İBE, kullanıcı dostu, erişilebilir ve etkili arayüz tasarımları yoluyla teknolojiyi insan ihtiyaçlarına
daha iyi hizmet eder hâle getirmeyi amaçlar. Sayfa 34 okuyup, bkz.
Ekonomiye katkı

Bağlam, kullanıcıların teknoloji ile etkileşime girdikleri fiziksel ve sosyal ortamı ifade eder.

Yazılım ve kullanıcı arasındaki iletişimi kolaylaştıran, komutları alıp işleyen ve bilgiyi kullanıcıya geri besleyen her türlü işlemi, aracı ve süresi kapsar.
Arayüz

Arayüzler; grafik kullanıcı arayüzleri (GUI), komut satırı arayüzleri (CLI), dokunmatik ekranlar, sesli komut arayüzleri gibi çeşitli formlarda olabilir. Arayüzler, insanların bilgisayar sistemleriyle ile etkileşim kurabilmelerinin en temel aracıdır.
Çoklu ortamlar

Erişebilirlik: Engelli kullanıcılar da dahil olmak üzere herkesin teknolojiyi kullanabilmesini sağlamayı hedefler.
Erişilebilirlik

İkonlar: kullanıcıların uygulama içinde kolayca navigasyon yapmalarını sağlayan görsel ipuçlarıdır.

Onay Kutusu (Checkbox): Kullanıcının birden fazla seçeneği işaretlemesine imkân verir.

Tipik bir web ya da mobil uygulama arayüzü üç ana bölümden oluşur: Başlık (header), ana içerik (main content veya body) ve altbilgi (footer).

Modüler ızgaralar, farklı içerik türlerini (metin, resim, video vb.) bütünleştirmek için esnek bir yapı sunar. Tasarımcılar, içeriğin boyutuna ve türüne göre modülleri uygun şekilde boyutlandırabilirler.
Modüler (Modular) Izgara Sistemi

Popüler Tasarım Stilleri Arayüz tasarımı, çeşitli stil türlerini kullanarak estetik çeşitlilik sunan dinamik bir disiplindir. Bu stiller;...Flat Design (Düz Tasarım), Product-Oriented Design (Ürün Odaklı Tasarım), Typography-Centric Design (Tipografi Odaklı Tasarım), Minimalist Design (Minimalist Tasarım) ve Illustrative Design (İllüstratif Tasarım) popüler tasarım stillerinin başlıcalarıdır.
Grunge Design (Dağınık Tasarım)

Amerika'lı bilim insanı ve mühendis Vannevar Bush, 1945 yılında yayınladığı "As We May Think" adlı makalesinde Memex (Memory Index) yapısını tanıtmıştır. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.

Görev Analizi kullanıcının hedeflerine ulaşmak için hangi adımları takip etmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.

Çoklu Platform Uyumluluğu kullanıcıların her yereden ve her cihazdan erişebilmesi için gereklidir. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.

Kullanıcı arayüzleri birbirinden farklıdır; ancak hepsi aynı amacı paylaşır. Kullanıcının bir ürünle etkileşimini mümkün olduğunca kolaylaştırmak ve keyifli hale getirmek. bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.

Karşıtlık, biçimlerde büyüklük/küçüklük ya da yumuşaklık/keskinlik renklerde ise sıcak/soğuk dengesi kullanarak tasarımda uyum ya da vurgunun yaratılmasıdır. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.

Açık/Kapalı gibi ikili seçenekler arasında geçiş yapmayı sağlayan geçiş düğmesi form bileşenleri içinde yer alır. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.

Kullanıcının mevcut konumunu ve geri dönüş yolunu gösteren İçerik Haritası gezinti bileşenleri içinde yer alır. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.

Pencere, kullanıcı dikkatini belirli bir içeriğe veya eyleme odaklamayı sağlar. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.

Akışkan Izgara içeriğin ve tasarım ögelerinin ekran boyutuna ve çözünürlüğüne göre ölçeklenmesine olanak tanır. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.

İllüstratif Tasarım içeriğin daha net anlaşılmasına yardımcı olan eğlenceli görsel ögeler kullanarak kullanıcı ile güçlü bir bağ kurmak ister. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.

Arayüz tasarımı, kullanıcıların teknoloji ile etkileşiminin kalitesini doğrudan etkiler. İyi tasarlanmış bir arayüz, kullanıcıların görevlerini daha etkili bir şekilde tamamlamasına olanak tanır, bu da kullanıcı memnuniyetini artırır ve genel deneyimi iyileştirir. Metinde arayüz tasarımının, kullanıcıların görevlerini daha etkili tamamlamasına olanak tanıdığı belirtilmiştir.

Arayüz tasarım ilkeleri arasında, kullanıcıların arayüzü en az çabayla, hızlı, kolay ve alışkanlıklarıyla çelişmeyecek şekilde keşfetmelerini sağlayan ilke 'Sezgisellik'tir. Metinde, tasarım ilkeleri arasında 'sezgisellik'in yer aldığı belirtilmiştir.

Form Bileşenleri, kullanıcıdan veri toplamak için kullanılır ve etkileşimin temelini oluşturur. Arayüz tasarımında Form Bileşenleri arasında Düğme, Metin Alanı, Onay Kutusu, Radyo Düğmesi, Açılır Liste, Liste Kutusu, Geçiş Düğmesi ve Tarih Alanı sayılmıştır. 'Bağlantı (Link)' ise bir Gezinti Bileşenidir, Form Bileşeni değildir.

Ünite 2'de İnsan-Bilgisayar Etkileşimi (İBE) bileşenleri arasında görev analizi, araçların tasarımı, kullanım bağlamı, kullanıcı merkezli tasarımın ve kullanıcıların kendilerinin yer aldığı belirtilmektedir. Metinde İBE'nin temel bileşenleri olarak 'Kullanıcı merkezli tasarım, görev analizi, araçların tasarımı ve kullanım bağlamı İBE'nin temel bileşenleridir.' ifadesi geçmektedir. 'Ağ' (Network) kavramı, İBE'nin temel bileşenleri arasında doğrudan sayılmamıştır; İBE, bireysel etkileşimlere odaklanır. Bu nedenle doğru cevap AĞ'dır.

Etkileşim Deseni (Interaction Pattern), kullanıcıların bir ürün, web sitesi veya uygulama içinde etkileşime girebileceği tasarım kalıplarını ve ögelerini ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Metinde bu tanımın Etkileşim Deseni başlığı altında verildiği görülmektedir.

Form Bileşenleri, kullanıcıdan veri toplamak için kullanılırken; Düğme, Metin Alanı, Onay Kutusu, Radyo Düğmesi gibi ögeler form bileşenleridir. İlerleme Çubuğu (Progress Bar) ise Bilgilendirme Bileşenleri grubuna aittir, veri toplamaz.

İllüstratif Tasarım (Illustrative Design), illüstrasyon tekniği kullanılarak oluşturulan, renkli yapısı ve eğlenceli karakterleriyle dikkat çeken bir stildir. Düz Tasarım sadelik sunar, Ürün Odaklı Tasarım gerçek dünya malzemelerini taklit eder, Minimalist Tasarım ise sadelik ve boşluk kullanımına odaklanır. Bu nedenle illüstrasyon tekniği ve eğlenceli karakterler ayırt edici özelliğidir.

Arayüz tasarımında 'sezgisellik' ilkesi, kullanıcıların arayüzü en az çabayla, hızlı, kolay ve mevcut alışkanlıklarıyla çelişmeyecek şekilde keşfedebilmeleri gerektiğini vurgular. Metinde sezgiselliğin bu şekilde tanımlandığı belirtilmiştir.

Gezinti Bileşenleri arasında İçerik Haritası (Breadcrumb), kullanıcının mevcut konumunu ve geri dönüş yolunu göstererek navigasyona yardımcı olan bir ögedir. Sekme Menü (Tabs), Akordiyon Menü (Accordion) ve Sayfalama (Pagination) içerik düzenleme ve gezinme araçlarıdır; Bağlantı (Link) ise yönlendirme yapar.

Arayüz tasarımı, teknolojinin insan deneyimine olan etkisini kolaylaştırmayı ve kullanıcıların görevlerini daha etkili tamamlamasını sağlamayı hedefler. Arayüz tasarımı, teknoloji ile insan deneyimini birleştirir ve kullanıcı dostu arayüzlerle bilgiye erişimi kolaylaştırır.

İçerik Haritası (Breadcrumb) bileşeni, kullanıcının mevcut konumunu ve geri dönüş yolunu göstererek gezinmeyi kolaylaştırmak için kullanılır.

Arayüz tasarımı, teknolojiyle etkileşimin kalitesini doğrudan etkileyerek kullanıcıların görevlerini daha etkili bir şekilde tamamlamasına olanak tanır. Bu, en önemli etkisidir.

İçerik Haritası (Breadcrumb), kullanıcının mevcut konumunu ve geri dönüş yolunu gösteren bir gezinti bileşenidir.

Doğru yanıt verimlilik
Kullanılabilirliğin beş temel prensiplerinden biri olan ve belirli bir görevi tamamlamak için gereken zaman ve kaynakların oranını verimlilik ile ifade ederiz

Doğru yanıt A'dır
Uygulama ve iyileştirme geribildirim döngüsü adımlarındandır

Doğru yanıt E şıkkıdır.
Okunulabilirlik Gestalt ilkelerinden değildir.

Yanıt D şıkkıdır
Başlıklar, alt başlıklar ve metin blokları arasındaki uygun hiyerarşi, kullanıcıların içeriği tarayabilmesini ve önemli bilgileri bulmalarını sağlayan görsel hiyerarşidir.

Yanıt E şıkkıdır
Ekip üyelerinin herhangi bir kural olmaksızın fikirlerini paylaştığı ve her türlü düşünceye açık bir ortamda yapılan oturuma beyin fırtınası adı verilir.

Doğru yanıt D şıkkıdır.
UX, kullanıcı araştırmaları, kullanıcı senaryoları ve kullanıcı hikayeleri gibi stratejik ve araştırma odaklı süreçleri içerirken UI, renk şemaları gibi daha görsel ve estetik özelliklere odaklanır

Doğru yanıt E şıkkıdır
Kullanıcı deneyimi tasarım araçlarının takım içindeki iş birliğini arttırmak ve tutarlı tasarım sistemleri oluşturmak için sağladığı özelliklerden biri görsel hiyerarşi değildir.

Yanıt C şıkkıdır
Adobe XD, Adobe bünyesinde bir yazılımdır

Yanıt A şıkkıdır
Ürünlerin sadece işlevsel olmaktan öteye geçerek kullanıcılar üzerinde olumlu bir duygusal etki bırakmayı hedeflemesini açıklayan kavram duygu tasarımıdır

Yanıt D şıkkıdır
Aynı doğrultuda olan ve birbirine bağlı olan unsurların, insanlar tarafından aynı gruba ait olarak algılanmasını devamlılık kavramı ifade eder

A/B Testleri, iki veya daha fazla değişkenin karşılaştırılması amacıyla kullanılan istatistiksel bir deney tasarımıdır ve genellikle web siteleri ile mobil uygulamaların farklı versiyonlarının performanslarını ölçmek için uygulanır. Bu tanım, metindeki A/B Testleri başlığı ile örtüşmektedir.

Geri bildirim döngüsünün aşamaları: toplama, analiz, değerlendirme, uygulama ve iyileştirme. Geri bildirimlerin toplanmasından sonraki aşama, bu geri bildirimlerin analiz edildiği, sınıflandırıldığı ve önceliklendirildiği aşamadır (Analiz). Metinde, geri bildirim döngüsünün adımları arasında 'analiz' aşamasının olduğu belirtilmiştir.

Beyin Fırtınası (Brainstorming), kullanıcı deneyimi tasarım sürecinde, özellikle 'Fikir Üretme (Ideate)' aşamasında, her türlü kısıtlama olmaksızın fikirlerin paylaşılması için kullanılan temel bir yaratıcı düşünme tekniğidir. Metinde bu tekniğin, Tasarım Fikrinin Oluşumu başlığı altında sıralandığı görülmektedir.

Gestalt İlkeleri (Benzerlik, Yakınlık, Kapanış vb.), insanların görsel algılarını şekillendiren prensipleri tanımlayan algısal psikoloji akımıdır ve bu ilkeler, kullanıcı deneyimi tasarımında önemli bir tasarım ilkesi olarak kabul edilir. Metinde bu ilkelerin, 'Tasarım İlkeleri' kategorisi altında yer almadığı ancak 'Gestalt İlkeleri' başlığı altında psikolojik temeller olarak detaylandırıldığı görülmektedir.

Dijital Tasarım Süreci, bir fikirle başlar ve adımlarla ilerler. Metinde belirtilen adımlar sırasıyla: Problemi tanımlama, Öneri geliştirme, Taslak oluşturma, Taslağı detaylandırma, Prototip geliştirme, Test ve Değerlendirme, ve Geribildirim şeklindedir. Bu doğrultuda sürecin ilk adımı Problemi tanımlama'dır.

Kullanıcı Deneyimi (UX) tasarımı, kullanıcıların bir ürünle yaşadıkları deneyimi, duygusal tepkileri ve tatmin seviyelerini kapsarken; Arayüz (UI) tasarımı, kullanıcıların gördüğü görsel elemanlara ve etkileşimli unsurlara odaklanır. UX daha geniş kapsamlı, stratejik ve araştırma odaklıdır.

Kullanıcı deneyimi (UX), dijital teknoloji kullanımının bir sonucu olarak kullanıcının bir ürün ya da hizmeti kullanırken yaşadığı her türlü etkileşimi, duyguyu, düşünceyi ve tepkiyi içeren kavramdır. Başarılı bir UX tasarımı, kullanıcı deneyimini iyileştirerek marka sadakatini güçlendirir.

Gestalt İlkeleri, insanların görsel algılarını şekillendiren prensiplerdir. Figür-Zemin İlişkisi (Figure-Ground Relationship), bir öge ile arka plan arasındaki ayrımı ve algılanma biçimini ifade eder. Metinde bu ilke, diğer altı prensiple birlikte sıralanmıştır.

Kullanıcı hikâyelerini haritalama tekniği, kullanıcıların deneyimlerini, ihtiyaçlarını ve beklentilerini anlamak ve bu doğrultuda bir ürün veya hizmetin geliştirilmesi sürecinde kullanıcıların bakış açılarını dikkate almak için önemlidir. Metinde bu teknik, bu amaçla kullanıldığı belirtilmiştir.

Gestalt İlkeleri arasında Benzerlik, Yakınlık, Kapanış, Devamlılık, Simetri ve Figür-Zemin İlişkisi bulunur. 'Prototipleme' ise Tasarım Düşüncesi (Design Thinking) aşamalarından biridir ve Gestalt İlkesi değildir.

A/B testleri, iki veya daha fazla değişkenin karşılaştırılması amacıyla kullanılan istatistiksel bir deney tasarımıdır ve dijital ortamlarda farklı versiyonların performanslarını ölçmek için uygulanır. Metinde bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Bilişsel yük (Cognitive Load), bir kullanıcının bir görevi yerine getirirken harcadığı zihinsel çabanın bir ölçüsüdür ve hafıza, dikkat gibi zihinsel kaynakların kullanımını içerir. Metinde de belirtildiği gibi, bilişsel yükün azaltılması, kullanıcıların etkileşimini daha verimli hâle getirir, böylece kullanıcı memnuniyetini artırır. Diğer şıklar bilişsel yükün tanımı veya hedefi ile çelişmektedir (örneğin, yükü artırma veya UX ile ilgisiz olduğunu iddia etme).

