bir anlayış kazanmak istiyorsanız, daha fazla bilgi edinmek için uzmanlara danışmak ve kullanıcılarla etkileşim kurmak ve empati kurmak için gözlemler yapmak uygun olacaktır. Ayrıca ilgili sorunların yanı sıra deneyimleri ve motivasyonları hakkında daha derin, kişisel bir anlayış kazanmak için kendinizi kullanıcılarınızın fiziksel ortamına sokmak isteyebilirsiniz. Empati, tasarım düşünürlerinin dünyayla ilgili kendi varsayımlarını bir kenara bırakmalarına
ve kullanıcılar ve onların ihtiyaçları hakkında gerçek bir iç görü kazanmalarına olanak tanıdığından, problem çözme ve insan merkezli bir tasarım sürecinin merkezinde yer alır. Özellikle engelliler söz konusu olduğunda genel kalıpları bir kenara bırakmak gerekir. Bir engellinin algısı söz konusu olduğunda ne kalıplar ne de bizim kendi algılama deneyimimiz
bize yol göstermeyecekti
Yanıt E'dir. Empati kurmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Tipografi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Büyük harflere majüskül ya da kapital denir.

Küçük harflere miniskül denir.

Font aynı dizide, ölçüde ve hizada, sayıları ve noktalama işaretlerini de içeren bütündür.

Punto satırların uzunluğunu ölçmek için kullanılır.

Okunabilirlik, yazı tipi, boyutu, rengi gibi tüm tasarım ilkeleriyle bağlantılıdır.

Açıklama:

"Punto satırların uzunluğunu ölçmek için kullanılır." ifadesi yanlıştır. Punto harf ölçüsünü ölçmek, pika ise satırların uzunluğunu ölçmek için kullanılır.
Yanıt D'dir. "Punto satırların uzunluğunu ölçmek için kullanılır." ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdaki açıklama neyin tanımıdır?
"Yazı karakterlerinden kağıt seçimine, renk ilişkileri, kontrast ve bütün baskı nesneleriyle ilgilidir ve her düzenleme etkeninin nasıl olduğunu içerir. Bir başka deyişle her şeyin hoşnut edici bir okuma yaratmasıdır."

Tipografi

Uygunluk

Okunurluk

Okuturluk

Hiyerarşi

Açıklama:

Okuturluk: Okuturluk okunurluktan farklıdır; bu kavram yalnız yazı karakterini içermez. Okuturluk yazı karakterlerinden kağıt seçimine, renk ilişkileri, kontrast ve bütün baskı nesneleriyle ilgilidir ve her düzenleme etkeninin nasıl olduğunu içerir. Bir başka deyişle her şeyin hoşnut edici bir okuma yaratmasıdır. Okunurluk yazı karakteri ve hart ölçüsüne bağlıyken okuturluk bütün tasarımda temellenir.
Yanıt D'dir. Okuturluktur.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Görsel iletişim tasarımında renk kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

CMYK renk modeli dijital ortamlarda kullanılır.

RGB renkleri kırmızı, yeşil, mavidir.

Görseldeki piksel sayısı arttıkça algılanan renk sayısı da artar.

Engel gruplarına göre renk algıda seçicilik yaratabilir.

Bir tasarımda veri görselleştirmesi yaparken algılamayı güçleştirecek
parlak ve çok renkten kaçınılmalıdır.

Açıklama:

CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key) kağıda basılacak tasarımlarda kullanılan çıkarmalı renk
modeldir CMYK modeli, beyaz bir yüzeyi maskeleme prensibi ile çalışır. Işık mürekkep tarafından emilir bu nedenle model çıkarmalı olarak adlandırılır, çünkü mürekkepler beyaz ışıktan kırmızı, yeşil ve mavi renkleri “çıkarır.” Cyan: camgöbeğinin, Magenta: macentanın, Yellow: sarının ve Key: anahtar(siyah)ın kısaltmasıdır.
RGB (Red, Green, Blue) renk modeli dijital ortamlarda kullanılır. İnternette bulunan grafikler ve imajlarda ve bilgisayar veya LCD ekran teknolojisinde Red: kırmızı, Green: yeşil, Blue: mavi renklerin kısaltmasıdır. Bu sistemde renkler mürekkepten değil ışıktan oluşur.
Yanıt A'dır. CMYK renk modeli dijital ortamlarda kullanılır ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Bir kelimeyi veya kavramı kabul edilenin dışında başka anlamlara gelecek biçimde
kullanma aşağıdakilerden hangisidir?

Mesaj

Sepya

İkon

Düz anlam

Metafor

Açıklama:

Yanıt E'dir. Metafordur.
Metafor: Bir kelimeyi veya kavramı kabul edilenin dışında başka anlamlara gelecek biçimde
kullanma.

Doğru Cevap: E

Soru 30

"Belli bir grup veya kültür için bir göstergenin belli bir şeyi, nesneyi veya kavramı temsil
etmesi üzerine bir anlaşmadır. Bu, park yeri, dolar işareti, kahve fincanı kahve gibi dünya çapında anlaşılan bir gösterge veya bir futbol takımının sembolu olarak kara kartal yada kanarya gibi daha özel olabilir."
Yukarıdaki açıklama Roland Barthes'ın göstergebilim için tanımladığı hangi kavrama aittir?

Uylaşım

Düz anlam

Yan anlam

İmge

Metafor

Açıklama:

Roland Barthes (1915-1980) göstergebilimde etkili bir figür olmuştur. Açıkladığı kavramlardan biri olan uylaşımın açıklaması:
Uylaşım: Belli bir grup veya kültür için bir göstergenin belli bir şeyi, nesneyi veya kavramı temsil etmesi üzerine bir anlaşmadır. Bu, park yeri, dolar işareti, kahve fincanı kahve gibi dünya çapında anlaşılan bir gösterge veya bir futbol takımının sembolu olarak kara kartal yada kanarya gibi daha özel olabilir.
Yanıt A'dır. Uylaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi evrensel tasarım ilkelerinden biri değildir?

Basit ve Sezgisel Kullanım

Çevreye duyarlılık

Hata Toleransı

Algılanabilir Bilgi

Kullanımda Esneklik

Açıklama:

Ünite 3'te, Evrensel Tasarım Merkezi tarafından belirlenen yedi ilke sıralanmıştır: 1. Eşitlikçi Kullanım, 2. Kullanımda Esneklik, 3. Basit ve Sezgisel Kullanım, 4. Algılanabilir Bilgi, 5. Hata Toleransı, 6. Düşük Fiziksel Efor, 7. Yaklaşım ve Kullanım için Boyut, Yer ve Alan. Sorudaki seçenekler: I. Eşitlikçi Kullanım (Var). II. Kullanımda Esneklik (Var). III. Hata Toleransı (Var). IV. Kolay Öğrenilebilirlik (Bu ifade, "Basit ve Sezgisel Kullanım" ilkesinin bir sonucu olsa da, yedi temel ilke arasında "Kolay Öğrenilebilirlik" başlığıyla yer almamaktadır. Basit ve Sezgisel Kullanım, kullanıcının deneyimine, bilgisine, diline bakılmaksızın tasarımın kullanım biçiminin kolay kavranmasını temel alır).

Doğru Cevap: B

Soru 32

Renk kullanımında algıda seçicilik özelliğinin (renk seçilmesi) en çok ortaya çıktığı yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Duygu ve davranış bozukluğu

Zihinsel yetersizlik

Görme yetersizliği

Fiziksel yetersizlik

İşitme yetersizliği

Açıklama:

Ünite 3'te, renk kullanımında 'algıda seçicilik yaratabileceği' belirtilen yetersizlik türü olarak görme yetersizliği (renk körlüğü dahil) gösterilmiştir. Bu durumda, renk seçimi ve yazıyla desteklenme gerekliliği vurgulanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Rastlantısal olarak görülebilecek ancak ortak bir kültürdeki insanlara anlam ifade eden kelimeler veya kelime öbekleridir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Gönderen

Sembol

Gösterenler

Mesaj

Tasarımcı

Açıklama:

Ünite 3'te, Roland Barthes'ın göstergebilimdeki terimlerinden bahsedilmektedir. "Rastlantısal olarak görülebilecek ancak ortak bir kültürdeki insanlara anlam ifade eden kelimeler veya kelime öbekleri" ifadesi, Barthes'ın tanımladığı terimlerden **Gösterenler** (Signifiers) kavramına karşılık gelir. Gösterenler, anlam ile belirgin bir bağlantısı olmayan, ancak kültürel olarak anlam kazanan ögelerdir (Örneğin, her dilde 'ayı' kelimesi farklıdır).

Doğru Cevap: C

Soru 34

Belli bir grup veya kültür için bir göstergenin belli bir şeyi, nesneyi veya kavramı temsil etmesi üzerine anlaşmaya ne ad verilir?

İndeks

Düz anlatım

Sembol

Yan anlam

Uylaşım

Açıklama:

Ünite 3'te, Roland Barthes'ın göstergebilimdeki üç teriminden bahsedilmektedir: Uylaşım (Convention), Düz anlam (Denotation) ve Yan anlam (Connotation). Belli bir grup veya kültür için bir göstergenin belli bir şeyi temsil etmesi üzerine anlaşılan ilişkiye **Uylaşım** adı verilir. Bu, göstergenin kültürel olarak kabul görmüş anlamıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Engelliler için görsel tasarımda tipografi kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Metinleri okumayı zorlaştıran arka plan imaj ve renk kullanımından kaçınılmalıdır.

Metin çok uzun değilse tırnaklı ve süslü font kullanımı tercih edilmelidir.

Küçük yazı tipi ve harf gövdesindeki ince ayrıntılar (serifli) bulunan yazı fontları tercih edilmemelidir.

Hedef kitlenin iyi araştırılması gerekir, yetersizlik türüne göre gereksinim bilinmelidir.

Disleksi veya dikkat eksikliği olan bireylerin dikkat sürelerinin kısa olması nedeniyle kolay okunabilir font seçilmelidir.

Açıklama:

Ünite 3'te tipografi kullanımı ile ilgili maddeler arasında şunlar bulunur: 'Serifsiz (“serif” tırnak demektir) yazı karakterleri okunurluk açısından tercih edilebilir.' ve 'Uzun metinlerde süslü yazı karakteri kullanımından kaçınılmalıdır.' Yanlış ifade, 'Küçük yazı tipi ve harf gövdesindeki ince ayrıntılar (serifli) algılanmayı azaltır' ifadesinin ardından 'serifli yazı karakterleri okunurluk açısından tercih edilebilir' denmesi ile çelişir. Metinde, serifsiz fontların okunurluk açısından tercih edildiği belirtilmişken, serifli fontların ise ince ayrıntılarının algılanmayı azaltabileceği ima edilmiştir. Ancak, 'Okumayı kolaylaştırdığı düşünülen serifsiz (“serif” tırnak demektir) yazı karakterleri okunurluk açısından tercih edilebilir' ifadesi mevcuttur. Engelliler İçin Görsel İletişim Tasarımında Tipografi Kullanımı başlığı altında, 'Küçük yazı tipi ve harf gövdesindeki ince ayrıntılar (serifli) algılanmayı azaltır' ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle, serifsiz fontların tercih edilmesi gerektiği bilgisi ışığında, serifli fontların her durumda tercih edileceği varsayımı yanlıştır. En kesin yanlış ifade, genellikle ince ayrıntıların algılanmayı zorlaştırdığı bilgisi dikkate alındığında, serifli fontların her zaman tercih edildiği yönündeki bir varsayımdır. Ancak metindeki en net çelişki: 'Küçük yazı tipi ve harf gövdesindeki ince ayrıntılar (serifli) algılanmayı azaltır' ve 'Okumayı kolaylaştırdığı düşünülen serifsiz... yazı karakterleri okunurluk açısından tercih edilebilir.' ifadeleri göz önüne alındığında, serifli fontların her durumda tercih edilmesi bilgisi yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Konu hakkındaki bilgilerin bir araya getirilerek değerlendirilip taslaklar ya da eskizler oluşturulduğu görsel iletişim tasarım süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Araştırma (bilgi toplama)

Fikir üretimi (yaratıcılık ve buluş süreci)

Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma)

Tasarım uygulamasının ortaya konması (uygulama)

Tasarımın değerlendirilmesi

Açıklama:

Ünite 3'te (Sayfa 1, Görsel İletişim Tasarım Sürecinin Aşamaları başlığı altında) tasarım süreci adımları verilmiştir: Özetin geliştirilmesi (problemin tanımı), Araştırma (bilgi toplama), Fikir üretimi (yaratıcılık ve buluş süreci), Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma), Tasarım uygulamasının ortaya konması (uygulama). Bilgilerin bir araya getirilerek değerlendirilip taslak/eskiz oluşturulduğu aşama, 'Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma)' adımından hemen önce gelen 'Fikir üretimi (yaratıcılık ve buluş süreci)' aşamasıdır. Ancak, genellikle bu tür değerlendirme ve taslak oluşturma süreçleri, 'Araştırma' sonrası ve 'Fikir Üretimi'nden sonra 'Kavramların Geliştirilmesi' aşamasında çözümün şekillendirilmesiyle birleşir. Metinde açıkça 'taslaklar ya da eskizler oluşturulduğu' aşama, genellikle Fikir Üretimi veya Kavram Geliştirme aşamalarıdır. Kavramların geliştirilmesi 'çözüm oluşturma' olarak tanımlanır. Bilgileri sentezleme ve taslak oluşturma, 'Fikir üretimi' veya 'Kavramların geliştirilmesi' aşamasında gerçekleşir. Kavramların geliştirilmesi (çözüm oluşturma) en uygun karşılıktır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Belli bir grup veya kültür için bir göstergenin belli bir şeyi, nesneyi veya kavramı temsil etmesi üzerine anlaşmaya ne ad verilir?

Uylaşım

Yan anlam

Düz anlatım

Sembol

İndeks

Açıklama:

Ünite 3'te Roland Barthes'ın göstergebilim terimleri arasında sayılan **Uylaşım**, bir göstergenin belli bir kültürel bağlamda belli bir şeyi, nesneyi veya kavramı temsil etmesi üzerine karşılıklı anlaşmaya (sözleşmeye) dayanan ilişkiyi ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Yukarıdaki ifadelerden özel gereksinimli bireylere yönelik tipografi düzenlemelerinden hangileri doğrudur? I. Süslü yazı karakterinden kaçınılmalıdır. II. Okumayı zorlaştıran arka plan imaj ve renklerinden kaçınılmalıdır. III. Bir tasarımda olabildiğince fazla yazı tipi kullanılmalıdır.

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Özel gereksinimli bireyler için tipografi düzenlemelerinde süslü yazı karakterlerinden kaçınılması ve arka plan imaj/renk kullanımından kaçınılması gerektiği belirtilmiştir (Ünite 3). İfade I ve II doğrudur. İfade III yanlıştır; okunurluğu azaltacağı için bir tasarımda çok fazla yazı tipi kullanmaktan kaçınılmalıdır (Ünite 3).

Doğru Cevap: C

Soru 39

Renk kullanımında algıda seçicilik özelliğinin (renk seçilmesi) en çok ortaya çıktığı yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Zihinsel yetersizlik

Görme yetersizliği

İşitme yetersizliği

Duygu ve davranış bozukluğu

Fiziksel yetersizlik

Açıklama:

Renk kullanımında algıda seçicilik özelliğinin (renk seçilmesi ve yazıyla desteklenmesi) en çok görme yetersizliğine sahip bireylerde ortaya çıktığı belirtilmiştir (Ünite 3).

Doğru Cevap: B

Soru 40

Kullanıcı tasarımı

Kullanıcı dostu

Kullanıcı deneyimi

Kullanıcı düşüncesi

Kullanıcı arayüzü

Açıklama:

Ünite 3'te, iletişim; 'gönderici, mesaj, iletişim aracı, alıcı ve geri bildirim unsurlarından oluşan bir sırayla gerçekleşir' denilmektedir. Ancak soruda bahsedilen, 'tasarımlarla girdiğimiz etkileşimlerden' kaynaklanan duygu ve davranışlar toplamı, özellikle görsel iletişimde estetik kaygıların yanı sıra topluma karşı sorumluluklar bağlamında tasarımın psikolojik etkilerini ifade eder. Metin, genel olarak iletişimin temel tanımını verse de, somut/dijital tasarımlarla etkileşim sonucu ortaya çıkan duygu ve davranışların toplamı doğrudan bir terim olarak verilmemiştir. Ancak, görsel iletişimde ele alınan 'Renk ve Duygular' ve genel olarak iletişimin bilişsel/duygusal boyutları (kavram çıkarma) göz önüne alındığında, bu tür bir deneyimin 'görsel algı' ile yakından ilişkili olduğu söylenebilir. Eğer sorunun amacı, tasarım çıktılarına verilen tepkilerin genel kapsamını sormak ise, bu bir tür 'kullanıcı deneyimi' (UX) algısıdır; ancak verilen seçeneklere göre en yakın kavram, iletişimin bilişsel/duygusal çıktısıdır. Ünite 3'te bu etkileşimlerin genel bir toplamı isimlendirilmemiştir. Fakat Ünite 2'de 'Bireysel Farklılıklar' başlığı altında, farklılıkların algılanmasının yol açtığı etkilerden bahsedilir. Ünite 3'te, renklerin duygusal etkilerinden bahsedilir. Bu tip bir deneyim, bilişsel/duygusal tepkilerin bir bileşeni olarak değerlendirilebilir. En yakın, genel terim 'İletişim'in kendisidir, çünkü tüm bu etkileşimler iletişim sürecinin bir parçasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Renk kullanımında algıda seçicilik özelliğinin (renk seçilmesi) en çok ortaya çıktığı yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Zihinsel yetersizlik

Görme yetersizliği

Duygu ve davranış bozukluğu

Fiziksel yetersizlik

İşitme yetersizliği

Açıklama:

Ünite 3'teki 'Engelliler İçin Görsel İletişim Tasarımında Renk Kullanımı' başlığı altında, renk algıda seçicilik yaratma potansiyeli olarak özellikle görme yetersizliği veya renk körlüğü olan bireyler için risk oluşturduğu belirtilmiştir. Bu, renk algısı doğrudan etkilenen bir yetersizlik türüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Renk kullanımında algıda seçicilik özelliğinin (renk seçilmesi) en çok ortaya çıktığı yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Görme yetersizliği

İşitme yetersizliği

Fiziksel yetersizlik

Zihinsel yetersizlik

Duygu ve davranış bozukluğu

Açıklama:

Ünite 3'te Renk Kullanımı başlığı altında, engel gruplarına göre renk algısında seçicilik yaratabileceği belirtilir ve örnek olarak 'görme yetersizliğine ya da renk körlüğüne sahip bireyler için renk seçilmesi ve belki de yazıyla desteklenmesi gibi' durumlar sıralanır. Bu nedenle, renk algısındaki seçicilik, en belirgin olarak görme yetersizliği (renk körlüğü dahil) ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Kullanıcılara etkileşim ve iletişim yapısı olarak demokratik bir yapı sunuyor olmasına karşın, hizmet sağlayıcıların çok büyük şirket ve organizasyonlar olması aşağıdaki dijital ortamların özelliklerinden hangisini yansıtır?

Yakınsallık

Bağlantısallık

Çeşitlilik

Asimetriklik

Algortimik akış

Açıklama:

Dijital ortamlar kullanıcılara etkileşim ve iletişim yapısı olarak demokratik bir
yapı sunuyor olmasına karşın, hizmet sağlayıcıların çok büyük şirket ve organizasyonlar olması, dijital ortamların asimetriklik özelliğini vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi dijital ortamların akışkanlık özelliğine ilişkin doğru bir ifadedir?

Geleneksel ve yeni ortamların birbirine yaklaşmasıdır.

Ortamlardaki içeriğin hem geçici hem kalıcı olmasıdır.

Çok sayıda ve nitelikte içeriğin birbirine bağlanmasıdır.

Ortamdaki etkileşim, akış ve hareketin veriye dönüşmesidir.

Ortamların içeriklere doğrusal olmayan bağlantılar sağlamasıdır.

Açıklama:

Dijital ortamların akışkanlık özelliği, hem kalıcı hem de geçici bir yapıya sahip olmasını ifade etmektedir.
Ortamlardaki içeriğin hem geçici hem kalıcı olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Lussier-Desrochers ve diğerlerine (2017) göre zihin yetersizliği olan bireyler için dijital katılım boyutlarından biridir?

Kişisel

Duygusal

Bilişsel

İşitsel

Görsel

Açıklama:

Dijital katılım boyutları şunlardır: (a) duyusalmotor, (b) bilişsel, (c) teknik, (d) teknolojik cihazlara ve (e) kodlara ve kurallara erişim.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I. Eğitim tekniklerini paylaşma fırsatı sağlamak
II. Özerkliği teşvik etmek
III. Motivasyon sağlamak
IV. Tipik gelişen akranlarla bir arada bulunmak
Yukarıdaki maddelerden hangileri dijital ortamların öğrencilere sağladığı yararlar arasındadır?

I, II ve III

I, III ve IV

I,II ve IV

II,III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Dijital ortamların öğrencilere genel olarak yararları; (a) öğrenci özerkliğini teşvik etmek, (b) iletişim zorluklarını ve engellerini aşmaya yardımcı olmak, (c) öğrencilere çalışma başarılarını uygun bir şekilde gösterme fırsatı sağlamak, (d) öğrencilerin bireysel becerileri ve yetenekleri dikkate alınarak görevler geliştirmek, (e) tipik gelişen akranlarla bir arada bulunmak, motivasyon sağlamaktır.
II,III ve IV

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Veri, veri tabanı ve araştırmalarda engelli bireylerin yetersiz olması
II. Engelli bireylere az destek verilmesi
III. Öğretmenlerin verilen teknoloji eğitimleri için istekli olmaları
IV. Farklı engelli öğrencileri olsa da öğretmenin teknolojiyi kullanabilir olması
V. Öğretmenlerin zamanlarının kısıtlı olması
Yukarıdakilerden hangisi engelli bireylerin dijital teknolojilere erişilebilirlikle ilgili karşılaştığı engeller arasındadır?

I, II, III

I, II, IV

I, II, V

II, III, IV

I, III, V

Açıklama:

Engelli bireylerin dijital teknolojilere erişilebilirlikle ilgili karşılaştığı engeller izleyen şekilde sıralanabilir:
• Engelli bireylerin dijital teknolojiler kullanımı hakkında veri, veritabanı ve araştırmaların yetersizliği
• Dijital teknolojilere erişilebilirlik hakkında yasalar, standartlar, politikalar ve iyi uygulama örnekleri hakkındaki bilginin yetersizliği
• Engellilere yönelik dijital teknolojileri kullanım standartlarının yetersizliği ve/veya bulunmayışı
• Sürekli gelişim halinde olan teknolojilerin, dijital teknolojilere erişilebilirlik ile kullanılabilirliğini azaltması ve maliyetleri artırması
• Bazı durumlarda engelli bireylere yetersiz veya eksik destek verilmesi
• Aile üyelerinin ya da bakıcılarının İnternet kullanımındaki ve eğitimindeki yetersizlikleri
• Öğretmenlerin öğretim yapma ya da verilen teknoloji eğitimler için isteksiz olmaları
• Sınıfta engelli öğrenci azlığı ya da çok farklı engelli öğrenci olması nedeniyle
öğretmenin teknolojiyi
I, II, V

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi zihinsel engelli bireyler için sosyal, ekonomik ve toplumsal katılımındaki engellerine erişilebilir teknolojik çözüm örneklerinden biridir?

Çevrim içi takvimler, not alma, uyarılar gibi hafızaya yardımcı araçlar

Cihazları kontrol etmek için bakışların ve hareketlerin kullanılması

Sentezlenmiş ses çıkışı, metinden konuşmaya işlevsellik

Sesli uyarılar yerine titreşimlerin/yazılı uyarıların kullanılması

Grafik ve görsel medyanın sesli açıklaması

Açıklama:

Metinden konuşmaya, yorumlama ve konuşma/ses, çıkışı
Dokunmatik ekranlı cihazlar
• Arttırıcı ve Alternatif İletişim
(AAİ) cihazlarını, iletişim için
elektronik resim panolarını
taklit eden mobil uygulamalar
ve çevrim içi kaynaklar
• Çevrim içi takvimler, not alma,
uyarılar gibi düzenleme ve
hafızaya yardımcı araçlar
• GPS destekli navigasyon
• Anlamaya yardımcı olmak
için multimedya kullanımı,
örneğin videolar, grafikler
Çevrim içi takvimler, not alma, uyarılar gibi hafızaya yardımcı araçlar

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi dijital ortamların tasarımında kullanımda esneklik ilkesi yönergelerinden biridir?

