Dijital Kültür - Görsel İletişim Tasarımı

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinde topluluk oluşturmada kullanılan mecralardan biri değildir?

Facebook

Kıraathane

İnternet forumları

Açıklama:

Ünite 1'deki sınıflandırmaya göre çevrimiçi gruplar; sosyalleşme (Facebook, Swarm), oyun (Twitch, Everquest), içerik paylaşımı (YouTube, BitTorrent), bilgi paylaşımı (Wikipedia, Slashdot), aktivizm (Change.org), geliştirme (Linux) ve değişim/satış (eBay, Craigslist) amaçlı olarak gruplandırılmıştır. Bu listeler arasında doğrudan 'e-posta' (e-Posta), Dark Web içeriği gibi kapalı/özel iletişim araçları, bu listelenen topluluk türleri arasında sayılmamıştır. (Not: Metinde karanlık veri/veri toplama başlığında e-postadan bahsedilse de, topluluk türleri listesinde yer almamaktadır).

Doğru Cevap: C

Soru 42

Facebook bir ------- alanı olarak görülebilir.

kriptopara

hava alma

kütüphane

jeolojik unsur

dijital aktivizm

Bu soru iptal edilmiştir.
(BU SORU İPTAL EDİLMİŞTİR)

Açıklama:

Bu soru iptal edildiği için içeriği değerlendirilemez.

Doğru Cevap:

Soru 47

"Sosyal değişimin merkezinde medya teknolojileri vardır." düşüncesi aşağıdaki hangi kuramsal yaklaşım kapsamında yer alır?

Semiyoloji

Teknolojik determinizm

Ağ teorisi

Kültürel konstrüktivizm

Yapısalcılık

Açıklama:

Teknolojik Determinizm perspektifine göre teknoloji insanın ve toplumun davranışlarını ve eylemlerini belirlemektedir. Bu yaklaşıma göre, sosyal değişimin merkezinde medya teknolojileri vardır (örn: her yeni medya türü çıktığında bunun belirleyici bir araç olduğuna inanılması).

Doğru Cevap: B

Soru 48

Farklı sosyoekonomik düzeylerdeki insanların, dezavantajlı grupların, hanelerin, ülkelerin ve coğrafi bölgelerin internet başta olmak üzere dijital iletişim teknolojilerine erişimlerinde ve ondan yararlanmalarında gözlenen eşitsizlikleri anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Trollük

Homofili

Sanal/siber zorbalık

Dijital uçurum

Kamusal alan

Açıklama:

Dijital Eşitsizlik (Digital Divide), hangi demografik grupların ve coğrafyaların dijital bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimi olup olmadığını inceleyen akademik bir alandır ve var olan eşitsizlikleri üretme ve pekiştirme potansiyeli taşır. (Ünite 1, Sosyal Eşitsizlikler bölümü)

Doğru Cevap: D

Soru 49

Henry Jenkins'in geliştirdiği kavramı internet sayesinde sıradan vatandaşların kamusal alana daha kolay ve aktif bir şekilde katılabilir olmasını kastetmektedir. Yukarıdaki cümledeki boşluğu hangisi doğru şekilde tamamlar?

katılımcı demokrasi

kültür endüstrisi

katılımcı kültür

popüler kültür

dijital kültür

Açıklama:

İyimser yaklaşımlar, ağ toplumunda dijital teknolojilerin yeni kamusal alanlar yarattığını ve internetin demokratikleştirici gücüyle yurttaşların kamusal alana daha kolay ve aktif katılımını sağladığını savunur. (Ünite 1, Kamusal Alan bölümü)

Doğru Cevap: C

Soru 50

Matematiksel bir nesnellik gözükse de insanların geliştirdiği algoritmaların insanların taşıdığı ön yargıları da barındırmasıyla bazı durumlarda sosyal eşitsizliklerin yeniden yaratılmasına neden olmasını açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dijital izler

Sosyal ağ analizi

Büyük veri

Akıllı sözleşmeler

Algoritmik düzen

Açıklama:

Algoritmik düzen kavramı, insanların geliştirdiği algoritmaların, insanların taşıdığı ön yargıları da barındırması sonucu sosyal eşitsizliklerin yeniden yaratılmasını açıklamaktadır. (Ünite 1, Teknolojik Olanaklar bölümü)

Doğru Cevap: E

Soru 51

Kamusal alanı; devletten, sermayeden / piyasadan ve ailenin mahrem hayatından ayrı bir güç ve demokrasinin ön koşulu olarak gören teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Castells

Malina

Van Dijk

Habermas

Staler

Açıklama:

Habermas'a göre kamusal alan, demokrasinin ön koşulu olarak tanımlanır ve yurttaşların farklı görüşlerini ifade edebildiği, toplumu ilgilendiren sorunların tartışıldığı iletişimsel bir alandır; bu tanım, devletten, sermayeden (ticari platformlardan) ve ailenin mahrem hayatından ayrı bir alan olarak kurgulanmıştır. (Ünite 1, Kamusal Alan bölümü)

Doğru Cevap: D

Soru 52

"Sosyal değişimin merkezinde medyayı teknolojileri vardır." düşüncesi aşağıdaki hangi kuramsal yaklaşım kapsamında yer alır?

Ağ teorisi

Kültürel konstrüktivizm

Semiyoloji

Teknolojik determinizm

Yapısalcılık

Açıklama:

Sosyal Konstrüktivizm, teknolojinin kendisinin değil, toplulukların teknolojiyi arzuladıkları gibi şekillendirdiklerini, teknolojinin toplumsal anlam dünyasının ve kullanım pratiklerinin yaratıcıları olduğunu savunur. Bu yaklaşım, teknolojiyi sosyalleşme ve kültürel süreçlerin merkezine koyan Determinizm'in aksine, sosyal bilimlerdeki anlam dünyasının ve kullanım pratiklerinin bizzat topluluklar tarafından yaratıldığını vurgular.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Facebook bir boşluk alanı olarak görülebilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

kriptopara

dijital aktivizm

jeolojik unsur

hava alma

kütüphane

Açıklama:

Ünite 1'de, çevrimiçi toplulukların farklı türleri arasında Facebook, Twitter gibi platformların 'Sosyalleşme amaçlı çevrimiçi gruplar' veya 'Sosyal ağlar' başlığı altında ele alındığı görülmektedir. Facebook, temel olarak kullanıcıların birbirleriyle iletişim kurmasını ve sosyal bağlarını sürdürmesini sağlayan bir sosyal ağ platformudur.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi kamusal alan tartışmaları bağlamında önemli bir düşünürdür?

Spinoza

Ziya Gökalp

Habermas

Henry Ford

Descartes

Açıklama:

Ünite 1'de, Kamusal Alan başlığı altında Habermas'ın kamusal alanı demokrasinin ön koşulu olarak tanımladığı ve 18. yüzyılda aydınların fikir tartışmalarıyla oluşan rasyonel etkileşim alanı olarak gördüğü belirtilmektedir. Bu nedenle Habermas, kamusal alan tartışmaları bağlamında önemli bir düşünürdür.

Doğru Cevap: C

Soru 55

----------- bir sosyal medya platformudur.

Preece’ye göre çevrimiçi topluluklar bireysel, grupla ilgili ve teknolojiyle ilgili boyutlar içermektedir. Çevrimiçi bir topluluk kaç temel bileşenden oluşur?

Açıklama:

Çevrimiçi topluluklar bireysel, grupla ilgili ve teknolojiyle ilgili boyutlar içermektedir. Çevrimiçi bir topluluk dört temel bileşenden oluşur (Preece, 2000: 3).

Doğru Cevap: A

Soru 7

Ridings’e göre çevrimiçi toplulukların önemli avantajlarından biri aşağıdaki hangi olgudur?

Anonimlik

Akademiklik

Ayrımcılık

Toplumsal izolasyon

Trollük

Açıklama:

Çevrimiçi toplulukların önemli avantajlarından biri de anonimlik olgusudur. Çevrimiçi çok sayıda toplulukta kullanıcılar, gerçek kimlikleri yerine takma adlarla topluluğun bir parçası hâline gelebilmektedir. Anonimlik tüm katılımcıların kendilerini eşit statüde hissetmelerine ve hassas, kişisel veya utanç verici konular hakkında rahatça ve açıklıkla konuşmasına olanak sağlamaktadır. Yine anonimlik nedeniyle, grup üyeleri yüz yüze bir gruptan ayrılmanın getireceği tepkiler veya rahatsızlıklardan çekinmeksizin, üye oldukları çevrimiçi topluluktan kolayca ayrılabilir (Ridings, 2006: 118).

Doğru Cevap: A

Soru 8

"Kullanıcıların konum verisi paylaşmasına olanak sağlayan popüler sosyal ağlar ve mobil uygulamalardan bazıları Facebook, Twitter, Gowalla, Foursquare, Instagram, WhatsApp, Google+, Tinder, Swarm ve Bumble olarak sıralanabilir." Aşağıdakilerden hangisi fiziksel mekâna bindirilen artırılmış gerçeklik uygulamaları da bu verileri kullanan diğer platformalar arasındadır?
I. Google Maps,
II. Yandex Navigasyon,
III. TripAdvisor,
IV. Uber

I, II, III ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I ve II

Açıklama:

Kullanıcıların konum verisi paylaşmasına olanak sağlayan popüler sosyal ağlar ve mobil uygulamalardan bazıları Facebook, Twitter, Gowalla, Foursquare, Instagram, WhatsApp, Google+, Tinder, Swarm ve Bumble olarak sıralanabilir (Morva ve Gül Ünlü, 2020: 15). Google Maps, Yandex Navigasyon, TripAdvisor, Uber ve Pokemon Go gibi fiziksel mekâna bindirilen artırılmış gerçeklik uygulamaları da bu verileri kullanan diğer platformalar arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Konum tabanlı uygulamalar bilgi, eğlence veya güvenlik sağlamak için akıllı telefonlar başta olmak üzere çeşitli dijital cihazlardan gelen gerçek zamanlı aşağıdakilerden hangisini kullanır?

Coğrafi veriler

Sosyal medya

Konumsal medya

Karma gerçeklik

Fotoğraf

Açıklama:

Konum tabanlı uygulamalar bilgi, eğlence veya güvenlik sağlamak için akıllı telefonlar başta olmak üzere çeşitli dijital cihazlardan gelen gerçek zamanlı coğrafi verileri kullanır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Kullanım koşulları, yönergeler, forum kuralları, hüküm ve koşullar, web sitesi kullanıcı sözleşmesi veya forum politikası gibi başlıklar aşağıdakilerden hangisi veya hangilerinin altında sunulmaktadır?
I. Açık etik kurallar
II. Örtülü etik kurallar
III. Dijital kurallar

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

Yalnız III

II ve III

Açıklama:

Açık Etik Kurallar: Kullanım koşulları, yönergeler, forum kuralları, hüküm ve koşullar, web sitesi kullanıcı sözleşmesi veya forum politikası gibi başlıklar altında sunulmaktadır. Çevrimiçi grubun üyelerinin çevrimiçi etkileşime girmeden önce bunları okumaları ve burada belirtilen kurallara uygun paylaşımlarda bulunmaları beklenmektedir. Bu nedenle söz konusu yönergeler genellikle üyelerin kolayca ulaşılabilecekleri bir yerde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Farklı sosyoekonomik düzeylerdeki insanların, dezavantajlı grupların, hanelerin, ülkelerin ve coğrafi bölgelerin internet başta olmak üzere dijital
iletişim teknolojilerine erişimlerinde ve ondan yararlanmalarında gözlenen eşitsizlikleri anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dijital adalet

Dijital mesafe

Digital dünya

Dijital alan

Dijital uçurum

Açıklama:

Dijital uçurum; farklı sosyoekonomik düzeylerdeki insanların, dezavantajlı grupların, hanelerin, ülkelerin ve coğrafi bölgelerin internet başta olmak üzere dijital iletişim teknolojilerine erişimlerinde ve
ondan yararlanmalarında gözlenen eşitsizlikleri anlatan bir kavramdır. Dijital eşitsizliklerin daha geniş bir tanımı ise
cinsiyet, yaş, sınıf, ırk, eğitim düzeyi ya da coğrafi konum faktörleri bazında internet başta olmak üzere dijital teknolojilere erişimde ve onları kullanmadaki farklılıklardır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Rheingold, çevrimiçi toplulukların gelişiminin izini sürerken, ilk çevrimiçi topluluk örneğinin aşağıdakileren hangisi olduğunu savunmuştur?

WOS

WHO

UNESCO

WELL

NATO

Açıklama:

Rheingold, çevrimiçi toplulukların gelişiminin izini sürerken, ilk çevrimiçi topluluk örneğinin
Whole Earth ‘Lectronic Link’in (WELL) olduğunu belirtir (1993,1994). WELL, bilgisayarlar ve iletişim dâhil olmak üzere beden, zihin, sağlık, sanat, rekreasyon ve popüler müzik grubu Grateful Dead’u da kapsayan bir dizi konunun tartışıldığı elektronik bir çevrimiçi topluluktur.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Bireylerin kendileriyle benzer yaş, cinsiyet, etnik köken, sosyoekonomik
durum ve kişisel inançlar gibi tanımlayıcı özellikleri paylaşan diğer insanlarla güçlü sosyal bağlantılar kurma eğilimini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Network

Listserv

Homofili

Aktivism

Sosyal uyum

Açıklama:

Homofili bireylerin kendileriyle benzer yaş, cinsiyet, etnik köken, sosyoekonomik
durum ve kişisel inançlar gibi tanımlayıcı özellikleri paylaşan diğer insanlarla güçlü sosyal bağlantılar kurma eğilimini ifade eden kavramdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi çevrimiçi topluluklarının bileşenleri arasında yer almaz?

Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla toplumsal olarak etkileşime giren insanlar,

Dijital ortam yöneticisine kazandırılmak üzere büyük meblağdaki ödemeler

Çıkar, ihtiyaç ya da iş birliği yapmak gibi ortak bir amaç,

Topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren örtük ya da açık kurallar biçimindeki prensipler,

Sosyal etkileşime aracılık eden taşıyıcı dijital platform olarak hizmet veren teknik bir sistem

Açıklama:

Çevrimiçi topluluklar bireysel, grupla ilgili ve
teknolojiyle ilgili boyutlar içermektedir. Çevrimiçi
bir topluluk dört temel bileşenden oluşur (Preece,
2000: 3):
• Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla
toplumsal olarak etkileşime giren insanlar,
• Çıkar, ihtiyaç ya da iş birliği yapmak gibi
ortak bir amaç,
• Topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren örtük ya da açık kurallar biçimindeki
prensipler,
• Sosyal etkileşime aracılık eden taşıyıcı dijital platform olarak hizmet veren teknik bir
sistem.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi aktivizm amaçlı çevrimiçi gruplardan biridir?

Twitch

Everquest

Wikipedia

BitTorrent

MoveOn

Açıklama:

Sosyalleşme amaçlı çevrimiçi gruplar: Facebook, Swarm
• Oyun amaçlı çevrimiçi gruplar: Twitch,
Everquest, Full Tilt Poker
• İçerik paylaşımı amaçlı çevrimiçi gruplar:
YouTube, BitTorrent
• Bilgi paylaşımı amaçlı çevrimiçi gruplar:
Wikipedia, Slashdot, SMC
• Aktivizm amaçlı çevrimiçi gruplar: Change.
org, MoveOn, ImmigrationVoice
• Geliştirme amaçlı çevrimiçi gruplar: Linux,
InnovationJam
• Değişim ve satış amaçlı çevrimiçi gruplar:
eBay, Craigslist

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bazı çevrimiçi toplulukların ticari işlemlerde satıcıları ortadan kaldırıp alıcıları
doğrudan tedarikçilere bağlaması durumu hangi kavramla açıklanmaktadır?

Satın alma

Standartlaştırma

Zanaat

Aracısızlaştırma

Hesap verilirlik

Açıklama:

Bazı çevrimiçi topluluklar ticari işlemlerde satıcıları ortadan kaldırıp alıcıları
doğrudan tedarikçilere bağlayarak; aracısızlaştırma gibi avantajlar da sağlar.
Aracısızlaştırma, ürünlerin daha ucuza satılıp-alınmasına olanak sağladığı gibi tüketici ile üretici arasında daha doğrudan bir iletişime de yol açar.

Doğru Cevap: D

Soru 17

İnternet’te insanların keyfini kaçırmak ya da münakaşa başlatmak için tohum ekmeye çalışmak, alaycı söylemlerle hakaret ederek rahatsızlık vermek olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mobbing

Siber zorbalık

Trollük

Stalking

Gaslighting

Açıklama:

Trollük, İnternet’te insanların keyfini kaçırmak ya da münakaşa başlatmak için tohum ekmeye çalışmak, alaycı söylemlerle hakaret ederek rahatsızlık vermek olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi kullanıcıların konum verisi paylaşmasına olanak sağlayan popüler sosyal ağlar arasında gösterilemez?

Facebook

Twitter

Gowalla

Wikipedia

Foursquare

Açıklama:

Kullanıcıların konum verisi paylaşmasına olanak sağlayan popüler sosyal ağlar ve mobil uygulamalardan bazıları Facebook, Twitter, Gowalla, Foursquare, Instagram, WhatsApp, Google+, Tinder, Swarm ve Bumble olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi konum verilerinin kullanımına ilişkin etik ve sorumlu yaklaşımları desteklemek adına oluşturulan Locus Charter İlkeleri
arasında yer almaz?

İhlalleri en aza indiriniz

Verileri mümkün olduğunca çoğaltınız

Zarar görme ihtimali olanları koruyunuz

Zarar vermeyiniz

Etkileri idrak ediniz

Açıklama:

Çoğu iş ve görev uygulaması, amaçlanan hizmetleri sağlamak
için en saldırgan konum izleme ölçeğini gerektirmez. Belirli bir amaçla konum verisini kullanacak olanların yalnızca yeterli, ilgili ve hedefle sınırlı kişisel verileri kullanması gerekir. Veriyi asgariye indirme ilkesine bağlı kalınmalıdır

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi değişim ve satış amaçlı çevrimiçi gruplardan biridir?

Linux

InnovationJam

Swarm

Full Tilt Poker

Craigslist

Açıklama:

Değişim ve satış amaçlı çevrimiçi gruplar:
eBay, Craigslist

Doğru Cevap: E

Soru 21

Dijitalleşme ile birlikte toplumun dönüşüme uğradığı fikri çok sayıda düşünür tarafından farklı
kavramlarla ifade edilmektedir. Seçeneklerden hangisi bilgisayar teknolojilerinin, bilginin ve zihinsel
emeğin günümüz toplumsal yaşamındaki artan önemini tanımlamak için kullanılan kavramlardan değildir?

İnternet toplumu

Bilgi toplumu

Sanal toplum

Sosyal toplum

Postmodern toplum

Açıklama:

Dijitalleşme ile birlikte toplumun dönüşüme
uğradığı fikri çok sayıda düşünür tarafından farklı
kavramlarla ifade edilmektedir. Siber toplum (Jones,
1995), internet toplumu (Bakardjieva, 2005),
bilgi toplumu (Stehr, 1994), sanal toplum (Bühl,
1997), sanayi sonrası toplum (Bell, 1973), enformasyon
toplumu (Masuda, 1980), postmodern
toplum (Lyotard, 1984) ve post-fordizm (Lipietz,
1987) bilgisayar teknolojilerinin, bilginin ve zihinsel
emeğin günümüz toplumsal yaşamındaki artan
önemini tanımlamak için kullanılan kavramlardan
bazılarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

İnsan etkinliklerinin, deneyimlerinin ve gücünün internetin ağ yapısından etkilendiği
mevcut toplum yapısını tasvir eden kavram hangisidir?

Bilgi toplumu

Sosyal toplum

Sanayi toplumu

Modern toplum

Ağ toplumu

Açıklama:

Ağ toplumunda temel toplumsal yapılar ve faaliyetler bilgi ve iletişim teknolojileri
etrafında düzenlenmektedir. Dijital bilgi ağlarından yararlanma becerisi hem bireyler hem de kurumlar için kritik hâle gelmiştir. Dolayısıyla ağ toplumu insan etkinliklerinin, deneyimlerinin
ve gücünün internetin ağ yapısından etkilendiği mevcut toplum yapısını tasvir etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

................., yurttaşların farklı görüşleri ifade edebildiği, toplumu ilgilendiren sorunların tartışıldığı
ve iletişimsel olarak kolektif çözümlerin geliştirildiği toplumsal bir alandır. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?

Sosyal devlet

Kamusal alan

Bireysel alan

Bilgi toplumu

Açık toplum

Açıklama:

Kamusal alan, yurttaşların farklı görüşleri ifade
edebildiği, toplumu ilgilendiren sorunların tartışıldığı
ve iletişimsel olarak kolektif çözümlerin
geliştirildiği toplumsal bir alandır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

............... genişlemesi, siyasi kararların alınmasında halkı yalnızca izleyici konumuna
indirgeyerek kamusal alanı yok etmiştir. boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?

Kapitalizmin

Monarşilerin

Dijitalleşmenin

Postmodernizmin

Modernizmin

Açıklama:

Habermas ve diğer teorisyenlere
göre kapitalizmin genişlemesi, siyasi
kararların alınmasında halkı yalnızca izleyici konumuna
indirgeyerek kamusal alanı yok etmiştir.
Böylece yurttaşlar siyasal meseleler etrafında fikir
yürütmekten vazgeçmiş, kendilerini doğrudan ilgilendiren
konular hakkında seçimler dışında söz
sahibi olamayacak hâle gelmiştir. Oysa sağlıklı bir
demokratik toplumda yurttaşların, yalnızca seçim
dönemlerinde değil, her zaman parlamento dışı
muhalefet ve müzakere hakkı bulunmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Çevrimiçi ortamda ..............., kullanıcıların gerçek kimliklerini açıklamadan daha özgür ve açık
bir şekilde iletişim kurmasına yardımcı olmaktadır. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?

Yalnızlık

Aktiflik

Anonimlik

Pasiflik

Agresiflik

Açıklama:

Çevrimiçi ortamda anonimlik, kullanıcıların
gerçek kimliklerini açıklamadan daha özgür ve açık
bir şekilde iletişim kurmasına yardımcı olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Dijital dönüşüm

Dijital uçurum

Teknolojik evrim

Siber kriz

Teknolojik başkalaşma

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangileri çevirimiçi toplulukların özelliklerindendir ?
I) Fiziksel olarak bir arada bulunmayı gerektirmez
II) Paylaşımlar görüntü ve yazışmalarla gerçekleşir
III) Bireyler belli bir amaç olmadan bir araya gelirler
IV) Sanal topluluk veya dijital topluluk gibi isimlerle de anılır

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Çevrimiçi topluluk, Web 2.0 çağında popülerlik kazanan sözcüklerinden biridir. Belirli bir amaç için bilgisayar ve mobil teknolojiler aracılığıyla bir araya gelen, aktif ya da pasif olarak katılım gösteren gönüllü bir kullanıcı grubunu tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Bedenen ya da fiziksel mekân açısından bir arada bulunmayı gerektirmeyen, katılımcıların gerçek toplumsal ilişkilerle değil dijital teknolojiler aracılığıyla yaptıkları paylaşımlarla bir arada olmasına olanak sağlayan ortamlar (Vatandaş, 2020: 23) olan çevrimiçi topluluklarda iletişim yüz yüze değil ses, görüntü ve yazışmalardan oluşan paylaşımlarla sağlanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinde topluluk oluşturmada kullanılan mecralardan biri değildir?

Facebook

Kıraathane

İnternet forumları

Açıklama:

Ünite 2'ye göre, çevrimiçi topluluklar sosyalleşme, oyun, içerik paylaşımı, bilgi paylaşımı, aktivizm, geliştirme ve değişim/satış amaçlı gruplar olarak sınıflandırılır. Verilen seçeneklerdeki 'Kişisel Veri' bir topluluk türü değil, analiz edilen bir veri kategorisidir veya gizlilik konusuyla ilgilidir. Facebook ise sosyalleşme amaçlı bir grup olarak anılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Bazı çevrimiçi topluluklar ticari işlemlerde satıcıları ortadan kaldırıp alıcıları doğrudan tedarikçilere bağlayarak; ... gibi avantajlar da sağlar.

aktivizm

veri güvenliği

anonimlik

konum verisi

aracısızlaştırma

Açıklama:

Ünite 2'de, çevrimiçi toplulukların temel faydalarından birinin 'fiziki mekân zorunluluğunu ortadan kaldırmaları ve her yerden, her zaman, hızla ve çok sayıda kişi tarafından erişilebilir olmaları' olduğu belirtilmiştir. Bu durum, aracıları (satıcıları) ortadan kaldırarak alıcıları doğrudan tedarikçilere bağlama potansiyelini de içerir (örneğin eBay/Craigslist gibi değişim/satış amaçlı gruplar).

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi konum verilerinin kullanımına İlişkin etik ve sorumlu yaklaşımları desteklemek amacıyla oluşturulan Locus Charter İlkeleri'nden biri değildir?