Toplanan kullanıcı geri bildirimlerinin değerlendirilip sınıflandırıldığı ve önceliklendirildiği aşama, geri bildirim döngüsünün 'Değerlendirme' adımıdır (Ünite 3).

Beyin Fırtınası (Brainstorming), tasarım sürecinin fikir üretme (Ideate) aşamasında kullanılan ve ekip üyelerinin herhangi bir kural olmaksızın fikirlerini paylaşmasını öngören bir yaratıcı düşünme tekniğidir.

Geri bildirim döngüsünün aşamaları; geri bildirimi toplama, analiz, değerlendirme, uygulama ve iyileştirme şeklindedir. Değerlendirme aşaması, toplanan geri bildirimlerin sınıflandırıldığı ve önceliklendirildiği yerdir.

Beyin Fırtınası (Brainstorming), tasarım odaklı düşünme sürecinde, kullanıcıların odak noktası olmaksızın fikirlerini serbestçe paylaşmasını sağlayan kreatif düşünme tekniklerinden biridir.

Geri bildirim döngüsü aşamaları; toplama, analiz, değerlendirme, uygulama ve iyileştirme olarak sıralanır. Toplanan geri bildirimlerin değerlendirilip sınıflandırıldığı aşama, Analiz aşamasıdır.

HTTP (Hypertext Transfer Protocol) protokolü üzerinden erişilen web, internetin alt kümelerinden biri olarak dijital içerikleri etkileşim- li bir biçimde sunma yeteneğine sahiptir. İnternet; e-posta, dosya transferi, anlık mesajlaşma gibi bir dizi hizmet ve protokolü kapsarken web, bu geniş yelpazedeki hizmetler içinde kullanıcıların bilgiye kolayca erişebilmelerini ve etkileşime geçebilmele- rini sağlayan önemli bir araç olarak dikkat çeker.

Web uygulamalarının durum bilgisini yönetmek için çerezler (cookies) gibi ek mekanizmaların kullanmasını gerektirir.

Durum bilgisiz (stateless) bir protokoldür yani her istek bağımsızdır

URL, internet üzerindeki bir kaynağın adresini belirtir ve kullanıcının erişmek istediği web sayfasının konumunu gösterir.

Düşük Yineleme: CSS stilleri, bir web sitesini oluşturan tüm sayfalarında ortak görsel tasarımın dilinin uygulanabilmesine olanak tanır. Her sayfada aynı stil özelliklerinin tekrar tekrar yazılmasını önler ve daha etkili bir kod yönetimi sağlar.

Duyarlı tasarımın temel bileşenleri şunlardır:
• Esnek Sayfa Düzenleri: CSS kullanılarak, sayfa düzeninin (layout) genişlik ve yükseklik değerleri yüzdelik birimler gibi esnek birimlerle tanımlanır. Bu sayede, sayfa düzeni cihaz ekranının boyutuna göre genişleyebilir veya daralabilir.
• Esnek Görseller ve Medya: Görseller, videolar ve diğer medya türleri, içerisinde bulundukları konteynerlerin (div, section, vb.) genişliğine ve/veya yüksekliğine göre boyutlandırılır.
• Medya Sorguları (Media Queries): CSS medya sorguları; cihazın özelliklerine (ekran çözünürlüğü, cihaz tipi, yatay/dikey tutuş pozisyonu, vb.) göre farklı stil kurallarının uygulanmasını sağlar. Medya sorgularını kullanarak tasarımcılar, farklı ekran boyutları için özelleştirilmiş düzenler ve stiller oluşturabilir.

Duyarlı tasarımdan farklı olarak uyarlanabilir (adaptive) tasarım, web sitelerinin farklı ekran boyutları ve cihazlara özel olarak tasarlanmış sabit düzenler kullanarak uyum sağlamasını sağlayan bir web tasarım yaklaşımıdır.

Android işletim sistemi, farklı cihaz türleri için özelleştirilmiş çeşitli sürümlere sahiptir. Bu sürümler, spesifik cihazların ihtiyaçlarına ve kullanım senaryolarına göre tasarlanmıştır.
• Wear OS: Özellikle akıllı saatler ve giyilebilir cihazlar için tasarlanmıştır.

Büyük teknoloji firmalarının tasarım vizyonunu yansıtan bu sistemler; pek çok farklı açıdan kullanıcıları, sektörü ve tasarımcıları etkilemektedir:
Standartlaşma ve Tutumluluk
İnovasyon ve Kullanıcı Deneyimi
Kullanıcı Beklentilerinin Yönlendirilmesi
Yaratıcılığın Sınırlanması

Fluent Design’ın temeli derinlik, hareket, malzeme, ışık ve ölçek olmak üzere beş ana unsur üzerine kuruludur:
Derinlik: Fluent Design’da derinlik, kullanıcı arayüzlerine katmanlar ve görsel hiyerarşi ekleyerek daha zengin bir deneyim oluşturmayı ve uygulamalar arası geçişleri, içerik organizasyonunu daha sezgisel hâle getirmeyi amaçlar; kullanıcılara hangi elementlerin etkileşime açık olduğunu ve hangi içeriğin önemli olduğunu görsel olarak iletmeye yardımcı olur.

Ön Uç (Front-end) Web Geliştirme

Ön Uç (Front-end) Web Geliştirme

Tam Kapsamlı (Full-stack) Web Geliştirme

Ön Uç Geliştirme:

Kapsam ve Uygulama

Teknik Bilgi ve Araçlar

Esnek Sayfa Düzenleri

watchOS

CarPlay

iPadOS

Web siteleri ve mobil uygulamalar için başlık (header) bölümü, ziyaretçilere platformun ana içeriği ve işlevleri hakkında hızlı bir özet sunar ve logo, gezinme menüsü, arama fonksiyonu, kullanıcı girişi gibi bileşenleri içerir. Bu tanım, metinde geçen 'Başlık (Header)' tanımıyla birebir örtüşmektedir.

JavaScript, dinamik ve etkileşimli web sayfaları oluşturmak için kullanılan bir dildir, ancak zamanla mobil uygulamalar, oyunlar ve masaüstü uygulamalar geliştirmek için de kullanılmaya başlanmıştır. Ancak metinde, JavaScript'in bu kullanım alanları arasında 'mobil uygulama geliştirme'nin de yer aldığı belirtilse de, bu platformlar için özel olarak tasarlanmış popüler çatılar (frameworks) olarak React Native, Flutter veya Swift/Kotlin gibi dillerin öncülüğü mevcuttur. Verilen seçenekler arasından, JavaScript ile mobil uygulama geliştirme amacıyla yaygın kullanılan bir çatı (framework) olarak genellikle React Native öne çıkar. Metinde spesifik olarak bir JavaScript tabanlı mobil uygulama çatısı adı geçmemektedir, ancak JavaScript'in mobil uygulamalarda kullanıldığı belirtilmiştir. Mevcut seçenekler arasında, JavaScript'in mobil uygulama geliştirmede yaygın kullanılan bir çatısı olan React Native yerine, sadece genel kullanım alanları listelenmiştir. JS ile mobil uygulama geliştirmede kullanılan popüler araçlar (örneğin React Native, NativeScript) listede yoksa, en genel kabul gören kullanım alanı bağlamında cevap verilmelidir. Ancak sorunun kendisi JS tabanlı mobil uygulama geliştirme çatısını sormaktadır. Seçenekler arasında, genel olarak web teknolojileri altında listelenen ancak mobil uygulamalarda da kullanılan 'Bootstrap' (CSS Framework), 'Tailwind' (CSS Framework) veya 'Ant Design' (UI Kütüphanesi) gibi araçlar JS çatısı değildir. Verilen seçenekler arasında doğru JS mobil uygulama çatısı bulunmamaktadır. Bu tür durumlarda, sorunun içeriğine en yakın olan, ya da genel teknolojik yaklaşımlardan biri olan JS'in kendisinin popüler kullanım alanlarından birini seçmek gerekir. Ancak JS ile mobil geliştirme için spesifik bir framework istenmiştir. Cevap seçenekleri arasında bir hata olabilir. Verilen seçenekler arasından, Javascript ile mobil uygulama geliştirmede kullanılan bir çatı (framework) olarak en yaygın bilinenlerden biri olan React Native gibi seçenekler yoksa, en iyi ihtimalle JS'in mobil uygulama alanında kullanılmasına atıfta bulunulabilir. Burada en yakın olabilecek cevap (genel olarak JS'in kullanıldığı yerler) olmalıdır, ancak bu bir framework sorusudur. JS'in kendisi bir framework değildir. Cevap anahtarının varsayımsal olarak React Native'i kastettiği düşünülerek (eğer seçeneklerde olsaydı) cevap verilebilirdi. Mevcut seçenekler web teknolojileri bağlamında daha çok öne çıkmaktadır. CSS, HTML ve JS, web teknolojilerinin temelini oluşturur. JavaScript'in mobil uygulama geliştirmede kullanıldığı belirtilmiştir, ancak framework sorulmuştur. Seçeneklerdeki Ant Design, Bootstrap ve Tailwind, genellikle React/Vue gibi JS kütüphaneleri/framework'leri ile birlikte kullanılan arayüz bileşeni kütüphaneleridir, doğrudan JS mobil uygulama çatısı değillerdir. Bu durumda, soru/seçenek uyumsuzluğu vardır. Ancak, genel olarak bu teknolojiler JS ekosisteminde yer alır. En mantıklı cevap, JS'in mobil uygulama geliştirmede kullanıldığı bilgisidir.

Web teknolojileri; HTML (içerik kodlama), CSS (görsel stil) ve JavaScript (dinamik etkileşim) temelini oluşturur. Metinde HTML, CSS ve JavaScript'in temel web teknolojileri olduğu belirtilmiştir. Arka uç (back-end) geliştirmede ise sunucu tarafı kodlama dilleri kullanılır (örneğin Node.js ile JavaScript, Python, PHP vb.). Bootstrap ise bir CSS çerçevesidir ve ön uç (front-end) tasarımında kullanılır; arka uç geliştirmede doğrudan kullanılmaz.

İnternet, dünya genelinde cihazların birbirine bağlı olduğu geniş bir ağ iken; Web (World Wide Web), internet üzerinde yayınlanmış içeriklere HTTP protokolü üzerinden erişimi sağlayan bir bilgi dağıtım sistemidir. Dolayısıyla Web, İnternet'in bir alt kümesidir ve İnternet, Web'den daha geniş bir kavramdır.

CSS (Cascading Style Sheets), HTML ögelerinin görsel sunumunu düzenlemek, web sayfalarının nasıl görüneceğini ve kullanıcı deneyimini yönetmek için geliştirilmiş bir betik dilidir. Metinde CSS tanımı bu şekilde verilmiştir.

HTML (Hiper Metin İşaretleme Dili), web üzerinde yayımlanacak her türlü içeriğin (metinler, resimler, linkler, multimedya unsurları) kodlanmasında kullanılır. Web tarayıcıları tarafından çalıştırılan tüm içerik, `` etiketleri arasına yerleştirilir. `` etiketi ise tüm belgenin kökünü oluşturur.

Duyarlı (responsive) tasarımın temel bileşenleri Esnek Sayfa Düzenleri, Esnek Görseller ve Medya ile Medya Sorgularıdır (Media Queries). Kullanıcıların ekran boyutuna göre otomatik uyarlama yeteneği responsive tasarımın hedefidir. Mobil öncelikli tasarım (mobile-first) ise duyarlı tasarımla sıklıkla birlikte kullanılan ancak başlangıç noktası farklı olan bir yaklaşımdır; responsive tasarımın bir ilkesi değildir.

Duyarlı (responsive) tasarıma uygun olarak oluşturulan web arayüzlerinde 'Başlık (Header)' bölümü, ziyaretçilere platformun temel içeriği ve işlevleri hakkında hızlı bir özet sunar; logo, gezinme menüsü, arama fonksiyonu ve kullanıcı girişi gibi bileşenleri barındırır. Metinde Başlık (Header) tanımında bu bileşenler sayılmıştır.

Web sitelerinin tasarım ve geliştirme hızını artırmak için kullanılan tasarım sistemleri arasında Ant Design, Bootstrap, Tailwind ve Foundation yer alır. JavaScript ise dinamik ve etkileşimli web sayfaları oluşturmak için kullanılan bir programlama dilidir, bir tasarım sistemi değildir.

Metinde Android ve iOS'un mobil işletim sistemleri pazarının hakim oyuncuları olduğu belirtilmiştir. Apple'ın Human Interface Guidelines (HIG) ise iOS ve macOS için tasarım prensiplerini belirler. Android, Google tarafından geliştirilmiştir.

Web'deki iletişimin temeli sunucu ve istemci arasında gerçekleşen veri akışıdır. Bu süreçte sırasıyla URL kullanımı, DNS Sorgulama, HTTP İsteği, Sunucu Yanıtı, İçeriğin Görüntülenmesi ve Ek Kaynakların Yüklenmesi adımları yer alır. Sunucu Yanıtı, isteğe karşı sunucudan gelen cevaptır; DNS sorgulaması ise alan adının IP adresini bulmaktır.

Ön uç (front-end) geliştirmede HTML, CSS ve JavaScript kullanılır. Arka uç (back-end) ise sunucu tarafı işlemleriyle ilgilenir. Mobil Uygulama Geliştirme ise bir geliştirme alanı veya uzmanlık türüdür, web teknolojileri (HTML, CSS, JS) doğrudan arka uçta kullanılmaz.

Ünite 4'te Web Arayüzlerinin Ayırt Edici Özellikleri başlığı altında platform bağımsızlığı, canlı güncellemeler, erişilebilirlik ve uyumluluk ile etkileşim ve görsellik listelenmiştir. Fiyatlandırma veya uygun fiyatlı olma gibi bir özellikten bahsedilmemiştir. Bu nedenle, web arayüzlerinin ayırt edici özelliklerinden biri uygun fiyatlı olması değildir.

Web ve mobil uygulama arayüzlerinde video içeriği kullanırken uygulanan 'Tembel Yükleme (Lazy Loading)' tekniği, video içeriğinin yüklenme süresini azaltmaya yardımcı olur. Bu teknik, yalnızca kullanıcı videoya yaklaştığında veya görüntüleme alanına girdiğinde yüklenmesini sağlar.

Web sayfasında kullanıcının gördüğü tüm içerik, HTML dilinde etiketler arasına yerleştirilir ve tarayıcı tarafından çalıştırılır. Genel olarak bu içerik, HTML etiketleri arasına yazılmalıdır (Ünite 4).

Web ve mobil uygulamalara video entegre edilirken kullanılan 'Tembel Yükleme (Lazy Loading)' tekniği, video içeriklerinin yükleme süresini azaltmaya yardımcı olur (Ünite 4).

CSS (Cascading Style Sheets), HTML ögelerinin görsel sunumunu düzenlemek, web sayfalarının görünümünü ve kullanıcı deneyimini yönetmek için geliştirilmiş bir betik dilidir.

JavaScript'in esnekliği ve geniş kullanım alanları sayesinde sunucu tarafı, mobil uygulamalar ve masaüstü uygulamalar geliştirmek için kullanılabilmektedir. Metinde spesifik mobil uygulama çatısı (framework) verilmemiştir, ancak JavaScript'in bu amaçlarla kullanıldığı belirtilmiştir. Ancak, metin 4. Ünite'de sadece JavaScript'in kullanım alanlarını sıralamıştır (Ön Uç, Arka Uç, Mobil Uygulama Geliştirme vb.) ve bir çatı ismi vermemiştir. Mobil uygulamalar geliştirmek için kullanılan bir çatı adı gerekmektedir. Verilen seçenekler arasında, ünite metninde doğrudan bahsedilmese de, mobil uygulama geliştirme JavaScript'in kullanım alanlarından biridir. Ancak burada bir çatı ismi istendiği için, verilen metinler arasında bu bilgi doğrudan bulunmamaktadır. Mobil Uygulama Geliştirme'nin JavaScript kullanım alanlarından biri olduğu belirtilmiştir. (Soru metni eksik bilgi içeriyor, ancak en yakın bağlam JS'nin mobil uygulamalarda kullanılmasıdır). Seçenekler verilmediği için, genel olarak mobil uygulama geliştirmede kullanılan bir JS çatısı varsayılır. Ancak mevcut metinlerden bu cevabı doğrulayamıyoruz. Ünite 4'te JS kullanım alanları listelenmiştir: Ön Uç Geliştirme, Arka Uç Geliştirme, Mobil Uygulama Geliştirme, Oyun Geliştirme, Masaüstü Uygulama Geliştirme. Bu nedenle mobil uygulama geliştirme JS ile yapılabilir, ancak spesifik bir çatı ismi metinde yoktur.

CSS (Cascading Style Sheets), HTML ögelerinin görsel sunumunu düzenlemek ve web sayfalarının nasıl görüneceğini yönetmek için geliştirilmiş bir betik dilidir.

Ünite 4'te JavaScript'in kullanım alanları arasında 'Mobil Uygulama Geliştirme' yer almaktadır. Ancak verilen seçenekler arasında doğrudan bir mobil uygulama çatısı (framework) adı geçmemektedir. Ancak genel JavaScript kullanım alanları listelenmiştir. Soruda yaygın olarak kullanılan bir çatı sorulmuştur. Bu bağlamda, metinde JavaScript'in kullanım alanları listelenmiş olsa da, spesifik bir çatı adı verilmemiştir. Yine de, mobil uygulama geliştirme, JavaScript'in uygulama alanlarından biridir. Verilen şıklarda sadece JavaScript'in kullanım alanı belirtilmiştir, çatısı değil. Cevap için en uygun şık, genel kullanım alanına atıf yapandır (Mobil Uygulama Geliştirme).

Doğru yanıt A şıkkıdır
1906 yılında J. Stuart Blackton tarafından yapılan ve animasyonun ilk örneklerinden biri olarak görülen film The Humorous Phases of Funny Faces'dir

Doğru yanıt C şıkkıdır
1834 yılında İngiliz matematikçi William Horner tarafından icat edilen cihaz Zoetrope'dur

Doğru yanıt C şıkkıdır
Dünyanın ilk uzun metraj 3B animasyon filmi Toy Story'dir.

Doğru şık D'dir.
Karakter ve nesnelerin üç boyutlu görünmesini sağlamak için hacim, ağırlık, denge ve anatomiyi dikkate alan çizimler oluşturmayı ifade eden prensip sağlam çizimdir.

Doğru yanıt A şıkkıdır
Hareketin yer aldığı kompozisyonun arka plan, ışık kullanımı ve kamera açılarıyla desteklenmesini ifade eden prensip sahnelemedir

Doğru yanıt B şıkkıdır
Animasyonlarda karaktere bir iskelet sistemi eklenerek doğal insan hareketleri simüle edilmesine rigging denir

Doğru yanıt A şıkkıdır.
Bahsedilen tekniğin adı tweening'dir.

Doğru yanıt A şıkkıdır
H.264 bir sıkıştırma türüdür.

Doğru yanıt D şıkkıdır
Bir öğenin yavaşça kaybolup başka bir görüntü veya ögeyle değişmesi dissolve ile ifade edilir

İçerik Haritası (Breadcrumb), kullanıcının uygulama veya web sitesi içindeki mevcut konumunu ve geri dönüş yolunu göstermek için kullanılan bir gezinti bileşenidir.

Geri bildirim animasyonlarının temel amacı, kullanıcı deneyimini kesintiye uğratmadan akıcı bir şekilde geri bildirim sağlamaktır (Ünite 5). 'Değişiklik körlüğü'nün önüne geçmek için basit animasyonlar kullanılabilir. Eğer bir ifade, animasyonun kullanıcı deneyimini kesintiye uğrattığını veya akıcı geçiş sunmadığını belirtiyorsa, bu yanlıştır. Yanlış ifade, geri bildirim animasyonlarının temel amaçlarından veya etkilerinden birine aykırı olmalıdır. Genellikle, başarılı geri bildirim animasyonları deneyimi kesintiye uğratmaz ve akıcı geçiş sunar. Dolayısıyla, animasyonun deneyimi kesintiye uğrattığı yönündeki bir iddia yanlış olacaktır.

Cansız nesneleri hareket ettirerek hikâyeler anlatmayı mümkün kılan sanat formuna 'Animasyon' adı verilir. Animasyon, Latince 'anima' (can, ruh) kelimesinden türetilmiştir ve hareket illüzyonu yaratma sanatıdır.

Hareket tasarımı, UI/UX, dijital reklamlar, sosyal medya ve video prodüksiyonunda yoğun olarak kullanılır. Metinde özellikle 'Oyun Arayüzü Tasarımında Animasyon Kullanımı' başlığı altında arayüz animasyonları tartışılmıştır. Ancak, 'Dijital Oyun Arayüzlerinin Evrimi' bölümünde, oyun arayüzünün görsel unsurlarından bahsedilirken, hareket tasarımının ana odak noktası olmadığı, daha çok kullanıcı arayüzü (UI) bileşenlerinin (düğmeler, menüler vb.) görsel ve etkileşimli sunumuna odaklanıldığı belirtilir. Oyunlarda 'Hareket Tasarımı' önemli olsa da, metin 5'e göre en az yoğun kullanıldığı alanlardan biri, temel odak noktasının UI bileşenleri değil, oynanış mekanikleri olduğu düşünülen 'Oyun Arayüzü Tasarımı'dır (diğer şıklar (Reklam, Video vb.) ise hareket tasarımının ana uygulama alanları olarak belirtilmiştir). Ancak, Soru 6'daki hikaye anlatımı vurgusu oyunları da kapsadığını gösterir. Metinde oyun arayüzü tasarımlarında daha çok statik veya basit hareketlerin (skelet ekran gibi) kullanıldığı belirtilmiştir, bu da hareket tasarımının yoğunluğunun diğer alanlara (Video/Reklam) göre daha az olduğunu ima eder. Soru 6'da 'Hikâye anlatımı' vurgusu varken, oyunlar hikaye anlatımında güçlüdür. Fakat, Soru 8'de dijital oyunlarda karakter tasarımından bahsedildiğinden, oyunların hareket tasarımında kullanıldığı kesindir. Bu durumda, şıklar arasında hareket tasarımının *en az* yoğun kullanıldığı bir alan aranmalıdır. Metin, Video, Dijital Reklamlar, Sosyal Medya'yı ana uygulama alanları olarak sayar. Dijital Oyun Arayüzleri ise UI/UX başlığı altında ele alınır. Oyun arayüzlerinde hareketin bir geri bildirim aracı olarak kullanıldığı belirtilse de, genel olarak dijital oyunların temel taşı kodlama ve görsel tasarım (statik) iken, diğer seçenekler doğrudan hareket odaklıdır.

Hareketli grafik (motion graphics); metin, logo, ikonlar ve şekiller gibi görsel içeriğe hareket, ses ve video ekleyerek dinamik ve görsel içerikler oluşturma sanatıdır. Bu içerikler genellikle bilgilendirme, reklam veya marka kimliği güçlendirme amacıyla kullanılır ve 3B ortamlarda görsel efektlerle zenginleştirilebilir.

Bir ögenin ekrana kenardan veya köşeden içeri doğru kayarak girmesini gösteren yaygın animasyon biçimi 'Slide In/Out' (içeri kayma) olarak adlandırılır (Ünite 5).

Durum değişikliği animasyonları, arayüzün farklı bir duruma geçişini belirtmek, mod değişikliğini görsel olarak öne çıkartmak veya geçişi kavramsal bir metaforla görselleştirmek için kullanılır (Ünite 5).

Cansız nesneleri hareket ettirerek hikâyeler anlatmayı mümkün kılan sanat formuna 'Animasyon' denir. Animasyon, Latince anima kökünden türetilmiştir ve hareket illüzyonu yaratmaya dayanır (Ünite 5).

Arayüz animasyonları; ilgi çekme, hikâye anlatımını güçlendirme, kullanıcı deneyimini iyileştirme ve deneyime konu olan öznenin kişiliğini ifade etme gibi avantajlar sunar. Ancak metin ile dolu bir arayüzü karmaşık olmaktan kurtarması, metin olmadan iletişim kurmayı sağlaması ve estetik değer sunması birer avantajdır. Ancak metnin kendisi, animasyonun sunduğu bir avantajdan ziyade, animasyonun iyileştirdiği bir unsur olarak düşünülebilir. Metin, animasyonun olmadığı bir durumda da bilgi aktarımı için temeldir. Soruda 'değildir' istendiği için, animasyonun temel faydası olmayan bir seçenek aranmalıdır. Metin; görsel algılama/bilişsel yükü azaltma gibi faydaları destekler, ancak metin yerine geçmekten ziyade tamamlayıcıdır. Verilen seçenekler arasında, animasyonun birincil amacı olmayan (metnin işlevini üstlenmekten ziyade metni desteklemek) bir ifade aranmalıdır. Animasyonun temel amacı; akıcı geçişler, anlık geri bildirimler, estetik değer katmak ve dikkati yönlendirmektir. 'Metin ile dolu bir kullanıcı arayüzünü karmaşık olmaktan kurtarmak' değil, metin olmadan iletişim kurmayı sağlamaktır. Metin, arayüzün temelidir. Animasyonun temel amacı, kullanıcı deneyimini iyileştirmek ve estetik değer sunmaktır. Metin olmadan iletişim kurma imkanı sunması, metnin olmadığı bir durumda bile iletişimi mümkün kılmak anlamına gelmez, aksine metnin zorlayıcı olduğu yerde iletişimi kolaylaştırır. Bu bağlamda, 'Metin ile dolu bir arayüzü karmaşık olmaktan kurtarma' ifadesi en zayıf avantajdır veya diğer seçenekler kadar doğrudan bir fayda değildir.

Animasyon kelimesi, Latince 'anima' kökünden türemiştir ve özünde can, ruh veya hayat anlamına gelir. Animasyon, cansız nesneleri hareket ettirerek hikayeler anlatmayı mümkün kılan bir sanat formudur.

Hareket tasarımının öne çıktığı uygulamalar arasında Kullanıcı Arayüzleri (UI), Dijital Reklamlar, Sosyal Medya, Video ve Film Prodüksiyonu ve Sunular sayılmıştır. Metinde Dijital Oyunlar veya Arayüz Tasarımı (UX) süreçleri doğrudan birer uygulama alanı olarak listelenmemiştir (Oyun arayüzleri UI/UX'in alt kategorisi olarak geçmektedir ancak ayrı bir ana uygulama alanı olarak listelenmemiştir). Dijital Oyunlar (Ünite 6) ve Arayüz Tasarımı (Ünite 2, 3) ayrı ünitelerdir. Ancak soru, Ünite 5 bağlamında en az yoğunlukta kullanıldığı bir alanı soruyor gibi yorumlanabilir. Hareket tasarımının en çok kullanıldığı alanlar Video/Film ve UI'dır. Dijital oyun arayüzlerinde de (Ünite 6'ya göre) hareket tasarımı (geçişler, mikro etkileşimler) önemlidir. Dijital tasarımda en az yoğun kullanılan alan genellikle statik görsel içeriklerdir veya VR/AR gibi (Ünite 7) spesifik alanlardır. Ancak verilen listeye göre en az vurgulananlar oyun arayüzleridir.

Animasyonlar arayüz tasarımında geri bildirim sağlamak, durum değişikliklerini ifade etmek, bağlam oluşturmak ve kullanıcı ilgisini çekmek gibi avantajlar sunar. Ancak, animasyonların temel amacı, kullanıcıların sadece metinle dolu bir arayüzü kullanmasına kıyasla estetik bir değer sunmak ve bilişsel yükü azaltmak iken, hareket tasarımının kendisi (hikaye anlatımı hariç) doğrudan 'tasarımı' karmaşıklaştırma amacı taşımaz; aksine akıcılığı artırır. Metinde, animasyonların temel amacı olarak 'kullanıcıların ilgisini yönlendirmek' ve 'bilişsel yükü azaltmak' belirtilmiştir. Ancak animasyonların 'hikaye anlatımını' güçlendirmesi gibi bir rolü olsa da, temel amacı her zaman 'karmaşıklığı artırmak' değildir.

Metinde, canı olan nesneleri hareket ettirerek hikâyeler anlatmayı mümkün kılan sanat formuna Animasyon denildiği belirtilmektedir. Animasyon, Latince 'anima' (can, ruh) kökünden türemiştir ve bir hikâye anlatımını güçlendirir.

Ünite 5'te hareket tasarımının öne çıktığı uygulamalar olarak Kullanıcı Arayüzleri (UI), Dijital Reklamlar, Sosyal Medya, Video ve Film Prodüksiyonu ve Sunular listelenmiştir. Dijital oyunlar (Ünite 6) hareket tasarımının yoğun kullanıldığı bir alan olmasına rağmen, bu listede sayılmamıştır. Ancak soruda 'hareket tasarımının yoğun bir şekilde kullanılmadığı' bir tür sorulmaktadır. Video ve Film Prodüksiyonu, hareketin en yoğun kullanıldığı alanlardan biridir. Arayüz animasyonları da önemli bir kullanım alanıdır. Dijital oyunlar (Ünite 6'da anlatıldığı gibi) hareketin kritik olduğu bir alandır. Bu bağlamda, listede olmayan ve en az hareket odaklı olan 'Dijital Oyunlar' (tek başına bir medya türü olarak değil, Ünite 6'da ayrı ele alınmıştır) seçilebilir. Ancak verilen metinlerde, video ve animasyonun zaten hareket odaklı olduğu, dijital reklamların ve sosyal medyanın da görsel/hareket içerdiği belirtilmiştir. Dijital oyunlar, Ünite 5'te 'hareketli grafikler' veya 'video' başlığı altında değil, ayrı bir ünite olarak ele alınmıştır ve hareket tasarımı (Ünite 5) ile ilişkisi kurulmuştur.

Oyun Dinamikleri, oyun mekaniklerinin uygulanması sonucu ortaya çıkan, oyuncunun deneyimlediği etkileşimler ve olaylardır. Mekaniklerin sabit kuralları olmasına karşın dinamikler her oynanışta farklılık gösterebilir çünkü oyuncunun seçimleri, rastlantılar ve oyunun kendine özgü algoritmaları tarafından şekillendirilir. Oyun dinamikleri; oyunun akışını canlı ve öngörülemez kılar, her oyuncunun deneyiminin benzersiz olmasını sağlar.

Oyun Mekanikleri, oyunun temel kurallarını, yapılarını ve oyuncunun etkileşime girebileceği sistemleri ifade eder. Oyuncunun oyun içinde gerçekleştirebileceği eylemleri, bu eylemlerin oyun dünyasına etkilerini ve oyuncunun karşılaşacağı zorlukların doğasını tanımlar. Örneğin oyunda ana karakterin koşması, zıplaması birer temel mekaniktir. Bunun yanında harita parçalarını toplama, seviye ilerledikçe yeni beceriler edinme veya envanter düzenleme gibi özellikler ikincil veya yardımcı mekaniklerdir.

Genel oynanış biçimleri açısından aksiyon-macera oyunları; genellikle geniş, keşfedilmeyi bekleyen sanal dünyalar sunar. Oyuncular; bu dünyalarda dolaşırken çeşitli düşmanlarla karşılaşır, bulmacaları çözer, hikâyeyi ilerletmek için gerekli nesneleri toplar ve aşama kaydederler. Oyunculara çevresel etkileşim ve düşmanları yenme konusunda çeşitli yöntemler sunan temel mekanikler arasında savaş, keşif, bulmaca çözme ve bazen karakter geliştirme ön plana çıkar.

1950’lerin sonu ve 1960’ların başı, bilgisayar teknolojisindeki ilerlemelerin yeni bir eğlence biçimi yaratma potansiyelini keşfeden diğer öncü çalışmalar ile ortaya çıkmaya başlamıştı. Bu dönemde yaratılan iki önemli oyun, Spacewar’ın yanında erken dönem bilgisayar oyunlarının evrimine katkıda bulunmuştur: OXO (1952) ve Tennis for Two (1958).

Oyun bağlamında cutscene kelimesi Türkçeye “ara sahne” veya “kesit sahne” olarak çevrilebilir. Oyunun hikâyesini ilerletmek veya önemli olayları anlatmak için oyun içi etkileşimin durdurulduğu ve genellikle sinematik bir video veya animasyonun gösterildiği bölümleri ifade eder.

1992 yılında piyasaya sürülen Mortal Kombat, tüm karakterlerin ve dövüş hareketlerinin videoya çekilip dijitalleştirilmesiyle üç boyuta yakın bir deneyim sunmayı amaçlamış ve kendine has, gerçekçi ve vahşi bir görsel dil oluşturmuştur. Bu yöntem, oyunun görsel olarak öne çıkmasını ve döneminin diğer oyunlarından ayrılmasını sağlamıştır. Aynı dönemde geliştirilen Sonic the Hedgehog II, önceden render edilmiş üç boyutlu grafik görüntüleri kullanarak seviye çeşitliliği ve hızlı oynanışıyla yana kayma (side-scroller) türündeki platform oyunlarına yeni bir soluk getirmiştir. Wolfenstein 3D ise günümüzün FPS (First Person Shooter, birinci şahıs nişancı) oyunları için mekanik ve arayüz tasarımlarında öncü bir rol oynamıştır. Oyunculara birinci şahıs perspektifinden bir oyun deneyimi sunarak FPS türünün temellerini atmıştır. Bu dönemdeki yenilikler, üç boyutlu video oyunlarının gelişiminde önemli bir dönüm noktası oluşturmuş ve sonraki oyun tasarımlarına ilham kaynağı olmuştur

Diegetic arayüzler; oyuncuların deneyimini daha sürükleyici hâle getiren, oyun dünyasıyla bütünleşik unsurlardır. Non-diegetic arayüzler ise genellikle oyunun mekanik bilgilerini (can barı, mühimmat sayısı gibi) gösteren ve oyun dünyası dışında kalan bilgileri içerir.

Kontrol düzenlerinde sağ elin genellikle fare üzerinde olması nedeniyle klavyenin sol tarafındaki W, A, S, D tuşları hareket için en yaygın olarak kullanılan mekanikler arasındadır. İlk olarak Spacewar! oyununda kullanılan bu tuş düzeni, geçmişten günümüze kadar standart bir hareket kontrolü olarak kabul görmüştür. W (ileri), A (sol), S (geri), D (sağ) tuş kombinasyonu oyunculara oyun içi navigasyon için doğrudan ve sezgisel bir arayüz sağlar.

Oyunlar tasarlanırken bilgisayar veya konsol oyunlarındaki gibi karmaşık tuş kombinasyonları ve karmaşık kontrolleri mobil tasarımda uygulamak mümkün değildir. Piyasadaki en popüler oyunlar, kullanıcıların sadece gerekli eylemleri gerçekleştirmelerine yardımcı olan belirli özellikler setine sahiptir. Kontroller, oyuncuların ekran üzerindeki eylemleri kolayca ve sezgisel olarak gerçekleştirmelerine olanak tanımalıdır. Modifikasyon - Bilgisayarlarda oynanan oyunların kullanıcı tarafından geliştirilmesi ve değiştirilmesi ise mobil oyunların değil, PC’leri diğer oyun platformlarından ayıran başlıca özellikler içinde yer alır

Oyun arayüzlerinde kullanılan temel bileşenler dört ana sınıfa ayrılabilir 1. Oyun-dışı (Non-diegetic): Oyunun hikâyesine veya mekanına dahil olmayan ancak oyuncuya bilgi veren bileşenlerdir. Örneğin, skor tablosu veya menü 2. Oyun-içi (Diegetic): Oyunun hikâyesinin bir parçası olan ve karakterler tarafından da algılanabilen bileşenlerdir. Örneğin, oyun dünyasında bulunan bir harita 3. Mekansal (Spatial): Oyunun mekanının içinde bulunan bileşenlerdir. Örneğin, karakter işaretçileri 4. Meta (Meta): Oyunun dışında ancak oyunla ilgili bilgi veya yorumları içeren bileşenlerdir. Örneğin, iki karakterin konuşmasını gösteren görsel ve metinlerdir

Metinde 1972'de Atari tarafından piyasaya sürülen Pong'un, basit iki boyutlu grafiklere ve kolay anlaşılır oynanışa sahip olmasıyla geniş kitlelere ulaşan ilk ticari video oyunlarından biri olduğu belirtilmiştir. İlk grafiksel kullanıcı arayüzüne sahip bilgisayarlarla ilgili spesifik bir bilgi bu kısımda yer almasa da, Pong'un ticari oyunların başlangıcı olduğu vurgulanmıştır. Ancak, daha gelişmiş arayüzler hakkında bilgi arandığında, 1985'te çıkan Super Mario Bros'un HUD'u daha düzenli bir yapı kazandığı bilgisi mevcuttur. Soru 5'in içeriğine en yakın olan, ticari anlamda önemli olan ilk oyun Pong'dur.

Dijital oyunlarda karakterler; oyuncuların hikâye içinde bağ kurduğu varlıklar olup, düşman olarak veya destekleyici rollerde bulunabilirler. Bu, oyunun anlatı yapısı ve etkileşim tasarımı için temel bir bileşendir.

1985 yılında piyasaya sürülen Super Mario Bros oyunu, oyunlarda ilk kez yana doğru kayan hareketli bir kamera açısının kullanımına öncülük etmiştir. Bu, o dönemdeki arayüz tasarımında önemli bir ilerlemeydi.

Dijital oyunlarda uyarlama ve özelleştirme; Zorluk Seviyesi Ayarları, Kontrol Şemalarının Özelleştirilmesi, Arayüz Ögelerinin Yerleşimi ve Görsel/Ses Ayarları ile sağlanır. 'Kullanıcı Odaklı Yapı Oluşturmak' ise daha çok Bilgi Mimarisi/Navigasyon tasarımı ilkesiyle ilgilidir ve doğrudan özelleştirme yöntemlerinden biri olarak listelenmemiştir.

Metinde, 1981'de piyasaya sürülen Donkey Kong'un hikayesi olan ilk oyunlardan biri olduğu ve 1985'te Super Mario Bros ile yana kayan kamera açısının geldiği belirtilmiştir. Ancak, 'Press Any Key to Continue' ifadesinin ilk kullanımıyla ilgili spesifik bir bilgi (genellikle Pong'a atfedilir ancak metinde geçmemektedir) sunulmamıştır. Metinde, Pong'un basit oynanışıyla ticari başarı kazandığı belirtilmiştir (Ünite 6, Erken Dönem Video Oyunları). Bu ifadenin ilk kullanımı hakkında metinde doğrudan bir bilgi mevcut değildir. Ancak, bu tür ifadeler genellikle ilk ticari oyunlardan itibaren, bilgisayarın komut beklemesini ifade etmek için kullanılmıştır. Seçenekler arasında en olası 'ilk' deneysel oyun olan Spacewar'ın öncüllerinden olan Pong'a yakın bir dönemdir. Metinde belirtilen en erken ticari oyun Pong'dur.

Dijital oyun arayüz tasarımında açıklık ve kolay gezinmeyi tesis etmek için 'Net Görsel İşaretler' (clear visual cues) ilkesine dikkat edilmelidir (Ünite 6).

Sandbox oyunları, sınırsız keşif ve yaratıcılık sunar. 'Minecraft' ve 'Roblox' popüler sandbox oyunlarına örnek olarak verilebilir (Ünite 6).

Erken dönem video oyunlarına OXO (1952), Tennis for Two (1958) ve Spacewar dahildir. 'Mortal Kombat' ise 1992'de yaratılmıştır ve erken dönem oyunları kategorisinde değerlendirilmez, daha çok 3B deneyime yakınlaşma dönemi ile ilişkilidir (Ünite 6).

HUD (Head-Up Display) özelliğine sahip olan Spacewar oyunu, oyuncuya bilgi sağlamak amacıyla orijinal görüntünün üzerine eklenen şeffaf bir ekran teknolojisidir ve 1971'de piyasaya sürülen ilk ticari oyunlardan biridir (Ünite 6).

Ünite 6'da 'Oyun Arayüzlerinin Temel Bileşenleri' başlığı altında, 'Mekânsal (Spatial) Bileşenler' tanımında, bu bileşenlerin oyunun mekanında bulunduğu ancak karakterler tarafından görülmediği; seçim auraları, istikamet gösterici işaretler veya tanım gösteren yazılar olabileceği belirtilmektedir. Bu tanım boş bırakılan yere uymaktadır.

Erken dönem video oyunları arasında OXO (1952), Tennis for Two (1958) ve Spacewar (ilk popüler bilgisayar oyunu) bulunmaktadır. Atari'nin Pong (1972) oyunu da ticari başarı kazanan ilk oyunlardandır. Super Mario Bros. (1985) veya Mortal Kombat (1992) ise daha sonraki dönemlere aittir.

Ünite 6'da 'Dijital Oyunların Bileşenleri' başlığı altında karakterlerin rolü 'oyuncuların hikâye içinde bağ kurduğu varlıklar' olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda karakterler, oyuncuların duygusal bağ kurmasını teşvik eden unsurlardır. Hikâye, dünya, mekanikler ve dinamikler ise farklı bileşenlere aittir.

Ünite 6'da 'Oyun Arayüzlerinin Temel Bileşenleri' başlığı altında, Mekânsal (Spatial) Bileşenler şu şekilde tanımlanmıştır: 'Mekânsal arayüz bileşenleri, oyunun mekanında bulunur ancak oyun içindeki karakterler tarafından görülmezler. Bunlar seçim auraları, istikamet gösterici işaretler veya tanım gösteren yazılar olabilir.' Bu tanım, boş bırakılan yere tam olarak uymaktadır.

Erken dönem video oyunları arasında OXO (1952) ve Tennis for Two (1958) ile birlikte Spacewar (1962) sayılmıştır. Pong (1972) ise ticari oyunların başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Super Mario Bros (1985) ise 80'li yıllarda popülerleşmiştir ve erken dönem oyunlarından biri sayılmaz.

Dijital oyunların bileşenleri arasında Hikaye, Karakterler, Oyun Dünyası, Oyun Mekanikleri ve Oyun Dinamikleri yer alır. Karakterler, oyuncuların hikâye içinde bağ kurduğu varlıklar olup, oyunun ana karakteri, destekleyici veya düşman olabilirler; bu, temel tasarım amaçlarından biridir.

Gerçek Ortam, yalnızca fiziksel nesnelerden oluşur. Sanal Ortam, yalnızca dijital nesnelerden oluşur.
Arttırılmış Gerçeklik: Gerçek dünyanın, sanal unsurlarla “arttırıldığı” bir ortama atıf yapar. Bir cep telefonu kamerası aracılığıyla gerçek dünya görüntülerine sanal nesnelerin veya bilgilerin eklenmesi arttırılmış gerçeklik uygulamalarına güzel bir örnektir.
Arttırılmış Sanallık: Temelde sanal olan ancak gerçek dünya ögeleriyle zenginleştirilmiş ortamları ifade eder. Örneğin, bir video oyununda gerçek dünya fotoğraflarının veya videolarının kullanılması arttırılmış sanallık uygulaması olarak değerlendirilebilir.
Sanal Gerçeklik: Kullanıcıları tamamen sanal bir ortamdaki gerçek üstü deneyimlere sürükleyen uygulamaları tanımlar. Genellikle başa takılan gözlükler aracılığıyla deneyimlenir ve kullanıcılara 360 derece, üç boyutlu bir deneyim sunmak üzere tasarlanır.

Sanal gerçeklik teknolojisinin kökeni, 19. yüzyılın önemli bilim insanlarından biri olan Sir Charles Wheatstone’ın 1838’de icat ettiği ve temelde üç boyutlu görüntü oluşturmaya yarayan stereoskop cihazına kadar dayanmaktadır. Bir görsel illüzyon oluşturma konsepti ile çalışan bu cihaz, 2B düzlemde beyni aldatarak üçüncü bir boyut eklemektedir. Stereoskop ile bir nesneye farklı açılardan odaklanıldığında insan beyni iki farklı görüntüyü birleştirmekte ve ortaya 3 boyutlu (3B) bir görüntü çıkmaktadır.
1929 yılında Edwin Albert Link tarafından icat edilen ve çoğunlukla Blue Box (Mavi Kutu) veya Link Trainer adıyla bilinen cihaz, dünyanın ilk ticari uçuş simülatörü olarak bilinmektedir. Link’in bu icadı, günümüzdeki sanal gerçeklik teknolojilerinin altında yatan pek çok yeniliğin ilham kaynağı olmuştur.
Bugünkü anlamdaki sanal gerçeklik gözlüklerinin en ilkel versiyonlarından biri, 1960’ta Morton Heilig tarafından icat edilmiştir. Telesfer Maskesi adıyla bilinen bu cihaz, kullanıcının kafasına takabildiği, taşınabilir, bireysel kullanım amaçlı stereoskopik bir sisteme sahiptir.
Morton Heilig tarafından çalışmalarına 1950’li yıllarda başlanan ve 1962 yılında alınan bir patent ile tescillenen Sensorama, yalnızca görüntü ve sesi değil tüm duyuları harekete geçiren bir tiyatro kabiniydi.
Ivan E. Sutherland tarafından 1968 yılında hayata geçirilen Demokles’in Kılıcı isimli icat, o tarihe kadarki en gelişmiş başa takılan sanal gerçeklik cihazı (HMD) olarak dikkatleri üzerine toplamıştır.

90’lı yıllara kadar arttırılmış gerçeklik kavramının teorik altyapısı, sanal gerçekliği temel alan öncül fikirlere dayanmaktaydı. 1992’de ilk defa “Arttırılmış Gerçeklik (Augmented Reality)” terimini ortaya koyan Thomas P. Caudell ve David W. Mizell, Boeing bünyesinde geliştirmeye başladıkları başa takılan dijital görüntüleyici aracılığıyla işçilerin ve teknisyenlerin uçaklardaki kablo bağlantılarının doğru yapılmasına yönelik bir AR sistemi geliştirdi.