Tasarımın tüm kullanıcı kitlesi için çekici hâle getirilmesi

Kullanıcının hızına uyarlanması

Kullanıcı beklentileri ve sezgileriyle tutarlı olması

Temel bilgiler ve çevresi arasında yeterli kontrastın sağlanması

Tehlikeler ve hatalar hakkında uyarılar sağlanması

Açıklama:

Dijital ortamların tasarımında kullanımda esneklik ilkesi yönergeleri izleyen şekilde sıralanabilir:
• Kullanım yöntemlerinde seçim sağlanması
• Sağ veya sol elle erişilmesi ve kullanılması
• Kullanıcının doğruluğunu ve hassasiyetini kolaylaştırması
• Kullanıcının hızına uyarlanması

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşamalı açıklama ile görsel dağınıklığın azaltılması aşağıdaki dijital ortamların evrensel tasarım ilkelerinden hangisine örnektir?

Basit ve sezgisel kullanım

Kullanımda esneklik

Adil, eşitlikçi kullanım

Algılanabilir bilgi

Hatalara tolerans

Açıklama:

Basit ve sezgisel kullanım ilkesine aşamalı açıklama ile görsel dağınıklığın azaltılması örnek olarak verilebilir. Aşamalı açıklama, etkileşim tasarım tekniklerindendir. Arayüzdeki ilgisiz bilgileri kaldırarak görsel karmaşayı azaltır. Bu teknikle dijital ortamların tasarımında kullanıcı ihtiyaç ve etkileşimlerine bağlı olarak görüntülenecek bilgilere öncelik verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Tasarlanan dijital ortamın, irade dışı, kazayla ve kullanım örüntüsü dışında kullanımında karşılaşılabilecek kötü, tehlikeli, riskli veya olumsuz sonuçları engelleyici veya en aza indirici nitelikte olmasını gerektiren ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Basit ve sezgisel kullanım

Algılanabilir bilgi

Yaklaşmaya ve kullanıma uygun ölçüler ve mekân

Düşük fiziksel çaba

Hatalara tolerans

Açıklama:

Hatalara tolerans, tasarlanan dijital ortamın, irade dışı, kazayla ve kullanım örüntüsü dışında kullanımında karşılaşılabilecek kötü, tehlikeli, riskli veya olumsuz sonuçları engelleyici veya en aza indirici nitelikte olmasını
gerektiren ilkedir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi dijital çağda engelli çocukların haklarına yönelik küresel gündem konuları arasında değildir?

Medyanın erişilemeyen yeni alanlar ortaya çıkartması

Engelli çocukların seslerinin duyulabileceği alanlar yaratılması

Erişilebilirlik ve katılım için araştırmaların tasarlanması

Engellilerin dijital ve sosyal haklarını ele alan programların genişletilmesi

Dijital medyanın hayatı daha zor hale getirmesi

Açıklama:

Dijital çağda engelli çocukların haklarına yönelik küresel konular izleyen biçimde sıralanabilir:
• Engelli çocukların dijital medya kullanımları ve uygulamalarına ilişkin temel verilere daha fazla ihtiyaç duyulması, çocuklar arasında dijital medya kullanımına ilişkin araştırmalara ve veri toplamaya dahil edilmesi
•Dijital medyanın hayatı daha kolay ve zevkli hâle getirebileceğinin yanı sıra engelli çocuklar için erişilemeyen yeni alanlar ortaya çıkarabileceğinin kabul edilmesi
• Dijital alanda haklara odaklanmanın engelli çocuğu pekiştirmesine ilişkin potansiyel riskler ve engelli çocukların seslerinin duyulabileceği alanlar ve fırsatlar yaratmanın önemli olması
• Koruma hakları ile engelli çocukların uygun düzeyde eylemlilik, özerklik ve kontrol kullanma hakları arasında denge kurulması ihtiyacının olması
• Erişilebilirlik ve katılım için birden çok iletişim yöntemine izin verecek şekilde araştırma yöntemlerini (çevrim içi anketler ve yüz yüze görüşmeler gibi) çerçevelemek ve
Dijital medyanın hayatı daha zor hale getirmesi

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi kullanıcıların metin, resim, görüntü ve video türü içerikleri belirli ağlar üzerinden paylaşımlarına olanak sağlayan dijital ortamlardır?

Sanal gerçeklik uygulamaları

Sosyal paylaşım ortamları

Sohbet uygulamaları

Mobil uygulamalar

Hiper ortamlar

Açıklama:

Sosyal paylaşım ortamları, kullanıcıların metin, resim, görüntü ve video türü içerikleri belirli ağlar üzerinden paylaşımlarına olanak sağlayan ortamlar özelliğindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi dijital teknolojilerin kullanıcıların sürekli bağlantıda olmasını sağlaması ve hayatın her alanına entegre olmasını ifade eden özelliktir?

Akışkanlık özelliği

Asimetriklik özelliği

Bağlantısallık özelliği

Yakınsaklık özelliği

Yaygınlık özelliği

Açıklama:

Dijital ortamların yaygınlık özelliğine sahip olması, dijital teknolojilerin kullanıcıların sürekli
bağlantıda olmasını sağlaması ve hayatın her alanında nüfuz etmesidir.
Dijital ortamların yaygınlık özelliğine sahip olması, dijital teknolojilerin kullanıcıların sürekli bağlantıda olmasını sağlaması ve hayatın her alanında nüfuz etmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Twitter üzerinden bilgiye ulaşmak ve bu bilgiyi paylaşmakla birlikte Instagram’da canlı yayın yapmak dijital ortamın hangi özelliğini ifade etmektedir?

Yaygınlık özelliği

Asimetriklik özelliği

Bağlantısallık özelliği

Çeşitlilik özelliği

Akışkanlık özelliği

Açıklama:

Twitter üzerinden bilgiye ulaşmak ve bu bilgiyi paylaşmakla birlikte Instagram’da canlı yayın yapmak, dijital ortamın yaygınlık özelliğidir

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi zihin yetersizliği olan bireyler için dijital katılımın önündeki engellerden biri değildir?

Dijital cihazlara erişim

Duyumotor becerileri

Bilişsel yetenekler

Entegrasyon yeterlikleri

Teknik gereklilikler

Açıklama:

Zihin yetersizlikleri olan bireyler için dijital katılımın önündeki beş engeli izleyen şekilde sıralamışlardır:
(a) Dijital cihazlara erişim,
(b) cihazları kullanmak için duyumotor becerileri,
(c) bilişsel yetenekler,
(d) teknik gereklilikler ve (e) iletişim.
Entegrasyon yeterlikleri

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Eğitim kaynaklarını iyileştirmek
II. Dijital teknolojilerin kullanımına ilişkin farkındalığı geliştirmek
III. Öğrencinin kişisel gelişiminin başlangıç seviyesini belirlemek
IV. Engelli öğrencilerin öğrenimini destekleme
Yukarıdakilerden hangileri eğitim alanında engelli öğrencileri desteklemek için dijital teknolojileri kullanma alanlarıdır?

I-II

II-III

II-IV

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Eğitim alanında engelli öğrencileri desteklemek için dijital
teknolojileri kullanma alanları; öğrencinin kişisel gelişiminin başlangıç seviyesini belirlemek, yeni becerilerin oluşumu yoluyla kişisel gelişimi desteklemek veya halihazırda edinilmiş olanları geliştirmek, eğitim kaynaklarına erişimi iyileştirmek, iletişim ve ağ desteği yoluyla coğrafi veya sosyal uzaklığın üstesinden gelmek ve engelli öğrencilerin öğrenimini destekleme aracı olarak dijital teknolojilerin yararlarının kullanımını teşvik etmek ve farkındalığı artırmak şeklinde özetlemektedir.
II-III-IV

Doğru Cevap: E

Soru 16

Yetersiz veya eksik destek
Öğretmenlerin eğitimler için isteksiz olmaları
Dijital teknolojiler kullanımı hakkında veri, veritabanı ve araştırmaların yetersizliği
Aile üyelerinin dijital teknoloji yetkinliği

Yukarıdakilerden hangileri engelli bireylerin dijital teknolojilere erişilebilirlikle ilgili karşılaştığı engellerdir?

I-II-III

I-III

I-II

II-III-IV

III-IV

Açıklama:

Yetersiz veya eksik destek, öğretmenlerin eğitimler için isteksiz olmaları, dijital teknolojiler kullanımı hakkında veri, veritabanı ve araştırmaların yetersizliği engelli bireylerin dijital teknolojilere erişilebilirlikle ilgili karşılaştığı engellerdir.
I-II-III

Doğru Cevap: A

Soru 17

'Çeşitli nitelikteki bilgiyi bireye ve topluluklara aktaran, eğlendirme, bilgilendirme ve eğitim gibi temel amaçlara sahip görsel, işitsel ve görsel-işitsel araçların tümü' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dijital Ortam

Mobil Uygulamalar

Dijital Katılım

Etkili İletişim

Esnek Programlama

Açıklama:

Dijital Ortam: Çeşitli nitelikteki bilgiyi bireye ve topluluklara aktaran, eğlendirme, bilgilendirme ve eğitim gibi temel amaçlara sahip görsel, işitsel ve görsel-işitsel araçların tümüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi dijital ortamlarda renk körü engeline sahip kullanıcıların da bir ekrandaki içeriğin tamamını görebilmesi için tasarımda yüksek kontrast kullanılmasını ifade eden tasarım unsurudur?

Kullanımda esneklik

Basit ve sezgisel kullanım

Hatalara tolerans

Düşük fiziksel çaba

Adil, eşitlikçi kullanım

Açıklama:

Dijital ortamlarda renk körü engeline sahip kullanıcıların da bir ekrandaki içeriğin tamamını görebilmesi için tasarımda yüksek kontrast kullanılması dijital ortamların tasarımında adil, eşitlikçi kullanım ilkesine örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerdeki ilkelerden hangisi dijital ortam kullanımında esneklik ilkesi yönergelerinden biridir?

Tasarımın tüm kullanıcı kitlesi için çekici hâle getirilmesi

Sağ veya sol elle erişilmesi ve kullanılması

Çok çeşitli okuryazarlık ve dil becerilerini barındırması

Temel bilgiler ve çevresi arasında yeterli kontrastın sağlanması

Tehlikeler ve hatalar hakkında uyarılar sağlanması

Açıklama:

Sağ veya sol elle erişilmesi ve kullanılması, dijital ortam kullanımında esneklik ilkesi yönergelerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdaki dijital ortam tasarım unsurlarından hangisi kullanıcı tarafından en son yapılan işlemi iptal etmek için “Geri Al” seçeneğinin sunulmasını ifade eden ilkedir?

Adil, eşitlikçi kullanım

Basit ve sezgisel kullanım

Düşük fiziksel çaba

Hatalara tolerans

Kullanımda esneklik

Açıklama:

Dijital ortamların tasarımında, kullanıcı tercihinden kaynaklanabilecek olası hataları en aza indirgemek için en son yapılan işlemi “Geri Al” seçeneği imkânı tanınması, hatalara tolerans ilkesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi dijital çağda engelli çocukların haklarına yönelik küresel gündem konularından biri değildir?

Engelli çocukların dijital ve sosyal haklarını ele alan kamu programlarının genişletilmesi

Dijital medyanın engelli çocuklar için erişilemeyen yeni alanlar ortaya çıkarabileceğinin kabul edilmesi

Engelli bireylere medya okuryazarlığı becerilerinin kazandırılması

Hem çocuklara yönelik medya politikasından hem de engellilik alanından en iyi uygulamaların benimsenmesi

Koruma hakları ile engelli çocukların uygun düzeyde eylemlilik, özerklik ve kontrol kullanma hakları arasında denge kurulması ihtiyacının olması

Açıklama:

Engelli bireylere medya okuryazarlığı becerilerinin kazandırılması, dijital çağda engelli çocukların haklarına yönelik küresel gündem konularından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Dijital ortamların özelliklerinden biri olan Bağlantısallık Özelliği, dijital ortamlar için .......... kavramını ortaya çıkarmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

gezinme

çeşitlilik

akışkanlık

yakınsaklık

asimetriklik

Açıklama:

Bağlantısallık özelliği, dijital ortamlar için gezinme kavramını ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi dijital ortamların öğrencilere sunduğu yararlardan biri değildir?

Öğrencilerle etkin çalışmalar için dijital teknolojileri kullanmada becerilerini geliştirme fırsat sağlamak

Öğrencilerin bireysel becerileri ve yetenekleri dikkate alınarak görevler geliştirmek

Tipik gelişen akranlarla bir arada bulunmak, motivasyon sağlamak

Öğrencilere çalışma başarılarını uygun bir şekilde gösterme fırsatı sağlamak

İletişim zorluklarını ve engellerini aşmaya yardımcı olmak

Açıklama:

Dijital ortamların öğrencilere genel olarak yararları;
(a) öğrenci özerkliğini teşvik etmek,
(b) iletişim zorluklarını ve engellerini aşmaya yardımcı olmak,
(c) öğrencilere çalışma başarılarını uygun bir şekilde gösterme fırsatı sağlamak,
(d) öğrencilerin bireysel becerileri ve yetenekleri dikkate alınarak görevler geliştirmek
(e) tipik gelişen akranlarla bir arada bulunmak, motivasyon sağlamaktır
Öğrencilerle etkin çalışmayı sağlamak için dijital teknolojileri kullanma konusunda kendi becerilerini geliştirme fırsatı ise eğitimde görev alan öğretmenlere yönelik faydalardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Evrensel tasarım kapsamında; dijital ortam tasarımında, dijital yeterlikler, motor beceriler, algı seviyesi ve benzeri özelliklerin kullanıcılarda farklılaşabilecek tercih ve yetkinliklere dikkat edilmesini gerektiren ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Adil, eşitlikçi kullanım

Kullanımda esneklik

Basit ve sezgisel kullanım

Algılanabilir bilgi

Hatalara Tölerans

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 25

Evrensel tasarım kapsamında; tasarlanan dijital ortamın, sadece belirli kullanıcı özellikleri dikkate alınarak değil de herkesin kullanabileceği teknolojiler ve bu teknolojilerin boyutlarıyla uygun tasarlanması ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçü, Alan Yaklaşımı ve Kullanımı

Düşük Fiziksel Çaba

Hatalara Tolerans

Basit ve Sezgisel Kullanım

Algılanabilir Bilgi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Dijital ortamlarda tasarım unsurlarını etkileyen durumlar: Dijital ortamın ........... özelliği, sunum şekilleri sunma özelliği ve dijital ortamların .......... üzerindeki etkisidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?

dağıtım ortamı / duyuşsal algı biçimleri

sunum şekilleri / dağıtım ortamı

duyuşsal algı biçimleri / tasarım ilkeleri

tasarım ilkeleri / dağıtım ortamı

sunma / keskin ayrım biçimleri

Açıklama:

Dijital ortamlarda tasarım unsurlarını etkileyen durumlar: Dijital ortamın dağıtım ortamı özelliği, dijital ortamın sunum şekilleri sunma özelliği ve dijital ortamların duyuşsal algı biçimleri üzerindeki etkisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Dijital ortamlarda renk körü engeline sahip kullanıcıların da bir ekrandaki içeriğin tamamını görebilmesi için tasarımda yüksek kontrast kullanılması evrensel tasarım ilkelerinden hangisine örnektir?

Adil, eşitlikçi kullanım

Kullanımda esneklik

Basit ve sezgisel kullanım

Hatalara tolerans

Düşük fiziksel çaba

Açıklama:

Adil, eşitlikçi kullanım ilkesinin örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Yazılımın, sınırlı ince motor becerileri olan öğrencilerin seçmesi için yeterince büyük ekran kontrol butonları içermesi aşağıdaki tasarım ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?

Hatalara tölerans

Algılanabilir bilgi

Basit ve sezgisel kullanım

Ölçü, Alan Yaklaşımı ve Kullanımı

Düşük fiziksel çaba

Açıklama:

Yazılımın, sınırlı ince motor becerileri olan öğrencilerin seçmesi için yeterince büyük ekran kontrol düğmelerini içermesi 'Ölçü, Alan Yaklaşımı ve Kullanımı' tasarım ilkesi ile ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

İşitme engelli kullanıcıların video dökümü ile videoları izlemesinin sağlanması ve altyazı alternatifinin sağlanması evrensel tasarım ilkelerinden hangisi ile ilişkilidir?

Algınalabilir bilgi

Adil, eşitlikçi kullanım

Kullanımda esneklik

Hatalara tolerans

Düşük fiziksel çaba

Açıklama:

İşitme engelli kullanıcıların video dökümü ile videoları izlemesinin sağlanması ve altyazı alternatifinin sağlanması evrensel tasarım ilkelerinden algılanabilir bilgi ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

I. Kullanımda seçenekler sunar.
II. Sağ ve sol elin kullanımını dikkate alır, ikisinin de kullanılmasını sağlar.
III. Kullanım hızına uyumluluk sağlar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kullanımda esneklik ilkesinin sağladıkları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ünite 4'te Evrensel Tasarım İlkeleri sıralanmış ve her biri açıklanmıştır. Kullanımda esneklik ilkesi, ürün ve ortam tasarımlarının geniş kişisel tercih ve yetenek yelpazesine hitap etmesini, kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcının hassas ve kesin iş yapmasını kolaylaştırmasını ifade eder. I. Kullanımda seçenekler sunar (Doğru). II. Sağ ve sol elin kullanımını dikkate alır (Bu, genellikle esneklik kapsamında değerlendirilir, ancak Ünite 5'te "Kullanımda Esneklik" tanımında "kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak" denilmektedir. III. Kullanım hızına uyumluluk sağlar (Doğrudan bu şekilde geçmez, ancak esneklik genel olarak farklılaşmış kullanım biçimlerine uyum sağlamaktır). Ünite 4'te Kullanımda Esneklik ilkesi, "kullanım metodu ile ilgili seçenekler sunarak kullanıcıların hassas ve kesin iş yapmasını, kullanıcıların kendilerine uygun tercih yapmalarını kolaylaştırmaktadır" şeklinde tanımlanmıştır. Bu, I numaralı ifadeyi destekler. II numaralı ifade, özellikle Ünite 5'te "Kullanımda Esneklik" başlığı altında, "mekânsal çözümlerde kullanıcı tercihine göre sunulan alternatifler" ve ergonomik yapılarla rahatlık sağlama bağlamında esneklik kapsamına girer. Ünite 4'teki tanıma göre I kesinlikle doğrudur. II ve III daha genel ifadelerdir ancak esneklik, çoklu modaliteyi (sağ/sol el) ve hızı da kapsar. Ünite 4'te (s.4) Kullanımda Esneklik başlığı altında, "mekânsal çözümlerde kullanıcı tercihine göre sunulan alternatifler ile her gün kullandığımız bilgisayar klavyelerindeki tuşların ergonomik yapısı kullanımı rahatlatmaktadır" denir. Kullanım hızı genellikle diğer ilkelerle (örneğin Düşük Fiziksel Çaba) ilişkilidir. Ancak, "Kullanımda Esneklik" ilkesi, bir işi yapmanın birden fazla yolunu sunar (el, hız vb.). Sorunun bağlamı Ünite 4'teki genel tanımlamaları içeriyorsa, I ve II esnekliğin temel göstergeleridir. II, örneğin, bir görevi hem sağ hem de sol elle yapabilme seçeneği sunulması anlamına gelir. Bu ilke genellikle çoklu girdi/çıktı yollarını ve kullanım varyasyonlarını kapsar. I ve II bu ilkeyle güçlü bir şekilde ilişkilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Dijital teknolojilerin karmaşıklığı, düşük gelir, işsizlik, eşlik eden sağlık sorunları, düşük sosyal statü, engel durumları ve sınırlı eğitim fırsatları gibi faktörlerin internet kullanımını sınırlandırması nedeniyle bireylerin sosyal dışlanma yaşamasına ne ad verilir?

Dijital Katılım

Siber Zorbalık

Dijital Uçurum

Dijital Obezite

Dijital Farkındalık

Açıklama:

Ünite 4'te, 'Dijital Uçurum' başlığı altında, Dijital teknolojilerin karmaşıklığı, düşük gelir, işsizlik, eşlik eden sağlık sorunları, düşük sosyal statü ve sınırlı eğitim fırsatlarının birleşmesiyle birlikte İnternete erişim ve/veya İnternet kullanımı sınırlı olan bir dijital dışlanmayla ilişkilendirildiği belirtilmiştir. Bu durumun bireylerde sosyal dışlanma yaşamasına neden olduğu ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Bir haber sitesinde çok sayıda metin, resim, video ve fotoğraf çok hızlı şekilde değişmekte ve her içerik birlikte görüntülenebilmektedir. Yukarıdaki örnek dijital ortamın aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile ilişkilidir?

Yaygınlık

Yakınsaklık

Bağlantısallık

Akışkanlık

Asimetriklik

Açıklama:

Ünite 4'te dijital ortamların özellikleri (Yakınsaklık, Bağlantısallık, Çeşitlilik, Yaygınlık, Algoritmik akış, Asimetriklik, Akışkanlık) listelenmiştir. Bir haber sitesinde çok sayıda metin, resim, video ve fotoğrafın hızlı değişmesi ve her içeriğin birlikte görüntülenebilmesi, ortamın içeriği ve etkileşim biçiminin sürekli hareketli ve dinamik olduğunu gösterir. Bu durum, dijital ortamların **Akışkanlık** özelliği ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdaki hizmetlerden hangisi e-erişilebilirlik hizmetleri arasında yer alır?

Telefon rehberi

Bina içindeki renkli bilgilendirme levhaları

Akıllı baston

e-Devlet kapısı uygulamasının disleksi eklentisi

VR gözlük

Açıklama:

Ünite 4'te (Sayfa 2, e-Erişilebilirlik başlığı altında) e-erişilebilirlik, e-Devlet üzerinden işlem ve hizmetlerin sunulması sırasında sistemin erişilebilirliğini sağlamakla ilişkilendirilmiştir. e-Erişilebilirlik, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (web tabanlı ve telefon tabanlı hizmetler dahil) herkes için erişilebilir olmasını kapsar. Seçeneklerde e-Devlet uygulamaları, dijital medya, web siteleri (mobil uygulamalar gibi) e-erişilebilirlik kapsamındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Radyo dinlemek ve televizyon izlemek için podcast, youtube, ilgili web sayfaları ya da çeşitli mobil uygulamalar gibi yeni dijital ortamların kullanılabilmesi dijital ortamların aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile İlişkilidir?

Bağlantısallık

Çeşitlilik

Akışkanlık

Yakınsaklık

Geçişlilik

Açıklama:

Radyo dinlemek ve televizyon izlemek için podcast, youtube, ilgili web sayfaları ya da çeşitli mobil uygulamalar gibi yeni dijital ortamların kullanılabilmesi, dijital ortamların 'Yakınsaklık' özelliği ile ilişkilidir (Ünite 4). Yakınsaklık, farklı türdeki içeriklerin tek bir dijital ortamda bir araya gelmesini ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi dijital ortamın özelliklerinden biri değildir?

Akışkanlık

Bağlantısallık

Yakınsallık

Çeşitlilik

Kapsayıcılık

Açıklama:

Ünite 4'te dijital ortamların özellikleri (Yakınsaklık, Bağlantısallık, Çeşitlilik, Yaygınlık, Algoritmik akış, Asimetriklik, Akışkanlık) listelenmiştir. **Kapsayıcılık** bir dijital ortam özelliği olarak listelenmemiştir; kapsayıcılık, erişilebilir tasarımın bir hedefi veya sonucu olarak ele alınır, ortamın kendi teknik özelliği olarak sıralanmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I. Robotlara insansı özellikler kazandırılır. II. İnsan-bilgisayar etkileşimidir. III. Otizmli bireylerde etkililiği sınırlıdır. Yukarıdaki robot teknolojisi ile ilgili bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 4'te, robot teknolojileri için 'insansı özellikler kazandırılır' (Hearingbot örneği), 'insan-bilgisayar etkileşimidir' (genel tanım) ifadeleri geçmektedir. Ancak, robot teknolojileriyle ilgili bilgilerin genelinde otizm (OSB) ile ilgili özel bir kısıtlama veya etkisizlikten bahsedilmemektedir. Aksine, sanal gerçeklik uygulamalarının otizmli bireylerin sosyal uyum becerileri için umut vaat ettiği belirtilmiştir. Bu nedenle III. ifade (Etkililiği sınırlıdır) doğru kabul edilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Akışkanlık

Yaygınlık

Asimetriklik

Bağlantısallık

Yakınsaklık

Açıklama:

Ünite 4'e göre, dijital ortamların özelliklerinden biri 'Çeşitlilik'tir. 'Detaylı sınıflandırmalardan birine göre dijital ortamların özellikleri şunlardır... Çeşitlilik' şeklinde listelenmiştir. Metinde, dijital ortamların; metin, resim, görüntü ve video gibi çok sayıda farklı türde içeriği barındırması çeşitliliğin bir göstergesidir. Ayrıca, bu içeriklerin birlikte (aynı anda) görüntülenebilmesi de bu ortamların dinamik yapısını ve çoklu formatı desteklemesini gösterir.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Sosyal etkileşim ve iletişim becerilerindeki yetersizlikler ile sınırlı, yineleyici davranış örüntüleri, ilgi ya da etkinliklerle kendini gösteren, gelişimin erken dönemlerinde ortaya çıkan ve etkileri yaşam boyu devam eden karmaşık bir nöro-gelişimsel bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Otizm spektrum bozukluğu

Zihin yetersizliği

Gelişimsel yetersizlik

Bedensel yetersizlik

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

Açıklama:

OSB, sosyal etkileşim ve iletişim becerilerindeki yetersizlikler ile sınırlı, yineleyici davranış örüntüleri, ilgi ya da etkinliklerle kendini gösteren, gelişimin erken dönemlerinde ortaya çıkan ve etkileri yaşam boyu devam eden karmaşık bir nöro-gelişimsel bozukluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Çoğu günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsayan hem zihinsel işlevlerde hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıklarla karakterize edilen ve 18 yaşından önce ortaya çıkan bir yetersizlik aşağıdakilerden hangisidir?

Dkkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

Otizm spektrum bozukluğu

Zihin yetersizliği

Bedensel yetersizlik,

dil ve konuşma bozuklukları

Açıklama:

Zihin yetersizliği, çoğu günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsayan hem zihinsel işlevlerde hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıklarla karakterize edilen ve 18 yaşından önce ortaya çıkan bir yetersizliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Gelişimsel yetersizliği olan bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanırken ortaya çıkan ve engelli bireyden kaynaklanmayan sorunlardandır?

Muayene sırasında sağlık personeliyle ortak dikkat sergilemede sınırlılıklar yaşama

Tanımadığı kişilerle uzun süre aynı ortamda bulunmaya bağlı olarak problem davranışlar sergileme

Muayene sırasında sağlık personeliyle iş birliği becerileri sergilemede sınırlılıklar yaşama

Sağlık personeline rahatsızlıklarını tanımlamakta güçlük yaşama

Sağlık personelinin bu bireylere nasıl davranması gerektiği konusundaki bilgi ve deneyim eksiklikleri

Açıklama:

Gelişimsel yetersizliği olan bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanırken yaşadıkları bu güçlükler alanyazında çevresel uyaranlara (ör., tanımadığı kişilerle uzun süre aynı ortamda bulunmak, koku, ses, muayenede kullanılan araç-gereçlerle fiziksel temasta bulunmak vb.) maruz kalmaya bağlı olarak problem davranışlar sergileme (Cuvo, 2010; Ergenekon vd., 2021; Toste, 2018), muayene sırasında sağlık personeliyle ortak dikkat ve iş birliği becerileri sergilemede sınırlılıklar yaşama (Ergenekon vd., 2021; Scarpinato vd., 2010), sağlık personeline rahatsızlıklarını, ağrılarını ifade etmekte ve tanımlamakta güçlük yaşama (Phillips, Morrison ve Davis, 2004; Yıldırım Sarı, 2010), sağlık personelinin bu bireylere nasıl davranması gerektiği konusundaki bilgi ve deneyim eksiklikleri (Bultas, McMillin ve Zand, 2016; Ergenekon vd., 2021; Yıldırım Sarı, 2010), bazı durumlarda sağlık personelinin problem davranış sergileyen bu bireylere sağlık hizmeti sunmaktan kaçınması ya da hizmet sunmayı reddetmesi (Birkan, Krantz ve McClannahan, 2011; Ergenekon vd., 2021), bu bireylere sağlık hizmetleri sunulurken fiziksel (ör., elverişsiz binalar, işaret ve destek sistemlerindeki yetersizlikler vb.) ve yönetsel (ör., randevu bilgilerinde, zamanlamasında, tedavi bilgilendirmesinde yetersizlikler vb.) engeller yaşanması (Phillips, Morrison ve Davis, 2004; Yıldırım Sarı, 2010) olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Gelişimsel yetersizliği olan bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanırken ortaya çıkan ve engelli bireyin sergilediği sorunlardandır?

Sağlık personelinin Gelişimsel yetersizliği olan bireylere sağlık hizmeti sunmaktan kaçınması

Çevresel uyaranlara (ör., koku, ses, muayenede kullanılan araç-gereçlerle fiziksel temasta bulunmak vb.) maruz kalmaya bağlı olarak problem davranışlar sergileme

Gelişimsel yetersizliği olan bireylere sağlık hizmetleri sunulurken fiziksel (ör., elverişsiz binalar, işaret ve destek sistemlerindeki yetersizlikler vb.) engeller yaşanması

Gelişimsel yetersizliği olan bireylere sağlık hizmetleri sunulurken yönetsel (ör., randevu bilgilerinde, zamanlamasında, tedavi bilgilendirmesinde yetersizlikler vb.) engeller yaşanması

Sağlık personelinin bu bireylere nasıl davranması gerektiği konusundaki bilgi ve deneyim eksiklikleri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 5

................toplumdaki tüm bireylerin bağımsız yaşayabilmeleri ve yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılım sağlayabilmeleri için fiziki çevreden, ulaşımdan, bilgi ve iletişim teknolojilerinden ve sistemlerinden, sunulan ürünlerden ve hizmetlerden eşit koşullarda yararlanması, bu bileşenlerin “herkes” için ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır. Boşluğu uygun terimle doldurunuz.

BEP

Özel eğitim hizmeti

ÇÖZGER

Erişilebilirlik

ESKR

Açıklama:

Erişilebilirlik, toplumdaki tüm bireylerin bağımsız yaşayabilmeleri ve yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılım sağlayabilmeleri için fiziki çevreden, ulaşımdan, bilgi ve iletişim teknolojilerinden ve sistemlerinden, sunulan ürünlerden ve hizmetlerden eşit koşullarda yararlanması, bu bileşenlerin “herkes” için ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

................özel eğitim hizmetlerine uygunluğuna karar verilen öğrenciler için sağlanacak özel eğitim hizmetlerinin “nerede, ne zaman, ne kadar süreyle, kimler” tarafından ve “hangi amaçları” gerçekleştirmek üzere uygulanacağını gösteren ve yazılı olarak hazırlanan bir belgedir.
Boşluğu uygun terimle doldurunuz.

BEP

ÖEHY

ÇÖZGER

RAM

ESKR

Açıklama:

BEP özel eğitim hizmetlerine uygunluğuna karar verilen öğrenciler için sağlanacak özel eğitim hizmetlerinin “nerede, ne zaman, ne kadar süreyle, kimler” tarafından ve “hangi amaçları” gerçekleştirmek üzere uygulanacağını gösteren ve yazılı olarak hazırlanan bir belgedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Düşük düzey yardımcı teknolojilere örnektir?

Ses kayıt cihazları

Konuşan sözlükler

PECS

Bas konuş kartları

Akıllı telefonlar

Açıklama:

Düşük düzey yardımcı teknolojiler, genellikle kullanılması için eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan, günlük yaşamda sıkça karşılaşılan, sınıf ortamında da kolaylıkla bulunabilecek teknolojilerdir. Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan düşük düzey yardımcı teknolojiler arasında PECS, etkinlik çizelgeleri, yazı şablonları, görsel zamanlayıcılar (ör. saat), kalem tutma destekleri, fosforlu kalemler, okuma kılavuzları (okunan satırın üstüne yerleştirilerek yalnızca ilgili satırı okumayı sağlar) sayılabilir (Bryant ve Bryant, 2011; Çoklar, Ergenekon ve Odabaşı, 2018; Dell, Newton ve Petroff, 2016; Genç Tosun, 2019).

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi orta düzey yardımcı teknolojilere örnektir?

Etkinlik çizelgeleri

Görsel zamanlayıcılar

Okuma kılavuzları

Okuma kalemleri

Akıllı tahtalar

Açıklama:

Düşük düzey ve yüksek düzey yardımcı teknolojiler arasında olan ve kullanımları günden güne azalmaya başlayan orta düzey yardımcı teknolojiler, daha basit elektronik elemanlar içeren ve yüksek düzey yardımcı teknolojilere kıyasla kullanımı çok daha az eğitim gerektiren cihazlardır. Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan orta düzey yardımcı teknolojiler arasında bas konuş (üzerinde kayıt ve oynatma düğmesi olan, bireyin cihaza kaydedilen sesi dinleyip duyduğu sesi tekrar etmesini sağlayan teknoloji), dil kartları, hesap makineleri, ses kayıt cihazları, konuşan sözlükler, okuma kalemleri sayılabilir (Bryant ve Bryant, 2011; Çoklar, Ergenekon ve Odabaşı, 2018; Dell, Newton ve

Doğru Cevap: D

Soru 9

Gelişimsel yetersizliği olan bireylerin okuma ve yazma becerilerinin gelişmesine yardımcı olan, etkileşimli olarak yeni kelimeler, eş anlamlı sözcükler, kelimelerin anlamları, heceleme ve yazma işlevlerini eğlenceli şekilde gerçekleştirmeyi sağlayan öğretimsel materyaller aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgisayar destekli öğretim

Akıllı tahtalar

Konuşan sözlükler

Konuşma üreten cihazlar

Görsel zamanlayıcılar

Açıklama:

Konuşan sözlükler, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin okuma ve yazma becerilerinin gelişmesine yardımcı olan, etkileşimli olarak yeni kelimeler, eş anlamlı sözcükler, kelimelerin anlamları, heceleme ve yazma işlevlerini eğlenceli şekilde gerçekleştirmeyi sağlayan öğretimsel materyallerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi iletişim, dil ve konuşma becerilerini desteklemek üzere kullanılan yazılımlar/uygulamalardandır?

LOOK2LEARN

SEE READ SAY

HAPPY LITTLE FARMER

LEO’S PAD

İŞLEVSEL OKUMA

Açıklama:

Tablo 5.1 İletişim, dil ve konuşma becerilerini desteklemek üzere kullanılan yazılımlar/uygulamalar

Doğru Cevap: A

Soru 11

"Sosyal etkileşim ve iletişim becerilerindeki yetersizlikler ile sınırlı, yineleyici davranış örüntüleri, ilgi ya da etkinliklerle kendini gösteren, gelişimin erken dönemlerinde ortaya çıkan ve etkileri yaşam boyu devam eden karmaşık bir nöro-gelişimsel bozukluktur" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Gelişimsel yetersizlik

Zihin yetersizliği

OSB

Bireysel farklılık

Bireysel yetersizlik

Açıklama:

OSB, sosyal etkileşim ve iletişim becerilerindeki yetersizlikler ile sınırlı, yineleyici davranış örüntüleri, ilgi ya da etkinliklerle kendinivgösteren, gelişimin erken dönemlerinde ortaya çıkan ve etkileri yaşam boyu devam edenvkarmaşık bir nöro-gelişimsel bozukluktur.
Yanıt C'dir. OSB'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

"Çoğu günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsayan hem zihinsel işlevlerde hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıklarla karakterize edilen ve 18 yaşından"önce ortaya çıkan bir yetersizliktir." tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Otizm spektrum bozukluğu

Zihin yetersizliği

Gelişimsel yetersizlik

Bireysel farklılık

Sosyal etkileşim bozukluğu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 13

Temel tanı ölçütlerinden birinin sosyal iletişimde yaşanan sorunlar olduğu, sahip olan bireylerin iletişimin bileşenleri olan sözel ve sözel olmayan iletişim, konuşma sırasındaki fiziksel yakınlık, konuşana dikkatini yöneltme, yüz ifadesi, ses tonu, dilin mecazi kullanımı, anlatılmak isteneni duygularla ifade etme açısından problemlerinin çeşitlilik gösterdiği yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

OSB

Zihin yetersizliği

Bireysel farklılık

Konuşma bozukluğu

İşitme bozukluğu

Açıklama:

Otizm spektrum bozukluğu yani OSB’nin temel tanı ölçütlerinden birisi sosyal iletişimde yaşanan sorunlardır. OSB olan bireylerin iletişimin bileşenleri olan sözel ve sözel olmayan iletişim, konuşma sırasındaki fiziksel yakınlık, konuşana dikkatini yöneltme, yüz ifadesi, ses tonu, dilin mecazi kullanımı, anlatılmak isteneni duygularla ifade etme açısından problemleri çeşitlilik göstermektedir.
Yanıt A'dır. OSB'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

0-18 yaş aralığındaki bireylere gelişimsel yetersizlik (OSB ya da zihin yetersizliği) tanısı konduğunda bireylere çıkarılan rapor hangisidir?

OSBR

Gelişim raporu

ÇÖZGER

ESKR

E-rapor

Açıklama:

0-18 yaş aralığındaki bireylere gelişimsel yetersizlik (OSB ya da zihin yetersizliği) tanısı konduğunda “Çocuk Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)” çıkartılması gerekir. ÇÖZGER almak için çocuğun bakımını üstlenen kişinin başvuru dilekçesiyle ÇÖZGER düzenlemeye yetkili hastaneye başvuru yapması gerekir. ÇÖZGER raporuyla özel gereksinimli çocuk için evde bakım ücreti, özel tüketim vergisi istisnalı araç alımı, eğitim hakkı, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde sunulan destek özel eğitim hizmetlerinden ücretsiz yararlanma,
şehir içi ulaşımdan ücretsiz yararlanma, elektrik, su, doğalgaz faturalarında indirimden yararlanma, cep telefonu ve internet faturalarında indirimden yararlanma, vergi indirimi gibi haklardan yararlanabilir.
Yanıt C'dir. ÇÖZGER'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

"Bireyin özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için tıbbi tanının yanı sıra Rehberlik Araştırma Merkezinde eğitsel tanılamasının yapılması gerekir. Eğitsel tanılaması yapılarak yerleştirmesi yapılan özel gereksinimli öğrenciler için devam ettikleri okul ve kurumlarda .......................... hazırlanır."
İfadesinde boşluğa gelmesi gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyselleştirilmiş eğitim programı

Zihinsel yetersizlik teşhisi

ÇÖZGER

Gelişimsel yetersizlik tanısı

OSB tanılaması

Açıklama:

Bireyin özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için tıbbi tanının yanı sıra Rehberlik Araştırma Merkezinde (RAM) eğitsel tanılamasının yapılması gerekir. Eğitsel tanılaması yapılarak yerleştirmesi yapılan özel gereksinimli öğrenciler için devam ettikleri okul ve kurumlarda bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanır. Ülkemizde özel gereksinimli bireyler için BEP hazırlanması yasal bir zorunluluktur.
Yanıt A'dır. Bireyselleştirilmiş eğitim programıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Özel eğitim hizmetlerine uygunluğuna karar verilen öğrenciler için sağlanacak özel eğitim hizmetlerinin “nerede, ne zaman, ne kadar süreyle, kimler” tarafından ve “hangi amaçları” gerçekleştirmek üzere uygulanacağını gösteren ve yazılı olarak hazırlanan belge aşağıdakilerden hangisidir?

ÇÖZGER

ESKR

BEP

E-rapor

Tanı raporu

Açıklama:

BEP (bireyselleştirilmiş eğitim programı), özel eğitim hizmetlerine uygunluğuna karar verilen öğrenciler için sağlanacak özel eğitim hizmetlerinin “nerede, ne zaman, ne kadar süreyle, kimler” tarafından ve “hangi amaçları” gerçekleştirmek üzere uygulanacağını gösteren
ve yazılı olarak hazırlanan bir belgedir.
Yanıt C'dir. BEP'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan görsel desteklerden biridir?

Avatarlar

Robotlar

Etkinlik çizelgeleri

Sınav kağıtları

Artırılmış gerçeklik

Açıklama:

Fiziksel çevrenin gelişimsel yetersizliği olan öğrencilere göre düzenlenmesinin yanı sıra bu bireyler için öğretim sürecinde görsel desteklerden yararlanılabilir. Görsel destekler; ortak dikkat, konuşmayı teşvik etme, iletişimi başlatmayı kolaylaştırma, hatırlamayı teşvik etme, dikkat geliştirme ve sosyal başlatmayı harekete geçirmek amacıyla kullanılır. Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle yaygın olarak kullanılan görsel destekler; etkinlik çizelgeleri, takvimler, kontrol listeleri, renk kodları, görsel senaryolar, grafik düzenleyiciler/şemalar,
kural hatırlatıcı kartlar, resim ve fotoğraflar, resim değiş tokuşuna dayalı materyaller (Picture Exchange Communication System [PECS]), güç kartları (power cards), resimli sosyal beceri kitapları, sosyal öyküler ve videoyla model olma olarak sıralanabilir.
Yanıt C'dir. Etkinlik çizelgeleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Bas konuş, dil kartları, hesap makineleri, ses kayıt cihazları, konuşan sözlükler, okuma kalemleri aşağıdaki yardımcı destek teknolojilerinden hangisine örnektir?

Basit düzey yardımcı teknolojiler

Düşük düzey yardımcı teknolojiler

Orta düzey yardımcı teknolojiler

İleri düzey yardımcı teknolojiler

Yüksek düzey yardımcı teknolojiler

Açıklama:

Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan orta düzey yardımcı teknolojiler arasında bas konuş (üzerinde kayıt ve oynatma düğmesi olan, bireyin cihaza kaydedilen sesi dinleyip duyduğu sesi tekrar etmesini sağlayan teknoloji), dil kartları, hesap makineleri, ses kayıt cihazları, konuşan sözlükler, okuma kalemleri sayılabilir.
Yanıt C'dir. Orta düzey yardımcı teknolojilerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan PECS, etkinlik çizelgeleri, yazı şablonları, görsel zamanlayıcılar, kalem tutma destekleri, fosforlu kalemler, okuma kılavuzları hangi tür yardımcı teknolojilerdir?

Düşük düzey yardımcı teknolojiler

Orta düzey yardımcı teknolojiler

İleri düzey yardımcı teknolojiler

Uyarlanmış oyuncaklar

Yer değiştirmeyle ilgili teknolojiler

Açıklama:

Düşük düzey yardımcı teknolojiler, genellikle kullanılması için eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan, günlük yaşamda sıkça karşılaşılan, sınıf ortamında da kolaylıkla bulunabilecek teknolojilerdir. Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle kullanılan düşük düzey yardımcı teknolojiler arasında PECS, etkinlik çizelgeleri, yazı şablonları, görsel zamanlayıcılar (ör. saat), kalem tutma destekleri, fosforlu kalemler, okuma kılavuzları (okunan satırın üstüne yerleştirilerek yalnızca ilgili satırı okumayı sağlar) sayılabilir.
Yanıt A'dır. Düşük düzey yardımcı teknolojilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Gerçek dünya ile dijital dünyayı eş zamanlı olarak birleştirerek bir arada gösteren, gerçek ortamlar üzerinde sanal nesneleri görmeyi ve onlarla etkileşime girmeyi sağlayan üç boyut teknolojisi aşağıdakilerden hangisidir?

Avatarlar

Sanal gerçeklik

Artırılmış gerçeklik

Etkileşimli video

Yapay zeka

Açıklama:

Artırılmış gerçeklik, kullanıcının gerçek dünya ortamı üzerine yerleştirilen sanal nesnelerle etkileşime geçtiği uygulamadır. Bir başka deyişle artırılmış gerçeklik, gerçek dünya ile dijital dünyayı eş zamanlı olarak birleştirerek bir arada gösteren, gerçek ortamlar üzerinde sanal nesneleri görmeyi ve onlarla etkileşime girmeyi sağlayan bir üç boyut teknolojisidir. Artırılmış gerçeklik uygulamaları temel olarak sanal gerçeklik tekniklerine dayanmaktadır. Bu bağlamda sanal ve gerçek dünyayı birleştirerek kullanıcıların fiziki dünyaya ait duyusal algılarını geliştirmeyi hedefler. Daha açık bir ifadeyle artırılmış gerçeklik bilgisayar ortamında hazırlanmış sanal nesnelerin çeşitli aygıtlar yardımıyla gerçek dünya üzerine sanki oradaymış gibi yerleştirilmesi olarak tanımlanabilir.
Yanıt C'dir. Artırılmış gerçekliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerin istihdamında yer alan iş hizmetlerinden biri değildir?

İşe girecek bireyleri tespit etme

Mesleki yönlendirme

Kamu veya özel sektörde işe yerleştirme

İş arama becerileri ve mülakat teknikleri eğitimi

Aktif iş gücü programlarına yönlendirme

Açıklama:

Ünite 5'in özetinde, engellilerin istihdamı ile ilgili olarak Madde 572'nin tamamen iş gücüne katılımı ve istihdamı artırmayı hedeflediği belirtilmektedir. İstihdam hizmetleri (işe yerleştirme, yönlendirme, eğitim vb.) bu hedeflerin parçasıdır. Ancak, A şıkkı olan "İşe girecek bireyleri tespit etme" doğrudan iş hizmeti başlığı altında sayılan istihdamın temel adımlarından biri olarak belirtilmemiştir (Örneğin, 11. Kalkınma Planı'nda sosyal hizmetlerin çeşitlendirilmesi, eğitime katılım ve iş gücü piyasasına katılım politikalarının sürdürüleceği belirtilirken, bu şıklar doğrudan bir hizmet başlığı olarak listelenmemiştir). Diğer şıklar (mesleki yönlendirme, işe yerleştirme, eğitim vb.) genellikle istihdam sürecinin parçalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerin istihdamında yer alan iş koçluğu hizmetlerinden biri değildir?

İşe girecek bireyleri tespit etme

İş arama becerileri ve mülakat teknikleri eğitimi

Mesleki yönlendirme

Aktif iş gücü programlarına yönlendirme

Kamu veya özel sektörde işe yerleştirme

Açıklama:

Ünite 5 özetinde engellilerin istihdamına yönelik hizmetler ve destekler ele alınmaktadır. İstihdam, iş gücü piyasasına katılımı içerir ve bu kapsamda mesleki yönlendirme, işe yerleştirme ve iş arama becerileri eğitimi önemlidir. A şıkkı olan "İşe girecek bireyleri tespit etme" doğrudan bir iş koçluğu hizmeti olarak belirtilmemiştir; tespit etme süreci daha çok genel bir değerlendirme veya yönlendirme aşamasıdır. Diğer şıklar (yönlendirme, işe yerleştirme, aktif iş gücü programlarına yönlendirme) istihdam hizmetlerinin parçalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Sabah elimize aldığımız diş fırçamızdan kullandığımız mobilyaya, cep telefonumuzdaki uygulamalardan iş programlarımıza hayatımızın önemli bir kısmı dijital ve somut bazı tasarımlarla girdiğimiz etkileşimlerden oluşur. Doğal olarak bu kullandığımız ürünler bizde bazı duygulara ve davranışlara yol açar. Yukarıdaki etkileşimlerin, duygu ve davranışların toplamına ne ad verilir?

Kullanıcı tasarımı

Kullanıcı dostu

Kullanıcı deneyimi

Kullanıcı düşüncesi

Kullanıcı arayüzü

Açıklama:

Bireyin çevresiyle olan etkileşimleri, kullandığı ürünler ve hizmetler yoluyla duygu ve davranışlarında değişimlere yol açar. Evrensel tasarımın amacı, bu etkileşimleri herkes için pozitif kılmaktır. Ünite 5'te, gelişimsel yetersizliği olan bireylerle ilgili olarak, tasarımın duyular, davranışlar ve öğrenme üzerindeki etkisinden bahsedilmektedir. Ancak sorunun belirttiği gibi, bu etkileşimlerin toplamına verilen genel bir isim, evrensel tasarım ilkeleri bağlamında genel olarak "kullanılabilirlik" veya "erişilebilirlik" ile ilişkilidir. Ancak, verilen seçenekler bağlamında, bu etkileşimlerin sonucunda ortaya çıkan duygusal ve davranışsal tepkiler, tasarımın kullanıcı üzerindeki genel etkisini yansıtır. Ünite 3'te "Görsel İletişim Tasarım Sürecinin Aşamaları" bölümünde "insan merkezli olma"nın öneminden bahsedilirken, Ünite 5'te gelişimsel yetersizlik bağlamında çevresel etkileşimler vurgulanmıştır. Sorunun içeriği en iyi Evrensel Tasarımın genel amacını yansıtmaktadır; ancak spesifik bir terim isteniyorsa, bu etkileşimlerin sonucunda ortaya çıkan davranışsal ve duygusal sonuçlar, tasarımın kullanıcı üzerindeki genel etkisidir. Sorunun formatı, evrensel tasarımın genel hedeflerinden birini (tüm bireylerin kullanımını ve dolayısıyla psikososyal etkilerini) ima etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

I. Robotlara insansı özellikler kazandırılır.
II. İnsan-bilgisayar etkileşimidir.
III. Otizmli bireylerde etkililiği sınırlıdır.
Yukarıdaki robot teknolojisi ile ilgili bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 5'te robot teknolojileri gelişimsel yetersizliği olan bireyler için umut vaat eden uygulamalar olarak geçer. Hearingbot örneği, işitme kayıplı bireylere yardım etmek için tasarlanmış bir robot konseptidir. Robot teknolojileri genellikle insan/insansı özellikler kazandırmaz; daha çok işlevsel destek sağlarlar. Ayrıca, robot teknolojilerinin otizmli bireylerde etkililiği sınırlı olduğuna dair genel bir bilgi metinlerde yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Gelişimsel yetersizliği olan bireylerle yaygın olarak kullanılan; etkinlik çizelgeleri, takvimler, kontrol listeleri, renk kodları, görsel senaryolar, grafik düzenleyiciler/şemalar, kural hatırlatıcı kartlar, resim ve fotoğraflar, resim değiş tokuşuna dayalı materyaller aşağıdaki erişilebilirlik çalışmalarından hangisi kapsamındadır?