Verilerin daha sonra bireylerin veya konumlarının tanınmasına neden olacak şekilde kullanılmasını engellemek için önlemler alınması

Veri kullanıcılarının, bireysel veya toplu konum verilerinin ayrımcılık, istismar veya zarar amaçlı kullanımını önlemekle sorumlu olması

Konum verilerini toplayan platform ve araştırmacıların, kullanıcılara verilerinin kullanacağını belirterek yasal ve etik sorumluluktan kaçınabilmeleri

Veri setlerindeki yanlılığı anlamaya ve ayrımcı sonuçlardan kaçınmaya özen gösterilmesi

Belirli bir amaçla konum verisini kullanacak olanların yalnızca yeterli, ilgili ve hedefle sınırlı kişisel verileri kullanması

Açıklama:

Ünite 2'de, Open Geospatial Consortium tarafından yayınlanan Locus Charter İlkeleri listelenmiştir: Fırsatların farkına varınız, Etkileri idrak ediniz, Zarar vermeyiniz, Zarar görme ihtimali olanları koruyunuz, Yanlılığı irdeleyiniz, İhlalleri en aza indiriniz, Verileri en aza indiriniz, Gizliliği koruyunuz, Bireylerin tanınmasını önleyiniz, Hesap verebilirliği sağlayınız. 'Hesap verebilirliği sağlamak' listede mevcuttur. 'Zarar vermeyiniz' de listededir. 'İhlalleri en aza indiriniz' de listededir. Listede olmayan bir madde, bu ilkelere aykırı bir yaklaşımdır. Bu sorunun doğru cevabı, listede olmayan bir şık olmalıdır. Listelenen ilkeler arasında 'Sistematik ayrımcılığı ortadan kaldırmak' (veya benzeri bir ifade) bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Facebook bir ------- alanı olarak görülebilir.

kriptopara

hava alma

kütüphane

jeolojik unsur

dijital aktivizm

Açıklama:

Ünite 2'de, sosyal medya platformlarının farklı amaçlar için kullanıldığı belirtilirken, Facebook, Twitter, Instagram gibi platformların 'sosyalleşme amaçlı çevrimiçi gruplar' olarak örneklendirildiği görülmektedir. Kaplan ve Haenlein'in sınıflandırmasında da Facebook, sosyal ağlar kategorisinde yer almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

İlk çevrimiçi topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Wikipedia

WELL

BitTorrent

eBay

YouTube

Açıklama:

Akademik araştırmalarda tanımlanan çevrimiçi topluluk türleri arasında Facebook, Swarm gibi gruplar 'Sosyalleşme amaçlı çevrimiçi gruplar' kategorisine girer. Bu gruplar, üyelerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla etkileşime girdiği, sosyalleşmeyi önceliklendiren gönüllü kullanıcı gruplarıdır (Ünite 2).

Doğru Cevap: B

Soru 52

Rheingold'un çevrimiçi topluluklar hakkındaki görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Çevrimiçi toplulukların başarısının temel nedenlerinden biri, insanların toplumsal olarak aidiyet ihtiyacı hissetmeleridir.

Çevrimiçi topluluklar sadece eğlence amaçlı kullanıldığında başarılı olacaktır.

Çevrimiçi topluluklar sadece bilgi almak için kullanılır, etkileşim kurmak toplumsal bir ihtiyaç değildir.

Çevrimiçi toplulukların varlığına şüphe ile yaklaşmış ve elektronik iletişimin gerçek topluluk özelliklerini taşımadığını savunmuştur.

Çevrimiçi toplulukların dijital oyun grupları dışında kullanımı gerçek amacına hizmet etmeyecektir.

Açıklama:

Metinde, Celia Pearce'in (2009) çevrimiçi topluluklar kavramının, İnternet'te belirli amaçlar doğrultusunda bir araya gelen grupları tanımlamak için kullanılan 'eylem toplulukları' kavramıyla benzerliğinin altını çizdiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, toplulukların yapısal özelliklerini belirlemede oyunun rolüne dikkat çekilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Çevrimiçi toplulukların temel bileşenleriyle aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çevrimiçi topluluklar, sadece gruplar arasında etkileşime odaklanan bir yapıya sahiptir.

Çevrimiçi topluluklar yalnızca bireysel ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılır ve grup boyutları önemli değildir.

Ortak bir amaç, topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren kurallar ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik bir sistem içermez.

Çevrimiçi topluluklar sadece bireysel ve teknoloji boyutlarını içerir.

İnsanlar arasında toplumsal etkileşimi, ortak bir amaç, kurallar ve teknik bir sistem içeren dört temel bileşenden oluşur.

Açıklama:

Metinde, çevrimiçi bir topluluğun dört temel bileşeni şöyle sıralanmıştır: Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla etkileşime giren insanlar, ortak bir amaç, örtük veya açık kurallar biçimindeki prensipler ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik bir sistem (taşıyıcı dijital platform).

Doğru Cevap: E

Soru 54

Manuel Castells tarihsel olarak toplumsal ağların her zaman bulunduğunu; ağ toplumunu ayıran kilit faktörün ise bu dönemde ve teknolojilerinin kullanımının yaygınlaşması olduğunu vurgular.

bilgi / iletişim

kurum / elektronik

kitle / çoğaltma

çözümleme / baskı

VR / AR

Açıklama:

Manuel Castells'e atıf olmamasına rağmen, Ünite 2'de 'Ağ Toplumu' tanımı yapılırken, temel toplumsal yapıların ve faaliyetlerin bilgi ve iletişim teknolojileri etrafında düzenlendiği vurgulanır. 'Dijital bilgi ağları etrafında örgütlendiği yeni toplumsal yaşam' olarak tanımlanır. Dijitalleşmenin temelini oluşturan teknolojiler, metinlerde genellikle 'internet ve dijital iletişim teknolojileri' olarak geçer. Ünite 2'de 'ağ toplumu' tanımı yapılırken, bu kavramın temelini oluşturan teknolojiler bilgi ve iletişim teknolojileridir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Adorno ve Horkheimer'in Kültür Endüstrisi teorisine göre popüler kültürün temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Sanat ve medya yoluyla toplumsal yapıları politikadan bağımsız olarak şekillendirmek

Kültürel üretimi bireylerin kontrolüne bırakarak medya tekellerini ortadan kaldırmak

Kapitalist düzeni eleştiren bağımsız medya içeriklerinin çoğalmasını sağlamak

Toplumu edilgenliğe itmek için standartlaşmış kültürel ürünler üretmek

Bireylerin özgün ifade biçimlerini teşvik etmek ve siyasete katılımı artırmak

Açıklama:

Metinde Horkheimer ve Adorno'nun Kültür Endüstrisi teorisine göre, kültürün endüstrileşmesi sonucu kültürel ürünlerin sayılabilir, ölçülebilir, standart ve kitlesel meta haline dönüştüğü ve bunun bir yabancılaşma süreci olduğu vurgulanır. Bu süreç, insanların algısında marjinal-normal, iyi-kötü gibi değerleri belirleyerek bir 'sahte bilinç' edinmelerine neden olan ideolojinin taşıyıcısıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Kamusal alanı; devletten, sermayeden / piyasadan ve ailenin mahrem hayatından ayrı bir güç ve demokrasinin ön koşulu olarak gören teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Staler

Castells

Habermas

Van Dijk

Malina

Açıklama:

Jürgen Habermas'a göre kamusal alan, 18. yüzyılda aydınlar ve burjuva sınıfının bir araya gelip rasyonel tartışmalar yaptığı, demokrasinin ön koşulu olan iletişimsel kolektif çözüm geliştirme alanıdır; bu alan devletten, sermayeden (ticari) ve özel hayattan (aile) ayrı tutulur (Ünite 2).

Doğru Cevap: C

Soru 57

Konum tabanlı servislerin yaygınlaşmasıyla birlikte sosyal medya kullanıcıları aşağıdakilerden hangisini yapma olanağına sahip olmuştur?

Konum verilerini yalnızca kamu görevlileriyle paylaşma zorunluluğu

Sadece geçmişe dönük konum bilgilerini paylaşabilme

Sosyal medya platformlarında anonim olarak konum paylaşma

Konum verilerinin yalnızca bireysel kullanım için saklanması

Konum bildirimlerine fotoğraf, video ve yorum ekleyebilme

Açıklama:

Konum tabanlı uygulamalar (Foursquare, Pokemon Go vb.), kullanıcılara restoranlar, kafeler, mağazalar gibi fiziksel yerlerde 'check-in' yapma olanağı sunar. İşletmeler bu sayede müşterileri çekmek için ödüller veya indirimler sunabilir (Ünite 2).

Doğru Cevap: E

Homofili

Tüketim toplumu

Kamusal alan

Kitle toplumu

Ağ toplumu

Açıklama:

Metinde, 'En basit haliyle ağ toplumu internet ve dijital iletişim teknolojileri sayesinde bireylerin ve grupların dijital bilgi ağları etrafında örgütlendiği yeni toplumsal yaşamı betimlemek için kullanılan bir terimdir.' denilmektedir. Bu nedenle doğru kavram Ağ Toplumu'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Kültür ve teknoloji arasındaki ilişkiyi değerlendirirken kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya atan düşünürlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Max Horkheimer

Martin Heidegger

Neil Postman

Armand Matteland

Alan Turing

Açıklama:

Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno, kültür ve teknoloji arasındaki ilişkiyi eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmiş ve kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya atmışlardır. Onlara göre bu durum, kültürü kitlesel olarak üretilen bir meta hâline dönüştürmektedir. (Ünite 2, Kültür Endüstrisi bölümü)

Doğru Cevap: A

Soru 63

"Teknokrasi dönemi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Araç kullanan toplumlar dönemini tanımlar.

Kültür teknolojinin ortaya çıkış koşullarını ve kullanımını kesin olarak tanımlar.

Teknoloji ile kültür arasında bir çatışma vardır.

Teknoloji gelenek ve kültür tarafından tanımlanır.

Kültür teknoloji olmuştur.

Açıklama:

Teknokrasi dönemi, Postman'ın sınıflandırmasına göre, teknolojinin kültür ve geleneğin belirlediği biçimde kullanıldığı araç olma durumundan çıkıp, teknoloji ile kültür arasında çatışmanın yaşandığı dönemi ifade eder. Bu dönemde teknoloji, toplum yapısını belirleyen ve düzenleyen temel bilgi ve doğruların meşruiyet odağını gelenekten teknoloji temelli bilim anlayışına doğru çevirmiştir. (Ünite 2, Teknolojik Determinizm bölümü)

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Preece'a göre çevirmiçi toplulukların dört temel bileşeninden biri değildir?

Oyun amaçlı çevrimiçi gruplar

Topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren örtük ya da açık kurallar biçimindeki prensipler

Çıkar, ihtiyaç ya da iş birliği yapmak gibi ortak bir amaç

Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla toplumsal olarak etkileşime giren insanlar

Sosyal etkileşime aracılık eden taşıyıcı dijital platform olarak hizmet veren teknik bir sistem

Açıklama:

Çevrimiçi toplulukların dört temel bileşeni şunlardır: Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla etkileşime giren insanlar, ortak bir amaç, örtük ya da açık kurallar ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik sistem. 'Sanal cemaat' veya 'dijital topluluk' gibi adlarla anılan bu yapılarda, çevrimiçi toplulukların bir özelliği olan anonimlik (Sayfa 2, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 2), bir bileşen olarak listelenmemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi haritalama, navigasyon, yön bulma ve konum ile yakınlık algılamada kullanılan elektronik teknolojilerden biri değildir?

Sonar

GPS

USB

Bluetooth

Radar

Açıklama:

Ünite 2'de Konum Tabanlı Uygulamalar başlığı altında haritalama, navigasyon, yön bulma ve konum/yakınlık algılamada kullanılan elektronik teknolojiler GPS, Wi-Fi, Bluetooth ve RFID olarak listelenmiştir. Web coğrafi bilgilerle etiketlenme (etiketleme) bir uygulama/sonuçtur, bir teknoloji değil, teknoloji tarafından sağlanan bir özelliktir. Radar ve sonar da konum belirlemede kullanılır. Bu bağlamda, Web ile etiketleme bir sonuç iken diğerleri doğrudan teknolojidir. Ancak soruda 'değildir' denildiği için, bu listede olmayan veya doğrudan bu amaçla anılmayan bir teknoloji aranır. Metinde geçenler: Radar, Sonar, GPS, Wi-Fi, Bluetooth, RFID. Web coğrafi bilgilerle etiketleme bir teknoloji değil, verinin işleniş şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Kamusal alanı; devletten, sermayeden / piyasadan ve ailenin mahrem hayatından ayrı bir güç ve demokrasinin ön koşulu olarak gören teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Castells

Staler

Malina

Habermas

Van Dijik

Açıklama:

Metinde Habermas'a göre kamusal alanın, 18. yy'da Avrupa'da aydınlar ve burjuva sınıfının fikri tartışmaları öncülüğünde oluşturdukları rasyonel tartışma ve söylemsel etkileşim alanı olduğu ve kamusal alanı demokrasinin ön koşulu olarak tanımladığı belirtilmiştir. Bu, devletten, sermayeden/piyasadan ve aileden ayrı bir güç olarak kamusal alanı konumlandırmasıyla tutarlıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Yeterli sayıda insanın, dijital ortamda kişisel ilişki ağları oluşturmak amacıyla insani duygularla kamusal tartışmalara girmeleri ve bunu yeterli sürede sürdürmeleri sonucunda ağdan ortaya çıkan toplumsal kültürel kümelere ne ad verilir?

Çevrimiçi topluluk

Kamusal alan

Homofili

Sanal gerçeklik

Konum verisi

Açıklama:

Ünite 2'de, çevrimiçi topluluklar için 'Belirli bir amaç için bilgisayar ve mobil teknolojiler aracılığıyla bir araya gelen, aktif ya da pasif olarak katılım gösteren gönüllü bir kullanıcı grubunu tanımlamak için kullanılan bir kavramdır' denilmektedir. Metinde ayrıca 'dijital toplumsal oluşumlar' ve 'eylem toplulukları' gibi terimler de geçer. Sorudaki tanım, bu oluşumların fiziksel sınırlardan bağımsız olarak dijital ortamda, belirli amaçlar için bir araya gelme halini ifade eder, bu da 'Çevrimiçi Topluluklar' tanımına uyar.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Preece'a göre çevrimiçi toplulukların dört temel bileşeninden biri değildir?

Sanal Dünya

Gömülme

Aracılı İletişim

Duyusal Geri Bildirim

Etkileşim

Açıklama:

Sanal ve Artırılmış Gerçekliğin Tarihi
“Sanal gerçekliğin 4 temel elemanı vardır (Sherman& Craig, 2003, s. 6):

Sanal Dünya

Gömülme

Duyusal Geri Bildirim

Etkileşim.”

Doğru Cevap: C

Soru 31

Token adı verilen, bilgiyi toplamak ve kaydetmek için kullanılan üç boyutlu formlara, ilk olarak nerede rastlanmaktadır?

Kuzey Amerika

Avrupa

Güney Amerika

Afrika

Mezapotamya

Açıklama:

BİLGİSAYARLARIN KISA TARİHÇESİ
Mezopotamya’da ortaya çıkan buluntular insanların bilgiyi toplamak ve kaydetmek için MÖ 7500 yılından itibaren üç boyutlu formlardan yararlandığını göstermektedir. “Token” adı verilen bu formlar üç boyutludur ve kilden zarflar içerisine veya zarfların üzerine gömülü bir şekilde saklanmaktadırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Hesaplamaya yarayan ilk teknoloji olan abaküs hangi medeniyette ortaya çıkmıştır?

Lidya

Asur

Likya

Urartu

Sümer

Açıklama:

BİLGİSAYARLARIN KISA TARİHÇESİ
Hesaplamaya yarayan ilk teknoloji, MÖ 2500 yılları civarında Sümerlerde görülen Abaküs, hesaplamaya yarayan ve taşınabilir ilk alettir. Bu bilgi cevabın E şıkkı olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Bugünkü modern abaküse benzeyen bir sistem oluşturan medeniyet hangisidir?

Sümer

Maya

Çin

Japon

Ceneviz

Açıklama:

BİLGİSAYARLARIN KISA TARİHÇESİ
Çin abaküsü bugünkü modern abaküse benzeyen bir sistemdir. Bakınız resim 3.1

Doğru Cevap: C

Soru 34

Kademeli Hesaplayıcı'yı bulan düşünür kimdir?

John Napier

Gottfried Wilhelm von Leibniz

Blaise Pascal

Wilhelm Schickard

Wolfgang von Kempelen

Açıklama:

Analog Bilgisayarlar
Gottfried Wilhelm von Leibniz ise 1672-1674 yılları “Kademeli Hesaplayıcı (Stepped Reckoner)” olarak anılan makineyi bulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 35

World Wide Web (Dünya Çapında Ağ), yanı WWW ne zaman ortaya çıkmıştır?

1953

1964

1970

1984

1989

Açıklama:

Dijital Bilgisayarlar
1989 yılında, bilgisayarların işe, eve ve her yere girmesine sebep olan gelişme yaşanmıştır: World Wide Web (Dünya Çapında Ağ). CERN laboratuvarlarında çalışan Tim Barners-Lee’nin HTTP Hipermetin Transfer Protokolü) ve HTML’yi
(Hipermetin Biçimlendirme Dili) icat etmesi ile beraber dünya çapında ağ ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Gerçeklik tartışmalarının tarihsel kökenine bakıldığı zaman, karşımıza çıkan ilk isim kimdir?

Platon

Sokrates

Leibniz

Spinoza

Aristoteles

Açıklama:

YENİ GERÇEK, YENİ GÖRÜNTÜLER
Gerçeklik tartışmalarının tarihsel kökenine bakıldığı zaman, Platon’un Mağara Alegorisi’ne ulaşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

"Bir kökenden ya da gerçeklikten yoksun modeller aracılığı ile üretilmesine" ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Sayısal gerçeklik

Yeni Estetik

Gerçeklik Ortamlandırıcıları

Aracılı İletişim

Hiper (Üst) Gerçeklik

Açıklama:

Sayısal Gerçeklik
Hiper (Üst) Gerçeklik: Bir kökenden ya da gerçeklikten yoksun modeller aracılığı ile üretilmesine denir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Tamamen fiziksel olan dünya ile tamamen sanal olan dünyanın arasında kalan bölüme ne ad verilmektedir?

Fiziksel dünya

Arttırılmış Gerçeklik

Arttırılmış Sanallık

Sanal Dünya

Karma Gerçeklik

Açıklama:

Sayısal Gerçeklikler
Tamamen fiziksel olan dünya ile tamamen sanal olan dünyanın arasında kalan bölüme ise karma gerçeklik denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi, sanal gerçekliğin ögelerinden biri değildir?

Sanal Dünya

Gömülme

Fiziksel dünya

Duyusal Geri Bildirim

Etkileşim

Açıklama:

Sanal Gerçeklik
Sanal gerçekliğin 4 temel elemanı vardır (Sherman & Craig, 2003, s. 6):
1. Sanal Dünya
2. Gömülme
3. Duyusal Geri Bildirim
4. Etkileşim
Fiziksel dünya bunun bir ögesi olmadığından cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Google’ın geliştirdiği Tilt Brush, hangi alandaki sanal gerçeklik örneklerinden biridir?

Sanat Alanında Sanal Gerçeklik

Üretim Alanında Sanal Gerçeklik

Bilim Alanında Sanal Gerçeklik

Eğitim Alanında Sanal Gerçeklik

Eğlence Alanında Sanal Gerçeklik

Açıklama:

Sanal gerçeklik sanatçılara sayısal boyalar ile çalışabilecekleri, teorik olarak sonsuz bir ortam sunmaktadır. Boyaların yapısı da sayısal ortam gereği geleneksel boyalardan farklıdır. Üç boyutlu olarak boşluğun boyanabileceği gibi, boya da dinamik olarak görselleştirilebilmektedir. Google’ın geliştirdiği Tilt Brush bu tip uygulamalara örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Ortaya attığı "memex" fikri bugünkü internete bağlı bir bilgisayarı andıran bilim insanı kimdir?

Vannevar Bush

Alan Turing

Marvin Minsky

Nathaniel Rochester

Claude Shannon

Açıklama:

Vannevar Bush, 1945’te yazdığı makalesinde bilgisayarlar ile yapılabileceklerin olasılıklarını o günün mevcut bilimsel gelişmeleri ışığında değerlendirmiştir. Özetlendiğinde; 21. yüzyılın sayısal kameralar, bilgisayar ekranları, tarayıcılar, makine görüşü, fotografik yazıcılar, ses kaydı, sesli komut, ses ile yazı yazdırma, ekrana çizim yapabilen kalemler ve beyin bilgisayar etkileşiminden bahsettiği görülmektedir. Memex adını verdiği bir sistemde ise bilinen tüm bilgiler mikrofilmlere alınmıştır. Kullanıcı bir masanın üzerindeki ekran aracılığı ile tüm bilgilere erişebilmekte, onları düzenleyebilmekte, çıktı alabilmekte, not düşebilmektedir. Ayrıca gerektiğinde tekrar geri dönüp bu bilgilere nasıl ulaştığını da denetleyebilmektedir (Bush, 1945). Memex fikri aslında bugünkü internete bağlı bir bilgisayarı andırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Kişisel bilgisayarların atası aşağıdakilerden hangisidir?

ARPANET

Mekanik Türk

Analitik Motor

CSIRAC

Xerox Alto

Açıklama:

1973 yılında kişisel bilgisayarların atası kabul edilen Xerox Alto icat edilmiştir. Xerox Alto diğer bilgisayarlara göre çok daha kullanışlı ve normal ölçeklerdedir. Kullanıcının rahatça işlemlerini yapması için Douglas Engelbart’in icat ettiği fare de klavye ve ekranın yanına eklenmiştir. Bu bilgisayarın en büyük artısı ise işletim sistemidir. Grafik kullanıcı arayüzü (GUI) denilen bu sistem, diğer komut yazılarak kullanılan bilgisayarlardan farklı olarak görsel ögeler üzerine tıklanarak, menüler ve pencereler açılarak kullanılabilmektedir. Ekranda görülen veya tasarlanan her şey yazdırılabilmektedir. Diğer bilgisayarlara ethernet üzerinden bağlanabilmektedir. Fontlar ve imgeler düzenlenebilmektedir (Garfinkel, 2018). Xerox Alto kısaca çağdaş bilgisayarların atasıdır. Tek sorun, olasılıkla yüksek fiyatı nedeniyle yaygınlaşamamış olmasıdır. Devamında gelen Apple ve Microsoft gibi şirketler bayrağı devralmış ve sistemi geliştirerek 2000’li yıllara taşımışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Gerçekliğin görsel algısını zenginleştirebilen, eksiltebilen veya başkalaştırabilen sistemler aşağıdaki kavramlardan hangisi ile adlandırılır?

Gerçeklik ortamlandırıcıları

Hiper gerçeklik

Yeni estetik

Aracılı iletişim

Sanal gerçeklik

Açıklama:

Soyut olan sayısal dünyanın insan uzuvları tarafından algılanması mümkün değildir. İnsan, etrafındaki radyo veya televizyon yayınlarının dalgalarını duyumsayamadığı gibi, bilgisayarın veya internetin de içerisindeki birler ve sıfırları bir aracı yardımı olmadan duyumsayamaz. Dolayısıyla bilgisayarların, doğası gereği insana ulaşabilmesi için ortamlandırılması gerekir. Bunu yapan aletlere de gerçeklik ortamlandırıcıları (Reality Mediator) denir. Gerçeklik ortamlandırıcıları, gerçekliğin görsel algısını zenginleştirebilen, eksiltebilen veya başkalaştırabilen sistemlerdir (Mann & Barfield, 2003).

Doğru Cevap: A

Soru 44

Bilgisayar oyunu oynayan bir kullanıcı karşı taraftan hızla gelen bir araçtan korunmak için başını korumaya çalışabilir. Bu durumu aşağıdaki dijital teknoloji kavramlarından en iyi hangisi tanımlar?

Sensorama

Gömülme

Mevcudiyet

Gerçeklikten uzaklaşma

Bedenlenme

Açıklama:

Gömülme kavramı yalnızca sayısal gerçeklik ile ilgili bir kavram değildir. Bir medyumu deneyimleyen kullanıcıların sanki orada, medyumun içerisinde bulunuyorlarmış gibi gerçeklik hissini deneyimlemesini belirten kavramdır (Wissmath et al., 2009). Örneğin bilgisayar oyunu oynayan bir kullanıcı, rakibi ona ateş ederken korunmak için bazen vücudunu sağa sola çekebilir. Korku filmi izleyen birisi, aniden karşısına çıkan korkunç görünümlü bir oyuncuyu gördüğü zaman yerinden zıplayabilir. Her iki eylem de evde veya sinema salonunda güvenli bir şekilde yapılıyor olmasına rağmen, tehlikeler gerçekten var olmamasına rağmen insanlar ona tepki vermektedir çünkü gerçekten o anda oyunun veya filmin içerisinde olduklarını hissetmektedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Kullanıcının farklı bir lokasyonda olmasına rağmen, iletişim teknolojileri ile sağlanan bir ortamda, orada bulunma hissiyatını tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mevcudiyet

Gömülme

Bedenlenme

Avatar

Tetikleyici

Açıklama:

Sanal gerçekliğin doğasında bulunan ikinci kavram, mevcudiyet (presence) kavramıdır. İlk olarak 1980 yılında Marvin Minsky tarafından ortaya konan bu kavram, ortamın kullanıcılarının fiziksel olarak uzak noktalarda olmalarına rağmen “orada bulunma” hissiyatlarını dile getirmektedir (Wissmath et al., 2009). Örneğin sanal turizm yapılırken, kullanıcılar daha önceden çekilmiş 360 dereceli videolar içerisinde hareket etmekte ve birbirleri ile iletişim kurabilmektedirler. Çevrelerinden gelen görüntü ve ses uyarımlarına bağlı olarak bir dağın patikasında, deniz kenarında veya bir antik şehrin kalıntılarında bulunma hissiyatını deneyimlemektedirler.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İlk giyilebilir bilgisayarın mucidi kimdir?

William Gibson

Ivan Shuterland

Scot Fisher

Steve Mann

Morton Heilig

Açıklama:

1990’lı yılların ortalarında ise Steve Mann taşınabilir bir bilgisayar ve başa takılan göstergeden oluşan bir sistem tasarlayarak ilk giyilebilir bilgisayarın mucidi olmuştur (Schmalstieg & Höllerer, 2016). Steve Mann’ın bu icadı yeni gerçeklikler açısından oldukça önemlidir çünkü insanların herhangi bir yerde, istediği zaman sayısal gerçeklikle etkileşime girebilmelerinin önünü açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Sayısal nesnelerin fiziksel dünyaya oturtulması için tetikleyicilere ihtiyaç vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu tetikleyicilerden biri değildir?

İşaretsiz tetikleyici

Radyo Sinyalleri

Görüntü Tanımlı

Cihaza bağımlı

Serbeslik derecesi

Açıklama:

Sayısal nesnelerin fiziksel dünyaya oturtulması için tetikleyicilere ihtiyaç vardır. Bu tetikleyiciler, artırılmış gerçeklik ile sayısal nesnelerin nerede, nasıl ve ne zaman ortaya çıkacağını belirlemektedirler:
1. İşaretsiz tetikleyici: Sayısal nesne, sistem başlatıldığında ortaya çıkar. Örneğin akıllı telefon uygulama başlatıldığında kendiliğinden ortaya çıkar. Genellikle havada uçuyormuş gibi gözükür.
2. İşaretli tetikleyici: Karekod gibi bir işaretin telefon tarafından okutulmasından sonra ortaya çıkmaktadır
3. Mekân ve/veya Yüzey Tanımlı: Uygulama başlatıldıktan sonra cihaz mekânı tarar ve haritasını çıkartır. Daha sonra sayısal nesneler mekâna yerleştirilir.
4. Görüntü Tanımlı: Sisteme kaydedilmiş bir resim veya nesne tarandığı zaman ortaya çıkmaktadır.
5. Radyo Sinyalleri: RFID, Bluetooth veya benzeri sinyaller sistemi çalıştırmaktadır.
6. Konum Tanımlı (GPS): Kullanıcı dünya üzerindeki belli bir noktaya geldiği zaman çalışır.
7. Cihaza bağımlı: Kiosk, akıllı ayna ve başüstü göstergeleri gibi büyük nesnelerle etkileşime girildiğine çalışmaktadır.
8. Diğer: Sayısal dünyada tam bir sınır koymak mümkün değildir. Bir sosyal medya iletisi, e-posta veya takvimde belirlenmiş herhangi bir gün bile olabilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi artırılmış gerçekliğin özelliklerinden biri değildir?

Fiziksel ve sanalı birleştirmesi

Kullanıcıyı dış dünyaya kapatması

Ortamlandırıcılarla duyumsanması

Etkileşimli olması

Üç boyutlu olması

Açıklama:

Azuma’ya (1997, s. 356) göre artırılmış gerçeklik için 3 kriterin sağlanmış olması lazımdır:
• Fiziksel ve sanalı birleştirmelidir
• Gerçek zamanlı olarak etkileşimli olmalıdır
• Üç boyutlu olmalıdır
Artırılmış gerçeklik de sanal gerçeklik gibi ortamlandırıcılar aracılığı ile duyumsanmaktadır. Sanal gerçeklikten farklı olarak bu aracılar kullanıcıyı dış dünyaya kapatmadan sayısal veriyi iletmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

18. yüzyılda icat edilen, yarısı masa yarısı o dönemin Osmanlı kıyafetlerini giyen bir robot olarak tasarlanan ve otomatik olarak karşısındaki bir oyuncu ile satranç oynayan makine aşağıdakilerden hangisidir?

Mekanik Türk

Antikythera Mekanizması

Analitik Motor

Napier Rodları

Çin Abaküsü

Açıklama:

Hesaplama makineleri gelişmesini sürdürürken, 18. yüzyılda Mekanik Türk adı verilen bir makine, Avrupa kıtasında ses getirmiştir. Macar mucit Wolfgang von Kempelen 1770 yılında izlediği illüzyon gösterisinden ilham alarak yarısı masa yarısı o dönemin Osmanlı kıyafetlerini giyen bir robot tasarlamıştır. Bu makine otomatik olarak karşısındaki bir oyuncu ile satranç oynamaktadır. Aralarında Napolyon, Edger Allen Poe, Benjamin Franklin gibi ünlü isimlerin karşısında pek çok oyunu kazanmıştır. Aslında cüce bir satranç ustası tarafından kullanılan makinenin dönemin ünlü isimlerini alt etmesiyle, mekanik (yapay) bir zekanın mümkün olup olmayacağına dair tartışmalar başlamıştır (Garfinkel, 2018).

Doğru Cevap: A

Soru 50

"Kullanıcılar bir monitörün önüne oturarak daha önceden kaydedilmiş motosikletlerin , bisikletlerin ve bir helikopterden birini seçerek, kaydedilmiş deneyimi tekrar yaşamaktadır. 3 boyutlu görüntü ve stereo ses sistemine sahiptir ayrıca kullanıcıya koku ve rüzgar da üflemektedir."
1962 yılında üretilen bu cihaz hangisidir?

Memex

Sensorama

Pygmalion’un Gözlükleri

Pepper’ın Hayaleti

Neuromancer

Açıklama:

Teknik olarak ise sanal gerçekliğe yakın olarak üretilen ilk cihaz Sensorama’dır. Sinematograf Morton Heilig tarafından 1962’de üretilen bu cihaz, aslında bir çeşit çoklu duyumsama simülatörüdür. Kullanıcılar bir monitörün önüne oturarak daha önceden kaydedilmiş motosikletlerin , bisikletlerin ve bir helikopterden birini seçerek, kaydedilmiş deneyimi tekrar yaşamaktadır. 3 boyutlu görüntü ve stereo ses sistemine sahiptir ayrıca kullanıcıya koku ve rüzgar da üflemektedir. Sanal gerçeklikten en büyük farkı, kullanıcının pasif bir şekilde olan hiçbir şeye müdahale edememesidir (Gutiérrez A. et al., 2008).

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sümerlerde görülen, hesaplamaya yarayan ilk taşınabilir hesaplama aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Abaküs

Antikythera

Analog

Mangala

Colossus

Açıklama:

Abaküs:Hesaplamaya yarayan ilk teknoloji, MÖ 2500 yılları civarında Sümerlerde görülen Abaküs, hesaplamaya yarayan ve taşınabilir ilk alettir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Bazı kaynaklara göre tarihin ilk bilgisayarı olarak geçen, ilkel bir hesaplama aracı abaküsten sonra ortaya çıkan, güneşin ve ayın pozisyonlarını hesaplamaya yarayan araç aşağıdakilerden hangisidir?

Abaküs

Antikythera

Analog

Mangala

Colossus

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 53

İkinci dünya savaşı sırasında Alman ordusunun şifreli mesajlarını kırarak savaşın kazanılmasında önemli rol oynayan ve İngiltere tarafından geliştirilen bilgisayar aşağıdakilerden hangisidir?

Colossus Bilgisayarı

IBM

CSIRAC

ARPANET

Antikythera

Açıklama:

İngiltere’de geliştirilen Colossus bilgisayarı ise ikinci dünya savaşında Alman ordusunun şifreli mesajlarını kırarak savaşın kazanılmasında önemli rol oynamıştır. Bu durum hızlı ve daha az hata payı ile çalışan bilgisayarların önemini ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: A

Kullanıcılarının fiziksel olarak uzak noktalarda olmalarına rağmen ‘’orada bulunma’’ hissini dile getiren, sanal gerçekliğin doğasında bulunan, mevcudiyet(presence) kavramını ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Marvin Minsky

Tim Barners-Lee

Robert Barker

John Pepper

Stanley Weinbaum

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 59

1832’de ilk adımını attığı çalışmalarda dürbün ile gözlük arası bir nesnenin içerisinden iki fotoğrafa bakarak gerçeğe yakın bir üç boyut algısı ortaya çıkarmaya çalışan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Marvin Minsky

Charles Wheatstone

Tim Barners-Lee

Robert Barker

Stanley Weinbaum

Açıklama:

Fotoğrafın icadından hemen sonra ise stereoskopik görüntüleme ile çalışan sistemler üretilmeye başlanmıştır. 1832’de ilk adımını Charles Wheatstone’un attığı çalışmalarda dürbün ile gözlük arası bir nesnenin içerisinden iki fotoğrafa bakarak gerçeğe yakın bir üç boyut algısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Doğru Cevap: B

Milgram ve Kishino (1994) tarafından hazırlanan Gerçeklik ve Sanallık Skalası'nın en solunda ve en sağında yer alan ortamlar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak gösterilmiştir?

Fiziksel Dünya / Arttırılmış Gerçeklik

Fiziksel Dünya / Sanal Dünya

Arttırılmış Sanallık / Artırılmış Gerçeklik

Arttırılmış Gerçeklik / Fiziksel Dünya

Arttırılmış Gerçeklik / Sanal Dünya

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi sanal gerçekliğin dört temel elemanından biri değildir?

Sanal Dünya

Gömülme

Avatar

Duyusal Geri Bildirim

Etkileşim

Açıklama:

Sanal gerçekliğin 4 temel elemanı:
1. Sanal Dünya
2. Gömülme
3. Duyusal Geri Bildirim
4. Etkileşim
Avatar ise; Bir kullanıcının veya fiziksel bir nesnenin, sanal bir nesne tarafından temsil edilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Azuma’ya (1997) göre artırılmış gerçeklik; fiziksel ve .......... birleştirmelidir, gerçek zamanlı olarak ........ ve ......... boyutlu olmalıdır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?

sanalı / etkileşimli / dört

sanalı / etkileşimli / üç

sanalı / tek yönlü / üç

zamanı / tek yönlü / üç

uzayı / etkileşimli / dört

Açıklama:

Azuma’ya (1997) göre artırılmış gerçeklik için 3 kriterin sağlanmış olması lazımdır:
• Fiziksel ve sanalı birleştirmelidir.
• Gerçek zamanlı olarak etkileşimli olmalıdır.
• Üç boyutlu olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Siber uzay

Sanal gerçeklik

Artırılmış gerçeklik

Karma gerçeklik

Fiziksel gerçeklik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 87

Artırılmış gerçeklik ya da sanal gerçeklik uygulamalarıyla gerçek fiziki coğrafi mekân ve dijital mekânın iç içe geçtiği mekânlara ne ad verilir?

Melez/hibrit mekân

Gerçek mekân

Özel mekân

Ortak mekân

Kamusal mekân

Açıklama:

Tamamen fiziksel olan dünya ile tamamen sanal olan dünyanın arasında kalan bölüme, sayısal enformasyonun fiziksel dünyanın üzerine bindirilmesiyle oluşan iç içe geçmişliğe 'Karma Gerçeklik' (MR) denir. Bu kavramlar AR ve VR ile birlikte 'Genişletilmiş Gerçeklik' (XR) şemsiyesi altında toplanır (Ünite 3).

Doğru Cevap: A

Soru 88

Sergi için müzeden izin alınmamış olması

İlk defa içinde karma gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması

İlk defa içinde genişletilmiş gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması

İlk defa içinde sanal gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması

İlk defa içinde artırılmış gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Artırılmış gerçeklik

Sanal gerçeklik

Platformizasyon

Mobil oyun

Sihirli çember

Açıklama:

Metinde, "Artırılmış gerçeklikte sayısal enformasyon, fiziksel dünyanın üzerine bindirilmektedir. Hem sayısal dünya hem de fiziksel dünya iç içe geçmektedir. ... Artırılmış (AR), sanal (VR) ve karma gerçeklikler (MR), bir şemsiye terim olan “Genişletilmiş Gerçeklik (Uluslararası literatürde: XR/Extended Reality)" tanımı altında toplanmıştır." ifadesi geçmektedir. Sanal ve fiziksel uzamın melez ortamı Karma Gerçeklik (MR) veya bu kavramların kapsayıcısı olan Genişletilmiş Gerçeklik (XR) ile ilişkilidir. Metinde bahsi geçen tanım, MR'nin (karma gerçeklik) tanımına uymaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Leonardo da Vinci tasarladığı, oturup, kalkabilen ve kafasını oynatabilen robotik Şövalye konusunda aşağıdakilerden hangisinden ilham almıştır?

El Cezeri

Electro

Galatea

Çapek

Golem

Açıklama:

Ünite 3 özetinde, mekanik robotların tarihinde Japonya'dan Hisasige Tanaka'nın önemli olduğu ve karmaşık oyuncak robotlar yaptığı belirtilir. Tanaka'nın bu konudaki bilgisini Karakuri Zui adlı bir kitapta topladığı ifade edilmektedir. Bu, soruda bahsedilen robotik ilhamının kaynağıdır.

Doğru Cevap: A

Siber uzay

Sanal gerçeklik

Artırılmış gerçeklik

Karma gerçeklik

Fiziksel gerçeklik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 121

Sadece bilgisayar bilimi alanında uzmanlaşmış insanlar tarafından kullanılan 2. nesil bilgisayarların kişisel bilgisayarlara evrilmesini sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Kurumsal bilgisayarlar

Mikro işlemciler

Şifre çözücüler

Ana kart

Grafik kart

Açıklama:

Ünite 3'te, 1973 yılında Xerox Alto'nun kişisel bilgisayarların atası kabul edildiği, devamında Apple ve Microsoft gibi şirketlerin bu sistemi devralarak 2000'li yıllara taşıdığı belirtilmektedir. Ancak 2. nesil bilgisayarların (transistörlüler) gelişimi 1950'ler sonrası gerçekleşmiş ve bu dönemde, ENIAC gibi makinelerden sonraki gelişme, daha küçük ve daha az enerji tüketen cihazlara geçişi sağlamıştır. Ancak, kişisel bilgisayarların yükselişi ve yaygınlaşması 1970'ler ve 80'lerde grafik kullanıcı arayüzleri ile hızlanmıştır. Verilen seçenekler arasında, kişisel bilgisayarların gelişimine ivme kazandıran en temel teknolojik sıçrama, transistör teknolojisinin yaygınlaşmasıdır (transistörler 2. nesil bilgisayarlarda kullanılmıştır).

Doğru Cevap: B

Bitcoin üretiminde harcanan enerji
Alandaki kadınların azlığı
Kara para aklama ya da illegal işlemlerde kullanılması
Mahremiyetin kullanıcının kendi inisiyatifine bırakılması

Yukarıdakilerden hangileri kripto paralara yönelik yapılmış eleştirilerdendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Kripto paralara yönelik yapılan bazı eleştiriler:

Kripto paraların kara para aklama ya da illegal işlemlerde kullanılması sık sık gündeme geliyor. Burada bahsedilen suçların çoğunun hâlâ resmî/geleneksel para birimleri üzerinden yapıldığını belirtelim.
Ponciano (2021) ise Bitcoin üretiminde harcanan enerjiye dikkat çekiyor ve kripto paraların çevreye zararını tartışmaya açıyor. Burada diğer kripto paraların daha az enerji harcadığını ve muhtemelen genel olarak gelecekte daha az enerji ile kripto para üretiminin gerçekleşeceğini belirtelim.
Kripto para çevrelerine yönelik başka bir eleştiri de alandaki kadınların azlığı. Diğer tüm bilim ve teknoloji alanlarında kadınların eksikliğinin yarattığı eksiklikler ve sistematik önyargılar burada da olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi İnternet’in kitlesel bir iletişim ortamı hâline dönüşmesinin temellerini atan adımdır?

Dijital teknolojilerin merkezsizleşmesi

Endüstri 4.0'a geçilmesi

Tim Berners-Lee tarafından WWW standartlarının geliştirilmesi

Yeni medya döneminin başlaması

Dağıtık ağ mimarisine geçilmesi

Açıklama:

İngiliz bilim insanı Tim Berners-Lee tarafından geliştirilen WWW standartları sayesinde metin, ses, resim, görüntü gibi her türlü formatı İnternet üzerinde barındırmak, almak ve göndermek mümkün hâle gelmiş ve İnternet’in kitlesel bir iletişim ortamı hâline dönüşmesinin temelleri atılmıştır.
Tim Berners-Lee tarafından WWW standartlarının geliştirilmesi

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Bitcoin'in geleneksel paradan temel farklarından biri değildir?

Merkezsiz mimariye sahip olması

İşlem kayıtlarının şeffaf olması

Mahremiyetin kullanıcının kendi inisiyatifine bırakılması

Sistem güvenliğinin yüksek kriptoloji standartlarıyla sağlanması

İşleyişin merkezi yapıda olması

Açıklama:

İşleyişin merkezi yapıda olması, Bitcoin'in geleneksel paradan temel farklarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Blokzincir'i tanımlayan bir ifadedir?

Dijital Güven Protokolü

Dijital Para

Bircoin

Nesnelerin İnterneti

Dijital Dönüşüm

Açıklama:

Blokzinciri; bireylere, toplumlara, topluluklara, kurumlara, kuruluşlara ve hatta devletlere adil, şeffaf
ve denetlenebilir işleyişler sunan bir Dijital Güven Protokolü olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi paradaki merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği vakadır?

2020 Dağıtık Ağ Mimarisi

2020 Dijital Dönüşüm

1994 İnternet'in doğuşu

2008 ABD Finans Krizi

2009 Bitcoin'in çıkışı

Açıklama:

Paradaki merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği ve çözüm arayışlarına girildiği ilk vaka, 2008 ABD Finans Krizi olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Bitcoin’i resmî para birimi olarak kabul eden ilk ülkedir?

Fransa

Türkiye

El Salvador

Hindistan

İtalya

Açıklama:

El Salvador devleti, Bitcoin’i resmî para birimi olarak kabul eden ilk ülke olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Blokzincire ihtiyaç duyulan alanlardan biri değildir?

Çalışma ilkeleri farklılık gösteren

İş kayıtlarını başkalarıyla ortak tutma, kullanma ve paylaşma zorunluluğu olanlar

Nesnel ve manipüle edilemeyecek kayıt saklama zorunluluğu olanlar

Yeniden güven tazeleme zorunluluğu olanlar

Açıklık ve şeffaf kayıt zorunluluğu olanlar

Açıklama:

Yeniden güven tazeleme zorunluluğu olanlar, Blokzincire ihtiyaç duyulan alanlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ilk kriptoparanın dayandığı blok zincir türüdür?

Genel blokzinciri

Özel blokzinciri

Konsorsiyum

Yan zincir

Hibrit blokzincir

Açıklama:

İlk kriptoparanın dayandığı blok zincir kamuya açık genel blokzinciri (public blockchain) idi.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Blokzincire ihtiyaç duyulan açıklık ve şeffaf kayıt zorunluluğu olan durumlara örnektir?

Noterler

Tapu daireleri

Gümrükler

Diploma

Telife tabi eserler

Açıklama:

Açıklık ve şeffaf kayıt zorunluluğu olanlar (Örnek: Telife tabi eserler)

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi dijital bir varlığın benzersiz olduğunu ve bu nedenle birbirinin yerine geçemeyeceğini onaylayan, blokzincir adı verilen bir dijital defterde depolanan veri birimidir?

DeFi

P2P

NFT

ICO

DAO

Açıklama:

NFT (İngilizce. non-fungible token), dijital bir varlığın benzersiz olduğunu ve bu nedenle birbirinin yerine geçemeyeceğini onaylayan, blokzincir adı verilen bir dijital defterde depolanan veri birimidir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi blokzincir tabanlı en tanınmış oyundur?

Xbox

CryptoKitties

Minecraft

Sims

Ethereum

Açıklama:

CryptoKitties şu ana kadar blokzincir tabanlı en tanınmış oyun olarak görülüyor.

Doğru Cevap: B

Paradaki merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği ve çözüm arayışlarına girildiği ilk vaka seçeneklerden hangisidir?

Yüzyıl Kağıt Paranın Yaygınlaşması

Yüzyıl Sonu Yerel Para Birimlerinde Patlama

1960 Bilgisayarların Bulunması

2008 ABD Finans Krizi

2009 Bitcoinin Hayata Geçirilmesi

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı "Paranın Tarihsel Evrimi ve Dijital Dönüşümü" başlığı altında bulunmaktadır.
Paradaki merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği ve çözüm arayışlarına girildiği ilk vaka, 2008 ABD Finans Krizi olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Kurucusu veya kurucularının bile tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürülerek oluşturulan bir finansal işleyiş olan Bitcoin kaç yılında hayata geçirilmiştir?

1980

2000

2009

2016

2020

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Paranın Tarihsel Evrimi ve Dijital Dönüşümü" başlığı altında bulunmaktadır.
Bireylerin ve toplumların onayı alınmadan alınan ancak faturası da onlara çıkartılan bu tür kriz süreçlerinde ihtiyaç duyulan adil, şeffaf, denetlenebilir bir işleyişin nasıl kurulabileceği sorunsalından hareketle 2008 yılı sonunda İnternet üzerinde başlatılan tartışmalar, giderek bir kural manzumesine dönüştürülmüş ve nihayet bu kural manzumesi de üzerinde geniş bir mutabakat sağlandıktan sonra kimsenin (kurucusu veya kurucularının bile) tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürülerek 2009 yılında Bitcoin adı verilen bir finansal işleyiş olarak hayata geçirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Bitcoin ve özgün türevlerinde tutulan işlem kayıtlarının ilk işlemden bugüne İnternet üzerinde isteyen herkesin görüş ve denetimine açık olması merkezsiz finansın hangi özelliğidir?

Kamuya açık olması

Kuruma açık olması

Dijital olması

Kripto olması

Blokzincir olması

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı "Merkez Bankalarından Merkezsiz Finansa; Farklı Olan Ne?" başlığı altında bulunmaktadır.
Geleneksel finans kurumlarında işlem kayıtları, kurumun yönetiminin belirlediği oranda şeffaf ve denetime açıktır. Bitcoin ve özgün türevlerinde ise, tutulan işlem kayıtları ilk işlemden bugüne İnternet üzerinde isteyen herkesin görüş ve denetimine açıktır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Bitcoin benzeri açık kaynak kodlu blokzincirler olarak geliştirilen Dijital Güven Protokolleri ne olarak adlandırılmaktadır?

ICO

SHA256

Kriptopara

P2P

Regülasyon

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Merkez Bankalarından Merkezsiz Finansa; Farklı Olan Ne?" başlığı altında bulunmaktadır.
Bitcoin benzeri açık kaynak kodlu blokzincirler olarak geliştirilen Dijital Güven Protokolleri de Kriptopara olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Bitcoin’i resmî para birimi olarak kabul eden ilk ülke seçeneklerden hangisidir?

Çin

El Salvador

Kolombiya

ABD

Belçika

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "İlgili Regülasyonlar" başlığı altındadır.
Bu arada El Salvador devleti ise Bitcoin’i resmî para birimi olarak kabul eden ilk ülke oldu (Renteria ve arkadaşları, 2021).

Doğru Cevap: B

Soru 36

I. İşleyiş merkezi
II. Kamuya açık işlem kayıtları
III. Dijital güvenlik
IV. İşleyiş merkezsiz
V. Kuruma açık işlem kayıtları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Bitcoin ve türevi yeni nesil dijital finans işleyişlerinin mevcut finansal işleyişten farkı nedir?

Yalnız IV

II ve IV

I, II, III ve V

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Merkez Bankalarından Merkezsiz Finansa; Farklı Olan Ne?"başlığı altında bulunmaktadır.

İşleyiş	Merkezi	Merkezsiz
İşlem Kayıtları	Kuruma açık	Kamuya açık
Mahremiyet	Kurum	Kullanıcı
Güvenlik	Dijital	Kripto

Doğru Cevap: B

Soru 37

I. Gümrükler
II. Tapu daireler
III. Telife tabi eserler
IV. Kamu kurumlarıyla iş yapanlar
V. Taahhüt işleri yapanlar yukarıda yer alanlardan hangisi ya da hangileri blokzincire ihtiyaç duyar?

Yalnız V

II, III ve V

I, II, III ve V

I, II, III, IV, V

Yalnız IV

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Blokzincir Ekonomisi ve Ötesi" başlığı altında bulunmaktadır.
Blokzincire kimler ve neden ihtiyaç duyar? Bu soruyu kısa bir ifadeyle “aralarında güven problemi olan iki veya fazla sayıda sosyal veya ticari taraf ” olarak yanıtlayabiliriz. Bu ifadeyi detaylandırmak gerekirse:

İş kayıtlarını başkalarıyla ortak tutma, kullanma ve paylaşma zorunluluğu olanlar, (Örnek: Proje/ taahhüt işleri yapanlar, kamu kurumlarıyla iş yapanlar)
Nesnel ve manipüle edilemeyecek kayıt saklama zorunluluğu olanlar, (Ör: Tapu daireleri)
Çalışma ilkeleri farklılık gösterenler (Ör: Gümrükler)
İş ilkelerini ve içeriğini değiştirmeden saklama ihtiyacında olanlar (Ör: Diploma)
Açıklık ve şeffaf kayıt zorunluluğu olanlar (Örnek: Telife tabi eserler)

Doğru Cevap: D

Soru 38

Genel ile özel arasında konumlanmış blok zincirler aşağıdakilerden hangisidir?

Özel blok zincirler

Genel blokzinciri

Konsorsiyum

Yan zincirler

Yaygın blokzincir

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Blokzincir Ekonomisi ve Ötesi" başlığı altındadır.
Konsorsiyum (Hybrid blockchain) ise genel ile özel arasında konumlanmış blok zincirlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 39

Projelere fon toplamak amacıyla, yeni üretilen bir jeton ya da kripto varlığın, Bitcoin, Ethereum gibi popüler kriptoparalar karşılığında satışa sunulması sürecine ne denir?

ICO

SHA 256

P2P

Merkesizleşme

Blokzincir

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Dijital Çağda Para" başlığı altında bulunmaktadır.
ICO: ICO, İngilizce “Initial Coin Offering” teriminin kısaltmasıdır ve kriptopara arzı anlamına gelmektedir. Projelere fon toplamak amacıyla, yeni üretilen bir jeton ya da kripto varlığın, Bitcoin, Ethereum gibi popüler kriptoparalar karşılığında satışa sunulması sürecini tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi kriptopara ve blokzincir çevrelerine yönelik eleştiriler arasında yer almaz?

Alandaki kadınların azlığı

İllegal işlemlerde kullanılma olasılığı

Yüksek hacimli işlemin gerçekleşebilmesi için süre ve masrafın artması

kriptopara değerlerindeki volatilitenin spekülasyonlar yol açması

Kriptoparalar kullanan, geliştiren topluluklar olmadan varlıklarını sürdürebilmesi

Açıklama:

Bu sorunun doğru yanıtı "Kriptoparalar ve Blokzincir ile İlgili Eleştirilere Toplu Bir Bakış" başlığı altında bulunmaktadır.
Kriptoparaların çıkışında en önemli beklentilerden birisi, aracı kurumları aradan çıkarmak yanından insanlara dayanmadan yüksek teknoloji ile güven sorununu çözüp varlığını sürdürmekti. Ancak kriptoparalar en azından şu aşamada onları kullanan, yaşatan ve geliştiren topluluklar olmadan varlıklarını sürdüremiyor (Dodd, 2018

Doğru Cevap: E

Soru 41

Bitcoin'i geliştirerek blokzincir ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan ve kim (ler) olduğu tam olarak bilinmeyen kişi veya grup aşağıdakilerden hangisidir?

Hiro Nakamura

Martti Malmi

Vitalik Buterin

Satoshi Nakamoto

Tim Berners - Lee

Açıklama:

Bitcoin'i geliştiren ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan kişi veya grup, kimliği tam olarak bilinmeyen bir yapı olarak tanımlanmaktadır. Metinde bu durum, Bitcoin'in 2008 ABD Finans Krizi sonrası ortaya çıkan ve üzerinde geniş mutabakat sağlandıktan sonra kimsenin tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürülerek 2009'da hayata geçirilen bir finansal işleyiş olduğu belirtilerek anlatılmaktadır (Ünite 4, Paranın Tarihsel Evrimi ve Dijital Dönüşümü).

Doğru Cevap: D

Soru 42

Kriptoparaların elektronik ortamda en büyük eksikliklerden olan güvenlik ve kopyalanma sorununu aşmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Blokzincir

İnternet

Ağ mimarisi

Endüstri 4.0

Merkezsizlik

Açıklama:

Bitcoin'in ve türevlerinin, geleneksel finans sistemlerinin aksine, kopyalanma, hile ve diğer kriptografik sorunları aşmasını sağlayan teknoloji Blokzincir'dir. Blokzincir, veriyi bloklar hâlinde art arda dijital olarak kaydeden bir sistem olup, özellikle Bitcoin'in dayandığı bu teknoloji, işlemlerde merkeziyetsiz, şeffaf ve geri döndürülemez bir yapı sunar (Ünite 4, Kriptoparalar ve Blokzincir ile İlgili Eleştiriler/Blokzincir Kavramı).

Doğru Cevap: A

Soru 43

Bitcoin'in işlem şeffaflığı ve kullanıcı mahremiyeti arasındaki dengeyi korumak için kullandığı ve kırılması günümüz süper bilgisayarları tarafından bile on yıllar sürebilecek olan güvenlik standardı aşağıdakilerden hangisidir?

ERC20

SHA256

SHA –1

SHA512

FIPS 46

Açıklama:

Bitcoin ve türevlerinde, kullanıcı mahremiyeti ile işlemlerin şeffaflığı arasındaki dengeyi korumak için kullanılan ve yüksek seviyede güvenlik sağlayan standartlar, yüksek kriptografi standartlarıdır. Bu standartlar, işlemleri geri döndürülemez kılarak kriptoparaların en kritik özelliğini oluşturur (Ünite 4, Merkez Bankalarından Merkezsiz Finansa; Farklı Olan Ne?).

Doğru Cevap: B

Soru 44

Bazı çevrimiçi topluluklar ticari işlemlerde satıcıları ortadan kaldırıp alıcıları doğrudan tedarikçilere bağlayarak; ____ gibi avantajlar da sağlar.

aktivizm

veri güvenliği

anonimlik

konum verisi

aracısızlaştırma

Açıklama:

Ünite 4'te, blokzincirin güven gerektiren işlemlerde geleneksel kurumların yerini alabileceği ve özellikle alıcıları/satıcıları aracıların (banka, noter vb.) ortadan kaldırarak doğrudan bağlantı kurabildiği belirtilmektedir. Bu, hem kuruculara hem de üyelere fırsatlar sunar.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Bitcoin'i resmi para birimi olarak kabul eden ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Endonezya

Çin

Paraguay

El Salvador

Dominik Cumhuriyeti

Açıklama:

Ünite 4'te, kriptoparalarla ilgili düzenlemeler başlasa da dünya çapında kabul görmüş bir düzenleme olmadığı belirtilmiştir. Türkiye'nin Kriptoparalarla satın almayı yasakladığı bilgisi verilmiştir. Ancak metinde, Bitcoin'i resmi para birimi olarak kabul eden ilk devletin (El Salvador) adı geçmemektedir. Sorunun bağlamı yalnızca verilen metinlere dayanmak zorunda olduğundan, verilen metinlerde bu bilgiye ulaşılamaz. Bu durumda, verilen metinlere göre kesin bir cevap vermek mümkün değildir. Ancak bu tür bir sorunun olası bağlamı El Salvador'dur. Sorunun bağlamı için kesin bir bilgi mevcut değilse bile, en yakın ilişki Bitcoin'in yasallaşma süreçleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Bitcoin'i geliştirerek blokzincir ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan ve kim (ler) olduğu tam olarak bilinmeyen kişi veya grup aşağıdakilerden hangisidir?

Hiro Nakamura

Martti Malmi

Vitalik Buterin

Satoshi Nakamoto

Tim Berners - Lee

Açıklama:

Bitcoin'i geliştirerek blokzincir ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan ve kim olduğu tam olarak bilinmeyen kişi veya grup 'Satoshi Nakamoto'dur. Metinde, Bitcoin'in 2008 ABD Finans Krizi sonrası ortaya çıkan tartışmalar sonucunda, üzerinde geniş bir mutabakat sağlandıktan sonra kimsenin (kurucusu veya kurucularının bile) tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürülerek 2009'da hayata geçirildiği belirtilmiştir (Ünite 4).

Doğru Cevap: D

Soru 47

Kriptoparaların elektronik ortamda en büyük eksikliklerden olan güvenlik ve kopyalanma sorununu aşmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Blokzincir

İnternet

Ağ mimarisi

Endüstri 4.0

Merkezsizlik

Açıklama:

Bitcoin ve türevleri, kopyalanma ve diğer kriptografik sorunları çözen, sırf para birimlerine değil, aynı zamanda akıllı sözleşmelere de öncülük eden 'blokzinciri' teknolojisine dayanmaktadır. Bu teknoloji, taraflar arasında güven gerektiren her türlü işleyişte kullanılabilir ve finansal dönüşümün temelini oluşturur (Ünite 4).

Doğru Cevap: A

Litecoin

Bitcoin

Celo

Dogecoin

Ethereum

Açıklama:

Akıllı sözleşmeler, ilk olarak Ethereum adlı kriptoparanın blokzinciri üzerinde yer almıştır. Bu sözleşmeler, kâğıda dökülen protokol maddelerinin algoritmik kodlara dönüştürülerek dijital ortamda aracısız sevk ve idare edilmesini sağlar. (Ünite 4, Akıllı Sözleşmeler bölümü)

Doğru Cevap: E

Soru 65

Bitcoin'i geliştirerek blokzincir ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan ve kim (ler) olduğu tam olarak bilinmeyen kişi veya grup aşağıdakilerden hangisidir?

Satoshi Nakamoto

Tim Berners - Lee

Martti Malmi

Vitalik Buterin

Hiro Nakamura

Açıklama:

Bitcoin'i (ve dolayısıyla blokzincir uygulamalarını) geliştiren kişi veya grubun kim olduğu tam olarak bilinmemektedir ve genellikle 'Satoshi Nakamoto' takma adıyla anılan kişi veya grup olarak kabul edilir. Metinde, Bitcoin'in 2008 ABD Finans Krizi sonrası başlatılan tartışmalar sonucunda 2009'da hayata geçirilen bir finansal işleyiş olduğu belirtilmiş, ancak kurucunun adı/adı verilmemiştir; bu durum, Bitcoin kurucusunun bilinmemesi bilgisini destekler (Sayfa 1, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 4).

Doğru Cevap: A

Soru 66

Dogecoin

Litecoin

Bitcoin

Celo

Ethereum

Açıklama:

Blokzincirleri çok daha etkin ve yönetilebilir kılan inovasyonun akıllı sözleşmeler olduğu ve ilk akıllı sözleşmelerin 'Ethereum' adlı kriptoparanın blokzinciri üzerinde yer aldığı metinde açıkça belirtilmiştir.

Doğru Cevap: E

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yeni medya, çoklu ortamı sayesinde çok çeşitli varyasyonları olan sanat eserleri vermektedir.

Yeni medyaya adapte olan geleneksel medya da aynı dinamiklerle, daha önce yapımı teknik olarak mümkün olmayan zengin anlatım dilleri geliştirmektedir.

Çocukluğundan itibaren bilim kur gu dünyalar inşa etmeye meraklı olan Lawrence Lek ve eserleri dijital teknolojileri hem araç olarak hem de konu olarak kullandığı için bu anlamda iyi örneklerdir.

Dijital teknolojiler, sanatçılara bu teknolojileri eserlerinin konusu yapmaları dışında, onları yaratmak için kullandıkları araç da olmuşlardır.

Açıklama:

Görsel sanatlarda gerçekçilik kavramı, sanatçının eserini fiziksel dünyadaki görüntü kadar gerçekçi yapmasını sağlayacak zanaatkarlık üzerinden değerlendirilirken, 1 ve 0’lardan oluşan dijital dünyada durum farklıdır.
Görsel sanatlarda gerçekçilik kavramı, sanatçının eserini fiziksel dünyadaki görüntü kadar gerçekçi yapmasını sağlayacak zanaatkarlık üzerinden değerlendirilirken, 1 ve 0’lardan oluşan dijital dünyada durum tamamen aynıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdaki ikililerden hangisi GAN'ın (Generative Adversarial Network) iki bölümünü ifade eder?

Üretici-Ayrımcı

Ürün-Hizmet

Veri-Sonuç

İşlem-Algoritma

Yapı-Kurum

Açıklama:

Yapay zekayı sanatın enstrümanı olarak kullanan sanatçılar, 2014 yılından itibaren çoğunlukla GAN (Generative Adversarial Network) adlı ağı kullanmaktadırlar. “Üretici”, ve “Ayrımcı” adlı iki bölümden oluşan bu yapay zeka ağında üretici yeni görüntüler yaratırken, ayrımcının rolü; hangi görüntülerin bilgisayarda üretildiğini bulmaktır.
Üretici-Ayrımcı

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağdakilerden hangisi NFT kısaltmasının açılımıdır?

Non-fundable technic

Non-fungible tokens

Non-frustrated theatre

Not fundamental trick

Near Function Treatment

Açıklama:

Takas Edilemez Jeton olarak Türkçeleştirebileceğimiz, non-fungible tokens (NFT), Beeple lakaplı grafik tasarımcının “Everydays: the First 5000 day” (Resim 3.2) adlı, 5000 gün boyunca, günde 1 tane üreterek kolaj hâline getirdiği tasarımı 69 milyon dolara satması (http 5) ile geniş kitleler tarafından bilinir hâle gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

İkinci Dünya Savaşı sırasında, İngilizlerin, Almanların kendi aralarındaki şifreli mesajlarını çözmek için yaptıkları çalışmalar, 1. nesil elektronik bilgisayarların doğmasına neden olmuştur. ________________ gibi öncüler tarafından geliştirilen bu ilk elektronik bilgisayarlar ortalama bir oda büyüklüğünde ve hayli karmaşık makineler olarak tarihe geçmişlerdir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki isimlerden hangisi gelmelidir?

Alain Turing

Marshall McLuhan

Bill Gates

Steve Jobs

John M. Culkin

Açıklama:

İkinci Dünya Savaşı sırasında, İngilizlerin, Almanların kendi aralarındaki şifreli mesajlarını çözmek için yaptıkları çalışmalar, 1. nesil elektronik bilgisayarların doğmasına neden olmuştur. Alain Turing gibi öncüler tarafından geliştirilen bu ilk elektronik bilgisayarlar ortalama bir oda büyüklüğünde ve hayli karmaşık makineler olarak tarihe geçmişlerdir.
Sorunun doğru yanıtı A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Fizik mühendisi Tim Berners-Lee internet ağı için üç ana yapı taşı geliştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu teknolojilerden birisidir?

TCP-IP

HTML

ARPANET

NCSA

DARPA

Açıklama:

1990’da ise internet teknolojilerini şekillendiren www (World wide web), İsviçre’nin Cenevre şehrindeki Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü’nde (CERN) çalışan fizik mühendisi Tim Berners-Lee tarafından geliştirilmiştir. Berners-Lee, ağ için üç ana yapı taşı geliştirmiştir, bunlar; HTTP (Hiper metin transfer protokolü), HTML (Hiper metin işaretleme dili) ve ağdaki her dosyanın “adresi” için URL (Tekdüzen kaynak bulucu) teknolojileridir.
Sorunun doğru yanıtı B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Aşağıda verilen NFT’lerden hangisi Beeple lakaplı, dijital sanatçı Michael Joseph Winkelmann tarafından yapılmıştır.

Everydays: The First 5000 Days

Mars Evi

Kedi Nyan

Punk #6965

Not Forgetten, But Gone

Açıklama:

Takas Edilemez Jeton olarak Türkçeleştirebileceğimiz, non-fungible tokens (NFT), Beeple lakaplı grafik tasarımcı dijital sanatçı Michael Joseph Winkelmann “Everydays: the First 5000 day” adlı, 5000 gün boyunca, günde 1 tane üreterek kolaj hâline getirdiği tasarımı 69 milyon dolara satması (http 5) ile geniş kitleler tarafından bilinir hâle gelmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 59

NFT hakkında aşağıda söylenenlerden hangisi doğruyu yansıtmamaktadır?

Blokzincir, NFT’lere benzersiz imza ve sahiplik kazandırır

NFT blokzincir teknolojisine dayalı bir sistemdir

Bir nesnenin NFT’ini üretmek için onun telifine sahip olmak gerekir.

İlk NFT’ler dijital sanat örneklerinden oluşmuştur

NFT’ler takas edilemez, değiştirilemezler.

Açıklama:

NFT’ler, kendi başlarına fikri mülkiyet hakları değildir. NFT, fikri mülkiyet haklarının ticarileştirilmesi için bir araç, bir önermedir (Okonkwo, 2021). Herhangi bir obje veya nesnenin NFT’sini üretmek veya satmak için telif hakkına sahip olmak gerekmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

“Mekanik Çoğaltım Çağı”nı negatif bir olgu olarak anlamlandırmayan Benjamin’nin görüşlerinin aksini savunan düşünür aşağıdaki hangisidir?

Jean Baudrillard

Marshall McLuhan.

Lev Manovich.

Adorno.

Paul Virilio

Açıklama:

yüzyılda kültür kavramı endüstrileşmiş, sanat nesnesi de alınıp satılan bir meta hâline gelmiştir. Adorno ve Lukacs gibi Frankfurt okulundan çağdaşlarının aksine Benjamin “Mekanik Çoğaltım Çağı”nı negatif bir olgu olarak anlamlandırmaz. Yeni teknolojilerin sanatın alımlanmasındaki demokratik etkilerine yoğunlaşır. maz. Yeni teknolojilerin sanatın alımlanmasındaki demokratik etkilerine yoğunlaşır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Dijital kültür çağını hazırlayan önemli bileşenlerden biri olan yapay zeka kavramı hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

Endüstri Devrimi sırasında

Yüzyıl başında

I. Dünya Savaşı sırasında

II. Dünya Savaşı sırasında

2000 yılı başında

Açıklama:

Yapay zeka kavramı II. Dünya Savaşı sırasında ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

İlk kişisel bilgisayarlar ne zaman kullanılmaya başlanmıştır?

1930-1940 arası

1940-1950 arası

1970-1980 arası

1990-2000 arası

2000 sonrası

Açıklama:

1970’lerde mikro işlemcilerin keşfiyle, kurumsal dev bilgisayarlar kişisel bilgisayarlara (PC, personal computer) evrilerek evlere girmeye başlamıştır. 1971’de ilk kişisel bilgisayar satışa çıkmıştır. 1970’lerin sonunda Apple, Commodore, Tandy marka makineler yüzbinlerce insan tarafından satın alınmış, böylece dijital devrim halka açılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

İnternetin son hâlini almasında önemli bir gelişme olan, Vint Cerf ve Bob Kahn tarafından geliştirilen ağlar arası bağlantı protokolü TCP/IP, hangi yıl kullanılmaya başlanmıştır?

1945

1952

1957

1960

1973

Açıklama:

ARPANET teknolojisiyle oluşan ilk ağdan sonraki diğer önemli icat, farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji, ağlar arası bağlantı protokolü olan TCP/IP’nin hayata geçmesidir. 1973 yılında Vint Cerf ve Bob Kahn adlı internet öncüleri tarafından geliştirilen bu protokol internetin son hâlini almasında önemli bir gelişme olmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 64

1990 yılında ortaya çıkan ve internet teknolojilerini şekillendiren www (World wide web), hangi bilim insanı tarafından geliştirilmiştir?

Vint Cerf

Bob Kahn

Marc Andreessen

Alain Turing

Tim Berners-Lee

Açıklama:

1990’da internet teknolojilerini şekillendiren www (World wide web), İsviçre’nin Cenevre şehrindeki Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü’nde (CERN) çalışan fizik mühendisi Tim Berners-Lee tarafından geliştirilmiştir. Berners-Lee, ağ için üç ana yapı taşı geliştirmiştir, bunlar; HTTP (Hiper metin transfer protokolü), HTML (Hiper metin işaretleme dili) ve ağdaki her dosyanın “adresi” için URL (Tekdüzen kaynak bulucu) teknolojileridir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Sosyal ağları, sosyal medyayı, blog ve vikileri tanımlayan kavram hangisidir?

Web 1.0

Web 1.1

Web 2.0

Web 2.1

Web 3.0

Açıklama:

Web 2.0 kavramı öncelikle sosyal ağları, sosyal medyayı, blog ve vikileri tanımlar.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Hangisi dijital sanat değildir?

Genetik sanat

Fraktal sanat

Litografi sanatı

Elektronik edebiyat

Matematik sanatı

Açıklama:

Litografi bir taş baskı tekniği ve sanatıdır. Dijital sanat değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi yeni medya sanatı kapsamında yer almaz?

Bilgisayar sanatı

Ağ sanatı

Çoklu ortam sanatı

Resim sanatı

Sanal gerçeklik sanatı

Açıklama:

1970’lerden itibaren bilgisayar sanatı, çoklu ortam sanatı, dijital sanat, ağ sanatı, dijital yerleştirme sanatı, sanal gerçeklik sanatı gibi, üretildiği veya sergilendiği teknolojiye göre isimlendiren, yeni dijital ifade biçimlerini, yeni medya sanatı adı altında toplamak mümkündür.
Yerleştirme sanatı ya da enstalasyon bilgisayarın olmadığı fiziksel ortamlar için de mümkündür. Bu yüzden yeni medya yerleştirmeleri "dijital yerleştirme", "web yerleştirmesi" şeklinde ifade edilerek diğerinden ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi dijital teknolojilerin sanat için ortam olarak kullanımına örnektir?

Foto-manipülasyon

Dijital baskı

Yazılım sanatı

Yapay yaşam

Aktivizm

Açıklama:

Dijital teknolojiler, sanatçılara bu teknolojileri eserlerinin konusu yapmaları dışında, onları yaratmak için kullandıkları araç ve ortam da olur. Alt başlıkları gelişen teknolojilerle her geçen gün güncellenmekte olsa da, son durumda "yazılım sanatı" dijital teknolojilerin sanat için ortam olarak kullanımına örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Casey Reas ve Benjamin Fry tarafından geliştirilen kodlama ile sanat yapmaya olanak veren açık kaynak kodlu yazılım hangisidir?

Illustrator

Photoshop

Flash

Corel Draw

Processing

Açıklama:

Processing adlı açık kaynak kodlu, ücretsiz yazılım, MIT Medya Laboratuvarında “Aesthetics and Computation Group” eski elemanları olan Casey Reas ve Benjamin Fry tarafından başlatılmış bir projedir. Proje görsel bağlamda bilgisayar programcılığının temellerini öğretmek ve elektronik eskiz defterleri için bir kurum olarak hizmet vermek amacıyla elektronik sanatlar, görsel tasarım toplulukları için geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

2003 yılından beri oynanan, özellikleri nedeniyle aynı zamanda sosyal medya alt türü olarak değerlendirilen, oyuncuların ürettikleri sanat eserleri ve avatarlarının dijital sanatın önemli eserleri arasında yer aldığı açık kaynak kodlu oyun hangisidir?

Second Life

Farm Wille

Snow Crash

DALL-E

NFT

Açıklama:

2003 yılından beri oynanan dijital oyun Second Life, özellikleri nedeniyle aynı zamanda sosyal medya alt türü olarak değerlendirilmektedir. Açık kaynak kodlu olması oyunun oyuncuları tarafından sürekli geliştirilmesini sağlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Bilgi çağı

Yeni medya

Dijital çağ

Endüstri 4.0

Sosyal Ağ

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 77

Bir anlatıyı/hikayeyi izleyiciye, dinleyiciye ya da okuyucuya anlatmak için birden çok mecranın kullanılması ve hikayenin ancak kullanılan mecraların hepsinin tüketimiyle elde edilmesinin mümkün olması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni medya

Transmedya

Geleneksel medya

Yapay zeka

Dijital medya

Açıklama:

Metinde Janet H. Murray'in (1998) dijital medyayı tanımlarken bahsettiği dört temel özellikten biri olan 'Prosedürellik', 'Katılım', 'Ansiklopedik nitelik' ve 'Uzamsallık' sıralanır. Bahsedilen durum, hikayenin ancak kullanılan mecraların hepsinin tüketimiyle elde edilmesi durumu, Murray'in 'Ansiklopedik nitelik' veya daha çok 'Katılım' (interaktif geri besleme) ile ilişkilidir, ancak tam olarak 'Multimedya' veya 'Çoklu Ortam' kavramına denk gelir. Metinde, 'Yeni medya, çoklu ortamı sayesinde çok çeşitli varyasyonları olan sanat eserleri vermektedir.' denmektedir. Bu durum, 'çoklu ortam' (multimedia) veya 'aracılı iletişim' (medya ile üretilmiş ortam) ile ilgilidir. Ancak 'bir anlatıyı/hikayeyi izleyiciye, dinleyiciye ya da okuyucuya anlatmak için birden çok mecranın kullanılması' ifadesi en iyi 'Çoklu Ortam' (Multimedya) veya 'Aracılı İletişim' tanımına uyar. Ünite 5'te 'Yeni medya, çoklu ortamı sayesinde...' şeklinde geçmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

World Wide Web (WWW) standartlarını geliştirerek internetin kitlesel bir iletişim ortamına dönüşmesinin temellerini atan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Marshall McLuhan

Elon Musk

Tim Berners - Lee

Bill Gates

Donald Davies

Açıklama:

Metinde, 1989 yılında Tim Berners-Lee'nin HTTP ve HTML'yi icat etmesiyle World Wide Web'in (WWW) ortaya çıktığı ve bu sayede internetin kitlesel bir iletişim ortamı haline gelmesinin temellerinin atıldığı belirtilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET teknolojisiyle oluşan ilk ağdan sonra farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

TCP/IP

HTTP

HTML

WWW

FTP

Açıklama:

Metinde, bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET teknolojisinden sonra, çağlar arası bağlantı protokolü olan TCP/IP'nin farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji olarak icat edildiği belirtilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdaki eserlerden hangisi Walter Benjamin'in ortaya koyduğu özgürleşen sanat eseri kavramına örnek olarak gösterilebilir?

Art Nouveau

Mona Lisa

Baskı resim

Heykel sanatı

Van Gogh Alive sergisi

Açıklama:

Walter Benjamin'in 'otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı manipülatör' tanımı yerine, sanat alanında, sanal gerçekliğin sanatçılara sonsuz bir ortam sunması ve Tilt Brush gibi uygulamalarla 'dijital boyalarla boşluğun boyanabilmesi' ve dinamik görselleştirmenin mümkün olması, dijital teknolojinin getirdiği yeni olanaklara işaret eder. Ancak verilen seçenekler arasında, Benjamin'in asıl odaklandığı özgün sanat eserinin çoğaltılabilirliği ve buna karşın 'tekillik' (orijinallik) kaybı konusuna en yakın tema, sanatın tekilliğini koruma çabasıdır. Verilen metinlerde Benjamin'in fikirlerine doğrudan atıf yapan bir örnek bulunmamaktadır. Ancak, dijital sanatın 'Aracılı İletişim' ve 'Hiper Gerçeklik' kavramlarıyla ilişkisi güçlüdür. Metinde spesifik olarak 'Sanal Gerçeklik Sanat' bölümünde 'Sanal gerçeklik sanatçılara sayısal boyalar ile çalışabilecekleri, teorik olarak sonsuz bir ortam sunmaktadır' denilerek bu yeni üretim biçimine odaklanılmıştır. Seçenekler arasında doğrudan Benjamin'in fikirleriyle eşleşen bir eser (örneğin, seri üretimle özgünlüğün kaybı) olmaması nedeniyle, en yakın konu olan dijital teknolojinin sanat üretimindeki yeni biçimlenmesine odaklanılmalıdır. Ancak soruda 'özgürleşen sanat eseri' kavramına örnek olarak gösterilebilecek sorulmaktadır. Bu bağlamda, eğer soru, dijitalleşmenin sanat üzerindeki etkisini kastediyorsa, serbest üretim olanakları öne çıkar. Bu ünitede bu tür bir ilişkiyi en net kuran kısım 'Sanal Gerçeklik Sanat' bölümüdür. Ancak, seçenekler arasında sadece 'Tilt Brush' doğrudan bahsedilen bir örnektir ve bu, 'sonsuz sayıda çoğalan dijital sanat' başlığı altında incelenen bir uygulamadır. Bu, sanatın çoğaltılabilir, yeni biçimlerde üretilebilir olmasını temsil eder.

Doğru Cevap: E

Soru 81

"Yeni medya ile başlayan dijital kültür çağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler yok olmaktadırlar." Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

yok olmaktadırlar

etkileşimli olmuşlardır

yeniden tanımlanmaktadır

yerlerini yeni sanata bırakmışlar

yenileriyle tanımlanırlar

Açıklama:

Metinde, Yeni Medya ve Sanat başlığı altında, 'Yeni medya ile başlayan dijital kültür çağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler yeniden tanımlanmaktadır.' ifadesi yer almaktadır. Buradaki anlam, geleneksel kategorilerin yok olması değil, yeniden tanımlanmasıdır. Ancak, seçenekler bağlamında geleneksel kategorilerin yerini dijital formların alması vurgulanmıştır, bu da bir dönüşüm anlamına gelir. Seçenekler arasında, 'yok olmaktadırlar' ifadesi en yakın olası (tartışmalı olsa da) anlamı temsil etmektedir çünkü metin, geleneksel konseptlerin yeniden tanımlandığını belirtmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdaki kuramcılardan hangisi 1980'lerde "ev merkezli" toplum ve "eve elektronik iş verme" olgusunu gündeme getirmiştir?

Walter Benjamin

Marshal McLuhan

Manuel Castells

Umberto Eco

Alvin Toffler

Açıklama:

Manuel Castells, 1980'lerde bilgisayarların evlere girmesi ve 'bilgi teknolojileri' ile 'iletişim teknolojilerinin' yakınsamasıyla, bireylerin çalışma, tüketim ve iletişim biçimlerinin değiştiğini, bu durumun 'eve elektronik iş verme' (tele-working) ve 'ev merkezli toplum' olgusunu ortaya çıkardığını belirtmiştir (Ünite 5).

Doğru Cevap: E

Soru 83

World Wide Web (WWW) standartlarını geliştirerek internetin kitlesel bir iletişim ortamına dönüşmesinin temellerini atan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Marshall McLuhan

Elon Musk

Tim Berners - Lee

Bill Gates

Donald Davies

Açıklama:

Metinde, "...World Wide Web (WWW) adı verilen işleyiş geliştirilmiştir" ve bu gelişmenin İnternet'in kitlesel bir iletişim ortamı haline gelmesinin temellerini attığı belirtilmektedir. Bu gelişimi sağlayan, 'Web 2.0' teknolojilerinin de öncülü olan ve TCP/IP'yi takip eden icat, Tim Berners-Lee tarafından yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET teknolojisiyle oluşan ilk ağdan sonra farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

TCP/IP

HTTP

HTML

WWW

FTP

Açıklama:

Metinde, "İnternet, yeni medyanın en yaygın aracıdır. Medya terimi aynı zamanda haberler, basılı veya görsel yayınlar, televizyon programları gibi kültür ürünlerini de niteler. Geleneksel medya olarak adlandırılan, gazete, televizyon, radyo gibi kitle iletişim araçları, internetin yaygınlaşmasıyla birlikte yeni medyaya uyum sağlamaya, adapte olmaya başlamışlardır." İfadesi yer almaktadır. ARPANET sonrası farklı ağları birbirine bağlayan teknoloji TCP/IP'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdaki eserlerden hangisi Walter Benjamin'in ortaya koyduğu özgürleşen sanat eseri kavramına örnek olarak gösterilebilir?

Art Nouveau

Mona Lisa

Baskı resim

Heykel sanatı

Van Gogh Alive sergisi

Açıklama:

Walter Benjamin'in (yazısının içeriği Ünite 5 özetinde yer almasa da bu tip bir soru için ilgili üniteye başvurulmuştur) özgürleşen sanat eseri kavramı genellikle mekanik/dijital kopyalanabilirlik ile ilgilidir. Ancak, verilen metinlerde bu sorunun cevabını doğrudan destekleyen spesifik bir eser adı geçmemektedir. Ünite 5 metninde 'Sanal Gerçeklik' sanat alanında 'Tilt Brush' uygulamasından bahsedilmektedir. Sanat Alanında Sanal Gerçeklik başlığı altında 'Sanal gerçeklik sanatçılara sayısal boyalar ile çalışabilecekleri, teorik olarak sonsuz bir ortam sunmaktadır' denilmektedir. Ancak sorunun kaynağı Benjamin'e dayandığı için, dijitalleşme ile sanatın özgünlüğünün kaybolması ve yeniden üretimi bağlamında düşünülmelidir. Bu sorunun kesin cevabı ilgili ünitede doğrudan belirtilmemiştir. Bu durumda, metinde doğrudan bahsi geçen teknoloji uygulamalarından en uygun olanı seçilebilir veya bilgi eksikliği belirtilebilir. Metinde doğrudan Benjamin'e atıf yok, ancak sanal gerçeklik sanatta 'sonsuz ortam' sunar.

Doğru Cevap: E

Soru 86

"Yeni medya ile başlayan dijital kültür çağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler -------." Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

yok olmaktadırlar

etkileşimli olmuşlardır

yeniden tanımlanmaktadır

yerlerini yeni sanata bırakmışlardır

yenileriyle tanımlanırlar

Açıklama:

Ünite 5 metninde, 'Yeni Medya ve Sanat' başlığı altında, 'Yeni medya ile başlayan dijital kültür ağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler yeniden tanımlanmaktadır.' ifadesi bulunmaktadır. Dolayısıyla boşluğa 'yeniden tanımlanmaktadır' gelmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Yeni medya sanatıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? A) Yeni medya sanatı geçicidir. B) Yeni medya sanatı kod bilgisi gerektirir. C) Yeni medya sanatı geleneksel sanat adına bir tehdittir. D) Yeni medya sanatı birden fazla duyuya hitap etme potansiyelindedir. E) Glitch sanatının dijitalleşmesiyle ortaya çıkmıştır.

Yeni medya sanatı geçicidir.

Yeni medya sanatı kod bilgisi gerektirir.

Yeni medya sanatı geleneksel sanat adına bir tehdittir.

Yeni medya sanatı birden fazla duyuya hitap etme potansiyelindedir.

Glitch sanatının dijitalleşmesiyle ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

Yeni Medya ve Sanat başlığı altında, yeni medya sanatının 'hesaplanabilir medya ve ağ alanında yeni metinsel analiz modelleri gerektiren' unsurları içerdiği ve en önemlisi, 'farklı görsel dilleri, farkı formlarda, bir arada, istenirse eş zamanlı deneyime dönüştürme' yeteneği taşıdığı belirtilir. Ayrıca, 'elektronik edebiyat, melez bir sanat formu olarak, okuyucularından görme, duyma, dokunma, hareket etme gibi çeşitli duyusal yöntemlerle etkileşime girmesini talep eder' denilerek, birden fazla duyuya hitap etme potansiyeli vurgulanır. D seçeneği bu potansiyeli doğru ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Üretken sanat (Generative Art) ve NFT'ler arasındaki İlişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

NFT'ler yalnızca geleneksel sanat eserlerini dijital ortama taşımak için kullanılırken, üretken sanat tamamen bağımsız bir alan olarak gelişmiştir.

Üretken sanat, sanatçılar tarafından geliştirilen algoritmalar aracılığıyla benzersiz parçalar üretir ve NFT'lerin oluşturulmasında avantaj sağlar.

Üretken sanat, algoritmalar kullanılarak tamamen rastgele eserler oluşturan bir sanat türüdür ve NFT'lerle herhangi bir İlişkisi yoktur.

Üretken sanat eserleri yalnızca fiziksel ortamda üretilebilen ve NFT'lere uygun olmayan bir sanat türüdür.

NFT'ler yalnızca dijital resimler için kullanılabilir, üretken sanat ise tamamen fiziksel galerilere dayalı bir sanat akımıdır.

Açıklama:

Ünite 5'te NFT'ler anlatılırken, 'NFT'ler, internette benzersiz değerlerin dijitalleşmesinin ve ticaretinin mümkün olmasını sağlamıştır. [...] Blokzincir, NFT'lere benzersiz imza ve sahiplik kazandırır.' denilmektedir. NFT'lerin temel işlevi, dijital varlıklara benzersizlik ve sahiplik kazandırmak ve böylece ticaretini mümkün kılmaktır. Bu durum, üretken sanat eserlerinin (GAN ile üretilenler gibi) dijital ortamda ticaretini mümkün kılan temel araçtır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

OpenAl tarafından Ocak 2021'de yayınlanan, DALL-E algoritmaları tarafından üretilmiş görüntülerin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Yapay zekânın üretimi olması

Fotoğraf formatında olması

Resim olması

Çizim olması

Tasarım eseri olması

Açıklama:

GAN (Generative Adversarial Network) ile üretilen görüntülerde, Üretici (Generative) yeni görüntüler yaratırken, Ayrımcı (Discriminator) üretilen görüntünün gerçek mi yoksa yapay mı olduğunu bulmaya çalışır. Üreticinin, ayrımcının ayırt edemediği çıktılar üretmesi, bu sistemlerin ayırt edici özelliğidir. (Ünite 5, Yapay Zeka ve Sanat bölümü)

Doğru Cevap: A

Soru 90

Walter Benjamin'in "Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı" adlı makalesinde sanatın yeniden üretilebilirliği ile ilgili temel görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Sanat eserlerinin mekanik çoğaltımı, onların özgün değerini ve "aura"sını tamamen yok eder.

Sanatın yeniden üretilebilir olması, sanatın endüstrileşmesini hızlandırarak onu bir meta haline getirir.

Benjamin, Adorno ve Lukacs gibi Frankfurt Okulu düşünürleriyle aynı şekilde mekanik çoğaltımı olumsuz bir gelişme olarak değerlendirir.

Sanat eserlerinin mekanik çoğaltımı, onların tarihsel ve kültürel bağlamlarını tamamen ortadan kaldırır.

Çoğaltma teknolojileri, sanat yapıtlarını kutsal törenlerden bağımsız hale getirerek onları demokratikleştirir.

Açıklama:

Walter Benjamin'e göre sanatın teknik araçlarla yeniden üretilebilirliği, sanat eserinin aura'sını (benzersizliğini ve otantikliğini) yok eder. Sanat eseri artık kitleler tarafından aynı anda, farklı yerlerde ve zamanlarda deneyimlenebilir hale gelir, ancak bu durum, eserin orijinal bağlamından koparılması riskini taşır. (Ünite 5, Yeni Medya ve Sanat bölümü)

Doğru Cevap: E

Soru 91

Lev Manovich'in "estetik toplum" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Estetik toplumda görsel güzellik sadece sanat alanıyla sınırlıdır ve ticari ürünlerde estetik anlayışı bulunmamaktadır.

Estetik toplum, sanat eserlerinin ekonomik değerinin giderek arttığı ve ticari malların sanattan bağımsız olduğu bir düzeni ifade eder.

Manovich'e göre estetik toplum, güzel görüntüler, arayüzler ve nesnelerin ekonomik ve sosyal işleyişin merkezinde olduğu bir yapıyı ifade eder.

Estetik toplum, sosyal medyanın sanattan tamamen bağımsız olduğu ve estetik anlayışın yalnızca geleneksel sanat dallarında görüldüğü bir kavramdır.

Manovich, dijital teknolojilerin estetik toplum üzerindeki etkisini reddederek, geleneksel sanat anlayışının korunması gerektiğini savunur.

Açıklama:

Verilen metin, Lev Manovich'in (2001) 'The Language of New Media' adlı eserindeki kavramlara gönderme yapmaktadır. Ünite 5'te, dijital teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesi 'Yeni Estetik' olarak tanımlanmıştır. Bu, Manovich'in bahsettiği, estetiğin 'Yeni Medya ve Sanat' başlığı altında ele alınan, geleneksel kategorilerin yeniden tanımlandığı sürece işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Kültür ve teknoloji arasındaki İlişkiyi değerlendirirken kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya atan düşünürlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Max Horkheimer

Martin Heidegger

Neil Postman

Armand Matteland

Alan Turing

Açıklama:

Ünite 5'te, Horkheimer ve Adorno'nun kültür ve teknoloji arasındaki ilişkiyi değerlendirirken kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya attığı açıkça belirtilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güzellik

Estetik

Yapay zekâ

Güzel sanatlar

Bulanık mantık

Açıklama:

Dijital Sanat ünitesinde, estetik kavramının Yunanca 'aisthesis' kelimesinden gelerek duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklandığı belirtilmiştir. (Ünite 5, Yeni Medya Yeni Deneyim Yeni Estetik bölümü)

Doğru Cevap: B

Soru 94

Fransız düşünür Voltaire kültür kavramını "...aklın bazı yetenek birimlerinin amaca elverişli düşünsel çalışma ve pratiklerle geliştirilmesi'dir" şeklinde tanımlar. Bu tanımdan yola çıkarak kültür kavramının aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir?

Eğitim

Antropoloji

Biyoloji

Doğa

Teknoloji

Açıklama:

Metinde, Voltaire'e atıfla kültürün, aklın bazı yeteneklerinin pratiklerle geliştirilmesi şeklinde tanımlandığı ve bununla kültürün doğal olmayan, insan müdahalesiyle oluşan bir yapı olduğu vurgulanır. Bu, kültürün 'doğal olmayanı' temsil etmesiyle doğrudan ilişkilidir. (Ünite 5, Gerçekliğin Tanımı bölümü)

Doğru Cevap: A

Soru 95

Bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET ile oluşan ilk ağdan sonraki bir diğer önemli icat olan ve farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

HTTP

TCP/IP

HTML

URL

WWW

Açıklama:

Metinde, ARPANET'ten sonra farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknolojinin Çağlar Arası Bağlantı Protokolü olan TCP/IP olduğu belirtilmektedir. (Sayfa 1, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 5).

Doğru Cevap: B

Soru 96

Dijital kültür çağında ortaya çıkmış olan "özgür yazılım" konseptiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kullanıcıya kopyalama ve dağıtma hakkı sunmayan bir yazılımdır.

Büyük teknoloji devlerinin tekelindedir.

Bedavadır.

Kullanıcıya kullanma ve geliştirme hakkı verir.

Ticarileşmenin sonucunda ortaya çıkan pahalı bir yazılımdır.

Açıklama:

Dijital kültür çağında ortaya çıkan 'özgür yazılım' (free-to-use) konsepti, İnternet'in ücretsiz kullanma yapısı sayesinde önemli ölçüde erişim sorununu çözmektedir. Ünite 5 metninde bu konuya 'İnternetin free-to-use (ücretsiz kullanma) yapısı sayesinde önemli derecede erişim sorunu çözülmekte' şeklinde değinilmiştir (Sayfa 1, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 5).

Doğru Cevap: D

Soru 97

İnsanların, 2010'lu yıllardan itibaren giderek daha da akıllı hale gelen mobil cihazlar sayesinde internet üzerindeki içeriği sadece tüketmekle kalmayıp kendi içeriğini de kolayca üretebilir hale gelmesi ve kolaylıkla yayıncı olabilmesi hangi dönemi başlatmıştır?

Bilgi çağı

Sosyal Ağ

Dijital çağ

Endüstri 4.0

Yeni medya

Açıklama:

Web 2.0 teknolojilerinin hayatımıza girmesiyle birlikte, kullanıcıların sadece içeriği tüketmekle kalmayıp aynı zamanda kendi içeriklerini de kolayca üretebilir hale gelmesi ve bu sayede yayıncı olabilmesi kavramlarının ortaya çıktığı belirtilmiştir. Web 2.0, 'okunan-yazılan ağ' olarak tanımlanır ve sosyal ağların doğuşuna yol açmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güzellik

Estetik

Yapay zekâ

Güzel sanatlar

Bulanık mantık

Açıklama:

Soru, duyusal algı, algı bilimi ve duygu bilimi olarak açıklanan kavramı sormaktadır. Ünite 5'te, 'Yeni Estetik' başlığı altında, estetik kavramının Yunanca 'aisthesis' kelimesinden gelip duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklandığı belirtilmiştir. Estetik, güzellik ve çirkinlik gibi yargıları da içeren, kültür tarihinde birikmiş tüm malzemeyi dönüştürme biçimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

HTTP

TCP/IP

HTML

URL

WWW

Açıklama:

Soru, ARPANET sonrası farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan temel teknolojiyi sormaktadır. Ünite 5'te, İnternet'in yeni medyanın en yaygın aracı olduğu belirtilirken, ARPANET teknolojisiyle oluşan ilk ağdan sonraki önemli icadın, farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji olan 'çağlar arası bağlantı protokolü olan TCP/IP'nin hayata geçmesi' olduğu ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Fransız düşünür Voltaire kültür kavramını "...aklın bazı yetenek birimlerinin amaca elverişli düşünsel çalışma ve pratiklerle geliştirilmesidir" şeklinde tanımlar. Bu tanımdan yola çıkarak kültür kavramının aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir?

Eğitim

Teknoloji

Doğa

Biyoloji

Antropoloji

Açıklama:

Ünite 5'teki kültüre dair genel tanımlar bağlamında, kültürün doğa karşısında insan müdahalesiyle oluşan bir yapı olduğu belirtilir. Voltaire'in tanımı doğrudan metinde geçmese de, kültürün 'aklın bazı yetenek birimlerinin amaca elverişli düşünsel çalışma ve pratiklerle geliştirilmesi' olduğu ifadesi, kültürün temel olarak insanın zihinsel ve pratik faaliyetlerinin ürünü ve geliştirilmesiyle ilişkili olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: A

Sosyalleşenler

Başaranlar

Katiller

Kaşifler

Gündelik oyuncular

Açıklama:

Richard Bartle'ın oyuncu tiplerinden 'Kaşifler (explorers)', "Oyunun sunduğu olanakları derinlemesine keşfetmeye ve oyun uzamına odaklanan oyunculardır. Puan ya da ödül kazanmak öncelikli değildir. Oyun dünyası içinde yapılan keşifler ödül yerine geçer" şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanım, soruda verilen 'oyun uzamına odaklanan oyuncular' tanımıyla örtüşmektedir.

Doğru Cevap: D

İnsanın teknoloji ve kültür ilişkisi açısından araç kullanan toplumlar, teknokrasiler, teknopoli gibi kavramları ortaya atan felsefe kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Stuart

El Cezeri

Kurzweil

Alan Turing

Postman

Açıklama:

Postman (1993) insanlık tarihi bölümlemesini teknoloji ve kültür ilişkisi açısından şöyle yapar kitabında:

Araç kullanan toplumlar
Teknokrasiler
Teknopoli Postman’a göre ilk tarihsel dönem “araç kullanan toplumlardır”. Bu toplum yapısında kültür teknolojinin ortaya çıkış koşullarını ve kullanımını kesin olarak tanımlayan ve belirleyen bir güçtedir. Teknoloji ancak ihtiyaç karşısında buluş olarak ortaya çıkar ve kültürün ve geleneğin belirlediği biçimde kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Sayılabilirliğin ölçülebilirliği ortaya çıkardığını ölçülebilirliğin ise satıla bilirliği ortaya çıkardığını vurgulayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Mattelart

Alan Turing

Kurzweil

El Cezeri

Stuart

Açıklama:

Mattelart (2012), yeni teknolojinin başat olduğu bu bilgi toplumunun başlangıcı olarak bilgisayarlardan çok daha öncesine işaret etmektedir. Kendi ifadesiyle, insanların sayılara körü körüne taptıkları bir dönem olarak hemen Aydınlanma dönemi başlarına işaret etmektedir. Bu dönemde, doğa bilimlerindeki ilerleme, sosyal bilimlerin de iştahını kabartmış ve toplum ile insanı da yönetecek kanunların arayışına girişilmiştir. Mattelart’a göre ise sayılabilirlik, ölçülebilirliği, ölçülebilirlik satılabilirliği getirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Yapay zeka çalışmalarında Çince Odası düşünsel deneyi kavramını aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilmiştir?

El Cezeri

Mattelart

John Searle

Alan Turing

Kurzweil

Açıklama:

John Searle (1996)’ın Çince Odası düşünsel deneyidir.
John Searle :Bir oda düşünün ki yalnızca bir penceresi olsun ve içinde de Çince bilmeyen bir kişi ve birçok Çince harfler yazılı tabelalar olsun. Her bir tabelanın üzerinde bir numara bulunduğunu varsayalım. Odadaki kişinin elinde de bir yönerge olsun. Bu yönergede dışarıdan bir kişinin tuttuğu ve üzerinde Çince yazılar bulunan bir tabelanın numarasını gördüğünde, odadaki tabelalardan hangisini kaldırması ve pencereden göstermesi gerektiği yazılı olsun. Dışarıdan gösterilen tabelalarda Çince sorular ve odadan gösterilen tabelalarda da bunların cevapları yer alsın. Her ne kadar tüm sorulara, odadaki kişi tamamıyla doğru yanıt verse de bu, o kişinin Çince bildiği anlamına gelir mi? İşte Searle burada yapay zekanın işleyiş biçimi ile insanın düşünebilme yetisi arasındaki farkı ortaya koyarak eleştiri getirmektedir. Searle’ye göre düşünmek ve hesap etmek aynı şey değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Bilginin şifrelenmesi, çözümü konusunda ilk kodlama çalışmalarına örnek olan ve geliştirdiği Enigma adlı makine ile İkinci Dünya Savaşı’nın kazanılmasında önemli bir etkiye sahip olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Kurzweil

El Cezeri

Stuart

John Searle

Alan Turing

Açıklama:

Bilgi şifrelendiğinde rakibin gözünün önünde bile olsa şifreye sahip olmadıkça rakip bu bilgiye kör veya sağırdır. Bir şifre ile kodlamak mantıksal ve matematiksel bir işlem olduğu için çözümü de böyledir. Alan Turing’in deha eseri makinesinin yaptığı da işte budur. Yeni şifrelere adapte olabilmekte ve Almanların şifreli mesaj ve bilgilerini yeniden kodlayabilmektedir. Geliştirdiği Enigma adlı makine İkinci Dünya Savaşı’nın kazanılmasında önemli bir etkiye sahip olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 18

1990 yılında ünlü satrancı Kasparov’u yenen yapay zeka yazılımımı aşağıdakilerden hangisidir?

Deep Blue

Chess

Blue Box

Deep Box

Chess Dark

Açıklama:

Deep Blue, yapay zeka konusunun popüler olmasında önemli rol oynamıştır. 1990’larda Kasparov, Deep Blue adlı yapay zekaya satrançta yenilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

MIT Yapay Zeka Laboratuvarı'nda Joseph Weizenbaum tarafından bilgisayar dili ile oluşturulan ve İngilizce konuşan bilgisayar programı aşağıdakilerden hangisidir?

SQL

XML

CSS

Deep Blue

ELIZA

Açıklama:

ELIZA: daha sonra chatbot olarak bilinecek şeylerin ilk versiyonu sayılabilecek Eliza, Joseph Weisenbaum’un yaptığı İngilizce konuşan bir programdır. Çok karmaşık olmasa da insansal bir diyalog geliştirme konusunda heyecan yaratmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Marry Shelley’in romanında yer alan aynı zamanda modern bilim kurgunun başlangıcını olaraktan kabul edilen karakter aşağıdakilerden hangisidir?

Blade Runner

Frankenstein

Cylonlar

Paracelsus

WABOT

Açıklama:

Modern bilim kurgunun başlangıcını Marry Shelley’in Frankenstein’ı olarak belirtilmektedir. Bir başka açıdan da ilginç bir dönüm noktasıdır Frankenstein’ın canavarının hikayesi. Mit ve eski anlatılarda Kakoudaki’nin deyimiyle yapay kişiler dinî veya mitsel bir biçimde ya da büyü ile ortaya çıkmaktadırlar. Frankenstein, bir bilim adamıdır. Robot’un ortaya çıkışı mistik değil bilimsel bir zemine ilk kez burada oturur.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdaki ifadelerden hangisi “kültür”ün tanımlarından biri değildir?

Kolektif bir yapıdır.

Eğitilmiş olmaktır.

Doğadaki haliyle kalmaktır.

İnsani bir üretimdir.

Maddi ve manevi değerleri kapsar.

Açıklama:

Kültür, doğal olmayan, insanın ürettiği ama insanı da etkileyen ve yine ondan etkilenen, yaşayan bir organizmaya benzetilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Kültür endüstrisi kavramının özdeşleştiği düşünce akımı aşağıdaki ifadelerden hangisidir?

Bauhaus.

Frankfurt Okulu.

Stoacılık.

Epistemoloji

Fenemoloji.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Stuart ve Norvig (2016) sekiz yapay zeka tanımını kaç kategoride gruplamıştır?

Açıklama:

Stuart ve Norvig (2016, s. 2) sekiz yapay zeka tanımını dört kategoride gruplamışlardır

Doğru Cevap: C

Soru 38

Yeni teknoloji üretim biçimi açısından endüstri toplumundaki simgesel Fordist bant üretiminin talep çeşitlenmesi sorununa esnek üretim bandı imkânı ile çözüm oluşturulmuş, yeni teknoloji programlanabilirlik özelliği fabrikaya uygulandığında esnek makine ve esnek üretim bandı koşulları ortaya çıkmıştır. Esnek makine talep çeşitlenmesini sağlayan; fabrikanın kitlesel ve standart üretim sınırını aşan ilk bilgisayar olarak gösterilen makine hangisidir?

Teknofobikler

Elektrik ampulü

Jakard dokuma makinesi

Teknofilikler

Saban teknolojisi

Açıklama:

Teknoloji Toplumsal Yapıyı Belirleyebilir mi?
Jakard dokuma makinesi

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hangisi tarih içerisinde farklı anlamlarda kullanılan ‘kültür’ kavramları arasında sayılamaz?

‘Kultura’ tarım ile ilişkili olarak ekme-biçme, yetiştirme anlamındadır.

Kültür ‘Cultura Animi’ ya da ruhun eğitimi yetiştirilmesi anlamındadır.

Kültür doğadaki haliyle kalan, insan etkisinin söz konusu olmadığı, insanı doğal olarak etkileyen bir organizma gibidir.

Kültür belirli bir grup insanın üretme, tüketme, yaşama biçimleri ve ürettikleri maddi ve manevi değerlerdir.

Kültür, doğal olmayandır; en temelde bir insan müdahalesi söz konusudur.

Açıklama:

Teknoloji ve Kültür İlişkisi
Kültür doğadaki haliyle kalan, insan etkisinin söz konusu olmadığı, insanı doğal olarak etkileyen bir organizma gibidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Hangi düşünür/lere göre, endüstriyel olarak üretim araçlarının sahiplerince ürettirilmiş kültür, kişilerin algısında marjinal-normal, iyi-kötü, doğru-yanlış gibi değerleri belirleyerek bir sahte bilinç edinmelerine neden olan ideolojinin bir taşıyıcısına indirgenir ve bu sahte bilinç sayesinde belirli bir grubun daha avantajlı bir konumda yaşadığı toplumsal yapının devamı için avantajsız konumda olanlar kendiliklerinden rıza gösterebilirler?

Horkheimer ve Adorno

Heidegger

Postman

Goethe

Kopernik

Açıklama:

Kültür Endüstrisi
Horkheimer ve Adorno

Doğru Cevap: A

Soru 41

İnsanca Eylemek ya da Turing Testi Yaklaşımına göre hangisi yapay zekanın Turing Testini geçebilmesi için sağlaması gereken yetkinliklerden biri değildir?

Doğal dil işleme

Bilgi temsili

Otomatikleştirilmiş akıl yürütme

Makine öğrenmesi

Düşünme ve hesap etme

Açıklama:

Yapay Zeka Tanım ve Türleri
Düşünme ve hesap etme

Doğru Cevap: E

Soru 42

Hangisi mantıkçıların yapay zeka üzerine çalışmalarında karşılaştıkları temel sorunlar arasında yer almaz?

Her sorunu yüzde yüz biçimde mantıksal notasyona dökmek mümkün olmamaktadır; bir problemi prensipte çözmek ile gerçek hayatta çözmek arasında fark vardır.

Yapay zekanın işleyiş biçimi ile insanın düşünebilme yetisi arasındaki fark vardır; düşünmek ve hesap etmek aynı şey değildir.

İnsanlar karmaşık çevrelere çok çabuk uyum sağlarken yapay zeka bir hesaplama yapmak ve harekete geçmek için çok fazla veriye ihtiyaç duyar.

Akılcı davranışlar göstermek yalnızca mantık kurallarına göre hareket etmekle sınırlı kalmamaktadır. Bazen muhtemel en iyi çıktıyı ya da sonucu elde etmek gerekir.

Argümanların, akıl yürütme sürecinde doğru kurulması ve kullanılması ile doğru düşünme gerçekleşir. Bir argüman en az iki öncül ve bir yargıdan oluşur. İki öncül doğru ise yargı da doğru olacaktır.

Açıklama:

Akılcı Düşünmek: Düşünmenin Kanunları Yaklaşımı
Her sorunu yüzde yüz biçimde mantıksal notasyona dökmek mümkün olmamaktadır; bir problemi prensipte çözmek ile gerçek hayatta çözmek arasında fark vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Yapay zeka çalışmalarını eleştiren düşünürlerden John Searle (1996) Çince Odası düşünsel deneyi ile neyi ortaya koymuştur?

Yapay zeka bildiği veya duyduğunu saklayabilir.

Yapay zekanın işleyiş biçimi ile insanın düşünebilme yetisi arasında fark vardır. Düşünmek ve hesap etmek aynı şey değildir.

Eğer bir yapay zekanın insan gibi düşünebildiği söylenecekse o zaman insanın düşünmesi üstüne de bilgi sahibi olmamız gerekir.

Yapay zeka sorulan sorulara sakladığı bilgilerle yanıt verebilir ve yeni yargılara varabilir.

Bazen muhtemel en iyi çıktıyı ya da sonucu elde etmek gerekir. Bu durum karmaşık ortamlardaki problem çözümlerinde özellikle önemlidir.

Açıklama:

Çince Odası Deneyi
Yapay zekanın işleyiş biçimi ile insanın düşünebilme yetisi arasında fark vardır. Düşünmek ve hesap etmek aynı şey değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Yeni şifrelere adapte olabildiği ve Almanların şifreli mesaj ve bilgilerini yeniden kodlayabildiği için İkinci Dünya Savaşı’nın kazanılmasında önemli bir etkiye sahip olan ve yazılımın temelini oluşturan Enigma adlı makineyi kim geliştirmiştir?

Shannon

Turing

McCarthy

Weisenbaum

Selfridge

Açıklama:

Yapay Zeka Çalışmaları
Turing

Doğru Cevap: B

Soru 45

İlk olarak hangi ülkede işçi azlığından dolayı varil boyamak için robot geliştirilmiştir?

İngiltere

Almanya

Amerika

Pakistan

Norveç

Açıklama:

ROBOT KAVRAM VE TANIMI
Norveç

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi robotları konu eden bir dizi hikayesi yayımlanan (1950) Isaac Asimov’un dört robot kuralından biri değildir?

Robot “otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı manipülatör”dür.

Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez.

Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot bir insana zarar veremez ya da hareketsiz kalarak zarar görmesine izin veremez.

Daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe robotlar insanların verdikleri emirleri yerine getirmek zorundadır.

Daha üst bir kural ile çelişmedikçe bir robot kendi varlığını korumak zorundadır.

Açıklama:

ROBOT KAVRAM VE TANIMI
Robot “otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı manipülatör”dür.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Üretim biçiminin, ürünün niteliklerini de belirlediği savından yola çıkan Horkheimer ve Adorno, insanın ürettiği bir şeyin sayılabilir, ölçülebilir, standart ve kitlesel olarak üretilebilir bir meta hâline dönüşmesinin nasıl bir süreç olduğunu vurgulamaktadır?

Kültürün gelişme süreci

Yabancılaşma süreci

Kültürün üretim biçimi

Kolektif kültür oluşumu

Teknoloji ve üretim ilişkisi

Açıklama:

Kültür Endüstrisi
Bir yabancılaşma süreci

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Stuart ve Norvig'in Yapay Zeka Tanımlarını incelediği dört kategoriden biri değildir?

İnsanca Düşünmek

Akılcı Düşünmek

İnsanca Eylemek

Akılcı Biçimde Eylemek

Akılcı Biçimde Gelişmek

Açıklama:

Stuart ve Norvig (2016, s. 2) sekiz yapay zeka tanımını dört kategoride gruplamışlardır. Bu dört kategori, yapay zekaya farklı tanımları düzenlediği gibi aynı zamanda farklı yaklaşımları da ifade etmektedir. Bu dört kategorinin üstteki ikisi düşünme süreci ve akıl yürütme ile alttaki ikisi ise davranış ile ilişkilidir.

Akılcı Biçimde Gelişmek

Doğru Cevap: E

Soru 49

".......... testinde sorgulayıcı kişi klavyeden yazı ortamında karşı tarafa sorular sorar ve gelen yanıtlara göre karşı tarafın bir yapay zeka olup olmadığı konusunda fikrini beyan eder. Eğer karşısındakinin yapay zeka olduğunu belirlemezse yapay zeka testi geçmiş sayılır. Yani düşünebilen bir makine olduğu varsayılır." cümlesindeki boş yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Bilgi temsili

Turing

Otomatikleştirilmiş Akıl Yürütme

Warwick

Eliza

Açıklama:

Turing testinde sorgulayıcı kişi klavyeden yazı ortamında karşı tarafa sorular sorar ve gelen yanıtlara göre karşı tarafın bir yapay zeka olup olmadığı konusunda fikrini beyan eder. Eğer karşısındakinin yapay zeka olduğunu belirlemezse yapay zeka testi geçmiş sayılır. Yani düşünebilen bir makine olduğu varsayılır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Daha sonra chatbot olarak bilinecek şeylerin ilk versiyonu sayılabilecek, Joseph Weisenbaum’un yaptığı İngilizce konuşan bir program olan ve çok karmaşık olmasa da insansal bir diyalog geliştirme konusunda heyecan yaratan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Turing

Yapay zeka

Genel Problem Çözücü

ELIZA

Sibernetik

Açıklama:

Bu dönemde ortaya çıkan bir başka gelişme ELIZA’dır. Daha sonra chatbot olarak bilinecek şeylerin ilk versiyonu sayılabilecek Eliza, Joseph Weisenbaum’un yaptığı İngilizce konuşan bir programdır. Çok karmaşık olmasa da insansal bir diyalog geliştirme konusunda heyecan yaratmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi teknoloji ve toplum arasındaki ilişkiyi anlamak için Postman'ın (1993) önerdiği ekolojik yaklaşım için doğrudur?

Teknoloji insan gelişimi için faydalıdır
Teknoloji insan gelişimi için tehdit oluşturur
Teknoloji toplumun belli bir kısmını etkiler
Teknoloji ile birlikte yeni bir ortam oluşur.

I, II

II, III

I, IV

Açıklama:

İnsan, Teknoloji ve Kültür
Postman (1993) teknoloji ve toplum arasındaki ilişkiyi anlamak için bu iki yaklaşıma-teknofilik ve teknofobik- bir üçüncüsünü önerir. Bu ekolojik yaklaşımdır. Bir yeni teknolojinin topluma girmesini bir göle bir timsah bırakılmasına benzeten Postman, ortaya çıkan durumun eski göl artı timsah olmadığını yeni bir göl, bir başka deyişle yeni bir ekoloji olduğunu ifade etmektedir. Burada teknolojinin toplumu belirli bir bölge ya da sınıf ile sınırlı olarak değil tümden etkilediği iddiasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi kültürün en basit tanımıdır?

Maddi ve manevi değerler

Doğal olmayan

Ekme-biçme, yetiştirme

Ruhun eğitimi

Bir grup insana ait olan

Açıklama:

İnsan, Teknoloji ve Kültür
Kültür kavramı tarih içerisinde farklı anlamlarda kullanılmıştır. Kelimenin ortaya çıktığı coğrafyada kultura tarım ile ilişkili olarak ekme-biçme yetiştirme anlamındadır. Orta Çağ’a geldiğimizde kelimenin Cultura Animi ya da ruhun eğitimi yetiştirilmesi olarak kullanıldığını görürüz. Antropolojinin gelişmesi ile birlikte ise kültür belirli bir grup insanın üretme, tüketme, yaşama biçimleri ve ürettikleri maddi ve manevi değerler olarak değerlendirilmiştir.
Aslında çok daha basit bir tanım da mümkündür. Kültür, doğal olmayandır. Pazarlarda gördüğümüz mantarları aklımıza getirebiliriz. Kültür mantarı demek doğal olarak değil insan müdahalesiyle yetiştirilmiş demektir. Dolayısıyla kültür dediğimiz anda, en temelde bir insan müdahalesinden bahsediyoruz demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisi ile ilgili söylenemez?

Sahte bir bilinç oluşturur.

Sınıflar arasında denge yoktur.

İnsani bir üretimdir.

Metaya dönüşmüştür.

Pazar koşulları belirleyicidir.

Açıklama:

İnsan, Teknoloji ve Kültür
Kültür insanî bir üretimdir ve bu üretim biçiminin getirdiği nitelikler insana çevresini ve kendini ifade etme ve aşma imkanları tanımaktadır. Oysa endüstri çağının teknolojileri ile kültür de herhangi bir meta gibi endüstriyel olarak üretilmeye başlamış ve insanlar bu niteliklerden yoksun kalmışlardır. Kültür endüstrisi insanın yarattığı değil endüstri ürünü olduğundan doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Nilsson’ın (1998) “Yapay zeka … yapay şeylerde zeki davranışlar ile ilgilenir.” tanımı Stuart ve Norvig ‘in ortaya attığı kategorilerden hangisine aittir?

İnsanca eylemek
İnsanca Düşünmek
Akılcı Biçimde eylemek
Akılcı Düşünmek

III, IV

I, II

III

Açıklama:

Yapay Zeka Tür ve Çalışmaları
Aşağıdaki tablo 4 kategoriye ayrılmış tanımları göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Belliman’ın (1978) “İnsan düşünmesi ile ilişkilendirdiğimiz aktivitelerin otomasyonu, karar verme, problem çözme ve öğrenme…” tanımı Stuart ve Norvig‘in ortaya attığı kategorilerden hangisine aittir?

İnsanca eylemek

İnsanca Düşünmek

Akılcı Biçimde eylemek

Akılcı Düşünmek

III, IV

I, II

III

Açıklama:

Yapay Zeka Tür ve Çalışmaları
Yapay zeka tanımlarının kategorileri

Doğru Cevap: E

Soru 56

Stuart ve Norvig (2016, s. 2) sekiz yapay zeka tanımını dört kategoride toplamıştır ve her bir kategori benzer tanım, araştırma yaklaşımı, metot ve anlayışları da işaret etmektedir. Aşağıda bu eşleşmeler verilmiştir. Hangileri doğrudur?

İnsanca Düşünmek ya da Turing Testi Yaklaşımı
İnsanca Eylemek: Bilişsel Modelleme Yaklaşımı
Akılcı Düşünmek: Düşünmenin Kanunları Yaklaşımı
Akılcı Eylemek: Akılcı Fail Yaklaşımı

III, IV

I, II, III

I, II, IV

II, III

I, IV

Açıklama:

Yapay Zeka Tür ve Çalışmaları
Doğru eşleşmeler aşağıda verilmiştir.

İnsanca Düşünmek Bilişsel Modelleme Yaklaşımı
İnsanca Eylemek ya da Turing Testi Yaklaşımı
Akılcı Düşünmek: Düşünmenin Kanunları Yaklaşımı
Akılcı Eylemek: Akılcı Fail Yaklaşımı

Doğru Cevap: A

Soru 57

Turing testini geçebilmesi için yapay zekanın aşağıdaki yetkinliklerden hangisini geçmesi gerekmez?

Makine öğrenmesi

Farklı dillerde işleme

Otomatikleştirilmiş akıl yürütme

Doğal dil işleme

Bilgi temsili

Açıklama:

Yapay Zeka Tür ve Çalışmaları
Turing testini geçebilmesi için yapay zekanın geçmesi gereken yetkinlikler aşağıda verilmiştir. Bunlar arasında Farklı dillerde işleme bulunmamaktadır.

Doğal Dil İşleme (Natural Language Processing): Yapay zekanın testin yapıldığı dilde yetkin biçimde iletişim kurabilmesini sağlamaya çalışan araştırmaları kapsar.

Bilgi Temsili (Knowledge Representation): Yapay zekanın bildiği veya duyduğunu saklayabilmesi

Otomatikleştirilmiş Akıl Yürütme (Automated Reasoning): Yapay Zekanın sorulan sorulara sakladığı bilgilerle yanıt verebilmesi ve yeni yargılara varabilmesi

Makine Öğrenmesi (Machine Learning):Yapay zekanın yeni koşullara uyum sağlayabilmesi ve verilerden yola çıkarak desen veya modelleri belirleyebilmek.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi yapay zekayı eleştiren ve Çince odası düşünsel deneyini ortaya atan düşünürdür?

Norvig

Kurzweil

Searle

Shannon

Winston

Açıklama:

Yapay Zeka Tür ve Çalışmaları
Yapay zeka çalışmalarını eleştiren ve Çince Odası düşünsel deneyi ortaya atan düşünür John Searle (1996)’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Yapay zeka çalışmaları hangi yıllarda gerçek bir yavaşlama yaşamıştır?

1960lar

1980ler

1990lar

1970ler

1950ler

Açıklama:

Robot Kavram ve Tanımı
1970’ler yapay zeka için karanlık yıllar olarak adlandırılır (Warvick, 2011). Gerek önceki çalışmaların vaatlerini yerine getirememesi gerekse buna bağlı olarak tahsis edilen bütçelerin kesilmesi çalışmaların da yavaşlamasına neden olmuştur. O dönem teknik imkanlar bugünkü bilgisayarlardan çok daha ilkeldir ve ele alınan problemlerin çözümü için yeterli değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Isaac Asimov’un (1950) hikayelerine dayanan üç robot kuralıdır?

Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot bir insana zarar veremez ya da hareketsiz kalarak zarar görmesine izin veremez.
Daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe robotlar insanların verdikleri emirleri yerine getirmek zorundadır.
Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez.
Daha üst bir kural ile çelişmedikçe bir robot kendi varlığını korumak zorundadır.

II, III

II, III, IV

I, III, IV

I, II, III

I, II, IV

Açıklama:

Robot Kavram ve Tanımı
Isaac Asimov'un 1950 yayınladığı hikayelerinde geçen üç robot kuralı aşağıda verilmiştir. 1985’de ise Zeroth kuralı da getirilmiş v

Birinci Kanun: Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot bir insana zarar veremez ya da hareketsiz kalarak zarar görmesine izin veremez.
İkinci Kanun: Daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe robotlar insanların verdikleri emirleri yerine getirmek zorundadır.
Üçüncü Kanun: Daha üst bir kural ile çelişmedikçe bir robot kendi varlığını korumak zorundadır.
Zeroth Kanun: Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez.

Doğru Cevap: E

Soru 61

1960'ların ortalarında Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olay Newell ve Simon'un insani problem çözme metotlarını bilgisayar kullanarak simule etmeye yarayan çok amaçlı programı aşağıdakilerden hangisidir?

Enigma

Deep Blue

Genel Problem Çözücü

ELIZA

First-Order Logic

Açıklama:

Metin, 1960'ların ortalarına gelindiğinde Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olayın, Newell ve Simon'un 'Genel Problem Çözücüsü' olduğunu belirtmektedir. Bu, insani problem çözme metotlarını simüle etme çabasıyla ilgilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdaki kuramcılardan hangisi 1980'lerde "ev merkezli" toplum ve "eve elektronik iş verme" olgusunu gündeme getirmiştir?

Walter Benjamin

Marshal McLuhan

Manuel Castells

Alvin Toffler

Umberto Eco

Açıklama:

Metinde Alvin Toffler'ın (1980'ler) teknolojinin toplumu etkileme biçimi bağlamında, 'ev merkezli' toplum ve 'eve elektronik iş verme' olgusunu gündeme getirdiği belirtilmektedir. (Bu, Toffler'ın 'Üçüncü Dalga' kavramıyla yakından ilişkilidir, ancak metinde doğrudan 'Üçüncü Dalga' denmese de bahsi geçen olgular onun kuramlarıdır.)

Doğru Cevap: E

Daha üst bir kural ile çelişmedikçe bir robot kendi varlığını korumak zorundadır.

Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot hareketsiz kalarak bir insanın zarar görmesine izin veremez.

Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot bir insana zarar veremez.

Daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe robotlar insanların verdikleri emirleri yerine getirmek zorundadır.

Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez.

Açıklama:

Metinde Isaac Asimov'un 1985'te eklediği 'Zeroth Kuralı', Birinci Kural'dan daha üstün bir kural olarak belirtilmiştir ve bu kural, 'Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez' şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

"Teknokrasi dönemi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Teknoloji ile kültür arasında bir çatışma vardır.

Kültür teknolojinin ortaya çıkış koşullarını ve kullanımını kesin olarak tanımlar.

Araç kullanan toplumlar dönemini tanımlar.

Kültür teknoloji olmuştur.

Teknoloji gelenek ve kültür tarafından tanımlanır.

Açıklama:

Postman'ın sınıflandırmasına göre Teknokrasi döneminde, kültür teknolojiye teslim olmuştur ve kültür, teknoloji olmuştur. Bu dönemde çatışma değil, teknolojinin hakimiyeti söz konusudur (Araç kullanan toplumlar'da çatışma vardır).

Doğru Cevap: A

Soru 71

1960'ların ortalarında Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olay Newell ve Simon'un insani problem çözme metotlarını bilgisayar kullanarak simüle etmeye yarayan çok amaçlı programı aşağıdakilerden hangisidir?

First-Order Logic

Genel Problem Çözücü

Enigma

ELIZA

Deep Blue

Açıklama:

Metinde 1960'ların ortalarına gelindiğinde Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olayın Newell ve Simon'un Genel Problem Çözücüsü olduğu belirtilmiştir. Bu program, problem çözme yeteneklerini taklit eden bir sistemdir ve insan zihninin problem çözme yetilerini taklit etme çabasıyla ilişkilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

OpenAI tarafından Ocak 2021'de yayınlanan, DALL-E algoritmaları tarafından üretilmiş görüntülerin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Resim olması

Fotoğraf formatında olması

Çizim olması

Yapay zekanın üretimi olması

Tasarım eseri olması

Açıklama:

Metinde Yapay Zeka ve Sanat başlığı altında, GAN (Generative Adversarial Network) yapay zeka ağının iki bölümden oluştuğu; 'Üretici'nin yeni görüntüler yaratırken, 'Ayrımcı'nın rolünün bilgisayarda üretilen görüntüyü bulmak olduğu belirtilmiştir. Ayrımcıyı kandırmaya çalışan Üretici'nin başarılı olması, ayrımcının ayırt edemediği parçaların benzersizliğini gösterir. DALL-E'nin de GAN tabanlı olması nedeniyle bu özellik geçerlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

"Teknokrasi dönemi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Araç kullanan toplumlar dönemini tanımlar.

Kültür teknolojinin ortaya çıkış koşullarını ve kullanımını kesin olarak tanımlar.

Teknoloji ile Kültür arasında bir çatışma vardır.

Teknoloji gelenek ve kültür tarafından tanımlanır.

Kültür teknoloji olmuştur.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdaki robot karakterlerden hangisi insansal özellikleri yönüyle diğerlerinden ayrılır?

Replikantlar

İnsansılar

Cylonlar

C3PO

Frankenstein

Açıklama:

Metinde robotik çalışmaların artışı ile otonom robotların ilgi gördüğü belirtilmiş, ancak robot karakterler veya insansal özelliklere sahip robotlar hakkında doğrudan bir karşılaştırma yapılmamıştır. Ancak genel popüler kültür bilgisi ışığında, C3PO (Star Wars), insanlara yardım etmek üzere tasarlanmış, insansal özelliklere sahip bir robot karakteridir ve diğer seçenekler (Replikantlar, Cylonlar) genellikle daha tehditkar veya daha az insansal/yardımcı rollerdedir.

Doğru Cevap: D

Yarı yapılandırılmış veri türleri içinde en yaygın veri aşağıdakilerden hangisidir?

E-posta

Günlük

SMS

Video

Hareketli grafik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 11

Nicel Veriler için verilebilecek tanım, aşağıdakilerden hangisidir?

Kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan verilerdir.

Bir deneyin sayılabilir, ölçülebilir özelliğini veren verilerdir.

Belli bir yapısal özelliğe sahip olup olmadıklarına göre simgelenen verilerdir.

Belirli bir miktar belirtilmeyen, bir dereceye göre elde edilen verilerdir.

Konvansiyonel araştırma yöntemlerine göre sayılabilir ama ölçülmeyen verilerdir.

Açıklama:

Nicel veri (Quantitative data) birimlerin ölçüm ve tartım sonucu değerleri saptanan sayısal özelliklerini belirten, aralıklı ölçekli veya orantılı ölçekli değişkenler. Bir deneyin sayılabilir, ölçülebilir özelliğini veren verilerdir. Sürekli nicel veri ve kesikli nicel veri olmak üzere iki türü vardır. • Sürekli nicel veri: Ondalıklı değerler alabilen nicel verilerdir. Boy uzunluğu, kilo,vs. • Kesikli nicel veri: Sayılarak elde edilen ve tam sayılı değerlerdir. Nüfus, öğrenci sayısı, hane halkı sayısı.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Yapılandırılmamış veriler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı verilerdir.

Nicel oldukları için sayılabilir ve nicel yöntemlere dayalı verilerdir.

Bir sistem yada düzen içerisinde tanımlanmış verilerdir.

Veri miktarı, yapılandırılmış veri miktarından çok daha azdır.

Önceden tanımlanmış diğer verilerin şemasına göre düzenlenebilir.

Açıklama:

Yapılandırılmış veriler sayıya dayalı, nicel oldukları için sayılabilir. Nicel olmaları sebebiyle de bu tür veriler nicel yöntemlere dayalı olarak analiz edilir. Bu yöntemler arasında başlıca gelenler regresyon - değişkenleri tahmin etmek, classification - sınıflandırmak ve clustering - niteliklere dayalı kümelendirmedir. Yapılandırılmamış veriler ise genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olarak sınıflandırılır ve büyük hacimli verilerde geleneksel uygulamalar veya araştırma yöntemleri ile işlenemez ve analiz edilemez.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Twitter’da REST UPA’yı kullanan bir yazılım için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Genellikle geriye dönük veri toplamak için kullanılır.

Hızlı ve otomatik şekilde veri toplamak için kullanılamaz.

Sadece gerçek zamanlı veri toplanmak için kullanılır.

Paylaşılan sonra da silinen iletileri toplamamıza izin verir.

Tek bir komutla sonsuza kadar veri toplamak için programlanabilir.

Açıklama:

REST UPA, programatik biçimde Twitter’da kullanıcılar tarafından oluşturulan herhangi bir dijital ögeyi toplamaya izin verir. Örneğin spesifik bir hashtag ile gönderilmiş iletiler, belirli bir anahtar kelimeye sahip paylaşımlar veya herhangi kullanıcının tweetlerini toplamamız REST UPA ile mümkün. Basitçe söylemek gerekirse, REST UPA’yı kullanan yazılımlar, manuel olarak toplayabileceğimiz Twitter içeriklerini bizlere hızlandırılmış ve otomatik biçimde toplama olanağı sunar. Yani aslında manuel veri toplama yöntemlerini hızlandırmakla sınırlı olduğu söylenebilir. Bu sebepten dolayı gerçek zamanlı olayların takibinden ziyade, REST UPA genellikle geriye dönük veri toplamak için kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Akıllı bir cihazın sesli komut ile geri bildirimi DDİ’nin hangi görevi kapsamında görülebilir?

Konuşma Tanıma

Dilbilgisel Etiketleme

İsimlendirilmiş Varlık Tanıma

Kelime Anlam Ayrımı

Doğal Dil Üretimi

Açıklama:

DDİ’nin temelinde programlama açısından öğretimi ya da kavraması zor yapıları veya diğer tüm sözlü ve yazılı kurallar bütününü parçalara veya yapılara ayırarak sistemsel düzenlemeyi ve öğretimi makinaya uygulamaktır. Bu sayede bilgisayarın insan ses ve metin verilerini daha kolay anlamlandırması sağlanır ve uygulamadan beklenen görevi yerine getirebilmesi için, yani insan metinlerini ve ses verilerini anlamlandırmasına yardımcı olacak şekilde işleme alabilmesi için bunları parçalar ve uygun modellemelerle düzenler (Kao v.d 2007). Bu görevlerden Doğal dil üretimi şöyle tanımlanır:
Doğal dil üretimi bazen konuşma tanımanın veya konuşmayı metne dönüştürmenin tersi olarak tanımlanır; yapılandırılmış bilgiyi insan diline yerleştirme görevidir. Yapay konuşma sistemleri ile makine veya robotlarla insan etkileşimi sağlama. Örneğin ev asistanları ya da akıllı sistemlerin sesli komutları ile geri bildirimleri.

Doğru Cevap: E

Soru 15

DDİ dil modelleri arasında en basiti olarak kabul edilen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İstatistiksel modelleme

Metin Sınıflandırması

LDA yaklaşımı

Topic Modelling

Kelime Torbası Modeli

Açıklama:

Kelime Torbası Modeli - Bag of Words Çoğu ticari platform tarafından kullanılan yaklaşım olan Bag of Words, aynı zamanda tüm DDİ dil modellerinin en basitidir. Makine öğrenimi (önceden negatif veya pozitif olarak belirlenmiş) kelimeleri saymak için kullanılır ve sayıya dayalı bir puan verilir. Kelime tabanlı modeller arasında bu model yaklaşımı sığlığı ile sınırlıdır. Ek olarak, sözcükleri olumlu veya olumsuz olarak belirlemek, sürece bir öznellik ölçüsü getirir. Zengin, anlamsal, bağlamsal ayrıntılar kaybolur; kelime sırası, gramer ve diğer unsurlar dikkate alınmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bernhard Reider ve Amsterdam Üniversitesi işbirliğiyle Facebook için geliştirilen, sonrasında tüm erişimi askıya alınan yazılım hangisidir?

Netlytic

Netvizz

Facebok Research

R Studio

NodeXL

Açıklama:

Prof. Bernhard Reider (2013) ve Amsterdam Üniversitesi’ndeki Digital Methods Initiative tarafından geliştirilen Netvizz, Facebook için geliştirilmiş ücretsiz veri toplama araçlarından biridir. (Facebook UPA’sı, 2010’ların başından itibaren mecrada aktif olan çevrimiçi toplulukları incelemek ve bu toplulukların toplum üzerindeki etkisini araştırmak için kullanılmıştır. Netvizz dışında, Facebook için tasarlanmış bir dizi farklı ücretsiz veri toplama aracı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları Netlytic ve NodeXL yazılımlarıdır. Facebook’un UPA erişim politikalarındaki değişiklikler nedeniyle maalesef bu yazılımların hiçbiri aktif olarak çalışmıyor.)

Doğru Cevap: B

Soru 17

2018’de kaleme aldığı kitabında arama motorlarında kullanılan algoritmalarının ırkçı olduğunu ve toplumda var olan olumsuz önyargıları güçlendirdiğini savunan yazar kimdir?

Chris Anderson

Safiya Umoja Noble

Lee Rainie

Jacob Moreno

Roger Burrows

Açıklama:

Mahremiyet haklarının yanı sıra son dönemde öne çıkan diğer önemli tartışma konuları verileşmenin yol açtığı toplumsal eşitsizliklerle ilgili. Virginia Eubanks’ın kitabı (2018), verileştirmenin ve tahmine dayalı risk modellerinin Kuzey Amerika’nın yoksul ve işçi sınıfı üzerindeki etkilerini araştırıyor. Eubanks, bu sistemlerin hatalı verilere ve sınıf, ırk ve cinsiyet önyargılarına dayalı olarak zarar verici kararlar verdiğini tespit ediyor. Benzer bir şekilde, Safiya Umoja Noble’ın ufuk açıcı metni (2018), arama motorları ve ayrımcı önyargılar arasındaki ilişkiyi ele alıyor. Noble, arama motorlarında kullanılan algoritmalarının ırkçı olduğunu ve toplumda var olan olumsuz önyargıları güçlendirdikleri için ırkçılığı kalıcı hâle getirdiklerini savunuyor.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Stanley Milgram’ın birbirini tanımayan iki kişi arasındaki sosyal mesafeyi ölçmek için tasarladığı deney sonucunda geliştirilen teorinin adı nedir?

Altı Derece Ayrılık

Moreno Deneyi

Topluluğun Ölümü

Ağlandırılmış birey

Sosyal Ağ Analizi

Açıklama:

1967’de Harvard Üniversitesi psikoloğu Stanley Milgram, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki herhangi iki insan arasındaki sosyal mesafeyi ölçmeye çalışan bir dizi deney yaptı. Sosyal mesafeyi ölçmek için Milgram, Nebraska eyaletindeki Omaha kasabasından rastgele seçilmiş katılımcılara, Massachusetts eyaletinin Boston şehrinde birine paket göndermelerini rica etti. Paketin üstünde sadece alıcı ve yaşadığı şehir olduğu için katılımcılar, paketi Boston ile bağlantısı olan tanıdıklarına gönderdiler. Paketi alan tanıdık, aynı prosedürü tekrarlayarak paketi adım adım nihai adrese doğru yaklaştırdı. Deneyinde Milgram, herhangi bir mektubun hedefe ulaşıp ulaşamayacağını görmek ve alıcıya ulaşmak için bir paketin kaç kez el değiştirmek zorunda kalacağını saymakla ilgilendi. Aynı deney kısa bir süre sonra tekrarlandı, ama bu sefer nihai varış noktası Massachusetts eyaletindeki Sharon kasabasında yaşayan bir kişiydi, başlangıç noktası ise Kansas eyaletindeki Wichita kasabasıydı. İki deneyin sonunda 160 mektuptan 42’si hedefine ulaştı. Hedefe ulaşan 42 mektup, ortalama 5.5 defa el değiştirerek adrese ulaşmıştı. Bu gözlemden yola çıkarak Milgram, “Altı Derece Ayrılık” teorisini ortaya attı. Bu teoriye göre sizinle dünyadaki herhangi birine, yani aklınıza gelebilecek herkese en fazla 6 arkadaş kadar uzaksınız.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Ngram'ı anlatmak için aşağıdaki seçeneklerden hangisi uygundur?

Web uygulaması, işletim sistemi, veritabanı, donanımlar yahut yazılım kütüphanelerine erişmek için kullanılır.

Sosyal dinleme ve sosyal medya analitiği platformları iki ana yöntem ile verilerin toplanmasını ya da takibini sağlar.

Bir metin yoğunluklu veri grubunda bulunan konuları bulmak ve dağılımlarını ortaya çıkarmak için kullanılan denetimsiz (unsupervised) bir yaklaşımdır.

Makine öğrenimi (önceden negatif veya pozitif olarak belirlenmiş) kelimeleri saymak için kullanılır ve sayıya dayalı bir puan verilir. Kelime tabanlı modeller arasında bu model yaklaşımı sığlığı ile sınırlıdır.

Bir veri içerisinde bulunan tüm tekli, ikili, üçlü; sırasıyla ihtiyaç duyulan uzunluğa kadar verinin içerisinde yer alan tüm yapıların toplam sayılarına göre hiyerarşik olarak listelenmesidir.

Açıklama:

Verinin kendisinden kurallar dizini ve modelleri çıkarabilmek için kullanılan en temel uygulama ise Ngram çıkarmaktır. Ngram, bir veri içerisinde bulunan tüm tekli, ikili, üçlü; sırasıyla ihtiyaç duyulan uzunluğa kadar verinin içerisinde yer alan tüm yapıların toplam sayılarına göre hiyerarşik olarak listelenmesidir. Elde edilen listeler, topic modelling ya da bag of words yaklaşımlarındaki benzer uygulamalarla veri üzerinde gruplandırmalar için kullanılabilir (Tsapatsoulis ve Djouvas 2019).

Doğru Cevap: E

Soru 20

Verilen seçeneklerden hangisi yarı yapılandırılmış veri formatı CSV’yi tanımlar?

İnsan ve makine tarafından okunabilir bir formatı tanımlayan bir dizi belge kodlama kuralıdır.

Web uygulamaları ve sunucular arasında veri aktarımı için öncelikli olarak tercih edilir.

Avantajı, etiket odaklı yapısının oldukça esnek olmasıdır.

Yapısı, ad/değer çiftlerinden ve sıralı bir değer listesinden oluşur.

Virgülle ayrılmış değerlere sahip veri kayıtlarını içerirler.

Açıklama:

CSV (Virgülle Ayrılmış Değerler) uzantılı dosyalar, virgülle ayrılmış değerlere sahip veri kayıtlarını içeren düz metin dosyalarını temsil eder. CSV dosyasındaki her satır, dosyada bulunan kayıt kümesinden yeni bir kayıttır. Bu tür dosyalar, bir depolama sisteminden diğerine veri aktarımı için oluşturulur. Tüm uygulamalar virgülle ayrılmış kayıtları tanıyabildiğinden, bu tür veri dosyalarının veritabanına aktarılması çok rahat bir şekilde yapılır. Microsoft Excel veya OpenOffice gibi hemen hemen tüm elektronik tablo uygulamaları, fazla çaba harcamadan CSV’yi içe dönük aktarabilir. Bu tür dosyalardan içe aktarılan veriler, kullanıcıya sunulmak üzere bir elektronik tablonun hücrelerinde düzenlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ne zaman uygulamaya konmuştur?

2013

2016

2015

2012

2017

Açıklama:

BÜYÜK VERİ ÇAĞINDA DİJİTAL PARMAK İZLERİMİZ
“2016 yılında Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) uygulamaya konuldu.”

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi algoritmik yöntemlerin dört temel özelliğinden biri değildir?

Büyük veri setlerinin kullanımı

Büyük veri kümelerinin farklı tekniklerle modellenmesi

Dijital ortamdan veri toplanması

Nitel yaklaşım gerektirmesi

İşlenen verinin görselleştirilmesi

Açıklama:

Algoritmik Yöntemlerin Temel Özellikleri
“Algoritmik yöntemlerinin dört tane temel özelliği vardır: büyük veri setlerinin kullanımı, otomatik veya yarı otomatik yazılımlar kullanarak dijital ortamdan veri toplanılması, toplanılan büyük veri kümelerinin bilgisayar bilimlerinden alınan bir dizi farklı teknik ile modellenmesi ve işlenen verinin görselleştirilmesidir.”

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi algoritmik yöntemlerde veri toplama tekniklerinden biridir?

Semantik

İlişkisel

Tematik

Yarı yapılandırma

Kazıma

Açıklama:

Algoritmik Yöntemlerin Temel Özellikleri
“Algoritmik yöntemlerde veri toplama tekniklerine; kazıma ve programatik erişim örnek olarak verilebilir.”

Doğru Cevap: E

Soru 24

Tümüyle erişime kapalı olarak bulunan ya da paylaşılan veriye verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Veri yuvası

Protokol

Karanlık

Ton dağılımı

Kelime torbası

Açıklama:

DİJİTAL MECRALARDA VERİ DİNAMİKLERİ VE TEMEL ARAŞTIRMA YAKLAŞIMLARI
“Tümüyle erişime kapalı olarak bulunan ya da paylaşılan veriye “karanlık” denir - bunlara örnek olarak e-postalar, SMS, WhatsApp’daki gibi içerikler verilebilir.”

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilerin temel özelliklerinden biri değildir?

Bir sistem ya düzen içerisinde tanımlanmış verilerdir

Daha az depolama alanı gerektirir.

Genellikle veri ambarlarında depolanırlar.

Forma dayalı veriler olarak sınıflandırılırlar.

Yaygın biçimleri metin ve sayılardır.

Açıklama:

Yapılandırılmış Veriler (Structured)
Yapılandırılmış veriler sayıya dayalı, nicel oldukları için sayılabilir. Nicel olmaları sebebiyle de bu tür veriler nicel yöntemlere dayalı olarak analiz edilir. Yapılandırılmış veriler daha az depolama alanı gerektirirken yapılandırılmamış veriler daha fazlasını gerektirir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Web Kazıma yönteminde veriler hangi biçimde alınır?

ETL

TXT

JSON

CSV

HTML

Açıklama:

Web Kazıma Yöntemleri ve Süreci
“Web Kazıma yönteminde veriler HTML biçiminde alınır, daha sonra istediğiniz algoritmik yöntemlerle temizlenerek yapılandırılmış veri formatına çevrilir.”

Doğru Cevap: E

Soru 27

Kazıyıcı yazılımlarına sitelerin hangi bölümlerine erişim sağlayabileceğini, hangi bölümlerin alınabileceğini anlatan, Erişim ve kullanım protokolleri belirleyen dosyanın adı nedir?

UPA

DDİ

Netvizz

API

Robots

Açıklama:

“Web Kazıma Yöntemleri ve Sürecinde öncelikle hangi mecradan hangi verileri alacağınızı belirlemeniz gerekiyor. Hedef sitenizdeki Robots.txt dosyasını kontrol edin. Robots.txt, kazıyıcı yazılımlarına sitelerin hangi bölümlerine erişim sağlayabileceğini, hangi bölümlerin alınabileceğini anlatır. Bir çeşit sınır kontrol mekanizmasıdır. Erişim ve kullanım protokolleri belirler.

Doğru Cevap: E

Soru 28

İki uygulamanın birbiriyle konuşmasına olanak tanıyan yazılım aracısına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

UPA

DDİ

CSV

JSON

APİ

Açıklama:

Web Kazıma Yöntemleri ve Süreci
“UPA, iki uygulamanın birbiriyle konuşmasına olanak tanıyan bir yazılım aracısı olan Uygulama Programlama Arayüzü’nün kısaltmasıdır. Sosyal medya platformlarından veri toplamak için kullanılan araçların çoğu, Uygulama Programlama Arayüzleri’nden (UPA’lar) programatik erişime dayanır.”

Doğru Cevap: A

Soru 29

“Tekil bir içerikten milyonlarca içeriğin ortalamasına kadar ifade edilenlerin en basitinde olumlu, olumsuz ve nötr olmak üzere yaklaşımların ya da ifadelerin genel olarak bakış açısını belirten değerlendirme ve analiz biçimi” olarak verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Ton analizi

Fikir analizi

Ağ analizi

Metin analizi

İlişkisel analiz

Açıklama:

Sosyal Medya Dinleme ve Analiz Uygulamalarında Veri Kriterleri ve Boyutları
“Neredeyse tüm takip veya dinleme uygulamaları duygu (ton) analizini kullanıcılarına hizmet olarak sağlamaya çalışır. Duygu (ton) analizi, tekil bir içerikten milyonlarca içeriğin ortalamasına kadar ifade edilenlerin en basitinde olumlu, olumsuz ve nötr olmak üzere yaklaşımların ya da ifadelerin genel olarak bakış açısını belirten bir değerlendirme ve analiz biçimidir.”

Doğru Cevap: A

Soru 30

“Bir veri içerisinde bulunan tüm tekli, ikili, üçlü; sırasıyla ihtiyaç duyulan uzunluğa kadar verinin içerisinde yer alan tüm yapıların toplam sayılarına göre hiyerarşik olarak listelenmesi” olarak yapılan tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Doğal dil işleme

Ngram

Netvizz

Kanal temizliği

DataViz

Açıklama:

Doğal Dil İşleme ve Metin Madenciliği
“Sözlüğün ya da kurallar setinin kaynağı verinin kendisidir. Verinin kendisinden kurallar dizini ve modelleri çıkarabilmek için kullanılan en temel uygulama ise Ngram çıkarmaktır. Ngram, bir veri içerisinde bulunan tüm tekli, ikili, üçlü; sırasıyla ihtiyaç duyulan uzunluğa kadar verinin içerisinde yer alan tüm yapıların toplam sayılarına göre hiyerarşik olarak listelenmesidir (Tsapatsoulis ve Djouvas 2019).”

Doğru Cevap: B

Soru 31

Avrupa Birliği içindeki tüm bireylerin mahremiyetine ilişkin veri koruma düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?

SQL

RDBMS

JSON

RBPM

GDPR

Açıklama:

Büyük Veri Çağinda Dijital Parmak İzlerimiz
GDPR (General Data Protection Regulation)

Doğru Cevap: E

Soru 32

Tüm araştırma yöntemlerinde iki ana veri türü bulunur. Aşağıdakilerden hangisi sıralanabilen nitel veriyi tanımlar?

Belirli bir miktar belirtilmeyen, bir sıra ya da dereceye göre elde edilen verilerdir

Ondalıklı değerler alabilen nicel verilerdir

Belli bir düzene ve formata sahip olmayan, bu sebeple de analiz edilebilmesi için belli kriterlere göre düzenlenmesi ve bir formata sokulması gereken verilerdir

Sayılarak elde edilen ve tam sayılı değerlerdir

Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan verilerdir

Açıklama:

Nitel ve Nicel Veri Nedir?
Belirli bir miktar belirtilmeyen, bir sıra ya da dereceye göre elde edilen verilerdir

Doğru Cevap: A

Soru 33

Yapılandırılmış veri terimi, bir dosya veya kayıt içindeki sabit bir alanda bulunan verileri ifade eder. Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış veriler için kullanılan programlama dilidir?

SQL

JSON

API

RDBMS

RBPM

Açıklama:

Yapılandırılmış Veriler (Structured)
SQL (Structured Query Language)

Doğru Cevap: A

Soru 34

Dijital ortamlardan veri toplamak için kullanılan algoritmik yöntemler kullanılır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Web kazımayı ifade eder?

Belirli bir miktar belirtilmeyen, bir sıra ya da dereceye göre elde edilen verilerdir

Dijital ortamlardan veri çıkarılması ve bu verileri merkezî bir veri tabanında ve analizde depolanmaya uygun bir forma dönüştürülmesi işlemidir

Veri grubunda bulunan konuları bulmak ve dağılımlarını ortaya çıkarmak için kullanılan denetimsiz bir yaklaşımdır

Bilimsel gözlem sonucu ulaşılan verilerdir

İlişkilerle oluşan yapıyı daha geniş bir çerçeveden görmemizi sağlar

Açıklama:

Dijital Mecralarda Veri Nasıl Toplanır?
Dijital ortamlardan veri çıkarılması ve bu verileri merkezî bir veri tabanında ve analizde depolanmaya uygun bir forma dönüştürülmesi işlemidir

Doğru Cevap: B

Soru 35

Web Taramasında kullanılan aradığımız içeriği araştırmak için interneti tarayan ve linkleri toplayan bir yazılım olan web tarayıcısı, genelde hangi isimle adlandırılır?

Çekirge

Örümcek

Solucan

Sinek

Uğur böceği

Açıklama:

Web Kazıma Aşamaları
Örümcek

Doğru Cevap: B

Soru 36

Kazıma ile toplanılan kişisel verilerin kullanılması için kullanıcıların ... ... gerekmektedir. Cümledeki boşluğu aşağıdakilerin hangisi doğru bir şekilde doldurur?

haberi olması

onayı alınması

habersiz olması

düzenli olması

bilinçli olması

Açıklama:

Web Kazıma Yasal Mı?
Türkiye’de 6698 numaralı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereği kişisel verilerin toplanılması için için kullanıcının rıza alınması şarttır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Yapılandırılmamış veriyi temizleyip yapılandırmak için yaygın biçimde kullanılan algoritmik yöntem aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Metin Madenciliği

İstatistiksel Modelleme

Topic Modelling

Kural Tabanlı Sistemler

Kelime Torbası Modeli

Açıklama:

Algoritmik Yöntemlerle Veri Temizleme Ve Analizi
Metin Madenciliği

Doğru Cevap: A

Soru 38

Doğal Dil İşlemede, analiz edilen ya da ele alınan konu veya koşulu barındıran metinin göreceli yaklaşımının duygulara veya tutumlara göre tanımlanması, Doğal Dil İşleme programının hangi görevidir?

Doğal dil üretimi

Konuşma tanıma

Eş referans çözümlemesi

Kelime anlam ayrımı

Duygu analizi

Açıklama:

Doğal Dil İşleme (Natural Language Processing, DDİ)
Duygu analizi

Doğru Cevap: E

Soru 39

Tüm DDİ dil modellerinin en basiti olan ve çoğu ticari platform tarafından kullanılan model hangisidir?

Kelime Torbası Modeli

İstatistiksel Modelleme

Topic Modelling

Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme

Python ve Doğal Dil Araç Takımı

Açıklama:

Kelime Torbası Modeli - Bag of Words

Doğru Cevap: A

Soru 40

Sosyal ağ analizi, bireyler ve gruplar arasındaki bağlantıları, ilişkileri ve ilişki kümelerinin ağlarda yarattığı etkiyi ölçmeye odaklanır. 1967’de Amerika Birleşik Devletleri’ndeki herhangi iki insan arasındaki sosyal mesafeyi ölçmeye çalışan bir dizi deney sonucuna göre, “Altı Derece Ayrılık” teorisinin yaratıcısı kimdir?

Stanley Milgram

Ferdinand Tönnies

Jacob Moreno

Lee Rainie

Manuel Castells

Açıklama:

Jacob Moreno’nun Yatakhane Firarileri (1932)
Stanley Milgram

Doğru Cevap: A

Soru 41

I- Veri, kullanıcıların belirli şekillerde nasıl davrandığına ilişkin soruları yanıtlar.
II- Yorum öznel bir süreç olduğundan dolayı veri güdümlü yöntemlerle üretilmiş bilgi hiçbir zaman tamamen nesnel değildir.
III- Toplumun belli kesimleri düzenli olarak internet kullanmıyor. Herkesin sosyal medya hesabı yok. Bazen, aynı hesabı kullanan birden fazla kullanıcı olabilir. Bunlardan dolayı çevrimiçi ortamlardan toplanan verilerle topluma ilişkin kapsamlı genellemeler yapmaktan kaçınmak gerekir.
IV- Büyük veri ve bütün veri aynı şeyler değildir.
V- Daha küçük, nitel veri setleri araştırdığımız konuya dair sağlıklı bilgi sağlayamaz. Nitel yöntemlerle elde edilen veri, algoritmik yöntemler kullanıldığında gözden kaçabilir.
VI- Algoritmik yöntemlerle toplanmış bağlam dışı verinin herhangi bir değeri yoktur.
Yukarıdaki bilgilerden hangileri algoritmik yöntemlerin sınırlarındandır?

I, II, III, IV, V, VI

I, II, III, IV, VI

II, III, IV, V

II, IV, V, VI

III, IV, V, VI

Açıklama:

Algoritmik Yöntemlerin Sınırları, başlığını inceleyiniz.
Algoritmik yöntemlerin sınırlarından bazıları şunlardır:
I- Veri, kullanıcıların belirli şekillerde nasıl davrandığına ilişkin soruları yanıtlar.
II- Yorum öznel bir süreç olduğundan dolayı veri güdümlü yöntemlerle üretilmiş bilgi hiçbir zaman tamamen nesnel değildir.
III- Toplumun belli kesimleri düzenli olarak internet kullanmıyor. Herkesin sosyal medya hesabı yok. Bazen, aynı hesabı kullanan birden fazla kullanıcı olabilir. Bunlardan dolayı çevrimiçi ortamlardan toplanan verilerle topluma ilişkin kapsamlı genellemeler yapmaktan kaçınmak gerekir.
IV- Büyük veri ve bütün veri aynı şeyler değildir.
VI- Algoritmik yöntemlerle toplanmış bağlam dışı verinin herhangi bir değeri yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 42

“İnsan davranışları hakkında üretilmiş tüm sosyal bilim teorilerini unutun gitsin (...) insanlar neyi neden yaptığını nereden bilebiliriz ki? Önemli olan insanların nasıl davrandığını ölçebilmek. Elimizdeki yeni imkanlarla insanların davranışlarını eşi benzeri görülmemiş bir doğrulukla takip edip ölçebiliyoruz. Yeterli veriyle, insan davranışlarını öngörüp aksiyon almamız mümkün” diyerek günümüz koşullarında insanların nasıl davrandığının ölçülebileceğine vurgu yapan yayıncı aşağıdakilerden hangisidir?

Safiya Umoja Noble

Chris Anderson

Virginia Eubanks

Shoshana Zuboff

Luciano Floridi

Açıklama:

Algoritmik Yöntemlerin Temel Özellikleri, başlığını inceleyiniz.
“İnsan davranışları hakkında üretilmiş tüm sosyal bilim teorilerini unutun gitsin (...) insanlar neyi neden yaptığını nereden bilebiliriz ki? Önemli olan insanların nasıl davrandığını ölçebilmek. Elimizdeki yeni imkanlarla insanların davranışlarını eşi benzeri görülmemiş bir doğrulukla takip edip ölçebiliyoruz. Yeterli veriyle, insan davranışlarını öngörüp aksiyon almamız mümkün”. Wired dergisinin genel yayın yönetmeni Chris Anderson, yayımladığı bir yazıda teknoloji şirketleri tarafından toplanan verilerin sosyal bilim teorilerini geçersiz kıldığını iddia eder. Anderson, her şeyin dijital izi olduğu bir çağda sosyal bilimleri ve sosyal bilim yöntemlerine ihtiyaç olmadığını savunur. Anderson’ın sosyal bilimlere yönelik sözlerinin eleştiriden ziyade tatlı bir provokasyon olmasıyla beraber, verileşmenin sosyal bilimlerin epistemolojik ufkunu sarstığını işaret etmekte haklıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

I- Facebook
II- Twitter
III- Instagram
IV- Bloglar
V- Forumlar
VI- Haberler portalları
VII- Kişisel web siteleri
Yukarıdakilerden hangileri toplumun davranışlarını ve görüşlerini anlamak için kullanılabilecek dijital mecralardır?

I, II, III

I, II, III, IV, V

IV, V, VI, VII

I, II, III, VII

I, II, III, IV, V, VI, VII

Açıklama:

Dijital Mecra Türleri ve Veriye Erişim, başlığını inceleyiniz.
Dijital mecralar, ilk aklımıza gelen büyük platformlarla sınırlı değildir - Facebook, Twitter, Instagram vb. dışında birçok başka şeyi de kapsar. Bunların arasında bloglar, forumlar, haberler portalları ve hatta kişisel web siteleri dâhildir. İnternette karşılaştığınız herhangi kamuya açık herhangi bir site, toplumun davranışlarını ve görüşlerini anlamamıza yardımcı olmak için kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

I- Konvansiyonel araştırma yöntemlerine göre sayılabilir ama ölçülmez verilerdir.
II- Birimlere dayalı ölçülmez verilerdir.
III- Sayılarak değerleri, yoğunlukları belirtilebilen, belli bir yapısal özelliği, farklılığı taşımakla (veya taşımamakla) simgelenen verilerdir.
Yukarıda özellikleri belirtilen veri türü aşağıdakilerden hangisidir?

nitel veriler

nicel veriler

analog veriler

betimsel veriler

içerik analizi verileri

Açıklama:

Dijital Mecra Türleri ve Veriye Erişim, başlığını inceleyiniz.
Nitel veriler, belli bir yapısal özelliğe sahip olup olmadıklarına göre simgelenen verilerdir. Nitel veriler konvansiyonel araştırma yöntemlerine göre sayılabilir ama ölçülmez.
Birimlere dayalı ölçülmezler ve sayılarak değerleri, yoğunlukları belirtilebilen, belli bir yapısal özelliği, farklılığı taşımakla (veya taşımamakla) simgelenen verilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilere bir örnektir?

Metin dosyaları

E-posta

İletişim teknolojileri ve mobil veri

Satış işlemlerini kayıtları

SMS

Açıklama:

Dijital Mecralarda Bulunan Veri Türleri, başlığını inceleyiniz.
Hava yolu rezervasyon sistemleri, envanter kontrol sistemleri, satış işlemlerini kayıtları yapılandırılmış verilerin kullanıldığı yaygın ilişkisel veritabanı örnekleridir.
Diğer seçeneklerdeki veriler, yapılandırılmamış verilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

I- İnsan ve makine tarafından okunabilir bir formatı tanımlayan bir dizi belge kodlama kuralıdır.
II- Her ne kadar insanlar tarafından manuel olarak okunabilir olsa da büyük boyuttaki bu veri formatında dökümanı okumak oldukça fazla zaman alır ve verimli, etkili bir çalışma şekli değildir.
III- Avantajı, etiket odaklı yapısının oldukça esnek olmasıdır ve kodlayıcılar ile bu yapılabilir.
Yukarıda verilen özellikler yarı yapılandırılmış veri formatlarından hangisine aittir?

CSV (Virgülle Ayrılmış Değerler)

İşaretleme dili XML

Açık standart JSON (JavaScript Object Notation)

ETL (extract, transform, load)

Elektronik veri değişimi (EDI)

Açıklama:

Dijital Mecralarda Bulunan Veri Türleri, başlığını inceleyiniz.
İşaretleme dili XML: Yarı yapılandırılmış bir belge dilidir. XML, insan ve makine tarafından okunabilir bir formatı tanımlayan bir dizi belge kodlama kuralıdır. Her ne kadar XML insanlar tarafından manuel olarak okunabilir olsa da büyük boyuttaki bir XML dökümanını okumak oldukça çok fazla alır ve verimli, etkili bir çalışma şekli değildir. Avantajı, etiket odaklı yapısının oldukça esnek olmasıdır ve kodlayıcılar ile bu yapılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

I- Kullanıcı bilgisi
II- Herkese açık profil bilgileri
III- Konum
IV- Arkadaşlar ve takipçiler
V- İleti metni
VI- Gönderi Zamanı
Yukarıdaki bilgilerden hangileri Twitter REST ve STREAM UPA verileri üzerinden alınabilir?

I, II, III

I, II, III, IV, V, VI

I, IV, V, VI

I, II, III, V

I, III, IV, VI

Açıklama:

Örnek: Twitter REST ve STREAM UPA, başlığını inceleyiniz.
Twitter, diğer sosyal medya platformlarına kıyasla, araştırmacılara verilerini paylaşma konusunda daha imkan tanır. REST (Temsili durum aktarımı) ve STREAM UPA’ları aracılığıyla platform verilerine gerçek zamanlı erişim sunar. Bu UPA’lar üzerinden alınan veriler bizlere aşağıdaki bilgileri verir:
• Kullanıcı bilgisi
• Herkese açık profil bilgileri
• Konum
• Arkadaşlar ve takipçiler
• İleti metni
• Gönderi Zamanı
• Mention’lar, hashtag’ler, emojiler
• Resimler ve videolar
• Paylaşılan İçeriğe Bağlantılar
• Web Sitelerine Bağlantılar

Doğru Cevap: B

Soru 48

I- Sosyal zeka uygulamaları, sosyal medya metriklerine, paylaşılan içeriklere veya bu sosyal medya platformlarında meydana gelen aktivitelere bağlı olarak çeşitli içgörüler sunar.
II- Bu uygulamalar ve işlevleri hakkında geniş bir bilimsel literatür mevcuttur.
III- Bu uygulamaların ve sosyal medya platformlarının dinamikleri, teknik özellikleri ve kullanıcı alışkanlıkları, birbirine paralel olarak, sürekli olarak gelişmektedir ya da değişmektedir.
IV- Temel veri özellikleri ile ilgili kriterler kabul edilmiş sabit metrik (metrics) olarak ifade edilen ölçüm kriterleri vardır.
Yukarıdakilerden hangileri sosyal zeka uygulamalarının özelliklerindendir?

I, II

II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

I, III, IV

Açıklama:

Sosyal Medya Dinleme ve Analiz Uygulamalarında Veri Kriterleri ve Boyutları, başlığını inceleyiniz.
Web platformlarını ve sosyal medyayı takip için kullanılan standart takip uygulamalarına kıyasla daha fazla çok yönlü ve çeşitli, derinlemesine içgörü sağlayacak özelliklerle veri toplamayı ve analiz etmeyi sağlayan uygulamalara genellikle ‘Sosyal Zeka’ (Social Intelligence) uygulamaları denir.
I- Sosyal zeka uygulamaları, sosyal medya metriklerine, paylaşılan içeriklere veya bu sosyal medya platformlarında meydana gelen aktivitelere bağlı olarak çeşitli içgörüler sunar.
III- Bunun da nedeni bu uygulamaların ve sosyal medya platformlarının dinamikleri, teknik özellikleri ve kullanıcı alışkanlıkları, birbirine paralel olarak, sürekli olarak gelişmektedir ya da değişmektedir.
IV- Temel veri özellikleri ile ilgili kriterler kabul edilmiş sabit metrik (metrics) olarak ifade edilen ölçüm kriterleri vardır.
I, III, IV sosyal zeka uygulamalarının özelliklerindendir.
Ancak "II- Bu uygulamalar ve işlevleri hakkında geniş bir bilimsel literatür mevcuttur." şıkkı yanlıştır. Çünkü "bu uygulamaların ve sosyal medya platformlarının dinamikleri, teknik özellikleri ve kullanıcı alışkanlıkları, birbirine paralel olarak, sürekli olarak gelişmektedir ya da değişmektedir. " Bu nedenle bu uygulamalar ve işlevleri hakkında geniş bir bilimsel literatür yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 49

I- konuşma tanıma
II- kelime anlam ayrımı
III- eş referans çözümlemesi
IV- görsel metin analizi
V- doğal dil üretimi
Yukarıdakilerden hangileri Doğal Dil İşleme uygulamalarının görevlerindendir?

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV

II, III, V

II, III, IV, V

I, II, III, V

Açıklama:

Doğal Dil İşleme ve Metin Madenciliği, başlığını inceleyiniz.
Doğal Dil İşleme uygulamalarının görevlerinden bazıları şunlardır:
I- konuşma tanıma
II- kelime anlam ayrımı
III- eş referans çözümlemesi
V- doğal dil üretimi
Ancak, IV- görsel metin analizi görevlerinden değildir.

Doğru Cevap: E

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliği içindeki tüm bireylerin mahremiyetine ilişkin bir veri koruma düzenlemesinin kısaltılması?

UPA

STREAM

XLM

API

GDPR

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdaki yöntemlerden hangisi kodlama ve bilgisayar bilimi tekniklerine dayanan bilişimsel sosyal bilim, sosyal medya ve internetten veri toplamak ve analiz etmek için kullanılır?

Katı analiz yöntemleri

Yarı analiz yöntemleri

Uzamsal yöntemler

Anaolog yöntemler

Algoritmik yöntemler

Açıklama:

Kodlama ve bilgisayar bilimi tekniklerine dayanan bilişimsel sosyal bilim, sosyal medya ve internetten veri toplamak ve analiz etmek için algoritmik metodolojiler geliştirmeye odaklanır. Algoritmik yöntemlerinin dört tane temel özelliği vardır: büyük veri setlerinin kullanımı, otomatik veya yarı otomatik yazılımlar kullanarak dijital ortamdan veri toplanılması, toplanılan büyük veri kümelerinin bilgisayar bilimlerinden alınan bir dizi farklı teknik ile modellenmesi ve işlenen verinin görselleştirilmesidir

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki verilerden hangisi belli bir yapısal özelliğe sahip olup olmadıklarına göre simgelenen verilerdir?

Nitel veriler

Nicel veriler

Ağ Analizi

e-posta

REST UPA

Açıklama:

Nitel veriler, belli bir yapısal özelliğe sahip olup olmadıklarına göre simgelenen verilerdir. Nitel veriler konvansiyonel araştırma yöntemlerine göre sayılabilir ama ölçülmez. Birimlere dayalı ölçülmezler ve sayılarak değerleri, yoğunlukları belirtilebilen, belli bir yapısal özelliği, farklılığı taşımakla (veya taşımamakla) simgelenen verilerdir.

Doğru Cevap: A

E-posta aşağıdaki veri türlerinden hangisine dahildir?

Yarı yapılandırılmış veriler

Yapılandırılmamış veriler

Yapılandırılmış veriler

Nicel veriler

Nitel veriler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

Çeşitli yazılımlar kullanarak dijital ortamlardan veri çıkarılması, bu verilerin merkezî bir veri tabanında ve analizde depolanmaya uygun bir forma dönüştürülmesi işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Nicel veri analizi

Nitel veri analizi

Ağ Analizi

UPA

Web kazıma

Açıklama:

Web kazıma, çeşitli yazılımlar kullanarak dijital ortamlardan veri çıkarılması ve bu verileri merkezî bir veri tabanında ve analizde depolanmaya uygun bir forma dönüştürülmesi işlemidir. Çoğunlukla bu yöntem herhangi bir şekilde API hizmeti vermeyen sitelerde kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Pajek, NetDraw, Cinet, Graph Commons, NodeXL gibi yazılımların öncelikli işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Karma analiz

Yarı veri analizi

Analog analiz

İstatistik analiz

Ağ Analizi

Açıklama:

Son dönemde ağ analizini kolaylaştıran önemli yeniliklerden biri, ilişkisel verileri görselleştirmek için tasarlanmış yazılımların ortaya çıkışıdır. Bu yazılımlar, arayüzlerin etkileşim özelliğini, haritaların görselliği ve çizge kuramının hesaplama gücünü bir araya getirirler. En çok kullanılan ağ analizi yazılımlarından bazıları Pajek, NetDraw, Cinet, Graph Commons, NodeXL ve Gephi’dir

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri kaynaklarından biri değildir?

Ağlar

Ses ve görüntü cihazları

Oyuncaklar

İnternet

Kayıtlar (logs)

Açıklama:

Ünite 8'de Büyük Veri kaynakları, sensörler, internet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları ve dijital kaynaklar olarak belirtilmiştir. Mobil cihazlar, sosyal medya platformları, sensörler ve internet trafiği belirtilen kaynaklardır. Metinde 'Veri tabanı' tek başına bir kaynak olarak değil, verinin depolandığı/yapılandırıldığı bir sistem olarak geçmektedir. Ayrıca 'kara kutu' gibi terimler, bir veri kaynağı yerine analiz metodolojisi veya yapısal bir kavramla ilgilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri kaynaklarından biri değildir?

Ağlar

Ses ve görüntü cihazları

Oyuncaklar

İnternet

Kayıtlar (logs)

Açıklama:

Ünite 8, Verileşme (datafication) başlığı altında, Büyük Veri kaynakları olarak sensörler, Internet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları ve diğer tüm dijital kaynakları belirtir. Metin analizleri, sosyal ağ verileri (sosyal medya), sensör verileri (hava/su kalitesi, GPS) Büyük Veri kaynaklarıdır. 'Sayısal tablolar' (Yapılandırılmış Veri tanımında geçen) ise, veri türleri ve formatlarıdır, ancak doğrudan 'kaynak' olarak sayılmazlar; bunlar Büyük Veri'yi oluşturan verilerin işlenmiş halidir. En net Büyük Veri kaynağı olmayan şık bu olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri'yi geleneksel veri yönetiminden ayıran temel özelliklerden biridir?

Verinin yalnızca yapılandırılmış (structured) formatta saklanması

Veri kaynaklarının yalnızca kurumsal sistemlerle sınırlı olması

Geleneksel yöntemlerle kolayca işlenebilir olması

Sadece metin tabanlı verilerden oluşması

Verinin yüksek hacimli, çeşitli ve yüksek hızda üretiliyor olması

Açıklama:

Büyük Veri'yi geleneksel veri yönetiminden ayıran temel husus, verinin boyutu, hızı, çeşitliliği ve karmaşıklığıdır. Geleneksel veri yönetimi ise genellikle yapılandırılmış veriyi işlerken, Büyük Veri'de yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış verilerin de yoğun olarak kullanılması (XML, JSON, serbest metin) temel farklardan biridir (Ünite 8).

Doğru Cevap: E

Soru 74

Büyük Veri ve yapay zekâ algoritmalarında toplumsal cinsiyet önyargılarının oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Algoritmaların tamamen tarafsız ve nesnel matematiksel işlemlerle oluşturulması

Algoritmaların, belirli bir cinsiyet veya etnik grubun bakış açısını yansıtan sınırlı veri setleriyle geliştirilmesi

Yapay zekâ çalışmalarının yalnızca kadın araştırmacılar tarafından yürütülmesi

Büyük Veri'nin insan etkisinden bağımsız olarak kendiliğinden şekillenmesi

Algoritmaların tüm toplumsal grupları eşit şekilde temsil eden veri setleriyle eğitilmesi

Açıklama:

Büyük Veri ve yapay zekâ algoritmaları, insanların geliştirdiği verilerle eğitilir. Eğer eğitim verilerinde toplumsal cinsiyetle ilgili önyargılar (kadın yazılımcıların azlığı gibi) mevcutsa, algoritmalar bu önyargıları yeniden üretebilir ve hatta derinleştirebilir (Ünite 8).

Doğru Cevap: B

Soru 75

Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri olarak tanımlanan veri türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sıralanabilen nitel veri

Sınıflanabilen nitel veri

Yapılandırılmamış veriler

Kesikli nicel veri

Sürekli nicel veri

Açıklama:

Ünite 8'de veri türleri (Nitel ve Nicel) ve sınıflandırılması anlatılmaktadır. Nitel veriler yapısal özelliklerine göre simgelenen verilerdir. Nitel verilerin alt sınıflarından biri 'Sınıflanabilen Nitel Veri'dir. Bu veri türü, 'Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veriler' olarak tanımlanır. Örnek olarak 'Taşıtlar: kara, hava ve deniz taşıtları' verilmiştir. Bu tanım, soruda belirtilen 'Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri' tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Ağ analizini kolaylaştıran önemli yeniliklerden biri, İlişkisel verileri görselleştirmek için tasarlanmış yazılımların ortaya çıkışıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu yazılımlara örnek olarak gösterilebilir?

Topic modelling

SAA

Moreno

Ecxel

Graph Commons

Açıklama:

Ünite 8'de veri temizleme ve analiz yöntemleri ele alınmaktadır. Bu ünitenin son bölümünde Ağ Analizi (SAA) tanıtılmaktadır. SAA, bireyler ve gruplar arasındaki bağlantıları, ilişkileri ve ilişki kümelerinin ağlarda yarattığı etkiyi ölçmeye odaklanır. Ağ analizini kolaylaştıran en önemli çıktıların 'ağ haritaları' olduğu belirtilir ve bu haritaların görselleştirme ile ortaya çıktığı söylenir. Ağ analizi için kullanılan araçlar (yazılımlar) ve bunların çıktıları (ağ haritaları), Ünite 8'deki 'Ağ Analizi' başlığı altında incelenmektedir. Sorunun belirttiği gibi bu görselleştirmeler, analizi kolaylaştıran temel çıktılardır ve SAA'nın temelini oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilerin özelliklerinden biridir?

Bir lokasyonda ya da alanda depolanmış veya dosyalanmış olmaları

Bir sistem ya da düzen içerisinde tanımlanmış olmaları

Genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olmaları

Daha çok depolama alanı gerektirmeleri

Doğası gereği aranması daha zor veriler olması ve anlaşılabilir hâle gelmesi için işlenmesinin gerekmesi

Açıklama:

Ünite 8'de Yapılandırılmış Veriler başlığı altında, bu verilerin tipik olarak ilişkisel bir veritabanında (RDBMS) saklandığı belirtilir. Yapılandırılmış veriler, alanlar, telefon numaraları veya Sosyal Güvenlik numaraları gibi sabit bir alanda bulunan verileri ifade eder. RDBMS yapısı içinde oldukları için, veriler manuel olarak veya makine tarafından oluşturulabilse de, bu yapının temel özelliği verinin kategorize edilmiş ve sabitlenmiş alanlarda bulunmasıdır. Bu, verilerin sorgulanabilir ve otomatik olarak işlenebilir olmasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri olarak tanımlanan veri türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sıralanabilen nitel veri

Sınıflanabilen nitel veri

Yapılandırılmamış veriler

Kesikli nicel veri

Sürekli nicel veri

Açıklama:

Ünite 8 özetinde, 'Sınıflanabilen Nitel Veri' şu şekilde tanımlanmıştır: "Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan verilerdir. Taşıtlar: kara, hava ve deniz taşıtları." Bu tanım, soruda verilen 'birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri türü' tanımıyla birebir örtüşmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Bu soru iptal edilmiştir.
(BU SORU İPTAL EDİLMİŞTİR)

Açıklama:

Bu soru resmi cevap anahtarına göre iptal edilmiştir.

Doğru Cevap:

Sosyal medya

İletişim teknolojileri ve mobil veri

Metin dosyaları

E-posta

Web

Açıklama:

Yapılandırılmamış veriler, özgün içerik türünde ve yapısında olan, geleneksel analitik araçlar tarafından ayrıştırılamayan verilerdir. Metin, e-Posta, Web ve Sosyal Medya içerikleri bu türdendir ve 'tipik insan tarafından oluşturulan yapılandırılmamış veri' tanımına uyar. Yapılandırılmamış Veriler başlığı altında bu tür örneklere yer verilmiştir (Sayfa 2, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 8).

Doğru Cevap: D

Soru 95

"Enstrümanlar, sensörler, internet işlemleri, e-posta, video, tıklama akışları ve/veya bugün ve gelecekte mevcut olan diğer tüm dijital kaynaklardan oluşturulan geniş, çeşitli, karmaşık, uzunlamasına ve/veya dağıtılmış veri kümelerini" kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dijitalleşme

Verileşme

Yapılandırılmış veri

Algoritma

Büyük veri

Açıklama:

Metinde Verileşme (Datafication), 'enstrümanlar, sensörler, İnternet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları ve/veya bugün ve gelecekte mevcut olan diğer tüm dijital kaynaklardan oluşturulan geniş, çeşitli, karmaşık, uzunlamasına ve/veya dağıtılmış veri kümelerini' kapsayan kavram olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri kaynaklarından biri değildir?

Ses ve görüntü cihazları

Kayıtlar (logs)

Ağlar

İnternet

Oyuncaklar

Açıklama:

Ünite 8'de Büyük Veri kaynakları olarak sensörler, İnternet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları gibi dijital kaynaklar belirtilmiştir. E-Posta, sosyal medya ve video paylaşım platformları verileri, büyük veri kaynakları arasındadır. Kripto paralar veya finansal veriler (kripto para/Bitcoin) genellikle Ünite 4'ün konusudur ve Ünite 8'de Büyük Veri kaynakları olarak doğrudan listelenmemiştir. Ünite 8'de bahsedilen kaynaklar çoğunlukla sosyal medya/sensör/İnternet etkileşimleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Kullanıcılar ürettikleri ve paylaştıkları yazılı, sesli, görüntü içeriğe boşluk atayarak arama motorları aracılığıyla diğer kullanıcıların bu içeriğe kolayca ulaşmalarını sağlarlar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

etiket

kelime

bulut

log

blog

Açıklama:

Kullanıcıların ürettikleri ve paylaştıkları içeriklere (yazılı, sesli, görüntü) 'etiket' atayarak (tag) bu içeriğin arama motorları aracılığıyla erişilebilirliğini sağladıkları bilgisi, Ünite 8'de 'Veri Dinamikleri' başlığı altında dolaylı olarak yer almaktadır. Özellikle sosyal medyada etiketleme (tagging), içeriğin sınıflandırılması ve keşfedilebilirliği için temel bir mekanizmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Hangi Doğal Dil İşleme (DDİ) uygulaması çok büyük hacimli verilerde genel yapı ve kapsama genel bir bakış açısı sağlama olanağı sağlar?

Topic modelling

Derin öğrenme

Nicel araştırma

Veri yapılandırma

İstatistiksel modelleme

Açıklama:

Doğal Dil İşleme (DDİ) görevleri arasında, 'konuşma tanıma', 'dilbilgisel etiketleme', 'kelime anlam ayrımı', 'isimlendirilmiş varlık tanıma', 'eş referans çözülemesi', 'duygu analizi' ve 'doğal dil üretimi (DDL)' sayılmıştır. Bu görevler metinlerin analizi ve üretimiyle ilgilidir. 'Topic Modelling' (Konu Modellemesi) ise metin birimleri içerisinde belli bir yoğunluk ve ilişki içerisinde birlikte ortaya çıkan ve genellikle ortak bir temayı paylaşan kelimelerden tespit etme görevidir. Bu, büyük hacimli metinlerde genel yapı ve kapsama dair bir bakış açısı sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 99

SAA

Topic modelling

Graph Commons

Excel

Moreno

Açıklama:

Metinde Ağ Analizi başlığı altında, sosyal ağ analizi (SAA) çıktılarından olan ilişkisel kümelerin görselleştirilmesi için ağ haritaları üretildiği belirtilmiştir. Bu görselleştirmeyi kolaylaştıran yazılımlara örnek olarak 'R' dili veya Python kütüphaneleri (NLTK gibi) kullanılır; ancak doğrudan bir yazılım ismi verilmemiştir. Ancak, metinde DDİ için Python ve NLTK'nın kullanıldığı belirtildiğinden ve Ağ Analizi'nin de bu bağlamda değerlendirilebileceği için, en yakın ve ilgili araç takımlarından olan NLTK bir çıkarım olabilir. Ancak soruda 'ağ haritaları üretir' denilen Ağ Analizi'nin çıktısıdır ve bu çıktıyı görselleştirmek için kullanılan yazılımlar temeldir. Bu bağlamda, metinde açıkça gösterilen DDİ aracı olan NLTK, bu tür görselleştirmeleri destekleyen bir kütüphane olarak en uygun çıkarımdır, çünkü Ağ Analizi de veri görselleştirmeyi içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi büyük veri kaynaklarından biridir?

Basılı dergiler

Broşürler

Ses ve görüntü cihazları

Kitaplar

Basılı gazeteler

Açıklama:

Ünite 8'de Büyük Veri'nin tanımı yapılırken, verileştirme (datafication) kavramı açıklanmakta ve bu kapsamda sensörler, internet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları gibi kaynaklardan oluşan veri kümelerinden bahsedilmektedir. Veri Kaynakları ve Erişim bölümünde de Facebook, Twitter, Instagram gibi platformların yanı sıra bloglar, forumlar, haber portalları ve hatta kişisel web sitelerinin de veri kaynağı olduğu belirtilmiştir. Soruda büyük veri kaynaklarından birinin sorulması beklenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Topic modelling

SAA

Moreno

Excel

Graph Commons

Açıklama:

Ünite 8'de, Metin analizi başlığı altında, sosyal ağ analizi (SAA) çıktıları olarak ağ haritaları üretilebileceği belirtilmektedir. Yapılandırılmış verilerin işlenmesi için kullanılan ilişkisel veritabanları (RDBMS) ve sosyal medyadan veri toplamak için kullanılan Uygulama Programlama Arayüzleri (UPA'lar) örnek olarak verilebilir. Ancak görselleştirme için özel bir yazılım örneği (örn. Gephi, NodeXL gibi) metinde doğrudan verilmemiştir. Genel olarak, ağ analiz çıktıları raporlanabilir veya görselleştirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilerin ayırt edici özelliklerinden biridir?

Doğası gereği aranması daha zor veriler olması ve anlaşılabilir hâle gelmesi için işlenmesinin gerekmesi

Daha çok depolama alanı gerektirmeleri

Bir lokasyonda ya da alanda depolanmış veya dosyalanmış olmaları

Bir sistem ya da düzen içerisinde tanımlanmış olmaları

Genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olmaları

Açıklama:

Ünite 8'de, Yapılandırılmış Veriler başlığı altında, bu verilerin tipik olarak ilişkisel veritabanında (RDBMS) saklandığı ve alanların (telefon numaraları, Sosyal Güvenlik numaraları vb.) sabit ve tanımlanmış olduğunu belirtmektedir. Buna karşılık, yapılandırılmamış veriler ise etiketsiz olup RDBMS yapısına uymayan (örneğin metin dosyaları) verilerdir. İlişkisel olmamaları, yapılandırılmamış verinin özelliğidir.

Doğru Cevap: D

Dijital Kültür - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler