Objektif, gerçek dünyayı görüntü olarak ışığa duyarlı yüzeyler üzerine aktarır. İçinde karmaşık bir optik sistemi içeren objektif, görüntüsü alınacak nesnelerden yansıyarak gelen ışık dalgalarını toplayarak odaklanmış olarak ışığa duyarlı yüzeyler olan film, ya da görüntü algılayıcısı (sensör) üzerine düşürmeyi sağlar. Bir objektifin en temel görevi; içindeki mercekler aracılığı ile nesnelerin küçük ve net bir görüntüsünü oluşturarak kameranın ışığa duyarlı yüzeyine ulaştırmaktır. Doğru cevap A'dır.

Profesyonel kamera objektiflerinin üzerinde bazı ana ayarlamalar için çeşitli bilezikler ya da diğer adıyla halkalar bulunur. Bu düzenekler, optik yoluyla oluşturulan görüntünün niteliğini düzenler. Bu ayarlamalar ne kadar olanaklı ise objektifin verdiği görüntünün niteliği de o kadar artar. Objektifin gövdesi üzerinde önden arkaya doğru yer alan bu bilezikler sırasıyla şunlardır:

• Netlik bileziği


• Zoom bileziği


• Diyafram bileziği


• Makro bileziği


• Odak uzaklığı artırıcı

Doğru cevap B'dir.

Diyaframın görevi; ışığı miktar açısından kontrol etmektir. Diyafram, objektifin ışık alma gücünün ölçüsüdür. Birbirine tutturulmuş metal plakalardan oluşmuş ve delik şeklindeki diyafram açılıp kapatılarak, ışığa duyarlı yüzeyler üzerine (film ya da görüntü algılayıcıları) istenilen miktarda ışık düşürülmesini sağlar. Doğru cevap C'dir.

Odak Uzaklık Arttırıcı (Range extender): Objektif üzerinde bulunan ve birlikte kullanıldığı objektifin odak uzaklığını, yani yakınlaştırma gücünü belirli bir oranda arttıran ek bir mercektir. Odak Uzaklık arttırıcı zoom objektifin arka tarafında bulunan bir mandal aracılığı ile basit bir hareketle devreye sokulur. Doğru cevap D'dir.

Odak Uzaklığı. Objektifle çok uzaktaki, sonsuzdaki bir nesneye netlik yapıldığında objektifin optik merkeziyle film ya da görüntü arasındaki uzaklıktır. Doğru cevap E'dir.

Bir objektifin görebildiği açı bakış açısıdır. Objektifin bakış açısında, objektifin odak uzaklığına göre açının derecesi kesin olarak bellidir. Bakış açısı denildiğinde, objektifin odak uzaklığına göre 5, 10, 50 derece gibi kesin açılar söz konusudur. Doğru cevap B'dir.

Bir objektif sonsuza odaklandığı (net yapıldığı) zaman seçiklik belirli bir uzaklıktan başlayıp sonsuza kadar devam eder. Objektiften seçikliğin başladığı bu noktaya kadar olan uzaklığa hiperfokal uzaklık denir. Hiperfokal uzaklığı etkileyen faktörler şunlardır;

1. Objektifin odak uzunluğu
2. Diyafram değeri
3. Bulanıklık halkası

Doğru cevap E'dir.

Sabit odak uzaklıklı objektifler, belirli bir odak uzaklığına sahip objektiflerdir. Örneğin 50 mm. ya da 135 mm. objektif gibi. Bu objektiflerin odak uzaklığına bağlı olarak bakış açısı da sabittir. Bakış açısının değişmesi söz konusu değildir. Bu nedenle, farklı bir bakış açısı istendiğinde doğal olarak objektifin değişmesi gerekir. Doğru cevap C'dir.

Odak uzaklıkları dikkate alındığında, objektifleri birbirlerinden en belirgin biçimde ayıran özellikleri, bakış açılarıdır. Yani objektifin odak uzaklığı değiştiğinde bakış açısı da değişir. Doğru cevap A'dır.

Geniş açılı objektifler kamera doğrultusundaki nesnelerin, insanların ya da kameranın hareketinin hızını arttırırlar. Doğru cevap D'dir.

Doğru sıralama netlik bileziği, zoom bileziği, diyafram bileziği, makro bileziği, odak uzaklık artırıcı şeklindedir. Doğrular cevap A' dır.

Birbirine tutturulmuş metal plakalardan oluşmuş ve delik şeklinde açılıp kapatılarak, ışığa duyarlı yüzeyler üzerine (film ya da görüntü algılayıcıları) istenilen miktarda ışık düşürülmesini sağlayan parçanın adı diyaframdır. Doğru cevap E' dir.

Üç faktör de hiperfokal uzaklığı etkiler. Doğru cevap E' dir.

Hiperfokal uzaklık, objektifin odak uzunluğunun karesinin, diyafram değerinin bulanıklık halkasıyla çarpımına bölünmesiyle bulunur. Bu şekilde hesaplandığında hiperfokal uzaklığı 20.8 metredir. Doğru cevap C' dir.

Objektiflerin bağıntılı açıklığı matematiksel yolla hesaplanır. Bağıntı açıklığın saptanmasında objektifin yararlı açıklığından yararlanılır. Yararlı açıklığın odak uzunluğuna bölümünün paydası 1' e eşit olacak şekilde ifade ettiğimizde bağlantılı açıklığı bulmuş oluruz. Sorudaki verilere göre 30/135 = 1/4 tür ve 1: 4.5 şeklinde de ifade edilir. Doğru cevap C' dir.

Yapımcı firma tarafından objektifin ön merceği dış halkasının üzerine veya iç bölümü üzerine çeşitli diyafram açıklıklarına göre bulunan bağıntılı açıklık sayıları yazılır. Bu sayılar aracılığıyla pozlandırma miktarı ayarlanabilir. Açıklık f / 1 1.4 2 2.8 4 5.6 8 11 gibi sayı dizisi şeklinde gösterilir. Bu sayı dizisindeki her sayı kendinden bir sonrakinin iki katı daha fazla ışık geçirir. Buna göre f 2 değeri f1 değerine göre dört kat daha fazla ışık geçirir. Doğru cevap D' dir.

Doğru orantı; birbirleri ile bağlantılı iki değerden birinin büyümesi halinde diğerinin de büyümesi anlamına gelir. Aynı şekilde bir değer küçülürse diğeri de küçülür. Odak uzaklığı arttıkça yatay görüş açısı küçülür. Algılayıcı boyutu arttıkça netlik değeri azalır. Algılayıcı boyutu arttıkça yatay görüş açısı artar. Odak uzaklığı arttıkça görüntü boyutu büyüklüğü artar. Doğru cevap C' dir.

Zoom objektifin zoom aralığı daha çok bir oran şeklinde ifade edilir ve bu da objektifin üzerinde yazılıdır. Örneğin A 10:1 ya da 10x gibi. Bunun anlamı; buzoom objektifin odak uzaklığı 10 defa arttırılabilir demektir. Doğru cevap C' dir.

16 mm filmle çalışan bir kamerada normal objektif odak uzaklığı 25 mm' dir.

35 mm bir kamerada insan gözüne en yakın hissi veren objektif odak uzaklığı 50 mm' dir.

Tek bir mercekle elde edilen görüntü birçok hatayı içerir. Objektif içindeki çok sayıdaki mercek, yalnızca görüntünün netliği ve büyüklüğünün oluşumu işlevini sağlamaz; aynı zamanda optik sorunları düzeltme işlevini de yerine getirirler. Bu nedenle de kameralarda kullanılan objektiflerde birden çok mercek bulunur. Genel olarak objektifin yapısı ne kadar karmaşıksa objektif içindeki merceklerin de karmaşık yapısı nedeniyle kamera içine ulaşan ışık da o kadar az olacaktır. İşte bu nedenle objektif içinde ne kadar çok mercek varsa o kadar çok ışık kaybı olacaktır.

Objektiften geçen ışık diyafram çapıyla belirlenmiştir ve diyafram deliği büyüdükçe ışığa duyarlı yüzeyler üzerine daha çok, küçüldükçe daha az ışık ulaşır. Diğer bir deyişle, eğer ışık fazla ise diyafram çapı küçültülür, az ise diyafram çapı büyütülür.

Her diyafram değeri kendisinden önceki değerin yarısı kadar, kendisinden sonraki değerin iki katı ışık geçirir. Örneğin, f 5.6 değeri f 4’ün yarısı kadar, f 8’in iki katı ışık geçirir. Bu durumda, f 5.6 değeri kullanıldığında, f 8’e göre objektiften iki kat fazla, f 4’e göre iki kat az ışık ışığa duyarlı yüzey üzerine düşecektir.

Odak uzaklığını 2 kat artırdığımızda nesne yakınlaşmış gibi görünür ve nesnenin görüntü boyutu öncekinden 2 kat büyür. Örneğin 105 mm. lik bir objektifle film üzerinde elde edilen bir insan görüntüsünün boyu 2 cm. ise, 210 mm. lik objektifle aynı uzaklıktan elde edilen görüntünün boyu 4 cm. olur.

Geniş açılı objektifler, daha geniş bir görüş alanı sağladığı için çerçeveye daha fazla çevre unsuru sığdırır. Bu durumda, nesne çerçevede daha küçük görünürken, çevrenin görünürlüğü artar. Örneğin, dar bir odada geniş açı kullanıldığında tüm oda görüntülenebilir, ancak nesne (örneğin bir masa) çerçevede küçük kalır.
A) Yanlış. Geniş açılı objektifler nesneyi büyütmez, küçültür. Çevre görünürlüğü de azalmaz, artar.
B) Doğru. Geniş açı, nesneyi küçültür ve çevreyi daha fazla gösterir.
C ve D) Yanlış. Bulanıklaşma veya netleşme, objektifin odak uzaklığından çok diyafram açıklığı ve odaklama ile ilgilidir. Bu seçenekler sorunun konusuyla doğrudan bağlantılı değildir.
E) Yanlış. Geniş açılı objektifler nesnenin boyutunu mutlaka küçültür. Çevrenin artması tek başına doğru bir ifade değildir.

Merceklerin birden fazlası bir arada kullanılırsa her ikisinin gücü diopter toplamlarına eşit olur. Örneğin, +2 ve +3 diopterli iki mercek üst üste kullanılırsa +5 diopterli bir merceğin yerine geçer. +5 diopterli merceğin en uzak netlik mesafesi ise; 100 / 5 = 20 cm’dir.

Fotoğrafçılıkta 35 mm., 6 x 4,5 cm., 6 x 6 cm., 6 x 7 cm., 6 x 9 cm., vb. farklı boyutlarda filmler kullanılmaktadır. Örneğin, fotoğrafta 35 mm. filmin boyutu 24 x 36 mm. ve diyagonal köşe uzunluğu 43.3 mm.’dir. Genel kuralımıza göre normal objektif standardını belirleyen, kullanılan filmin ya da görüntü algılayıcısının diyagonal köşe uzunluğudur. Bu durumda, 50 mm. dolaylarındaki bir objektif 35 mm. makineler için normal objektiftir.

Dar açılı objektiflerin önemli bir özelliği; nesnelerin kameraya doğru ya da kameradan uzağa doğru olan hareketlerinde ya da kameranın nesnelere yaklaşıp uzaklaşma hareketinde hız etkisini azaltmasıdır. Nesneler uzak bir yerden kameraya doğru geldiklerinde boyutlarındaki değişme fark edilebilir derecede görülmez. Bir başka deyişle, bize doğru koşan bir kişinin koştukça, görüntüdeki Optik Bakış boyutunda çok az değişiklik olur.

Çok uzakta bulunan bir konunun dar açılı objektifle yakın çekimini almak istediğimizde kamera ile konu arasındaki uzaklık fazla olacaktır. Bu nedenle atmosferdeki ışık kırılmaları, toz, buharlaşma, pus, morötesi (ultraviolet) ışınlar ve radyasyon çoğaldığından elde edilen görüntü yumuşak yani, kontrast düzeyi az olur. Çekimlerde bu duruma dikkat etmekte ve gerekli önlemleri almakta yarar vardır. Dar açılı objektiflerde kullanılan bazı filtreler pusu azaltmada yarar sağlar. Bunların arasında en etkilileri; gökyüzü (skylight) ve morötesi (ultraviolet - UV) filtreleridir.

Her odak uzunluğu ve diyafram değeri için özel bir seçiklik (netlik) mesafesi vardır. Bu mesafe hiperfokal uzaklık olarak tanımlanır. Bu, hem sonsuzdaki hem de yakındaki nesnelerin seçik göründüğü en yakın seçiklik ayarı mesafesidir.

Objektifin gövdesi üzerinde önden arkaya doğru yer alan bu bilezikler sırasıyla şunlardır:
• Netlik bileziği,
• Zoom bileziği,
• Diyafram bileziği,
• Makro bileziği ve
• Odak uzaklık arttırıcı (range extender) adı verilen ek bir donanım bulunur.

Objektifin odak uzaklığının değişmesi halinde görüntüdeki nesnenin boyutu da oransal olarak değişir. Örneğin odak uzaklığını 2 kat artırdığımızda nesne yakınlaşmış gibi görünür ve nesnenin görüntü boyutu öncekinden 2 kat büyür.

Hiperfokal Uzaklığı Etkileyen Faktörler
1. Objektifin odak uzunluğu,
2. Diyafram değeri,
3. Bulanıklık halkası.

Belirli bir odak uzaklığına sahip objektiflerdir. Örneğin 50 mm. ya da 135 mm. objektif gibi. Bu objektiflerin odak uzaklığına bağlı olarak bakış açısı da sabittir.

Bakış açısına göre objektifler üç başlık altında sınıflandırılır:
• Normal bakış açılı objektifler - Normal odak uzaklıklı
• Geniş bakış açılı objektifler - Kısa odak uzaklıklı
• Dar bakış açılı objektifler - Uzun odak uzaklıklı

Odak uzaklıkları dikkate alındığında, objektifleri birbirinden ayıran en belirgin özellik bakış açısıdır.

Geniş açılı objektifler, normal objektife göre daha kısa odak uzaklıklı objektiflerdir.

Sayısal fotoğrafçılıkta ve videoda normal objektif, kameradaki görüntü algılayıcısının boyutuna göre değişir. Sayısal fotoğrafta ve videoda algılayıcı türü yani boyutları, algılayıcının diyagonal köşegen uzunluğu anlamına gelmediğini hatırlayınız. Genel kuralımıza göre (fotoğraf ve videoda); görüntü alanının diyagonal köşe uzunluğu o boyutun (formatın) normal objektifidir.

Değişebilir odak uzaklıklı objektifler daha çok “zoom” objektif olarak adlandırılır.
Bu objektifleri değiştirilebilir bakış açılı objektifler olarak tanımlamak da mümkündür

Sabit odak uzaklıklı objektifler kaliteli görüntü üretir. Bu nedenle nitelikli görüntü elde edilmesi istenildiğinde sabit odak uzaklıklı objektif kullanılır.

Diyafram, objektifin ışık alma gücünün ölçüsüdür. Diyafram bileziği aracılığı ile diyafram açılıp kapatılarak, ışığa duyarlı yüzeyler üzerine (film ya da görüntü algılayıcıları) istenilen miktarda ışık düşürülmesini sağlar.

Odak uzaklığı, objektifle çok uzaktaki, sonsuzdaki bir nesneye netlik yapıldığında objektifin optik merkeziyle film ya da görüntü algılayıcısı arasındaki uzaklıktır.

Odak uzaklığı, görüntü yüzeyi (film, görüntü algılayıcısı) üzerindeki görüntünün büyüklüğünü yönlendirir ve görüntülenecek konuya hangi açıyla bakılacağını yani, objektifinin bakış açısını belirler.

Objektifin odak uzaklığının değişmesi halinde görüntüdeki nesnenin boyutu da oransal olarak değişir. Örneğin odak uzaklığını 2 kat artırdığımızda nesne yakınlaşmış gibi görünür ve nesnenin görüntü boyutu öncekinden 2 kat büyür.

Bir objektif sonsuza odaklandığı (net yapıldığı) zaman seçiklik belirli bir uzaklıktan başlayıp sonsuza kadar devam eder. Objektiften seçikliğin başladığı bu noktaya kadar olan uzaklığa hiperfokal uzaklık (Odakötesi Uzunluğu) denir.

Bağıntılı açıklık bir objektifin gerçek ışık geçirgenliğini belirtir. Diyaframın en açık veya diyafram olmaması durumudur. Bu durumda ışık diyafram gibi hiç bir engele takılmadan direk olarak objektiften içeri girer.

Bir objektifin oluşturduğu görüntünün en net olduğu bölgenin çapına “objektifin kaplama alanı” adı verilir.

Genel bir kural olarak; bir objektifin odak uzaklığı, üzerine görüntü kaydedilen filmin ya da algılayıcının görüntü alanının diyagonal köşe uzunluğuna yaklaşık olarak eşitse bu objektif normal objektif olarak tanımlanır.

Uzakta bulunan bir kişinin kameraya doğru koşarken herhangi bir yere ya da şeye bir türlü ulaşamayışını, buradaki çabasını göstermek istiyorsak çok dar açılı objektifin yaratacağı hareket hızını azaltma etkisi özellikle işimize yarayacaktır. Kişi adeta yerinde sayıyormuş gibidir.

Dar açılı objektiflerle, kamera yerini değiştirmeden uzaktaki nesnelerin yakınlaştırılmış ve büyütülmüş görüntüleri elde edilir. Dar açılı objektiflerle elde edilen görüntülerde derinlik azalır ve kamera doğrultusundaki nesneler arasındaki uzaklıklar olduğundan daha azmış gibi görünür.

İlgili bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Işık, fotoğraf, sinema ve televizyonun temelidir.

İlgili bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Görüntü kaydedici aygıtlarının en önemli parçası objektiftir.

İlgili Bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Çevremizde gördüğümüz tüm nesneler üç boyutludur.

İlgili bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Nesneden gelen ışınlar objektif yoluyla filme aktarılır.

İlgili bölüm:TEMEL KAVRAMLAR
Fotoğraf makinesindeki çok sayıdaki mercek optik sorunlarının giderilmesi işlevini yerine getirir.

İlgili bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Objektife gelen ışığın bir kısmı mercekler tarafından emilirler.

İlgili bölüm: TEMEL KAVRAMLAR
Emilerek kayba uğrayan ışık ışınlarının miktarı %20 kadardr.

İlgili bölüm:Objektif Üzerindeki Temel Düzenekler
Objektif üzerindeki temel düzenekler içinde "mikro bilezik" diye bir düzenek bulunmamaktadır.

İlgili bölüm:Objektif Üzerindeki Temel Düzenekler
Diyafram bileziğinin görevi ışığı miktar açısından kontrol etmektir.

İlgili bölüm: Odak Uzaklığı
Televizyon kenar uzunluklarının oranı genelde 4/3 tür.

Objektif çeşitlerini açıklamak.

Zoom objektifler kameranın yerini değiştirmeden nesnelere ya da kişilere yaklaşmayı ya da uzaklaşmayı sağlayan objektiflerdir. Zoom objektiflerle yapılan optik hareket sayesinde örneğin, bir sınıfta bulunan bütün öğrenciler görüntülenirken kamera hareket etmeden sınıftaki tek bir öğrencinin yakın çekim de yapılabilir.

Diyaframın görev; ışığı miktar açısından kontrol etmektir. Diyafram, objektifin ışık alma gücünün ölçüsüdür.

Her diyafram değeri kendisinden önceki değerin yarısı kadar, kendisinden sonrak değerin iki katı ışık geçirir. Örneğin, f 5.6 değeri f 4’ün yarısı kadar, f 8’in iki katı ışık geçirir. Bu durumda, f 5.6 değeri kullanıldığında, f 8’e göre objektiften iki kat fazla, f 4’e göre iki kat az ışık ışığa duyarlı yüzey üzerine düşecektir.

Odak uzaklığı, objektifle, çok uzaktaki sonsuzdaki bir nesneye netlik yapıldığında objektifin optik merkeziyle film ya da görüntü algılayıcısı arasındaki uzaklıktır.

Odak uzaklık arttırıcı ile konuya daha fazla yaklaşabiliriz fakat, geniş açımız odak uzaklık arttırıcıyı kullanmadığımız durumdaki kadar geniş bakış açısına sahip olamayacaktır.

Odak uzaklığı küçük olan bir objektif, odak uzaklığı büyük olan objektiften daha geniş alan derinliğine sahiptir. Diyaframı kısmakla yani diyafram açıklığını küçültmekle alan derinliği arttırılır, diyaframı açmakla alan derinliğini küçültürüz. Ayrıca, nesne objektiften ne kadar uzağa konursa, nesnenin hem önündeki hem de arkasındaki alan derinliğinin de o kadar geniş olacağı bir gerçektir.

Hiperfokal Uzaklığı Etkileyen Faktörler. 1. Objektifin odak uzunluğu, 2. Diyafram değeri, 3. Bulanıklık halkası.

Sabit odak uzaklıklı objektiflerin ürettiği görüntü kalitesi zoom objektiflere göre daha niteliklidir; çünkü, zoom objektifler çok sayıdaki merceklerden oluşur ve bu da görüntü kalitesini olumsuz yönde etkiler. Bunun yanısıra, zoom objektifin içinde çok sayıda merceğin yer alması, objektife gren ışınların bir bölümünün kaybına neden olur. Bu da objektifin ürettiği görüntünün niteliğini olumsuz olarak etkiler.

Zoom objektifler genellikle odak uzaklıklarının aralığına göre tanımlanırlar; örneğin 12-120 mm., 35-135 mm. ya da 24-85 mm. gibi. Zoom aralığı ya da diğer adıyla odak uzaklığı aralığı, bir zoom objektifin değiştirilebilen odak uzaklığının derecesidir.

Belli bir fotoğraf makinesi ya da kamera için hangi odak uzaklıklı objektifin normal objektif olduğunu anlamanın yolu, kullanılan film ya da görüntü algılayıcısının boyutuna (formatına) bakmak gerekirtirir.

Fotoğrafçı çok genel bir çerçeveyle herşeyi görüntüleyebilir ya da konunun bir bölümünü dikkate alabilir. Çekilen fotoğraf içinde bir kişi de yer alabilir birden fazla kişi de olabilir. Bütün bu görüntüleme sürecinde fotoğrafçı bakış açısını belirlerken, kullanacağı objektif türüne de karar verir. Bütün parkın görüntüleneceği bir fotoğrafta kısa odak uzaklıklı (geniş açı) objektif kullanılması gerekecektir. Görüntülemenin daha dar bir alanı kapsayacağını düşünürsek, normal odak uzaklıklı bir objektifin kullanılması gerekeceği açıktır. Eğer çekilecek fotoğraf genel ya da konunun geniş bir bölümünü değil de detaylı bir görüntülemeyi gerektiriyorsa, seçilecek objektif uzun odak uzaklıklı (telefoto) bir objektif olacaktır. Doğru cevap C'dir.

Hem kısa, hem normal, hem de uzun odak uzaklıklı objektiflerin tamamı için yapılabilecek ortam tanımlama, hepsinin sabit odak uzaklığına sahip olmalarıdır. Bu objektifler için “Asal Objektif” (prime lens) tanımlamaları da kullanılır. Doğru cevap B'dir.

Perspektif; nesnelerin belli bir görüş noktasına göre, belli bir yüzeye gerçek görüntüsüyle aktarılmasıdır. Böylelikle ikiboyutlu yüzeyde üçboyutlu, derinlemesine görünüş sağlanabilir. Fotoğraf, sinema ve televizyon ikiboyutlu yüzeye sahiptir (genişlik ve yükseklik). Objektifler üçboyutlu dünyayı ikiboyutlu bir alana indirger. Doğru cevap A'dır.

Net alan derinliğini belirleyen ya da değiştiren üç önemli etkenden birinin, kullanılan objektifin odak uzaklığıdır. Normal odak uzaklıklı objektiflerle fotoğraflanan alanlarda net derinliği de orta düzeyde gerçekleşecektir. Buna göre, normal odak uzaklığına sahip olan objektifler uzun odak uzaklıklı objektiflerden daha fazla, kısa odak uzaklıklı objektiflerden daha az net alan derinliği sağlarlar. Doğru cevap D'dir.

Net alan derinliğini çok azaltabilen objektiflerle çekilen fotoğraflarda özellikle zemini oluşturan arka planlarda önemli ölçüde netsizlik oluşur. Normal odak uzaklığı bu konuda da fayda sağlayabilmektedir. Bu netsizliğin fotoğraf dilindeki karşılığı “Bokeh etkisi”dir. Türkçe’de “netsizlik düzeyi” olarak tanımlayabileceğimiz bu durum, netsizliği oluşturan alandaki dokunun fotoğrafa kattığı estetik nedeniyle özellikle tercih edilebilmektedir. Doğru cevap E'dir.

İç ya da dış mekan ayrımı olmaksızın, fotoğraf çekimlerinin en önemli aşamalarından biri görüntünün çerçevelenmesidir. Diğer bir deyişle, hangi nesnelerin görüntü alanına dahil edileceği, hangilerinin çerçeve dışında bırakılacağı bu aşamada belirlenir. Bir başka deyişle, çekimi yapılacak fotoğraf için kompozisyon oluşturmak, bir tür ayıklama işlemidir. Doğru cevap A'dır.

Kısa odak uzaklığına sahip objektifler genellikle geniş alanları görüntülediği için, normal ve uzun odak uzaklıklı objektiflerin ayıklama özelliklerinin daha fazla olduğu açıktır. Doğru cevap B'dir.

Fotoğrafçının gerçekçi bir gözlemle görüntüyü aktarmak için kullanacağı objektiflerin başında normal odak uzaklıklı objektifler gelmektedir. Yarattıkları algı insan gözünün algısına en yakın etkiyi sağladığından, genel kullanım için çok uygun objektifler olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.

Görüntüye hem fazla yaklaşmanın hem de uzak kalmanın sorun yaratabileceği durumlarda genellikle normal odak uzaklıklı objektifler kulllanılır. Normal odak uzaklıklığı, görüntülemede herhangi bir nesnenin ön plana çıkarılması gerektiğinde önemli kolaylıklar sağlayabilir. Çok büyük diyafram açıklıklarına sahip olabildikleri için net alan derinliğini önemli ölçüde azaltabilen bu objektifler, ön ve arka planda yaratabildikleri aşırı netsizlik nedeniyle bazı çalışmalarda özellikle tercih edilirler. Netleme mesafesi açısından bakıldığında da önemli bir kolaylık, normal objektiflerin çok yakın planları netleyebilmesidir. Normal odak uzaklığı kullanımında perspektif algısı normal değerlerde kalır. Nesnelerin perspektif özelliklerinde çok büyük değişimler yaşanmaz. Doğru cevap E'dir.

Normal odak uzaklıklı objektifler çok büyük diyafram açıklıkları sunarlar. Bu yüzden de özellikle ışık koşullarının iyi olmadığı, diğer bir deyişle zayıf ışıklı ya da karanlık ortamlarda yapılan çekimleri önemli ölçüde kolaylaştırır, sehpa kullanmadan fotoğraf çekebilmeye olanak sağlarlar. Doğru cevap D'dir.

Benzer durum, hava fotoğrafçılığında da büyük önem taşır. Özellikle helikopter ile yapılan hava çekimlerinde fotoğrafçı belirli bölgelerde helikopterin konumunu korumasını, havada asılı kalmasını isteyebilir. Bu durumda helikopterin sarsıntısı çok fazlalaşır. Bu da helikopter gövdesindeki sarsıntının fotoğrafçıyı dolayısıyla görüntüyü titretmesi anlamına gelir. Hava çekimlerinde mümkün olabildiğince normal odak uzaklıklı objektiflerin tercih edildiğini dikkate alırsak, fotoğraf makinesinin sarsıntıyı algılamaması için yüksek örtücü hızlarının tercih edilmesi gerektiği açıktır (Fotoğraf: 3.13). Bu noktada özel bir etkiden söz etmek gerekir. Hem nesnenin hem de fotoğraf makinesinin hareketli olması gereken durumlar olabilir.

Normal odak uzaklıklı objektifler çok büyük diyafram açıklıkları sunarlar. Bu yüzden de özellikle ışık koşullarının iyi olmadığı, diğer bir deyişle zayıf ışıklı ya da karanlık ortamlarda yapılan çekimleri önemli ölçüde kolaylaştırır, sehpa kullanmadan fotoğraf çekebilmeye olanak sağlarlar. Normal objektifler, görsel olarak çok gösterişli değildirler. Bu yüzden görüntülenen ile görüntüleyen (fotoğrafçı-model) etkileşimine daha az yol açarlar. Diğer bir deyişle, sıradan bir makine görüntüsü sağladıkları için görüntülenen kişilerin daha doğal görüntü verebilmelerine katkı sağladıkları düşünülebilir. Aynı durum, kısa odak uzaklıklı objektifler için de geçerlidir. Normal objektiflerin önemli özelliklerinden bazılarını da taşıma ve kullanım kolaylığı, performans, boyut ve optik kalite gibi unsurlar oluşturmaktadır. Özellikle hızlı çalışmayı ve hızlı hareket etmeyi gerektiren ortamlarda bir objektifin taşınabilirliği ve kullanım kolaylığı da önemlidir. Optik kalite söz konusu ise, elde edilen sonuç açısından bakıldığında, normal objektiflerin en kaliteli optik sistemlere sahip olduğu söylenebilir. Bakış açısına göre sınıflandırdığımız kısa ve uzun odak uzaklıklı objektiflerin yanı sıra, normal odak uzaklığına sahip objektiflerin asal, yani sabit odak uzaklıklı objektif olarak da tanımlandığını belirtmiştik. Sabit odak uzaklıklı objektiflerin bir başka yararlı ortak özelliği de, ışık geçirgenliklerinin değişebilir odak uzaklıklı objektiflere göre daha fazla olması ve daha yakın alanlara net yapabilme yetenekleridir. Bu optik kalite içeren özelliğin yanında belirtilmesi gereken bir başka özellik de, sabit odak uzaklığının, yüksek derecede keskin görüntüler ve en az optik bozunum anlamına gelmesidir. Objektif keskinliği birden fazla kriterin belirlediği bir özellik olmakla beraber, bir mm. alanda görüntülenebilen çizgi sayısıyla tanımlanmaktadır. Yüksek keskinlik barındıran objektiflerin bir mm. içinde 80 ile 100 çizgiyi ayırma gücü olduğu belirtilse de, bu çok zor erişilebilecek bir düzey olarak tanımlanabilir. Genel bir tanımlamayla mm.’de 70-80 civarında çizgi ayırtedebilen bir objektif keskin olarak tanımlanabilir. Bu gösterge özellikle normal odak uzaklığında doğru çalışmaktadır. Uzun ve kısa odak uzaklıklarında keskinlik ölçüsü düşer. Keskinliğin en yüksek oranda elde edilmesi için, en açık diyafram değerinin iki durak kısılarak kullanılması önerilir. Buna göre 2.8 diyafram açıklığına sahip bir objektifin 5.6 diyaframda en iyi performansı sergilediği söylenebilir.

Normal odak uzaklıklı objektiflerle çalışırken geniş olmayan bir açıyla görüntüleme yapılmaktadır. Bu nedenle, objektifin sağladığı bakış açısı zaman zaman yeterli olmayabilir. Bu da özellikle kapalı mekanlarda fotoğrafçı için önemli bir kısıtlılık yaratabilmektedir. Bakış açısının yeterli olmadığı durumlarda fotoğrafçı geriye doğru hareketle açısını genişletebilir. Fakat kapalı mekanlarda genellikle geriye doğru hareket mümkün olmaz. Duvarlar ya da yapıyı taşıyan kolonlar gibi mimari unsurlar, fotoğraflanabilen alanı sınırlandırırlar. Bu tür durumlarda normal odak uzaklıklı objektifler yetersiz kalabilmektedir (Fotoğraf: 3.16, 3.17 ve 3.18).

Objektif keskinliği birden fazla kriterin belirlediği bir özellik olmakla beraber, bir mm. alanda görüntülenebilen çizgi sayısıyla tanımlanmaktadır. Yüksek keskinlik barındıran objektiflerin bir mm. içinde 80 ile 100 çizgiyi ayırma gücü olduğu belirtilse de, bu çok zor erişilebilecek bir düzey olarak tanımlanabilir. Genel bir tanımlamayla mm.’de 70-80 civarında çizgi ayırtedebilen bir objektif keskin olarak tanımlanabilir.

Net alan derinliğini çok azaltabilen objektiflerle çekilen fotoğraflarda özellikle zemini oluşturan arka planlarda önemli ölçüde netsizlik oluşur. Normal odak uzaklığı bu konuda da fayda sağlayabilmektedir. Bu netsizliğin fotoğraf dilindeki karşılığı “Bokeh etkisi”dir. Türkçe’de “netsizlik düzeyi” olarak tanımlayabileceğimiz bu durum, netsizliği oluşturan alandaki dokunun fotoğrafa kattığı estetik nedeniyle özellikle tercih edilebilmektedir.

Net Alan Derinliği Net alan derinliğini belirleyen ya da değiştiren üç önemli etkenden birinin, kullanılan objektifin odak uzaklığı olduğunu hatırlayalım. Normal odak uzaklıklı objektiflerle fotoğraflanan alanlarda net derinliği de orta düzeyde gerçekleşecektir. Buradaki orta düzey tanımlamasının kısa ve uzun odak uzaklıklı objektiflerle kıyaslamadan ortaya çıktığını belirtmemizde yarar var. Buna göre, normal odak uzaklığına sahip olan objektifler uzun odak uzaklıklı objektiflerden daha fazla, kısa odak uzaklıklı objektiflerden daha az net alan derinliği sağlarlar. Biraz da bu özellikleri nedeniyle günlük standart kullanımın yanı sıra kent, cadde ve sokak fotoğrafları ile belgesel fotoğrafları normal odak uzaklıklı objektiflerle çekilir. Normal odak uzaklıklı objektiflerin önemle belirtilmesi gereken bir özelliği de, en geniş diyafram açıklıklarını veren objektifler olmalarıdır. Örneğin 50 mm. objektiflerde bulunabilen 1:1.2 değeri çok büyük bir diyafram açıklığıdır. Bu diyafram açıklığıyla, yakın planda çekilen bir fotoğrafta net alan derinliği yok denecek kadar az olabilir. Bu durum özellikle portre, obje çekimleri ve sanat fotoğrafları için önemli ölçüde öncelikli bir seçenek oluşturabilir (Fotoğraf: 3.7).

Bu objektierin nesnelerin birbirleriyle olan ilişkilerini en doğal halleri, form ve perspektieriyle görüntülemesi, gerçekçi bir gözlem ve algı oluşturması açısından önemlidir.

Normal odak uzaklıklı zoomlar içinde en çok bilinenlerinden biri, 35-70 mm. odak uzaklıklarına sahip olanıdır. Bu durumda, 35 mm. ile 70 mm. arasında kalan bütün odak uzaklıklarını küçük boyutlu makineler için normal odak uzaklığı olarak tanımlamak yanlış olmaz. Doğru cevap A'dır.

Doğada bize yakın olan nesneler uzakta kalan nesnelerden daha büyük ve ayrıntılı görünürler. Nesneler bizden uzaklaştıkça görünüşleri gerçek görünüşlerinden
farklılaşarak küçülür. Bu farklılaşma temel olarak perspektif prensipleriyle tanımlanır. Normal odak uzaklıklı ya da standart objektif olarak tanımladığımız objektiflerle yapılan çekimlerde bakış açısı ve perspektif ön plan ve arka plan arasındaki en hoş ve doğal dengeyi verir. Doğru cevap E'dir.

Hareketin hızı önemlidir; bir insanın yürümesi, koşar adımla ilerlemesi veya koşması... Her biri ayrı bir hız içeren bu eylemler, fotoğrafın çekim hızıyla bağlantılı olarak farklı görsel etkiler halinde görüntülenirler. Örneğin 1/30 saniye örtücü hızı ile, 10 metre uzaklıkta hareket eden bir insanın çekiminin yapıldığını düşünelim. Yürüyüş hareketi bu çekim hızında kolay algılanmaz, dolayısıyla nesnenin hareketi dondurulabilir. Oysa, koşar adım hızı 1/30 saniye çekim hızında algılanabilir ve nesnenin hareketinden kaynaklanan netsizlik (blur etkisi) az da olsa, fotoğrafta belirginleşir. Koşma hızını ele alırsak, nesnenin bütünüyle netsiz kaydedileceğini söyleyebiliriz. Çünkü 1/30 örtücü hızı, normal odak uzaklıklı bir objektifle koşma hızını dondurmada yeterli olmaz. Doğru cevap C'dir.