Görsel destekler

Müfredat uyarlaması

Öğretim yöntemi uyarlaması

Fiziksel düzenleme

İleri düzey teknoloji

Açıklama:

Ünite 5'te, AÇYE olan bireyler için teknoloji uygulamalarının yaygın kullanım nedenleri sıralanmıştır. Bu nedenlerden biri, 'etkinlik çizelgeleri, takvimler, kontrol listeleri, renk kodları, görsel senaryolar, grafik düzenleyiciler/şemalar, kural hatırlatıcı kartlar, resim ve fotoğraflar, resim değiş tokuşuna dayalı materyaller' gibi materyallerle, özellikle görsel ipuçları sunarak öğrenmeyi destekleyen teknolojilerin kullanımını içerir. Bu tür araçlar, özellikle iletişim ve bilişsel destek bağlamında, 'Yardımcı ve Destekleyici Teknolojiler' başlığı altında ele alınmıştır ve AÇYE'li bireylerin öğrenme, sosyal uyum ve iletişim ihtiyaçlarını destekler.

Doğru Cevap: A

Soru 26

I. Robotlara insansı özellikler kazandırılır.
II. İnsan-bilgisayar etkileşimidir.
III. Otizmli bireylerde etkililiği sınırlıdır.
Yukarıdaki robot teknolojisi ile ilgili bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 5'te robot teknolojisinin (Hearingbot örneği üzerinden) kullanıldığı belirtilmiştir. Robot teknolojileri, yapay zeka ile desteklenir ve insansı özellikler kazandırılabilir (I doğru). Ayrıca, bu teknolojilerin, özellikle işitme engelliler veya diğer gruplar için etkileşimde (konuşma/işaret tanıma) kullanıldığı belirtilmiştir. Otizmli bireyler için sanal gerçeklik uygulamalarının umut vaat ettiği geçse de, robot teknolojisinin otizmdeki etkiliğine dair spesifik bir sınırlama (III) metinde geçmemektedir. Robotların insansı özellikler kazanması (I) ve insan-bilgisayar etkileşimine hizmet etmesi (II) doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Zihin yetersizliğinin tanımında bahsedilen "uyumsal davranışlar"ı kapsayan kategoriler aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Kavramsal-işlevsel-dilsel

İşlevsel-kişiler arası-dil

Akademik-günlük-işlevsel

Kavramsal-sosyal-pratik

Güvenlik-iş/uğraşı-akademik

Açıklama:

Ünite 5'te, Zihin Yetersizliği'nin tanımı verilirken, "Uyumsal davranışlar, bireyin yaşamını bağımsız şekilde sürdürebilmesi için kendi yaş grubunun ve içinde yaşadığı sosyal çevrenin gerektirdiği uygun davranışları sergilemesi için gerekli becerilerdir." şeklinde tanımlanmıştır. Bu uyumsal davranışlar, günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsar. Bu nedenle, doğru kategoriler günlük, sosyal ve pratik becerilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

I ve II

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Ünite 5'te, sosyal destek hizmetleri altında, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından sunulan hizmetler arasında 'Engelli aylığı' ve 'Bakım Hizmetleri' (Evde bakım desteği gibi) yer almaktadır. Muhtaç aylığı ve spor eğitimi desteği spesifik olarak bu başlık altında doğrudan listelenmemiştir, ancak Engelli aylığı ve Evde bakım desteği (Bakım Hizmetleri başlığı altında) ASHB tarafından sunulan desteklerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Belli rutinlere bağlı kalmak, sınırlı ilgi alanlarına sahip olma otizmin aşağıdaki özelliklerinden hangisinde yer alır?

Psikomotor özellikler

İletişimsel özellikler

Bilişsel özellikler

Davranışsal özellikler

Kişisel özellikler

Açıklama:

Ünite 5'te, OSB'nin temel özelliklerinden biri olarak 'sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlar, belli rutinlere katı şekilde bağlılık gösterme, sınırlı ilgi alanları' belirtilmektedir. Bu, soruda verilen 'Belli rutinlere bağlı kalmak, sınırlı ilgi alanlarına sahip olma' ile doğrudan örtüşmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

AAIDD'nin zihin yetersizliği tanımında yer alan uyumsal beceriler aşağıdakilerden hangisidir?

Kavramsal, psikomotor ve iletişimsel davranışlar

Kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal davranışlar

İletişimsel, dilsel ve toplumsal beceriler

Bilişsel, dilsel ve sosyal davranışlar

Bilişsel, psikomotor ve pratik uyumsal davranışlar

Açıklama:

Ünite 5'teki temel kavramlar bölümünde Zihin Yetersizliği (ZY) tanımı verilmiştir: ZY, “çoğu günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsayan hem zihinsel işlevlerde hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıklarla karakterize edilen ve 18 yaşından önce ortaya çıkan yetersizlik” biçiminde tanımlanmıştır. Bu tanıma göre uyumsal beceriler; kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal davranışları içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerin istihdamında yer alan iş koçluğu hizmetlerinden biri değildir?

Aktif iş gücü programlarına yönlendirme

İş arama becerileri ve mülakat teknikleri eğitimi

Kamu veya özel sektörde işe yerleştirme

İşe girecek bireyleri tespit etme

Mesleki yönlendirme

Açıklama:

Ünite 5 özetine göre, ağır ve çoklu yetersizliği olan bireylere (AÇYE) yönelik hizmetler arasında iş koçluğu hizmetleri bulunsa da, bu hizmetler genellikle 'işe yerleştirmeye yardımcı olmak', 'iş ortamında destek olmak', 'iş ortamına adapte olmak', 'iş performansını artırmak' gibi işlevleri kapsar. Metinde açıkça belirtilen ve istihdam hizmetleri kapsamında sayılan (Ancak Ünite 5'te istihdam hizmetleri ayrıntılı olarak listelenmemiştir, Ünite 6'da ise engellilerin istihdamı ile ilgili genel destekten bahsedilmiştir. Ünite 5'te AÇYE'liler için istihdam desteği genel olarak geçmektedir) spesifik bir hizmetin 'iş koçluğu hizmeti değildir' şeklinde dışlanması için net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, genel istihdam desteği, işe yerleştirme ve işe uyum sağlama üzerine odaklanır. Ünite 6'da özel eğitim, sağlık, sosyal ve ekonomik destekler ile yardımcı teknolojiler vurgulanmıştır. İstihdamla ilgili genel destekler varken, şıklardaki spesifik bir hizmetin olmadığına dair doğrudan bir çıkarım yapmak için metin yetersizdir. Ancak, Ünite 5 ve 6 bağlamında, istihdam desteği genellikle işe hazırlık, işe uyum ve işyerinde destekten oluşur. Şıklar tam olarak verilmediği için, en olası çıkarım, sunulan hizmetlerin (eğer şıklar tipik iş koçluğu hizmetlerinden oluşuyorsa) dışındaki bir eylemin (örneğin, iş dışı faaliyetler) bu kategoride yer almayacağıdır. Genel istihdam desteği temel bir hizmettir. Verilen metinlerde doğrudan 'iş koçluğu hizmetleri' başlığı altında bir hizmetin 'değil' olduğunu belirten bir liste yoktur. Ancak, istihdam hizmetleri genellikle mesleki eğitim, işe yerleştirme ve işyerinde destekten oluşur. Metinlerdeki en kapsamlı destekler eğitim, sağlık, sosyal destek ve yardımcı teknolojilerdir. Cevap şıkları olmadan kesin yanıt vermek zordur. Fakat, metinler genellikle hizmetleri listeler ve hangisinin OLMADIĞINI soran şıklar için liste dışı bir öğe aranır. Şıklar olmadan en mantıklı varsayım, istihdam hizmetlerinin genel doğasına aykırı bir seçeneğin doğru cevap olmasıdır. Eğer soru, Ünite 5'teki genel hizmetlere odaklanıyorsa (Sağlık, Eğitim, Erişilebilirlik, Yardımcı Teknolojiler), istihdam desteği de bu kapsamdadır ve iş koçluğu bu desteğin bir parçasıdır. Soruyu cevaplamak için, metindeki hizmet kategorileri dışındaki bir şıkkın (örn. 'Serbest zaman aktivitelerine rehberlik') yanlış olduğunu varsayalım. Ancak, soru istihdam hizmetleri içinden hangisi DEĞİLDİR diye sorduğundan, metinlere bakıldığında, iş koçluğunun tipik olarak işe hazırlama, işe uyum, mesleki beceri geliştirme ve işyerinde destekleri kapsadığı anlaşılır. Listenin dışındaki bir seçenek doğru cevap olacaktır. (Şıklar verilmediğinden, genel bilgiye dayanarak en az kapsayıcı olanı seçmek gerekir. Genel olarak, iş koçluğu hizmetleri işe hazırlık ve işyerinde destekle ilgilidir.)

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi alanyazında yer alan ve özellikle gelişimsel yetersizlik grubundaki OSB olan bireylerle kullanılan güncel teknolojilerden biridir?

Renkli kalemler

Robot teknolojileri

Bilgisayar yazılımları

AH yazı desteği

Ses üreten cihazlar

Açıklama:

Ünite 5, AÇYE olan bireylerle kullanılan güncel teknolojileri listeler. Bu listede 'Robot teknolojileri', 'Sanal gerçeklik uygulamaları (virtual reality)', 'Artırılmış gerçeklik (augmented reality) uygulamaları' ve 'Akıllı kişisel asistanlar (IPAs)' yer almaktadır. Bu teknolojilerin hepsi, AÇYE'li bireylerin sosyal uyum, eğitim ve iletişim becerilerini desteklemek amacıyla kullanılmaktadır. Verilen şıklardan hangisinin bu teknoloji grubuna ait olduğu sorulmaktadır. Robot teknolojileri (Hearingbot konsepti ile örneklenmiştir) bu güncel teknolojilerin temel bir parçasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

AAIDD'nin zihin yetersizliği tanımında yer alan uyumsal beceriler aşağıdakilerden hangisidir?

Kavramsal, psikomotor ve iletişimsel davranışlar

Bilişsel, psikomotor ve pratik uyumsal davranışlar

İletişimsel, dilsel ve toplumsal beceriler

Bilişsel, dilsel ve sosyal davranışlar

Kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal davranışlar

Açıklama:

Ünite 5'teki temel kavramlar bölümünde Zihin Yetersizliği (ZY) tanımı verilmiştir: ZY, “çoğu günlük, sosyal ve pratik becerileri kapsayan hem zihinsel işlevlerde hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıklarla karakterize edilen...” olarak tanımlanır. Bu bağlamda uyumsal beceriler; **Kavramsal, sosyal ve pratik uyumsal davranışları** kapsar.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Dış ya da orta kulaktaki herhangi bir nedenle ses dalgalarının iç kulağa iletilememesinden kaynaklanan işitme kaybı türü aşağıdakilerden hangisidir?

İletimsel İşitme Kaybı

Duyu-Sinirsel İşitme Kaybı

Merkezi İşitme Kaybı

Orta Derecede İşitme Kaybı

Hafif Derecede İşitme Kaybı

Açıklama:

İletimsel işitme kaybı, dış ya da orta kulaktaki herhangi bir nedenle ses dalgalarının iç kulağa iletilememesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Saf ses odyometri testi olarak isimlendirilen test sırasında odyolog, iki kulağa da sırayla tek bir ........... ve farklı ......... sesler gönderir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?

frekansta / şiddette

şiddette / frekansta

seferde / konuşma alanına

şiddette / konuşma alanına

konuşma alanına / frekansta

Açıklama:

Saf ses odyometri testi olarak isimlendirilen test sırasında odyolog, iki kulağa da sırayla tek bir frekansta ve farklı şiddette sesler gönderir. Kişinin her frekansta işitebildiği en düşük şiddetteki ses odyogram üzerinde işaretlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

İşitme engeli ile dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin kişisel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla konuşma dilinden farklı, belli bir sistem içinde el ve vücut hareketleriyle mimiklerin kullanıldığı görsel bir dil olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İşaret Dili

Tüm İletişim

Parmak Alfabesi

İşitsel Sözel Yöntem

Alternatif İletişim Yöntemi

Açıklama:

İşaret dili, işitme engeli ile dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin kişisel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla konuşma dilinden farklı, belli bir sistem içinde el ve vücut hareketleriyle
mimiklerin kullanıldığı görsel bir dildir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

İşitme kayıplı bireylerin cihazının ve cihazın iç ayarlarının işitme kayıplı bireyin işitme kaybı özelliklerine uygun olması olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Uygun Cihazlandırılma

Erken Cihazlandırılma

İşitme Kaybı Derecesi

Cihaz Takma Yaşı

Cihaz Takma Süresi

Açıklama:

Uygun cihazlandırılma, cihazın ve cihazın iç ayarlarının işitme kayıplı bireyin işitme kaybı özelliklerine uygun olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Özel gereksinimli bireylerin, engelli kimlik kartı alabilmeleri için ......... ve üzerinde engelli olduklarını Sağlık Kurulu Raporu ile belgelemeleri gerekir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

% 35

% 40

% 45

% 50

% 60

Açıklama:

Özel gereksinimli bireylerin, engelli kimlik kartı alabilmeleri için %40 ve üzerinde engelli olduklarını Sağlık Kurulu Raporu ile belgelemeleri gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

İşitme engelli bireylerin eğitim hizmetleri ve desteklerine erişimleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

İşitme kayıplı bireyler, özel eğitim okulları ve kaynaştırma ortamında eğitim alırlar.

Eğitsel değerlendirme ve tanılama, RAM’larda Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılır.

Kaynaştırma uygulamalarında sadece öğrenciye destek eğitim hizmeti sağlanır.

Öğrencinin ihtiyacına uygun fiziksel koşulların sağlanmasından okul yönetimi sorumludur.

Okul dışı destek hizmetler, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerince sağlanır.

Açıklama:

Etkili kaynaştırma uygulamalarının gereği olarak işitme kayıplı öğrenciye verilecek destek hizmetlerin yanı sıra sınıf, alan ve meslek öğretmenlerine de kaynaştırma destek eğitim hizmetleri sağlanmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

'Özel gereksinimli öğrencilere etkili eğitim sağlanabilmesi amacıyla engel tür ve düzeyleri doğrultusunda sınıf ortamlarının, ders süreçlerinin, eğitim materyallerinin ve sınavların öğrencilerin gereksinimlerine uygun olarak düzenlenmesi' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Uyarlama

Destek Eğitim

En Az Kısıtlayıcı Ortam

Odyogram

Alternatif İletişim

Açıklama:

UYARLAMA: Özel gereksinimli öğrencilere etkili eğitim sağlanabilmesi amacıyla engel tür ve düzeyleri doğrultusunda sınıf ortamlarının, ders süreçlerinin, eğitim materyallerinin ve sınavların öğrencilerin gereksinimlerine uygun olarak düzenlenmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İşitme engelli bireyler için yardımcı ve destekleyici teknolojiler ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

İşitme cihazları, koklear implantlar, beyin sapı implantları ve yardımcı işitme sistemleri gibi cihazları içerir.

Yardımcı işitme sistemleri mesafe, arka plan gürültüsü ve yankıyı tamamen ortadan kaldırır.

İşitmeyi destekleyen sistemler mekânın büyüklüğüne, konfigürasyonuna veya bireyin ihtiyacına göre seçilir.

Yardımcı işitme sistemlerinden bazıları büyük ortamlarda bazıları ise küçük ortamlarda ve birebir görüşmeler için kullanılır.

FM sistemler öğretmenin sesini aradaki mesafeye bağlı olmadan öğrenciye iletir.

Açıklama:

Yardımcı işitme sistemleri temelde mesafe, arka plan gürültüsü ve yankılanmanın üstesinden gelmek üzere geliştirilmişlerdir. Tamamen ortadan kaldırması söz konusu değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sesleri yükseltmek için elektromanyetik alanlar oluşturan yardımcı işitme sistemlerine ne isim verilmektedir?

İndüksiyon Döngü Sistemleri

FM sistemleri

Kızılötesi Sistemler

Kişisel Frekans Modülasyonu

Uyarı Cihazları

Açıklama:

İndüksiyon döngü sistemleri sesleri yükseltmek için elektromanyetik alanlar oluşturan sistemlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

'Tüm ürünlerin ve çevrelerin, uyarlama veya özel tasarım çözümleri gerektirmeden, yaş, beceri ve durum farkı gözetmeksizin pek çok kişi tarafından bağımsız bir şekilde erişilebilir, anlaşılabilir ve kullanılabilir olmasını amaçlayan bir yaklaşım' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Evrensel Tasarım

Tüm Dil Yaklaşımı

Uyarlama

Kaynaştırma

Destek Hizmetler

Açıklama:

Evrensel tasarım; tüm ürünlerin ve çevrelerin, uyarlama veya özel tasarım çözümleri gerektirmeden, yaş, beceri ve durum farkı gözetmeksizin pek çok kişi tarafından bağımsız bir şekilde erişilebilir, anlaşılabilir ve kullanılabilir olmasını amaçlayan bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi "işitme kaybının oluştuğu yere göre yapılan sınıflama"da yer alan işitme kaybı türlerinden biri değildir?

İletimsel işitme kaybı

Duyu-sinirsel işitme kaybı

Karışık tip işitme kaybı

Merkezi işitme kaybı

Geçici işitme kaybı

Açıklama:

İşitme kaybının oluştuğu yere göre yapılan sınıflama dört temel tür içerir:

İletimsel işitme kaybı (dış veya orta kulak kaynaklı),
Duyu-sinirsel işitme kaybı (iç kulak veya işitme siniri kaynaklı),
Karışık tip işitme kaybı (hem iletimsel hem duyu-sinirsel),
Merkezi işitme kaybı (işitsel merkezlerdeki bozukluk).

Geçici işitme kaybı ise süresine göre yapılan bir sınıflamadır, yere göre değil. Bu nedenle bu sınıflamada yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi duyu-sinirsel işitme kaybının nedeni olabilir?

Orta kulakta bulunan kemikçiklerde kireçlenme

Kulak kiri birikimi

İç kulakta yer alan işitme organındaki bozukluk

Dış kulakta daralma

Kulak zarının delinmesi

Açıklama:

Duyu-sinirsel işitme kaybı, iç kulakta yer alan işitme organı (koklea/salyangoz) veya işitme sinirlerinde oluşan bozukluklardan kaynaklanır. Bu nedenle, iç kulaktaki işitme organındaki bozukluk doğru nedendir. Diğer şıklar iletimsel işitme kaybı ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi işitme kaybının derecesine göre yapılan sınıflamada belirleyici olan unsurlardan biridir?

İşitme sinirlerindeki yapısal bozukluk

Sesin kaynağının uzaklığı

Dış kulaktaki anatomik yapı

Sesin şiddeti ve frekansı

Kulağa temas eden ses dalgalarının yönü

Açıklama:

İşitme kaybının derecesi, bireylerin sesin şiddetini (d ve frekansını (Hz) işittikleri düzeylere göre belirlenmektedir. Bu sınıflama odyogram testine dayalı olarak yapılır. Diğer seçenekler işitme kaybının derecesiyle değil, oluş yeri veya başka etkenlerle ilişkilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Ahmet Bey, işitme sorunu yaşadığını fark ederek bir odyoloji merkezine başvurmuştur. Yapılan odyogram testinde, Ahmet Bey’in konuşma seslerinin yer aldığı aşağıdaki şekilde verilen “banana speech” alanının altındaki şiddet ve frekanstaki sesleri algılayamadığı tespit edilmiştir. Odyogram sonucuna göre Ahmet Bey’in özellikle tiz seslerde belirgin kaybı olduğu ve günlük konuşmaları anlamakta zorlandığı belirlenmiştir.
Bu bilgiye göre, Ahmet Bey’in yaşadığı işitme sorunu aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?

Ahmet Bey’in işitme kaybı frekansı değil yalnızca şiddeti etkilemektedir.

Odyogram sonuçlarına göre Ahmet Bey yalnızca bas sesleri işitememektedir.

Ahmet Bey’in işitme kaybı, konuşma seslerinin yer aldığı şiddet ve frekans aralığını kapsamaktadır.

Konuşma sesleri odyogramda alt sınırdaki ses düzeylerinde yer aldığı için sorun yaşanmaktadır.

Ahmet Bey’in odyogramında duyduğu sesler yalnızca çevresel gürültüyle sınırlıdır.

Açıklama:

Odyogramda konuşma sesleri, genellikle belirli bir şiddet (d ve frekans (Hz) aralığında, “banana speech” alanında yer alır. Ahmet Bey’in bu alanın altındaki sesleri duyamaması, onun konuşmaları anlamakta zorlandığını ve işitme kaybının bu alana denk geldiğini gösterir. Bu nedenle doğru açıklama C seçeneğindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Zehra Hanım, son zamanlarda konuşmaları ayırt etmekte zorlandığını fark etmiş ve bir işitme testi yaptırmıştır. Odyogram sonucunda, her iki kulağında da işitme seviyesinin 98 dB HL olduğu belirlenmiştir. Bu bilgiye göre Zehra Hanım’ın işitme kaybı aşağıdaki sınıflamalardan hangisine girmektedir?

Hafif derece işitme kaybı

Orta derece işitme kaybı

Normal işitme düzeyi

İleri derece işitme kaybı

Çok ileri derece işitme kaybı

Açıklama:

Kitabınızda belirtildiği üzere 96 dB HL ve üzeri değerler çok ileri derece işitme kaybı olarak sınıflandırılır. Zehra Hanım’ın 98 dB HL işitme eşiği bu sınıfa girdiği için doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Özel gereksinimli bireylerin engelli kimlik kartı alabilmeleri için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?

%40 ve üzeri engel oranını gösteren Sağlık Kurulu Raporu

Aile hekiminin onayı

Sosyal hizmet uzmanı raporu

Rehberlik araştırma merkezinden alınan rapor

Nüfus müdürlüğünden alınan onay belgesi

Açıklama:

Özel gereksinimli bireylerin, engelli kimlik kartı alabilmeleri için %40 ve üzerinde engelli olduklarını Sağlık Kurulu Raporu ile belgelemeleri gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Emre, işitme engellidir ve sınıfta dudak okuma yöntemiyle dersi takip etmektedir. Öğretmeni, Emre'nin dersi daha iyi anlayabilmesi için sınıfta her zaman yüzü Emre’ye dönük konuşmakta, önemli kavramları yazılı olarak tahtaya aktarmakta ve sınavlarda yönergeleri yazılı olarak sunmaktadır.
Bu durumda öğretmenin yaptığı uygulamalar aşağıdakilerden hangisiyle en iyi tanımlanır?

Özel eğitim desteği

Bireysel farklılıklara göre öğretim

Uyarlama

Rehberlik hizmeti

Davranışsal müdahale

Açıklama:

Uyarlama; özel gereksinimli bireylerin engel türü ve düzeyine göre sınıf ortamı, ders süreci, materyaller ve sınavların bireysel ihtiyaçlarına uygun olarak düzenlenmesidir.
Emre örneğinde: Öğretmenin yüzünü Emre’ye dönmesi, kavramları tahtaya yazması ve sınav yönergelerini yazılı sunması, Emre’nin işitme engeline yönelik yapılan pedagojik düzenlemelerdir. Bu, uyarlamanın tam karşılığıdır.
Özel eğitim desteği : Bu kavram, genellikle destek eğitim odasında sunulan bireysel ya da küçük grup eğitimini ifade eder ve özel eğitim öğretmeni tarafından verilir. Emre örneğinde ise, sınıf öğretmeni tarafından yapılan ortam ve süreç düzenlemeleri vardır; özel eğitim desteği hizmeti sunulmamaktadır.
Bireysel farklılıklara göre öğretim: Bu kavram genel bir öğretim yaklaşımıdır. Öğrencilerin ilgi, hazırbulunuşluk, öğrenme stili gibi bireysel farklılıklarına göre öğretimin düzenlenmesini ifade eder. Ancak Emre’nin durumu bir özel gereksinimdir (işitme engeli) ve bu nedenle yapılan düzenlemeler bireysel farklılıktan çok uyarlama kapsamındadır.
Rehberlik hizmeti: Rehberlik hizmetleri, öğrencinin duygusal, sosyal ve mesleki gelişimine destek verir. Burada ise öğretim süreci içinde iletişimi kolaylaştırmaya yönelik uygulamalar yapılmaktadır. Bu durum, rehberlik değil eğitimsel uyarlamadır.
Davranışsal müdahale: Bu kavram, öğrencinin istenmeyen davranışlarını azaltmaya veya olumlu davranışları artırmaya yönelik hedefli stratejileri ifade eder.
Emre'nin örneğinde herhangi bir davranışsal sorun yoktur; yalnızca iletişimi kolaylaştırıcı eğitimsel uyarlamalar söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bireylerin mesafe, arka plan gürültüsü ve yankılanma gibi sorunların üstesinden gelmesi için geliştirilen yardımcı işitme sistemlerinden biri değildir?

FM sistemleri

Kızılötesi sistemler

Tele-bobin (T-bobini)

Ses indüksiyon döngü sistemleri

Koklear implant

Açıklama:

FM sistemleri,
Kızılötesi sistemler,
Ses indüksiyon döngü sistemleri,
ve tele-bobin (T-bobini) gibi teknolojiler, özellikle yardımcı işitme sistemleri kategorisine girer.
Bu sistemler, sesleri daha net hale getirerek ortam akustiğinden kaynaklı zorlukların üstesinden gelmek için kullanılır. Koklear implant ise kitapta da belirtildiği gibi temel işitme teknolojilerinden biridir, ancak yardımcı işitme sistemleri kapsamında değildir. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi FM sistemlerinin, sınıf ortamında işitme kayıplı çocuklara sağladığı başlıca desteklerden biri değildir?

Öğretmenin sesi sınıftaki diğer seslerden daha baskın hale gelir

FM sistemi, çocuğun konuşmaları yazıya dökmesini sağlar

Çocuk kendi sesini duyarak ses ayarını yapabilir

İşitme kayıplı çocuk öğretmenin sesini mesafe fark etmeksizin duyabilir

Gürültülü sınıf ortamlarında öğretmenin sesine odaklanmayı kolaylaştırır

Açıklama:

Ünitenizde FM sistemlerinin sağladığı destekler arasında:

Öğretmenin sesini mesafeden bağımsız olarak duyabilme,
Sınıf gürültüsüne rağmen öğretmenin sesinin net duyulması,
Çocuğun kendi sesini kontrol edebilmesi,
Yalnızca öğretmene odaklanabilme

gibi işitsel avantajlar sayılmıştır. Ancak konuşmaları yazıya dökme işlevi FM sistemlerine ait değildir; bu, başka bir tür destek teknolojinin (ör. yazılı betimleme sistemleri veya konuşmadan metne dönüştürücüler) işlevi olabilir. Bu nedenle B seçeneği doğru yanıttır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "Ontenna" teknolojisinin işitme kayıplı bireyler için sağladığı katkılardan biridir?

Sesin vücut yoluyla algılanmasını sağlayarak ritim takibini kolaylaştırmak

İşitme cihazlarının ses ayarlarını otomatik olarak düzenlemek

Dil gelişimini doğrudan ölçmek ve değerlendirmek

İşaret dilinin öğrenilmesini hızlandırmak

Görme engelli bireyler için sesli betimleme sağlamak

Açıklama:

Ontenna, sesi doğrudan duyamayan bireylerin vücut yoluyla sesin titreşimlerini hissetmesini sağlar. Bu özellik, özellikle müzik ve ritim içeren etkinliklerde işitme kayıplı bireylerin ritmi algılama ve taklit etme becerilerine katkı sunar. Ayrıca konuşma, ritim eğitimi ve sanatsal etkinliklerde de olumlu etkiler gözlenmiştir.
Diğer seçenekler Ontenna'nın işlevleriyle doğrudan ilişkili değildir. Bu nedenle A seçeneği doğru cevaptır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi kaynaştırma uygulamalarında kullanılabilecek düzenlemelerden biri değildir?

Videolarda sesli betimleme

Videolarda altyazı kullanımı

Büyük puntolu yazı kullanımı

Küçük puntolu yazı kullanımı

Olguları betimleyen görsel kullanımı

Açıklama:

Ünite 6'ya göre, işitme kayıplı öğrencilerin kaynaştırma ortamlarında eğitim alırken yararlandıkları düzenlemeler ve hizmetler arasında şunlar yer almaktadır: Destek eğitim odası, bireysel eğitim programı (BEP), işiten akranlarıyla aynı sınıfta tam zamanlı veya yarı zamanlı eğitim, yükseköğretimde kontenjanlar ve Engelli Öğrenciler Birimleri desteği. Sorudaki seçenekler: (a) İşiten akranlarıyla aynı sınıfta tam zamanlı eğitim (Var). (b) Destek eğitim odası (Var). (c) BEP hazırlanması ve uygulanması (Var). (d) Rehabilitasyon merkezinde özel eğitim (Rehabilitasyon merkezleri bireysel/grup eğitimi sunar, ancak doğrudan kaynaştırma sınıf düzenlemesi değildir, daha çok destek hizmetidir). Ancak, Ünite 6'da "Destek eğitim odası"ndan bahsedilmiş, bu da kaynaştırmanın bir parçasıdır. Rehabilitasyon merkezinde özel eğitim ise, MEB'e bağlı okulların dışında veya MEB'e bağlı kurumlarda sunulan destek hizmetleridir. Ünite 6'da RAM'da eğitsel tanılama sonrası MEB'e bağlı okul ve kurumlarda BEP uygulandığı ve destek eğitim odasının kullanıldığı belirtilmiştir. Rehabilitasyon merkezinde özel eğitim (destek özel eğitim hizmetleri) de bu kapsamdadır, ancak kaynaştırma uygulaması bağlamında en az kapsayıcı olanı, RAM'da yapılan eğitsel tanılamadan sonraki yerleştirmelerdir. Bu sorunun doğru cevabı muhtemelen, kaynaştırma ortamının temel parçası olmayan bir seçenektir. Ünite 6'ya göre, RAM'da eğitsel tanılamanın yapılması, yerleştirme ve BEP hazırlanması sürecinin bir parçasıdır. "Rehabilitasyon merkezinde özel eğitim" hizmeti ayrı bir destek hizmeti olarak geçmektedir, ancak bu hizmeti alan öğrenciler de kaynaştırma ortamına yerleştirilebilir. Sorunun bağlamı kaynaştırma uygulamalarındaki düzenlemelerdir. (a), (b), (d) kesinlikle kaynaştırma ile ilgilidir. (c) BEP ise kaynaştırma için zorunlu olan düzenleyici belgedir. Bu durumda, seçeneklerin kaynaştırma düzenlemesi olup olmadığına bakılmalıdır. RAM'da eğitsel tanılama (kişinin uygunluğunu belirleyen süreç) kaynaştırma uygulaması değil, yerleştirme öncesi bir adımdır. Bu yüzden (c) şıkkı (RAM'da eğitsel tanılama) uygulama değil, yerleştirme süreciyle ilgili bir adımdır ve en uygun cevap olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

I. Engelli aylığı
II. Muhtaç aylığı
III. Spor eğitimi desteği
IV. Evde bakım desteği
Yukarıda sıralanan sosyal destek hizmetlerinden hangileri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından verilir?

I ve II

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ünite 6'da AÇYE bireylere yönelik ekonomik ve sosyo-kültürel destekler listelenmiştir. Bu destekler arasında: 1. Engelli aylığı (Var), 2. Gelir vergisi indirimi (Var), 3. ÖTV istisnası (Var), 4. Konut vergisi muafiyeti (Var), 5. TOKİ konut kontenjanı (Var), 6. Eğitim/meslek araçları KDV muafiyeti (Var), 7. Toplu taşıma ücretsizliği (Var), 8. Uçuş indirimi (Var), 9. Müze/park ücretsizliği (Var). Sorudaki seçenekler: I. Engelli aylığı (ASHB tarafından verilir). II. Muhtaç aylığı (Metinlerde doğrudan belirtilmemiştir; genellikle sosyal yardımların bir çeşididir ancak ASHB listesinde I olarak sayılan "Engelli aylığı" daha spesifiktir. Muhtaç aylığı listeye girmeyebilir). III. Spor eğitimi desteği (ASHB listesinde doğrudan yok, eğitim veya sosyal hizmetler kapsamında olabilir). IV. Evde bakım desteği (Sosyal/bakım hizmetleri kapsamında yer alır, genellikle ASHB tarafından sağlanır/organize edilir). Ünite 6'da listelenen kesin destekler: Engelli aylığı (I), Gelir vergisi indirimi, ÖTV istisnası, Konut vergisi muafiyeti, TOKİ, KDV muafiyeti, Toplu taşıma, Uçuş indirimi, Müze/park ücretsizliği. "Evde bakım desteği" (IV) genellikle sosyal hizmetlerin bir parçasıdır ve ASHB'nin sorumluluğundadır. "Muhtaç aylığı" (II) ve "Spor eğitimi desteği" (III) listelenen ana maddeler arasında spesifik olarak yer almamaktadır. Ancak, soruda "ASHB Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından verilir?" diye sorulmaktadır. I (Engelli aylığı) ve IV (Evde bakım desteği) kesinlikle bu kapsamdadır. II ve III'ün listede olmaması gerekir. Bu nedenle I ve IV doğru cevap olmalıdır. Liste bağlamında I ve IV'ün işaretlenmesi beklenir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdaki yardımcı teknolojilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireyler için tasarlanmış ürünlerden biridir?

Braille

Blind Cap

Sesli kitap

WeWalk akıllı baston

Sound Shirt

Açıklama:

Ünite 6'da, işitme kayıplı bireyler için kullanılan yardımcı ve destekleyici teknolojiler üçe ayrılmıştır: İşitme teknolojileri, Uyarı cihazları ve İletişim teknolojileri. İşitme teknolojileri başlığı altında işitme cihazları, koklear implantlar, kemiğe monte edilen cihazlar, orta kulak implantları ve beyin sapı implantları sıralanmıştır. Ayrıca FM sistemleri, Kızılötesi sistemler ve Ses indüksiyon döngü sistemleri de yardımcı işitme sistemleri olarak geçmektedir. Sorudaki seçenekler: I. İşitme cihazları (Var). II. Koklear implantlar (Var). III. FM sistemleri (Var). IV. Otomatik kapı sistemleri (Bunlar genellikle fiziksel erişilebilirlik veya uyarı cihazları kapsamında düşünülebilir, ancak doğrudan işitme teknolojisi olarak listelenmemiştir. Ses indüksiyon döngü sistemleri mevcuttur).

Doğru Cevap: E

Soru 24

Yukarıda yardımcı teknolojiler ile ilgili ifadelerden hangileri doğrudur? I. Yardımcı teknolojiler engelli bireylerin günlük yaşam aktivitelerine pratik çözümler sağlar. II. Yardımcı teknolojiler engelli bireylerin işlevsel yeteneklerini artırır, sürdürür veya iyileştirir. III. Yardımcı teknolojiler yalnızca engelli bireyler için geliştirilmiş, sosyal destek hizmetidir. IV. Yardımcı teknoloji bir ekipman parçası, bir yazılım programı veya bir ürün sistemdir.

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Yardımcı ve Destekleyici Teknolojiler, özel gereksinimli bireylerin yaşam becerilerini desteklemek, geliştirmek ve sürdürmelerini sağlamak amacıyla kullanılan her türlü araç-gereç, ürün, sistem, hizmet olarak tanımlanır (Ünite 6). İfadeler I, II ve IV doğrudur. I doğru çünkü yardımcı teknolojiler pratik çözümler sağlar (Ünite 6). II doğru çünkü amaç işlevsel yapabilirlikleri artırmak, sürdürmek, desteklemek ve geliştirmektir (Ünite 6). IV doğru çünkü yardımcı teknolojiler araç, ekipman, servis veya ürün sistemidir (Ünite 6). İfade III yanlıştır çünkü yardımcı teknolojiler sadece sosyal destek hizmeti değildir; aynı zamanda fiziksel, bilişsel ve iletişimsel işlevleri destekleyen araçlardır ve sadece engelli bireylere özgü değildir (Ünite 6).

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bireyler için tasarlanan erişilebilir tasarım uygulamalarından biri değildir?

Yapay zekalı beyaz baston

Ontenna giyilebilir teknoloji

Commu konsept cihazı

HearWear Projesi

Hearingbot yapay zeka destekli robot

Açıklama:

İşitme kayıplı bireyler için tasarımlar genellikle sese erişimi artırmaya veya görsel/titreşimsel uyarılar sağlamaya odaklanır. "Ontenna" titreşim ve ışık kullanarak ses özelliklerini iletirken, "Hearingbot" sesi metne çevirir. "DeafSpace" uygulamaları iletişime odaklıdır. "Akıllı kişisel asistanlar (IPAs)" (Ünite 5) ise gelişimsel yetersizliği olan bireylerin öğrenme ve iletişimini desteklemek için tasarlanmıştır ve spesifik olarak işitme kaybına yönelik erişilebilir tasarım uygulaması olarak sayılmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi erişilebilirliğin eğitim boyutuyla ilgili konularından biridir?

Okul binasında rampa kullanılması

Teknolojik araçların temin edilmesi

Sınıf ortamında taşınabilir koltuk kullanılması

Müfredatın uyarlanması

Sınıf ışık düzeyinin uyarlanması

Açıklama:

Ünite 6'da, işitme kayıplı öğrencilerin eğitiminde, dil ve iletişim sınırlılıkları nedeniyle özel hazırlanmış ders programlarına, materyallere ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyduğundan bahsedilmektedir. Ayrıca, okul müfredatının tüm öğrencilerin erişimine uygun hale getirilmesi gerektiği de vurgulanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

I. İşitme kayıplı bireylere acil durumda hizmet sunan Sağlık Bakanlığı Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) hizmet vermektedir.
II. Sadece işitme kayıplı bireylere özel acil servisler kurulmuştur.
III. 112 acil servisinde özel TİD tercümanları görevlendirilmiştir.
İşitme kayıplı bireylere sunulan sağlık hizmetleriyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 6'ya göre, işitme kayıplı bireylerin acil durumlarda hızlı ve etkili sağlık hizmetlerine ulaşabilmelerini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) hizmet vermektedir (I. doğru). II ve III numaralı ifadeler metinde yer almamaktadır; ESİM tüm acil durumlar için değil, işitmeye özel iletişim desteği sağlamak amacıyla kurulmuştur ve TİD tercümanları 112'de görevlendirilmiş olabilir, ancak bu metinde belirtilen bir bilgi değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

I. Meslek yüksekokullarının odyometri programından mezun olanlar yapabilir.
II. Ölçümü yapanlara odyometri teknikeri adı verilir.
III. Odyologlar ölçüm aşamasına dahil olmaz.
Odyogram ölçümüyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/ hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 6'ya göre, odyogram ölçümü bir testtir ve ölçümü yapanlara **odyometri teknikeri** adı verilir. İşitme cihazları ve implantların maliyetlerinin bir kısmı SGK tarafından karşılanır. Ölçümü yapanlar genellikle tekniklerdir. Odyologlar, tanı ve rehabilitasyon süreçlerinde yer alırken, ölçümün teknik kısmında teknikerler daha çok yer alır. I. ifade (program mezuniyeti) ve II. ifade (tekniker adı) doğrudur. III. ifade ise (odyologların ölçüm aşamasına dahil olmaması) genellikle yanlıştır, çünkü odyologlar tanı ve değerlendirmede aktif rol oynarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 29

İç kulakta yer alan işitme organı (koklea veya salyangoz) ya da beyne giden işitme sinirlerindeki bozukluk sonucu oluşan işitme kaybı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezi işitme kaybı

İletimsel işitme kaybı

Karışık tip işitme kaybı

Duyu-sinirsel işitme kaybı

Şiddetli işitme kaybı

Açıklama:

İşitme kaybının oluştuğu yere göre yapılan sınıflamada; İletimsel işitme kaybı dış veya orta kulaktaki bir nedenle ses dalgalarının iç kulağa iletilememesidir. Duyu-sinirsel işitme kaybı ise, iç kulakta yer alan işitme organı (koklea veya salyangoz) ya da beyne giden işitme sinirlerindeki bozukluk sonucu oluşur (Ünite 6). Bu tanıma uyan seçenek Duyu-sinirsel işitme kaybıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi ses çıkışlı (konuşma üreten) iletişim araçlarından biridir?

VOCA

Akıllı saat

WeWalk

Beyaz baston

İşitme cihazı

Açıklama:

Ünite 6'da Ses Çıkışlı İletişim Araçları (VOCA), konuşma üreten cihazlar olarak adlandırılır ve konuşma üreten yüksek teknolojili ADİ cihazlarıdır. Bu sistemler, kullanıcı için sentezlenmiş veya sayısallaştırılmış ses üretir (Ünite 6, İletişim Teknolojileri).

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bireylerin dil ve iletişim düzeylerini etkileyen etmenlerden biri değildir?

İşitme Kayıplı Bireyin Fiziksel Özellikleri

İşitme Kayıplı Olma Yaşı ve İşitme Kaybının Derecesi

Cihaz Takma Yaşı ve Süresi

Eğitim Ortamı ve Yaklaşımı

Ailenin Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Düzeyi

Açıklama:

Ünite 6'da, 'İşitme Kayıplı Bireylerin Dil ve İletişim Düzeylerini Etkileyen Etmenler' başlığı altında; işitme kaybı yaşı ve derecesi, cihaz takma yaşı ve süresi, eğitim ortamı ve yaklaşımı, ailenin eğitim ve sosyo-kültürel düzeyi ve bireyin zekâ düzeyi sıralanmıştır. Bu listede 'Maddi imkanlar' veya doğrudan 'gelir düzeyi' belirtilmemiştir (Ailelerin sosyo-kültürel düzeyi belirtilmiş olsa da, doğrudan maddi imkanlar tek başına bir etmen olarak listelenmemiştir).

Doğru Cevap: A

Soru 32

İç kulakta yer alan işitme organı (koklea veya salyangoz) ya da beyne giden işitme sinirlerindeki bozukluk sonucu oluşan işitme kaybı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Karışık tip işitme kaybı

Duyu-sinirsel işitme kaybı

Merkezi işitme kaybı

Şiddetli işitme kaybı

İletimsel işitme kaybı

Açıklama:

Ünite 6'da, işitme kaybının oluştuğu yere göre yapılan sınıflamalar arasında, 'Duyu-sinirsel işitme kaybı, iç kulakta yer alan işitme organı (koklea veya salyangoz) ya da beyne giden işitme sinirlerindeki bozukluk sonucu oluşur.' şeklinde tanımlanmaktadır. Bu, soruda bahsedilen durumu tam olarak karşılamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Özel gereksinimli bireylerin, engelli kimlik kartı alabilmeleri için engel oranı en az yüzde kaç olmalıdır?

%20

%30

%40

%50

%40

Açıklama:

Ünite 6'da, özel gereksinimli bireylerin engelli kimlik kartı alabilmeleri için Sağlık Kurulu Raporu'nda **%40 ve üzerinde** engelli olduklarını belgelemeleri gerektiği belirtilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Özel gereksinimli öğrencilerin ihtiyacına uygun olarak eğitim aldıkları sınıf dışı eğitim ortamına ne ad verilir?

Bütünleştirme ortamı

Kaynaştırma sınıfı

Destek eğitim odası

Kaynaştırma odası

Özel eğitim sınıfı

Açıklama:

Ünite 6'ya göre, işitme kayıplı bireylerin yarı zamanlı kaynaştırma uygulamaları sırasında, özel gereksinimli öğrencilere ihtiyaçlarına göre hazırlanmış ders planı ve materyallerle bireysel destek eğitim aldıkları sınıf dışı eğitim ortamına 'destek eğitim odası' adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi ACYE olan bireylerin seyahat ve ulaşım araçlarında kullandıkları yardımcı teknolojilerden biridir?

Karşıdan karşıya geçişte yardım butonu

Uyarlanmış banyo oturağı

Uyarlanmış tabak

Dokunmatik ekran

Akıllı saat

Açıklama:

Ünite 6'ya göre, işitme kayıplı bireyler telefonlarıyla yazışarak, işaret dili desteğinden yararlanarak görüntülü görüşerek iletişimlerini destekleyebilirler. Ayrıca, mobil telefonlardaki konuşmayı yazıya çeviren ücretsiz uygulamaları da kullanabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Engellilerin haklarına kavuştuğu ilk yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa Sosyal Şartı

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Engelliler Hakkında Kanun

Çocuk Hakları Bildirgesi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Açıklama:

Ünite 6'da, engelliler hakkında yasal düzenlemeler ele alınmıştır. Türkiye'de engellilerin haklarına ilişkin ilk olarak 1/7/2005 tarih 5378 sayılı **Engelliler Hakkında Kanun** ile kavuştuğu belirtilmektedir. Bu kanun, engellilerin haklarını güvence altına alan en kapsamlı yasal düzenlemedir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Erken tanılama ve cihazın tüm gün takılı olması işitme kayıplı bireylerin dil ve iletişimlerini etkileyen aşağıdaki etmenlerden hangisiyle ilişkilidir?

Zeka Düzeyi

Ailenin Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Düzeyi

Eğitim Ortamı ve Yöntemi

Cihaz Takma Yaşı ve Süresi

İşitme Kaybı Olma Yaşı ve İşitme Kaybının Derecesi

Açıklama:

Ünite 6'da işitme kayıplı bireylerin dil ve iletişim düzeylerini etkileyen etmenler arasında işitme kaybının derecesi, cihaz takma yaşı ve süresi, eğitim ortamı ve eğitim yaklaşımı, aile faktörleri ve zeka düzeyi sayılmıştır. Erken tanılama ve cihazın tüm gün takılması, dolayısıyla cihaz takma yaşı ve süresi ile doğrudan ilişkilidir ve dil/iletişim gelişimini etkiler.

Doğru Cevap: D

Soru 38

I. İşitme kayıplı bireylere acil durumda hizmet sunan Sağlık Bakanlığı Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) hizmet vermektedir. II. Sadece işitme kayıplı bireylere özel acil servisler kurulmuştur. III. 112 acil servisinde özel TİD görevlendirilmiştir. İşitme kayıplı bireylere sunulan sağlık hizmetleriyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve III

I ve II

Yalnız II

II ve III

Açıklama:

Ünite 6'da, işitme kayıplı bireylerin acil durumlarda hızlı ve etkili sağlık hizmetine ulaşmasını sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) hizmetinin verildiği belirtilmektedir (I. ifade doğru). Ancak, metinde sadece ESİM'den bahsedilmiş, özel acil servislerin kurulduğuna veya 112'de özel TİD görevlendirildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır (II. ve III. ifadeler doğrulanamaz).

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bireyler için tasarlanan erişilebilir tasarım uygulamalarından biri değildir?

Yapay zekalı beyaz baston

Ontenna giyilebilir teknoloji

HearWear Projesi

Hearingbot yapay zeka destekli robot

Commu konsept cihazı

Açıklama:

Ünite 6'da işitme kayıplı bireyler için işitmeyi destekleyen teknolojiler (işitme cihazları, koklear implantlar vb.), uyarı cihazları (ışık, titreşim vb. kullananlar) ve iletişim teknolojileri (FM sistemleri, telefon uygulamaları vb.) sıralanmıştır. Hearingbot, işitme kayıplı bireylere ev ortamında destek olmak üzere tasarlanmış yapay zekâ destekli bir robottur ve işitme teknolojileri kategorisinde değerlendirilebilir. Ancak, bu listede doğrudan bir 'yapay zekâ destekli robot' yerine, daha çok işitme cihazları, implantlar, uyarı/iletişim araçları belirtilmiştir. Hearingbot, işitme kaybı/destek teknolojileri arasında sayılan bir konsept olsa da, seçeneklerdeki diğer araçlar daha temel ve geleneksel destek teknolojileridir. Ancak en belirgin olarak, seçenekler arasında, sesli/görüntülü/text tabanlı iletişim, uyarı ve işitmeyi iyileştirmeye odaklanmıştır. Diğer seçenekler doğrudan bu kategorilerdedir. Bu nedenle, soruda verilen seçenekler bağlamında, Hearingbot (robot) bir 'tasarım uygulaması' olarak geçse de, temel teknoloji grupları (işitme, uyarı, iletişim) dışında bir robotik konsept olması nedeniyle bu listede doğrudan bir 'uygulama' olarak belirtilmemiştir. Fakat sorunun bağlamı 'tasarım uygulamaları' ise, Hearingbot bir uygulamadır. Ancak sorunun odaklandığı temel teknoloji grupları: İşitme, Uyarı, İletişim'dir. Metinde Hearingbot'tan bahsedilmesi onu bu alana sokar. Ancak, en kesin 'değildir' cevabı için, seçeneklerdeki diğer teknolojilerin (FM sistemleri, sesli kitaplar, titreşimli uyarı) doğrudan tanımına uymayan bir robotik sistem olarak ele alınabilir. Verilen seçenekler arasında, Hearingbot'un kendisi bir teknoloji türü olarak (işitme, uyarı, iletişim dışında) robot olarak öne çıkar. Diğerleri ise doğrudan işitme, uyarı veya iletişim kategorilerine girer.

Doğru Cevap: A

Soru 40

İşitme, bir kaynaktan sesin belli bir şiddet ve frekansta enerji olarak dalgalar halinde yayılmasıdır. II. Sesin frekansı bir başka deyişle saniyedeki titreşim sayısına bağlı olarak sesin ince veya kalınlığı (tiz/bas) değişmektedir. III. Histogram, kişinin işitebildiği ses miktarını ve iki kulaktaki işitme kaybını gösteren bir grafiktir. İşitme süreciyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İşitme, bir kaynaktan sesin belli bir şiddet ve frekansta enerji olarak dalgalar halinde yayılmasıyla başlar, bu nedenle I. ifade doğrudur. Sesin frekansının saniyedeki titreşim sayısına bağlı olarak ince veya kalınlığının değişmesi (tiz/bas) doğrudur, bu nedenle II. ifade doğrudur. Odyogram ise kişinin işitebildiği ses miktarını ve iki kulaktaki işitme kaybını gösteren bir grafiktir (Ünite 6). Histogram, frekans dağılımını gösteren bir grafik türüdür, işitme ölçümüyle ilgili değildir. Bu nedenle III. ifade yanlıştır. Sonuç olarak I ve II doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bireyler için yardımcı ve destekleyici teknolojiler kategorilerinden "işitme teknolojileri" içinde yer alır?

Ses tanıma yazılımı

Işıklı kapı zili

Uyarı alarm sistemleri

Sanal klavye

FM sistemleri

Açıklama:

Ünite 6'da yardımcı ve destekleyici teknolojiler üç ana kategoriye ayrılmıştır: İşitme teknolojileri, Uyarı cihazları ve İletişim teknolojileri. İşitme teknolojileri; işitme cihazları, koklear implantlar, kemiğe monte edilen işitme cihazları, orta kulak implantları, beyin sapı implantları ve yardımcı işitme sistemlerini (FM, Kızılötesi ve Ses indüksiyon döngü sistemleri) içerir. Bu seçenekler arasında 'işitme cihazları' ve 'FM sistemleri' bu kategoriye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

I. Meslek yüksekokullarının odiyometri programından mezun olanlar yapabilir. II. Ölçümü yapanlara odiyometri teknikeri adı verilir. III. Odyologlar ölçüm aşamasına dahil olmaz. Odyogram ölçümüyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Odyogram, işitme kaybı derecesini ölçen bir testin grafiğidir. Ünite 6'da, işitme düzeyi odyogram testi ile ölçülmektedir denilmektedir, ancak ölçümü yapan kişilerin unvanları (odyolog, odiyometri teknikeri vb.) veya ölçümün kimler tarafından yapılabileceğine dair detaylı bilgi metinde yer almamaktadır. Metinde sadece odyogramın ne olduğu tanımlanmaktadır: 'Odyogram, kişinin işitebildiği ses miktarını ve iki kulaktaki işitme kaybını gösteren bir grafiktir.' Bu nedenle, unvanlar veya ölçüm aşamasına dahil olmayanlar hakkında kesin bir yargıya varmak metindeki bilgilerle mümkün değildir. (Ancak genel bilgi olarak odyogram ölçümünü Odyologlar yapar, bu nedenle III'ün yanlış olduğu varsayılabilir, ancak metinde bu bilgi net olarak yok. I ve II hakkında bilgi yok.) Sağlanan metinlere dayanarak, III. ifadenin ('Odyologlar ölçüm aşamasına dahil olmaz') yanlış olduğu çıkarımı yapılamaz çünkü odyologların rolü belirtilmemiştir. Ancak, kesin bilgi içermeyen I ve II'yi doğru kabul etmek için bir neden yoktur. Metin sadece tanımı verir, yapanları değil. Bu durumda, net bilgiye dayalı yorum yapmak zordur, ancak sadece tanımın doğru olduğu bilgisi kesindir. Eğer sorunun cevabı I, II ve III'ten bir veya birkaçı ise, en güvenli cevap, metinde açıkça yer almayan çıkarımlardan kaçınmaktır. Ancak, verilen metinlere göre hangisinin doğru olduğu net olarak belirlenememektedir. (Soru 112'deki gibi net bir doğru/yanlış ifadesi yok. Bu tür sorularda genellikle sadece tanımın geçtiği kısımlar baz alınır.) Verilen metin sadece odyogramın tanımını içerir. Bu nedenle I ve II hakkında bilgiye dayalı kesinlik yoktur.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Baş çevrilmeden ve gözler oynatılmadan görülebilen sağ ve sol, yukarıda ve aşağıda kalan tüm alana ne denir?

Az Gören

Görme keskinliği

Görme alan

Az gören

Hepsi

Açıklama:

Görme alanı, baş çevrilmeden ve gözler oynatılmadan görülebilen sağ ve sol, yukarıda ve aşağıda kalan tüm alandır. Normal görme alanı yaklaşık 180 derecedir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Beynin doğum sırasında oksijensiz kalması, prematüre doğum gibi nedenlerle kortikal görme yetersizliği ortaya çıkmasına ne denir?

Göz tansiyonu (Glokom)

Kortikal görme yetersizliği

Maküler dejenerasyon

Optik sinir atrofisi

Prematür retinopatisi

Açıklama:

Kortikal görme yetersizliği: Beynin doğum sırasında oksijensiz kalması, prematüre doğum gibi nedenlerle kortikal görme yetersizliği ortaya çıkabilir. Kortikal görme yetersizliğinde görme alanı problemleri de
ortaya çıkabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Hangi algının, duyular tarafından sağlanan bilgileri birleştiren, genel bir anlam kazandıran bütünleştirici bir rolü vardır?

İşitsel

Görsel

Tatsal

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Görsel algının, duyular tarafından sağlanan bilgileri birleştiren, genel bir anlam kazandıran bütünleştirici bir rolü vardır. Görsel uyarıcı yoksunluğu çeşitli gelişim alanlarında (ör., motor, bilişsel, sosyal, dil
ve iletişim) yaşanabilecek problemleri de beraberinde getirebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdaki kavramlardan hangisi yetersizlikten etkilenmiş kişilerin toplumda bağımsız bir yaşam sürdürebilmesi
için diğer kişilerin yararlandığı hak ve olanaklardan eşit şekilde yararlanması gerektiğini vurgulamaktadır?

Bütünleştirme

Ayrıştırma

Bölme

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Bütünleştirme kavramı, yetersizlikten etkilenmiş kişilerin toplumda bağımsız bir yaşam sürdürebilmesi
için diğer kişilerin yararlandığı hak ve olanaklardan eşit şekilde yararlanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Bütünleştirmenin gerçekleştirilmesinde başarılı bir okul yaşamı için akranlarıyla aynı miktarda bilgiye ulaşması ve toplumun yetersizlikten etkilenmiş kişilere bakış açısının olumlu yönde değiştirilmesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Görme yetersizliği olan öğrencilere matematik derslerinde kullanabilmeleri için aşağıdakilerden hangisi kullanılabilmektedir?

Küptaş

Küptaş kasa

Abaküs

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Görme yetersizliği olan öğrencilere matematik derslerinde kullanabilmeleri için erişilebilir matematik araçları
hazırlanmıştır. Küptaş, küptaş kasa ve abaküs kullanılarak işlemler yapılabilir, Braille cetvel, gönye, iletki ile öğrencilerin ölçüm yapmaları sağlanabilir, rulet ve özel hazırlanmış pergelle şekilleri çizmeleri sağlanabilir.
Hepsi

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki uygulamalardan hangisi yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuştur?

JAWS

NVDA

Seeing AI

Window-Eyes

VoiceOver

Açıklama:

“Seeing AI” uygulaması, yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş,
çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan bir uygulamadır. Bu uygulamayla görme yetersizliği olan
kişiler çevrelerindeki tüm görsel ögeleri ses yoluyla algılamaktadırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Az gören kişilerin yazıları ve görselleri büyütmesini sağlayan teknolojilere ne ad verilir?

Optik araçlar

Optik olmayan araçlar

Zoomtext programı

Kapalı devre televizyon sistemleri

Destekleyici teknolojik araçlar

Açıklama:

Destekleyici teknolojik araçlar: Az gören kişilerin yazıları ve görselleri büyütmesini sağlayan teknolojilerdir. Görmeyen kişilerin kullanacağı bazı sesli araçları (ör., sesli terazi, şeker ölçüm cihazı vb.) az gören kişiler de kullanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Tasarımı yapılacak bastonun nasıl olmasına dikkat edilmelidir?

Hafif/Taşınabilir

Elektrikli

İşlemeli

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Erken çocukluk döneminden itibaren denge problemi olan çocukların çevrelerinde bağımsız hareket edebilmeleri için daha kolay kullanabilecekleri baston tasarımları yapılabilir. Tasarımı yapılacak bastonun hafif/taşınabilir olmasına dikkat edilmelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi herkesin kullanabileceği, işlevsel bir tasarımdır?

Yemek yaparken parmakların kesilmesini engelleyen bir aparat tasarlanması

Çamaşır makinesi, mikrodalga fırın gibi makine ve araçların erişilebilir hâle getirilmesi

Bankamatikler, kumandalar, acil durum butonları gibi düzenlemeler de erişilebilir olarak tasarlanması

Müzeler, müzik enstrümanlarının rahat ve erişilebilir kullanımı uygulamaları gibi çok sayıda alanda erişilebilir sanat tasarımları

Hepsi

Açıklama:

Yemek yaparken parmakların kesilmesini engelleyen bir aparat tasarlanması herkesin kullanabileceği,
işlevsel bir tasarımdır. Sıvı seviye gösterge cihazı (Gösterge kupa ya da bardağın kenarına yerleştirilir, bip sesi
çıkana kadar sıvı dökülür.) gibi tasarımlar erişilebilir tasarımlardandır. Ölçü kapları herkes için görselliği
de (Saydam yüzey üzerinde şekiller ve yazıları görmek zordur.) artırılarak dokunsal, sesli olarak erişilebilir
şekilde tasarlanabilir. Depolama alanlarının düzenlenmesi, baharat kapları gibi mutfak düzenlemelerinin
üzerine yapıştırılacak bir barkod ile telefonunu yaklaştırdığında sesli olarak dinleyebileceği ve dokunsal
olarak ayırt etmeyi kolaylaştıracak düzenlemeler tasarlanabilir. Alışveriş yaparken destekleyici teknolojilerde açıklanan Seeing AI gibi yazılım programları erişilebilirliği sağlayacaktır ve ev içi ortamlar için de kişilere kolaylık sağlayacak tasarımlar geliştirilebilir. Görünürlüğü kolaylaştıracak bir tarafı açık renkte diğer
tarafı
Hepsi

Doğru Cevap: E

Soru 10

Görmesi sınırlı ya da göremeyen çocukların hangi duyularını destekleyecek tasarımların üretilmesi büyük önem taşımaktadır?

Dokunsal

İşitsel

Kokusal

Knestetik

Hepsi

Açıklama:

Görme yetersizliği olan çocukların duyularını geliştirmeye yönelik çeşitli çalışmalar yapılmaktadır.
Görmesi sınırlı ya da göremeyen çocukların dokunsal, işitsel, kinestetik, koklama duyularını destekleyecek
tasarımların üretilmesi büyük önem taşımaktadır. Az gören çocukların da görme becerilerini ve diğer duyularını destekleyecek tasarımların üretilmesi gerekmektedir. Bu tasarımlar, çocukların duyularının gelişimini
desteklemenin yanı sıra bilişsel, sosyal, dil ve psiko-motor gelişimlerini de desteklemektedir.
Hepsi

Doğru Cevap: E

Soru 11

"Baş çevrilmeden ve gözler oynatılmadan görülebilen sağ ve sol, yukarıda ve aşağıda kalan tüm alan" ifadesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Görme keskinliği

Kör

Görme alanı

Glokom

Görme

Açıklama:

Görme alanı, baş çevrilmeden ve gözler oynatılmadan görülebilen sağ ve sol, yukarıda ve
aşağıda kalan tüm alandır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Gözle ilgili herhangi bir oluşumun (ör., gözkapağı, iris, retina vb.) doğumsal gelişim kusuru aşağıdakilerden hangisidir?

Katarakt

Kolobom

Glokom

Albinizm

Optik sinir atrofisi

Açıklama:

Kolobom: Gözle ilgili herhangi bir oluşumun (ör., gözkapağı, iris, retina vb.) doğumsal gelişim kusurudur.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan kişiler için geliştirilmiş bir oyundur?

Hentbol

Goalball

Voleybol

Futbol

Ringbol

Açıklama:

Görme yetersizliği olan kişiler için goalball, showdown gibi oyunlar geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi az görenler için geliştirilen yardımcı ve destek teknolojilerinden uzağı görmede kullanılan araçlardan biri değildir?

Ayaklı büyüteçler

Elle tutulan tek gözle kullanılan araçlar (monoküler)

Biyoptik tasarımlar

Teleskoplar

Gözlüğe takılı olan teleskobik cihazlar

Açıklama:

Uzak görme için:
Teleskoplar, Elle tutulan tek gözle kullanılan araçlar (monoküler), Klipsli, gözlüğe takılı olan teleskobik cihazlar, Biyoptik tasarımlar
Yakın görme için: Ayaklı büyüteçler

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi "yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş, çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan" bir uygulamadır?

Perkins Braille daktilo

Biyoptik tasarımlar

Sesli (konuşan) terazi

“Seeing AI”

Zoomtext

Açıklama:

“Seeing AI” uygulaması, yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş, çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan bir uygulamadır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi az görenler için kontrast (şekil-zemin zıtlığı) arttırıcı yardımcı araçlardan biri değildir?

Yazma kılavuzu

Teleskoplar

Keçeli, koyu renk tükenmez kalemler

Nesne ya da baskı üzerinde iyi aydınlatma (lamba)

Satırları koyu çizilmiş kağıtlar

Açıklama:

Kontrast (şekil-zemin zıtlığı) arttırıcı araçlar:

Keçeli, koyu renk tükenmez kalemler,

satırları koyu çizilmiş kağıtlar,

yazma kılavuzu,

nesne ya da baskı üzerinde iyi aydınlatma (lamba)

Uzak görme için: Teleskoplar

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi "ekranın hangi bölümünün büyütüleceğini ve yazı tipi uyarlamalarını belirlemeye olanak veren" bir programdır?

Kapalı devre televizyon sistemleri

Mercekler

Zoomtext

“Seeing AI”

Window-Eyes

Açıklama:

Zoomtext programı, ekranın hangi bölümünün büyütüleceğini ve yazı tipi uyarlamalarını (ör. puntosu, harf dizimi, kalınlık ve koyuluk ayarları sayesinde yazıların kalınlığını ve boşluk ayarlarını istenilen şekle getirme) belirlemeye olanak veren bir programdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi optik araçlar arasında yer alır?

Okuma stantları

Malzemelerle zıtlık sağlanmış doğrama tahtası

Büyük puntolu kitaplar

Büyüteç

Uygun aydınlatma

Açıklama:

Optik olmayan araçlar: Uygun aydınlatma, okuma stantları (Boynunu eğerek okuması boynun ağrımasına ve gölgesinin kâğıda düşerek okumakta zorlanmasına neden olduğu için okuma materyallerini göz seviyesine getirmek amacıyla kullanılır.), şekil-zemin zıtlığı sağlanmış görseller (ör. satırları koyu çizilmiş çizgiler), malzemelerle zıtlık sağlanmış doğrama tahtası, okuma pencereleri, büyük puntolu kitaplar vb. düzenlemeler vardır.
Optik araçlar: Büyüteçten teleskoplara kadar çok çeşitlilik göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi temel bağımsız hareket becerilerindendir?

İşaretler

Bina içi ve bina dışı numaralama sistemleri

Korunma teknikleri

Pusula yönleri

Ölçme becerileri

Açıklama:

Temel bağımsız hareket becerileri; elle duvar takibi, korunma teknikleri, baston becerileri, rehberle yürüme becerileridir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Az gören bireyleri yasal olarak tanımlarken esas alınan en iyi düzeltilmiş görme keskinliği aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

20/20 ve üzeri

20/40 ile 20/100

20/70 ile 20/200

20/200 ve altı

20/400 ve altı

Açıklama:

20/70 ile 20/200 arası en iyi düzeltilmiş görme keskinliği olan bireyler yasal olarak “az gören” kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Ali, 8 yaşında albinizmli bir çocuktur. Gözleri ışığa karşı oldukça duyarlı olduğu için sınıfta pencere kenarında oturmaktan rahatsız olur ve tahtayı görmekte zorlanır. Öğretmeni, Ali’nin bakışlarının sürekli istemsizce hareket ettiğini ve odaklanmakta zorlandığını fark eder. Ayrıca Ali’nin yakından bakarak okuma eğiliminde olduğu görülür.
Ali’de görülen ve bakışlarının istemsizce hareket etmesine neden olan durumun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Miyopi

Nistagmus

Katarakt

Astigmatizma

Renk körlüğü

Açıklama:

Nistagmus, göz kaslarının istemsiz, ritmik hareketleriyle ortaya çıkan bir durumdur. Albinizmli bireylerde sıkça görülür ve kişinin sabit bir noktaya odaklanmasını zorlaştırır. Bu yüzden Ali’nin bakışlarının sürekli hareket etmesi ve odaklanmada güçlük yaşaması, nistagmus belirtisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Yukarıdaki görsel, bir kişinin görüşünü temsil etmektedir. Kişi, karşısındaki insanları seçmekte zorlanmakta, ancak çevresindeki nesneleri daha net görebilmektedir. Özellikle merkezi görüşü bulanık ya da karanlık olarak algılamaktadır.
Bu görme kaybına neden olan en olası durum aşağıdakilerden hangisidir?

Katarakt

Glokom

Diyabetik retinopati

Maküler dejenerasyon

Retinitis pigmentosa

Açıklama:

Maküler Dejenerasyon: Makula, merkezi görmeden sorumlu retina bölgesidir. Maküler dejenerasyon, özellikle yaşa bağlı olarak gelişir ve merkezi görme kaybına yol açar. Görselde olduğu gibi ortada kararma/bulanıklık, çevresel görüşün korunması tipiktir.
Katarakt: Katarakt, göz merceğinin bulanıklaşmasıdır. Görme genel olarak bulanıklaşır, merkezi ya da çevresel bir ayrım yoktur; her şey sisli/flu görünür. Görseldeki gibi sadece merkezi kararma olmaz.
Glokom: Glokomda, genellikle periferik görüş kaybı ön plandadır. Tünel görme olarak tanımlanır; merkez genellikle korunur. Burada ise periferik değil, merkezi görme etkilenmiş.
Diyabetik Retinopati: Diyabetik retinopatide kanamalar, ödemler nedeniyle her alanda düzensiz görme bozuklukları olur. Bazen merkez, bazen çevre etkilenebilir ama genelde düzensiz ve dağınık bir görme kaybı olur. Görseldeki gibi belirgin merkezi kararma olmaz.
Retinitis Pigmentosa: Retinitis pigmentosa’da gece körlüğü ve ilerleyen dönemde periferik görme kaybı tipiktir. Yani merkez korunur, çevre kaybolur (tam ters durum).

Doğru Cevap: D

Soru 23

Yukarıda verilen görsel, bir kişinin görüşünü temsil etmektedir. Kişi, çevresini görmekte zorlanmakta ve yalnızca merkezdeki görüntüyü net olarak algılayabilmektedir. Özellikle gece görüşü de ciddi şekilde bozulmuştur.
Bu duruma en olası neden aşağıdakilerden hangisidir?

Maküler dejenerasyon

Katarakt

Glokom

Diyabetik retinopati

Retinitis pigmentosa

Açıklama:

Retinitis pigmentosa, periferik görme kaybı (tünel görüş) ve gece körlüğü ile karakterizedir.
Glokom da periferik kayba yol açabilir ancak tipik olarak ilerleyici basınç hasarına bağlıdır ve gece körlüğü olmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi, taraf devletlerin görme yetersizliği olan bireylerin erişebilirliğini artırmak için alması gereken önlemler arasında yer almaz?

Kamusal alanlarda Braille ve kabartma yöntemlerini kullanmak

Kamusal hizmetlerde erişim standartlarını belirleyip uygulamak

Engellilerin karşılaştığı erişim sorunlarına yönelik eğitim programları düzenlemek

Engellilerin erişim için yalnızca kendi kaynaklarını kullanmalarını sağlamak

Engelsiz bilgi ve iletişim teknolojilerine uygun sistemler geliştirmek

Açıklama:

Engellilerin erişim için yalnızca kendi kaynaklarını kullanmalarını sağlamak
Alınacak önlemler genellikle engellilerin bağımsızlığına destek olacak kamusal düzenlemeleri içerir; bireyleri yalnız bırakmak amaçlanmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Görme yetersizliği olan bir bireyin bebeklikten yetişkinliğe kadar gelişiminde erken müdahale, çevreyi keşfetme fırsatları, sosyal etkileşim, akademik beceriler ve bağımsız yaşam becerilerinin tümü birbiriyle ilişkilidir.
Bu sürecin bütüncül yapısı dikkate alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi tutarsızdır?

Erken dönemde çevresel etkileşim fırsatlarının sınırlanması, ilerleyen dönemlerde bağımsız yaşam becerilerinin gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Sosyal etkileşimlerin güçlendirilmesi, yalnızca sosyal gelişimi değil, aynı zamanda bilişsel ve iletişim becerilerini de destekler.

Akademik becerilerin kazanılması, bağımsız yaşam becerileriyle doğrudan bağlantılı olmayıp yalnızca okul başarısını etkiler.

Erken dönemde yapılan müdahaleler, daha sonraki dönemlerde gelişimsel sınırlılıkların azaltılmasına katkıda bulunur.

Aile ve uzman desteği olmadan bireyin çevreyi keşfetme davranışlarının gelişmesi sınırlı kalabilir.

Açıklama:

Akademik beceriler (okuma, yazma, matematik) yalnızca okul başarısı için değil, bağımsız yaşamın bir parçası olarak görülür ve bağımsız yaşam becerileriyle ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıda az gören bireyler için kullanılan bazı araçlar ve bu araçların ait oldukları kategori verilmiştir. Her aracın doğru kategorisini seçiniz.

Araç	Kategori Seçenekleri
1. CCTV kapalı devre televizyon	a) Optik araçlar b) Optik olmayan araçlar c) Destekleyici teknolojik araçlar
2. Büyüteçli gözlük
3. Fosforlu bant
4. Siperlikli şapka
5. Satırları koyu çizilmiş kağıt

1c, 2a, 3b, 4b, 5b

1b, 2c, 3b, 4c, 5b

1c, 2b, 3b, 4a, 5a

1a, 2a, 3c, 4b, 5c

1b, 2c, 3a, 4b, 5b

Açıklama:

1 → c, 2 → a, 3 → b, 4 → b, 5 → b

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdaki ifadelerden hangileri, optik olmayan araçların sağladığı desteklerdendir?
I. Okuma sırasında uygun duruşu sağlamak
II. Çevredeki ışık ve parlama koşullarını düzenlemek
III. Görme keskinliğini teleskopla artırmak
IV. Kontrastı artırarak şekil-zemin ayrımını kolaylaştırmak

Yalnız III

I ve II

I, II ve IV

II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

I, II ve IV
I-Okuma sırasında uygun duruşu sağlamak: Okuma standları gibi optik olmayan araçlarla desteklenir.
II- Çevredeki ışık ve parlama koşullarını düzenlemek: Siperlikli şapka, filtreli gözlük gibi optik olmayan araçlarla sağlanır.
III. Görme keskinliğini teleskopla artırmak: Bu, optik bir araçtır; dolayısıyla optik olmayan destek kapsamında değildir
IV- Kontrastı artırarak şekil-zemin ayrımını kolaylaştırmak: Kontrast artırıcı kalemler, çizgili kağıt gibi optik olmayan araçlar bunun için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Herkesin gereksiz çaba, özel muamele ve ayrı çözümlere gerek kalmadan kolayca kullanabileceği, duygusal açıdan erişilebilir, seçim özgürlüğü sunan, eşit katılım sağlayan, farklılıkları kapsayan, anlaşılır, güvenli ve nitelikli çevreyi hedefleyen tasarım yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bağımsız yaşam tasarımı

Özel eğitim destek tasarımı

Erişilebilir tasarım

Uyarlanmış tasarım

Evrensel tasarım

Açıklama:

Evrensel tasarım, tüm bireylerin farklılıklarını gözeterek, aynı anda eşit, güvenli ve kapsayıcı bir çevre yaratmayı hedefler; özel veya ayrı çözümler sunmaktan ziyade herkes için işlevsel olanı öngörür.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangileri, erişilebilir tasarım ilkelerinin yalnızca akademik başarıyı değil, bağımsız yaşam becerileri ve sosyal katılım açısından da önemli olduğunu gösterir?
I. Günlük yaşamda ilaç kutuları, ev aletleri ve oyun materyallerinin erişilebilir biçimde tasarlanması
II. Braille etiketleri, dokunsal haritalar ve sesli sinyalizasyon sistemlerinin kullanılması
III. Yalnızca öğretmenin sözel anlatımına dayalı olarak ders yapılması
IV. Akıllı bastonlar ve yön bulma sistemleriyle güvenli hareket etmenin sağlanması

I ve II

I, II ve IV

I ve III

II, III ve IV

Yalnızca III

Açıklama:

I, II ve IV
I, II ve IV maddeleri erişilebilir tasarımın sosyal, bağımsız ve akademik boyutlara katkısını gösterir. III ise yanlış bir uygulamadır çünkü yalnızca sözel anlatım yetersizdir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Bir şehirdeki alışveriş merkezinde görme yetersizliği olan bireyler için bir düzenleme yapılmış ve tuvaletlere ilişkin bilgilendirme levhalarına büyük ve kırmızı renkli yönlendirici görseller eklenmiştir. Yukarıda verilen uygulama örneği aşağıdaki evrensel tasarım ilkelerinden hangisiyle ilişkilidir?

Kullanımda esneklik

Algılanabilir bilgi

Eşitlikçi kullanım

Hata toleransı

Düşük fiziksel çaba

Açıklama:

Ünite 7'de, görme yetersizliği olan bireyler için tuvaletlere ilişkin bilgilendirme levhalarına büyük ve kırmızı renkli yönlendirici görseller eklenmesi örneği (yönlendirme ve algıyı destekleme) verilmiştir. Bu, özellikle görme yetersizliği olan bireylerin çevrelerini anlamalarına yardımcı olur. Evrensel Tasarım İlkeleri şunlardır (Ünite 3'te de geçmektedir, Ünite 7'de de atıf yapılır): 1. Eşitlikçi Kullanım, 2. Kullanımda Esneklik, 3. Basit ve Sezgisel Kullanım, 4. Algılanabilir Bilgi, 5. Hata Toleransı, 6. Düşük Fiziksel Efor, 7. Yaklaşım ve Kullanım için Boyut, Yer ve Alan. Görsel yönlendirme ve algıyı destekleme, doğrudan "Algılanabilir Bilgi" ilkesiyle ilişkilidir. Bu ilke, gerekli bilgiyi etkili bir şekilde iletmeyi amaçlar (Ünite 3/4/7). Kırmızı renk kullanımı, renk algısının bir parçasıdır, ancak düzenlemenin temel amacı bilginin algılanabilirliğini artırmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Bir şehirdeki alışveriş merkezinde görme yetersizliği olan bireyler için bir düzenleme yapılmış ve tuvaletlere ilşkin bilgilendirme levhalarına büyük ve kırmızı renkli yönlendirici görseller eklenmiştir. Yukarıda verilen uygulama örneği aşağıdaki evrensel tasarım ilkelerinden hangisiyle İlişkilidir?

Hata toleransı

Kullanımda esneklik

Düşük fiziksel çaba

Eşitlikçi kullanım

Algılanabilir bilgi

Açıklama:

Ünite 7'de (Sayfa 4), görme yetersizliği olanlar için tuvaletlere ilişkin düzenlemeler anlatılırken, görsel tasarım uygulamaları arasında Braille ve dokunsal/görsel işaretlerin kullanılması gerektiği belirtilir. Özellikle 'görsel tasarım uygulamaları' bölümünde, görme engelliler için Braille eklenmesi gerektiği vurgulanır. Sorudaki uygulama (büyük ve kırmızı renkli yönlendirici görseller) görme duyusuna hitap ederken, görme engelliler için Braille ve dokunsal işaretlerin kullanılması gerekliliği de Evrensel Tasarım İlkeleri kapsamında ele alınmıştır (Ünite 7'de bu ilkelerin görme engelliler için uygulamaları tartışılmaktadır). Ancak, en doğrudan ilişkili ilke, görsel bilginin farklı şekillerde sunulmasını sağlayan 'Algılanabilir Bilgi' ilkesidir. Çünkü kırmızı renkli görsel yönlendirme, görme yetersizliği olan bireyler için (eğer az görenlerse) veya görme engelliler için (görsel algılarını desteklemek amacıyla) sunulan bir bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdaki programlardan hangisi matematik becerilerinin geliştirilmesi için tasarlanmıştır?

BOB BOOKS

123 ANIMAL COUNTING HD

HAPPY LITTLE FARMER

MY TALK MOBILE

PROLOQUO2GO

Açıklama:

Ünite 7'de, görme yetersizliği olan bireyler için akademik becerileri destekleyecek tasarımlar arasında matematik için kabartma yazı makinesinde baskılar, geometrik şekiller, dokunsal açılar, nesne grafikleri, dokunsal olarak şekilleri oluşturabilen düzenekler, çocuk saati, dokunsal sayı doğrusu, şemalar, diyagramlar, para tanıma aracı gibi tasarımlar sayılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi optik olmayan araçlardan biridir?

Fosforlu bant

Biyoptik tasarımlar

Büyüteçli gözlük

Ayaklı büyüteçler

Teleskoplar

Açıklama:

Ünite 7'de optik olmayan araçlar; az gören kişilerin görmesini etkili kullanmasını sağlamak amacıyla hazırlanan/kullanılan araçlar olarak tanımlanır. Bunlara uygun aydınlatma, okuma stantları, şekil-zemin zıtlığı sağlanmış görseller, malzemelerle zıtlık sağlanmış doğrama tahtası, okuma pencereleri ve büyük puntolu kitaplar örnek verilir (Ünite 7). Bu araçların hiçbiri optik bir bileşen içermez.

Doğru Cevap: A

Soru 34

I. Psilomotor gelişim yavaşlar.
II. Yineleyici davranışlar ortaya çıkar.
III. Omurga geriye doğru güçlenir.
Görme yetersizliğinin gelişim üzerindeki etkileri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/ hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 7'de, görsel uyaran yokluğunun gelişim alanları üzerindeki etkileri anlatılmaktadır. Hareketsiz yaşamın stereotipik (tekrarlayıcı) davranışlara yol açabileceği (II doğru), bilişsel gelişimde gecikmelerin yaşanabileceği ve sosyal becerilerde sınırlılıklar görülebileceği belirtilmiştir. Psikomotor gelişim yavaşlar (I doğru). III. ifade olan 'Omurga geriye doğru güçlenir' ifadesi metinde geçmemektedir ve gelişimsel etkilerle ilgili standart bir durum değildir (tersine, hareketsizlik postüral sorunlara yol açabilir).

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş, çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan uygulamalardan biridir?

VoiceOver

Seeing AI

NVDA

JAWS

GVZ NetOkur

Açıklama:

Ünite 7'de, 'Seeing Al' uygulamasının yapay zekâ üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş, çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan bir uygulama olduğu belirtilmiştir (Ünite 7, Bilgisayar Yazılım ve Donanımları).

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi süreçte gelişen, gözde renk pigmentlerinin olmadığı kalıtımsal görme yetersizliği türüdür?

Maküler dejenerasyon

Albinizm

Kortikal görme yetersizliği

Diyabetik retinopati

Optik sinir atrofisi

Açıklama:

Ünite 7'de Albinizm, kalıtımsal bir görme hastalığı olarak tanımlanır. Bu durumda deride, saçta ve gözde renk pigmentleri olmadığı için beyaz görünüm oluşur. Albinizmli çocukların gözleri ışığa karşı aşırı duyarlıdır (Ünite 7, Görme Yetersizliğinin Nedenleri ve Özellikleri).

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi az görenler için optik olmayan araçlardan biridir?

Büyüteçli gözlük

Kontrast (şekil-zemin zıtlığı) artıran araçlar

Teleskoplar

Biyoptik tasarımlar

Elle tutulan tek gözle kullanılan araçlar

Açıklama:

Ünite 7'ye göre, az görenler için optik olmayan araçlar arasında uygun aydınlatma, okuma stantları, şekil-zemin zıtlığı sağlanmış görseller, malzemelerle zıtlık sağlanmış doğrama tahtası, okuma pencereleri, büyük puntolu kitaplar vb. düzenlemeler yer alır. Bu seçenekler arasında 'Büyük puntolu kitaplar' optik olmayan bir araçtır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi süreçte gelişen, gözde renk pigmentlerinin olmadığı kalıtımsal görme yetersizliği türüdür?

Albinizm

Optik sinir atrofisi

Kortikal görme yetersizliği

Maküler dejenerasyon

Diyabetik retinopati

Açıklama:

Ünite 7'ye göre, Albinizm kalıtımsal bir görme hastalığıdır. Deride, saçta, gözde renk pigmentleri olmadığı için beyaz görünür ve gözleri ışığa karşı aşırı duyarlıdır. Bu durum doğum öncesi süreçte gelişen ve kalıtımsal nedenlere bağlı bir görme yetersizliği türüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere yönelik erişilebilir tasarım uygulamaları ve bağımsız hareket becerilerine ilişkin araçlardan biridir?

Küptaş kasa

Akıllı/sesli baston

Braille alfabesi

Seeing Al uygulaması

Kinestetik kum

Açıklama:

Ünite 7'de, görme yetersizliği olan bireylerin bağımsız hareket becerileri için en temel aracın baston olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, WeWalk gibi akıllı/sesli baston örnekleri de bu amaçla geliştirilmiş araçlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylerin matematik öğretiminde kullanılan araçlardan biridir?

Beyaz baston

Rehber köpek

Gözlük

JAWS

Küptaş

Açıklama:

Ünite 7'ye göre, görme yetersizliği olan öğrenciler için matematik öğretiminde Braille tabletler, geometrik şekiller, dokunsal açılar, nesne grafikleri, dokunsal olarak şekilleri oluşturabilen düzenekler ve ayrıca dokunsal sayı doğrusu, şemalar, diyagramlar gibi tasarımlar üretilebilir. Bu araçlardan biri de 'Braille cetvel, gönye, iletki' kullanılarak ölçüm yapılmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi yönelim ve bağımsız hareketi destekleyecek tasarımlardan biri değildir?

Sesli ve dokunsal mezuralar

Kavşaklarda dokunsal grafikler

Hafif taşınabilir bastonlar

Bina içi dokunsal numaralama sistemleri

İmza aparatı

Açıklama:

Ünite 7'de yönelim ve bağımsız hareket becerilerini destekleyen tasarımlar arasında baston, akıllı/sesli bastonlar, sesli/dokunsal mezuralar, sesli sinyalizasyon sistemleri ve trafik ışığı/yaya geçidi düzenlemelerinden bahsedilmiştir. Görsel tasarım uygulamaları başlığı altında, sesli ve dokunsal mezuralar, hareket alanını belirleme ve yönelim için gereklidir. Basit gündelik işlemleri yerine getirmeyi amaçlayan tasarımlar (ör. çorap giyme aparatı, banyo düzenlemeleri, ilaç kutuları) ise günlük yaşam becerilerini destekler, yönelim ve bağımsız hareketi doğrudan değil, dolaylı olarak destekler. Bu nedenle, çorap giyme aparatı doğrudan yönelim/bağımsız hareketten ziyade günlük yaşam becerileri (özbakım) ile ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Ege tamamen görme kayıplı bir yetişkindir. Bir festivale katılmak istemektedir. Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdaki destek hizmetlerden hangisi Ege için en uygundur?

Okuma çubuğu

Sesli kitap

Braille alfabe tableti

Rehber kişi/köpek

Elektronik duyma cihazı

Açıklama:

Ege tamamen görme kayıplı bir yetişkindir. Ünite 7'de görme engelliler için günlük yaşam becerilerini destekleyen tasarımlar anlatılırken, 'Bankamatikler, kumandalar, acil durum butonları gibi düzenlemeler de erişilebilir olarak tasarlanabilir. İlaç kutularının yanı sıra günlük kullanımda ilaçların konulacağı kaplar için de erişilebilir tasarımlar oluşturulabilir.' ifadesi geçer. Festivaller sosyal/kültürel etkinliklerdir, ancak soruda verilen seçenekler arasında en uygun olanı, doğrudan görme engelliler için günlük yaşamda erişilebilirlik sağlayan temel hizmet/destek alanlarından biri olan hizmetlerdir (örneğin, ulaşım/eğlence/sosyal aktivite alanlarında kullanılan araçlar/uyarlamalar). Ancak verilen seçenekler doğrudan bir hizmet başlığı değilse, görme engelliler için temel erişilebilirlik unsurları dikkate alınmalıdır. Görme yetersizliği olan bireylerin toplumsal yaşama katılımı için erişilebilir sanat tasarımlarından, toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkından (Ünite 6'da da bahsedilir) ve müzeleri ücretsiz gezebilme haklarından yararlanabilirler. Festivale katılmak, sosyal/kültürel bir aktivitedir. Ünite 6'da (İşitme Kaybı) ve Ünite 7'de (Görme Kaybı) müzeler ve devlet tiyatrolarından ücretsiz yararlanma hakkından bahsedilmiştir (Ünite 6'da 9. madde). Bu hak, sosyal ve kültürel katılımı destekler.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi süreçte gelişen, gözde renk pigmentlerinin olmadığı kalıtımsal görme yetersizliği türüdür?

Kortikal görme yetersizliği

Optik sinir atrofisi

Albinizm

Diyabetik retinopati

Maküler dejenerasyon

Açıklama:

Ünite 7'de görme yetersizliğinin nedenleri arasında kalıtımsal nedenler sayılmıştır. Albinizm, kalıtımsal bir görme hastalığıdır ve deride, saçta ve gözde renk pigmentleri olmaması nedeniyle beyaz görünüm ve ışığa aşırı duyarlılıkla karakterizedir. Bu, doğum öncesi süreçte gelişen bir kalıtımsal durumdur.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Eşitlikçi kullanım

Düşük fiziksel çaba

Algılanabilir bilgi

Kullanımda esneklik

Hata toleransı

Açıklama:

Görme yetersizliği olan bireyler için tuvalet bilgilendirmesinde büyük ve kırmızı yönlendirici görsellerin kullanılması, bilginin duyusal yetenek düzeylerinden bağımsız olarak etkili bir şekilde iletilmesini amaçlar. Ünite 7'de 'Algılanabilir Bilgi' ilkesi, tasarımın, kullanımla ilgili gerekli bilgiyi, kullanıcıya çevre koşullarından ve kullanıcıların duyusal yetenek düzeylerinden bağımsız olarak ve etkili bir şekilde iletmesi gerektiğini belirtir. Görsel bilginin (büyük ve renkli görseller) bu amaçla kullanılması bu ilkeyle ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan kişilerin çevrelerindeki tüm görsel ögeleri ses yoluyla algılamasını sağlayan yapay zeka uygulamasıdır?

Perkins Braille

Seeing AI

Konuşan saat

VoiceOver

WeWalk

Açıklama:

Ünite 7'de görme yetersizliği olanlar için yardımcı teknolojilerden bahsedilirken, 'Seeing Al' uygulamasından bahsedilmektedir: 'Seeing Al' uygulaması ise, yapay zekâ (AI) üzerinden görsel tanıma ve betimleme teknolojisiyle oluşturulmuş, çok sayıda görsel unsura yönelik kolaylık sağlayan bir uygulamadır.' Bu uygulama, görme yetersizliği olan kişilerin görsel unsurları ses yoluyla algılamasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Göz içi basıncının artması sonucu retinadaki sinirlerin etkilendiği ve tedavi edilmediği zaman görme alanında azalma ortaya çıkan yetersizliğe ne ad verilir?

Glokom

Optik sinir atrofisi

Maküler dejenerasyon

Kortikal yetersizlik

Albinizm

Açıklama:

Ünite 7'de görme yetersizliği nedenleri ve hastalıkları anlatılırken, göz tansiyonu (Glokom) şu şekilde tanımlanır: 'Göz tansiyonu (Glokom): Göz içi basıncının artması sonucunda retinadaki sinirler etkilenir ve tedavi edilmediği zaman görme alanında azalma ortaya çıkar.' Bu tanım, soruda belirtilen durumu (göz içi basıncının artması sonucu sinirlerin etkilenmesi ve görme alanında azalma) tam olarak karşılamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. Psikomotor gelişim yavaşlar. II. Yineleyici davranışlar ortaya çıkar. III. Omurga geriye doğru güçlenir. Görme yetersizliğinin gelişim üzerindeki etkileri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/ hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ünite 7, Görme Yetersizliğinin Gelişim Üzerindeki Etkileri başlığı altında, görsel uyarıcı yoksunluğunun gelişim alanlarını olumsuz etkilediğini belirtir. Özellikle psikomotor gelişim üzerinde durulur: 'Görmeyen bebekler, öncelikle baş kontrolü ve çevreyi araştırma/erişimle ilişkili sorunlar yaşarlar... Hareket etme fırsatlarının sağlanmaması, uygun olmayan duruş problemini beraberinde getirecektir.' Bu durum, psikomotor gelişimin yavaşlaması anlamına gelir. Yineleyici davranışlar (stereotipik davranışlar) da ortaya çıkar: 'kendini uyarma davranışı olan, ellerini gözünün önünde sallama, parmağını gözüne bastırma, başını sağa sola sallama vb. stereotipik (yineleyici) davranışların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.' Omurga geriye doğru güçlenmesi (boyun/baş kontrolü) gelişimin erken dönemindeki bir sorundur, ancak 'omurga geriye doğru güçlenir' ifadesi doğrudan bir çıkarım değildir; daha çok 'baş kontrolü' sorunu belirtilir. Ancak, psikomotor gelişimde yavaşlama (I) ve yineleyici davranışların (II) ortaya çıkması doğru ifadelerdir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

"............." ilkesi toplumdaki diğer bireylere sağlanan yaşam koşulları, hak ve olanakların yetersizlikten etkilenmiş bireylere de sağlanması anlamına gelir.
Yukarıdaki soruda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

Normalleştirme ilkesi

Kaynaştırma ilkesi

Bütünleştirme ilkesi

Kapsayıcılık ilkesi

Sürdürülebilirlik ilkesi

Açıklama:

Normalleştirme ilkesi toplumdaki diğer bireylere sağlanan yaşam koşulları, hak ve olanakların yetersizlikten etkilenmiş bireylere de sağlanması anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I: Ses kontrollü telefon
II: Erişilebilir baskı
III: Baston
IV: Sesli açıklama
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için erişilebilir teknoloji seçenekleri işaretleri arasında yer almaktadır?

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

II ve IV

II ve III

Açıklama:

Düşük Görüşe Erişim
Erişilebilirlik Sembolü
Sesli Açıklama
Telefon Daktilo
Ses Kontrollü Telefon
İşaret Dili Tercümesi
Yardımcı Dinleme Sistemi
Erişilebilir Baskı
Bilgi Sembolü
Altyazı
Braille Sembolü
Görme Engelli
ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için erişilebilir teknoloji seçenekleri işaretleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

".......... .............." özel gereksinimli bireylerin yaşam becerilerini desteklemek, geliştirmek ve sürdürmelerini sağlamak amacıyla kullanılan her türlü araç-gereç, ürün, sistem, hizmet vb. yardımcı
teknolojilerdir.
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisinin gelmesi uygun olur?

Yardımcı teknolojiler

Gelişen teknolojiler

Güncel teknolojiler

Düşük düzey teknolojiler

Yüksek düzey teknolojiler

Açıklama:

Alanyazında yardımcı teknolojilere yönelik farklı tanımlar yapılmış olsa da söz konusu tanımlardaki ortak nokta, özel gereksinimli bireylerin yaşam becerilerini desteklemek, geliştirmek ve sürdürmelerini sağlamak amacıyla kullanılan her türlü araç-gereç, ürün, sistem, hizmet vb. yardımcı teknoloji olarak adlandırılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I: Karmaşık yapılı sistemlerdir.
II: Ulaşılabilirliği daha kolaydır.
III: Kullanımı genellikle basittir.
IV: Nispeten ucuz teknolojilerdir.
Düşük düzey teknolojiler için yukarıda yazılanlardan hangisi ya da hangileri doğrudur?

II ve III

I ve II

I ve IV

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi AÇYE olan bireylerin yaşamlarını destekleyen düşük düzey teknolojiye sahip cihazlar arasında yer almaz?

ADİ sistemleri

İletişim panosu

Yürüteç

Okuma gözlüğü

Baston

Açıklama:

ADİ sistemleri yüksek düzey teknolojiye sahip sistemler arasında yer almaktadır. Yüksek düzey teknolojiler ise diğer düzeylere kıyasla çok daha karmaşık olan, aynı zamanda kullanım için teknik destek ve eğitim gerektiren elektronik veya mekanik araçları kapsamaktadır. Dolayısıyla bilgisayar yazılımları veya sistemleriyle ilgili bileşenleri içeren, karmaşık ve çok fonksiyonlu, ayrıca erişimi, kullanımı daha zor ve edinilmesi daha pahalı olan araçlar bu düzey içerisinde yer almaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 6

I: Bireylerin iletişim kurmasını destekleme
II: Bireylerin hareket becerilerini destekleme
III: Bireylerin özbakım becerilerini gerçekleştirmesini destekleme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yardımcı teknolojilerin AÇYE olan bireylerin yaşamına sağladığı katkılar arasında yer almaktadır?

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

AÇYE olan bireylerin fiziksel, bilişsel, gelişimsel özelliklerine bağlı olarak çeşitli yardımcı teknolojilere
ihtiyaçları olabilir. Bu ihtiyaçları karşılandığında AÇYE olan bireyler hedeflenen bilgi, beceri ve davranışları kazanabilirler. Özbakım becerilerinin gerçekleştirilmesi, iletişim kurma, hareket etme (mobilite), çevre kontrolü gibi alanlar bu hedeflere örnek gösterilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki sistemlerden hangisi ADİ sistemlerinde yardımlı araçlar kategorisinde yer almaz?

İşret dili

Resimli kartlar

İletişim panoları

Ses kayıt cihazı

Ses üretim cihazı

Açıklama:

ADİ araçları alanyazında iki boyutta ele alınmaktadır. Bunlar; a) yardımsız ve b)yardımlı araçlardır. Yardımsız araçlar, işaret etme ve vücut dilini içerir ve herhangi bir iletişim aracını kapsamazken yardımlı araçlar, resimli kartlar, nesneler, nesne kartları gibi basit sembol kartlarından
iletişim panolarından konuşma üreten yüksek teknolojili cihazlara kadar çeşitlilik gösteren araçları
kapsamaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi AÇYE olan bireylerin tuvaletlerinde yapılacak uygulamalar arasında yer almaz?

Banyo kapılarının kilitli yapılması

Banyo kapılarının büyük yapılması

Klozetlerin yüksekliğinin ayarlanması

Lavaboların ay(hilal) şeklinde tasarlanması

Duvarlara tutunma barlarının konulması

Açıklama:

AÇYE olan bireyler tuvalet, banyo gibi kişisel bakım ve temizlik becerilerini sergilemede bazı problemlerle karşılaşabilirler. Bu bakımdan söz konusu becerileri sergileyebilmelerine yönelik erişilebilir tasarım uygulamalarına gereksinimleri olabilir. Örneğin banyo kapıları bir tekerlekli sandalyenin geçebileceği büyüklükte tasarlanabilir. Ayrıca banyolar AÇYE olan bireylerin rahat hareket etmesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
AÇYE olan bireyler için yapılabilecek bir başka düzenleme klozet ve lavabolarla ilgilidir. Bu bireyler için lavabolar ve klozetler rahat bir şekilde erişilebilir olmalıdır. Klozetler belirli bir yükseklikte erişilebilir biçimde dizayn edilmelidir.
Öte yandan lavabolar tekerlekli sandalyenin yanaşabileceği bir boşluğa sahip olmalı ve ay şeklinde tasarlanmalıdır.
AÇYE olan bireyler uzun süre ayakta durmakta zorlanabilirler. Banyo içerisine bir oturak eklemek bu bireyler için önemli bir düzenleme olabilir. Ancak oturarak banyo yaparken oturma ya da kalkma sırasında oturağın kayması sonucunda oluşabilecek
kazaları önleyebilmek adına oturakların yere veya duvara sabitlenmesi sağlanabilir.
Benzer biçimde ayakta durmakta zorlanan AÇYE olan bireyler için özellikle banyo duvarlarına veya klozet, lavabo yanlarına tutunma barları eklenebilir. Bunlar AÇYE olan bireylerin kayma, düşme, takılma gibi tehlike oluşturabilecek durumlar yaşamasının
önüne geçebilir. Ayrıca klozette dik oturmakta zorlanan AÇYE olan bireyler için uyarlanmış oturak tasarımı yapılabilir .

Doğru Cevap: A

Soru 9

I: Kaşık çatalların ağız kısımlarını eğimli yapma
II: Tabakların kenarına dökülmeyi engelleyecek aparat yerleştirme
III: Tabakların altına kaydırmaz materyal yerleştirme
IV: Ev içi transferi sağlayan ayak aparatları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri AÇYE olan bireylerin yemek yeme davranışlarını geliştirmek amacıyla yapılabilecek uyarlamalar arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I, II ve IV

I ve II

II ve IV

II ve III

Açıklama:

AÇYE olan bireyler yemek yeme veya hazırlama, kaşık, tabak, bıçak vb. kullanma gibi pek çok beceriyi sergileme konusunda bazı güçlükler yaşayabilirler. Dolayısıyla var olan şekilleriyle normal mutfak araç-gereçlerini kullanamayacak durumdaki AÇYE olan bireyler için bazı uyarlamalara gidilmesi gerekir. Diğer bir ifadeyle AÇYE olan bireylerin yemek yeme becerilerini gerçekleştirebilmelerini sağlayacak erişilebilir tasarım uygulamalarına ihtiyaç vardır. Örneğin AÇYE olan bireylerin kaşık veya çatalları ağızlarına götürebilmeleri için bu materyallerin ağız kısımları eğimli bir şekilde tasarlanmamalıdır.
AÇYE olan bireyler için yemek yeme becerileri konusunda yapılabilecek erişilebilir tasarım uygulamaların bir diğeri ise yemek tabaklarında yapılacak uyarlamalardır. Örneğin AÇYE olan bireylerin yemeklerini dökmeden alabilmelerini sağlayacak biçimde tabağın altına bir yüzey (ör.plastik bir aparat) konulabilir. Böylelikle bireyin sağa sola kayacak tabakla mücadele etmesi yerine doğrudan yiyeceği yemeğe odaklanması sağlanabilir. Ayrıca AÇYE olan bireylerin tabaktan yemek alırken dökmelerini engellemek adına bir kenarına plastik bir aparatla engel oluşturulmuş tabaklar tercih edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi AÇYE olan bireylerin farklı mekanlara erişimini kolaylaştıran düzenlemeler arasında yer almaktadır?

Rampalar

Kaydırmaz tabaklar

Yaylı makaslar

Sapı kalınlaştırılmış kaşıklar

Ucuna mandal takılmış kalemler

Açıklama:

Rampalar AÇYe olan bireylerin hareket olanağını kolaylaştıran düzenlemeler arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Normalleştirme ilkesi aşağıdaki hangi ana prensibi vurgulamaktadır?

Toplumda sadece bazı bireylerin eşit haklara sahip olması gerektiğini

Bireyin "normal yapılması" gerektiğini

Toplumdaki her bireyin eşit haklara sahip olması gerektiğini

Özel araç-gereçlerin kullanılmaması gerektiğini

Yetersizlikten etkilenmiş bireylerin toplum dışında yaşaması gerektiğini

Açıklama:

Normalleştirme ilkesi toplumdaki diğer bireylere sağlanan yaşam koşulları, hak ve olanakların yetersizlikten etkilenmiş bireylere de sağlanması anlamına gelir (Özyürek, 1990). Ancak normalleştirme ilkesi birkaç yönden yanlış anlaşılmaktadır. Öncelikle bilinmesi gereken normalleştirmenin bireyi “normal yapmak” anlamına gelmediğidir. Bu ilke toplumun bütünleşmiş bir toplum olabilmesi için toplumdaki her bireyin eşit haklara sahip olması gereğini vurgular. Bu kapsamda cevap C. Şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıda yer alan ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için erişilebilir teknoloji seçeneklerinden hangisi, koyu renkli bir daire içerisinde beyaz renkte yürüme değneği olan bir insan figürü olarak simgelenmektedir?

Braille sembolü

Görme engelli

Erişilebilirlik sembolü

Düşük görüşe erişim

Bilgi sembolü

Açıklama:

s 261’de görüldüğü gibi “düşük görüşe erişim” koyu renkli bir daire içerisinde beyaz renkte yürüme değneği olan bir insan figürü olarak simgelenmiştir. Bu kapsamda cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

I. Çoklu yetersizlik, aynı anda birden fazla yetersizliğe sahip olma durumu olarak tanımlanmaktadır.
II. Çoklu yetersizliği olan bireylerin özellikleri sadece kaç tane yetersizlikten etkilendiğine göre değişir.
III. Çoklu yetersizlik iki ya da daha fazla yetersizliğin bileşiminden oluştuğu için şemsiye bir terim olarak ifade edilebilir.
IV. Çoklu yetersizlik sadece iki yetersizlikten etkilenen bireyleri kapsar.
V. Çoklu yetersizlik kavramı, bireyin birçok farklı yetersizlik türünden etkilenmesi durumunu ifade eder.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde çoklu yetersizlik kavramı ile ilgili yukarıda sunulan doğru bilgiler bir arada verilmiştir?

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

I, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Çoklu yetersizlik kavramı hakkında bilinen özellikler/bilgiler arasında sadece I, III ve V. öncüller yer almaktadır. II. öncülde yer alan "Çoklu yetersizliği olan bireylerin özellikleri sadece kaç tane yetersizlikten etkilendiğine göre değişir" yanlıştır çünkü bu yetersizliklerin birey üzerinde yarattığı sınırlılıkların neler olduğuna ve bu yetersizliklerin her birinden ne düzeyde etkilendiğine göre de değişir. IV. öncülde yer alan "Çoklu yetersizlik sadece iki yetersizlikten etkilenen bireyleri kapsar" yanlıştır çünkü çoklu yetersizlik iki ya da daha fazla yetersizliğin bileşiminden oluşmaktadır. u nedenle doğru cevap: B) I, III ve V.

Doğru Cevap: B

Soru 14

I. Genellikle pil gibi düşük akım gerektiren araçları içerir.
II. Çok fonksiyonludur
III. Erişimi ve kullanımı daha basittir.
IV. Teknik destek ve eğitim gerektirir
Yukarıda verilen yardımcı teknolojilerin özelliklerinden hangileri orta düzey yardımcı teknolojiler kapsamında yer almaktadır?

I ve III

II ve IV

I ve IV

II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

"Orta Düzey Teknolojiler" hakkındaki özellikler arasında sadece " Genellikle pil gibi düşük akım gerektiren araçları içerir (I.)" ve "Erişimi ve kullanımı daha basittir (III.)" yer almaktadır. II. eşleştirmede yer alan "Çok fonksiyonludur " yanlıştır çünkü orta düzey teknolojiler ileri düzeyde çok fonksiyonlu özellikleri içermez. IV. eşleştirmede yer alan "Teknik destek ve eğitim gerektirir " yanlıştır çünkü bu özellikler yüksek düzey teknolojilere aittir. Bu nedenle doğru cevap: A) I ve III.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi yüksek düzey yardımcı teknolojiler arasında yer almaktadır?

Baston

Yürüteç

İşitme cihazı

Ekran okuma programları

Ses kayıt cihazı

Açıklama:

Düşük Düzey araçlar arasında, iletişim panosu, yürüteç, baston; orta düzey teknolojiler arasında, ses kayıt cihazı, hesap makinası, işitme cihazı; yüksek düzey teknolojiler arasında ADI sistemleri, FM sistemler ve ekran okuma programları yer almaktadır. Bu kapsamda cevap D şıkkı Ekran okuma programlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) araçları aşağıdaki hangi iki boyutta ele alınmaktadır?

Dilsel ve Konuşmalı

Basit ve Karmaşık

Yardımsız ve Yardımlı

Resimli ve Nesnel

Yüksek teknolojili ve Düşük teknolojili

Açıklama:

ADİ araçları, "yardımsız" ve "yardımlı" olmak üzere iki boyutta ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) kapsamında yardımsız iletişim araçları arasında yer alır?

İşaret etme

Nesneler

Sembol kartları

İletişim panoları

Mikro anahtarlar

Açıklama:

ADİ araçları alanyazında iki boyutta ele alınmaktadır (Pino, 2014). Bunlar; a) yardımsız ve b) yardımlı araçlardır. Yardımsız araçlar, işaret etme ve vücut dilini içerir ve herhangi bir iletişim aracını kapsamazken yardımlı araçlar, resimli kartlar, nesneler, nesne kartları gibi basit sembol kartlarından iletişim panolarından konuşma üreten yüksek teknolojili cihazlara kadar çeşitlilik gösteren araçları kapsamaktadır (Light, 1988). Bu kapsamda cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

AÇYE olan bireylerin banyo yaparken uzun süre ayakta durmakta zorlanabilecekleri düşünülerek daha rahat etmeleri için hangi düzenleme tavsiye edilmektedir?

Daha büyük bir banyo yapma

Banyoya bir oturak eklemek

Banyo zeminini yumuşatma

Daha fazla aydınlatma sağlama

Banyoda ısıtıcı kullanma

Açıklama:

AÇYE olan bireyler uzun süre ayakta durmakta zorlanabilirler. Banyo içerisine bir oturak eklemek bu bireyler için önemli bir düzenleme olabilir. Ancak oturarak banyo yaparken oturma ya da kalkma sırasında oturağın kayması sonucunda oluşabilecek kazaları önleyebilmek adına oturakların yere veya duvara sabitlenmesi sağlanabilir. Bu kapsamda cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Ses çıkışlı iletişim araçları (VOCA) aşağıdaki hangi kişiler için kullanılmaktadır?

Sözlü iletişim kurma yeteneği sınırsız olanlar için

Teknolojik cihazları sevenler için

Sözlü iletişim kurmak için sınırlı veya hiç aracı olmayanlar için

Sadece sayısallaştırılmış sesleri duyanlar için

Farklı ses algoritmalarla ilgilenenler için

Açıklama:

Konuşma üreten cihazlar olarak da adlandırılan ses çıkışlı iletişim araçları (Voice Output Communication Aids [VOCA]), sözlü iletişim kurmak için sınırlı veya hiç aracı olmayan bir kişi için konuşma üreten yüksek teknoloji ürünü ADİ cihazlarıdır. Bu kapsamda cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Dijitalleştirilmiş bir canlı sesin en belirgin yararı aşağıdakilerden hangisidir?

Farklı dillerde konuşma yeteneği

Sesi filtreleme yeteneği

Geniş depolama kapasitesi

Yüksek frekansta ses üretmesi

Ses çıkışının doğallığı ve anlaşılırlığı

Açıklama:

Dijitalleştirilmiş bir canlı sesin yararı, ses çıkışının doğallığı ve anlaşılırlığıdır. Bu kapsamda cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Düşük fiziksel çaba

Kullanımda esneklik

Adil, eşitlikçi kullanım

Hatalara tolerans

Basit ve sezgisel kullanım

Açıklama:

Ünite 8'de (aynı zamanda Ünite 2'de de bahsedilmiştir), Evrensel Tasarım ilkeleri sıralanmıştır. Düşük Fiziksel Çaba ilkesi, tasarımın konforlu, verimli, rahat ve mümkün olan en az düzeyde çaba sarf edilerek kullanılmasını, yani hareketlilik ve yorgunluk açısından verimliliği ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi fiziksel engelli bireyler için tasarlanmış teknolojilerden biridir?

Videolar için altyazılar

Oyun çubukları ve uyarlanmış fare

Sesli kitaplar

Braille ekranları

Yazılı metinler için titreşimler

Açıklama:

Fiziksel engelli bireyler için tasarlanmış teknolojiler arasında, tekerlekli sandalyenin hareketini sağlayan veya ona bağlanabilen teknolojiler (örneğin, yanağı/başı yardımıyla düğme ile kontrol edilen tekerlekli sandalye veya bilgisayar kontrolü) sayılabilir (Ünite 8). Bu ünite, özellikle tekerlekli sandalye kullanımına yönelik düzenlemelere değinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Türkiye'de özel gereksinimli bireylerin kendilerine sunulan çeşitli hizmetlerden ve desteklerden yararlanabilmesi için aldıkları sağlık kurulu raporu aşağıdakilerden hangisidir?

ASPB

BEP

RAM

KHK

ÇÖZGER

Açıklama:

Ünite 8'de belirtildiği gibi, ülkemizde özel gereksinimli bireylerin kendilerine sunulan çeşitli hizmetlerden ve desteklerden yararlanabilmesi için Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş heyetler tarafından düzenlenen Sağlık Kurulu Raporu'nu almış olmaları zorunludur.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi düşük düzey yardımcı teknolojilerden biridir?

Ses kayıt cihazı

Hesap makinesi

FM sistemler

İletişim panosu

İşitme cihazı

Açıklama:

Ünite 8'de yardımcı teknolojiler düşük, orta ve yüksek düzey olarak üçe ayrılmıştır. Düşük düzey yardımcı teknolojiler, maliyeti düşük, ulaşılabilirliği fazla, basit yapıdadır ve elektronik/mekanik aksam içermezler. **İletişim panosu** (resimli kartlar, basit sembol kartları gibi) bu kategoriye girerken; FM sistemler, işitme cihazları ve ses kayıt cihazları (genellikle elektronik/mekanik aksam içerir) daha üst düzey teknolojilerdir. Hesap makinesi ise orta düzey veya daha karmaşık olabilir (Özellikle akıllı/uyarlanmış olanlar).

Doğru Cevap: D

Soru 25

Yüksek düzey teknolojilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Maliyeti çok düşüktür.

Mekanik aksamları tek fonksiyonludur.

Kullanılabilirliği basit yapıdadır.

Özelleştirilebilmesi zordur.

Bilgisayar yazılımı içerebilen karmaşık yapıdadır.

Açıklama:

Ünite 8'de yüksek düzey teknolojilerin, diğer düzeylere kıyasla daha karmaşık olduğu, kullanım için teknik destek ve eğitim gerektiren elektronik veya mekanik araçları kapsadığı belirtilmiştir. Ayrıca erişimi, kullanımı daha zor ve edinilmesi daha pahalı olan araçlar bu düzeyde yer alır (Ünite 8, Yardımcı ve Destekleyici Teknolojiler).

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki tasarlanmış araçlardan hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için seyahat becerilerinin desteklenmesine yöneliktir?

Tekerlekli sandalye binişli otobüs

Mikro anahtarlı bebek yatağı

Havuza girme düzeneği

Alt yazı içeren videolar

Braille baskı sistemleri

Açıklama:

Ünite 8'de, AÇYE olan bireyler için yapılan tasarım uygulamaları arasında tekerlekli sandalyenin geçebileceği büyüklükte banyo kapıları tasarlanması, banyo içerisine oturak eklenmesi, lavaboların tekerlekli sandalyenin yanaşabileceği şekilde tasarlanması ve banyo duvarlarına tutunma barları eklenmesi gibi düzenlemelerin seyahat (ulaşım) ve öz bakım becerilerini desteklediği belirtilmiştir. Özellikle banyo ve ev içi düzenlemeler özbakım ve tuvalet/banyo becerilerini destekler (Ünite 8). Ancak, tekerlekli sandalyenin yürümesi veya transferi ile ilgili maddeler, genel hareket/ulaşım becerileri kapsamındadır. Ancak, en spesifik ve doğrudan ulaşım/seyahat ile ilgili olarak otobüs, servis aracı, tren gibi araçlara tasarımın genişletilmesi (Ünite 8, AÇYE Tasarım Uygulamaları) ve tekerlekli sandalye ile bağımsız hareket, transfer konuları önemlidir. Banyo uygulamaları daha çok özbakım/giyinme ile ilişkilidir. Metinde bahsedilen tekerlekli sandalye ile bağımsız hareket ve transfer, seyahat becerileri kapsamında değerlendirilir. (Özellikle tekerlekli sandalye ile taşıma sistemleri, asansör, rampa, otobüs/servis aracı düzenlemeleri seyahat/ulaşım becerileri başlığı altında ele alınır. Banyo düzenlemeleri daha çok kişisel bakım/tuvalet başlığı altındadır.) Tekerlekli sandalye ile bağımsız hareket ve transfer, seyahat becerilerinin temelini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi düşük düzey yardımcı teknolojilerden biridir?

FM sistemler

İşitme cihazı

Hesap makinesi

İletişim panosu

Ses kayıt cihazı

Açıklama:

Ünite 8'de yardımcı teknolojiler üç düzeye ayrılmıştır. Düşük düzey teknolojiler elektronik/mekanik aksam içermeyen, maliyeti düşük ve basit araçlardır. **İletişim panosu** (basit sembol kartları) bu kategoriye girer. İşitme cihazları ve FM sistemleri işitme teknolojileri kapsamında daha üst düzeydedir. Hesap makinesi ve ses kayıt cihazları da genellikle elektronik/mekanik aksam içerdiği için orta veya yüksek düzey olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki tasarlanmış araçlardan hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için seyahat becerilerinin desteklenmesine yöneliktir?

Mikro anahtarlı bebek yatağı

Braille baskı sistemleri

Tekerlekli sandalye binişli otobüs

Alt yazı içeren videolar

Havuza girme düzeneği

Açıklama:

Ağır ve çoklu yetersizliği olan (AÇYE) bireylerin hizmetlere erişiminde ulaşım önemli bir zorluktur. Ünite 8 özetine göre, fiziksel yetersizliğe sahip AÇYE olan birçok birey tekerlekli sandalye kullanmaktadır ve okul servis aracı, otobüs gibi ulaşım araçlarının bireyin tekerlekli sandalyesiyle bağımsız olarak kullanabileceği şekilde düzenlenmiş olması gerekir. Bu nedenle, 'Tekerlekli sandalye binişli otobüs' AÇYE bireyler için seyahat becerilerinin desteklenmesine yönelik bir düzenleme örneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi ses çıkışlı (konuşma üreten) iletişim araçlarından biridir?

Akıllı saat

WeWalk

Beyaz baston

VOCA

İşitme cihazı

Açıklama:

Ünite 8'e göre, konuşma üreten cihazlar (Voice Output Communication Aids [VOCA]) ses çıkışlı iletişim araçları olarak adlandırılır. Bunlar, sözlü iletişim kurmak için sınırlı veya hiç aracı olmayan kişilerin iletişim becerilerini geliştirmek amacıyla sentezlenmiş veya sayısallaştırılmış ses üreten yüksek teknolojili ADİ sistemleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi düşük düzey yardımcı teknolojilerden biridir?

İletişim panosu

Hesap makinesi

Ses kayıt cihazı

İşitme cihazı

FM sistemler

Açıklama:

Ünite 8'de yardımcı teknolojiler üç düzeye ayrılmıştır. Düşük düzey yardımcı teknolojiler; maliyeti düşük, basit ve elektronik/mekanik aksam içermeyenlerdir. **İletişim panosu** (ADİ araçları arasında yer alan, yardımcı araçlar kategorisinde) düşük düzey bir teknoloji örneğidir (yardımlı araçlar başlığı altında, pahalı cihazlara kıyasla).

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdaki tasarlanmış araçlardan hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için seyahat becerilerinin desteklenmesine yöneliktir?

Mikro anahtarlı bebek yatağı

Tekerlekli sandalye binişli otobüs

Braille baskı sistemleri

Alt yazı içeren videolar

Havuza girme düzeneği

Açıklama:

Ünite 8'de AÇYE olan bireylerin günlük yaşam becerilerini destekleyen çeşitli teknolojilerden bahsedilmiştir. Seyahat becerilerinin desteklenmesi, özellikle tekerlekli sandalyenin bağımsız kullanımı ve transferi ile ilişkilidir. Metinde, AÇYE olan bir bireyin tekerlekli sandalyesini yanağı veya başı yardımıyla bir düğmeye dokunarak yürütebilmesi ve sandalyeden yatağa transfer edebilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu düzenlemeler seyahat (ulaşım) ve bağımsız hareket becerilerini doğrudan destekler.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için erişilebilir teknoloji seçeneklerinden biri değildir?

Dokunsal Braille baskı

Yardımcı dinleme sistemi

Ses kontrollü telefon

Erişilebilirlik sembolü

Yumuşak, mat renkli tasarım

Açıklama:

Ünite 8, AÇYE bireyler için erişilebilir tasarım uygulamalarını anlatmaktadır. Dokunsal Braille baskı, ses kontrollü telefon, yardımcı dinleme sistemleri (işitme desteği) erişilebilir teknoloji seçenekleridir. **Yumuşak, mat renkli tasarım** ise daha çok görsel iletişimde (Ünite 3) veya genel erişilebilirlik prensiplerinde (renk kontrastının azaltılması gerektiğinde) bahsedilen bir görsel tasarım tercihi olup, spesifik bir teknolojik araç veya çıktı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için erişilebilir teknoloji seçeneklerinden biri değildir?

Erişilebilirlik sembolü

Ses kontrollü telefon

Yardımcı dinleme sistemi

Yumuşak, mat renkli tasarım

Dokunsal Braille baskı

Açıklama:

Ünite 8'de AÇYE bireyler için erişilebilir teknoloji örnekleri verilmiştir. Erişilebilirlik sembolü, ses kontrollü telefon, yardımcı dinleme sistemi (işitme desteği) ve dokunsal Braille baskı, bu bireylerin ihtiyaçlarına yönelik teknoloji/erişim çözümleridir. **Yumuşak, mat renkli tasarım** ise görsel tasarımda (kontrast ayarlaması vb.) bir tasarım kararıdır; doğrudan bir teknolojik araç veya sistem değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki tasarlanmış araçlardan hangisi ağır ve çoklu yetersizliği olan bireyler için seyahat becerilerinin desteklenmesine yöneliktir?

Mikro anahtarlı bebek yatağı

Tekerlekli sandalye binişli otobüs

Braille baskı sistemleri

Alt yazı içeren videolar

Havuza girme düzeneği

Açıklama:

Ünite 8, Hizmetlere ve Desteklere Erişim başlığı altında, AÇYE olan bireylerin ulaşım zorluklarına değinir. Tekerlekli sandalye kullanan bireyler için okul servisi, otobüs gibi ulaşım araçlarının düzenlenmesi gerektiği belirtilir. Ayrıca, yatağa veya başka bir yere transfer için tekerlekli sandalyeden bağımsız transfer becerisi gerektiği vurgulanır. Ayrıca, 'AÇYE olan bireyler için bazı düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Bunlar taşıma sistemlerinden tutun da asansörlü arabalara kadar geniş bir yelpazede ele alınabilmektedir.' denilmektedir. Bu bağlamda, tekerlekli sandalyenin kendisinin kontrolü (motorlu veya alternatif kontrol) ve sandalye dışına transfer, seyahat becerileriyle doğrudan ilişkilidir. 'Düğme yardımıyla bilgisayarını kullanabilir, sözel iletişim kuramıyorsa konuşmalarını düğme aracılığıyla yazabilir ya da seslendirebilir' ifadesi iletişim ve bilgisayar kullanımını destekler, seyahati değil.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi ses çıkışlı (konuşma üreten) iletişim araçlarından biridir?

Akıllı saat

İşitme cihazı

Beyaz baston

VOCA

WeWalk

Açıklama:

Ünite 8'de, Ses Çıkışlı İletişim Araçları (VOCA) şu şekilde tanımlanmaktadır: 'Konuşma üreten cihazlar olarak da adlandırılan ses çıkışlı iletişim araçları, sözlü iletişim kurmak için sınırlı veya hiç aracı olmayan bir kişi için konuşma üreten yüksek teknoloji ürünü ADİ cihazlarıdır.' VOCA'lar, ses sentezleyiciler veya önceden kaydedilmiş sesleri çalan cihazlardır. Bu, doğrudan konuşma üreten bir araçtır.

Doğru Cevap: D

Engellilik ve Erişilebilir Tasarım - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler