Tarih Felsefesi II - Felsefe | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Felsefe tarihinde "Aydınlanma" olarak da adlandırılan bu dönem kaçıncı yüzyıla karşılık gelir?

Açıklama:

Felsefe tarihinde Aydınlanma olarak adlandırılan dönem 18. yüzyıla karşılık gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi "Aydınlanma Felsefesi" ile anlatılmak istenen değildir?

İnsan yaşamında geri ve barbarca olan bütün boş inanç ve dinsel dogmalardan kurtulmak demektir.

Genel olarak insanın bilme yetilerinin eleştirisini yaparken insan aklının
neleri bilip neleri bilemeyeceği üzerine odaklanan bir anlayıştır.

Tanrı yerine insanı merkeze alan bir düşünce anlayışıdır.

İnsanın kendi usuyla, kendisinin yapmış olduğu denemeler ve gözlemlerle yaşamını
aydınlatmaya girişmesidir.

Ulus devlet düşünce anlayışı yerine tanrı devleti anlayışının yaşamda egemen olmasıdır.

Açıklama:

Ortaçağın her şeyin tanrı tarafından belirlendiği anlayışının karşısına, Aydınlanma felsefesi, tanrı yerine insanı merkeze alan bir düşünceyle çıkmıştır. Aydınlanma düşüncesi her şeyin belirleyicisi olarak insan eğilimlerini ve aklı almıştır. Rönesans’ta ortaya çıkan hümanist düşünce Aydınlanma döneminde toplumlar için de gitgide belirleyici olmuş ve Ortaçağın evrensel tanrı devleti anlayışının yerini ulus devlet düşüncesi alarak siyaset kurumlarının ve bilimin üzerindeki dinsel iktidar ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla Aydınlanma’dan “insan yaşamı ile düşüncesinin her yanını laikleştirme çabası anlaşılır. Yine ‘Aydınlanma’ ile “düşünme ve değerlemenin geleneklere bağlı olmaktan kurtulup insanın kendi usuyla, kendisinin yapmış olduğu denemeler ve gözlemlerle yaşamını aydınlatmaya girişmesi anlaşılır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

"Tarih felsefesi" terimini ilk defa kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Voltairé

Jean-Jacques Rousseau

Machiavelli

Francis Bacon

Gibbon

Açıklama:

Tarih felsefesi terimi ilk defa Voltairé tarafından kullanılmıştır ve Voltairé’e göre
tarih felsefesi tarihin yasalarını araştıran disiplindir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"İngiliz tarihçi Gibbon tarihi insan bilgeliğinin sergilenişi olarak görürken Fransız düşünür Condorcet tarihi tiranlık, kölelik ve dinsel bağnazlıktan kurtulmanın tarihi olarak ele alarak insanlığın özgürlük ve mutluluk içeren bir geleceğe doğru ilerlemekte olduğuna inanmıştır."
İngiliz tarihçi Gibbon ve Fransız düşünür Condorcet'in tarih ile ilgili görüşlerinden yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Tarih biliminin kurulmasının insanlık tarihi için önemli olabileceği

Aklın egemenliği ile insanlığın mutluluğa ulaşabileceği, aklın gelişmesinin insanlığın da ilerlemesine yol açabileceği.

Tarih anlayışının din ve inançlar üzerine biçimlenerek gelişebileceği

Geçmiş ve gelecek diye bir tarih anlayışı yoktur önemli olanın insanoğlunun yaşamı keşfetmeye çalışması

Tarih, akıl ile bilim, din ile inançlar üzerine kuruludur bunlar bir bütün olarak ele alındığında ancak insanlar mutluluğa ulaşabilir.

Açıklama:

Aydınlanma filozofları geçmiş tarihi usdışı ve karanlık bir süreç olarak görmüş ve aklın egemenliği ile insanlığın mutluluğa ulaşabileceğini ileri sürerek aklın gelişmesinin insanlığın da ilerlemesine yol açacağını düşünmüşlerdir. Sözgelişi İngiliz tarihçi Gibbon tarihi insan bilgeliğinin sergilenişi olarak görürken Fransız düşünür Condorcet tarihi tiranlık, kölelik ve dinsel bağnazlıktan kurtulmanın tarihi olarak ele alarak insanlığın özgürlük ve mutluluk içeren bir geleceğe doğru ilerlemekte olduğuna inanmıştır. Böylece Aydınlanma düşüncesi kendisinden önceki dönemleri karanlık olarak ele alırken kendisiyle başlayan gelişme sürecini de ussal bir ilerleme süreci olarak görmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Voltairé’e göre savaşlar ve ............... hümanitenin ilerlemesinin önündeki en
büyük engellerdir, eğer onları ortaya çıkaran önyargılarla birlikte ortadan kaldırılırlarsa dünya daha hızlı ilerleyebilir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

dinler

yasalar

felaketler

göçler

ölümler

Açıklama:

Voltairé’e göre savaşlar ve dinler hümanitenin ilerlemesinin önündeki en büyük engellerdir, eğer onları ortaya çıkaran önyargılarla birlikte ortadan kaldırılırlarsa dünya daha hızlı ilerleyebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi “Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır” görüşünü ileri süren düşünürdür?

John Locke

Francis Bacon

Jean-Jacques Rousseau

Immanuel Kant

Johann Gottfried Herder

Açıklama:

Aydınlanma döneminin ne olduğuna ilişkin en önemli belirleme kendisi de bir
18. yüzyıl Aydınlanma filozofu olan Immanuel Kant’tan gelmiştir. Kant’a göre
“Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır”.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın tarihe ilişkin görüşlerinden biri değildir?

Tarih insan eylemleri alanıdır ve bu eylemler insanın amaçlı eylemleridir.

Tarihe genel bir doğa planına göre gelişen bir süreçmiş gibi bakılması gerekir.

Tarihin felsefesinin yapılabilmesi için,tarihte yönetici bir ilke bulmak gereklidir.

Tarihe sanki bir genel yasa ya da evrensel bir plana göre işliyormuş gibi bakmak gereklidir.

İnsanlar amaçlarını doğal içgüdüyle ve akılla belirleyebilirler bu nedenle, insanlığın bir plana göre işleyen yasalara bağlı tarihi yazılabilir.

Açıklama:

Kant’a göre tarih insan eylemleri alanıdır ve bu eylemler insanın amaçlı eylemleridir. Tarihe genel bir doğa planına göre gelişen bir süreçmiş gibi bakılması gerektiğini belirtir. Eğer tarihe böyle bakılmazsa tarih kör rastlantının egemen olduğu bir süreç olarak görünecektir. Kant’a göre tarihte böyle genel bir yasa ya da bir doğa planı olduğu elbette bilimsel yöntemle kanıtlanamaz ama tarihe sanki böyle bir doğa planına göre ilerliyormuş gibi bakmak gerekir. Yne Kant’a göre insanlar amaçlarını ne sadece doğal içgüdüyle ne de yalnızca akla dayanan bir plana göre belirlediklerinden, insanlığın bir plana göre işleyen yasalara bağlı tarihini yazmak olanaksız gibi görünür.

Doğru Cevap: E

Soru 8

"Tarih dünyasını doğa dünyasının içinde kendine yer açan doğadan farklı ama yasaları olan bir alan" olarak adlandıran düşünür kimdir?

Hegel

David Hume

Johann Gottfried Herder

Immanuel Kant

Voltaire

Açıklama:

Herder’e göre tarihin yasaları da aslında doğanın yasalarıdır. Tarih dünyası doğa dünyasının içinde kendine yer açan doğadan farklı ama yasaları olan bir alandır. Bu yasalar tarihin doğal yasaları olmak bakımından doğanın daha üst derecedeki yasalarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Herder'in tarih anlayışına ilişkin görüşlerinden biri değildir?

Tarih içiçe geçmiş aşamaların bir oluşudur.

Doğa ile tarih bir birinden ayrılmaz içten bir bağla birbirine bağlıdır.

Tarihte bulunması gereken bazı “hümanite yapıları” vardır.

Tarihin yasaları gerçekte daha yüksek dereceden doğa yasalarıdır.

Tarih rastlantılar üzerinde şekillenen bir olgudur.

Açıklama:

Herder’e göre tarih içiçe geçmiş aşamaların bir oluşudur. Tarihin yasaları da aslında doğanın yasalarıdır. Tarih dünyası doğa dünyasının içinde kendine yer açan doğadan farklı ama yasaları olan bir alandır. Bu yasalar tarihin doğal yasaları olmak bakımından doğanın daha üst derecedeki yasalarıdır. Bir anlamda tarihsel varlık alanı doğal varlık alanının üstünde yükselir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Felsefe tarihinde Aydınlanma olarak adlandırılan dönem aşağıda yüzyıllardan hangisine karşılık gelir?

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

Açıklama:

Felsefe tarihinde Aydınlanma olarak adlandırılan dönem 18. yüzyıla karşılık gelir. 18. yüzyıl felsefesine bu nedenle Aydınlanma felsefesi de denir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma Dönemi’nde bilimi, bilgiyi ortaya çıkarabilecek tek bilme yetisi olarak ele alınan ve yüceltilen dayanak noktasıdır?

Akıl

Tanrı

Politika

Kilise

Felsefe

Açıklama:

Aydınlanma felsefesi genel olarak insanın bilme yetilerinin eleştirisini yaparken insan aklının neleri bilip neleri bilemeyeceği üzerine odaklanarak aklın hem bir eleştirisini yapmış hem de aklın ancak bilebileceği konular üzerinde bilgi ortaya konabileceğini ileri sürerek aklı, doğru kullanımında bilimi, bilgiyi ortaya çıkarabilecek tek bilme yetisi olarak ele almış ve yüceltmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“İnsan yaşamı ile düşüncesinin her yanını laikleştirme çabası anlaşılır” ifadesi tarih felsefesinde hangi dönem için kullanılmaktadır?

Postmodern dönem

Aydınlanma dönemi

Feminist dönem

Sokrates dönemi

Skolastik dönem

Açıklama:

Rönesans’ta ortaya çıkan hümanist düşünce Aydınlanma döneminde toplumlar için de gitgide belirleyici olmuş ve Ortaçağın evrensel tanrı devleti anlayışının yerini ulus devlet düşüncesi alarak siyaset kurumlarının ve bilimin üzerindeki dinsel iktidar ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla Aydınlanma’dan “insan yaşamı ile düşüncesinin her yanını laikleştirme çabası anlaşılır.” Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Fransa’da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi olan ve aynı zamanda “Tarih Felsefesi” adının da bulucusudur?

Michel Foucault

Descartes

Voltairé

E. Durkheim

Kant

Açıklama:

Fransa’da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi olan Voltairé aynı zamanda “Tarih Felsefesi” adının da bulucusudur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

“İlerlemenin sınırları ilerlemenin kendisidir” ifadesi ile Aydınlanma Döneminin önemli kavramlarından biri olan ilerlemenin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

İlerlemenin durağanlığı

İlerlemenin sınırsızlığı

İlerlemenin imkansızlığı

İlerlemenin hızlılığı

İlerlemenin nesnelliği

Açıklama:

Condorcet’ye göre insan mükemmelleşebilen bir varlıktır ve insan soyu sürekli olarak ilerlemektedir. “İlerlemenin sınırları ilerlemenin kendisidir” diyen Condorcet insanın ilerlemesinin sınırsızlığını vurgulamaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

“Aklını kendi kullanma cesaretini göster” cümlesi Aydınlanma Dönemi filozoflarından hangisine aittir?

Voltairé

Jean-Jacques Rousseau

Montesquıeu

Kant

John Locke

Açıklama:

18. yüzyıl Aydınlanma filozofu olan Immanuel Kant’a göre “Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır”. Kant burada insanın kendi aklını yanlış kullanması sonucu bir ergin olmama durumu içine düştüğünü, ama yine aklını kullanarak bu ergin olmayış durumundan kurtulacağını kastetmekdir. Bu yüzden de Kant “aklını kendi kullanma cesaretini göster” der. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Herder’e göre insanı diğer canlılardan yapıca ayıran en önemli şey aşağıdakilerden hangisidir?

Dik yürümesi

Konuşması

Organize olabilmesi

Akıl sahibi olması

Kültür sahibi olması

Açıklama:

Herder’e göre insanı diğer canlılardan yapıca ayıran en önemli şey insanın dik yürümesidir. Bu sayede insanın aklı gelişmiş, aklının gelişmesiyle de insan dili kullanmaya başlamış ve böylece de sanat ve bilim geliştirmiş, kültür dünyasını oluşturmuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Herder’e göre Hümanite aşağıdakilerden hangisinin yardımıyla düzenlenebilir?

Aydınlanma

Dilin kullanımı

Politika

Eğitim

Felsefe

Açıklama:

Herder’e göre Hümanite eğitim yardımıyla düzenlenebilir. Bu düzenlemeler de insanın yaşamına yön verirler. Dolayısıyla insan, yaşamına kendisi için kurup tasarladığı ve var kıldığı bu anlam dünyasının içinde yine kendisi yön verir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Tarih, Bacon tarafından ileri sürülen insana ait hangi yeti üzerine dayandırılmaktadır?

Akıl

Hayalgücü

Anımsama

Problem çözme

Analiz etme

Açıklama:

Daha Rönesans’ta Machiavelli (1469-1527) tarafından tarih yazımına geçmişte olmuş olayların gerçek nedenlerini keşfetme görevi verilmiş, Francis Bacon da insanın sahip olduğu üç yeti olan akıl, hayalgücü ve anımsama içinde tarihin anımsama üzerine dayandığını belirtmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Fransız Devrimi sırasında yazılan İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıt aşağıdakilerden hangisine aittir?

Condorcet

Turgot

Voltairé

Jean-Jacques Rousseau

Montesquieu

Açıklama:

Condorcet Fransız Devrimi sırasında yazdığı İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıtında “tiranlarla kölelerin, rahiplerle alıkların ortadan kalkacağı ve insanların yaşam ve özgürlük tadıyla, mutluluk arayışıyla ussal bir biçimde davranacağı ütopyalı bir gelecek umar” Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Felsefe tarihinde Aydınlanma olarak adlandırılan dönem kaçıncı yüzyıla karşılık gelir?

16. yüzyıl

17.yüzyıl

18.yüzyıl

19.yüzyıl

20.yüzyıl

Açıklama:

Felsefe tarihinde Aydınlanma olarak adlandırılan dönem 18. yüzyıla karşılık gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Rönesans’ta ……….. (1469-1527) tarafından tarih yazımına geçmişte olmuş olayların gerçek nedenlerini keşfetme görevi verilmiş.
Yukarıda boş bırakılan yerde aşağıdaki hangi düşünürden bahsedilmektedir?

Machiavelli

Gibbon

Condorcet

Francis Bacon

Voltairé

Açıklama:

Rönesans’ta Machiavelli (1469-1527) tarafından tarih yazımına geçmişte olmuş olayların gerçek nedenlerini keşfetme görevi verilmiş.

Doğru Cevap: A

Soru 22

“Fransız Devrimi sırasında yazdığı İnsan “Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı” adlı yapıtında “tiranlarla kölelerin, rahiplerle alıkların ortadan kalkacağı ve insanların yaşam ve özgürlük tadıyla, mutluluk arayışıyla ussal bir biçimde davranacağı ütopyalı bir gelecek umar”.”
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdaki hangi yazara aittir?

Machiavelli

Condorcet

Gibbon

Francis Bacon

Voltairé

Açıklama:

Condorcet Fransız Devrimi sırasında yazdığı İnsan Tininin İlerlemeleri
Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıtında “tiranlarla kölelerin, rahiplerle alıkların ortadan kalkacağı ve insanların yaşam ve özgürlük tadıyla, mutluluk arayışıyla ussal bir biçimde davranacağı ütopyalı bir gelecek umar”

Doğru Cevap: B

Soru 23

Fransa’da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi olan aynı zamanda “Tarih Felsefesi” adının da bulucusu olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Machiavelli

Condorcet

Gibbon

Francis Bacon

Voltairé

Açıklama:

Fransa’da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi olan Voltairé aynı zamanda
“Tarih Felsefesi” adının da bulucusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıda Condorcet hakkında verilenlerden hangisi yanlıştır?

İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıtında Condorcet uygarlık tarihini on döneme ayırır.

Condorcet uygarlık tarihinin onuncu dönemi de gelecektedir, henüz yaşanmamıştır.

Tarih taslağında tarih dönemleri büyük siyasi değişikler tarafından değil, bilgideki önemli ilerlemeler tarafından belirlenmektedir.

Condorcet’ye göre uygarlık tarihi üzerine yapılacak çalışmanın dört yararı vardır: Biri, insanı ilerleme olgusunu kurmaya yönlendirir; diğeri de ilerlemenin gelecekteki yönünün belirlenebilmesini sağlar.

Condorcet’ye göre “uygarlığın tarihi Aydınlanmanın tarihidir”

Açıklama:

İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıtında Condorcet uygarlık tarihini on döneme ayırır ve onuncu dönem de gelecektedir, henüz yaşanmamıştır.
Bu tarih taslağında tarih dönemleri büyük siyasi değişikler tarafından değil, bilgideki önemli ilerlemeler tarafından belirlenmektedir; buna göre bilginin ilerlemesi tasarımı toplumun ilerlemesi tasarımının da temelidir ve Condorcet’ye göre “uygarlığın tarihi Aydınlanmanın tarihidir” (Bury 1987: 209). Condorcet’ye göre uygarlık tarihi üzerine yapılacak çalışmanın iki yararı vardır: Biri, insanı ilerleme olgusunu kurmaya yönlendirir; diğeri de ilerlemenin gelecekteki yönünün belirlenebilmesini sağlar. Başka bir deyişle gelecekteki olguları önceden görmeyi olanaklı kılar.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Johann Gottfried Herder aşağıdaki hangi adlı yapıtında tarihe ve tarih bilgisine vurgu yaparak 19. yüzyılın tarih felsefelerini büyük ölçüde etkilemiştir?

Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı

İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler

Essay on the Manners and Mind of Nations

Dünya Yurttaşlığı Bakımından Genel Bir Tarih Düşüncesi

Yargı Gücünün Eleştirisi

Açıklama:

Johann Gottfried Herder “İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler” adlı yapıtında tarihe ve tarih bilgisine vurgu yaparak 19. yüzyılın tarih felsefelerini büyük ölçüde etkilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıda Rousseau’un düşünceleri hakkında verilenlerden hangisi yanlıştır?

Rousseau ise doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların gerçekten özgür ve eşit olduğunu ileri sürerek Aydınlanmanın kültür anlayışını eleştirmiştir.

Rousseau’ya göre aklın tarihteki ilerleyişini “bir geleceğin tarihi gibi sorulabilir ”

Rousseau göre insanlığın mutlu olacağı bir altın çağı varsa bu çağ gelecekte değil, geçmişte aranmalıdır.

Zaman geçmişte “çok uzaklarda” kalmıştır ve “insanın mutsuz geleceğini tehdit eden nedenlerin şimdiki koşulları” yüzünden insan geçmişe bile dönmek isteyebilir.

Rousseau’ya göre, tarihin gidişinde bir yükselme değil, bir gerileme, bir alçalma görülebilir.

Açıklama:

Rousseau ise doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların gerçekten özgür ve eşit olduğunu ileri sürerek Aydınlanmanın kültür anlayışını eleştirmiştir. Ona göre insanlığın mutlu olacağı bir altın çağı varsa bu çağ gelecekte değil, geçmişte aranmalıdır. Bu zaman geçmişte “çok uzaklarda” kalmıştır ve “insanın mutsuz geleceğini tehdit eden nedenlerin şimdiki koşulları” yüzünden insan geçmişe bile dönmek isteyebilir (Rousseau 1999: 25). Böylece Rousseau’ya göre, tarihin gidişinde bir yükselme değil, bir gerileme, bir alçalma görülebilir. Rousseau’ya göre aklın tarihteki ilerleyişi “bir hastalığın tarihi gibi okunabilir”

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıda Johann Gottfried Herder hakkında verilenlerden hangisi yanlıştır?

İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler adlı yapıtında tarihe ve tarih bilgisine vurgu yaparak 19. yüzyılın tarih felsefelerini büyük ölçüde etkilemiştir.

19.yüzyılda yapılacağı gibi, Herder’in keskin bir doğa gerçekliği ve tarih gerçekliği ayırımı olamasa da Tarih gerçekliğini ele alarak ve uygarlığa, insanlığa hümanite kavramı çerçevesinde bakarak kendisinden sonra gelen 19. yüzyılın büyük tarih düşünürlerine öncülük etmiştir.

Herder, Kant gibi doğa dünyası ile tarih dünyasını birbirinden ayırır.

Etkilediği düşünürler arasında Hegel gibi tarih metafiziği yapan düşünürlerden başka tarih bilimine önem veren Alman Tarih Okulu’nun temsilcileri de vardır.

Herder, Kant gibi tarihe dışarıdan bir ölçüt getirmez, bunun yerine doğrudan tarihin kendisine bakar.

Açıklama:

Johann Gottfried Herder İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler adlı yapıtında tarihe ve tarih bilgisine vurgu yaparak 19. yüzyılın tarih felsefelerini büyük ölçüde etkilemiştir.
19.yüzyılda yapılacağı gibi, Herder’in keskin bir doğa gerçekliği ve tarih gerçekliği ayırımı olamasa da Tarih gerçekliğini ele alarak ve uygarlığa, insanlığa hümanite kavramı çerçevesinde bakarak kendisinden sonra gelen 19. yüzyılın büyük tarih düşünürlerine öncülük etmiştir.
Etkilediği düşünürler arasında Hegel gibi tarih metafiziği yapan düşünürlerden başka tarih bilimine önem veren Alman Tarih Okulu’nun temsilcileri de vardır.
Herder, Kant gibi tarihe dışarıdan bir ölçüt getirmez, bunun yerine doğrudan tarihin kendisine bakar.
Herder, Kant gibi doğa dünyası ile tarih dünyasını birbirinden ayırmaz, tersine bu iki dünyayı bir arada bir bütün olarak görür; öyle ki doğa ile tarih içten bir bağla birbirine bağlı olduklarından tarihin yasaları aslında daha yüksek dereceden doğa yasalarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Herder’e göre insanı diğer canlılardan yapıca ayıran en önemli şey aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanın dik yürümesidir.

Hayvanların dört ayaklı olmasıdır.

İnsanın el ve ayakları olmasıdır.

İnsanının düşünebilmesidir.

İnsanların duyguları olmasıdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

“Bir gün başka bir günü öğretir, bir çağ başka bir çağı kurar.” Sözü kim tarafından söylenmiştir?

Machiavelli

Condorcet

Gibbon

Herder

Voltairé

Açıklama:

Herder “Bir gün başka bir günü öğretir, bir çağ başka bir çağı kurar” der.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aklı; doğru kullanıldığında bilimi, bilgiyi ortaya çıkarabilecek tek bilme yetisi olarak ele alan ve yücelten anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

İlerleme İdeası

Aydınlanma Felsefesi

Hümanist Düşünce

Batı Felsefesi

Analitik Felsefe

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aydınlanma döneminin kılgıcı bir deneycilik şeklinde ortaya çıktığı Avrupa ülkesi hangisidir?

Almanya

Fransa

İngiltere

İtalya

İspanya

Açıklama:

Aydınlanma dönemi Avrupa’nın her yerinde aynı karakteri taşımamıştır. İngiltere’de kılgıcı bir deneycilik, Almanya’da eleştirel akılcılık Fransa’da ise radikal bir bilimcilik ve akılcılığa dayalı bir din eleştirisi olarak ortaya çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aydınlanma döneminin eleştirel akılcılık şeklinde ortaya çıktığı Avrupa ülkesi hangisidir?

Almanya

Fransa

İngiltere

İtalya

İspanya

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 33

Fransız Devrimi’nin geleneksel alışkanlıklardan değil, “insan aklının kullanılması ve doğa yasasından çıkan yalın temel kurallar konulması olduğu inancı”ndan esinlendiğini ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Herder

Voltairé

Turgot

Tocqueville

Açıklama:

Tocqueville, Fransız Devrimi’nin geleneksel alışkanlıklardan değil, “insan aklının kullanılması ve doğa yasasından çıkan yalın temel kurallar konulması olduğu inancı”ndan esinlendiğini ileri sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Tarih yazımına geçmişte olmuş olayların gerçek nedenlerini keşfetme görevi veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Herder

Voltairé

Machiavelli

Tocqueville

Açıklama:

Daha Rönesans’ta Machiavelli (1469-1527) tarafından tarih yazımına geçmişte olmuş olayların gerçek nedenlerini keşfetme görevi verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İnsanın sahip olduğu üç yeti olan akıl, hayal gücü ve anımsama içinde tarihin anımsama üzerine dayandığını belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Herder

Bacon

Machiavelli

Tocqueville

Açıklama:

Francis Bacon insanın sahip olduğu üç yeti olan akıl, hayal gücü ve anımsama içinde tarihin anımsama üzerine dayandığını belirtmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Tarihi tiranlık, kölelik ve dinsel bağnazlıktan kurtulmanın tarihi olarak ele alarak insanlığın özgürlük ve mutluluk içeren bir geleceğe doğru ilerlemekte olduğuna inanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Gibbon

Turgot

Condorcet

Voltairé

Rousseau

Açıklama:

Fransız düşünür Condorcet tarihi tiranlık, kölelik ve dinsel bağnazlıktan kurtulmanın tarihi olarak ele alarak insanlığın özgürlük ve mutluluk içeren bir geleceğe doğru ilerlemekte olduğuna inanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Rousseau, Aydınlanmaya ilişkin aşağıdaki görüşlerden hangisini öne sürmez?

Doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanlar gerçekten özgür ve eşittir.

İnsanlığın mutlu olacağı bir altın çağı varsa bu çağ gelecekte değil, geçmişte aranmalıdır.

Tarihin gidişinde bir yükselme değil, bir gerileme, bir alçalma görülebilir.

Aklın ve bilimin gelişmesiyle insanlığın ilerlemesi arasında zorunlu bir ilişki yoktur

Asıl anlamında tarih ancak modern aklın doğuşuyla başlayan ve gitgide gelişen aklın tarihidir.

Açıklama:

Rousseau, doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların gerçekten özgür ve eşit olduğunu ileri sürerek Aydınlanmanın kültür anlayışını eleştirmiştir. Ona göre insanlığın mutlu olacağı bir altın çağı varsa bu çağ gelecekte değil, geçmişte aranmalıdır. Bu zaman geçmişte “çok uzaklarda” kalmıştır ve “insanın mutsuz geleceğini tehdit eden nedenlerin şimdiki koşulları” yüzünden insan geçmişe bile dönmek isteyebilir. Böylece Rousseau’ya göre, tarihin gidişinde bir yükselme değil, bir gerileme, bir alçalma görülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kant’ın tarih düşüncesini yansıtmaktadır?

İnsanda aklın kullanımına yönelik doğal yetenekler, bireysel olarak gelişir.

Tarihsel süreci bilmek, tanrının isteklerini bilmek anlamına gelmektedir.

Kant’a göre, insani ve toplumsal yaşamdaki erek, “doğal mutluluk” tur.

Kant, tarihsel sürece teorik akılla bakılması gerektiğini öne sürer.

Kant’a göre tarihe; bir doğa planına göre ilerliyormuş gibi bakmak gerekir.

Açıklama:

Kant’a göre tarih insan eylemleri alanıdır ve bu eylemler insanın amaçlı eylemleridir. Kant Dünya Yurttaşlığı Bakımından Genel Bir Tarih Düşüncesi adlı yazısında, tarihe genel bir doğa planına göre gelişen bir süreçmiş gibi bakılması gerektiğini belirtir. Eğer tarihe böyle bakılmazsa tarih kör rastlantının egemen olduğu bir süreç olarak görünecektir. Kant’a göre tarihte böyle genel bir yasa ya da bir doğa planı olduğu elbette bilimsel yöntemle kanıtlanamaz ama tarihe sanki böyle bir doğa planına göre ilerliyormuş gibi bakmak gerekir. Böyle bir bakış açısı insanlık idealinin gelişmesi açısından da son derece yararlıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, Herder’in görüşlerini yansıtmaz?

Herder’e göre tarihin içindeki hakikati yakalamak için çağları birbiriyle karşılaştırmak gerekir.

Hümanite, eğitim yardımıyla düzenlenebilir ve bu düzenlemeler insanın yaşamına yön verirler.

Tarihte yapılan savaşlar, imzalanan antlaşmalar, uluslar hukuku hep hümanite adına yapılmıştır.

Hümanite, insanlığın amacıdır ve temelini yine insan doğasında bulan bir amaçtır.

Tarihin içindeki doğal güçler Tarihin en yüksek amacı olan hümaniteye doğru aşama aşama gelişirler.

Açıklama:

Herder’e göre çağları birbiriyle karşılaştırarak tarihin içindeki hakikati yakalamak olanaksızdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Fransa'da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi ve "Tarih Felsefesi" adının bulucusu kimdir?

Voltairé

Condorcet

Gibbon

Machiavelli

Rousseau

Açıklama:

Fransa’da Aydınlanmanın en büyük temsilcisi olan Voltairé aynı zamanda “Tarih Felsefesi” adının da bulucusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Hangi düşünüre göre Aydınlanmanın altında yatan düşünce, birtakım zihinsel etkinlik biçimlerinin, zihnin olgunlaşmasıyla yok olacağı savıydı?

Voltairé

Condorcet

Gibbon

Collingwood

Rousseau

Açıklama:

Collingwood’a göre Aydınlanmanın altında yatan düşünce, birtakım zihinsel etkinlik biçimlerinin, zihnin olgunlaşmasıyla yok olacağı savıydı

Doğru Cevap: D

Soru 42

Voltaire'e göre tarih felsefesinin araştırdığı şey nedir?

Tarihin işlevi

Tarihin yasaları

Tarihin bilimsel yönü

Tarihte düşünme havası

Tarih ve insan arasındaki ilişki

Açıklama:

Voltairé’e göre tarih felsefesi tarihin yasalarını araştıran disiplindir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

"Doğabiliminde olduğu gibi tarihte de tek tek olayları birbirine bağlayan yasalar aranmalıdır; doğa bilgini gibi tarihçi de olayların çokluğu ve akışı arkasında gizli bulunan yasayı bulmaya çalışmalıdır." hangi düşünürün sözüdür?

Herder

Condorcet

Voltairé

Kant

Rousseau

Açıklama:

Voltaire'in sözüdür. Bu yasalar da tarihte bulunduğu düşünülen tanrısal yasalar değil, deneysel yasalardır ve tarihte de olaylar açıklanırken son nedenler değil, deneysel nedenler kullanılmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Herder Tarih gerçekliğini ele alırken uygarlığa hangi kavram çerçevesinde bakmıştır?

Hümanite

Tarihin özü

Nedensellik

Liberalizm

Eşitlik

Açıklama:

Herder tarihe hümanite kavramı bağlamında bakar. Ona göre tarihin her evresinde görülecek değişmez ilke “hümanite”dir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Doğa düzenini, parçaları bakımından ereğe uygunluk, ama bütün olarak erekten yoksunluk olarak kabul etmenin akla uygun olmayacağı düşüncesine sahip olan düşünür kimdir?

Herder

Hegel

Kant

Voltairé

Rousseau

Açıklama:

Kant “doğa düzenini, parçaları bakımından ereğe uygunluk, ama bütün olarak erekten yoksunluk olarak” kabul etmenin akla uygun olmayacağı düşüncesindedir . Aynı şekilde de tarihteki insan eylemlerini, yani tarihin oluşturucu öğelerini ereğe uygunluk olarak tasarlayıp tarihin bütününü erekten yoksunluk olarak tasarlamak da akla uygun olmayacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıda Herder'in düşünceleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Herder organik güçlerin organik ortamlarda aktarılmasını bir ilerleme olarak görür.

İnsanlığın ilerlemesi zamanın ilerlemesine ayrılamaz bir biçimde bağlıdır.

Herder’e göre Hümanite eğitim yardımıyla düzenlenemez.

Herder’e göre insanı diğer canlılardan yapıca ayıran en önemli şey insanın dik yürümesidir.

Herder’e göre tarih içiçe geçmiş aşamaların bir oluşudur.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 47

Kant'ın düşünce sistemine göre tarihi rastlantının kontrolündenden kurtaran yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Doğa bilimini tarih için bir model olarak görmek.

İnsanlığın amacını hümanite olarak kabul etmek.

İnsanlığın amacını tarihin dışındaki ölçütlerle anlamaya çalışmak.

Tarihsel süreci mekanik yaklaşımla anlamaya çalışmak.

Tarihe belirli bir plana göre işleyen bir süreç
olarak bakmak.

Açıklama:

Kant’a göre tarihte genel bir doğa planı ya da doğa yasasına bağlı bir işleyiş olup olmadığını ortaya çıkarmak zordur. Ama yine de tarihe sanki bir genel yasa ya da evrensel bir plana göre işliyormuş gibi bakmak gereklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıt hangi düşünür tarafından kaleme alınmıştır?

Voltairé

Rousseau

Comte

Kant

Condorcet

Açıklama:

İnsan Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı adlı yapıtında Condorcet uygarlık tarihini on döneme ayırır ve onuncu dönem de gelecektedir, henüz yaşanmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların gerçekten özgür ve eşit olduğunu ileri sürerek Aydınlanmanın kültür anlayışını eleştiren düşünür kimdir?

Condorcet

Hegel

Rousseau

Herder

Kant

Açıklama:

Rousseau doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların gerçekten özgür ve eşit olduğunu ileri sürerek Aydınlanmanın kültür anlayışını eleştirmiştir. Ona göre insanlığın mutlu olacağı bir altın çağı varsa bu çağ gelecekte değil, geçmişte aranmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl Avrupasındaki başat felsefe akımının özelliklerinden değidir?

Aydınlanma felsefesi olarak tanımlanır.

Bilgiye karşı inancı öne çıkarmak yerine, inanca karşı aklı öne çıkarır.

Aklı, bilimi ve bilgiyi ortaya çıkarabilecek tek bilme yetsi olarak değerlendirir.

Herşeyin belirleyicisi olarak Tanrı yerine insanı, aklı merkeze alır.

Her şeyin Tanrı tarafından belirlendiği görüşünü hakimdir.

Açıklama:

Aydınlanma döneminin akıl anlayışını ve ilerleme inancını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Herder’in düşüncesine göre olanaksızdır?

Tarihin içindeki dönemler kendilerini kendi doğaları nedeniyle birbirlerine bağlarken onların yanında insanlık da farklı aşamalarla birbirine bağlanır

Çağların birbiriyle karşılaştırılmasıyla tarihin içindeki gerçekler yakalanabilir

Zaman ve insanlığın ilerlemesi ayrılamayacak biçimde birbirine bağlı olan iki olgudur

Geçmişte yaşanmış bir olay yaşanmamış sayılamaz

İnsanlığın keşfedip geliştirdiği sanatları daha iyi kullanmayı öğrenmesi ve bu sürecin sürekli devam edeceği düşüncesi

Açıklama:

Herder’in “hümanite” kavramı eksenine oturttuğu tarih felsefesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Herder’in ilerleme anlayışı içinde yer bulmaz?

Organik güçlerin organik ortamlarda aktarılması

Güçlerin belirli bir örgütlenme içinde daha yüksek bir olguya doğru ilerlemesi

Hümaniteye erişme amacı kabul edildiğinde insanlığın da hümaniteye doğru ilerlediği düşüncesi

İnsanın yeteneklerinin gelişmesi

İnsan doğa ilişkisinin tarihin ilerlemesindeki rolü

Açıklama:

Herder’in “hümanite” kavramı eksenine oturttuğu tarih felsefesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Herder ve tarih felsefesinin merkezine yerleştirdiği hümanite kavramı hangi 19. yüzyıl düşünürün felsefesini derinden etkilemiştir?

Marx

Hegel

Fichte

Schopenhauer

Comte

Açıklama:

Herder’in “hümanite” kavramı eksenine oturttuğu tarih felsefesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Kant’ın tarihe bakış felsefesine göre doğanın en üstün amacı nedir?

Dünya yurttaşlığı düzeni

İnsan türünün gelişimini sınırlamak

İnsan toplulukları arasında ayrımlar yaratmak

Tarihin ilerlemesi

Tarihte yönetici bir ilke bulmak

Açıklama:

Kant’ın evrensel tarih ve ilerleme düşüncesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Kant’ın tarih felsefesi aşağıdaki görüşlerden hangisi üzerine temellenir?

Tarih iç içe geçmiş aşamalardan oluşan tekrarlı bir yapıdadır.

Tarih, bireylerin tek tek tarihlerinin, gelişimlerinin toplamı yoluyla kavranabilir.

Tarihe, insanlığın gelişimini sağlama amacı güden bir doğa planının işlediği bir süreç gibi bakılması gerekir.

Tarih, önceden belirlenmiş bir planın bileşenlerinin insan tarafından tümüyle bilinçli bir şekilde gerçekleştirmesi sonucu oluşur.

Tarih, öngörülemez, düzensiz ve birbiriyle ilişkisiz olayların oluşturduğu, kavranamaz bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Açıklama:

Kant’ın evrensel tarih ve ilerleme düşüncesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma döneminde oluşan tarih anlayışına uygun değildir?

Tarihe aklın gelişiminin bir görünüşü olma görevi yüklenmiş olması

Tarihin ilerleyen bir süreç olarak tasarlanmış olması

Tarih anlayışında aklın yerine inancın öne çıkmış olması

Dönemin tarih anlayışının insanı belirleyici olarak seçmiş olması

İnsan eylemleri ile temellenmiş tarihsel varlık alanının da insan ürünü olması

Açıklama:

Aydınlanma döneminin akıl anlayışını ve ilerleme inancını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıda belirtilmiş aydınlanma dönemi filozofları ve ileri sürdükleri görüşler içinde yanlış olanı bulunuz.

Condorcet- Tarihi kölelik ve dinsel bağnazlıktan kurtulmanın tarihi olarak ele alır.

Turgot- İnsanlığın gelişimini bireyin gelişimine benzetir.

Voltairé- Doğa biliminde olduğu gibi, tarihte de olayları birbirlerine bağlayan yasaların araştırılması gereğini savunur.

Rousseau-Doğa durumunda mülkiyet ve devlet olmadığından insanların özgür ve eşit oldukları fikrini öne sürer.

Gibbon-Tarihi, sonuncusu gelecekte yaşanacak on döneme ayırarak ele alır.

Açıklama:

Aydınlanma döneminin akıl anlayışını ve ilerleme inancını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Kant’a göre insan aklının gelişimi aşağıdakilerden hangisinde kendini gösterir?

Bireylerde

İnsan türünde

Tanrı fikrinde

Doğa düzeninde

Din olgusunda

Açıklama:

Kant’ın evrensel tarih ve ilerleme düşüncesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Kant felsefesini devam ettirmek isteyen ve Science of Knowledge adlı yapıtın sahibi filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Fichte

Schelling

Herder

Hegel

Nietzsche

Açıklama:

Fichte, Kant felsefesini devam ettirmek istemiştir. Bu bağlamda Science of Knowledge adlı yapıtında felsefenin kendisini apaçık bir bilim hâline zorunlu olarak yükselteceği bir yol keşfetmek zorunda olduğunu söyler. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealizmi olarak bilinen düşünürler arasında yer alır?

B. Russell

Weber

Thomas Aquinas

Ludwig Wittgenstein

Schelling

Açıklama:

Alman İdealizmi’nin bir başka önemli düşünürü olan Schelling “Kant ile Fichte’nin tasarımlarına daha dizgeli bir gelişme getirmiş” ve iki ilke ortaya koymuştur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıda Fichte’nin tarih tasarımı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bilimler tek bir ilkeye dayalı bir sistem hâlinde kurulmalıdır

‘Akıl’dan kesin bir temel üzerine kurulacak olan bir sistemliliği anlamaktadır

Tarih a priori olarak kurulmalıdır

Bilim sistemi içinde her kavramın ikili (tez ve antitez) mantıksal yapısı vardır

Tarihin dönemleri birbirinden zorunlu olarak çıkmaktadır

Açıklama:

Fichte’ye göre bir bilim sisteminde kavramın üçlü mantıksal yapısı kendisini gösterir. Bu üçlü mantıksal yapı tez-antitez-sentez üçlüsüdür. Alman İdealizmi’nin mantıktan anladığı, kavramlar arası ilişkileri ele alan diyalektik mantıktır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Fichte’nin önderlik görevini yüklediği ve insan neslinin ilerleyişini ve bu ilerleyişin sürekliliğini sağladığını düşündüğü grup aşağıdakilerden hangisidir?

Peygamberler

Din görevlileri

Bilim insanları

Politikacılar

İşçi sınıfı

Açıklama:

“Fichte önderlik görevini bilim adamlarına yükler” (Koselleck 2007: 87). Fichte’ye göre bilim adamlarının sorumluluğu insan neslinin ilerleyişini ve bu ilerleyişin sürekliliğini sağlamaktır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Schelling bilinebilir olanı ikiye ayırır. Buna göre nesne olarak kavranabilen doğa iken hem nesne hem özne olarak kavranılabilen “………” Tırnak içindeki alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İnanç

Tarih

Bilim

Akıl

Etik

Açıklama:

Schelling bilinebilir olanı Doğa ve Tarih olarak ikiye ayırır. Her iki alan da Mutlak olan varlığın birbirine karşıt iki ayrı görünümüdür (Schelling 2006c: 143). Doğa düzenli ve yasalı bağıntılar içerdiğinden dolayı bilinebilir olan bir alanken yani yalnızca nesne olarak kavranırken tarih hem bilinebilir olan hem de kendi kendisi üzerine düşünen zihinlerin eylemlerinden oluşan bir alandır, dolayısıyla da hem nesne hem de özne olarak kavranabilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Schelling’e göre bir şeyin tarihinin olması için o şeyin taşıması gereken özellikler arasında yer almaz?

O şeyin tekrarlamaması

Döngüsellik içinde devinmemesi

İlerlemesi gerekir

Mekanizmin olmaması gerekir

Tekil olması

Açıklama:

Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; aynı şekilde tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur. Bir şeyin tarihinin olması için o şeyin tekrarlamaması, döngüsellik içinde devinmemesi, ilerlemesi gerekir. Bu yüzden de doğa olaylarının tarihi olmaz. Schelling’e göre oluşan her şey oluştuğu için tarihin nesnesi olamaz. Tekil olamaz

Doğru Cevap: E

Soru 7

Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe anlamına gelmekte iken, Schelling’de karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe aşağıdakilerden hangisidir?

Transcendental

Hermeneutik

Dogmatizm

Fenomenoloji

Utilitarizm

Açıklama:

Transcendental felsefe Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe anlamına geliyordu. Schelling’de ise karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Schelling’in “egemen şeyin” yazgı olarak kör bir güç olarak ortaya çıktığı ve insanlığın en yüce yaratılarını yok ettiği dönemdir dediği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Karanlık

Trajik

Belirsiz

Dogmatik

Mutlak

Açıklama:

Schelling’e göre Mutlak olanın açığa vurumunun üç dönemi olduğu için tarihin de üç dönemi olmalıdır. Buna göre tarihin ilk dönemi “egemen şeyin” yazgı olarak kör bir güç olarak ortaya çıktığı ve insanlığın en yüce yaratılarını yok ettiği dönemdir. Schelling bu dönemi “trajik” olarak da adlandırır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Büyük Roma Cumhuriyeti’nin yayılmasıyla başlayan ve keyfiliği bir doğa planına hizmet etmeye zorlayarak tarihte mekanik bir yasallığa neden olan bir doğa yasasına dönüştüğü dönem Schelling’e göre tarihin kaçıncı dönemdir?

Birinci

İkinci

Üçüncü

Dördüncü

Beşinci

Açıklama:

İlk döneme egemen olan “karanlık yasa” bu dönemde keyfiliği bir doğa planına hizmet etmeye zorlayarak tarihte mekanik bir yasallığa neden olan bir doğa yasasına dönüşür. Büyük Roma Cumhuriyeti’nin yayılmasıyla başlayan dönem bu dönemdir. Bu dönemde doğa yasası tek tek halkları ve devletleri kendi isteklerinin tersine genel bir milletler birliği ve evrensel bir devlet oluşturması gereken bir doğa planına hizmet etmeye zorlar. “Roma İmparatorluğu’nun batışının ne trajik ne de ahlaki bir yönü vardır, aksine doğa yasalarına göre zorunludur ve aslında sadece, doğaya ödenmiş bir bedeldir” Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealizmi’nin temel savı olan akla dayalı süreçlerin temelinde yer alan kavramlar arasında sayılır?

Etik

Dogma

Pragmatik

Kuşku

Mutlak

Açıklama:

Genel olarak Alman İdealizmi’nin temel savı akla dayalı süreçlerin temelinde Mutlak, İde ya da Tin gibi bir kavramın olması gerektiğidir. Ancak bu yolla tarih nesnel olarak kavranabilir bir biçimde tasarımlanabilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisi tarihi ilerleme ve akıl kavramlarıyla ilişki içinde düşünen ve tarihsel oluşu açıklamak için metafizik sistemler kuran düşünürlerden biri olarak yer almaktadır?

Aristoteles

Schelling

Sokrates

Plato

Thales

Açıklama:

Alman İdealizmi olarak bilinen ve 19. yüzyılda ortaya çıkan düşünce sistemi akıl, ilerleme, gelişme gibi kimi kavramlara vurgu yaparak bu kavramları, tarihsel oluşu açıklamak için kullanır. Böylece Alman İdealizmi düşünürleri olarak Fichte, Schelling ve Hegel, tarihi ilerleme ve akıl kavramlarıyla ilişki içinde düşünmüşler ve tarihsel oluşu açıklamak için metafizik sistemler kurmuşlardır. B seçeneği dışında yer alan isimler Antik Çağ felsefesi temsilcileri arasında yer alan kişilerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Bilimlerin tek bir ilkeye dayalı bir sistem hâlinde kurulması gerektiğini, bu sisteme göre bütün bilginin tek bir ilkeden türetildiğini ve bütün gerçekliğin de tek bir ilkeye indirgenebileceğini vurgulayan isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Fichte

Kant

Herder

Hegel

Schelling

Açıklama:

Fichte’nin akıl tasarımına göre bilimler tek bir ilkeye dayalı bir sistem hâlinde kurulmalıdır. Bu akıl anlayışına göre bütün bilgi tek bir ilkeden türetilir ve bütün gerçeklik de tek bir ilkeye indirgenebilir. Bu akıl anlayışı Fichte’nin tarih tasarımını da belirler. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Fichte'ye göre bir önermeler sisteminin bilim olabilmesi aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisinin olması gerekmektedir?

Olasılık

Öngörü

Kesinlik

Tez

Soru

Açıklama:

Bir önermeler sisteminin bilim olabilmesi için kesin (certain) olması gereken ve diğer bütün önermelere de kesinliklerini veren en az bir önerme olmalıdır öyle ki “ilk önerme kesin olabildiği ölçüde ikinci de kesin olacaktır, ikinci önerme kesin olabildiği ölçüde üçüncü önerme de kesin olacaktır ve bu böyle devam edecektir”

Doğru Cevap: C

Soru 14

Fichte’ye göre bir bilim sisteminde kavramın üçlü mantıksal yapısı kendisini gösterir. Bu üçlü mantıksal yapı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmektedir?

Soru-Cevap

Önerme-Bulgulama

Tez-Doğrulama

Tez-Antitez-Sentez

Önerme-Bulgulama-Sunu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Her çağ tek bir tasarımın ya da kavramın cisimleşmesi” düşüncesi aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisine aittir?

Hegel

Collingwood

Aristoteles

Fichte

Schelling

Açıklama:

Fichte’ye göre zamanın her tikel devrine tikel bir çağın ideası karşılık gelir. Her çağ “tek bir tasarımın ya da kavramın cisimleşmesi”dir. Bu nedenle de bir çağın doğru bir şekilde betimlenebilmesi için o çağı temsil eden "a priorinin" anlaşılmış olması gereklidir. Bu bağlamda doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Bireyden ziyade türün ilerleyen yaşamından söz eden, "dünyadaki insani yaşam ile dünyasal zamanın kendisi, tek bir zamanın ve tek bir sorunsuz yaşamın zorunlu devirleridir" cümlesi aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

Hegel

Herder

Kant

Fichte

Schelling

Açıklama:

Fichte’ye göre “dünyadaki insani yaşam ile dünyasal zamanın kendisi, TEK BİR ZAMANIN VE TEK BİR SONSUZ YAŞAMIN ZORUNLU DEVİRLERİDİR” ve bütün dünyasal yaşam bu sonsuz yaşamın temel ideasından türetilebilir. Fichte yalnızca türün ilerleyen yaşamından söz etmektedir, bireyin değil. Böylelikle de bir tarih araştırması bir dünya planı ideası gerektirmektedir çünkü dünya üzerindeki insanlığın yaşam amacı bu dünya planıdır ve bu dünya yaşamında tüm insanlık tüm ilişkilerini “Akla uygun bir şekilde Özgürlük ile düzenleyebileceklerdir”. Bu doğrultuda doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi Fichte'nin felsefe bakışını tanımlamaktadır?

Felsefe birey ile ilgilenmemekte, ideal kavramın kendisini ele almaktadır.

Felsefenin odağında nesne yer almaktadır.

Felsefe, doğayı temel almakta insanı bu kavramın uzağında tutmaktadır.

Felsefe teknik ve bilimsel bilginin artmasına katkı sağlamaktadır.

Felsefe konu olarak mutlak gerçekliğe odaklanmaktadır.

Açıklama:

Fichte’ye göre felsefe tüm nesneleri genel olanın ışığı içinde kavrar, bu yüzden de birey olanla ilgilenmez, ideal kavramın kendisini ele alır. Bireysel çabalar tarihin ilerleyişini ne hızlandırabilir ne de yavaşlatabilir, yalnızca “dünyaların sonsuz Tin’inin mevcudiyeti bu ilerleyişe yardım edebilir”. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Karşıt olanların özdeş olduğu düşüncesi aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisine aittir?

Hegel

Fichte

Herder

Schelling

Kant

Açıklama:

Schelling’e göre karşıt olanlar özdeştir. A ile A-olmayan özdeştir. Schelling’in diyalektik mantığında Ben ve Ben-olmayanın özdeşliği söz konusudur. Bu bağlamda doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

“Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; aynı şekilde tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur” cümlesi aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisine aittir?

Schelling

Kant

Herder

Fichte

Hegel

Açıklama:

Schelling kendisini tekrarlayan şeyin tarihe ait olamayacağını ileri sürerek tarihi ilerleyen bir süreç olarak düşünür. Tarih ileri doğru yol alan bir şey olmalıdır ve “ilerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir”. Schelling’in ilerleme tasarımına göre mekanik devinimler de ilerleyen devinimler gibi ardı ardına gelseler de ilerleyen bir devinim değildirler çünkü mekanik devinimler bir döngü içinde olan devinimlerdir, hep tekrarlanırlar. “Mekanizmin
olduğu yerde tarih yoktur; aynı şekilde tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur”. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe, Schelling’de ise karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Tarih Felsefesi

Kant Felsefesi

Transcendental Felsefe

Doğa Felsefesi

Kuramsal Felsefe

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 21

İlerleme terimi özellikle 19.yüzyılda aşağıdakilerden hangisine doğru yaklaşma anlamında ele alınmıştır?

Ereğe

Yönteme

Varlığa

Kurala

Zamana

Açıklama:

İlerleme terimi özellikle 19.yüzyılda belirli bir hedefe, bir ereğe doğru yaklaşma anlamında ele alınmıştır. Bu anlamıyla ilerlemeden genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselme anlaşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Fitche'ye göre bir çağı betimleyecek olan filozofun bir çağın neyini bulmaya çalışması gerekir?

İdeasını

Sonunu

Kurallarını

Seyrini

Dönüşümünü

Açıklama:

Bir çağı betimleyecek olan filozof bir çağın ideasını bulmaya çalışır çünkü bir çağın fenomenlerinin her biri altlarında yatan ortak idea aracılığıyla birbirleriyle zorunlu bir bağlantı içinde ortaya konulmalıdır. Dolayısıyla Fichte’ye göre bir filozofun işi deneyimin tüm olanaklı fenomenlerini önceden varsaydığı ilkenin birliğinden türetmektir; filozofun “böylelikle de bilimsel söylemde ifadelendirilen yöntem olan, mutlak olarak a prioriyi izlediği açıktır”

Doğru Cevap: A

Soru 23

Fichte’ye göre tarihte aklın ereği aşağıdakilerden hangisidir?

Bağımsızlık

Kurtuluş

Özgürlük

İstikrar

Dönüşüm

Açıklama:

Fichte’ye göre tarihte aklın ereği insan türünün özgürlüğüdür. Bu özgürlük bireylerde değil, türde kendini gösterecektir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Schelling bilinebilir olanı hangi iki alan olarak tanımlar?

Doğa-mantık

Mantık-tarih

Doğa-tarih

Akıl-tarih

Akıl-mantık

Açıklama:

Schelling bilinebilir olanı Doğa ve Tarih olarak ikiye ayırır. Her iki alan da Mutlak olan varlığın birbirine karşıt iki ayrı görünümüdür. Doğa düzenli ve yasalı bağıntılar içerdiğinden dolayı bilinebilir olan bir alanken yani yalnızca nesne olarak kavranırken tarih hem bilinebilir olan hem de kendi kendisi üzerine düşünen zihinlerin eylemlerinden oluşan bir alandır, dolayısıyla da hem nesne hem de özne olarak kavranabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Schelling'e göre aşağıdakilerden hangisinin varlığından ötürü tarih salt yasalılık olarak görülemez?

Sıradanlık

Taraflılık

Zamansallık

Durağanlık

Keyfilik

Açıklama:

Schelling tarihi salt yasalılık olarak görmeyip keyfilik ve yasalılığın bir aradalığı olarak görür. Bu yüzden tarih salt teoriyle açıklanamaz. Tarihte hem bireyler vardır hem de ideal olan vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Schelling'de karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelir?

Deneyim felsefesi

Bilgi felsefesi

Tarih felsefesi

Transcendental felsefe

Bağlantı felsefesi

Açıklama:

Transcendental felsefe: Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe anlamına geliyordu. Schelling’de ise karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Schelling tarihi aşağıdaki ifadelerden hangisiyle betimlemiştir?

Mutlağın kendini var etmesi

Dünya tininin büyük aynası

Yasaların düzenli işleyişi

Muhteşem ereğe yolculuk

Aklın kendini kabul ettirmesi

Açıklama:

Schelling tarih için “dünya Tin’inin bu büyük aynası” ifadesini kullanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Schelling'e göre mutlak olanın kendini gerçekleştirmesi anlamına gelir?

İlerleme

Tarih

Tin

Dönüşüm

Bütünsellik

Açıklama:

Schelling'e göre, mutlak olan kavram tarihteki dinamik öğe olan ilerlemenin kendisi olduğundan ve bu kavramın kendisini gerçekleştirmesi ilerleme demek olduğundan, Mutlak olan da hem bilinebilir olan hem de bilen akıl demek olduğundan, ilerleme bilinebilir aklın ve bilen aklın kendisini tarihte görünür kılmasından başka bir şey değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Fichte her çağın bir a priorisi olduğu ile her çağın neyi olduğu kasteder?

İdeası

Zamanı

Yöntemi

Ereği

Kanıtı

Açıklama:

Fichte’nin her çağın a priorisi ile kastettiği her çağın bir ideası olduğu ve her çağın kendi ideası tarafından belirlendiğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Schelling'e göre tarihteki bütün eylemleri ne belirler?

Tanrı

İnsanlar

Mutlak akıl

Doğa

Egemenler

Açıklama:

Schelling’e göre tarihteki bütün eylemleri belirleyen ve bütün eylemlerde ortak olan kendi başına akıl mutlak olan aklın kendisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Tarihte olup bitmiş olayları betimleme
Tarihe yön vermiş büyük adamların eylemlerinin anlatımı
Tarihte genel yasalı açıklama yapılamayacağının vurgulanması
Tarihsel oluşu genel ilke ve idelerden hareketle açıklama
Tarih öncesinden tarihe nasıl geçildiği hakkında bilgi verme

Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri 19. Yüzyılda “tarih metafiziği” ile ne kastedildiğini ifade etmektedir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız IV

Yalnız V

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Tarihin tekil olanın anlatımı olduğu
II. İlerleme inancını akıl zemininde kurma
III. Tarihte ilerlemenin olmadığı
IV. İlerlemenin ussal olamayacağı
V. Tarihsel olanın mantıksal olanla uyuşmazlığı
Yukarıdakilerden hangisinde Alman İdealizminin temel düşüncesi doğru olarak ifade edilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

III ve IV

Yalnız V

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bireylerin özgürlüğü
İnsan türünün özgürlüğü
İdenin kendi ereği
Hümanite kavramı
Kavramın kendinde ereği

Yukarıdakilerden hangisi Fichte’ye göre tarihte aklın ereği olamaz?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

III ve IV

Yalnız V

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Mutlak olanın açılması
Genel ve tekil olanın özdeşliği
Özgürlük ve zorunluluğun birliği
Mutlak olanın kendisi
Geçmişin pragmatik anlatısı

Yukarıdakilerden hangisi Schelling’in tarih görüşüne göre tarih değildir?

I ve II

Yalnız II

II ve IV

Yalnız III

Yalnız V

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Diyalektik olarak gelişen bir süreç olarak

Ereksel olarak gelişen bir süreç olarak

Mekanik olarak gelişen bir süreç olarak

Rastlantısal olarak gelişen bir süreç olarak.

Zorunlu olarak ilerleyen bir süreç olarak.

Alman İdealizmi’nin tarihi nasıl tasarladığı yukarıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmemiştir?

Yalnız III

I ve II

Yalnız I

Yalnız IV

IV ve V

Açıklama:

Mekanik olarak gelişen bir süreç olarak
Konu özet videosu ilgili bağlantıdan izlenebilir.
https://www.youtube.com/watch?v=q2LgU8btNII

Doğru Cevap: A

Soru 36

Tarihi çağlarının keyfi olarak belirlenmesi.
Tarih çağlarının doğa yasalarınca belirlenmesi
Tarihin mekanik aşamalardan oluşması
İnsanlığın aklın amacına uygun olarak dönemlere ayrılması.
Çağların ayrımlaşmasının rastlatısal olup bir nedeni olmaması

Yukarıdakilerden hangisi Fithce'ye göre tarihin çağlara ayrılmasının nedeni olarak kabul edilir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

Yalnız IV

IV ve V

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Doğa dünyasının tarihsel gelişimi
Dünya yurttaşlığına ilişkin hukuksal düzen.
Devletlerin siyasi ilişkileri
Tarihin oluşumuna hizmet eden büyük kişilikler
Tek tek bireylerin tarihteki eylemleri

Tarhin gerçek nesnesi Schelling’e göre yukarıdakilerden hangisidir?

Yalnız I

Yalnız II

III ve IV

Yalnız IV

IV ve V

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Özgürlüğün kendisinde de bir zorunluluk varsa çözülebilir.
Özgürlüğü ortadan kaldırmakla çözülebilir.
İnsan eylemlerinde zorunluluğun olmadığını kabul etmekle çözülebilir.
Tarihte doğa yasalarına uygun eylemekle çözülebilir.
Özgürlük zorunlulukla uyuşmaz.

Schelling’e göre yukarıdakilerden hangisine uyarınca tarihte ortaya çıkan özgürlüğün zorunluluğu sorunu çözülebilir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Tarihteki eylemlerin rastlantısal olarak belirlendiği
Tarihin deneysel bir bilim olduğu
Her çağın kendi ideası tarafından belirlendiği
Tarihte mantıksal olanın etkili olmadığı
Tarihin gerçeklere dayalı olduğu

Fichte’nin her çağın a priori belirlenmesinden söz ederken ne kastettiği yukarıdakilerden hangisinde verilmemiştir?

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

IV ve V

I, II, IV ve V

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Fichte
Schelling
Kant
Hegel
Herder

Yukarıdaki düşünürlerden hangisi tarihin karşıtların özdeşliği ilkesine göre kurulu olarak ilerlediğini
savunmuştur?

Fichte ve Schelling

Schelling

Schelling ve Kant

Schelling ve Hegel

Schelling, Hegel ve Herre

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisinde 19. yüzyılda “ilerleme" kavramı ile neyin kastedildiği verilmiştir?

Tarihte olup bitmiş olayları betimleme

Genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselmenin anlaşılması

Tarihe yön vermiş büyük adamların eylemlerinin anlatımı

Tarih öncesinden tarihe nasıl geçildiği hakkında bilgi verme

Tarihte genel yasalı açıklama yapılamayacağının vurgulanması

Açıklama:

İlerleme terimi özellikle 19.yüzyılda belirli bir hedefe, bir ereğe doğru yaklaşma anlamında ele alınmıştır. Bu anlamıyla ilerlemeden genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselme anlaşılır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Alman İdealizmi’nde mutlak olan ile kastedilen düşünce aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey anlamına gelmesi

Gerçekliği akıldan türetmek ya da gerçekliği akla indirgemek çabası görülmesi

Tarihe yön vermiş büyük adamların eylemlerinin anlatımı

Tarihte genel yasalı açıklama yapılamayacağının vurgulanması

Bütün bilgi tek bir ilkeden türetilir ve bütün gerçeklik de tek bir ilkeye indirgenebilir olması

Açıklama:

Alman İdealizmi’nde mutlak olan ile kastedilen koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey anlamına gelir. Bu anlamda tarihte ortaya çıkan her şey mutlak olanın bir görünüşüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Alman İdealizmi’ne göre “kavramların devinimi” ne demektir?

Koşullardan bağımsız olarak kendi başına var olması

Gerçekliği akıldan türetmek ya da gerçekliği akla indirgemek çabası görülmesi

Her akıl kavramının başka bir akıl kavramından mantıksal türetilmesi

Bütün bilgi tek bir ilkeden türetilir ve bütün gerçeklik de tek bir ilkeye indirgenebilmesi

Tarihte genel yasalı açıklama yapılamayacağının vurgulanması

Açıklama:

Alman İdealizmi aklı mutlaklaştırarak değişmenin ve devinimin belirleyici ilkesi kılmıştır ama aklın kendisi de mantıksal bir devinim içindedir. Öyle ki her akıl kavramının başka bir akıl kavramından mantıksal türetilişi söz konusudur. Bu da kavramların devinimi demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Fichte’ye göre bilim sistemi içinde her kavramın üçlü mantıksal yapısından biridir?

Hipotez

İddia

Karşıt düşünce

Sentez

Özgürlük

Açıklama:

O hâlde Fichte ‘akıl’dan kesin bir temel üzerine kurulacak olan bir sistemliliği anlamaktadır öyle ki bu sistemlilik de türetilebilirlik demektir yani temel olan kesin hakikatten türetilebilirlik. Böylece bir olgunun akla uygun olması demek onun bilim sistemi içinde bir yerinin olması ve en temel hakikate geri götürülebilir olması ya da bu en temel hakikatten türetilebilir olması demektir. Bu bilim sistemi içinde her kavramın üçlü mantıksal yapısı vardır. Bu üçlü mantıksal yapı kendisini tez, antitez ve sentez olarak gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Fichte’ye göre tarihte aklın ereği aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerin özgürlüğü

İdenin kendi ereği

Hümanite kavramı

Kavramın kendi ereği

İnsan türünün özgürlüğü

Açıklama:

Fichte’ye göre tarihte aklın ereği insan türünün özgürlüğüdür. Bu özgürlük bireylerde değil, türde kendini gösterecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Fichte’ye göre tarih zorunlu ilerlemesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihe aklın kendisinden gelmesi

Tarih çağlarının doğa yasalarınca belirlenmesi

Tarihin mekanik aşamalardan oluşması

Çağların ayrımlaşmasının rastlantısal olup bir nedeni olmaması

Tarihi çağlarının keyfi olarak belirlenmesi

Açıklama:

Fichte’ye göre tarih zorunlu olarak ilerler, bu zorunluluk tarihe aklın kendisinden gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıda verilen alanlardan hangisi Schelling’e göre mutlak olan varlığın birbirine karşıt iki ayrı görünümüdür?

Özne - Nesne

Doğa - Tarih

Tarih - Olaylar

Doğa - Çevre

Mutlak - Düşünce

Açıklama:

Schelling bilinebilir olanı Doğa ve Tarih olarak ikiye ayırır. Her iki alan da Mutlak olan varlığın birbirine karşıt iki ayrı görünümüdür. Doğa düzenli ve yasalı bağıntılar içerdiğinden dolayı bilinebilir olan bir alanken yani yalnızca nesne olarak kavranırken tarih hem bilinebilir olan hem de kendi kendisi üzerine düşünen zihinlerin eylemlerinden oluşan bir alandır, dolayısıyla da hem nesne hem de özne olarak kavranabilir. Ayrıca Schelling’e göre plansız ve amaçsız bir olaylar zincirine tarih adı verilemez. Salt tarih kavramında keyfiliğin hizmet ettiği bir zorunluluk anlamı da içerilir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi Schelling’e göre doğru olarak verilmiştir?

Tarihi çağlarının keyfi olarak belirlenmesi

Tarihin mekanik aşamalardan oluşması

Tarih çağlarının doğa yasalarınca belirlenmesi

İnsanlığın aklın amacına uygun olarak dönemlere ayrılması

Mekanizmin olduğu yerde tarihin olmaması

Açıklama:

Schelling kendisini tekrarlayan şeyin tarihe ait olamayacağını ileri sürerek tarihi ilerleyen bir süreç olarak düşünür. Tarih ileri doğru yol alan bir şey olmalıdır ve “ilerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir” Schelling’in ilerleme tasarımına göre mekanik devinimler de ilerleyen devinimler gibi ardı ardına gelseler de ilerleyen bir devinim değildirler çünkü mekanik devinimler bir döngü içinde olan devinimlerdir, hep tekrarlanırlar. “Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; aynı şekilde tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur”

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Schelling’in karşıt olanların özdeşliği ilkesine dayanır?

Tarihin mekanik aşamalardan oluşması

Yalnızca bir tür özelliğine sahip varlıklar olması

Özgürlük ve zorunluluğun birliği düşüncesi

İlerlemeyen şey tarihin nesnesi olmaması

Mutlak olanın bir görünümü olduğu ilkesi

Açıklama:

Özgürlük ve zorunluluğun birliği düşüncesi, Schelling’in karşıt olanların özdeşliği ilkesine dayanır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi tarih insan eylemlerinin alanı olduğu için teorik akıl tarafından değil, pratik akıl tarafından ele alınabilir düşüncesini ortaya koymuştur?

Fichte

Schelling

Hegel

Kant

Herder

Açıklama:

Bundan anlaşılması gereken Schelling’in tarihi salt yasalılık olarak görmeyip keyfilik ve yasalılığın bir aradalığı olarak görmesidir. Bu yüzden tarih salt teoriyle açıklanamaz. Tarihte hem bireyler vardır hem de ideal olan vardır. Tarihin felsefesi demek tarihin bu transcendental yanını ortaya koymak demektir; doğa felsefesi kuramsal felsefe için neyse tarih felsefesi de pratik felsefe için odur. Burada da Kant’ın etkisi açıktır; Kant’a göre de tarih insan eylemlerinin alanı olduğu için teorik akıl tarafından değil, pratik akıl tarafından ele alınabilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdaki tanımlardan hangisi tarihin "metafizik açıklaması" ile kastedileni açıklamaktadır?

Tarihsel olgu ve değişmenin, tarihin her türlü deviniminin tek bir ilke ya da az sayıda ilke ile açıklanması

Genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselme

Koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey

Akıl kavramının başka bir akıl kavramından mantıksal türetilişi

Gerçekliği akıldan türetmek ya da gerçekliği akla indirgemek

Açıklama:

Tarihin “metafizik açıklaması” ile kastedilen, tarihsel olu
ve değişmenin, tarihin her türlü deviniminin tek bir ilke ya da az sayıda ilke ile açıklanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdaki tanımlardan hangisi "ilerleme" kavramını açıklamaktadır?

Tarihsel oglu ve değişmenin, tarihin her türlü deviniminin tek birlikte ya da az sayıda ilke ile açıklanması

Genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselme

Koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey

Gerçekliği akıldan türetmek ya da gerçekliği akla indirgemek

Akıl kavramının başka bir akıl kavramından mantıksal türetilişi

Açıklama:

İlerleme terimi özellikle 19.yüzyılda belirli bir hedefe, bir ereğe doğru yaklaşma anlamında ele alınmıştır. Bu anlamıyla ilerlemeden genel olana doğru ya da mutlak olana doğru yükselme anlaşılır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Alman idealizminin tarih tasarımı ve akıl anlayışı ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?

19.yüzyılda ortaya çıkan bir düşünce ve akıl sistemidir.

Amacı ilerlemeye duyulan inancı akıl temeline oturtmaktır.

Mutlak olmayan ve değişen ilkeleri temele almıştır.

Doğal ve tarihsel gerçekliği akla bağımlı kılmıştır.

Aklı mutlaklaştırarak değişmenin ve devinimin belirleyici ilkesi kılmıştır.

Açıklama:

Alman İdealizmi’nin bütün çabası ilerlemeye duyulan inancı akıl temeline oturtmak ve ilerlemenin ilkesini, yasasını ortaya koymaktır. Bu ilkelerin kendisi de mutlak olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Fichte'nin tarih tasarımı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Bilimler tek bir ilkeye dayalı bir sistem hâlinde kurulmalıdır.

Bütün bilgi tek bir ilkeden türetilir ve tek bir ilkeye indirgenebilir.

Önermeler sisteminin kesinliği temel önermenin kesinliğinden gelir.

Tarihsel dönemleri art ardalığı kavramların birbirlerinden diyalektik olarak türetilişine dayanır.

Tarih dönemleri birbirinden zorunlu olarak çıkmak zorunda değildir.

Açıklama:

Fichte’ye göre tarih a priori olarak kurulmalıdır, çünkü tarihin dönemleri birbirinden zorunlu olarak çıkmaktadır ve bu ardardalık ilişkisinin felsefi serimlemesi ancak a priori olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Fitchte'ye göre bilim adamlarının temel sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

İçinde bulunduğu çağın ideasını bulmaya çalışmak.

Kavramlar arasındaki ilişkileri diyalektik olarak ele almak.

Bütün önermelerin kendisinden türediği mutlak önermeyi bulmak.

Mutlak gerçekliği aramak ve bulmak.

İnsan neslinin ilerleyişini ve bu ilerleyişin sürekliliğini sağlamak.

Açıklama:

Fichte’ye göre bilim adamlarının sorumluluğu insan neslinin ilerleyişini ve bu ilerleyişin sürekliliğini sağlamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Fitchte'nin her çağın a priorisi ile kast ettiği aşağıdakilerden hangisidir?

Her çağ kendinden önceki çağ tarafından belirlenir.

Her çağın bir ideası vardır ve kendi ideası tarafından belirlenir.

Bütün önermeler tek bir kesin önermeden türemiştir.

Aklın ereği insan türünün özgürlüğüdür.

Tarih farklı çağlardan oluşmuş bir bütündür.

Açıklama:

Fichte’nin her çağın a priorisi ile kastettiği her çağın bir ideası olduğu ve her çağın kendi ideası tarafından belirlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Schelling'in transcendental felfese anlayışını tanımlamaktadır?

Deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe

Karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe

Erdemli ve erdemsiz olanın, mutlak olanın bir ifadesi olması

İnsan eylemlerinin teori ile önceden açıklanamaması

Tarihe yön verenin insan türü olması

Açıklama:

Transcendental felsefe Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe anlamına geliyordu. Schelling’de ise karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Schelling'e göre transcendental felsefenin çözülmemiş en büyük sorunu aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihte bütün eylemleri belirleyenin akıl olması

Mutlak olanın insan türünün eyleminde nesnel ve genel olması

Özgürlüğün zorunluluk, zorunluluk ise özgürlük olması

Tarihte herşeyin diyalektik olarak gelişmesi

Tarih sürecinin mutlak olanın ilerlemesi olması

Açıklama:

Schelling'e göre transcendental felsefenin en büyük çözülmemiş sorunu “Özgürlük zorunluluk, zorunluluk ise özgürlük olmalıdır”.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Schelling'in tarih tanımlamasını ifade etmektedir?

Mutlak olanın kendi bilincine doğru ilerlemesi

Aklın ve insan türünün ilerlemesi

İnsan türünün ve aklının özgürlüğü

Dönemlerin birbirlerinden diyalektik olarak türetilmesi

Aklın belli bir amaca doğru deviniyor olması

Açıklama:

Schelling’e göre tarih Mutlak olanın kendi bilincine doğru ilerlemesidir. İlerleme amaçsız değildir, belirli bir hedefe yönelik bir ilerlemedir ve bu hedef de Mutlak olanın kendi bilincidir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Schellin'in tarih tasarımı ile ilgili olarak aşağı verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?

Diyalektik mantığında Ben ve Ben olmayan özdeştir.

Bilinebilir olanı Doğa ve Tarih olarak ikiye ayırır.

Tarih mekanizm ile açıklanamaz.

Tarihi belirleyen mutlak olandır.

Mutlak olan şey hareketsiz ve değişmezdir.

Açıklama:

Mutlak olan kavram tarihteki dinamik öğe olan ilerlemenin kendisi olduğundan ve bu kavramın kendisini gerçekleştirmesi ilerleme demek olduğundan, Mutlak olan da hem bilinebilir olan hem de bilen akıl demek olduğundan, ilerleme bilinebilir aklın ve bilen aklın kendisini tarihte görünür kılmasından başka bir şey değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Alman idealizmi olarak adlandırılan düşünce sistemi hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

21. yüzyıl

Açıklama:

Alman İdealizmi olarak bilinen ve 19. yüzyılda ortaya çıkan düşünce sistemi akıl, ilerleme, gelişme gibi kimi kavramlara vurgu yaparak bu kavramları, tarihsel olu- şu açıklamak için kullanır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Alman İdealizmi olarak bilinen düşünürler büyük ölçüde kimin akıl ve ilerleme anlayışından etkilenerek bu anlayışı daha mutlakçı bir anlayışa doğru geliştirmişlerdir?

Kant

Weber

Fichte

Marx

Spinoza

Açıklama:

Alman İdealizmi olarak bilinen düşünürler büyük ölçüde Kant’ın akıl ve ilerleme anlayışından etkilenerek bu anlayışı daha mutlakçı bir anlayışa doğru geliştirmişlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

I. Alman İdealizmi’nin akıl tasarımında akıl mutlak bir sistem olarak ele alınır, öyle ki bu sistemde her bir kavram ve önerme bir diğerinden mantıksal olarak türetilmelidir. II. Kavramların mantıksal türetimi olarak ussal bir sistem insan aklının her türlü kavrayışında bulunur ve aynı zamanda gerçeklikte de bulunur. III. Böylece akıl gerçekliğin temeline konulur ya da gerçeklik bir bütün olarak akla indirgenir. Alman idealizminin akıl tasarımına ilişkin yukarıdaki önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Alman İdealizmi’nin akıl tasarımında akıl mutlak bir sistem olarak ele alınır, öyle ki bu sistemde her bir kavram ve önerme bir diğerinden mantıksal olarak türetilmelidir. Kavramların mantıksal türetimi olarak ussal bir sistem insan aklının her türlü kavrayışında bulunur ve aynı zamanda gerçeklikte de bulunur. Böylece akıl gerçekliğin temeline konulur ya da gerçeklik bir bütün olarak akla indirgenir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

"Alman İdealizmi’nde ___________ olan ile kastedilen koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey anlamına gelir."
Aşağıdakilerden hangisi verilen boşluğu doğru br şekilde tamamlamaktadır?

Gizil

Mutlak

Nesnel

İdeal

Doğal

Açıklama:

Alman İdealizmi’nde mutlak olan ile kastedilen koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve varolanların varlığının kendisine bağlı olduğu şey anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

"Science of Knowledge" kimin eseridir?

F. W. J. Schelling

R. G. Collingwood

R. Koselleck

J. G. Fichte

I. Kant

Açıklama:

Fichte, Kant felsefesini devam ettirmek istemiştir. Bu bağlamda Science of Know- ledge adlı yapıtında felsefenin kendisini apaçık bir bilim hâline zorunlu olarak yükselteceği bir yol keşfetmek zorunda olduğunu söyler.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Fichte'ye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bir bilim sisteminde kavramın belirli ve tek mantıksal yapısı kendisini gösterir.

Tarih a priori olarak kurulmalıdır, çünkü tarihin dönemleri birbirinden zorunlu olarak çıkmaktadır

Tarihte aklın ereği insan türünün özgürlüğüdür.

Özgürlük bireylerde değil, türde kendini gösterecektir.

Tarih zorunlu olarak ilerler, bu zorunluluk tarihe aklın kendisiden gelir.

Açıklama:

Fichte’ye göre bir bilim sisteminde kavramın üçlü mantıksal yapısı kendisini gösterir. Bu üçlü mantıksal yapı tez-antitez-sentez üçlüsüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 67

İçgüdü olarak aklın egemenliği
Bireylerin kendi üzerlerinde bir yetki ile kendi özgürlüklerini sınırlamaları
Sanat olarak akıl devri

Fichte'nin tarih anlayışına göre yukarıdaki tarih dönemleri hangi sıra ile gerçekleşmektedir?

I, II, III

I, III, II

II, III, I

II, I, III

III, II, I

Açıklama:

Fichte’ye göre tarihin böyle bölümlemesi, yani devirlerinin sıralanması zorunludur. Bu bölümleme içerisinde ilk dönem “içgüdü olarak aklın egemenliği” dönemidir ki bu Fichte’ye göre insanlığın masumiyet çağıdır. Burada Rousseau’nun insanın doğa durumunda masumiyet dönemi içinde olduğu görüşüne benzerlik görülebilir. Bu özgürlük kendi karşıtını doğurarak ikinci dönemi oluşturur. Bu dönemde bireyler kendi üzerlerinde bir yetki ile kendi özgürlüklerini sınırlarlar. Son dönem ise “sanat olarak akıl devri”dir ki bu çağda hümanite kendisini aklın imgesine ve tasarımına uygun olarak geliştirmeye başlar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Fichte’nin her çağın a priorisi ile kastettiği durum nedir?

Tarihin dönemlerinin zamansal ardıllığı

Yeryüzündeki tüm insan yaşamının devirlerini kendisinden doğru bir şekilde türetebileceği

Her çağın bir ideasının olduğu ve her çağın kendi ideası tarafından belirlendiği

Tarihin aklın belirli bir amacına göre deviniyor olması

Hümanitenin ilerlemesi kendi öz varlığını yaratması

Açıklama:

Fichte’nin her çağın a priorisi ile kastettiği her çağın bir ideası olduğu ve her çağın kendi ideası tarafından belirlendiğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Kendisini tekrarlayan şeyin tarihe ait olamayacağını ileri sürerek tarihi ilerleyen bir süreç olarak düşünen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Fichte

Schelling

Koselleck

Collingwood

Kant

Açıklama:

Schelling kendisini tekrarlayan şeyin tarihe ait olamayacağını ileri sürerek ta- rihi ilerleyen bir süreç olarak düşünür.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Fichte hangi konuda Herder'in düşüncelerinden esinlenmiştir?

Diyalektik

Tarihin zorunlu ilerlemesi

Hümanite

Materyalizm

İdea

Açıklama:

Fichte bir yandan Herder’in yaptığı gibi hümaniteyi ilerleyen bir kavram olarak ele alırken diğer yandan Herder’den ayrı olarak hümanitenin dünyada yaptığı bütün ilerlemeyi kendi kökensel durumuna geri dönmek olarak görür ki bu da aslında Rousseau ve Herder’in bir sentezi gibidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Schelling'e göre seçeneklerden hangisi yanlıştır?

Tarih aslında kendisini açan Mutlak olandan başkası değildir.

Tarihteki üçüncü dönem ilk iki dönemin sentezi olarak gelişecek dönemdir.

Tarihte her şey kavramsal olan Mutlak’ın üçlü adımlarla gelişmesi şeklinde diyalektik olarak belirlenir.

Tarih Mutlak olanın kendi bilincine doğru ilerlemesidir.

Tarihe eylemleriyle yön veren tek tek insan bireyleridir.

Açıklama:

Schelling'e göre tarihe eylemleriyle yön veren tek tek insan bireyleri değil, insan türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Schelling bilinebilir olanı kaça ayırmaktadır?

Açıklama:

Schelling bilinebilir olanı Doğa ve Tarih olarak ikiye ayırır. Her iki alan da Mutlak olan varlığın birbirine karşıt iki ayrı görünümüdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Her tarih içinde varsayılan ilerleme, özgür edimleri kısıtlayan bir yasallığa izin vermez.
Belli bir mekanizmaya göre meydana gelen ya da teorisi a priori olan hiçbir şey kesinlikle tarihin nesnesi olamaz.
Teori ve tarih birbirine özdeştir.

Schelling'in tarih tasarımına ilişkin yukarıdaki önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Schelling’e göre tarih kavramından “ne mutlak olarak yasalardan bağımsız ne de mutlak olarak yasalara bağlı bir olaylar zincirine tarih adı verilebileceği” çıkarılabilir. Buradan çıkarılabilecek olan sonuçlar şunlardır: İlkin, her tarih içinde varsayılan ilerleme, özgür edimleri kısıtlayan bir yasallığa izin vermez. İkinci olarak “belli bir mekanizmaya göre meydana gelen ya da teorisi a priori olan hiçbir şey kesinlikle tarihin nesnesi olamaz”. Çünkü teori ve tarih birbirine karşıttır. “Ne yapacağı hiçbir teoriyle önceden hesaplanamadığı için insan tarihe sahiptir”. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Schelling'e göre transcendental felsefe nedir?

İnsanın doğa durumunda masumiyet dönemi içinde olduğu görüşü

Tüm nesneleri genel olanın ışığı içinde kavrayan felsefe

Deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe

Karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe

Dünyadaki insani yaşam ile dünyasal zamanın kendisi

Açıklama:

Transcendental felsefe
Kant’ta deneyim ve bilginin olanağının koşullarını ortaya koyan felsefe anlamına geliyordu. Schelling’de ise karşıtların özdeşliğinin olanağının koşulunu ortaya koyan felsefe anlamına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

“Özgürlükte de zorunluluk olmalıdır” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Schelling

Fichte

Koselleck

Collingwood

Kant

Açıklama:

“Özgürlükte de zorunluluk olmalıdır” diyen Schelling’e göre bu, özgür olarak eylemde bulunmakla birlikte amaçlanmayan bir şeyin ortaya çıktığı anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Schelling'in "dünya Tin'inin bu büyük aynası" dediği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih

Akıl

Tanrı

İdea

İnsan türü

Açıklama:

Böylece Schelling’in “dünya Tin’inin bu büyük aynası” dediği tarih akla uygun olarak gelişmektedir. Tarihteki ilerleme aklın, yani kavramdaki devinimin kendisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

İnsanın doğa durumunda masumiyet dönemi içinde olduğu görüşü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Kant

Rousseau

Schelling

Fichte

Collingwood

Açıklama:

Fichte’ye göre tarihin böyle bir bölümlemesi, yani devirlerinin sıralanması da zorunludur. Bu bölümleme içerisinde ilk dönem “iç- güdü olarak aklın egemenliği” dönemidir ki bu Fichte’ye göre insanlığın masumi- yet çağıdır. Burada Rousseau’nun insanın doğa durumunda masumiyet dönemi içinde olduğu görüşüne benzerlik görülebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Alman İdealizmi olarak bilinen düşünce sistemi, tarihsel oluşu hangi kavramlara vurgu yaparak açıklamıştır?

Akıl, ilerleme ve gelişme

Akıl ve zorunluluk

İde ve Tin

Hümanite ve ilerleme

Oluş ve diyalektik

Açıklama:

Alman idealizmi olarak bilinen düşünce sisteminin tarih tasarımını ve akıl anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Fichte ve Schelling'in, yani genel olarak Alman İdealizminin tarih anlayışı ile uyuşmaz?

Tarih hem bilinebilir olan hem de kendi kendisi üzerine düşünen zihinlerin eylemlerinden oluşan bir alandır.

Anlamsız ya da amaçsız olan olaylar zincirine tarih denemez.

Mutlak olarak yasalardan bağımsız ve mutlak olarak yasalara bağlı olaylar zincirine tarih denilemez.

Teorisi a priori olan hiçbir şey kesinlikle tarihin nesnesi olamaz.

Tarihteki ilerleme mutlak olanın devinimsiz, değişmez yapısından doğar.

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Alman İdealizmi tarihi nasıl bir süreç olarak tasarlamıştır?

Mekanik olarak gelişen bir süreç

Döngüsel olarak gelişen bir süreç

Diyalektik olarak gelişen bir süreç

Siyasal olarak gelişen bir süreç

Doğal olarak gelişen bir süreç

Açıklama:

Alman idealizmi olarak bilinen düşünce sisteminin tarih tasarımını ve akıl anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 81

'Bilimler tek bir ilkeye dayalı bir sistem halinde kurulmalı, bütün bilgi tek bir ilkeden türetilmeli ve bütün gerçeklik de tek bir ilkeye indirgenmelidir.' Bu anlayış hangi düşünürün tarih tasarımını belirlemiştir?

Hegel

Herder

Schelling

Kant

Fichte

Açıklama:

Fichte’nin tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Schelling tarihi nasıl bir süreç olarak düşünmüştür?

Mekanik bir süreç olarak

İlerleyen bir süreç olarak

Döngüsel bir süreç olarak

Doğal bir süreç olarak

Mutlak bir süreç olarak

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Schelling’in tarih anlayışının ilkelerinden biridir?

Karşıt olanların özdeşliği ilkesi

Devinimsizlik ilkesi

Mutlak olandan uzaklaşma ilkesi

Mekanizm ilkesi

Döngüsellik ilkesi

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealizmi düşünürlerinden biridir?

Herder

Koselleck

Marx

Collingwood

Schelling

Açıklama:

Alman idealizmi olarak bilinen düşünce sisteminin tarih tasarımını ve akıl anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Fichte’ye göre “hümanite’’ hangi dönemde kendisini akıl tasarımına uygun olarak geliştirmeye başlar?

Masumiyet dönemi

Sanat olarak akıl devri

Karanlık yasa dönemi

İçgüdü olarak aklın egemenliği dönemi

Özgürlük dönemi

Açıklama:

Fichte’nin tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Schelling’e göre tarih nasıl olanaklı olabilir?

Döngüsel devinim ve tekrarlanmalar yoluyla

Mutlak olandan uzaklaşma yoluyla

Özgürlük ve zorunluluğun birlik içinde olması yoluyla

Mutlak olanın devinimsizliği yoluyla

Plansız ve amaçsız sıralanmış olaylar yoluyla

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarımını çözümleyebilecek ve Alman idealizmi ile ilişkilendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

19. yüzyılın en önemli düşünürlerinden birisi olan ve felsefe tarihinde Mutlak İdealizmin düşünürü olarak bilinen filozof hangisidir?

Marx

Hegel

Locke

Kant

Nietzche

Açıklama:

9. yüzyılın en önemli düşünürlerinden birisi olan Georg Wilhelm Friedrich He gel (17701831) felsefe tarihinde Mutlak İdealizmin düşünürü olarak bilinir. Fich te ve Schelling gibi Hegel de bir sistem filozofudur, görüşlerini dizgeli bir biçimde ifade etmiştir. Bütün felsefe sistemi diyalektik mantık temelinde kuruludur.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Her çelişkinin akıl tarafından aşılması gerektiği ilkesinden dolayı Tez ve Antitezin daha yüksek bir sentez içinde birleştirilmeleri gerekir görüşü aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Fichte

Schelling

Hegel

Marx

Locke

Açıklama:

Hegel’e göre her çelişkinin akıl tarafından aşılması gerektiği ilkesinden do layı Tez ve Antitezin daha yüksek bir sentez içinde birleştirilmeleri gerekir. Sen tez Tez ve Antitezi kendinde kapsar, ama onların toplamından daha yüksek bir şeydir. Kavramın diyalektiğindeki bu yükselme veya aşma bir gelişmedir. Ortaya çıkan yeni kavram önceki diğer iki kavramı kapsamakla beraber onlar karşısında bir ilerleme olarak görülmelidir. Kavramın bu üçlü diyalektik mantığı Hegel’in bütün bir gerçekliği türetmek için başvuracağı temel ilke olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tarih yazımı söz konusu olduğunda, üç tür tarih yazımından söz eden ünlü filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Schelling

Hegel

Fichte

Locke

Marx

Açıklama:

Tarih yazımı söz konusu olduğunda Hegel üç tür tarih yazımından söz eder, çünkü amacı diğer tarih yazımlarının genel bir dünya tarihi kavramını ve genel bir dünya tarihi tasarımının ilkelerini verecek olan dünya tarihi felsefesinden ay rımını ortaya koymaktır. Bu üç tür tarih yazımını şöyle belirler: Kaynaktan tarih (original history), refleksiyonlu tarih (reflective history) ve felsefi tarih (philosophi cal history) ya da tarih felsefesi .

Doğru Cevap: B

Soru 4

"Felsefede mantıksal düşünmenin zorunluluğu kavramdan gelir" düşüncesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Locke

Hegel

Kant

Marx

Schelling

Açıklama:

Tarih felsefesinin işi de tarihte olmuş olan “olayların nedenleri ve ilkeleriyledir”, ama bunun için de “kavram zorunludur” (Hegel 2003: 31). Hegel’e göre Felsefede mantıksal düşünmenin zorunluluğu kavramdan gelir. Çünkü fel sefede kavrama, kavramın kendisinin etkinliğidir, oysa tarihte kavramdan uzak laşan insan keyfiliği ve dış zorunluluk da görülür. Hegel’e göre bu dış zorunluluk ların karşısında da daha yüksek bir zorunluluk olarak sonsuz bir adalet düşüncesi ile kendinde ve kendisi için doğruluk olan mutlak sonerek vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

“bir halkın özel tini yok olup gidebilir fakat o dünya tarihinin ilerleyiş zincirinde bir halkadır, bu genel tin ise yok olamaz” düşüncesi hangi filozofa aittir?

Hegel

Marx

Locke

Bacon

Platon

Açıklama:

Dünya tini mutlaktır ve herkesin bilincinde ortaya çıkar. Hegel’e göre “bir halkın özel tini yok olup gidebilir fakat o dünya tarihinin ilerleyiş zincirinde bir halkadır, bu genel tin ise yok olamaz” ve halktini de “özel biçime girmiş genel tindir” (Hegel 2003: 65). Genel tin varoluşunu böyle özel biçimlerde gerçekleştirir, ama özel biçimleri de aşan bir şeydir. Genel tin halktini olarak kendisini bir halkın tanrı tasarımında, dininde, hukukunda, ahlak tasarım larında gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Tin her zaman geçmişi terk ederek ilerleyen bir devinim içindedir, durağan kalmaz, düşüncesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Marx

Hegel

Bacon

Locke

Sokrates

Açıklama:

Uğraklardan, aşamalardan biri sinin doğal ilke olarak kendisine verildiği bir ulus, “gelişme sürecindeki dünya Tin’inin kendi bilincini kazanma yolundaki ilerleyişini” gerçekleştirmek gibi bir tarihsel göreve sahiptir (Hegel 1991: 268). Hegel’e göre, Tin her zaman geçmişi terk ederek ilerleyen bir devinim içindedir, durağan kalmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre "Tin yalnızca kendisine ilişkin bilgi sahibi olduğu ve nesnelleştiği ölçüde tin olur” ?

Platon

Marx

Hegel

Locke

Bacon

Açıklama:

Hegel’e göre “Tin yalnızca kendisine ilişkin bilgi sahibi olduğu ve nesnelleştiği ölçüde tin olur” (Hegel 2003: 132). Dolayısıyla “tin” kavramı Hegel’de tarihin ilerlemesini belirleyen bir kavram olarak karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Tarih tasarımında ‘tarih’i Tin’in gelişme süreci olarak tasarlar düşüncesine sahip olan filozof hangisidir?

Aristotales

Locke

Hegel

Platon

Bacon

Açıklama:

Hegel tarih tasarımında ‘tarih’i Tin’in gelişme süreci olarak tasarlar, dolayısıyla tarih bir ilerleme sürecidir. Dünya tarihinin gidişi Hegel’e göre bir ilerlemedir; ge lişme ilkesi tarihte kendini gösterir. Tarih daha iyiye, daha yetkin olana doğru bir ilerleyiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Hegel' in tutkuları aklın kendi amacı için kullanması için kullandığı ifadedir?

Aklın hilesi

Aklın zaferi

Aklın oyunu

Aklın başarısı

Aklın sonu

Açıklama:

Hegel tutkuları aklın kendi amacı için kullanmasına aklın hilesi der. Aklın hilesi ile tutkular farkında olmadan aklın daha yüksek ereğine hizmet ederler. Akıl bireylerin tutkularını araç olarak kullanır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

‘ilerleme’den kavramı belirleyerek söz edilecekse “nicelik boş laftır”; bu yüzden de “erek bilinmelidir, ereğe erişilmelidir” sözü hangi ünlü filozofa aittir?

Hegel

Locke

Platon

Aristotales

Bacon

Açıklama:

Hegel’e göre ‘ilerleme’den kavramı belirleyerek söz edilecek se “nicelik boş laftır”; bu yüzden de “erek bilinmelidir, ereğe erişilmelidir” (Hegel 2003: 151). Tin’in etkinliğiyle ortaya çıkan oluşumlarının ve ürünlerinin değişi mini nitelik değişimi olarak tasarlamak gerekir. Gelişim ilkesinin bir sonucu de ğişimin nitelik bakımından olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'in diyalektik üçlü diye adlandırılan basamakların ifadesidir?

Tez, Anti-tez ve Sentez

Tez, Analiz ve Sentez

Analiz, Anti-tez ve Sentez

Yorum, Anti-tez ve Analiz

Analiz, tez ve kuramsallık

Açıklama:

Hegel’de diyalektik üçlü basamaklar halinde ifade edilir. Bu basamaklar da Tez, Anti-tez ve Sentez
basamaklarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Hegel’e göre kaç tür tarih yazımı vardır ve bunlar nelerdir?

3, Eski tarih, yeni tarih ve hayat görüşü

3, Kaynaktan tarih, refleksiyonlu tarih ve felsefi tarih.

3, Gizemli tarih,geçmiş tarih ve felsefi
tarih.

3, Kaynaktan tarih,yeni tarih ve felsefi
tarih.

2, Gizemli tarih, felsefe tarihi

Açıklama:

Hegel’e göre üç tür tarih yazımı vardır: Kaynaktan tarih, refleksiyonlu tarih ve felsefi tarih.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Hegel felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavramın hangi kavram olduğunu söyler?

Akıl

İnanç

Yaşam

Duygu

Bilinç

Açıklama:

Hegel felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavramın “akıl” kavramı olduğunu söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Hegel'in dünyaya egemen olan bir usun varlığına inanmak gerekir sözü onun hangi kategorisine girmektedir?

Varlık kategorisi

Us kategorisi

Yokluk kategorisi

Oluş kategorisi

Diyalektik kategorisi

Açıklama:

Dünyaya egemen olan bir usun varlığına inanmak gerekir. Buna göre Hegel'e göre tarihin gidişi “usun tasarladığı ve eylediği gibidir” bu kategoriye, us kategorisi denir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Dünya-tarihinde bireylerin tek tek halklar ve devletler olduğunu söyleyen ünlü filazof kimdir?

Kant

Locke

Freud

Konfüçyüs

Hegel

Açıklama:

Hegel dünya-tarihinde bireylerin tek tek halklar ve devletler
olduğunu söyler

Doğru Cevap: E

Soru 16

Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorileri aşağıdakilerden hangisidir?

Mülkiyet, Libarizm,saf akıl

Hayat,Gelişme,özgürlük

Yaşam,Gelişme,Büyüme

Ereklilik, değişme, gelişme, ilerleme, us ve kültür

Estetik, etik, metafizik, nihilizm, psikoloji

Açıklama:

Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorileri ereklilik, değişme, gelişme, ilerleme, us ve kültür kategorileridi.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hegel’de çağın tini ve belirli bir çağı belirleyen ilkeye karşılık gelir anlam aşağıdakilerden hangisidir?

zeitgeist

a priori

ampirisizm

pozitivizm

materyalizm

Açıklama:

Hegel’de zeitgeist çağın tini demektir ve belirli bir çağı belirleyen ilkeye karşılık gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hegel tarih tasarımında ‘tarih’i Tin’in hangi süreci olarak tasarlar?

Duraksama süreci

Gerileme süreci

Gelişme süreci

Yavaşlama süreci

Aksama süreci

Açıklama:

Hegel tarih tasarımında ‘tarih’i Tin’in gelişme süreci olarak tasarlar

Doğru Cevap: C

Soru 19

Res gestae Hegele göre hangi anlama karşılık gelir?

Yapılacak işler

Yapılmış işler, başarılar

Başarısızlık

Mantıksal düşünce

Tarih bilimi

Açıklama:

Res gestae yapılmış işler, başarılar anlamında tarihsel varlık alanına karşılık gelir

Doğru Cevap: B

Soru 20

Hegel'e göre nesneyi belirleyen salt düşüncenin kendisidir. Yani düşüncenin kendisini nesneye uyarlaması değil, düşüncenin nesneyi belirlemesi söz konusudur. Bu belirleme de ...... yöntemle olacaktır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi doğru bir biçimde tamamlar?

diyalektik

materyalist

bilimsel

düalist

monist

Açıklama:

Hegel'e göre bu belirlenim diyaliktik yöntemle gerçekleşir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Çelişme ilkesine dayanır.
II. Birbirini takip eden aşamalar arasındaki ilerleme rastlantısaldır.
III. Her kavram kendi karşıtını içinde barındırır.
Hegel'in diyalektik sistemi göz önüne alındığında yukarıdaki cümlelerin hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hegel'in diyalektik sistemi çelişme ilkesine dayanır. Buna göre her kavram kendi karşıtını içinde barındırır. Birbirini takip eden aşamalar arasındaki ilerleme ise bu karşıtlıktan zorunlu olarak çıkar. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

I. Kaynaktan tarih
II. Refleksiyonlu tarih
III. Felsefi tarih
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Hegel'in söz ettiği tarih yazım türleri arasında yer alır?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Numaralanmış maddelerde belirtilen türler Hegel'in bahsettiği üç tarih yazım türüdür. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

I. Tikel
II. Sonlu
III. Mutlak
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Hegel'in dünya tarihinde aradığı ereğin özellikleri arasında yer alır?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hegel tarihte öznel tini ya da tikel bir nedeni değil, “genel bir ereği, dünyanın son ereğini aramalı, onu usumuzla kavramalıyız” der. Hegel’e göre akıl tikel ve sonlu bir erekle değil, yalnızca
mutlak erekle ilgilenir. Dolayısıyla isteme dünyası rastlantıya bırakılmamıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Hegel'e göre Halk-Tin’inin somut devinimi olarak ortaya çıkan tinsel etkinliğin bir halkın tarihinde ilerlemeler ve gerilemeler yapmasıyla ortaya çıkan kategori aşağıdakilerden hangisidir?

Us kategorisi

Kültür kategorisi

Değişim kategorisi

İlerleme kategorisi

Sentez kategorisi

Açıklama:

Halk-Tin’inin somut devinimi olarak ortaya çıkan tinsel etkinlik bir halkın tarihinde ilerlemeler ve gerilemeler yapar. Böylece “kültür kategorisi” ortaya çıkar (Hegel 2003: 70). Bu da bir halkın tarihinde kültür bakımından zenginleşmesini ve kültürsüzleşmesini tasarlamaya olanak veren bir kategoridir. Buna göre kültür sayesinde bireyler kurumsal davranmaya alışırlar. Kültüre sahip olan insanlar ereklere göre davranma alışkanlığındadırlar. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Hegel'e göre dünya tarihindeki her bir döneme karşılık bir ilke vardır. Bu ilke hem belirli bir dönemin varlık nedenidir hem de açıklayıcı ilkesidir. Başka bir ifadeyle belirli bir tarihsel dönemde olmuş bitmiş olaylar açıklanmak istenirse söz konusu tarihsel dönemin ilkesini bilmek gereklidir. Çünkü belirli bir tarihsel dönemde olmuş bitmiş her şeyin nedeni ve başka türlü olamamasının nedeni böyle bir ilke olarak o dönemin Tin’idir.
Aşağıdaki Almanca terimlerden hangisi yukarıda bahsedilen ve "çağın tini" olarak da ifade edilebilecek olan kavrama karşılık gelir?

Zeitabfolge

Zeitsschrift

Zeitung

Zeitgeist

Zeitgang

Açıklama:

Bahsedilen terim Zeitgeist'tır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

I. Genellikle bilinç basamakları şeklindedir.
II. Özsel olana yükselen bir seyir izler.
III. Salt nicelikseldir.
Hegel'in "ilerleme" anlayışı için yukaridaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İlerleme genellikle bilinç basamaklanışı biçiminde olur. Bu da ilerlemenin bir bilinç gelişimi olarak yalnızca niceliksel bir şey olmadığını, özsel olana doğru yükselen bir bilinç gelişmesi olduğunu gösterir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

I. Tarihin ilk aşaması doğa durumudur.
II. Devletin henüz ortaya çıkmadığı dönem tarih-öncesi dönemdir.
III. İlerleme, Tin’in kendi özbilincine varmasıyla son bulur.
Hegel'in tarih anlayışına göre yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hegel doğa durumu varsayımını, varsayım olduğu için ve tarihsel temelleri olmadığı gerekçesiyle kabul etmez. Ona göre tarih doğa durumu varsayımında olduğu gibi başlayamaz, insan “hayvan karanlığı”ndan gelerek gelişemez, ancak kendi karanlığı içinden çıkarak gelişebilir. Felsefi düşünüş de tarihi ussallığın başladığı noktada ele almalıdır; Tin’in en başta bir olanak olarak var olduğu noktada değil, tersine Tin’in bilinç, istenç ve eylem olarak ortaya çıktığı durumda ele almalıdır. Bu yüzden Hegel halkların devletsiz yaşadığı dönemi “tarih-öncesi” sayar ve tarihin dışında bırakır. Hegel’in tarih anlayışında ilerleme ise Tin’in kendi özbilincine varmasıyla son bulacaktır. Hegel kendi felsefesiyle bu sürecin tamamlandığını düşünür ve tarihin kendi felsefesinde sona erdiğini iddia eder. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Hegel'in tarih anlayışında aklın, tutkuları kendi yüksek ereğine hizmet için kullanması durumuna verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

aklın sonsallığı

aklın özü

aklın ereği

aklın Tini

aklın hilesi

Açıklama:

Hegel tutkuları aklın kendi amacı için kullanmasına aklın hilesi der. Aklın hilesi ile tutkular farkında olmadan aklın daha yüksek ereğine hizmet ederler. Akıl bireylerin tutkularını araç olarak kullanır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. Tin
II. Doğa
III. Tarih
Hegel'e göre yukarıdakilerden hangisi veya hangileri için ilerleme veya yetkinleşmeden söz edilebilir?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hegel’e göre tarihe “gelişme ilkesi” ile bakılırsa bir yetkinleşme görülür. Ona göre “Tin’in gidişinin bir ilerleme olduğuna dikkat etmek gerekir”. Doğadaki çeşitlilikler sayıca ne kadar çok olsalar da kendilerini yineleyen bir döngüyü gösterdiği için doğada ilerleme yoktur ama tarihte bir yineleme yoktur, ilerleme vardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'in üçlü diyalektik mantığındaki adımları ifade etmektedir?

Hipotez-Sınırlılık-Sonuç

Tez-Anti tez-Sentez

Şüphe-Transandantal düşünce-Varsayım

Varsayım-Tez-Uzlaşma

Apriori-Apodeiktik-Deiktik kanıt

Açıklama:

Hegel’e göre tarihte her çelişki aşılmalıdır. Tarihin ileriye doğru olan devinimini bu aşma düşüncesine bağlar. Diyalektik mantığı da üçlü adımlar hâlinde ilerler: Tez, Anti-tez
ve Sentez.

Doğru Cevap: B

Soru 31

I. Hegel’in akıl anlayışında diyalektik, bir yöntem olarak mantığın temel ilkesidir.
II. Hegel’in mantık sisteminde bütün önermeler tek bir önermeden türetilir.
III. Hegel, “Transendental” biçimiyle diyalektiğe eleştiri görevini yüklemiştir.
Yukarıda verilen Hegel'in felsefesine ilişkin bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Hegel akıl anlayışında kavramın diyalektik gelişimini ele alarak aklı dinamik bir süreç olarak kurar. Alman idealist düşüncesinde diyalektik, mantığın temel ilkesidir (daha önce Fichte’de ve Schelling’de de temel ilke olduğu vurgulanmıştır.) Hegel’in akıl anlayışında diyalektik, bir yöntem olarak mantığın temel ilkesidir. Hegel’in mantık sisteminde bütün önermeler tek bir önermeden türetilir. Bu bağlamda bütün önermelerin doğruluğu sistemin başlangıcında yer alan ilkeye, başta gelen en genel ilkeye indirgenebilir.
Kant, diyalektiği, Descartes’a bakarak, çok daha yüksek bir konuma çıkarır. “Transendental” biçimiyle diyalektiğe eleştiri görevini yükleyerek kavrama felsefi bir
saygınlık kazandırır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Hegel aşağıdaki ifadelerden hangisinin düşünürü olarak bilinmektedir?

Kesin Tezlerin

Mutlak İdealizmin

Bağımsız Hükümlerin

Adil Yargıların

Batıl İnançların

Açıklama:

19. yüzyılın en önemli düşünürlerinden birisi olan Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) felsefe tarihinde Mutlak İdealizmin düşünürü olarak bilinir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi diyalektik mantığının ilerlediği adımlardır?

Fikir/Plan/Eylem

His/İnanç/Kabul

Tez/Anti-Tez/Sentez

Teori/Deney/Yasa

Rüya/Hayal/Gerçek

Açıklama:

Hegel’in genel olarak felsefesini, özel olarak da tarih felsefesini belirleyen diyalektik ilke çelişki ilkesi ve çelişkinin aşılması gerekliliği üzerine kuruludur. Hegel’e göre tarihte her çelişki aşılmalıdır. Tarihin ileriye doğru olan devinimini bu aşma dü şüncesine bağlar. Diyalektik mantığı da üçlü adımlar hâlinde ilerler: Tez, Antitez ve Sentez.
Doğru cevap C seçeceğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Hegel'in mantığında, yani akıl tasarımında gelişme kavramı birbiriyle ilişkili olan kavramlar içinde çözümlenir.
Aşağıdakilerden hangisi bu kavramlar arasında yer almaz?

Çelişme

Karşıtların birliği

Süreç

Devinim

Süreklilik

Açıklama:

Hegel’in mantığında, yani akıl tasarımında gelişme kavramı “çelişme”, “karşıtların birliği”, “süreç”, “devinim” gibi yine birbirleriyle ilişkili olan kavramlarla bağıntı içerisinde çözümlenir. "Süreklilik" bu kavramlar arasında yer almaz.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'in bahsettiği tarih yazım türlerinden birisidir?

Kaynaktan tarih

Öğrenilen tarih

Sözlü tarih

Yazılı tarih

Sanat tarihi

Açıklama:

Tarih yazımı söz konusu olduğunda Hegel üç tür tarih yazımından söz eder, çünkü amacı diğer tarih yazımlarının genel bir dünya tarihi kavramını ve genel bir dünya tarihi tasarımının ilkelerini verecek olan dünya tarihi felsefesinden ayrımını ortaya koymaktır. Bu üç tür tarih yazımını şöyle belirler: Kaynaktan tarih (original history), refleksiyonlu tarih (reflective history) ve felsefi tarih (philosophical history).
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Hegel, tarihin ya da genel olarak dünya tarihinin ne olduğunun betimlenme işini aşağıdakilerden hangisine bırakmıştır?

İlkçağ tarihçileri

Tarih kitapları

Tarihi dökümanlar

Tarih felsefesi

Tarihi coğrafya

Açıklama:

Hegel tarihin ya da genel olarak dünyatarihinin ne olduğunu betimleme işi ni tarih felsefesine bırakır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Hegel'e göre aşağıdakilerden hangisi insanın özgürlüğü ile aynı şeydir?

Özgürlüğünün bilinci

Öz farkındalığı

Düşünce dünyası

İnanış biçimi

Saygınlığı

Açıklama:

Hegel’e göre “insanın özgürlüğü özgürlüğünün bilinciyle aynı şeydir, yani özgürlüğün gelişmesi bilinçliliğin gelişmesidir” ve kavramın zorunlu aşamalarının ya da anlarının (uğraklarının) birbiri ardına mantıksal bir süreç içinde gelişmesidir. Hegel felsefesinde özgürlük, özgürlüğün bilinciyle aynı anlama gelir.
Doğru cevap A seçeceğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'e göre tarih sürecinin itici gücüdür?

Duygu

Düşünce

Akıl

Sağduyu

Gerçek

Açıklama:

Hegel’e göre tarih sürecinin itici gücü akıldır ve “Hegel’in bununla söylemek istediği, tarihte olup biten her şeyin insan istenciyle olup bittiğidir”, çünkü insan eylemleri insan istencinin dışsal olarak ifadesinden başka bir şey değildir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hegel, Genel İde'nin "tutkuları kendi amacı için kullanmasını" aşağıdakilerden hangisiyle ifade etmektedir?

Duygu karışıklığı

Aklın hilesi

Fikirlerin çarpışması

Gerçeğin yansıması

İzan eksikliği

Açıklama:

Genel İde’nin “tutkuları kendi amacı için kullanmasına” Hegel aklın hilesi (“the cunning of reason”) der.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Hegel'e göre "Tin'de her değişim" aşağıdakilerden hangisidir?

Yenilik

Farklılık

İlerleme

Gerileme

Duraksama

Açıklama:

Hegel’e göre tarihteki gelişme zaman içinde olan bir gelişmedir ve bu da Tin kavramıyla uygunluk içindedir. Hegel bunu şöyle açıklar: Zaman içinde her şey değişir. Doğadaki her şey ve tinle ilgili her şey değişir. Ama doğada bireyler de ğişerek ortadan kalksa da tür değişmeden kalır. Doğada kendini yineleyen döngüselliğin olması bu anlama gelir, yani bireyler değişse de doğada tür değişmeden kaldığı için, kendini yineleyen türdür. Oysa tinle ilgili oluşumlar alanında, zaman içinde değişen Tin’dir, yani değişme kavramın kendisindedir. Tin’de “her değişim ilerlemedir”.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Hegel'in tarih anlayışında ilerleme Tin'in aşağıdakilerden hangisine varmasıyla son bulmaktadır?

Kendi özbilincine

Kendi gerçekliğine

Kendi farkındalığına

Kendi sonuna

Kendi başlangıcına

Açıklama:

Hegel’in tarih anlayışında ilerleme Tin’in kendi özbilincine varmasıyla son bu lacaktır. Hegel kendi felsefesiyle bu sürecin tamamlandığını düşünür ve tarihin kendi felsefesinde sona erdiğini iddia eder.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıda Hegel felsefesinin diyalektik yöntemine ilişkin verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Gerçek diyalektik öğeyi oluşturan kavramın kendinde taşıdığı olumsuzluktur

Diyalektik, düşüncenin ya da kavramın (İdenin) gelişmesidir

Diyalektik aklın önüne geçmektedir

Gelişme bir süreçtir, üstelik de ilerleyen bir süreçtir

Hegel’in diyalektiğinde her bir aşama bir önceki aşamadan zorunlu olarak çıkar

Açıklama:

Diyalektiğin aklın önüne geçtiğini söyleyen felsefeci Kant'tır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'in ileri sürdüğü üç tarih yazım türüdür?

Beşeri tarih-Sosyal tarih-Fiziki tarih

Siyasal tarih-Bilimsel tarih-Refleksiyonlu tarih

Felsefi tarih-Bilimsel tarih-Sosyal tarih

Açıklayıcı tarih-Özetleyici tarih-Belgesel tarih

Kaynaktan tarih-Refleksiyonlu tarih-Felsefi tarih

Açıklama:

Hegel’e göre üç tür tarih yazımı vardır: Kaynaktan tarih, refleksiyonlu tarih ve felsefi
tarih.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Herodotos, Thukydides gibi betimledikleri eylemler, olguları kendileri yaşamış ya da anlattıkları çağın tininin içinde yaşamlarını sürdürmüş olan tarihçilerin yazdıkları tarihe ne ad verilir?

Kaynaktan tarih

Refleksiyonlu tarih

Felsefi tarih

Sosyal tarih

Açıklayıcı tarih

Açıklama:

Hegel’e göre üç tür tarih yazımı vardır: Kaynaktan tarih, refleksiyonlu tarih ve felsefi
tarih. İlk tür tarih yazımı Herodotos, Thukydides gibi betimledikleri eylemler, olguları kendileri yaşamış ya da anlattıkları çağın tininin içinde yaşamlarını sürdürmüş olan tarihçilerin yazdıkları tarihtir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hegel, felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavramın aşağıdakilerden hangisi olduğunu ileri sürmüştür?

İde

Akıl

Felsefe

Gelişme

Diyalektik

Açıklama:

Hegel felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavramın “akıl” kavramı olduğunu söyler.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Felsefe tarihinde Mutlak İdealizmin düşünürü olarak bilinen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Schelling

Fichte

Rockmore

Collingwood

Açıklama:

19. yüzyılın en önemli düşünürlerinden birisi olan Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) felsefe tarihinde Mutlak İdealizmin düşünürü olarak bilinir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Kaynaktan tarih
Refleksiyonlu tarih
Felsefi tarih
Mantıksal tarih

Yukarıda verilenlerden hangileri Hegel’e göre tarih yazımı türleri arasındadır?

I ve II

II ve IV

I ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Tarih yazımı söz konusu olduğunda Hegel üç tür tarih yazımından söz eder, çünkü amacı diğer tarih yazımlarının genel bir dünya tarihi kavramını ve genel bir dünya tarihi tasarımının ilkelerini verecek olan dünya tarihi felsefesinden ayrımını ortaya koymaktır. Bu üç tür tarih yazımını şöyle belirler: Kaynaktan tarih (original history), refleksiyonlu tarih (reflective history) ve felsefi tarih (philosophical history) ya da tarih felsefesi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

I. Dünya-tarihinde her şey usa uygun olmaktadır
II. Tarih kendisini doğa gibi yinelemez ve tarihte ortaya çıkan her yeni oluşumun da bir son ereği vardır.
III. Dünya-tarihinde bireyler tek tek halklar ve devletlerdir
Yukarıda Hegel'in dünya tarihi görüşü hakkında verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hegel’e göre akıl kendisinde durur, ereğini de kendisinde taşır ve kendisini var eder, bu ereği gerçekleştirir. İşte bu yüzden “dünya-tarihinde her şey usa uygun olmaktadır” der Hegel.
Hegel’e göre tarih kendisini doğa gibi yinelemez ve tarihte ortaya çıkan her yeni
oluşumun da bir son ereği vardır.
Hegel dünya-tarihinde bireylerin tek tek halklar ve devletler olduğunu söyler (Hegel 2003: 46).

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorilerinden biri değildir?

Ereklilik

Değişme

Manipülasyon

Gelişme

Açıklama:

Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorileri ereklilik, değişme, gelişme, ilerleme, us
ve kültür kategorileridir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Hegel'de Zeitgeist ne demektir?

Çağın tini

Geçmiş tini

Ruhsal tin

Pozitif tin

Negatif tin

Açıklama:

Hegel’de zeitgeist çağın tini demektir ve belirli bir çağı belirleyen ilkeye karşılık gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Hegel'in “deneyim .......... uymak zorundadır” ifadesinde boşluğa getirilmesi gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Tin

Kültür

A priori

Gelişme

Açıklama:

Tin’in bütün bu gelişimlerinin de Hegel tarihin a priori yanıyla ilgili olduğunu söyledikten sonra ekler: “deneyim a prioriye uymak zorundadır".

Doğru Cevap: D

Soru 52

Bu tür tarih yazımında yazar kendi zamanının ötesine geçmektedir. Bu tür tarih
yazımında yapılmak istenen “tüm geçmişi tinde bulunan bir şey olarak sergilemektir”.
Hegel’e göre yukarıda anlatılan hangi tarih yazımıdır?

Tinsel tarih

Dünya tarihi

Refleksiyonlu tarih

Felsefi tarih

Kaynaktan tarih

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Hegel’e göre tarih felsefesidir?

Tarihçinin kendi tininden ayrı bir tinsel içerik taşıyan malzemeyi ele almasıdır

Olguları kendileri yaşamış ya da anlattıkları çağın tininin içinde yaşamlarını sürdürmüş olan tarihçilerin yazdıkları tarihtir.

Kaleme alanın tini ile anlattığı eylemlerin tini bir ve aynıdır

Tüm geçmişi tinde bulunan bir şey olarak sergilemektir

Tarihin a priori olarak ele alınmasıdır

Açıklama:

Hegel tarihin ya da genel olarak dünya-tarihinin ne olduğunu betimleme işini tarih felsefesine bırakır. Hegel’in dünya tarihi felsefesi dediği şey tarihin ya da genel olarak dünya tarihinin felsefi olarak ele alınması ya da tarihin felsefesinin yapılmasıdır; bu da tarihin tümel bir tasarımının kurulması demeye gelir. Tarih felsefesi “tarihi a priori olarak kurar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Hegel'e göre, felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İde

Akıl

Tin

Devinim

Diyalektik

Açıklama:

Hegel felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavramın “akıl” kavramı olduğunu söyler. “Buna göre us dünyaya egemendir ve dünya tarihinde her şey usa uygun olmuştur”. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Hegel'in, Genel İde’nin tutkuları kendi amacı için kullanmasına verdiği isim aşağıdakilerden hangisidir?

Aklın hilesi

Zeitgeist

Aydınlanma

Kuvvetin yargısı

Mutlak akıl

Açıklama:

Genel ide tutkuları kendi ereği için kullanır. Genel İde’nin “tutkuları kendi amacı için
kullanmasına” Hegel aklın hilesi (“the cunning of reason”) der. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Hegel’e göre Tin’in gelişimindeki ilk basamak aşağıdakilerden hangisidir?

Özgürlüğün bilincine varma aşaması

Tikel özgürlük aşaması

Tin’in dolaysızlık aşaması

Tin’in bağımsızlık aşaması

Tinselliğin özünü kendisinde duyma aşaması

Açıklama:

Hegel’in akıl anlayışına göre - diyalektik mantığa göre - üçlü basamaklar hâlinde ortaya çıkar. Dolayısıyla ilerleme kendisini üçlü basamaklar hâlinde ortaya koyar ya da Tin
üçlü basamaklar hâlinde gelişir de denebilir. Buna göre ilk basamağa Tin’in dolaysızlık aşaması, doğallık hâlinde olduğu aşama. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Res gestae hangi anlama gelir?

Genel İde’nin tutkuları kendi amacı için kullanması

Yapılmış işler, başarılar anlamında tarihsel varlık alanı

Tikel özgürlüğün saf genelliğine yükselmesidir

Tarihsel varlık alanının anlatımı anlamında tarih bilimi

Belirli bir çağı belirleyen ilke

Açıklama:

Res gestae yapılmış işler, başarılar anlamında tarihsel varlık alanına karşılık gelir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Hegel'in “Güneşin altında yeni bir şey yoktur” sözü aşağıdakilerden hangisini vurgular?

Tarihte olmuş olan her şeyin başka türlü olabilmesi de olanaksızdır

Tin’in kendisini gösterip açması, kendinin bilincine varmak için kendisini işlemesiyle olur

Belli bir tinsel oluşum doğal oluşumların tersine zamanla yitip gitmez

Doğada da her şey mutlaka sona erer ve sonra yeniden canlanır

Tin yalnızca kendisine ilişkin bilgi sahibi olduğu ve nesnelleştiği ölçüde tin olur

Açıklama:

Hegel’e göre doğada da her şey mutlaka sona erer ve sonra yeniden canlanır, her şey yeni baştan başlar. Doğada hep yinelenmeler ve döngüler vardır. “Güneşin altında yeni bir şey yoktur” der Hegel, “ama Tin’in güneşiyle iş değişir”. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisinde Hegel'in tarih ile ilgili bir düşüncesi yanlış verilmiştir?

Tarih olanaklı olanın etkinlik hâline gelmesidir

Tarihte özel-tin yok olup gitse bile Dünya-tini ya da Mutlak-Tin genel bir biçim olarak yok olamaz

Tinsel varlık olarak insan, doğası gereği kendi üzerine dönen bir varlıktır

Tarih aklın belirli uğraklardan, aşamalardan geçerek zorunlu olarak gelişmesidir

Tarihte bireylerin etkisi vardır, bireyler tarihe yön verirler

Açıklama:

Hegel’e göre tarihte bireylerin etkisi yoktur, bireyler tarihe yön veremezler. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Alman idealist düşüncesinde bir yöntem olarak adlandırılan mantığın temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İde

Diyalektik

Tin

Kavram/ Notion

An/moment

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 61

I-Kaynaktan tarih
II-Refleksiyonlu tarih
III-Felsefi tarih
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Hegel’in tarih yazımından söz ettikleri arasında yer almaktadır?

I-II

I-III

I-II-III

Açıklama:

Tarih yazımı söz konusu olduğunda Hegel üç tür tarih yazımından söz eder,
çünkü amacı diğer tarih yazımlarının genel bir dünya tarihi kavramını ve genel
bir dünya tarihi tasarımının ilkelerini verecek olan dünya tarihi felsefesinden ayrımını ortaya koymaktır. Bu üç tür tarih yazımını şöyle belirler: Kaynaktan tarih
(original history), refleksiyonlu tarih (reflective history) ve felsefi tarih (philosophical history) ya da tarih felsefesi

Doğru Cevap: E

Soru 62

Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorileri içinde aşağıda verilenlerden hangisi yer almaz?

Ereklilik

Değişme

Yükselme

Gelişme

Açıklama:

Hegel’e göre tarihsel varlık alanının kategorileri değişme, gelişme, ilerleme ya da yükselme, us
ve kültür kategorileridir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Hegel tarafından genel ide’nin “tutkuları kendi amacı için kullanmasına” ne ad verilir?

Aklın hilesi

Ereklilik

Tin

Zeitgeist

Açıklama:

Genel İde’nin “tutkuları kendi amacı için kullanmasına” Hegel aklın hilesi (“the cunning of reason”) der (Hegel 2003: 108). Dolayısıyla eyleyicilerin kişiliğinde tutkuları oyuna getiren bir akıl anlayışı var Hegel’in; ama burada söz konusu olan somut bireyin aklı ve tutkusu değil, insan aklı ve insan tutkusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Hegel tarih tasarımında gelişme sürecini, dolayısıyla tarihi bir ilerleme sürecinin olmasını bağladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ereklilik

Tarih Tini

Ussallık

Son-erek

Devinim

Açıklama:

Hegel tarih tasarımında ‘tarih’i Tin’in gelişme süreci olarak tasarlar, dolayısıyla
tarih bir ilerleme sürecidir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Belirli bir çağı belirleyen ilkeye karşılık gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Zeigest

Özel-tin

Aklın hilesi

Diyalektik ilkesi

Tin

Açıklama:

Hegel’de zeitgeist çağın tini demektir ve belirli bir çağı belirleyen ilkeye karşılık gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

" Ölümden yeni yaşamın meydana geldiğini "söyleyen Hegel'e göre düşüncenin hangi tarihsel gerçekliği bir ide olarak kurmasında iş gören kategorilerden birine örnek oluşturmaktadır.

Değişme kategorisi

İlerleme kategorisi

Us kategorisi

Akıl kategorisi

Kültür kategorisi

Açıklama:

Bu değişme kategorisinin karşısında “ölümden yeni yaşamın meydana geldiğini söyleyen” öteki bakış açısı, ilerleme kategorisi, gelişme ya da yükselme kategorisi yer alır (Hegel 2003: 40). Tin her seferinde yalnızca gençleşmiş olarak doğmaz,
aynı zamanda incelmiş ve yükselmiş olarak doğar. “Kendi kendisine doğallıkla
karşı çıkar, kendi olduğu biçimi yiyip tüketir ve bu yoldan yeni oluşumuna yükselir” (Hegel 2003: 41). Bu kategori tinle ilgili ikinci kategoridir. Tin’in gençleşmesi
Hegel’e göre aynı biçime bir geri dönüş değildir, çünkü tarihte yinelenme yoktur;
bu kendi kendini düzeltme ve işlemedir. Tin’in “Kendi oluşumu ona malzeme olmakta, bu malzeme üzerindeki çalışması da onu yeni tinsel oluşumlara yükseltmektedir” (Hegel 2003: 41). Hegel’e göre bütün bu oluşumların da bir son-ereği
olmalıdır. Hegel “Bütün bu kuru gürültünün ardında içeride, sessiz, gizli bir yapıt
bulunup bulunmadığı sorusu” kafamızı kurcalar der (Hegel 2003: 42). Tarihteki
bu çeşitlilik Tin’in içerdiği karşıtlıkların bir görünüşüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Hegel'e göre felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği tek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Doğa

Tin

Kesinlik

Akıl

Nedensellik

Açıklama:

Hegel felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için felsefenin tarihe getirdiği
tek kavramın “akıl” kavramı olduğunu söyler. “Buna göre us dünyaya egemendir
ve dünya tarihinde her şey usa uygun olmuştur”

Doğru Cevap: D

Soru 68

Hegel'in, tarihçi ele aldığı geçmiş dönemin tininden ayrı bir tine, kültüre aittir yargısından hangi tür tarih yazımı ele alınmıştır?

Refleksiyonlu tarih

Kaynaktan tarih

Felsefi tarih.

Kültür tarihi

Ussal tarih

Açıklama:

Hegel’e göre ikinci tür tarih yazımı ise refleksiyonlu tarih diye adlandırılabilir.
Bu tür tarih yazımında yazar kendi zamanının ötesine geçmektedir. Bu tür tarih
yazımında yapılmak istenen “tüm geçmişi tinde bulunan bir şey olarak sergilemektir” (Hegel 2003: 17). Bu tür tarih yazımında yapılan tarihçinin kendi tininden ayrı bir tinsel içerik taşıyan malzemeyi ele almasıdır. Yazar belli bir kültürden gelen bir bireyken ele aldığı tarih olguları ve yararlandığı geçmişteki tarih
yazarları başka bir kültürdendir (Hegel 2003: 19). Dolayısıyla refleksiyonlu tarih
yazımında tarihçinin kendi çağının bakış açısından geçmişi değerlendirmesi için
refleksiyona gereksinimi vardır

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdaki kavramlardan hangisi Hegel’in akıl tasarımındaki gelişme kavramı ile bağlantı içerisinde çözümlenemez?

Süreç

Devinim

Çelişki

Oluş

Karşıtların birliği

Açıklama:

Alman idealizmi’nin en önemli düşünürü olan Hegel’in tarih konusundaki düşüncelerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Hegel’e göre felsefenin, felsefi dünya tarihi kavramını açıklamak için tarihe getirdiği tek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Akıl

İlerleme

Tin

Ereksellik

Tarih

Açıklama:

Hegel’in akıl ve tarih arasında kurduğu ilişkiyi saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Hegel’in tüm felsefe sistemi hangi temelde kuruludur?

Mutlak ilerleme

Özgürlüğün ve zorunluluğun karşıtlığı

Diyalektik mantık

Çağların devinimi

Tarihin gerçekliği

Açıklama:

Alman idealizmi’nin en önemli düşünürü olan Hegel’in tarih konusundaki düşüncelerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Hegel’in tarihsel varlık alanı kategorileri arasında yer alır?

Kültür kategorisi

Sentez kategorisi

Devinim kategorisi

Çelişki kategorisi

Öngörülmüşlük kategorisi

Açıklama:

Hegel’in akıl ve tarih arasında kurduğu ilişkiyi saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Hegel’e göre mutlak son - erek kendisini hangi kavramda gerçekleştirir?

Gelişme

Tarih felsefesi

Devlet

Akıl

İlerleme

Açıklama:

Hegel’in akıl ve tarih arasında kurduğu ilişkiyi saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Hegel’in tarih tasarımında yer almaz?

Tarih, erekli ve kendi amacına ilerleyen bir gelişme sürecidir.

Tarih Mutlak'ın kendisini açmasından doğan bir zorunlulukla ilerler.

Üç tür tarih yazımı vardır.

Tarih felsefesi, tarihin a priori olarak ele alınmasıdır.

Tarih, Tin’in kendisini tarihte sergilemesidir

Açıklama:

Alman idealizmi’nin en önemli düşünürü olan Hegel’in tarih konusundaki düşüncelerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Hegel’in tarih anlayışına göre ilerleme nasıl son bulacaktır?

Dünya barışının sağlanmasıyla

Tarihin yazımıyla

Özgürlüğün kaldırılmasıyla

Tin’in kendi özbilincine varmasıyla

Her şeyin akla uygun olmasıyla

Açıklama:

Alman idealizmi’nin en önemli düşünürü olan Hegel’in tarih konusundaki düşüncelerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Hegel’in bütün felsefesi nasıl bir sistemdir?

Metafizik bir sistem

Yasal bir sistem

Refleksiyonlu bir sistem

Açık ve mutlak bir sistem

Kapalı ve mantıksal bir sistem

Açıklama:

Alman idealizmi’nin en önemli düşünürü olan Hegel’in tarih konusundaki düşüncelerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Marx’ın insan ve toplum anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Marx kendi hareket noktasının keyfi öncüller ve dogmalar olduğunu söyler.

Marx’a göre bütün insan tarihinin ilk öncülü “yaşayan insan teklerinin varoluşudur.

Marx bugüne kadar felsefe hep dünyayı yorumlamıştır oysa asıl yapılması gereken onu değiştirmektir der ve insanın pratik etkinliğine önem verir.

Marx insanın doğasını onun pratik etkinliğinde, üretici etkinliğinde bulur. İnsanı insan yapan onun pratik üretim etkinliğidir.

Marx’ın insan anlayışı, yaptığı Hegel eleştirisinden çıkmıştır.

Açıklama:

Marx’a göre bütün insan tarihinin ilk öncülü “yaşayan insan teklerinin varoluşudur” (Marx 1998: 36). Marx kendi hareket noktasının keyfi öncüller ve dogmalar değil, “kendilerinden soyutlamanın ancak imgelemde yapılabildiği gerçek öncüller” olduğunu söyler (Marx 2004a: 112). Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Marx'a göre İnsanı insan yapan şey aşağıdakilerden hangisidir?

insanın doğasında bulunan bir soyutlamadır.

insanın üretici etkinliğidir.

insanın dogmatik olmasıdır.

insanın kültürüne olan bağlılığıdır.

insanın teorik etkinliğidir.

Açıklama:

Marx’a göre insan kendi geçim araçlarını üretmesiyle hayvandan ayrılır. Bu Marx’ın insanın özünü onun pratik etkinliği olarak görmesi demeye gelir. İnsanı insan yapan şey, insanın üretici etkinliğidir. İnsanın ne olduğu üretim etkinliğiyle “hem neyle ürettiğiyle hem de nasıl ürettiğiyle” alakalıdır; “bu yüzden” der Marx, insanın ne olduğu “insanın üretiminin maddi koşullarına dayanır” (Marx 1998: 37). Marx’a göre insanın özü, tek tek her bireyin doğasında bulunan bir soyutlama değildir. İnsanın özünü toplumsal ilişkiler bütünü oluşturur (Marx 1999a: 23). Her toplumsal yaşam da özü gereği pratiktir. Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisinin Marx’ın felsefe anlayışının tamamına sindiği söylenebilir?

İdealizm

Pragmatizm

Hümanizm

Realizm

Naturalizm

Açıklama:

Marx’ın insan tasarımı onun insanı değerli gören insan anlayışına da temel olmuştur ve onun insanı değerli bulan anlayışı yine onun pek çok düşüncesinde bulunabilir. Bu anlamda hümanizm onun felsefesinin tamamına sinmiştir. Bir çok yapıtında insan emeğinin sömürüsüne karşı çıkması bu insan anlayışından doğmaktadır. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Marx ve Engels’e göre ilk tarihsel eylem aşağıdakilerden hangisidir?

tapınma

devlet kurma

savaşma

üretim

avlanma

Açıklama:

Marx ve Engels’e göre ilk tarihsel eylem üretim eylemidir yani tarih üretim eylemiyle başlamıştır. Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Marx’a göre Hegel’in tarih felsefesi tarih sırasına göre değil, mantıksal sıraya göre yazılmış bir tarihtir. Bununla kastettiği Hegel’in yaptığının mantığı tarihe uydurmak değil, tarihi mantığa uydurmak olduğudur.
II. Marx’a göre Hegel’in hareket noktasını oluşturan öncüller keyfidir oysa tarih gerçek öncüllerden hareket etmelidir.
III. Marx’a göre Hegel’in sandığı gibi tarihi yapan kavramlar değil, insanlardır yani insanın amaçlı üretmesidir, çalışmasıdır.
IV. Marx idealist filozofların tarihsel süreci açıklamasını Hegel’in Hukuk Felsefesini eleştirdiği nedenlerle eleştirir. İdealist olarak adlandırdığı filozofların ilkelerin, ilkelerin yerini almasıyla her şeyin salt düşünce alanında olması, her şeyin Mutlak Tin’in ayrışması süreci içinde meydana gelmesi yollu düşüncesini eleştirir.
Yukarıdakilerden hangisi-hangileri hangisi Marx'ın Hegel eleştirilerindendir?

Yalnız I.

I. ve II.

II. ve III.

II. III. ve IV.

I. II. III. ve IV.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 6

Marx ilk olarak her tarih yazımının ......................... temellerden hareket etmesi gerektiği görüşündedir.
Cümledeki noktalı kısma aşağıdakilerden hangisinin gelmesi doğru olur?

materyalist

dogmatik

dini

kültürel

idealist

Açıklama:

Marx ilk olarak her tarih yazımının materyalist temellerden hareket etmesi gerektiği görüşündedir. Marx’a göre beş duyunun oluşması bile “şimdiye kadarki dünya tarihinin sonucudur” (Marx 2003: 118); dolayısıyla dünya tarihi bir anlamda insan yetilerinin gelişmesinin tarihidir. Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Marx’ın tarihte ardarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşündüğü dört toplum aşamasından biri değildir?

köleci toplum aşaması

modern toplum aşaması

feodal toplum aşaması

kapitalist toplum aşaması

sınıfsız toplum aşaması

Açıklama:

Marx’ın tarihte ardarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşünüdüğü dört toplum aşaması; köleci toplum aşaması, feodal toplum aşaması, kapitalist toplum aşaması ve henüz gerçekleşmemiş olan sınıfsız toplum aşamasıdır. Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Marksist tarih kuramının Marx ve Engels’in tarih görüşlerinden sonra 20. yüzyılda da savunucuları olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu Marksist düşünürlerden biri değildir?

Georg Lukács

Antonio Gramsci

Max Weber

Ernst Bloch

Louis Pierre Althusser

Açıklama:

Marksist tarih kuramının Marx ve Engels’in tarih görüşlerinden sonra 20. yüzyılda da savunucuları olmuştur. Bunlar arasında en önemli Marksist düşünürler Georg Lukács, Antonio Gramsci, Ernst Bloch gibi kimi düşünürlerdir ve bunlar Marksist düşünceyi temsil eden önde gelen isimler arasındadır. Marksist materyalist tarih tasarımını Lukacs’ın Hegelci-Marksizmi ile Althusser’in Yapısalcı Marksizmi, farklı biçimlerde yorumlamışlardır. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Marx’a göre asıl anlamda tarihin bundan sonra başlayacaktır dediği, insanın özgürleşmesini sağlayacak olan tarih öncesinin son aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

köleci toplum aşaması

feodal toplum aşaması

kapitalist toplum aşaması

komünist toplum aşaması

idealist toplum aşaması

Açıklama:

Marx’a göre kapitalist aşamadan sonra gelecek olan sınıfsız toplum aşaması ya da komünist toplum aşaması insanın özgürleşmesini sağlayacak olan tarih öncesinin son aşamasıdır. Asıl anlamda tarih ise bundan sonra başlayacaktır. Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Yeni Kantçılığın ve Dilthey’ın tarih anlayışlarını “burjuva tarih kuramı” olarak betimleyerek eleştiren, tarihsel olayları sürekli bir değişim süreci içinde kavrayacak kuramlara gerek olduğunu belirterek "tarihte bir gelişim vardır ve bunu görmeyerek tarihi basit deneysel olgular hâlinde ele almak da hatalıdır." diyen Marksist kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Antonio Gramsci

Ernst Bloch

Louis Pierre Althusser

Jean Paul Sartre

Georg Lukács

Açıklama:

G. Lukacs Yeni Kantçılığın ve Dilthey’ın tarih anlayışlarını “burjuva tarih kuramı” olarak betimleyerek eleştirmiştir. Lukacs’a göre burjuva tarih kuramları tarihi tekil ve özel olaylar olarak ele alarak tarihi ussallaştırılmaz bir süreç ve olgular yığını hâline getirmişlerdir. Bu da tarihsel olayları akla uygun olmaktan çıkararak bir belirsizlik içine atmaktadır (Özlem 2010: 183). Bu tür kuramlar Lukacs’a göre kapitalizmin ürünü olan kuramlardır. Bir Marksist olan Lukacs kapitalizme karşı çıkmak adına bu tür burjuva tarih kuramlarına karşı çıkılması gerektiğini düşünür. Lukacs’a göre tarihsel olayları sürekli bir değişim süreci içinde kavrayacak kuramlara gerek vardır. Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Marx hangi filozofun “diyalektik devinim” anlayışını, yine onun tarafından yapıldığı gibi tarihin gidişine uygulamıştır?

Hegel

Platon

Descartes

Hume

Bergson

Açıklama:

Marx Hegel’in “diyalektik devinim” anlayışını, yine Hegel tarafından yapıldığı gibi tarihin gidişine uygulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Marx insanın doğasını onun pratik etkinliğinde, üretici etkinliğinde bulur. İnsanı insan yapan onun pratik üretim etkinliğidir.Bu fikri nasıl bir yaklaşım olarak değerlendirebiliriz?

Yapısal

Materyalist

Pragmatist

Doğacı

Üretici

Açıklama:

Marx ile Engels sürekli olarak gerçek insan etkinliğinden, insanın maddi üretim etkinliğinden hareket ederek tarihe baktıklarını söylemişlerdir. Böylece tarihe Alman İdeolojisinin idealist bakışının yerine materyalist bir bakışla yaklaşmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Marx ve Engels tarihin özünü üretim eyleminde, yani ...... gördükleri için felsefenin görevini de tarihin hizmetinde olmak olarak belirlemişler, bu yüzden de felsefenin gerçekliği teorik olarak değil, pratik etkinlik olarak kavraması gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Boş kalan kısma gelmesi gereken sözcük hangisidir?

Ontolojist

Pragmatist

Praksis

Diyalektik

Abdüktif

Açıklama:

Marx ve Engels tarihin özünü üretim eyleminde, yani praksiste gördükleri için felsefenin görevini de tarihin hizmetinde olmak olarak belirlemişler, bu yüzden de felsefenin gerçekliği teorik olarak değil, pratik etkinlik olarak kavraması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Marx’a göre tarihin kendisi, doğal tarihin gerçek bir parçasıdır, doğanın insanlaşmasının parçasıdır. Bu konuda Marx'ın söylediği ünlü söz aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanın gereksinimlerini karşılamak için maddi araçların üretimi insanın ilk tarihsel etkinliği olduğudan maddi yaşamın üretimi tarihsel gelişmenin ilk koşulu olarak tüm tarihin temel koşuludur

Marx kendi hareket noktasının keyfi öncüller ve dogmalar değil, “kendilerinden soyutlamanın ancak imgelemde yapılabildiği gerçek öncüller” olduğunu söyler

Marx’a göre insan “doğadan ve doğa yoluyla üretir”

İnsan doğa biliminin dolaysız nesnesidir

Marx’a göre “her tarih yazımı hep bu doğal temellerden ve bu temellerin tarihin akışı içinde insan eylemiyle değişmesinden (modification) yola çıkmalıdır”

Açıklama:

Marx’a göre tarihin kendisi, doğal tarihin gerçek bir parçasıdır, doğanın insanlaşmasının parçasıdır. Bu yüzden Marx “insan doğa biliminin dolaysız nesnesidir” der

Doğru Cevap: D

Soru 15

Marx’a göre din, felsefe ve başka bütün kuram biçimleri gibi tarihin de itici gücü nedir?

Tin

İde

Doğa

Yasa

Devrim

Açıklama:

Ayrıca Marx’a göre din, felsefe ve başka bütün kuram biçimleri gibi tarihin de itici gücü idealist eleştiri değil, devrimdir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Marx’a göre sosyalizm nedir?

İnsanın olumlu bir şekilde bilincine varışıdır.

İnsanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan evredir

Yakın geleceğin zorunlu biçimi ve dinamik ilkesidir

Değişik kuşakların hazır buldukları bu yaşam koşullarıdır

Pratiği düşünceden yola çıkarak açıklamak yerine pratikten yola çıkarak düşüncelerin oluşumudur

Açıklama:

Marx’a göre “sosyalist insan için dünyanın tarihi denen şeyin tümü, insanın emeği yoluyla insanın yaratılmasından başka bir şey” değildir. Marx’a göre sosyalizm insanın olumlu bir şekilde bilincine varışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Marx’ın tarih tasarımı maddi temeller üzerine kurulu bir tarih tasarımıdır. Aynı zamanda bu maddi temeller üzerinde gelişen bir tarih anlayışı söz konusudur. Marx buna ne ad vermiştir?

İdealist yaklaşım

Tarihsel materyalizm

Sosyo-komunist girişim

Manifesto

Tarih değillemesi

Açıklama:

Marx’ın tarih tasarımı maddi temeller üzerine kurulu bir tarih tasarımıdır. Aynı zamanda bu maddi temeller üzerinde gelişen bir tarih anlayışı söz konusudur. İşte Marx’ın adına tarihsel materyalizm dediği materyalist tarih anlayışı tarihin tamamen maddi insanın üretim etkinliğiyle biçimlendirdiği bir varlık alanı olarak tasarlanmasıdır, üstelik de bu temeller üzerinde aşama aşama gelişen bir süreç olarak tasarlanmasıdır

Doğru Cevap: B

Soru 18

Marx'ın Kapital kitabının “Önsöz”ünde ne vardır?

Sermayeye kölelik, açlık ve dilencilik konularının anlatılacağı

Komunizmin ilkeleri

Kapitalist üretimin doğal yasaları'nı ele alacağı

Burjuva toplumunu

Bir sonraki toplumsal aşama

Açıklama:

Kapital’in “Önsöz”ünde “kapitalist üretimin doğal yasaları”nı ele alacağını söyleyerek bu yasaların “kaçınılmaz sonuçlara doğru katı bir zorunlulukla işleyen” yasalar olduğunu da ileri sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Marx'a göre her bir bireyin özgürleşmesi nasıl mümkün olabilir?

Aristokrasinin egemen olmasıyla

Sosyalizm ile

Kapitalist düşüncenin yıkılması ile

Tarihin tümüyle dünya tarihi hâline gelmesiyle

Ekonomi ilkeleri ile

Açıklama:

Özgürlük tarihin tümüyle dünya tarihi hâline gelmesiyle olanaklı olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Gramsci’ye göre Marksizm nedir?

Diyalektik materyalist akıl anlayışı

Toplumsal bir varlık olarak insanın kendisine tam dönüşü

Marksist materyalist tarih tasarımı

Tarihteki deneysel olguların arkasında bir gelişim

Bir genel tarih metodolojisi

Açıklama:

Gramsci’ye göre “Marksizm, her şeyi açımlayan bir din ya da tüm varlık alanlarını taşıyan bir ontoloji değil, bir genel tarih metodolojisidir”

Doğru Cevap: E

Soru 21

Marx ve Engels’in tarih tasarımları onların hangi felsefe anlayışlarında temelini bulmaktadır?

Diyalektik materyalizm

Varoluşçuluk

Minarşizm

İdealizm

Fenomenoloji

Açıklama:

Marx ve Engels’in tarih tasarımları onların diyalektik materyalizm olarak bilinen felsefe anlayışlarında temelini bulur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hegel’in diyalektiğinin baş aşağı durduğunu oysa kendisinin ideyle gerçeklik arasındaki ilişkiyi tersine çevirdiğini ileri süren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Karl Marx

Hans Reichenbach

Ernst Cassirer

Gottfried Leibniz

Açıklama:

Marx’a göre Hegel’in diyalektiği baş aşağı durmaktadır. Oysa kendisinin ideyle gerçeklik arasındaki ilişkiyi tersine çevirdiğini ileri sürer. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Marx’a göre insan aşağıdakilerden hangisini üretmesiyle hayvandan ayrılmaktadır?

Akıl

Konuşma yeteneği

Örgütlü davranma becerisi

Kendi geçim araçları

İnanç

Açıklama:

Marx’a göre “her tarih yazımı hep bu doğal temellerden ve bu temellerin tarihin akışı içinde insan eylemiyle değişmesinden (modification) yola çıkmalıdır.” Çünkü Marx’a göre insan kendi geçim araçlarını üretmesiyle hayvandan ayrılır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Marx’a göre tarihin kendisi “……..”nın insanlaşmasıdır. İnsan onu nesne edinip emeğiyle dönüştürmeye başladığı anda tarih ortaya çıkmıştır.
Bu cümlede tırnak içinde belirtilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Duyu

Tanrı

Doğa

Emek

Mimari

Açıklama:

Marx’a göre tarihin kendisi doğanın insanlaşmasıdır. İnsan doğayı nesne edinip emeğiyle dönüştürmeye başladığı anda tarih ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Marx’a göre “insanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan” evre aşağıdakilerden hangisidir?

Komünizm

Pozitivizm

Anarşizm

Pragmatizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Marx’a göre “insanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan” evre komünizmdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

“Tarihin insanın maddi üretim etkinliğiyle biçimlendirdiği bir varlık alanı olarak tasarımı” şeklinde tanımlanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Neopozitivizm

Diyalektik

Tarih Felsefesi

Tarihsel materyalizm

Teoloji

Açıklama:

Tarihsel materyalizm ya da materyalist tarih tasarımı tarihin insanın maddi üretim etkinliğiyle biçimlendirdiği bir varlık alanı olarak tasarımıdır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Marx’ın tarih tasarımı ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Maddi temeller üzerine kuruludur

Post modern yaklaşımla kurulmuştur

Hayalidir

Dini temeller üzerine kuruludur

Durağandır

Açıklama:

Marx’ın tarih tasarımı maddi temeller üzerine kurulu bir tarih tasarımıdır. Aynı zamanda bu maddi temeller üzerinde gelişen bir tarih anlayışı söz konusudur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Marx’ın yaklaşımına göre tarihte belirleyici olan aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasi yapı

Hukuki yapı

Ekonomik yapı

İktidar

Kültür

Açıklama:

Tarihi dönemler hâlinde ortaya koymuş, her döneme karşılık gelen bir toplumsal ilişki biçimi saptamış ve bu toplumsal ilişki biçiminin temelinde de bir maddi üretim ilişkisi ve biçimi görmüştür. Bu anlamda tarihte belirleyici olan bir anlamda ekonomik yapıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Marksist tarih kuramının savunucuları arasında yer almaktadır?

Wilhelm Dilthey

Georg Lukács

Nietzsche

John Stuart Mill

Schelling

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 30

Marx’ın tarihte artarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşündüğü dört toplum aşamasının ilkini aşağıdakilerden hangisi oluşturmaktadır?

Kapitalist toplum

Feodal toplum

Sınıfsız toplum

Sosyalist toplum

Köleci toplum

Açıklama:

Marx’ın tarihte artarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşündüğü dört toplum aşaması;
- köleci toplum aşaması,
- feodal toplum aşaması,
- kapitalist toplum aşaması
- henüz gerçekleşmemiş olan sınıfsız toplum aşamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

"Bugüne kadar felsefe hep dünyayı yorumlamıştır. Oysa asıl yapılması gereken onu değiştirmektir. " Sözünü söyleyen felsefeci kimdir?

Friedrich Engels

Karl Marx

Marx Hegel

Aristotales

Georg Lukács

Açıklama:

Karl Marx, bugüne kadar felsefe hep dünyayı yorumlamıştır. Oysa asıl yapılması gereken onu değiştirmektir der ve insanın pratik etkinliğine önem verir. Bu bağlamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Marx’a göre insanı insan yapan unsur nedir?

İnsanın pratik üretim etkinliğidir.

İnsanın yaşam enerjisidir.

İnsanın doğa sevgisidir.

İnsanın çok uyumasıdır.

İnsanın yemek yeme özelliğidir.

Açıklama:

Marx insanın doğasını onun pratik etkinliğinde, üretici etkinliğinde bulur. İnsanı insan yapan onun pratik üretim etkinliğidir. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Marx ve Engels’e göre ilk tarihsel eylem nedir?

Savaş

Uyku

Üretim

Dinlenme

Yürümek

Açıklama:

Marx ve Engels’e göre ilk tarihsel eylem üretim eylemidir yani tarih üretim eylemiyle başlamıştır. Bu bağlamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Marx’a göre komünizm nedir?

Yaşayan insan teklerinin varoluşudur.

İnsan üretiminin maddi koşullarına dayanmasıdır.

Pratik üretim etkinliğidir.

Maddi üretim ilişkilerini belirleyen yasalardır.

İnsanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan evredir.

Açıklama:

Komünizm Marx’a göre “insanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan” evredir. Bu bağlamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Tarihsel materyalizm nedir?

Pratik üretim etkinliğidir.

İnsan üretiminin maddi koşullarına dayanmasıdır.

Yaşayan insan teklerinin varoluşudur.

İnsanın kurtuluşu ve iyileşmesi sürecinde tarihsel gelişmenin bir sonraki aşaması için zorunlu olan evredir.

Tarihin, insanın maddi üretim etkinliğiyle biçimlendirdiği bir varlık alanı olarak tasarımıdır.

Açıklama:

Tarihsel materyalizm ya da materyalist tarih tasarımı tarihin insanın maddi üretim etkinliğiyle biçimlendirdiği bir varlık alanı olarak tasarımıdır. Bu bağlamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Marx’a göre kapitalist aşamadan sonra gelecek olan sınıfsız toplum aşaması ya da komünist toplum aşaması neyi sağlayacaktır?

Üretim tekniklerinin artmasını sağlayacak.

İnsanın doğadan uzaklaşmasını sağlayacak.

İnsanın daha çok çalışmasını sağlayacak.

İnsanın özgürleşmesini sağlayacak.

Doğanın bozulmasına neden olacak.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Marx’ın tarihte ardarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşündüğü dört toplum aşamasından biri değildir?

Köleci toplum aşaması,

Feodal toplum aşaması,

Kültürlü toplum aşaması

Kapitalist toplum aşaması,

Henüz gerçekleşmemiş olan sınıfsız toplum aşaması,

Açıklama:

Marx’ın tarihte ardarda gelen ve zorunlu olarak birbirini izlemesi gerektiğini düşündüğü dört toplum aşaması; köleci toplum
aşaması, feodal toplum aşaması, kapitalist toplum aşaması ve henüz gerçekleşmemiş olan sınıfsız toplum aşamasıdır. Bu bağlamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisi tarihi tekil olgular yığınına ayırarak değil, bütünleştirerek ele almak gerektiğini vurgulamaktadır?

Georg Lukács

Antonio Gramsci

Ernst Bloch

Marx

Engels

Açıklama:

Lukacs’a göre tarihi tekil olgular yığınına ayırarak değil, bütünleştirerek ele almak gerekir. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

"Her tarihsel yorum bugünü yapan insanın geçmişi yorumlamasıdır, bu yüzden de her tarih bugünün tarihidir" ifadesi aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisine aittir?

Georg Lukács

Antonio Gramsci

Ernst Bloch

Marx

Engels

Açıklama:

Gramsci’ye göre her tarihsel yorum bugünü yapan insanın geçmişi yorumlamasıdır, bu yüzden de her tarih bugünün tarihidir. Bu bağlamda doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Tarihin henüz gerçekleşmemiş olana doğru gitmekte olduğunu ve bu yüzden de geleceğe ilişkin ütopik fantaziler kurulmaması gerektiğini vurgulayan isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Georg Lukács

Antonio Gramsci

Ernst Bloch

Dilthey

Marx

Açıklama:

Bloch’a göre tarih henüz gerçekleşmemiş olana doğru gitmektedir. Bu yüzden de geleceğe ilişkin ütopik fantaziler kurulmamalıdır. Tarih belirli bir ereğe doğru gidebileceği gibi hiçbir yere gitmiyor da olabilir. Bu bağlamda doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Marx, materyalizmin bütün önceki biçimlerinin başta gelen kusurunun şeyleri, gerçekliği, duyusallığı duyusal insan etkinliği, praxis olarak değil de farklı bir biçimde kavraması olarak değerlendirir, bu aşağıdakilerden hangisidir?

Nesne

Amaç

Araç

Şey

Kurban

Açıklama:

Marx materyalizmin bütün önceki biçimlerinin başta gelen kusurunun şeyleri, gerçekliği, duyusallığı duyusal insan etkinliği, praxis olarak değil de nesne biçiminde kavramasıdır der

Doğru Cevap: A

Soru 42

Marx’a göre özel mülkiyetin ortaya çıkmasından itibaren tarih neye tanıklık etmiştir?

Sömürü devletlerinin ortaya çıkışına

Sınıf savaşları meydana gelmiştir

İnsanın varoluş nedeninin yasa değil, yasanın varoluş nedeninin insan olduğuna

Yeni felsefe anlayışlarına

Doğal üretim süreçlerine

Açıklama:

Marx’a göre özel mülkiyetin ortaya çıkmasından itibaren yani toplumsal sınıfların oluşmasından itibaren, tarih bir sınıf savaşları süreci olagelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Marx Hegel’in felsefesinde hukuku değil de neyi gördüğümüzü iddia eder?

Tarihin özünün insan olduğunu

İnsanı

Mantık bilimini

Tanrısal güçleri

Mutlak tini

Açıklama:

Marx’a göre, Hegel’in felsefesinde aslında bir hukuk felsefesi ile değil, mantık biliminin bir bölümü ile karşı karşıyayız.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Marx’a göre tarihte zorunluluk vardır, bu zorunluluğun temelini maddi üretim ilişkilerini belirleyen ..... oluşturur. Cümlede boş kısma gelmesi gereken sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Gereksinimler

Kurallar

İnsanlar

Yasalar

Yasaklar

Açıklama:

Marx’a göre tarihte zorunluluk vardır, bu zorunluluğun temelini maddi üretim ilişkilerini belirleyen yasalar oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Marx’a göre sosyalizm nedir?

Ekonomikyapının devrimci değişmesi

İnsanın doğayla ilişkisi

İnsanların gereksinimleri ve üretim biçimleri

Ekonomi olgularını görmek

İnsanın olumlu bir şekilde bilincine varışı

Açıklama:

Marx’a göre sosyalizm insanın olumlu bir şekilde bilincine varışıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Marx’a göre içinde çatışma taşıyan son üretim biçimi hangisidir?

Tüketici toplum

Üretici toplum

Feodal

Sosyalist

Burjuva

Açıklama:

Toplumun ekenomik yapı temelindeki biçimlenişinde “Asya türü, ilkel, feodal ve modern burjuva” üretim biçimlerinin, birbirini izleyen çağlar olarak kalın çizgilerle belirlenebileceğini ileri süren Marx’a göre, burjuva üretim biçimi de içinde çatışma taşıyan son üretim biçimidir

Doğru Cevap: E

Soru 47

............beri insanın kurtuluşu düşüncesi ilerleme inancının temel ilkesi olarak görülmüştür. Marx’da da insanın kurtuluşu düşüncesi insanın özgürlüğü olarak ortaya konur ama Hegel’in aksine insanın bu kurtuluşu “Tin’in özbilinci” gibi kuramsal bir temelden değil, insanın pratik etkinliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan maddi koşulların zorunlu bir sonucu olacaktır. Paragrafta boş kalan kısma aşağıdaki şıklardan hangisi gelmelidir?

Fransız Devrimi’nden

Rönesans’tan

1.Dünya Savaşı’ndan

Aydınlanma’dan

Sanayi Devrimi’nden

Açıklama:

Aydınlanma’dan beri insanın kurtuluşu düşüncesi ilerleme inancının temel ilkesi olarak görülmüştür. Marx’da da insanın kurtuluşu düşüncesi insanın özgürlüğü olarak ortaya konur ama Hegel’in aksine insanın bu kurtuluşu “Tin’in özbilinci” gibi kuramsal bir temelden değil, insanın pratik etkinliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan maddi koşulların zorunlu bir sonucu olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Marx dört farklı üretim biçimi ve toplumsal iş bölümüne karşılık gelen dört farklı toplum biçimi olduğunu ileri sürer.Bunlardan ilki hangisidir?

Kapitalist dönem

Feodal mülkiyet

Komünal toplum

Mülkiyet

Üretici sınıf

Açıklama:

Marx dört farklı üretim biçimi ve toplumsal iş bölümüne karşılık gelen dört farklı toplum biçimi olduğunu ileri sürer. Bu toplum biçimleri de tarihte ardı ardına geldiklerinden dört farklı tarih dönemine karşılık gelirler. Dolayısıyla her tarih dönemine karşılık gelen bir üretim ve işbölümü biçimi vardır.Bu dört mülkiyet ve toplum biçiminin ilki - bu aynı zamanda tarihin ilk dönemi demektir - kabile mülkiyetine dayanan ilk komünal toplum biçimidir

Doğru Cevap: C

Soru 49

Lukacs’a göre tarihteki deneysel olguların arkasında bir gelişim çizgisi bulunabilir.Bunun için tarihe nasıl bakılmalıdır?

Süreç ve olgular ile

Diyalektik ile

Tarih felsefesi ile

Epistemoloji ile

Deneyselcilik ile

Açıklama:

Bir Marksist olan Lukacs kapitalizme karşı çıkmak adına bu tür burjuva tarih kuramlarına karşı çıkılması gerektiğini düşünür. Lukacs’a göre tarihsel olayları sürekli bir değişim süreci içinde kavrayacak kuramlara gerek vardır. Ayrıca tarihte bir gelişim vardır ve bunu görmeyerek tarihi basit deneysel olgular hâlinde ele almak da hatalıdır. Tarihteki deneysel olguların arkasında bir gelişim çizgisi bulunabilir ve bunun için de tarihe diyalektikle bakılmalıdır. Böylece tarihte diyalektik bir bütünlük görülebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Gramsci’ye göre “Marksizm” nedir?

Tarih metodolojisi

Diyalektik

Sınıf ayrımı

Kapitalizm

Ayrımcılık

Açıklama:

Gramsci’ye göre “Marksizm, her şeyi açımlayan bir din ya da tüm varlık alanlarını taşıyan bir ontoloji değil, bir genel tarih metodolojisidir”

Doğru Cevap: A

Soru 51

Marx'a göre insanı insan yapan temel şey nedir?

varolması

üretmesi

düşünmesi

konuşması

ruhu

Açıklama:

üretmesi

Doğru Cevap: B

Soru 52

Marx'ın fikirlerine göre bilinci belirleyen nedir?

bilinç

akıl

ruh

doğa

yaşam

Açıklama:

yaşam

Doğru Cevap: E

Soru 53

Marx'a göre siyasal ana yapıyı yaratan nedir?

halk

siyasi yapı

tarih

doğa

tanrı

Açıklama:

halk

Doğru Cevap: A

Soru 54

Toplumun doğasını belirleyen güçleri Marx ne olarak değinmiştir?

üretim

metafizik

fizik

evren

doğa

Açıklama:

üretim

Doğru Cevap: A

Soru 55

Marx'a göre tarih içinde diyaliktik karşıtlığı yaratan gelişme nedir?

zıtların savaşı

çağın kendi tini

varolanın zıtlığı

kavramın belirlemesi

işbölümünün çıkışı

Açıklama:

işbölümünün çıkışı

Doğru Cevap: E

Soru 56

Marx ve Engels'in ortak olarak tanıdıkları tek bilim hangisidir?

doğa

tarih

matematik

fizik

metafizik

Açıklama:

tarih

Doğru Cevap: B

Soru 57

Marx’a göre bilinç, din, felsefe, ahlak gibi bütün farklı kuramsal etkinliklerin üretilişini ve bu etkinliklerin doğuş ve gelişmelerini açıklayan nedir?

materyalist tarih

materyalist doğa

materyalist fizik

metafizik doğa

metafizik evren

Açıklama:

materyalist tarih

Doğru Cevap: A

Soru 58

Marx’a göre tarihteki zorunluluğun nedenini oluşturan şey aşağıdakilerden hangisidir?

maddi üretim ilişkilerindeki yasalar

tarihin bilim olması

idenin mantıksal zorunluluğu

tarihin sınıf mücadelesi olması

tarihin rastlantıları

Açıklama:

maddi üretim ilişkilerindeki yasalar

Doğru Cevap: A

Soru 59

Marx’a göre sosyalizm insanın olumlu bir şekilde nereye varmasıdır?

doğaya

evrene

tarihe

bilincine

devrime

Açıklama:

bilincine

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

“Ortaçağ’da felsefenin teolojinin hizmetinde bulunması gibi, doğa biliminin hizmetinde bulunan felsefeye ne ad verilir?

Varoluşçuluk

Pozitivizm

Nihilizm

Platonculuk

Realizm

Açıklama:

Pozitivizm, “Ortaçağ’da felsefenin teolojinin hizmetinde bulunması gibi, doğa biliminin hizmetinde bulunan felsefe diye tanımlanabilir”

Doğru Cevap: B

Soru 2

Bilimin gelişmesi ile insanlığın ilerlemesi arasında doğrudan bir ilişki kuran, İnsanlığın ilerlemesinden de insanlığın refaha ve mutluluğa kavuşmasını anlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Spencer

Popper

Comte

Kant

Saint-Simon

Açıklama:

Claud Henry comte De Saint-Simon’a göre bilimin gelişmesi ile insan aklının gelişmesi dolayısıyla insanlığın ilerlemesi arasında doğrudan bir ilişki vardır. Saint-Simon insanlığın ilerlemesinden de insanlığın refaha ve mutluluğa kavuşmasını anlar.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Olguları toplama işini tarih bilimine bırakmayı savunan, olgular arasındaki ilişkileri kurma işinin, adına sosyoloji dediği yeni bir bilimin işi olması gerektiğini söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Hempel

Auguste Comte

Taine

Spencer

Açıklama:

Auguste Comte olguları toplama işini tarih bilimine bırakırken bu olgular arasındaki ilişkileri kurma işinin, adına sosyoloji dediği yeni bir bilimin işi olması gerektiğini söyleyerek böyle bir bilimin kurulması gerektiğini söylemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

İnsan tarihi art arda geldiği üç dönem aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

teolojik dönem-metafizik dönem-pozitif dönem

metafizik dönem-pozitif dönem-teolojik dönem

teolojik dönem-pozitif dönem- metafizik dönem

metafizik dönem-teolojik dönem-pozitif dönem

pozitif dönem-metafizik dönem-teolojik dönem

Açıklama:

İnsan tarihi art arda gelen üç dönemden geçmiştir: teolojik dönem, metafizik dönem ve
pozitif dönem.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Comte'a göre insan aklının en yüksek mükemmelik seviyesi olarak adlandırdığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Skolastik aşama

Doğa aşaması

Teolojik aşama

Pozitif aşama

Metafizik aşama

Açıklama:

Metafizik aşamada insan aklı en yüksek mükemmelik seviyesi olarak son aşamasına varlıklar çokluğu yerine bütün fenomenlerin en son nedeni olarak “Doğa” gibi soyut tek bir kavramı koyduğu zaman ulaşmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Comte'a göre bütün insanlık tarihinin de geçirmiş ve geçirmekte olduğu dönemleri açıklayabilecek tek yasa aşağıdakilerden hangisidir?

Teolojik yasa

Pozitif yasa

Doğa yasası

Üç hal yasası

Tek hal yasası

Açıklama:

Comte’a göre “üç hâl yasası” bütün insanlık tarihinin de geçirmiş ve geçirmekte olduğu dönemleri açıklayabilecek tek yasadır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Comte’a göre pozitif toplumbilim kurulabilirse hangi felsefe sistemi tamamlanmış olacaktır?

pozitivist felsefe

modern felsefe

ortaçağ felsefesi

klasik felsefe

Comte felsefesi

Açıklama:

Comte’a göre ancak böyle bir pozitif toplumbilim kurulabilirse modern felsefe
sistemi tamamlanmış olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Tarihi belirleyen yasaları bireysel tek insanın biyolojisinden ve psikolojisinden türetilebilecek yasalar olarak belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Popper

Spencer

Mill

Hempel

Marx

Açıklama:

Mill’e göre tarihi belirleyen yasalar bireysel tek insanın biyolojisinden ve psikolojisinden türetilebilecek olan yasalardır. Tarihsel olgular insan psikolojisi ve biyolojisi yasalarıyla açıklanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Tarihsel olguları açıklamak için kullanılması gereken yöntemi ters dedüktif yöntem olarak adlandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Mill

Kant

Comte

Hempel

Marx

Açıklama:

Mill tarihsel olguları açıklamak için kullanılması gereken yöntemin ters dedüktif yöntem olduğunu söyler. Ters dedüktif yöntem nedenlerden etkileri çıkarmanın tersine etkilerden nedenlerin bilgisini çıkarmak olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Birleştirilmiş bilim anlayışı ile bütün bilimlerin tek bir yöntem kullanması gerektiğini ileri süren görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Rasyonalizm

Neopozitivizm

Tarihselcilik

Pozitivizm

Marksizm

Açıklama:

20. yüzyılda Mantıkçı Deneycilik olarak da bilinen neopozitivizm birleştirilmiş
bilim ideali ile ortaya çıkıp tüm bilimlerin birliğini savunarak 19. yüzyıl pozitivist
düşüncesini takip etmiş ama bazı bakımlardan ondan ayrılmıştır. Bununla birlikte neopozitivizmin genel eğilimi de olgulara ve deneye yönelmek ve olguların
yasalarını keşfetmek yollu bilim anlayışı olmuştur. Neopozitivist bilim anlayışı
bilim kavramını doğa bilimi kavramına indirgeyerek birleştirilmiş bilim (unified science) ideali ile bütün bilimler için yöntem birliği anlayışını öne sürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Bilimlerin gelişmesiyle aynı zamanda toplumsal ve siyasal alandaki bazı değişmelerin de ortaya çıkmaya başlaması neyin başlangıcı olarak kabul edilir?

Varoluşsal ilerleme

Fenomenolojik ilerleme

Pragmatist ilerleme

Pozitivist ilerleme

İdealist ilerleme

Açıklama:

Pozitivist ilerleme inancının arkasındaki en temel nedenlerden birisi bilimlerin gelişmesiyle aynı zamanda toplumsal ve siyasal alandaki bazı değişmelerin de
ortaya çıkmaya başlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi pozitivist felsefenin en büyük ismi olarak kabul edilir?

Sokrates

Zenon

Auguste Comte

Herakleitos

Thales

Açıklama:

Pozitivist felsefenin en büyük ismi kuşkusuz Auguste Comte’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Marx'a göre ütopyacı sosyalizmin temsilcisi kimdir?

Hegel

Aristoteles

Platon

Descartes

Saint-Simon

Açıklama:

Marx tarafından ütopyacı sosyalizmin temsilcisi olarak görülen Saint-Simon toplumun mutluluğunu toplumbilimsel bir ülkü olarak belirler.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi pozitivist yaklaşıma göre olgularla ilgili değildir?

Olgular nesnel olarak kabul etmek

Olguları eleştirmek

Olguları toplamak

Olguları belirlemek

Olgular arası yasa bağıntılarını keşfetmek

Açıklama:

Pozitivist varlık anlayışı tarihi doğaya indirgerken pozitivist bilim anlayışı da tarih bilimini doğa bilimine indirgemiştir. Doğa bilimindeki nesnelliği tarih bilimlerine de aktarmak amacı güden pozitivistler olguları toplamaya bu yüzden önem vermişlerdir. Olguları toplamak anlayışı ise basitçe şu varsayımdan hareket eder: Olgular nesneldir ve tarihçiler de tıpkı doğa bilimcileri gibi her türlü önyargıdan bağımsız olarak öncelikle olguları toplamaya, sonra da bunlar arasındaki ilişkileri kurmaya yönelmelidir. Bu yüzden pozitivizmin önde gelen düşünürü Auguste Comte olguları toplama işini tarih bilimine bırakırken bu olgular arasındaki ilişkileri kurma işinin, adına sosyoloji dediği yeni bir bilimin işi olması gerektiğini söyleyerek böyle bir bilimin kurulması gerektiğini söylemiştir.

Olguları belirlemek,
Olgular arası yasa bağıntılarını keşfetmek,
Olgular nesnel olarak kabul etmek,
Olguları toplamak

Doğru Cevap: B

Soru 15

Olgular arası yasa bağıntılarını keşfetme doğa bilimlerinde olduğu gibi tarihte de olguları önceden görebilme olanağına ne ad verilir?

öndeyi

öngörü

önyargı

önide

önego

Açıklama:

Olgular arası yasa bağıntılarını keşfetme doğa bilimlerinde olduğu gibi tarihte de olguları önceden görebilme olanağı sağlar. Bilimde buna öndeyi denir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Comte'a göre insan aklı doğası gereği gelişmesi boyunca kaç farklı felsefe yöntemi kullanır?

Açıklama:

Comte yasa konusunda şöyle der: “Bu yasa da şudur: - yol gösterici kavramlarımızın her biri - bilgimizin her bir dalı - ardarda üç farklı kuramsal durumdan geçerler: Teolojik ya da kurgul hâl; metafizik ya da soyut hâl; ve bilimsel ya da pozitif hâl” Başka bir ifadeyle insan aklı doğası gereği gelişmesi boyunca üç farklı felsefe yöntemi kullanır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Bütün fenomenlerin tek bir tanrısal varlıkla açıklanmaya çalışıldığı döneme ne ad verilir?

Eleştirel aşama

Pozitivist aşama

Fenomenolojik aşama

İdeolojik aşama

Teolojik aşama

Açıklama:

Teolojik aşama bütün fenomenlerin tek bir tanrısal varlıkla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Comte’a göre pozitif bir toplumbilim kurmak için aşağıdakilerden hangisine ihtiyaç yoktur?

Astronomi

Coğrafya

Fizik

Kimya

Toplum

Açıklama:

Comte’a göre ancak böyle bir pozitif toplumbilim kurulabilirse modern felsefe sistemi tamamlanmış olacaktır. Çünkü bu kuruluş gerçekleştiği andan itibaren gözlemlenmiş hiçbir fenomen astronomi, fizik, kimya, fizyoloji ve toplum kategorilerinden birinin dışında kalmayacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bütün fenomenleri tek bir soyut kavram aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Olgusal aşama

İdeal aşama

Pozitif aşama

Metafizik aşama

Teolojik aşama

Açıklama:

Metafizik aşama bütün fenomenleri tek bir soyut kavram aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Karl Raimund Popper’ın savunduğu düşüncelerden biri değildir?

İnsanlık tarihinin gidişi insanların amaçlı eylemlerinden ve insan bilgisinin artışıyla sabit kalır

Tarih yasa bulmaz

Kuramsal bilimler yasa önermeleri kurarlar

Tarih kuramsal bir bilim değildir

Tarih geleceğe yönelik öndeyide bulunan kuramsal bir bilim olamaz

Açıklama:

Karl Raimund Popper’e (1902-1994) göre ise tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar. Popper bilimleri kuramsal bilimler ve uygulamalı bilimler olarak ikiye ayırır. Kuramsal bilimler yasa önermeleri kurarlar oysa uygulamalı bilimler kuramsal bilimlerin yasa önermelerini kullanırlar. İşte bu anlamda tarih kuramsal bir bilim değildir. Bu yüzden kuramsal fizik gibi bir kuramsal tarih bilimi söz konusu değildir. Tarih olsa olsa kuramsal bilimlerin yasalarını kullanarak geçmiş olguları açıklayan bir bilim olabilir ama kuramsal fizik gibi geleceğe yönelik öndeyide bulunan kuramsal bir bilim olamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Pozitivizm olarak adlandırılan felsefe akımı kaçıncı yüzyılda ortaya çıkmıştır?

18. yüzyılda

19. yüzyılda

16. yüzyılda

15. yüzyılda

17. yüzyılda

Açıklama:

19. yüzyılda Pozitivizm olarak adlandırılan bir felsefe akımı da ortaya çıkmış- tır. 19. yüzyılda pozitivizme doğru genel bir eğilim de vardır ve pozitivizm ise “Ortaçağ’da felsefenin teolojinin hizmetinde bulunması gibi, doğa biliminin hiz- metinde bulunan felsefe diye tanımlanabilir”

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bütün evren bütün görünümleriyle tek bir değişmez yasaya göre açıklanabilir olmalıdır düşüncesi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Marx

Simon

Comte

Hegel

Collingwood

Açıklama:

Simon’a göre bilimin gelişmesi ile sanayinin gelişmesi, dolayısıyla insanlığın ge- lişmesi arasında bir bağlantı vardır. Saint-Simon’a göre bütün evren bütün gö- rünümleriyle tek bir değişmez yasaya göre açıklanabilir olmalıdır. Bu tek genel yasa bilinirse doğa gibi toplum da bu yasaya göre düzenlenebilir. Bu da insanlığın ilerlemesini hızlandırarak insanlığın mutluluğu amacına hizmet eder.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Tarihsel varlık alanı sürekli ilerleme gösteren bir oluş sürecidir." düşüncesi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Comte

Marx

Hegel

Collingwood

Simon

Açıklama:

Auguste Comte (1798-1857) 19. yüzyılın pozitivist akıl ve bilim anlayışının en önemli temsilcilerindendir. Comte ilerleme anlayışı bakımından Aydınlanmanın ilerleme tasarımına benzer bir görüş ortaya koymuştur. Comte’a göre tarihsel varlık alanı sürekli ilerleme gösteren bir oluş sürecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Bütün fenomenlerin tek bir tanrısal varlıkla açıklanmaya çalışıldığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizk aşama

Teolojik aşama

Pozitif aşama

Negatif aşama

Kalıtsal aşama

Açıklama:

Teolojik hâl insan aklının ilk aşa- masıdır ama yine de bir akıldır. Çünkü olguları açıklama çabası vardır. Comte’a göre teolojik aşama en yüksek seviyesine çok sayıdaki tanrısallıklar yerine tek bir varlığın tanrısal öngörü eylemini koyduğu zaman ulaşmıştır. Teolojik aşama bütün fenomenlerin tek bir tanrısal varlıkla açıklanmaya çaılışıldığı dönemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Bütün fenomenlerin genel yasalar aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik aşama

Negatif aşama

Pozitif aşama

Teolojik aşama

Kalıtsal aşama

Açıklama:

Pozitif aşamada ise insan aklı mutlak kavramları elde etmenin olanaksızlığını kabul ederek kendini yalnızca iyi düzenlenmiş akıl yürütmelerin ve gözlemlerin kullanımıyla olguların gerçek yasalarını yani olguların art arda geliş ve benzeşim ilişkilerini keşfetmeye adar. Pozitif aşama bütün fenomenlerin genel yasalar aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre, bilim anlayışına göre doğa yasaları tümevarımla elde edilmektedir?

Mill

Comte

Marx

Hegel

Simon

Açıklama:

Mill’e göre sosyoloji olmaya doğru giden bir tarih biliminin bulacağı yasalar top- lum yasaları olacaktır ve toplum yasaları da doğa yasalarından farklı yasalardır. Çünkü Mill’in bilim anlayışına göre doğa yasaları tümevarımla elde edilmektedir. Oysa tarihteki yasaların tümevarım yoluyla elde edilmesi sorun olarak görünmektedir. Ayrıca Mill’e göre sosyal olguları doğal olgular gibi yapay deneylerle test etme olanağı da yoktur. Tarih yasaları tekil insan doğasından türetilebilecek olan biyolojik ya da psikolojik doğa yasalarının yönlendirdiği yasalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Pozitif felsefenin kuruluşunun tamamlanabilmesi için giderilmesi gereken tek eksiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Negatif bir toplumbilimin kurulamamış olması

Pozitif bir toplumbilimin kurulamamış olması

Pozitif felsefenin kurulamamış olması

Metafizik felsefeyi kullanamamak

Teolojik aşamayı kullanamamak

Açıklama:

Pozitif felsefenin kurulu- şunun tamamlanabilmesi için giderilmesi gereken tek eksiklik toplumun düzenlenmesi konusunda da yararlı olabilecek pozitif bir toplumbilimin kurulamamış olmasıdır. İnsan aklı gök ve yer fiziğini, ayrıca organik fiziği kurmuş olduğundan geriye yapılması gereken toplum fiziğinin kurulması ve gözlem bilimleri sisteminin tamamlanmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Sosyoloji olmaya doğru giden bir tarih biliminin bulacağı yasalar toplum yasaları olacaktır ve toplum yasaları da doğa yasalarından farklı yasalardır düşüncesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Mill

Comte

Marx

Simon

Hegel

Açıklama:

Mill’e göre sosyoloji olmaya doğru giden bir tarih biliminin bulacağı yasalar toplum yasaları olacaktır ve toplum yasaları da doğa yasalarından farklı yasalardır. Çünkü Mill’in bilim anlayışına göre doğa yasaları tümevarımla elde edilmektedir. Oysa tarihteki yasaların tümevarım yoluyla elde edilmesi sorun olarak görünmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Bütün bilimlerin tek bir yöntem kullanması gerektiğini savunan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Birleştirilmiş bilim

Deneycilik

Örtük yasa

Bilimlerde tümevarma

Tarih olguları

Açıklama:

Birleştirilmiş bilim anlayışı bütün bilimlerin tek bir yöntem kullanması gerektiğini savunan anlayıştır. Buna göre tarih de bilim olacaksa doğa bilimlerinin yöntemlerini kullanmalıdır. 20. yüzyılda Mantıkçı Deneycilik olarak da bilinen neopozitivizm birleştirilmiş bilim ideali ile ortaya çıkıp tüm bilimlerin birliğini savunarak 19. yüzyıl pozitivist düşüncesini takip etmiş ama bazı bakımlardan ondan ayrılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangi düşünüre göre, tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar?

Hempel

Popper

Hegel

Marx

Simon

Açıklama:

Karl Raimund Popper’e göre ise tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar. Popper bilimleri kuramsal bilimler ve uygulamalı bilimler olarak ikiye ayırır. Kuramsal bilimler yasa önermeleri kurarlar oysa uygulamalı bilimler kuramsal bilimlerin yasa önermelerini kullanırlar. İşte bu anlamda tarih kuramsal bir bilim değildir. Bu yüzden kuramsal fizik gibi bir kuramsal tarih bilimi söz konusu değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

19. yüzyılda ortaya çıkan ve bilimlerin yalnızca olgular arasındaki yasa bağıntılarını keşfetmeleri gerektiğini ileri süren "olguculuk" olarak da bilinen düşünce akımı hangisidir?

Rasyonalizm

Romantizm

Pozitivizm

Neopozitivizm

Marksizm

Açıklama:

"Pozitivizm" ya da olguculuk olarak bilinen düşünce akımı 19. yüzyılda ortaya çıkmış vebu akımın temsilcileri, bilimlerin yalnızca olgular arasındaki yasa bağıntılarını keşfetmeleri gerektiğini ileri sürmüşlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Pozitivist felsefenin en büyük ismi kimdir?

Hempel

Spencer

Buckle

Comte

Mill

Açıklama:

Pozitivist felsefenin en büyük ismi kuşkusuz Auguste Comte’dur.

Doğru Cevap: D

Soru 33

"Bir Cenovalıdan Çağdaşlarına Mektuplar" adlı yapıtında ilerleme ile bilimin ve aklın gelişmesi arasında gördüğü ilişkiyi dile getiren düşünür hangisidir?

Popper

Saint-Simon

Marx

Taine

Comte

Açıklama:

Saint-Simon "Bir Cenovalıdan Çağdaşlarına Mektuplar" adlı yapıtında ilerleme ile bilimin ve aklın gelişmesi arasında gördüğü ilişkiyi dile getirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

I. Pozitivist ontoloji tarihsel varlık alanı ile doğal varlık alanı arasında keskin bir ayrım yapar.
II. Tek bir gerçeklik vardır, doğa ve tarih bu tek gerçekliğin iki ayrı görünümüdür.
III. Tarih de doğa da bilimler tarafından aynı yönteme göre, bilimsel yönteme göre incelenmelidir.
IV. Olgular nesneldir ve tarihçiler de tıpkı doğa bilimcileri gibi her türlü önyargıdan bağımsız olarak öncelikle olguları toplamaya, sonra da bunlar arasındaki ilişkileri kurmaya yönelmelidir.
Pozitivist tarih görüşünün temel özellikleri ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

I numaralı ifadede yer alan bilgi pozitivist tarih görüşüne göre yanlış olduğundan bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır. Doğrusu, "Pozitivist ontoloji tarihsel varlık alanı ile doğal varlık alanı arasında bir ayrım yapmaz" şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Comte' göre, insan tarihinin geçtiği art arda gelen dönemlerden bütün fenomenleri tek bir soyut kavram aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı aşama hangisidir?

Metafizik

Ampirik

Teolojik

Pozitif

Septik

Açıklama:

Comte'a göre, insan tarihi art arda gelen üç dönemden geçmiştir: teolojik dönem, metafizik dönem ve pozitif dönem. Teolojik aşama bütün fenomenlerin tek bir tanrısal varlıkla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir. Metafizk aşama bütün fenomenleri tek bir soyut kavram aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir. Pozitif aşama bütün fenomenlerin genel yasalar aracılığıyla açıklanmaya çalışıldığı dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Comte’un “üç hâl yasası” ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

“Üç hâl yasası”nın tarihte kanıtları vardır, bütün pozitif bilimler kendi tarihlerinde aşmış oldukları diğer iki aşamanın izlerini taşırlar.

“Üç hâl yasası” bütün insanlık tarihinin de geçirmiş ve geçirmekte olduğu dönemleri açıklayabilecek tek yasadır.

“Üç hâl yasası”nın zorunluluğundan dolayı tamamlanmamış olan her tarihsel süreç zorunlu olarak pozitif aşamaya ulaşarak tamamlanacaktır.

Pozitif aşamaya ulaşabilmek için insan aklı diğer iki aşamadan geçmek zorundadır

Aklın doğru kullanılması ile bu aşamalardan biri ya da ikisi atlanarak pozitif aşamaya geçilebilir.

Açıklama:

Comte'a göre, pozitif aşamaya ulaşabilmek için insan aklı diğer iki aşamadan geçmek zorundadır, bu aşamalardan biri ya da ikisi atlanarak pozitif aşamaya geçilemez. E seçeneği sorunun yanıtıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Comte’a göre, bilimler tarihinin son aşamasının tamamlanması için hangisi gereklidir?

Tüm fenomen sistemlerinin açıklanması

Pozitif toplum bilimin kurulması

Aklın doğaüstü olan düşüncelerden tamamen uzaklaşması

Modern felsefe sisteminin tamamlanmış olması

Evrensel bir felsefenin benimsenmesi

Açıklama:

Comte’a göre, pozitif toplum bilimin (sosyolojinin) kurulmasıyla bilimler tarihinin son aşaması da tamamlanmış olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Mill, tarihsel olguları açıklamak için kullanılması gereken yöntemin hangisi olduğunu söylemektedir?

Öndeyi

Tümevarma

Ters dedüktif

Birleştirilmiş bilim

Tümdengelim

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 39

Spencer'a göre, tarihte evrensel bir ilkeye varılabilmesi için yapılması gereken nedir?

Biyolojik evrim kuramını tarihe uygulamak

Kuramsal tarihten uzak durmak

Doğa bilimini model almak

İnsan psikolojisi ve biyolojisinden türetilebilecek yasalardan faydalanmak

Birleştirilmiş bilim anlayışından yararlanmak

Açıklama:

Herbert Spencer, biyolojik evrim kuramını tarihe uygulayarak tarihte de evrensel bir ilkeye varılabileceğini savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Popper'ın tarih görüşüne dayanarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar.

Tarih kuramsal bir bilim değildir.

Tarih kuramsal bilimlerin yasalarını kullanarak geçmiş olguları açıklayan bir bilim olabilir ama kuramsal fizik gibi geleceğe yönelik öndeyide bulunan kuramsal bir bilim olamaz.

Hegel ya da Marx’ın yaptığı anlamda bir genel dünya tarihi olanaklıdır.

İnsanlık tarihinin gidişi insanların amaçlı eylemlerinden ve insan bilgisinin artışıyla sürekli değişir ve etkilenir.

Açıklama:

Karl Raimund Popper’e göre, tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar. Popper bilimleri kuramsal bilimler ve uygulamalı bilimler olarak ikiye ayırır. Kuramsal bilimler yasa önermeleri kurarlar oysa uygulamalı bilimler kuramsal bilimlerin yasa önermelerini kullanırlar. İşte bu anlamda tarih kuramsal bir bilim değildir. Bu yüzden kuramsal fizik gibi bir kuramsal tarih bilimi söz konusu değildir. Tarih olsa olsa kuramsal bilimlerin yasalarını kullanarak geçmiş olguları açıklayan bir bilim olabilir ama kuramsal fizik gibi geleceğe yönelik öndeyide bulunan kuramsal bir bilim olamaz. Bu yüzden de Hegel ya da Marx’ın yaptığı anlamda bir genel dünya tarihi olanaksızdır. Çünkü insanlık tarihinin gidişi insanların amaçlı eylemlerinden ve insan bilgisinin artışıyla sürekli değişir ve etkilenir. Böyle bir süreci önceden görmek ya da bu sürecin bütününü görmek olanaksızdır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Pozitivist felsefenin en büyük ismi aşağıdakilerden hangisidir ?

Auguste Comte

Saint-Simon

John Stuart Mill

Carl Gustav Hempel

Karl Raimund Popper

Açıklama:

-
Pozitivist felsefenin en büyük ismi kuşkusuz Auguste Comte’dur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

''Bir Cenovalıdan Çağdaşlarına Mektuplar'' kime aittir ?

Aristoteles

Platon

Marx

Weber

Saint Simon

Açıklama:

Saint-Simon ise Bir Cenovalıdan Çağdaşlarına Mektuplar adlı yapıtında ilerleme ile bilimin ve aklın gelişmesi arasında gördüğü ilişkiyi dile getirmiştir. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Comte’un anlayışına bilgi kuramsal bir temel kazandırmaya çalışan filozof aşağıdakilerden hangisidir ?

Auguste Comte

John Stuart Mill

Platon

Karl Raimund Popper

Aristoteles

Açıklama:

J. S. Mill (1806-1873) Comte’un anlayışına bilgi kuramsal bir temel kazandırmaya çalışmıştır. Mill’e göre pozitif dönemde farklılıklar azalarak toplumlar arası benzerlikler artmaya başlamıştır.Doğr cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

''Üç Hal Yasası'' aşağıdakilerden hangisine aittir?

Aristoteles

Platon

Comte

Weber

J. S. Mill

Açıklama:

-
Dolayısıyla Comte’un “üç hâl yasası” ile ifade ettiği şey insan aklının tarih boyunca üç farklı aşamadan geçtiğidir. İnsan aklının bu üç aşamadan geçmesi demek, insan aklının ürünü olan her şeyin, başka bir biçimde söylenecek olursa bütün tarihin, insanın bütün yapıp etmelerinin, bilimlerin, sanatların arka arkaya gelen bu üç durumdan, aşamalı olarak geçerek geliştikleridir. Hatta bir bütün olarak insanlık da bu üç aşamadan geçer. Çünkü insan aklının gelişimiyle ilgili temel bir yasadır üç hâl yasası. Bütün zihisel sistemler bu üç hâlden zorunlulukla geçerler. Comte’a göre en gelişmiş bilimlerin bile pozitif aşamaya geçmiş olsalar da daha hâla geçmiş iki aşamanın izlerini koruyor ve taşıyor olması bu bilimlerin tarihinin böyle bir genel yasaya tarihsel kanıt gösterdiğinin ifadesidir . Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Mill'e ait bir düşüncedir?

Topluluklar arası farkların artması

Topluluklar arası benzerliklerin artması

Tarihi belileyen yasaların bireysel olmaması

Tarihi belirleyen yasaların bireysel psikolojik özelliğe sahip olmaması

Tarihi belirleyen yasaların bireysel biyolojik özelliğe sahip olmaması

Açıklama:

-
Mill’e göre toplumlar arası farklılıklar tarihte giderek azalmakta, benzerlikler de artmaktadır. Bu benzerliklerden hareketle toplum aşamalarının birbirine dönüşümünü açıklayabilecek yasa bağıntıları kurmak da kolaylaşmaktadır.
Mill’e göre tarihi belirleyen yasalar bireysel tek insanın biyolojisinden ve psikolojisinden türetilebilecek olan yasalardır. Tarihsel olgular insan psikolojisi ve biyolojisi yasalarıyla açıklanabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Tarihçilerin doğa bilimini model alarak tarih yazmaları gerektiğini savunanlar aşağıdakilerden hangisidir?

Aristo ve Buckle

Comte ve Weber

Buckle ve Taine

Weber ve Platon

Platon ve Mill

Açıklama:

-
Comte ve Mill’den sonra gelen düşünürler bu düşüncelerin etkisinde tarihe ilişkin bazı savlar ortaya koymuşlardır. Buna göre Buckle ve Taine tarihçilerin doğa bilimini model alarak tarih yazmaları gerektiğini savunmuşlardır. Herbert Spencer ise biyolojik evrim kuramını tarihe uygulayarak tarihte de evrensel bir ilkeye varılabileceğini savunmuştur. Haeckel ise insanlık tarihinin aslında doğa tarihinin küçük bir aşaması olduğunu ileri sürmüştürDoğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Pozitivizm kaçıncı yüzyıl'da ortaya çıkmıştır ?

15. Yüzyıl

16. Yüzyıl

17. Yüzyıl

18. Yüzyıl

19. Yüzyıl

Açıklama:

-
Pozitivizm 19. yüzyılda ortaya çıkmış bir düşünce akımı olarak bir bilimsel yöntem anlayışı geliştirmiştir. Aynı zamanda bütün gerçekliği doğal gerçeklik olarak ele aldığından bu yöntem anlayışını da doğa bilimlerinin yöntemlerinin analizinden hareketle ortaya koymuştur. Buna göre bütün bilimler ele aldıkları fenomenleri doğa bilimlerinin yöntemlerine göre ele almalıdırlar.Doğru cevap E'dir

Doğru Cevap: E

Soru 48

''Tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar'' düşüncesini savunan aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Raimund Popper

John Stuart Mill

Carl Gustav Hempel

Auguste Comte

Claud Henry

Açıklama:

Karl Raimund Popper’e (1902-1994) göre ise tarih yasa bulmaz, kuramsal bilimlerin bulduğu yasaları kullanarak açıklamalar yapar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

''Pozitif felsefenin temel karakteri fenomenlerin değişmez doğa yasalarına bağlı olduklarını düşünmektir'' düşüncesini savunan kimdir?

Simon

Marx

Hegel

Comte

Mill

Açıklama:

-
Comte’a göre Pozitif felsefenin temel karakteri fenomenlerin değişmez doğa yasalarına bağlı olduklarını düşünmektir. Bu ilke tarihin pozitif aşamasında açıkça bilinir hâle gelmiştir.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Comte göre insan aklı kaç aşamadan geçmiştir ?

2 aşama

3 Aşama

4 Aşama

5 Aşama

6 Aşama

Açıklama:

-
Comte’un bu felsefe anlayışı onun insan aklı hakkındaki görüşüne bağlıdır. Buna göre insan aklı üç aşamadan geçmiştir. Bu aşamalar da art arda ortaya çıkmış yöntemlerdir. Dolayısıyla ussallık bilimsel yönteme uygun olma anlamına gelir ve insan aklının son aşaması olan pozitif aşamada pozitif yöntemin uygulanmasıyla doğa ve toplum ussal olarak ele alınabilir ancak. Comte’un akıl anlayışına göre akıl kavramsal bir sistemdir. Her felsefe akla dayalı bir kavramlar sistemi demektir. Ama akıl bir kavramlar sistemi olarak başlangıçtan itibaren de bugünkü durumunda olmamıştır. Akıl pozitif aşamaya, insan aklının felsefesi pozitif felsefeye tarih içinde yavaş yavaş gelişerek ulaşmıştır. Böylece insan aklının gelişmesi de tarih sürecinde ortaya çıkan bir gelişme olarak ele alınır. Bu da Comte’un tarihi ilerleyen bir süreç olarak tasarlaması demeye gelir.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında hangisi gelir?

Marx

Schopenhauer

Hegel

Nietzsche

Burckhardt

Açıklama:

Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel gelir. Çünkü Hegel akılcı ve mutlakçı bir sistem filozofudur. Oysa tarih böyle katı bir akılcı ve mutlakçı çizgide ele alınamaz. Kierkegaard’a göre Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Tarihi “günah” ve “korku” kavramlarının ortaya çıktığı bir varoluş alanı olarak gören filozof hangisidir?

Marx

Hegel

Platon

Kierkegaard

Nietzsche

Açıklama:

Kierkegaard tarihi “günah” ve “korku” kavramlarının ortaya çıktığı bir varoluş alanı olarak görür.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Kierkegaard’ın “tarihsellik” kavramı ile ilgili görüşlerine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

“Tarihsel olma”, her şeyden önce olup bitmiş olmadır.

Gelecek tarihsel değildir, henüz olmamıştır.

Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri “tarihsellik” kavramını yanlış olarak geleceğe de taşımaktadırlar.

Henüz tarihselleşmemiş olan geleceği tarihselleştirmek bir çelişkidir.

Tarihi tümel olarak kavramak gerekir.

Açıklama:

Kierkegaard’a göre tarihi tümel olarak kavramak olanaksızdır. Çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin belirli bir noktasında yaşamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Kierkegaard 19. yüzyılın mutlakçı ve ilerlemeci tarih felsefelerini eleştirerek hangi anlayışa karşı çıkmıştır?

Tarihin zorunluluğu

Tarihin nesnelliği

Tarihin gerçekliği

Tarihin geçiciliği

Tarihin olanaklılığı

Açıklama:

Kierkegaard 19. yüzyılın mutlakçı ve ilerlemeci tarih felsefelerini eleştirerek tarihin zorunluluğu anlayışına karşı çıkmıştır. Geçmiş artık olup bitmiş olduğundan değiştirilemez ama bu geçmişin zorunlu olduğunu göstermez. Değiştirilemez olmak zorunlu olmakla aynı anlama gelmez. Geçmiş değiştirilemez çünkü zorunlu olmadığı hâlde nasılsa öyle olan bir etkinlik içinde olup bitmiştir ama bu geçmişin nasılsa öyle olmasının en baştan zorunlu olduğunu içermez. Kierkegaard’a göre geçmiş düşünme yoluyla da zorunlu hâle getirilemez. Bu yüzden geçmişin bütünüyle kavranması olanaksızdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Tarihin “tikeli bilmesi, hiçbir yerde evrensel aracılığıyla gerçekleşmez” tespiti ile Schopenhauer neyi anlatmak istemektedir?

Tikeli doğrudan kavramak imkansızdır.

Tarih bir bilim değildir.

Tarih tekil olandan söz etmez.

Tarih hep daima “olan şey”den söz eder.

Tarih öznel olamaz.

Açıklama:

Tarih rastlantılardan oluşan ve gelip geçici olan ilişkilerden meydana gelmiştir. Schopenhauer’e göre tarihin rastlantılılığından bir teorik etkinlik olan felsefenin çıkarabileceği hiçbir tümel ilke olamaz. Burada Schopenhauer’in Hegel’in mutlakçı tarih felsefesini eleştirdiği anlaşılabilir. Çünkü Hegel tarihin tümel ilkeler altında kavranabileceğini ve bu tümel ilkelerinde tarihten çıkarılabileceğini düşünmüştür. Schopenhauer’in karşı çıktığı anlayış bu tarih anlayışıdır. Ona göre sadece felsefe değil, bilim de tarihten bir tümel yasa çıkaramaz. Böylece tarihin felsefesi ya da bilimi olanaksızdır. Diğer tüm bilim dallarının tersine tarihin bir sistemi yoktur; tarih bir bilim değildir. Çünkü tarihin “tikeli bilmesi, hiçbir yerde evrensel aracılığıyla gerçekleşmez” (Schopenhauer 2006: 222). Bunun yerine tikeli doğrudan kavrayarak deneyim temelinden hareket etmek gereklidir. Oysa bilimler tikel olanı aşarak tümel olana yükseldikleri için, kapsayıcı kavramlara ulaştıkları için ve o ölçüde bilim olurlar. Başka bir deyişle bilimler kapsayıcı kavramlar aracılığıyla şeylerin olanaklılıklarını gördükleri için gerçekleşecek şeyler hakkında öngörüye sahip olurlar. Bilimler kendi kavramları aracılığıyla hep türlerden söz ederler oysa tarih bireylerden, tekil olandan söz eder.

Doğru Cevap: B

Soru 6

"Felsefe kavrama, tarih ise anlatma çabasıdır" görüşü hangi filozofa aittir?

Hegel

Schopenhauer

Nietzsche

Schelling

Kierkegaard

Açıklama:

Schopenhauer’e göre felsefe kavrama, tarih ise anlatma çabasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

I. Tarihten tümel ilkeler çıkarılamaz, bu yüzden de nesnel anlamda bir tarih bilimi ya da tarih felsefesi olanaksızdır.
II. Tarihte olan her şey gelip geçici bir rastlantısallık içinde olup bitmektedir.
III. Sanat da bilim de tarihe benzer.
IV. Tarihin mottosu şöyle olmalıdır: “Aynı, fakat başka türlü”.
Verilen ifadelerden hangileri Schopenhauer'un görüşlerini doğru olarak yansıtmaktadır?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Tarih aynı şeyi farklı biçimler altında gösterir ama aynı şeyi bir ya da birkaç biçimde tanıyamayan kişi için bu şeyin bilgisi tüm biçimleri gözden geçirerek zorlukla elde edilebilir. Halkların tarihindeki dönemler temelde sadece adları ve tarihleri bakımından farklıdırlar, “gerçekte özsel içerik her yerde aynıdır” (Schopenhauer 2006: 225). Bu yüzden de sanatın ve bilimin nesnesi değişmez çünkü ikisinin de nesnesi kavramdır. Sanat da bilim de “şimdi varolan ve daha sonra varolmayan, şimdi böyle olan ve daha sonra başka türlü olan şeyle değil, tüm zamanlar için her zaman aynı şekilde varolan şeyle” ilgilenirler (Schopenhauer 2006: 225). Oysa tarihin nesnesi kendi tekilliği ve rastlantısallığı içinde bireysel bir şeydir; bu şey bir kez varolduktan sonra bir daha asla varolmaz. Tarihte bir olay en küçük bir rastlantı sonucu bile bambaşka bir şekil alabilir. Tarihte olan her şey insan dünyasının gelip geçici karmaşalarıdır. Bu anlamda tarih sanat ve bilimden farklıdır.
Bu açıklamaya dayanarak III numaralı ifade yanlış bilgi içerdiğinden bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Schopenhauer, Hegel’in tarih felsefesini aşağıdaki görüşlerden hangisi ile eleştirmiştir?

Hegel, tarihe mutlak ve nesnel bir anlam yüklemiştir.

Hegelciler dünyayı ve tarihi kusurları ile olduğu gibi kabul etme eğilimindedir.

Hegel'in tarih tanımı tüm olup bitenlerin tek bir açıdan anlatıldığı tarihtir.

Hegel’in tarih felsefesi bireysel olana değil, salt soyutlamalara dayanan ve bu soyutlamaları gerçek sayan kurmaca bir tarihtir.

Tarih değişik ilgilerin egemen olduğu akıl dışı bir süreç olarak görülebilir.

Açıklama:

Schopenhauer’e göre Hegel’in tarih felsefesi bireysel olana değil, salt soyutlamalara dayanan ve bu soyutlamaları gerçek sayan kurmaca bir tarihtir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Nietzsche’ye göre, eğitim bakımından asıl yararlı olan, insanı zorlayıcı, baskı altında tutucu geleneklerden ve tarihe tutsak olmaktan kurtaran tarih türü hangisidir?

Eleştirel tarih

Bilgikuramsal tarih

Anıtsal tarih

Antik tarih

Varoluşsal tarih

Açıklama:

Nietzsche’ye göre insana yararlı olabilecek üç tarih, anıtsal tarih, antik tarih ve eleştirel tarihtir. Eğitim bakımından asıl yararlı olan tarih ise eleştirel tarihtir. Çünkü bu tarih insanı zorlayıcı, baskı altında tutucu geleneklerden ve tarihe tutsak olmaktan kurtarır. Bu tür tarihte, tarihe bugünün yaşamının istek ve talepleri açısından bakılır. Tarih “gücü isteme”nin belirlemesi altındaki yaratıcı insanın geleceğe yönelik amaçları ve hedefleri açısından eleştirel olarak ele alınır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hangisi Burckhardt'ın görüşlerinden biri değildir?

Tarihte bir anlam aramak ya da bir ilerlemeden söz etmek anlamsızdır.

Tarihin ilerlediği düşüncesi, yerini tarihin değişmekte olduğu düşüncesine bırakmalıdır.

Tarih bilimden çok sanata benzediğinden tarihe estetik bir tavırla, sanatsal bir anlamayla yaklaşmak gerekir.

Tarihte genel durumlar yoktur.

Tarihte bir öz aranmak isteniyorsa bu öz ancak güç istenci olabilir.

Açıklama:

Nietzsche’ye göre tarihte bir öz aranmak isteniyorsa bu öz ancak güç istenci olabilir çünkü güç istenci yaşama istenciyle aynı şeydir ve tüm tarihsel sürece yön veren bu yaşama istencidir. Bu güç istenci akıl yoluyla kavranamayacak bir şey olduğundan tarihte bir akıl aramak ya da genel bir plan ve evrensel bir anlam aramak da saçmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Marksist ve Pozitivist çizgide olmayan tarih eleştirmenlerinden birisi değildir?

Kierkegaaard

Schopenhauer

Nietzsche

Hegel

Burckhardt

Açıklama:

19. yüzyılda ortaya çıkan tarih eleştirileri büyük ölçüde Alman İdealistleri’nin ve özellikle de Hegel’in tarih felsefelerine yönelmişlerdi. Bunlar arasında Marksist ve Pozitivist çizgide olmayan tarih eleştirileri özellikle Kierkegaaard, Schopenhauer, Nietzsche ve Burckhardt’tan gelmiştir. Bu eleştirilerin ortak noktası insani ve tarihsel varoluşun yalnızca mantıktan hareketle açıklanamayacağı olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Kierkegaard tarihi aşağıdaki kavramlardan hangilerinin ortaya çıktığı bir varoluş anı olarak görür?

Günah-korku

Üzüntü-sevinç

Heves-aşk

Değişim-istikrar

Sitem-telaş

Açıklama:

Kierkegaard kendi varoluşçu felsefesinden hareketle “tarih” kavramını “günah” ve “korku” kavramları ile ilişki içerisinde ele almıştır. Ona göre tarih günah ve korkunun ortaya çıktığı bir süreçtir. Hegel’in tarih kavramıyla alay etmek için “tarihe Hegelci bir tanım vermek gerekirse”, tarih sürecine “korkunun bilinçteki gelişme süreci olarak” bakılabileceğinden söz eder.

Doğru Cevap: A

Soru 13

"İsteme ve Tasarım Olarak Dünya" isimli adlı yapıt aşağıdakilerden hangisine aittir?

Nietzsche

Marks

Kierkegaard

Hegel

Schopenhauer

Açıklama:

Schopenhauer İsteme ve Tasarım Olarak Dünya adlı yapıtında dünyayı istemenin bir tasarımı olarak ele alır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Schopenhauer’e göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tarihten tümel ilkeler çıkartılamaz

Tarih anlatma çabasıdır

Tarih sahnesinde her şey bireyseldir

Tarih nesneldir

Tarihte olup bitenler rastlantısaldır

Açıklama:

1) Schopenhauer’e göre tarih rastlantılı oluşlardan oluştuğu için tarihte bir nesnellikten söz edilemez.
2) Schopenhauer’e göre tarih sahnesinde tümel olan bir şey yoktur, her şey bireysel ve tikeldir
3) Schopenhauer’e göre tarihten tümel ilkeler çıkarılamaz, bu yüzden de nesnel anlamda bir tarih bilimi ya da tarih felsefesi olanaksızdır.
4) Schopenhauer’e göre felsefe kavrama, tarih ise anlatma çabasıdır.
5) Schopenhauer’e göre tarihte olan her şey gelip geçici bir rastlantısallık içinde olup bitmektedir. Bu anlamda tarih sanat ve bilimden farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Schopenhauer’e göre tarihin mottosu nasıl olmalıdır?

Aynı, fakat başka türlü

Farklı, fakat benzer

Değişen, fakat yavaş

Bireysel, fakat birlikte

Bütüncül, fakat ayrı ayrı

Açıklama:

Schopenhauer’e göre gerçek tarih felsefesi “tüm bu sonu gelmeyen değişimler, onların yarattığı kaos ve karmaşaya rağmen,... dün ve her zaman olduğu gibi bugün de aynı biçimde etkin olan biricik aynı, özdeş, değişmez öze sahip olduğumuz içgörüsünü içerir” (Schopenhauer 2006: 229). Böyle bir tarih felsefesinde antik zamanların tüm olaylarında olduğu gibi modern zamanlarınkiler de; Batı’nın tüm olaylarında olduğu gibi Doğu’nunkiler de özdeş olanı kavramalıdır. Özel koşullar, kılık kıyafet ve geleneklerdeki tüm farklılıklara rağmen her yerde aynı insanlığı görmelidir. Bu durumda Schopenhauer’e göre tarihin mottosu şöyle olur: Eadem, sed aliter (aynı fakat başka türlü).

Doğru Cevap: A

Soru 16

Tarihin bugünü önemsizleştirilecek derecede önemsenmesine karşı çıkan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Nietzsche

Kierkegaaard

Schopenhauer

Burckhardt

Açıklama:

Nietzsche kendi çağının bir tarihçilik hastalığına yakalandığını söyler ve ona göre bu tarihe düşkünlüğün yaşama ve kültür açısından sakıncaları vardır. Nietzsche’ye göre her şeyi tarihselleştirmek yaşamayı zehirlemekte ve kültürel yozlaşmaya yol açmaktadır. Nietzsche “Tarihin, yaşamayı zedeleyecek ve onu soysuzlaştıracak oranda önemsenmesi”ni kendi çağının hastalık belirtilerinden olarak görür.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Nietzsche tarafından insanlığa yararlı tarihlerden sayılmıştır?

Anıtsal tarih

Eleştirel tarih

Mikro tarih

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Nietzsche’ye göre yaşamı tarihin içinden çıkarmayıp tarihi yaşamın içinden çıkarmak gerekir. Nietzsche’nin tarih karşısındaki tavrı pratik, pedagojik denebilecek bir tavırdır. Tarih eğitiminin nasıl olması gerektiği konusunda yaşamaya hizmet edebilecek üç tür yararlı tarihten söz eder: anıtsal tarih, antik tarih ve eleştirel tarih.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Nietzsche kendi çağının tarihe büyük değer veren ve Ortaçağ’dan miras gelen kültürü için hangi terimi kullanır?

Tarihselci

Tarihsici

Tarihlemeci

Tarihseyici

Tarihici

Açıklama:

Nietzsche kendi çağının tarihe büyük değer veren ve Ortaçağ’dan miras gelen kültürü için “tarihsici” (historicist) terimini kullanır ve kendi çağının bu tarihsici anlayışını bir “illet” olarak görür.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Burckhardt’a göre tarih bilimden çok neye benzer?

Zanaata

Tutuma

Disipline

Uğraşa

Sanata

Açıklama:

Burckhardt’a göre tarih bilimden çok sanata benzediğinden tarihe estetik bir tavırla, sanatsal bir anlamayla yaklaşmak gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Burckhardt'a göre aşağıdakilerden hangisi veya hangileri idealist filozofları tarihin belirli bir ereğe doğru ilerlediği yorumuna götürmüştür?

Metodolojik hatalar
Romantizm
Ulusçuluk

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Jacob Burckhardt da (1818-1897) Nietzsche gibi Alman İdealizmi’nin tarih felsefesini eleştirmiştir. Burckhardt’a göre Alman İdealizmi’nin tarih felsefesi tarihin romantik ve ulusçu bir yorumudur. Bu tür tarih felsefelerinde tarihçi idealizmin en yüce duygu olarak ele aldığı dinsel destekli bir ulusçuluk, en üstün modelse örgütlenmiş bir güç olan devlettir. Bu anlayış da idealist filozofları tarihin belirli bir ereğe doğru ilerlediği yorumuna götürmüştür. Oysa Burckhardt’a göre ilerlemeden, erekten ve belirlenmiş bir gelecekten söz etmek anlamsızdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Tarihi tümel olarak kavramanın olanaksız olduğu çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin belirli bir noktasında yaşadığı fikri kime aittir?

Hegel

Schopenhauer

Kierkegaard

Nietzsche

Burckhardt

Açıklama:

Kierkegaard’a göre tarihi tümel olarak kavramak olanaksızdır. Çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin belirli bir noktasında yaşamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Kierkegaard tarihi “....................” ve “........................” kavramlarının ortaya çıktığı bir varoluş alanı olarak görür.
Yukarıda boş bırakılan alanlar sırasıyla hangi şekilde doldurulmalıdır?

eleştiri-günah

günah-korku

korku-geçmiş

ahlâk-merhamet

etik-günah

Açıklama:

Kierkegaard tarihi “günah” ve “korku” kavramlarının ortaya çıktığı bir varoluş alanı olarak görür.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Kierkegaard ............... yüzyılın mutlakçı ve ilerlemeci tarih felsefelerini eleştirerek tarihin zorunluluğu anlayışına karşı çıkmıştır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Açıklama:

Kierkegaard 19. yüzyılın mutlakçı ve ilerlemeci tarih felsefelerini eleştirerek tarihin zorunluluğu anlayışına karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

"Felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir. Felsefe theoria etkinliğidir. Oysa tarih alanı değişenler alanıdır, tarihte değişmeden aynı kalan bir şey yoktur, bu anlamda tarihin felsefesi olanaksızdır."
Yukarıdaki düşünce hangi filozofa aittir?

Platon

Kierkegaard

Marx

Hegel

Schopenhauer

Açıklama:

Alman filozof Arthur Schopenhauer (1788-1860) hem tarih felsefesine hem de tarih bilimine karşı bir eleştiri ortaya koymuştur. Bunun nedeni onun felsefe anlayışıdır. Schopenhauer’e göre felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir. Felsefe theoria etkinliğidir. Oysa tarih alanı değişenler alanıdır, tarihte değişmeden aynı kalan bir şey yoktur, bu anlamda tarihin felsefesi olanaksızdır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Schopenhauer’e göre felsefe ............., tarih ise .............. çabasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki boşlukları sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?

kavrama-anlatma

okuma-anlama

irdeleme-savunma

kavrama-savunma

konuşma-yazma

Açıklama:

Schopenhauer’e göre felsefe kavrama, tarih ise anlatma çabasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Schopenhauer’e göre tarihte olan her şey gelip geçici bir ........................ içinde olup bitmektedir. Bu anlamda tarih sanat ve bilimden farklıdır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

bütünsellik

evrensellik

tarihsellik

olgusallık

rastlantısallık

Açıklama:

Schopenhauer’e göre tarihte olan her şey gelip geçici bir rastlantısallık içinde olup bitmektedir. Bu anlamda tarih sanat ve bilimden farklıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Nietzsche'nin savunduğu düşüncelerden biri değildir?

insanlık tarihinde her şey tarihselleşmektedir

insanı tarihe tutsak etmektedir

tarih insan türünün akılcı bir şekilde kendi bilincine varma süreci olabildiği ölçüde bir değer taşıyacaktır

sorgulayamama insan yaratıcılığının önündeöki en büyük engeldir

insan içinde yaşadığı kültürün değerlerini sorgulayamaz

Açıklama:

Nietzsche’ye göre çağının her şeyi tarihselleştirmesi ve insanı tarihe tutsak etmesi, insanlığın bir çürüme ve yozlaşma içine girmesinin nedenidir, çünkü kendisini tarihin ürünü olarak gören insan içinde yaşadığı kültürün değerlerini sorgulamaz. Bu da insanın yaratıcılığının önündeki en büyük engeldir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

.......................gibi tarihte bir akıl olduğunu söyleyen herkes tarihin belirli bir döneminde insanların gelip geçici olan belirli ilgilerini ve çıkarlarını bulabilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Marx

Hegel

Nietzsche

Schopenhauer

Sokrates

Açıklama:

Hegel gibi tarihte bir akıl olduğunu söyleyen herkes tarihin belirli bir döneminde insanların gelip geçici olan belirli ilgilerini ve çıkarlarını bulabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Nietzsche kendi çağının tarihe büyük değer veren ve Ortaçağ’dan miras gelen kültürü için aşağıdaki terimlerden hangisini kullanır?

tarihsel

tarihçilik

tarihimsi

tarihsici

tarihçi

Açıklama:

Nietzsche kendi çağının tarihe büyük değer veren ve Ortaçağ’dan miras gelen kültürü için “tarihsici” (historicist) terimini kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Tarihe estetik bir tavırla ve sanatsal bir anlayışla yaklaşmak gerektiğini savunan filozof kimdir?

Burckhardt

Sokrates

Platon

Marx

Hegel

Açıklama:

Burckhardt’a göre tarih bilimden çok sanata benzediğinden tarihe estetik bir tavırla, sanatsal bir anlamayla yaklaşmak gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Hangi Danimarkalı varoluşçu filozof tarih kavramına varoluş kavramından hareketle yaklaşmıştır?

Schopenhauer

Kierkegaaard

Nietzsche

Burckhardt

Hegel

Açıklama:

Danimarkalı varoluşçu filozof Søren Kierkegaard (1813-1855) tarih kavramına varoluş kavramından hareketle yaklaşmıştır. Kierkegaard, felsefe tarihinin soyut mantıksal kurgularla geliştiğini ve bu nedenle bireyi, bireyin gerçek yaşamını ve gerçek varoluşunu gözden kaçırdığını düşünür. Oysa asıl önemli olan somut insan varoluşudur. Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel ge- lir. Çünkü Hegel akılcı ve mutlakçı bir sistem filozofudur.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında gelmektedir?

Nietzsche

Schopenhauer

Hegel

Marx

Burckhardt

Açıklama:

Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel ge- lir. Çünkü Hegel akılcı ve mutlakçı bir sistem filozofudur. Oysa tarih böyle katı bir akılcı ve mutlakçı çizgide ele alınamaz. Kierkegaard’a göre Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki hangi filozofa göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri tarihsel olmayanı tarihselleştiren felsefelerdir?

Kierkegaard

Schopenhauer

Nietzsche

Burckhardt

Aristotales

Açıklama:

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri tarihsel olmayanı tarihselleştiren felsefelerdir. Tarihin bütününe yönelik böyle bir tarih anlayışı komik paradokslar içeren bir tarih anlayışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdaki hangi filozofa göre olmuş olan tarihseldir, dolayısıyla tarihsel olan olmamış hale getirilemez?

Nietzsche

Schopenhauer

Marx

Kierkegaard

Hegel

Açıklama:

Kierkegaard’a göre olmuş olan tarihseldir, dolayısıyla tarihsel olan olmamış hale getirilemez. “Her tarihsel olgu, yalnızca göreli bir olgudur” ve “ancak çocukluk ve aptallık onu abartıp mutlak hâle getirebilir” (Kierkegaard 2005: 105). Buna göre tarihteki her dönem yeni baştan başlar, hiçbir dönem bir önceki dönemden yeni bir şey öğrenemez. Bu yüzden de hiçbir dönem bir önceki dönemin gittiğinden daha ileri gidemez.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki hangi filozofa göre, tarih rastlantılı oluşlardan oluştuğu için tarihte bir nesnellikten söz edilemez?

Hegel

Marx

Schopenhauer

Kierkegaard

Nietzsche

Açıklama:

Schopenhauer’e göre her insan, her çağ ve her toplum bu bir ve aynı isteme- nin nesnelleşmesinden başka bir şey değildir (Özlem 2012: 171). İnsan türünün tarihi denilen şey tarihsel olaylar yığınıdır ve çağların geçerek birbirini izlemesi de rastlantısal bir form içinde olur. Schopenhauer’e göre tarih rastlantılı oluşlardan oluştuğu için tarihte bir nesnellikten söz edilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Bilimler tümel kavramlar aracılığıyla tümel olan türlerin bilgisine sahiptirler oysa tarih bireysel olan, tekil olanın bilgisine sahip olduğundan bilim olamaz düşüncesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Marx

Schopenhauer

Hegel

Burckhardt

Nietzsche

Açıklama:

Schopenhauer’e göre bilimler tümel kavramlar aracılığıyla tümel olan türlerin bilgisine sahiptirler oysa tarih bireysel olan, tekil olanın bilgisine sahip olduğundan bilim olamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki hangi filozofa göre, Hegel’in tarih felsefesi bireysel olana değil, salt soyutlamalara dayanan ve bu soyutlamaları gerçek sayan kurmaca bir tarihtir?

Schopenhauer

Kierkegaaard

Nietzsche

Burckhardt

Marx

Açıklama:

Schopenhauer’e göre Hegel’in tarih felsefesi bireysel olana değil, salt soyutlamalara dayanan ve bu soyutlamaları gerçek sayan kurmaca bir tarihtir. Schopenhauer Hegel’in “sözde-felsefe”sinin dünya tarihini planlanmış bir bütün olarak kavrama çabasını da eleştirir. Hegel felsefesi dünyanın görünür varlığıyla kendinde varlığını özdeşleştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre, tarih insan türünün akılcı bir şekilde kendi bilincine varma süreci olabildiği ölçüde bir değer taşıyacaktır?

Nietzsche

Kierkegaard

Hegel

Marx

Schopenhauer

Açıklama:

Schopenhauer’e göre tarih insan türünün akılcı bir şekilde kendi bilincine varma süreci olabildiği ölçüde bir değer taşıyacaktır. Başka bir deyişle “tarihin anlamı, bu sürecin akıl ilkelerine göre yönlenen bir toplumsal yaşama biçimine geçiş süreci olabilmesinde belirir”.

Doğru Cevap: E

Soru 39

"Tarihçilik hastalığı insana kendisinin tarihin ürünü olduğunu öğretmiştir" düşüncesi hangi filozofa aittir?

Schopenhauer

Kierkegaaard

Nietzsche

Burckhardt

Hegel

Açıklama:

Tarih felsefesi ve tarih bilimine bir başka eleştiri de Alman filozof Friedrich Nietzsche’den (1844-1900) gelir. Nietzsche’ye göre tarihçilik hastalığı insana kendisinin tarihin ürünü olduğunu öğretmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre, tarih bilimden çok sanata benzediğinden tarihe estetik bir tavırla, sanatsal bir anlamayla yaklaşmak gerekir?

Nietzsche

Burckhardt

Kierkegaaard

Marx

Hegel

Açıklama:

Burckhardt’a göre ilerleme tarihteki binlerce değişme tarzından yalnızca birisidir. Tarihteki değişme tarzlarının hepsini bize verebilecek bir tarih bilgisi ise olanaksızdır. Tarihte olup bitenin yasaları da oluşturulamaz. Bu yüzden bilimler içinde en az bilimsel olanı tarihtir ve tarih bilimden çok sanata benzediğinden tarihe estetik bir tavırla, sanatsal bir anlamayla yaklaşmak gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

“İdealist, Marksist ve Pozitivist tarihçi anlayışları eleştiren bu eleştirel felsefelerin ortak noktası yaşamaya ve insani varoluşa verdikleri önemdir. Bu düşünürlerden en başta gelenleri Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Hegel ve Burckhardt’tır.”
Yukarıda verilen paragrafta hangi düşünürün adı açıklamaya uygun düşmez?

Kierkegaard

Schopenhauer

Nietzsche

Hegel

Burckhardt

Açıklama:

İdealist, Marksist ve Pozitivist tarihçi anlayışları eleştiren bu eleştirel felsefelerin ortak noktası yaşamaya ve insani varoluşa verdikleri önemdir. Bu düşünürlerden en başta gelenleri Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche ve Burckhardt’tır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıda Kierkegaard hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kierkegaard, felsefe tarihinin soyut mantıksal kurgularla geliştiğini ve bu nedenle bireyi, bireyin gerçek yaşamını ve gerçek varoluşunu gözden kaçırdığını düşünür.

Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel gelir.

Kierkegaard kendi varoluşçu felsefesinden hareketle “tarih” kavramını “günah” ve “korku” kavramları ile ilişki içerisinde ele almıştır.

Kierkegaard’a göre Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir.

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri “tarihsellik” kavramını doğru kabul ederek geleceğinde bir tarih felsefesi olduğunu kabul eder.

Açıklama:

Kierkegaard, felsefe tarihinin soyut mantıksal kurgularla geliştiğini ve bu nedenle bireyi, bireyin gerçek yaşamını ve gerçek varoluşunu gözden kaçırdığını düşünür.
Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel gelir.
Kierkegaard’a göre Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir.
Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri “tarihsellik” kavramını yanlış olarak geleceğe de taşımaktadırlar.
Kierkegaard kendi varoluşçu felsefesinden hareketle “tarih” kavramını “günah” ve “korku” kavramları ile ilişki içerisinde ele almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

“………..’e göre felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir. Felsefe theoria etkinliğidir. Oysa tarih alanı değişenler alanıdır, tarihte değişmeden aynı kalan bir şey yoktur, bu anlamda tarihin felsefesi olanaksızdır.”
Yukarıda verilen paragrafta aşağıdaki hangi düşünürden bahsetmektedir?

Kierkegaard

Schopenhauer

Burckhardt

Nietzsche

Hegel

Açıklama:

Schopenhauer’e göre felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir. Felsefe theoria etkinliğidir. Oysa tarih alanı değişenler alanıdır, tarihte değişmeden aynı kalan bir şey yoktur, bu anlamda tarihin felsefesi olanaksızdır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Schopenhauer’in yapıtıdır?

Tininin İlerlemeleri Üzerine Bir Tablo Taslağı

İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler

İsteme ve Tasarım Olarak Dünya

Dünya Yurttaşlığı Bakımından Genel Bir Tarih Düşüncesi

Yargı Gücünün Eleştirisi

Açıklama:

Schopenhauer İsteme ve Tasarım Olarak Dünya adlı yapıtında dünyayı istemenin bir tasarımı olarak ele alır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

“Her tarihsel olgu, yalnızca göreli bir olgudur” ve “ancak çocukluk ve aptallık onu abartıp mutlak hâle getirebilir”
Yukarıdaki sözler aşağıdaki hangi düşünüre aittir?

Kierkegaard

Schopenhauer

Burckhardt

Nietzsche

Hegel

Açıklama:

“Her tarihsel olgu, yalnızca göreli bir olgudur” ve “ancak çocukluk ve aptallık onu abartıp mutlak hâle getirebilir” (Kierkegaard 2005: 105).

Doğru Cevap: A

Soru 46

“Kierkegaard kendi varoluşçu felsefesinden hareketle “tarih” kavramını “…..” ve “…..” kavramları ile ilişki içerisinde ele almıştır.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Endişe - Sevgi

Sevgi - Korku

Adalet - Savaş

Günah - Korku

Günah - Endişe

Açıklama:

Kierkegaard kendi varoluşçu felsefesinden hareketle “tarih” kavramını “günah” ve “korku” kavramları ile ilişki içerisinde ele almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıda Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri “tarihsellik” kavramını yanlış olarak geleceğe de taşımaktadırlar.

Kierkegaard için başka bir deyişle birey kendi bilincini günahın ve korkunun belirlendiği bir vicdan yeri olarak gördüğünde tarih bireye Hegel ve Marx’ın gördüğü biçiminden oldukça farklı bir alan olarak “bir sonsuz vahiy süreci” olarak görünür.

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx gibi filozofların ortaya koyduğu tarih anlayışı insanın seçim yaparak varoluşunu ortaya koyma olanağını gözden kaçırır.

Kierkegaard’un tarih anlayışının Hegel, Marx ve Pozitivist tarih anlayışından ayrıldığı bir diğer nokta da onun tarihte bir ilerleme olduğu anlayışına karşı çıkmasıdır.

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx gibi filozofların ortaya koyduğu tarih anlayışı doğanın varoluş simgesidir ve bu düşünce onu çok etkilemiştir.

Açıklama:

Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx’ın tarih felsefeleri “tarihsellik” kavramını yanlış olarak geleceğe de taşımaktadırlar. Çünkü “tarihsel olma”, her şeyden önce olup bitmiş olmadır; “Tarihsellik olup bitmiş olmanın yüklemidir”
Kierkegaard için tarihin birey açısından bir korku ve günah alanı olarak görülmesi hâlinde bir anlamı vardır. Başka bir deyişle birey kendi bilincini günahın ve korkunun belirlendiği bir vicdan yeri olarak gördüğünde tarih bireye Hegel ve Marx’ın gördüğü biçiminden oldukça farklı bir alan olarak “bir sonsuz vahiy süreci” olarak görünür.
Kierkegaard’a göre Hegel ve Marx gibi filozofların ortaya koyduğu tarih anlayışı insanın seçim yaparak varoluşunu ortaya koyma olanağını gözden kaçırır.
Kierkegaard’un tarih anlayışının Hegel, Marx ve Pozitivist tarih anlayışından ayrıldığı bir diğer nokta da onun tarihte bir ilerleme olduğu anlayışına karşı çıkmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

“………’ye göre her şeyi tarihselleştirmek yaşamayı zehirlemekte ve kültürel yozlaşmaya yol açmaktadır. “Tarihin, yaşamayı zedeleyecek ve onu soysuzlaştıracak oranda önemsenmesi”ni kendi çağının hastalık belirtilerinden olarak görür”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki hangi düşünür gelmelidir?

Kierkegaard

Nietzsche

Schopenhauer

Burckhardt

Hegel

Açıklama:

Nietzsche’ye göre her şeyi tarihselleştirmek yaşamayı zehirlemekte ve kültürel yozlaşmaya yol açmaktadır. Nietzsche “Tarihin, yaşamayı zedeleyecek ve onu soysuzlaştıracak oranda önemsenmesi”ni kendi çağının hastalık belirtilerinden olarak görür.

Doğru Cevap: B

Soru 49

“Nietzsche’ye göre tarih ancak Hristiyanlığın aşılması ve “…….. …..”yle bir dönüm noktasını aşarak Hristiyanlığın ipoteğinden kurtulup özgür insanın tarihi hâline gelebilir.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerin hangisi gelmelidir?

Tanrının ölümü

Tanrının sevgisi

İnsanlığın ölümü

Doğanın sevgisi

Tarihin yaratılışı

Açıklama:

Nietzsche’ye göre tarih ancak Hristiyanlığın aşılması ve “Tanrının ölümü”yle bir dönüm noktasını aşarak Hristiyanlığın ipoteğinden kurtulup özgür insanın tarihi hâline gelebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

“………. da (1818-1897) Nietzsche gibi Alman İdealizmi’nin tarih felsefesini eleştirmiştir. Alman İdealizmi’nin tarih felsefesi tarihin romantik ve ulusçu bir yorumudur. Bu tür tarih felsefelerinde tarihçi idealizmin en yüce duygu olarak ele aldığı dinsel destekli bir ulusçuluk, en üstün modelse örgütlenmiş bir güç olan devlettir.”
Yukarıda baş bırakılan yerde aşağıdaki hangi düşünürden bahsetmektedir?

Kierkegaard

Nietzsche

Burckhardt

Schopenhauer

Hegel

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 51

''Tarihi tümel olarak kavramak olanaksızdır. Çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin tek bir noktasında bulunmaktadır.'' cümlesi aşağıdakilerden hangisinin yaklaşımı olarak değerlendirilmelidir?

Schopenhauer.

Kierkegaard.

Nietzsche.

Burckhardt.

Hegel.

Açıklama:

Kierkegaard. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

''Tarihsel olma herşeyden önce olup bitmiş olmadır.'' yaklaşımı hangisine aittir?

Kierkegaard.

Marx.

Hegel.

Nietzsche.

Burckhardt.

Açıklama:

Kierkegaard. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

''Felsefe ve tarih bir arada olamaz. Çünkü felsefe değişmeyeni konu edinir, tarih ise değişen olaylar yığınıdır.'' cümlesi hangisinin yaklaşımını ifade eder?

Marx.

Hegel.

Nietzsche.

Schopenhauer.

Kierkegaard.

Açıklama:

Schopenhauer. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

''İstemenin nesnelleşmesi olarak kastedilen şey istemenin görünüşleridir.''cümlesi hangisinin yaklaşımını ifade eder?

Schopenhauer.

Marx.

Hegel.

Nietzsche.

Kierkegaard.

Açıklama:

Schopenhauer. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

''Tarihçilik hastalığı insana kendisinin tarihin ürünü olduğunu öğretmiştir.'' yaklaşımı hangisine aittir?

Marx.

Hegel.

Nietzsche.

Schopenhauer.

Kirekegaard.

Açıklama:

Nietzsche. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

''İnsanın ilgisi geçmişe değil bugünedir.Bu yüzden bugün ki yaşam geçmişe tutsak edilemez.'' yaklaşımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Marx.

Hegel.

Nietzsche.

Kierkegaard.

Schopenhauer.

Açıklama:

Nietzsche. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

''Sürekli değişen tarihte tekrar eden tipleri aramak gereklidir.'' cümlesiyle kastedilen filozof hangisidir?

Kierkegaard.

Hegel.

Marx.

Nietzsche.

Burckhardt.

Açıklama:

Burckhardt.Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

''Tarihte bir anlam aramak yahut ilerlemeden sözetmek anlamsızdır. '' cümlesi hangisini ifade eder.

Burckhardt.

Hegel.

Marx.

Kierkegaard.

Nietzsche.

Açıklama:

Burckhardt. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Tin bilimleri alanındaki Dilthy gibi filozofları etkilemiştir?

Hegel.

Marx.

Schopenhaur.

Kierkegaard.

Burckhardt.

Açıklama:

Burckhardt. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

''Tarihte olup biten her şey gelip geçici bir rastlantısallık içinde olup bitmektedir.'' yaklaşımı hangisini ifade eder?

Schopenhauer.

Kierkegaard.

Nietzsche.

Hegel.

Marx.

Açıklama:

Schopenhauer. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında gelmektedir?

Schopenhauer

Hegel

Nietzsche

Burckhardt

Marx

Açıklama:

Kierkegaard’un en çok eleştirdiği filozofların başında Hegel gelir. Çünkü Hegel akılcı ve mutlakçı bir sistem filozofudur. Oysa tarih böyle katı bir akılcı ve mutlakçı çizgide ele alınamaz. Kierkegaard’a göre Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Tarihi tümel olarak kavramak olanaksızdır. Çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin belirli bir noktasında yaşamaktadır düşüncesi hangi filozofa aittir?

Schopenhauer

Marx

Kierkegaard

Hegel

Nietzsche

Açıklama:

Kierkegaard’a göre tarihi tümel olarak kavramak olanaksızdır. Çünkü her tek insan tarihsel gelişme çizgisinin belirli bir noktasında yaşamaktadır. Hegel’in yaptığı gibi dünya tarihi üzerine kurulan bütün kavramsal sistemler saçma spekülasyonlardan ibarettir. Çünkü eğer gerçekten de ilerleyen bir dünya tarihi sürecinin varolduğu savı doğruysa, gerçekten basamaklı olarak gelişen bir tarihsel süreç varsa bizler bu tarihin belirli bir basamağında ya da belirli bir zaman noktasında bulunuduğumuz için bu tarihsel sürece ilişkin hakikatin tümelliği üzerine hiçbir şey söyleyemeyiz.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre tarihsel soruşturma gereksizdir ve inanç için zararlıdır?

Kierkegaard

Marx

Hegel

Burckhardt

Schopenhauer

Açıklama:

Kierkegaard’a göre her tarihsel olgu göreli bir olgudur, mutlak değildir. Hegel ve Marx tarihselliği abartarak mutlak hâle getirmişlerdir. Kierkegaard’a göre insan salt akıl varlığı olarak görülemez; tutkuları, inançları, korkularıyla ve varoluşuyla ele alınması gereken bir varlıktır. Dolayısıyla tarihi ele alırken böyle bir insan anlayışından yola çıkmak gereklidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Hangi filozofa geçmişin zorunluluğunu anlamayı istemekle geleceği önceden görmeyi (kehanet) istemek özdeştir?

Hegel

Kierkegaard

Marx

Schopenhauer

Nietzsche

Açıklama:

Geçmiş meydana gelmiş olmakla zorunlu hâle gelmemiştir; tersine meydana gelmiş olmakla zorunlu olmadığını göstermiştir. Kierkegaard’a göre geçmişin zorunluluğunu anlamayı istemekle geleceği önceden görmeyi (kehanet) istemek özdeştir. Geçmiş düşünme yoluyla da zorunlu hâle gelmez. Geçmişi kurarak onu bütünüyle kavradığını düşünen kavrayış, onu bütünüyle yanlış anlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir düşüncesi hangi filozofa aittir?

Burckhardt

Kierkegaard

Hegel

Marx

Schopenhauer

Açıklama:

Alman filozof Arthur Schopenhauer (1788-1860) hem tarih felsefesine hem de tarih bilimine karşı bir eleştiri ortaya koymuştur. Bunun nedeni onun felsefe anlayışıdır. Schopenhauer’e göre felsefe her zaman aynı kalan, değişmeyen ve tümel olanın bilgisidir. Felsefe theoria etkinliğidir. Oysa tarih alanı değişenler alanıdır, tarihte değişmeden aynı kalan bir şey yoktur, bu anlamda tarihin fel- sefesi olanaksızdır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Hangi filozof, İsteme ve Tasarım Olarak Dünya adlı yapıtında dünyayı istemenin bir tasarımı olarak ele alır?

Nietzsche

Kierkegaard

Hegel

Schopenhauer

Marx

Açıklama:

Schopenhauer İsteme ve Tasarım Olarak Dünya adlı yapıtında dünyayı istemenin bir tasarımı olarak ele alır. Dünya istemenin bir tasarımıdır ve dünyada değişmeden kalan tek şey bu sonsuz istemedir. Dünyadaki ortaya çıkan bütün değişimler ve değişen şeyler bu sonsuz istemenin nesnelleşmeleri olarak tasarımlardır. Onun bu felsefe anlayışı tarihe bakış açısını da belirlemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangi filozofa göre tarih sahnesinde tümel olan bir şey yoktur, her şey bireysel ve tikeldir?

Schopenhauer

Hegel

Nietzsche

Burckhardt

Kierkegaard

Açıklama:

Schopenhauer’e göre tarih sahnesinde tümel olan bir şey yoktur, her şey bireysel ve tikeldir. Üstelik tarih mutlak bir biçimde tikel olanla ilgili olduğundan her şeyi eksik ve kısmen bilir. Tarihte tümel bir kavram varsayılsa bile yine de o nesnel olamaz, öznel olabilir ancak. Schopenhauer’e göre tarihte en tümel olan, uzun dönem sürmüş ya da çok önemli olan bir olay bile kendi başına alındığında bireysel olan tikel bir şeydir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Schopenhauer’e göre hangi filozofun tarih felsefesi bireysel olana değil, salt soyutlamalara dayanan ve bu soyutlamaları gerçek sayan kurmaca bir tarihtir?

Kierkegaard

Nietzsche

Burckhardt

Hegel

Marx

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 69

İnsanın ilgisi geçmişe değil, bugünedir;bu yüzden bugünkü yaşam geçmişe tutsak edilemez düşüncesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Schopenhauer

Marx

Nietzsche

Hegel

Kierkegaard

Açıklama:

Nietzsche’nin tarih anlayışı onun insan anlayışına dayanır. Ona göre insan tarih- sel bir yaşam sürdüren bir varlık olarak, tarihsel yaşam sürdürmeyen bir varlık olan hayvandan ayrılır. Nietzsche’ye göre yaşam ve bugün, yani şimdi tarihe göre, yani geleneğe ve gelenekten gelen ölçütlere göre değerlendirilemez Nietzsche’ye göre insanın ilgisi geçmişe değil, bugünedir; bu yüzden bugünkü yaşam geçmişe tutsak edilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Hangi filozofa göre tarihte bir anlam aramak ya da bir ilerlemeden söz etmek anlamsızdır?

Burckhardt

Nietzsche

Marx

Hegel

Schopenhauer

Açıklama:

Burckhardt tarihin özünü değişmede görmüştür, ilerlemede değil. Tarih sürekli değişip duran bir süreçtir. Tarihte olaylar, kültürler, halklar ve devletler sürekli birbirlerinin yerini alıp dururlar. Ama bu değişmenin bir ilerleme olarak görülmesi beklenemez. Burckhardt’a göre tarihte bir anlam aramak ya da bir ilerlemeden söz etmek anlamsızdır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Kierkegaard’un Hegelci ve Marksist felsefelerin tarihsellik anlayışının eleştirisi doğru olarak ifade edilmiştir?

Tarihselliği geleceğe uygulamışlardır

İnsan varoluşunu tarihselleştirmişlerdir

Tarihselliği geçmişe uygulamışlardır

Tarihselliği öznel hale getirmişlerdir

Tarihselliği görmezden gelmişlerdi

Açıklama:

Tarihselliği geleceğe uygulamışlardır

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealizminin tarih felsefesini eleştiren filozoflardan biri değildir?

Kierkegaard

Schelling

Burckhardt

Nietzsche

Schopenhauer

Açıklama:

Schelling

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisinde Kierkegaard’un tarihin bütünüyle tümel olarak kavranamayacağına ilişkin görüşünün nedeni verilmiştir?

Tarihin bilimi ve felsefesi olanaksızdır

Tarihte mutlak ve nesnel anlamlar bulunabilir

Tarih belirli bir noktadan tümel olarak kavranamaz

Tarihin tümel yasalarını bulmak zordur

Tarih felsefi bir sistem olduğundan tümel olarak kavranamaz

Açıklama:

Tarih belirli bir noktadan tümel olarak kavranamaz

Doğru Cevap: C

Soru 74

Schopenhauer’e göre tarihte nesnellikten sözedilemeyişinin nedeni aşağıdakilerden hangisinde dile getirilmiştir?

Tarihin nesnelerden bağımsız olması

Tarihin mutlak bir planının olması

Tarihte zorunluluğun olması

Tarihte rastlantının olması

Tarihte öznelliğin bulunmaması

Açıklama:

Tarihte rastlantının olması

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi insani-toplumsal varoluştan hareketle 19. Yüzyılın tarihçi felsefelerini eleştiren düşünce akımıdır?

İdealizm

Neopozitivizm

Varoluşçuluk

Marksizm

Pozitivizm

Açıklama:

Varoluşçuluk

Doğru Cevap: C

Soru 76

Schopenhauer’e göre gerçek tarih felsefesi antik zamanların tüm olaylarında olduğu gibi modern zamanlarınkilerde; Batı’nın tüm olaylarında olduğu gibi Doğu’nunkilerde özdeş olanı kavramalıdır. Özel koşullar, kılık kıyafet ve geleneklerdeki tüm farklılıklara rağmen her yerde aynı insanlığı görmelidir. Buna göre gerçek tarih felsefesinin tarihte neyi araması gerektiği aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?

Bütün çağlarda değişmeyen özü

Tarihteki rastlantılılığı

Bütün çağlarda değişenleri

Her çağdaki bir defalık oluşları

Tarihteki zorunluluğu

Açıklama:

Bütün çağlarda değişmeyen özü

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Schopenhauer’e göre tarihi olanaklı kılan ve insan varoluşunun bir parçası olan öğedir?

Akıl

Düşünce

Dil

Kavram

Yazı

Açıklama:

Yazı

Doğru Cevap: E

Soru 78

Burckhardt’a göre tarihte genel durumlar yoktur, ama benzerliklerden hareketle bazı tipsel durumlar belirlenebilir. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Tarihin özünün değişme olması

Geleceğin belirlenebilir olması

Tarihte ilerlemenin olması

Tarihsel gelişmenin erekli olması

Tarihin özünün değişmemesi

Açıklama:

Tarihin özünün değişme olması

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Nietzsche’nin, çağının her şeyi tarihselleştirmesi ve insanı tarihe tutsak etmesini, insanlığın bir çürüme ve yozlaşma içine girmesinin nedeni olarak görmesini ifade eder?

Çağının değerlerinin tarihsel olmaması

İnsanın kendisini tarihin ürünü olarak görmesi

İnsanın tarihsel bir varlık olması

Toplumsal yaşamın tarihselliğe aykırı olması

İnsanın tarihsel bir varlık olmaması

Açıklama:

İnsanın kendisini tarihin ürünü olarak görmesi

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakileren hangisinde Nietzsche’nin tarihe yönelik bilgikuramsal eleştirisi dile getirilmiştir?

Tarihte yasalı açıklamalar yapılabilir

Tarihin bütünü hakkında bilgi edinilebilir

Tarihte nesnellikten söz edilemez

Tarihin mutlak bir anlamı vardır

Tarihte öznellikten söz edilemez

Açıklama:

Tarihte nesnellikten söz edilemez

Doğru Cevap: C

Soru 81

......................... göre insanın ilgisi geçmişe değil, bugünedir; bu yüzden bugünkü yaşam geçmişe tutsak edilemez.
Yukarıda boş bırakılan yere hangi düşünürün adı yazılmalıdır?

Kierkegaard

Schopenhauer

Nietzsche

Hegel

Max

Açıklama:

Nietzsche’ye göre insanın ilgisi geçmişe değil, bugünedir; bu yüzden bugünkü yaşam geçmişe tutsak edilemez.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi antipozitivist tarih anlayışının özelliklerinden biridir?

Bütün gerçekliği yalnızca doğa adını verdiği tek bir gerçekliğe indirger.

Tarih ve doğa birbirinden ayrı düşünülemez.

Tek bir yöntem vardır.

Doğa ve tarih birbirine karşıt özellikleri olan iki ayrı gerçekliktir.

Tarihsel süreç de doğa gibi doğa bilimlerinin yöntemleri kullanılarak açıklanır.

Açıklama:

Antipozitivizm, pozitivist bilim ve tarih anlayışına bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Bilindiği üzere pozitivizm, bütün gerçekliği yalnızca doğa adını verdiği tek
bir gerçekliğe indirgemiş ve tarihi de doğal gerçekliğin bir görünümü olarak ele
almıştı. Doğa ve tarih arasında özce bir fark yoktu ve tarihsel gerçeklik insan doğasının yasalarıyla açıklanabilirdi. Bu tek gerçeklik anlayışı da pozitivizmi tek bir
yöntem anlayışına götürmüştü. Tarihsel süreç de tıpkı doğa gibi doğa bilimlerinin
yöntemleri kullanılarak açıklanmalıydı.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Doğa ile tarih arasındaki ilişkilerden hangisi yanlıştır?

Doğa matematiksel analiz yoluyla incelenebilir oysa tarihte matematiksel olmayan insan eylemleri vardır.

Tarih insan yapıp etmelerinin alanı olduğundan bir ereksellik söz konusu iken doğada ise nedensellik söz konusudur.

Tarih bilimlerinde de doğa bilimlerinde de olguları anlama çabası vardır.

Matematiksel yasalarla doğa olgularına ilişkin açıklamalar getirebilir. Oysa tarihte böyle açıklamalar yapmak olanaksızdır.

Doğada etkin nedensellik ilişkileri kurulabilir oysa tarihte teolojik bir nedensellikten söz edilebilir.

Açıklama:

Doğa matematiksel analiz yoluyla incelenebilir oysa tarihte matematiksel olmayan insan eylemleri vardır, tinsellik vardır. Doğa matematiksel analize uygun
olsa da tinsellik matematik olarak analiz edilemez. Sözgelişi Newton fiziği doğaya ilişkin matematiksel denklemler kurarak ve bu matematiksel yasalarla doğa
olguların işleyişine ilişkin açıklamalar getirebilir. Oysa tarihte böyle açıklamalar
yapmak olanaksızdır.
Doğada etkin nedensellik ilişkileri kurulabilir oysa tarihte teleolojik bir nedensellikten söz edilebilir. Tarih insan yapıp etmelerinin alanı olduğundan ve insan
yapıp etmeleri de amaçlı eylemler olduğundan tarihte doğadaki gibi bir nedensellik değil, bunun yerine ereksellik vardır. Tarihçi olgular arasında ereksel bağlantılar kurar.
Ayrıca tarih anlam dünyasıdır, tarih bilimlerinde olguları anlama çabası vardır,
doğa bilimlerinde olduğu gibi olguları açıklama çabası yoktur. Bu yüzden de yasalara dayalı açıklama çabasıyla anlam içeren olguları açıklayamayız.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi 1833-1911 yılları arasında yaşamış Alman Tarih Okulu içerisinde yetişmiş ve tarihsellik konusuna eğilmiş olan düşünürlerdendir?

Wilhelm Dilthey

Benedetto Croce

Robin George Collingwood

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Johann Gustav Droysen

Açıklama:

Wilhelm Dilthey (1833-1911) Alman Tarih Okulu içerisinde yetişmiş ve tarihsellik konusuna eğilmiş olan düşünürlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"Gerçekliği salt mantıksal olarak görmek gerçekliğin mantık dışı yanlarını ve çeşitliliğini, karmaşıklığını basite indirgemek demektir" düşüncesini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Heinrich Marx

Wilhelm Dilthey

Robin George Collingwood

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Benedetto Croce

Açıklama:

Croce’ye göre gerçekliği salt mantıksal olarak görmek gerçekliğin mantık dışı yanlarını ve çeşitliliğini, karmaşıklığını basite indirgemek demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Wilhelm Dilthey'in savunduğu görüşlerden biri değildir?

İnsan dünyasına ve tarihe yönelen bilimlerin temeli sorunuyla ilgilenmiştir.

Hukuk, siyaset ve devlet öğretisi gibi disiplinler bilimin temelini oluştururlar.

Bilimler doğa bilimleri örnek alınarak temellendirilemezler.

Tin bilimleri ya da tarih bilimleri denilen bilimlerin dayandığı sağlam bir zemin oluşturulmalıdır.

İnsanın tarihsel olan olanakları anlaşılmadan bilme edimi tam kavranılamaz.

Açıklama:

İnsani-toplumsal olana yönelen disiplinler arasında hukuk, siyaset ve devlet öğretisi gibi disiplinler vardır ancak bunlar normatif, yani yasa koyucu olduklarından olması gerekeni söylerler ve bu nedenle de bilim sayılmazlar.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Dilthey, "İnsanın tarihsel varlığının kavranabilmesi için gereken koşul saf
a priori bilgi olanağının kabulü değil, içinde bulunulan koşulların toplamından
çıkan bir gelişim tarihidir." sözüyle anlatmak istediği temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan varlığının anlaşılabilmesi için fizyolojik yapısını bilmek yeterlidir.

İnsanın bilme ediminin anlaşılabilmesi ile tarihsel olan olanakların anlaşılması arasında herhangi bir bağ kurulamaz.

Akıl tarih içinde gelişen bir olgu değildir.

İnsanı felsefeye yönelten sorular insanın kendisiyle ilgili sorulardan kaynaklanmaz.

Felsefi soruların tam bir çözümlemesinin ancak tarihe yönelmekle olanaklı olduğudur.

Açıklama:

Dilthey’a göre insanın tarihsel varlığının kavranabilmesi için gereken koşul saf
a priori bilgi olanağının kabulü değil, içinde bulunulan koşulların toplamından
çıkan bir gelişim tarihidir (Özlem 2012: 195). “Öyle ki bizi felsefeye yönelten tüm
soruların yanıtını, bu tarihsel gelişme verebilir” (Dilthey 2011: 17). İnsanı felsefeye
yönelten sorular aslında insanın kendisiyle ilgili sorular olduğundan ve insan da
tarihsel varlık olduğundan, Dilthey’ın bununla kastettiği şey, felsefi soruların tam
bir çözümlemesinin ancak tarihe yönelmekle olanaklı olduğudur. Çünkü insan
varlığının bütününde kavranması onun tarihsel gelişiminden hareketle yapılabilir

Doğru Cevap: E

Soru 7

Dilthey' e göre "İnsani ve tarihsel olan gerçekliği doğa bilimleri değil, ....... bilimleri inceler." cümlesindeki boşluğa hangi ifade getirilmelidir?

felsefe

tarih

tin

hukuk

siyaset

Açıklama:

İnsani ve tarihsel olan gerçekliği doğa bilimleri değil, tin bilimleri inceler.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Croce'nin "Her gerçek tarih şimdinin tarihidir." sözüyle anlatmak istediği aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih insan tininin oluşması sürecinden ayrıdır.

İnsan tarihin dışına çıkarak düşünemez; yalnızca yaşadığı zamanın içinden tarihe
yönelebilir.

İnsan tini tarihini ancak son ulaştığı sentetik birlik aşamasından geleceğe
bakarak kavrayabilir.

Her tarih insanın doğaya ilişkin bir bilinci kapsar.

Tarih, insan bilincinden ayrı, geçmişte kalmış, kavranması olanaksız bir olgudur.

Açıklama:

Croce’ye göre tarih insanın yaşadığı yerdir, yuvasıdır. Bu yüzden de tarihsel bilgi şimdide yaşadığımız bu yerden geçmişe yönelmenin ürünü olarak ortaya çıkar.
İnsan tarihin dışına çıkarak düşünemez; yalnızca yaşadığı zamanın içinden tarihe
yönelebilir. İnsan tini tarihini ancak son ulaştığı sentetik birlik aşamasından geriye
bakarak kavrayabilir ve bu yüzden de Croce “Her gerçek tarih şimdinin tarihidir”
der. Geçmişe ancak bugünden hareketle bir anlam verebiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi "Robin George Collingwood"ın tarihe ilişkin görüşlerinden biridir?

Tarih her ideye göre yönlenen bir süreçtir.

Tarih bir doğa bilimidir.

Tarih özneyi değil özneyi nesneyi konu edinir.

Tarihçinin tavrı ile doğa bilimcinin tavrı benzer özellikler içerir.

Tarih her zaman düşünülmüş olan şeylerin, düşüncelerin tarihi olmuştur.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 10

Tarihin konusunun düşünülmüş olmakla tarihin konusu olabileceğini ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Robin George Collingwood

Benedetto Croce

Hegel

Kant

Wilhelm Dilthey

Açıklama:

İngiliz felsefeci Robin George Collingwood (1889-1943) tarihin konusunun düşünülmüş olmakla tarihin konusu olabileceğini ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Antipozitivist düşünce neyi anlatır?

Doğa ve tarih birbirine indirgenemez

İnsan her şeyin ölçüsüdür

Tarih bilinci olmadan yaşanamaz

Doğa her şeyin cevabıdır

İnsan tarih ve doğa bir bütündür

Açıklama:

İşte bu pozitivist yöntem ve tarih anlayışına karşı düşünceler antipozitivist olrak nitelenen düşünürlerden gelmiştir. Buna göre doğa ve tarih birbirine indirgenemez olan, özce birbirinden farklı olmakla kalmayıp aynı zamanda birbirine karşıt özellikleri olan iki ayrı gerçekliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Wilhelm Dilthey hangi filozofun görüşlerini eleştirmiş ve bu konuda kitap yazmaya girişmiştir?

F.Bacon

I.Kant

Sokrates

Aristoteles

Descartes

Açıklama:

Dilthey’a göre akıl tarihseldir. Çünkü akıl tarihsel-psikolojik bir varlık olarak insanın aklıdır. Bu yüzden de Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi’ne bir yanıt olarak Tarihsel Aklın Eleştirisiadlı yapıtını yazmak istemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Dilthey’a göre modern bilgi kuramı (............) insani-toplumsal olana ilişkin bir bilimin olanağı hakkında bir temel oluşturamamıştır. Bu yüzden de tinsel olguların kavranma olanağı için yeni bir bilgi kuramı gereklidir. Boş kalan kısma hangi sözcük gelmelidir?

Metafizik

Novum Organum

Epistemoloji

İdeoloji

Metodoloji

Açıklama:

Dilthey’a göre modern bilgi kuramı (epistemoloji) insani-toplumsal olana ilişkin bir bilimin olanağı hakkında bir temel oluşturamamıştır. Bu yüzden de tinsel olguların kavranma olanağı için yeni bir bilgi kuramı gereklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Dilthey hangi kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır?

Tikel

Tümel

Doğallık

Tinsellik

Modernlik

Açıklama:

Dilthey “tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Dilthey belirli bir tarihsel döneme ait, ya da bizimkinden farklı bir tinselliğe ait yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya ne der?

Dasein

Res gestae

Theoria-historia

Yazılı yapıt

Hermeneutik

Açıklama:

Dilthey belirli bir tarihsel döneme ait, ya da bizimkinden farklı bir tinselliğe ait yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya“hermeneutik” der.

Doğru Cevap: E

Soru 16

“Her gerçek tarih şimdinin tarihidir” sözü kime aittir?

Croce

Popper

Dilthey

Mills

Bacon

Açıklama:

Croce “Her gerçek tarih şimdinin tarihidir”

Doğru Cevap: A

Soru 17

Croce için bir kedinin bir kuşu öldürdüğünü gözlemlememiz nasıl bir olgudur?

Doğal

Tarihsel

Bilimsel

Gözlemsel

Yöntemsel

Açıklama:

Doğa bilimi yapan insan etkinliği tarihsel bir etkinliktir. Bir kedinin bir kuşu öldürdüğünü gözlemlememiz tarihsel bir olgudur. Croce hem bilime hem felsefeye karşı tarihin özerkliğini savunmuştur. Felsefeyi de tarih metodolojisi olarak görmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Tarih her zaman düşünülmüş olan şeylerin, düşüncelerin tarihi olmuştur. Collingwood bu noktada hangi filozofu haklı bulur?

Descartes

Platon

Hegel

Bacon

Spinoza

Açıklama:

Tarih her zaman düşünülmüş olan şeylerin, düşüncelerin tarihi olmuştur. Collingwood Hegel’i bu noktada haklı bulur.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Collingwood’a göre doğa bilimci için doğa olayları dışarıdan seyredilen salt görünüşlerdir, peki tarihçi için nasıldır?

Tarih her zaman düşünülmüş olan şeylerin, düşüncelerin tarihi olmuştur.

Öyleyse her çağı o çağa egemen olan idelerin belirleyiciliği altında düşünürüz

Tarih bilimi doğal olguların değil, insani olanakların, insani olguların bilimidir.

Olayların içindeki düşüncenin yakalanması gerekir.

Tarihçi olayın aslında bir eylem olduğunu ve asıl işinin kendisini bu eylemin içinde düşünmek olduğunu bilir

Açıklama:

Collingwood’a göre doğa bilimci için doğa olayları dışarıdan seyredilen salt görünüşlerdir oysa tarihçi için tarihsel olaylar salt birer görünüş değildir, olayların içindeki düşüncenin yakalanması gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Collingwood “Tarihçiye peygamberlik bahşedilmemiştir” derken neyi kastetmektedir?

Düşünce tarihi ve dolayısıyla her tarih, geçmiş düşüncenin tarihçinin zihninde yeniden canlandırılmasıdır

Collingwood’a göre tarihçi aslında yalnızca düşüncelerle ilgilenir, dışsal olaylarla, bu olaylar ilgilendiği düşünceleri ancak dışa vuruyorlarsa ilgilenir.

Collingwood’a göre tarihsel çağların geçiciliğini hesaba katmadan belirli bir çağdan elde edilen genellemelerin diğer çağlar içinde geçerli olduğu varsayımına dayanırlar.

Tarihsel süreç, insanın mirasçısı olduğu geçmişi kendi düşüncesinde yeniden yaratarak kendisi için şu ya da bu insan doğasını yaratması sürecidir

Tarihin gelecekteki gelişmeleri ne söyleyebileceğini ne de onlara yasa koyabileceğini ileri sürer

Açıklama:

Collingwood tarihin gelecekteki gelişmeleri ne söyleyebileceğini ne de onlara yasa koyabileceğini ileri sürer; “Tarihçiye peygamberlik bahşedilmemiştir” der. Tarihsel zihin incelemesi, tarihteki düşünelerin keşfi insan düşüncesinin gelecekteki gelişmelerini de söyleyemez, tarihe yasa da koyamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Doğanın analizi aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleşmektedir?

Tarih

Coğrafya

Matematik

Sosyal Bilimler

Felsefe

Açıklama:

-
Doğa matematiksel analiz yoluyla incelenebilir oysa tarihte matematiksel olmayan insan eylemleri vardır, tinsellik vardır. Doğa matematiksel analize uygun olsa da tinsellik matematik olarak analiz edilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Dilthey'e göre tarih bilimleri denilen bilimlerinin dayandığı sağlam olmayan sosyoloji aşağıdaki sosyologlardan hangilerine aittir?

Comte - J. S. Mill

Caesar - Comte

Collingwood - Hegel

Crose- Hegel

Benedetto Croce - Comte

Açıklama:

-
Dilthey bir tarih yazıcısının yargılarının, bir iktisatçının vardığı sonuçların, bir hukukçunun kullandığı kavramların altında yatan ilkeleri soruşturmak istemiştir. Metafizik kavramların içine taşındığı bir tarih felsefesinin olanaklı olup olmadığı sorusunun yanıtlanabilmesi için tin bilimleri ya da tarih bilimleri denilen
bilimlerin dayandığı sağlam bir zemin oluşturulmalıdır. Dilthey’a göre Comte’un sosyolojisi bunu başaramaz. Dilthey bu konuda şöyle der: “Comte’un ve pozitivistlerin, J. S. Mill’in ve empiristlerin bu sorulara verdikleri yanıtlar bana tarihsel gerçekliği doğabilimsel kavramlara ve yöntemlere uydurma uğruna, bu gerçekliği çarpıtmak ve tahrif etmek olarak görünmektedir”Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

''Saf Aklın Eleştirisi'' eseri kime aittir ?

Hegel

Comte

Dilthey

Kant

Droysen

Açıklama:

Akıl tarihsel-psikolojik bir varlık olarak insanın aklıdır. Bu yüzden de Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi’ne bir yanıt olarak Tarihsel Aklın Eleştirisi adlı yapıtını yazmak istemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hermeneutik tarih anlayışının kurucusu kimdir?

Collingwood

Croce

Comte

Dilthey

Hegel

Açıklama:

-
Dilthey’a göre tarihte olup biten her şey insan tinselliğinin ürünü olmakla birlikte aynı zamanda insanı belirleyen bir şeydir. Dilthey bu tarih anlayışıyla Hermeneutik tarih anlayışının da kurucusu olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 25

“Tarih yaşayan zihnin kendine ilişkin bilgisidir” düşüncesine sahip olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Dilthey

Croce

Hegel

Collingwood

Caesar

Açıklama:

Benedetto Croce (1866-1952) bir Hegelci olarak felsefeyi salt kavramsal bir etkinlik olarak görse de Hegel’den bir noktada ayrılır. Ona göre Hegel bütün gerçekliği kavramsal ve mantıksal olana indirgemiştir (Özlem 2012: 214). Croce’ye göre gerçekliği salt mantıksal olarak görmek gerçekliğin mantık dışı yanlarını ve çeşitliliğini, karmaşıklığını basite indirgemek demektir. Croce’ye göre Hege,l tini, kendisini
akla uygun olarak açan ve yine akla uygun olarak kavrayan bir şey olarak ele almıştır. Oysa insan tini kendisini sezgisel olarak kavrar, gerçekliği kavramada sezginin akla önceliği vardır. Akıl tümel olanı kavrar, sezgi ise tekil olanı kavrar. İnsanın ilk ve dolaysız bilme etkinliği tekil olanı tanımaya yönelik olan bir etkinliktir. Croce’ye göre yalnız bir tür yargı vardır, o da tekil tarih yargısıdır. Başka bir deyişle, “her
gerçeklik tarihtir ve her bilgi tarih bilgisidir” Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Collingwood’a göre doğayı araştırmanın yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Bilimsel yöntemi kullanmaktır.

Nedensel yöntemi kullanmaktır.

Tarihsel yöntemi kullanmaktır.

Verisel yöntemi kullanmaktır.

Analiz yöntemini kullanmaktır.

Açıklama:

-
Collingwood’a göre doğayı araştırmanın yolu bilimsel yöntemi kullanmaktır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Collingwood’a göre zihni araştırmanın yolu aşağıdakilerden hangisidir ?

Analiz yöntem

Verisel yöntem

Bilişsel yöntem

Tarihsel yöntem

Amaçsal yöntem

Açıklama:

-
Collingwood’a göre doğayı araştırmanın yolu bilimsel yöntemi kullanmaktır, zihni araştırmanın yolu ise tarihsel yöntemdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

“Tarihçiye peygamberlik bahşedilmemiştir” sözü aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir ?

Augustus

Collingwood

Caesar

Comte

Hegel

Açıklama:

-
Collingwood tarihin gelecekteki gelişmeleri ne söyleyebileceğini ne de onlara yasa koyabileceğini ileri sürer; “Tarihçiye peygamberlik bahşedilmemiştir” der. Tarihsel zihin incelemesi, tarihteki düşünelerin keşfi insan düşüncesinin gelecekteki gelişmelerini de söyleyemez, tarihe yasa da koyamaz.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Geçmişin ölmediğini halen yaşadığını savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Caesar

Augustus

Hegel

Comte

Collingwood

Açıklama:

-
Collingwood’a göre geçmiş ölü değildir, şimdi de yaşamaktadır. Burada doğal süreç ile tarihsel süreç ayırımı da ortaya çıkar. Doğal bir süreç içerisinde geçmiş, yerini başkasının aldığı ölü bir geçmiştir. Geçmişin yerini şimdiye bırakarak ölüp gittiği doğal bir süreç ile geçmişin, tarihsel olarak bilindiği sürece, şimdide yaşadığı tarihsel bir süreç birbirinden özce farklıdır. Çünkü tarihsel geçmiş, doğal geçmişten farklı olarak bizzat tarihsel düşünme edimiyle canlı olan, şimdide yaşayan bir geçmiştir.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

İnsanı felsefeye yönelten sorular aslında insanın kendisiyle ilgili sorular olduğundan ve insan da
tarihsel varlık olduğunu düşünen savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Dilthey

Hegel

Comte

Croce

Collingwood

Açıklama:

-
Dilthey’a göre insanın tarihsel varlığının kavranabilmesi için gereken koşul safa priori bilgi olanağının kabulü değil, içinde bulunulan koşulların toplamından çıkan bir gelişim tarihidir (Özlem 2012: 195). “Öyle ki bizi felsefeye yönelten tüm soruların yanıtını, bu tarihsel gelişme verebilir” (Dilthey 2011: 17). İnsanı felsefeye yönelten sorular aslında insanın kendisiyle ilgili sorular olduğundan ve insan da tarihsel varlık olduğundan, Dilthey’ın bununla kastettiği şey, felsefi soruların tam bir çözümlemesinin ancak tarihe yönelmekle olanaklı olduğudur. Çünkü insan varlığının bütününde kavranması onun tarihsel gelişiminden hareketle yapılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Wilhelm Dilthey’e ait düşüncelerden biri değildir?

Akıl saf değil tarihseldir

Bilen özne her zaman tarihin ürünüdür ve toplumsal bir varlıktır

“Tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır

Yazılı yapıtlar nesnelleşmiş tinselliklerdir

Tekili tanıma yolu olan sezginin tümeli tanıma yolu olan akla önceliği vardır

Açıklama:

Dilyhey’e göre Akıl saf değil tarihseldir. Bilen özne her zaman tarihin ürünüdür ve toplumsal bir varlıktır. “Tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır. Yazılı yapıtlar nesnelleşmiş tinselliklerdir. Tekili tanıma yolu olan sezginin tümeli tanıma yolu olan akla önceliği vardır şeklindeki düşünce ise Benedetto Croce’ye aittir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Dilthey’in her tarihsel dönem kendi içinde bir bütündür ve tarihsel dönemler birbirlerine geçişli değildirler şeklindeki belirlemesine etki eden ekol hangisidir?

Annales Tarih Okulu

Alman Tarih Okulu

Yeni Hegelci Tarih Anlayışı

Marksist Tarih Anlayışı

Diyalektik Tarih Anlayışı

Açıklama:

Tarihçi anlamak istediği geçmişe ait bir olayı, dönemi ya da bir çağı zihninde yeniden kurma yoluna gider. Alman Tarih Okulu’ndan etkilenmiş olan Dilthey’a göre her tarihsel dönem kendi içinde bir bütündür ve tarihsel dönemler birbirlerine geçişli değildirler; tin bilimlerinin hedefi de kendi içinde tam olan tarihsel dönemlerde ya da çağlardaki bu geçişli olmayan şeyin anlamına ulaşmaktır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Belirli bir tarihsel döneme ait, ya da bizimkinden farklı bir tinselliğe ait yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya ne ad verilir?

Epistemoloji

Fenomenoloji

Hermeneutik

Diyalektik

Metafizik

Açıklama:

Doğrusu tarihçi ele aldığı tarihsel dönemin tinselliğinden başka bir tinsellik içinde yaşamaktadır. Çünkü her tarihsel dönem kendi içinde bütün ve tek olduğundan farklı tarihsel dönemlerin farklı tinsellikleri vardır ve herkes kendi çağının tinselliği içinde yaşamaktadır. Bu yüzden de bir tarihçi yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya çalışacaktır. Tarihçinin tek yapabileceği şey yazılı yapıtları yorumlayarak anlamak, yani hermeneutik yapmaktır. Yoksa bir çağın tinselliğinden veya tarihten dışarı çıkarak bütün çağlara bakabilmenin bir yolu yoktur. Bu yüzden de tarihi incelemek için kullanılabilecek tek yöntem ya da genel olarak tin bilimlerinin yöntemi hermeneutiktir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

I. Tekili tanıma yolu olan sezginin tümeli tanıma yolu olan akla önceliği vardır
II. Tarih insan tininin oluşması sürecidir
III. Bütün tarihler çağdaş tarihtir
IV. Bugünün tini de geçmişe yine bugünü kavramak ve tanımak için bakar
V. Gerçek tarih sadece kanıta dayalı olmalıdır
Yukarıdakilerden hangileri Benedetto Croce’nin düşünceleri arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve III

I, II, III, IV

II, III, IV, V

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Croce’ye göre tekili tanıma yolu olan sezginin tümeli tanıma yolu olan akla önceliği vardır. Croce’ye göre tarih insan tininin oluşması sürecidir. İnsan bu tinselliğin ürünü olarak onun içine gömülmüş durumdadır. Croce’ye göre bütün tarihler çağdaş tarihtir, çağdaş olma tarihin karakteridir. Croce’ye göre bugünün tini de geçmişe yine bugünü kavramak ve tanımak için bakar, geçmişe kendini tanımak amacıyla yönelir. Gerçek tarih olası olana ya da olanaklıya açıklamalarında yer vermez, gerçek tarih sadece kanıta dayalı olmalıdır. Görüldüğü üzere bütün düşünceler Croce’ye aittir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Robin George Collingwood'a ait düşüncelerden biri değildir?

Evrensel bir tarih felsefesi olanaksızdır

Tarihçi hem olayın dışı ile hem de olayın içi ile ilgilenir

Tarihçi bir olayın ne olduğunu bilince neden olduğunu da bilir

Tarihte bir olayın nedeni yine bu olayın kendisidir

Her çağ kendi içinde biriciktir

Açıklama:

Collingwood’a göre evrensel bir tarih felsefesi olanaksızdır. Bu yüzden tarih felsefesi aslında tarih biliminin felsefesi olarak bu bilimin olanağını ve yöntemlerini soruşturan bir alan olabilir. Collingwood’a göre tarihçi hem olayın dışı ile hem de olayın içi ile ilgilenir. Collingwood’a göre tarihçi bir olayın ne olduğunu bilince neden olduğunu da bilir. Collingwood’a göre tarihte bir olayın nedeni yine bu olayın kendisidir. Doğa biliminde ise bir olayın nedeni bu olaydan başka olan diğer bir olaydır. Her çağ kendi içinde biriciktir düşüncesi ise Collingwood'a ait değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Collingwood’un tarihsel yöntem ile kastettiği aşağıdaki seçeneklerden hangisinde ifade edilmiştir?

Bilimsel yöntemle açıklama

Olguları yasalarla açıklama

Geçmiş yaşantıyı zihinde canlandırma

Geçmişteki olguların yasalarını bulma

Tarih üzerine evrensel bir sistem kurmak

Açıklama:

Collingwood’a göre bir başkasının zihnini ya da bir topluluğun, bir çağın ortaklaşa
zihnini bilebilmenin tek yolu zihinde yeniden canlandırma biçimindeki tarihsel yöntemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Dilthey’ın felsefesinde “tarihsellik” kavramının eş anlamlısı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Ussallık

Deneycilik

Tinsellik

Olgusallık

Olanaklılık

Açıklama:

Dilthey “tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Doğa ve tarihin özce birbirinden farklı ve birbirine indirgenemez olduğu düşüncesini savunan akıma ne ad verilir?

Pozitivizm

Yeni Pozitivizm

Materyalizm

Antipozitivizm

İdealizm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 39

Croce’nin “Her gerçek tarih şimdinin tarihidir” derken kastettiğinin ne olduğu aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Geçmişe ancak bugünden hareketle bir anlam verebiliriz

Geçmişe anlam veren şey mutlak tindir

Geçmiş ölüp gitmiştir, varolan şimdiki zamandır

Geçmiş ve şimdi bir ve özdeştir

Geçmişin tarihi yazılamaz

Açıklama:

Her tarih çağdaş tarihtir çünkü yapılan insanın kendi etkinliğine ilişkin bilincidir. Bu yüzden “tarih yaşayan zihnin kendine ilişkin bilgisidir”. Tarihçinin incelediği olaylar uzak geçmişe ait olaylar olsa da tarihsel olarak bilinmelerinin koşulu tarihçinin önünde şimdi ve burada olmalarıdır. Bu yüzden tarihin konusu geçmiş değildir, şimdide kanıtı bulunan geçmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi antipozitivist tarih anlayışına ters bir düşüncedir?

Doğa ve tarih birbirine indirgenemez

Tarihte matematiksel olmayan insan eylemleri vardır

Tarihte teolojik bir nedensellikten söz edilebilir

Tarih bilimlerinde olguları açıklama çabası vardır

Doğada etkin nedensellik ilişkileri kurulabilir

Açıklama:

Pozitivist yöntem ve tarih anlayışına karşı düşünceler antipozitivist olarak nitelenen düşünürlerden gelmiştir. Buna göre doğa ve tarih birbirine indirgenemez olan, özce birbirinden farklı olmakla kalmayıp aynı zamanda birbirine karşıt özellikleri olan iki ayrı gerçekliktir. Doğa matematiksel analiz yoluyla incelenebilir oysa tarihte matematiksel olmayan insan eylemleri vardır, tinsellik vardır. Doğada etkin nedensellik ilişkileri kurulabilir oysa tarihte teleolojik bir nedensellikten söz edilebilir. Ayrıca tarih anlam dünyasıdır, tarih bilimlerinde olguları anlama çabası vardır, doğa bilimlerinde olduğu gibi olguları açıklama çabası yoktur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Wilhelm Dilthey’e ait düşüncelerden biri değildir?

Akıl saf değil tarihseldir

Bilen özne her zaman tarihin ürünüdür ve toplumsal bir varlıktır

“Tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır

Yazılı yapıtlar nesnelleşmiş tinselliklerdir

Tekili tanıma yolu olan sezginin tümeli tanıma yolu olan akla önceliği vardır

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 42

Dilthey’in her tarihsel dönem kendi içinde bir bütündür ve tarihsel dönemler birbirlerine geçişli değildirler şeklindeki belirlemesine etki eden ekol hangisidir?

Annales Tarih Okulu

Alman Tarih Okulu

Yeni Hegelci Tarih Anlayışı

Marksist Tarih Anlayışı

Diyalektik Tarih Anlayışı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 43

Belirli bir tarihsel döneme ait, ya da bizimkinden farklı bir tinselliğe ait yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya ne ad verilir?

Epistemoloji

Fenomenoloji

Hermeneutik

Diyalektik

Metafizik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 44

I ve II

II ve III

I, II, III, IV

II, III, IV, V

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 45

Croce’ye göre insanın kendi yapıp etmelerinin ürünü olması sebebiyle mutlak olamayacağını vurguladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih

Tin

Felsefe

Gerçeklik

Akıl

Açıklama:

Croce’ye göre bugünün tini de geçmişe yine bugünü kavramak ve tanımak için bakar, geçmişe kendini tanımak amacıyla yönelir. Geçmişi anlayan tin hep bugünün tinidir ve geçmişi tanıdığında kendi geçmişini tanımış olarak aslında kendisini tanır. Bu yüzden de “tarih Hegel’de olduğu gibi bir ‘mutlak tine’ doğru ilerleyen süreç olarak da anlaşılamaz”. Tarihte insanın kendi yapıp etmelerinin ürünü olan tin vardır, bu yüzden de mutlak bir tin yoktur. Çünkü eğer tin, tarihte insanın yapıp etmeleriyle sürekli bir oluşum içindeyse bu tinin mutlak olarak tamamlanabileceği bir son varsaymak için tarihin dışından bakabilmek gerekirdi oysa bu olanaksızdır. Croce’ye göre Hegel’in düşündüğü gibi tin kendisini tarihte açan bir şey değildir, tersine tinin kendisi bizzat tarihtir ve tinin kendisi her dönemde katlanarak hem tarihsel bir etken hem de tarihsel bir sonuç olarak gelişimini sürdürür. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Croce’ye göre kavramsal kurguları olup, gerçek kavramları bulunmayan öğe aşağıdakilerden hangisidir?

Doğa bilimi

Tarih felsefesi

Mutlak tin

Çağdaş tarih

Felsefi sezgi

Açıklama:

Croce’ye göre doğa biliminin kavramsal kurguları vardır, gerçek kavramları yoktur; bunlar sözde kavramlardır. Ama bu kavramları kullanarak doğayı yorumlarız. İşte sözde kavramlar yoluyla doğaya dönüştürdüğümüz gerçeklik tarihin kendisidir. Doğa bilimi yapan insan etkinliği tarihsel bir etkinliktir. Bir kedinin bir kuşu öldürdüğünü gözlemlememiz tarihsel bir olgudur. Croce hem bilime hem felsefeye karşı tarihin özerkliğini savunmuştur. Felsefeyi de tarih metodolojisi olarak görmüştür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Robin George Collingwood’a göre her tarih neyin tarihidir?

Çağdaş tarih

Sınıflar arası savaş tarihi

Düşünce tarihi

Siyasi tarih

Bilim tarihi

Açıklama:

Collingwood’a göre her tarihsel döneme egemen olan ideler vardır ve biz her bir dönemi o dönemlere egemen olan düşünceyi kavradığımızda anlarız. Bu yüzden de her tarih düşünce tarihidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Robin George Clingwood’un düşüncelerinden biri değildir?

Evrensel bir tarih felsefesi olanaksızdır

Tarih asla bir doğa bilimi olamaz

Tarihçi hem olayın dışı ile hem de olayın içi ile ilgilenir

Gerçek tarih sadece kanıta dayalı olmalıdır

Tarihin yöntemi geçmiş yaşantıyı zihinde yeniden kurmaktır

Açıklama:

Collingwood’a göre evrensel bir tarih felsefesi olanaksızdır. Bu yüzden tarih felsefesi aslında tarih biliminin felsefesi olarak bu bilimin olanağını ve yöntemlerini soruşturan bir alan olabilir. Collingwood’a göre tarih asla bir doğa bilimi olamaz çünkü tarihin ele aldığı kendine özgü nesnesi aynı zamanda tarihin öznesidir. Collingwood’a göre tarihçi hem olayın dışı ile hem de olayın içi ile ilgilenir. Collingwood’a göre tarihin yöntemi geçmiş yaşantıyı zihinde yeniden kurmaktır. Gerçek tarihin sadece kanıta dayalı olması gerektiğini Collingwood değil Croce söyler. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıda Clingwood ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Tarihçiye peygamberlik bahşedildiğini söylemiştir

Tarihin geleceğe yönelik yasa koyabileceğini savunur

Tarihin genellemeler arayan bir bilim olduğunu ileri sürer

Geçmişin ölü olduğunu iddia eder

Pozitivist bilim anlayışını eleştirir

Açıklama:

Collingwood tarihin gelecekteki gelişmeleri ne söyleyebileceğini ne de onlara yasa koyabileceğini ileri sürer; “Tarihçiye peygamberlik bahşedilmemiştir” der. Tarihsel zihin incelemesi, tarihteki düşünelerin keşfi insan düşüncesinin gelecekteki gelişmelerini de söyleyemez, tarihe yasa da koyamaz. Collingwood tarihin genellemeler arayan bir bilim olmadığını, tarihçinin tarihsel olguları anlamak için genellemelere ihtiyaç duymadığını belirterek pozitivist bilim anlayışını da eleştirir. Genellemelerde bulunan bir bilimin tarih alanına üstünlük sağladığı iddiaları da temelsiz pozitivist iddialardır. Bu idialar Collingwood’a göre tarihsel çağların geçiciliğini hesaba katmadan belirli bir çağdan elde edilen genellemelerin diğer çağlar içinde geçerli olduğu varsayımına dayanırlar. Oysa insan doğası tarihseldir ve değişir. Collingwood’a göre geçmiş ölü değildir, şimdi de yaşamaktadır. Burada doğal süreç ile tarihsel süreç ayırımı da ortaya çıkar. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Antikçağdan beri geleneksel theoria-historia karşıtlığı içinde tarihin bilim olarak görülmediğini dile getirerek
tarih bilimine bir temel vermek üzere yola çıkan düşünür kimdir?

Dilthey

Aristo

Hegel

Heidegger

Benedetto Croce

Açıklama:

‘bilim’ denildiğinde hep doğa bilimi anlaşılmıştır. Özellikle pozitivizm tarafından tarih bilimleri doğa bilimi örneğine göre
kurulmak istenmiş ve tarihsel olaylar doğa bilimlerinin açıklamalarındaki gibi
insan doğasından türetilen yasalarla açıklanmak istenmiştir. Oysa Dilthey’a göre
bu anlayış tarihi bilim olmaktan çıkarmıştır. Dilthey Antikçağdan beri geleneksel
theoria-historia karşıtlığı içinde tarihin bilim olarak görülmediğini dile getirerek
tarih bilimine bir temel vermek üzere yola çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Dilthey “tinsellik” kavramını hangi kavramla eş anlamlı olarak kullanır?

Doğa

Tarihsellik

Düşünce

Tarih

Diyalektik

Açıklama:

Dilthey “tinsellik” kavramını
“tarihsellik” ile eş anlamlı
kullanır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Tarih dönemi kendi içinde tek olsa da kendinden önceki çağlardan bazı şeyleri miras olarak alabilir. Bu bilgiye istinaden Belirli bir tarihsel dönemde ya da çağda insanların nasıl bir tinsellik içinde yaşadıklarını anlamak için ne yapılabilir?

Felsefe düşünürlerine danışılabilir

Yazılı kaynaklara bakılabilir

Tarihsel olgular reddedilebilmelidir

Yaşlı insanlara danışabilir

Modern tarihe göz atılmalıdır

Açıklama:

Dilthey’a göre her tarih dönemi kendi içinde tek olsa da kendinden önceki çağlardan bazı şeyleri miras olarak alabilir. Ama her çağ kendisinden önceki dönemlerden aldığı tinsellik biçimlerini yine kendi içinde yorumlayarak alır. Bu yüzden
de her çağı kendi tekliği ve biricikliği içinde ele almak gereklidir.
Dilthey her tarihsel dönemde bulunan anlamların, değerlerin dilde nesnelleştiğini ileri sürer. Ona göre dil bu anlamların taşıyıcısıdır ve her tarihsel dönem
dilde kendisini dışavurur. Tarihsel olayları dil ile anlayabiliriz, bu yüzden de tin
bilimlerinin inceleme nesnesi her zaman yazılı yapıtlardır. Belirli bir tarihsel dönemde ya da çağda insanların nasıl bir tinsellik içinde yaşadıklarını anlamak için
o dönemin yazılı yapıtlarına başvurmak gereklidir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya ne denir?

Tinsellik

yazılı yapıt

hermeneutik

Saf akıl

Tinsellik

Açıklama:

Ama tarihçi kendi döneminden hareketle bunu yapacaktır. Doğrusu tarihçi
ele aldığı tarihsel dönemin tinselliğinden başka bir tinsellik içinde yaşamaktadır.
Çünkü her tarihsel dönem kendi içinde bütün ve tek olduğundan farklı tarihsel
dönemlerin farklı tinsellikleri vardır ve herkes kendi çağının tinselliği içinde yaşamaktadır. Bu yüzden de bir tarihçi yazılı yapıtları yorumlayarak anlamaya çalışacaktır. Tarihçinin tek yapabileceği şey yazılı yapıtları yorumlayarak anlamak,
yani hermeneutik yapmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

“her gerçeklik tarihtir ve her bilgi tarih bilgisidir” sözü hangi düşünürün fikirlerine daha yakındır?

Dilthey

Heidegger

Hegel

Benedetto Croce

Robin George

Açıklama:

Croce’ye göre Hege,l tini, kendisini
akla uygun olarak açan ve yine akla uygun olarak kavrayan bir şey olarak ele almıştır. Oysa insan tini kendisini sezgisel olarak kavrar, gerçekliği kavramada sezginin
akla önceliği vardır. Akıl tümel olanı kavrar, sezgi ise tekil olanı kavrar. İnsanın ilk
ve dolaysız bilme etkinliği tekil olanı tanımaya yönelik olan bir etkinliktir. Croce’ye
göre yalnız bir tür yargı vardır, o da tekil tarih yargısıdır. Başka bir deyişle, “her
gerçeklik tarihtir ve her bilgi tarih bilgisidir” (Collingwood 1996: 237).

Doğru Cevap: D

Soru 55

Bütün gerçekliği yalnızca doğa adını verdiği tek bir gerçekliğe indirgemiş olan ve tarihi de doğal gerçekliğin bir görünümü olarak ele alan disiplin aşağıdakilerden hangisidir?

Hegelci Tarih Anlayışı

Pozitivizm

Antipozitivizm

Marksist Tarih Anlayışı

Nasyonalist Tarih Anlayışı

Açıklama:

Bilindiği üzere pozitivizm, bütün gerçekliği yalnızca doğa adını verdiği tek
bir gerçekliğe indirgemiş ve tarihi de doğal gerçekliğin bir görünümü olarak ele
almıştı. Doğa ve tarih arasında özce bir fark yoktu ve tarihsel gerçeklik insan doğasının yasalarıyla açıklanabilirdi. Bu tek gerçeklik anlayışı da pozitivizmi tek bir
yöntem anlayışına götürmüştü. Tarihsel süreç de tıpkı doğa gibi doğa bilimlerinin
yöntemleri kullanılarak açıklanmalıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 56

İnsani-toplumsal dünyaya ve tarihe yönelen; olması gerekeni değil, olanı söyleyen bilimlerin olanağına ilişkin yeni bir bilgi kuramı ortaya koymanın gerekliliğini ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Benedetto Croce

Wilhelm Dilthey

Robin George Collingwood

Francis Bacon

J. S. Mill

Açıklama:

Dilthey insani-toplumsal dünyaya ve tarihe yönelen; olması gerekeni değil, olanı söyleyen bilimlerin olanağına
ilişkin yeni bir bilgi kuramı ortaya koymanın gerekliliğini ileri sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 57

“Tinsellik” kavramını “Tarihsellik” ile eş anlamlı kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Wilhelm Dilthey

Francis Bacon

Benedetto Croce

Robin George Collingwood

Michael Oakeshott

Açıklama:

Dilthey “tinsellik” kavramını “tarihsellik” ile eş anlamlı kullanır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Hem Dilthey hem de Croce bir açıdan ... ile aynı
görüşte olmakla birlikte ... in mutlak tin ve tarihin nihai bir mutlak sona doğru gelişen bir süreç olduğu konusunda ... ’den ayrılmışlardı.
Boş bırakılan yerlere hangi düşünürün ismi getirilmelidir?

Hegel

Platon

Aristo

Heidgger

Croce

Açıklama:

Öyleyse Croce’nin tarih felsefesi de Dilthey’ın felsefesi gibi tarihselci bir felsefedir. İnsan tinini tarih içinde oluşan bir şey olarak alır ve bu tin aynı zamanda
tarihin de oluşturucusudur. Hem Dilthey hem de Croce bir açıdan Hegel ile aynı
görüşte olmakla birlikte Hegel’in mutlak tin ve tarihin nihai bir mutlak sona doğru gelişen bir süreç olduğu konusunda Hegel’den ayrılmışlardı

Doğru Cevap: A

Soru 59

"Her çağ kendi içinde biriciktir, tamdır, bütündür. Bu yüzden de genelleştirilemez. Her çağı kendi biricikliği içinde anlamak gerekir." anlayışı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Johann Gustav Droysen

Friedrich Hegel

Wilhelm Dilthey

Immanuel Kant

Benedetto Croce

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 60

Hermeneutik Tarih anlayışının kurucusu olarak adlandırılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

Wilhelm Dilthey

Gustav Droysen

Benedetto Croce

Robin George Collingwood

Açıklama:

Dilthey’a göre tarihte olup biten her şey insan tinselliğinin ürünü olmakla birlikte aynı zamanda insanı belirleyen bir şeydir. Dilthey bu tarih anlayışıyla Hermeneutik tarih anlayışının da kurucusu olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Gerçekliği salt mantıksal olarak görmeyi, gerçekliğin mantık dışı yanlarını ve çeşitliliğini, karmaşıklığını basite indirgemek olarak ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Benedetto Croce

Immanuel Kant

Friedrich Hegel

Karl Marx

Robin George Collingwood

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 62

Hegel

Croce

Dilthey

Aristo

Platon

Açıklama:

İngiliz felsefeci Robin George Collingwood (1889-1943) tarihin konusunun düşünülmüş olmakla tarihin konusu olabileceğini ileri sürmüştür. Tarih her zaman
düşünülmüş olan şeylerin, düşüncelerin tarihi olmuştur. Collingwood Hegel’i bu
noktada haklı bulur. Tarih belirli idelere göre yönlenen bir süreçtir. Sözgelişi siyasi
tarih hep siyasi idelerin tarihidir. Biz belirli bir çağı o çağa egemen olan düşüncelerin aracılığıyla anlayabiliriz ancak. Öyleyse her çağı o çağa egemen olan idelerin belirleyiciliği altında düşünürüz; belirli bir tarihsel dönemi o döneme egemen
olan idelerin altında bütün olarak kavrarız

Doğru Cevap: A

Soru 63

“Her gerçek tarih şimdinin tarihidir” söylemi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Immanuel Kant

Friedrich Hegel

Robin George Collingwood

Benedetto Croce

Wilhelm Dilthey

Açıklama:

İnsan tarihin dışına çıkarak düşünemez; yalnızca yaşadığı zamanın içinden tarihe
yönelebilir. İnsan tini tarihini ancak son ulaştığı sentetik birlik aşamasından geriye
bakarak kavrayabilir ve bu yüzden de Croce “Her gerçek tarih şimdinin tarihidir”
der.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Bütün tarihleri çağdaş tarih olarak gören, çağdaş olmayı tarihin karakteri olarak nitelendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Robin George Collingwood

Benedetto Croce

J. S. Mill

Wilhelm Dilthey

Immanuel Kant

Açıklama:

Croce’ye göre bütün tarihler çağdaş tarihtir, çağdaş olma tarihin karakteridir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Collingwood aşğıdakilerden hangisinin asla bir doğa bilimi olamayacağını savunur?

Tarih

Bilim

Geçmiş

Tin

Tinsellik

Açıklama:

Collingwood’a göre tarih asla bir doğa bilimi olamaz çünkü tarihin ele aldığı
kendine özgü nesnesi aynı zamanda tarihin öznesidir. Tarih nesneyi değil özneyi
konu edinir. Tarihçi kendi kişiliğinin tarihsel bir kişilik olduğunun bilincinde olan
ve bu bilinçle tarihteki kişilere ve düşüncelere yönelen bir insandır; bu yüzden de
tarihçinin tavrı doğa bilimcinin tavrından farklıdır, tarihçinin tavrı doğa bilimine
uymaz (Özlem 2012: 218). Tarih bilimi doğal olguların değil, insani olanakların,
insani olguların bilimidir

Doğru Cevap: A

Soru 66

"Tarihçi bir olayın ne olduğunu bilince neden olduğunu da bilir" anlayışı aşağıdaki düşünürlerden hangisi tarafından ileri sürülmüştür?

Benedetto Croce

Wilhelm Dilthey

Robin George Collingwood

Immanuel Kant

Gustav Droysen

Açıklama:

Collingwood’a göre tarihçi bir olayın ne olduğunu bilince neden olduğunu da bilir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Doğa biliminde bir olayın nedeni bu olaydan başka olan diğer bir olayken ... ’a göre tarihte bir olayın nedeni yine bu olayın kendisidir.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmedilir?

Croce

Collingwood

Dilthey

Aristo

Hegel

Açıklama:

Collingwood’a göre tarihte bir olayın nedeni yine bu olayın kendisidir. Doğa biliminde ise bir olayın nedeni bu olaydan başka olan diğer bir olaydır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Tarihte bir olayın nedeninin yine bu olayın kendisi olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

Benedetto Croce

Wilhelm Dilthey

Robin George Collingwood

Gustav Droysen

Açıklama:

Collingwood’a göre tarihte bir olayın nedeni yine bu olayın kendisidir. Doğa biliminde ise bir olayın nedeni bu olaydan
başka olan diğer bir olaydır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Collingwood’a göre bir başkasının zihnini ya da bir topluluğun, bir çağın ortaklaşa zihnini bilebilmenin tek yolu nedir?

Düşünsel yetileri kullanmak

Tarih okumak

Yazılı kaynakları incelemek

zihinde yeniden canlandırma biçimindeki tarihsel yöntemdir

Toplu bilinçaltına ulaşmak

Açıklama:

Collingwood’a göre bir başkasının zihnini ya da bir topluluğun, bir çağın ortaklaşa zihnini bilebilmenin tek yolu zihinde yeniden canlandırma biçimindeki tarihsel yöntemdir.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

Tarihsicilik (historicism) sözcüğünü tarihi mutlak ve zorunlu olarak ele alan idealist ve materyalist felsefelerin tarih anlayışının eleştirisi bağlamında ilk kez kullanan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Rothacker

Nietzsche

Croce

Dilthey

Popper

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 2

Tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele alan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Novalis

Hegel

Comte

Marx

Croce

Açıklama:

Comte bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Novalis

Feuerbach

Croce

Nietzsche

Rothacker

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Tarihin bütünüyle bilinemeyeceğine yönelik epistemolojik eleştiri tarihin bütününe ilişkin kavrayışımızı değerlendirebilecek elimizde nesnel ve mutlak ölçütlerin
bulunmadığını, çünkü bu ölçütlerin kendilerinin de
tarihsel olarak göreli ve öznel olduğunu ileri süren düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Ereksellik

Tarihsicilik

Postmodernizm

Döngüsellik

Tarihselcilik

Açıklama:

Tarihte mutlak bir anlam bulunamaycağını ileri süren, tarihin
bütününe ilişkin getirilen yorumların yine belirli bir çağın tinselliğine göreli olduğunu savunan ve tarih felsefelerini olanaksız gören tarihselci anlayışlar vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Croce
Spengler
Dilthey
Toynbee

Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri tarihte döngüsel süreçleri savunan düşünürlerdendir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

II ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kültürlerin birbirini izleyen doğuş, gelişme ve çöküş gibi belirli aşamalardan geçtiğini ifade eden felsefi görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Rastlantısallık

Tarihsellik

Çizgisellik

Döngüsellik

Ereksellik

Açıklama:

Spengler ve Toynbee bu anlamda tarihte döngüsel süreçler gören düşünürlerdir. Her ikisi de tarihi toplumların, kültürlerin, uygarlıkların art arda geliş süreci olarak tasarlamıştır. Bu süreç içinde her kültür belirli aşamalardan geçer. Kültürlerin doğuş, gelişme ve çöküş dönemlerini birbirini izeleyen aşamalar
olarak ele almışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki filozoflardan hangisi tarihin zorunlu ilerleyen bir süreç olduğunu savunmuştur?

Foucault

Berlin

Hegel

Nietzsche

Rorty

Açıklama:

Tarihte olguların dizilişinin rastlantıya mı dayalı olduğu yoksa zorunlu mu olduğu üzerinden kimi filozoflar tarihsel sürecin olumsal bir süreç mi olduğunu yoksa zorunlu bir süreç mi olduğunu tartışmıştır. Bu bağlamda Hegel ve Marx gibi kimi filozofların tarihin zorunlu ilerleyen bir süreç olduğunu söylemeleri bazı filozofların bu anlayışı eleştirmelerine neden
olmuştur. Nietzsche, Berlin, Foucault ve Rorty gibi düşünürler tarihin kaçınılmaz olan olayların ardarda gelişi olduğu düşüncesini eleştirmişlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi yapısalcı görüşün (yapısalcılığın) özelliklerinden birisi değildir?

Yapısalcılık tarihte yapıların art ardalığını savunur.

Tarihe dilbilim ile etnoloji üzerinden yaklaşılmaktadır.

Her tarihsel dönem kendi içindeki yapısal özellikleriyle kavranmalıdır.

Modern çizgisel tarih anlayışını benimsemektedir.

Tarih, dilbilimsel ve etnografik araştırmalar için malzeme sağlar.

Açıklama:

Yapısalcılık tarihte yapıların art ardalığını görmüş ve tarihe dilbilim ile etnoloji üzerinden yaklaşmıştır. Yapısalcılığa göre her tarihsel dönem kendi içinde kültürel ve dilsel yapılar taşır. Her tarihsel dönem, çağ ya da halk kendi içindeki yapısal özellikleriyle kavranmalıdır Tarih dilbilimsel ve etnografik araştırmalar için malzeme sağlar. Modern çizgisel tarih anlayışlarına karşı çıkmışlardır. Yapısalcılara göre tarihte çizgisel bir ilerleme yoktur, tarih kesintili bir süreçtir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Husserl

Popper

Spengler

Dilthey

Toynbee

Açıklama:

20. yüzyıl düşünürlerinden Popper de Rothacker gibi tarihsicilik terimini olumsuz anlamda ele alarak ve tarihsiciliği eleştirerek bir tarih felsefesinin olanağını yadsır. Popper Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alır. Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır. Aşağıdakilerden hangisi bu akış yönünü tahmin etmenin olanaksızlığının mantıksal nedenlerinden birisi değildir?

İnsanlık tarihinin akışı insan bilgisinin artışından etkilenir.

Geçmişten yola çıkarak insanlık tarihinin gelecekteki akışını haber verebiliriz.

Tarihte genel geçer ilkeler, yasalar yoktur.

Tarihsel öndeyide bulunabilecek bir tarihsel gelişme kuramı olanaksızdır.

Ussal veya bilimsel yöntemlerle gelecekteki bilgimizin artışını önceden haber veremeyiz.

Açıklama:

Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır. Bu akış yönünü tahmin etmenin olanaksızlığının mantıksal nedenleri vardır. İlkin, insanlık tarihinin akışı insan bilgisinin artışından etkilenir. İkinci olarak, ussal veya bilimsel yöntemlerle gelecekteki bilgimizin artışını önceden haber veremeyiz. Üçüncü olarak tarihin akışı bilgimizin artışına bağlıysa ve bilgimizin artışını önceden haber veremezsek o zaman buradan çıkan mantıksal sonuç insanlık tarihinin gelecekteki akışını da haber veremeyeceğimizdir. Dördüncü olarak bu anlamda teorik fizik gibi bir teorik toplum bilimi de olamaz. Yani tarihsel öndeyide bulunabilecek bir tarihsel gelişme kuramı olanaksızdır. Beşinci olarak tarihsici yöntem ve tarihsicilik bu nedenlerle olanaksızdır. Tarihte genel geçer ilkeler, yasalar yoktur ve buna bağlı olarak da öndeyide bulunmak olanaksızdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Tarihin sonu tartışması Hegel ve Marx’tan sonra kaçıncı yüzyılda tartışılmış önemli sorunlardandır?

Açıklama:

Tarihin sonu tartışması Hegel ve Marx’tan sonra 20. yüzyılda tartışılmış önemli sorunlardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi "tarihselcilik" sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir?

Novalis

Ludwig Feuerbach

Croce

Marx

Hegel

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Popper'e göre insanlık tarihinin akış yönünü tahmin etmenin olanaksızlığının mantıksal nedenlerinden biri olamaz?

İnsanlık tarihinin akışı insan bilgisinin artışından etkilenmesi

Ussal veya bilimsel yöntemlerle gelecekteki bilgimizin artışını önceden haber veremeyişimiz olması

Tarihsel öndeyide bulunabilecek bir tarihsel gelişme kuramının olanaksızlığı

Tarihte genel geçer ilkelerin, yasaların olmaması ve buna bağlı olarak da öndeyide bulunmanın olanaksızlığı

İnsanlık tarihinin gelecekteki akışının haber verilebilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi "çizgisel tarih anlayışı"nın özelliklerinden biridir?

Tarihte ortaya çıkan her şey yeni bir oluşum olarak görülmez.

Her yeni oluşumun bir önceki oluşum ile herhangi bir ilişkisi bulunmaz.

Tarih ilerleyen bir süreç değildir.

Tarihi, belirli bir noktaya göre ilerleyen süreçler olarak ele alır.

Tarihte belirli bir noktaya doğru bir ilerleme söz konusu değildir.

Açıklama:

Tarih üzerine yapılan tartışmalardan birisi de tarihin çizgisel bir süreç mi yoksa döngüsel bir süreç mi olduğu sorunu üzerinedir. Antikçağ tarih anlayışı tarihin tıpkı doğa gibi döngüsel bir süreç olduğunu düşünmüştü. Modern tarih felsefesi
ise Antikçağ’ın tarih anlayışının tersine tarihi çizgisel ilerleyen bir süreç olarak tasarlamıştır. Sözgelişi Hegel ve Marx’ın tarih felsefelerinde tarih döngüsel değildir,
tarihte ortaya çıkan her şey yeni bir oluşumdur ve önceki oluşum üzerinde
temellenir. Üstelik tarih ilerleyen bir süreçtir. Çizgisel tarih anlayışları tarihte bir
gelişme gören, hatta tarihi belirli bir noktaya göre ilerleyen süreçler olarak ele alır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Oswald Spengler'in görüşlerinden biri değildir?

çizgisel tarih anlayışını eleştiren bir yaklaşımı benimsemesi

Tarihi bir bilim olarak kabul etmesi

Tarihi tıpkı doğa gibi kör rastlantılı süreçlerin rol oynadığı bir alan olarak görmesi

Tarihte erek olmamasının nedeninin tarihin rastlantıya dayalı olması

Tarihte bir gelişigüzelliğin olması

Açıklama:

Spengler çizgisel tarih anlayışlarının tarihte bir erek aradıklarını oysa tarihte bir erek olduğunu varsaymanın anlamsız olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre tarih tıpkı doğa gibi kör rastlantılı süreçlerin rol oynadığı bir alandır. Spengler’e göre tarih kör bir doğa oyununa benzer ve kendisinde hiçbir erek taşımaz (Özlem 2012: 232). Spengler’e göre tarih bir bilim değildir çünkü tarihte doğru ya da yanlış diye bir şey yoktur. Olsa olsa ilgi ve beklentilerimize göre önemlidir, çünkü insan tarihe hep kendi ilgi ve beklentileri açısından bakar. Bu yüzden de tarihe kuramsal olarak bakılamaz. Tarihte bir gelişigüzellik vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Spengler'in "kültür"e ilişkin görüşlerinden biri değildir?

Her kültür bir organizma gibi doğar, yaşar ve ölür.

Her kültür üç gelişme basamağından geçer.

Her kültür sonsuz bir süreklilik içerir.

Her bir kültürün kendine özgü özellikleri ve yapısı vardır.

Her bir kültürün bir organizmanın olduğu gibi bir yaşam dönemi vardır.

Açıklama:

Tarihte kültürler gelişigüzel doğarlar, yaşarlar ve ölürler. Spengler tarihte üç değişik gelişme basamağı olduğunu söyler: 1. Metafizikdinsel yüksek kültürler, 2. Simgeci erken kültürler, 3. Sivil geç kültürler. Ama bu gelişme basamakları çizgiselliği akla getirse de aslında değildir. Çünkü her kültür bu üç basamaktan geçer ve her kültürü sonunda çöküş bekler. Bu anlamda tarihte döngüsellik vardır. Spengler’e göre tarih bu üç basamaktan geçen kültürlerin art arda gelişidir. Her bir kültürün kendine özgü özellikleri ve yapısı vardır. Her bir kültürün bir organizmanın olduğu gibi bir yaşam dönemi vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi "yapısalcı (structuralist) tarih anlayışı"nın özelliklerinden biridir?

Toplumların dilinin, kültürünün ve yaşam tarzının kavranması gerektiğini ileri sürerler.

Tarihsel olgular arasında bir rastlantılılık söz konusudur.

Ruhbilim çalışmalarına önem verirler

Her tarihsel dönem, çağ ya da halk kendi bünyesinde olmayan yapısal özellikleriyle kavranmalıdır.

Tarihsel süreçte zaman içinde ardarda gelen yapılardan bağımsızdır.

Açıklama:

20. yüzyılda yapısalcı (structuralist) tarih anlayışı tarihsel olgular arasında yasalılık-rastlantılılık tartışmasını bir yana bırakıp bir dilin, bir kültürün, bir toplumun yaşama tarzının kavranması gerektiğini ileri süren bir düşünce akımıdır. Bu yüzden de yapısalcılar daha çok dilbilim ve etnoloji çalışmalarına yönelmek gerektiğini ileri sürer. Böylece her tarihsel dönem, çağ ya da halk kendi içindeki yapısal özellikleriyle kavranmalıdır. Tarihsel süreçte zaman içinde ardarda gelen yapıların bir dizisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi "Tarihte dönemlerin yapısal dizilişinin artık tarihin erekli ve sürekli gelişen bir süreç olarak çizgisel bir süreç olarak tasarlanamayacağını gösterdiğini söyler." görüşünü ileri süren filozoftur?

Spengler

Toynbee

Barthes

Foucault

Lévi-Strauss

Açıklama:

Yapısalcı filozof Roland Barthes tarihte dönemlerin böyle yapısal dizilişinin artık tarihin erekli ve sürekli gelişen bir süreç olarak çizgisel bir süreç olarak tasarlanamayacağını gösterdiğini söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi "Geçmişte kalmış dilbilimsel ve etnografik yapıların
saptanması için başvurulabilecek bir malzeme deposudur; bu yüzden tarihten
herhangi bir yöntemle genel açıklamalar yapmamızı sağlayabilecek bir süreklilik
ve düzenlilik çıkarılamaz." görüşünü içeren tarih anlayışıdır?

Antikçağ tarih anlayışı

Çizgisel tarih anlayışı

Döngüsel tarih anlayışı

Modern tarih anlayışı

Yapısalcı tarih anlayışı

Açıklama:

Yapısalcılara göre tarih geçmişte kalmış dilbilimsel ve etnografik yapıların
saptanması için başvurulabilecek bir malzeme deposudur; bu yüzden tarihten
herhangi bir yöntemle genel açıklamalar yapmamızı sağlayabilecek bir süreklilik
ve düzenlilik çıkarılamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "Tarihin hep insan merkezli kavramlarca ele alındığını, oysa bunun, tarihi Hristiyan ütopyası olan çizgisel ilerleme anlayışı bağlamında değerlendirmek olduğunu ileri süren" bilim insanıdır?

Michel Foucault

Lévi-Strauss

Martin Heidegger Dilthey

Hans Georg Gadamer

Jürgen Habermas

Açıklama:

Lévi-Strauss tarihin hep insan merkezli kavramlarca ele alındığını, oysa bunun,
tarihi Hristiyan ütopyası olan çizgisel ilerleme anlayışı bağlamında değerlendirmek
olduğunu ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Romantiklerden tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişi kimdir?

Novalis

Feuerbach

Croce

Comte

Nietzsche

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıda Croce’ye göre verilen düşüncelerden hangisi yanlıştır?

Croce’ye göre gerek İdealist gerekse Marksist tarih felsefeleri, olanaksızdır ve bu olanaksızlığın da bilgikuramsal nedenleri vardır.

Croce’ye göre her tarih felsefesi kendi çağının bilgisiyle sınırlı olmak zorundadır, o asla bütün çağları bilemez.

Croce’ye göre de tarihin belirli bir anında yaşayan insan tarihin tümü üstüne bir şey söyleme hak ve olanağına sahiptir çünkü onu kısada olsa yaşamıştır.

Croce’ye göre tarihte genellikler bulunamaz; bu yüzden her tarihsici felsefe tarihte genellikler bulamayacağından tarihte kendi ürettiği genellikleri taşıyarak tarihi bu genellikler altında açıklamaya çalışmıştır.

Croce’ye göre böyle bir anlayış insanın kendisini, yine kendi içinde bulunduğu tarihsel koşulların dışında, üstünde bir yerde görmesiyle olanaklı olabilir ama tarihin koşullarına bağlı olanın tarihin koşullarından bağımsız görülmesi çelişki içerir.

Açıklama:

Croce’ye göre gerek İdealist gerekse Marksist tarih felsefeleri, olanaksızdır ve bu olanaksızlığın da bilgikuramsal nedenleri vardır.
Croce’ye göre her tarih felsefesi kendi çağının bilgisiyle sınırlı olmak zorundadır, o asla bütün çağları bilemez.
Croce’ye göre de tarihin belirli bir anında yaşayan insan tarihin tümü üstüne bir şey söyleme hak ve olanağına sahip değildir.
Croce’ye göre tarihte genellikler bulunamaz; bu yüzden her tarihsici felsefe tarihte genellikler bulamayacağından tarihte kendi ürettiği genellikleri taşıyarak tarihi bu genellikler altında açıklamaya çalışmıştır.
Croce’ye göre böyle bir anlayış insanın kendisini, yine kendi içinde bulunduğu tarihsel koşulların dışında, üstünde bir yerde görmesiyle olanaklı olabilir ama tarihin koşullarına bağlı olanın tarihin koşullarından bağımsız görülmesi çelişki içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Dilthey ve Dilthey Okulu’nun tarihselciliğine aşağıdaki hangi adı verilir?

Tarihsel Görgü

Tarihsicilik

Göresel Tarihselcilik

Tarihsel Görecilik

Tarihsici Göreci

Açıklama:

Dilthey’ın felsefesi de tarihselci felsefeler arasında görülür. Dilthey ve Dilthey Okulu’nun tarihselciliğine tarihsel görecilik adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

“20. Yüzyılın başlarında …. ……… (1888-1965) tarihselcilik (historism) ve tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapmıştır.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki hangi düşünür gelmelidir?

Ludwig Feuerbach

Karl Marx

Karl Raimund Popper

Benedetto Croce

Eric Rothacker

Açıklama:

20. Yüzyılın başlarında Eric Rothacker (1888-1965) tarihselcilik (historism) ve tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ludwig Feuerbach

Karl Raimund Popper

Karl Marx

Benedetto Croce

Eric Rothacker

Açıklama:

Popper Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıda düşünürlerle ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz gerçektir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek kesinlikle olanaklıdır.

Hegel bütün tarihi diyalektik olarak gelişen ve Tin’in kendi özgürlüğüne ve bu özgürlüğün “özbilinci”ne doğru ilerlediği bir süreç olarak ele almıştır.

Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen “sınıf savaşımları” tarihi olarak ele almıştır.

Comte, bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.

Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir

Açıklama:

Düşünürlerin görüşleri kitapta doğru şekilde aşağıdaki gibi verilmiştir; Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır.
Hegel bütün tarihi diyalektik olarak gelişen ve Tin’in kendi özgürlüğüne ve bu özgürlüğün “özbilinci”ne doğru ilerlediği bir süreç olarak ele almıştır.
Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen “sınıf savaşımları” tarihi olarak ele almıştır.
Comte, bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.
Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Spengler tarihte üç değişik gelişme basamağı olduğunu söyler: 1. Metafizik-dinsel yüksek kültürler, 2. Simgeci erken kültürler, 3. Sivil geç kültürler.”
Yukarıda verilen açıklamaya Spengler göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Spengler göre her kültür bu üç basamaktan geçer ve her kültürü sonunda çöküş bekler.

Spengler’e göre tarih bu üç basamaktan geçen kültürlerin art arda gelişidir.

Spengler’e göre bu aşamaların döngüleri değişmez; aldıkları zaman da değişmez. Böylece her bir kültürün hangi aşamada olduğu saptanabilir.

Spengler göre bu anlamda tarihte döngüsellik yoktur.

Spengler böylece tarihsel olmayan doğalcı olan bir tarih görüşü ortaya koymuştur.

Açıklama:

Spengler tarihte üç değişik gelişme basamağı olduğunu söyler: 1. Metafizik-dinsel yüksek kültürler, 2. Simgeci erken kültürler, 3. Sivil geç kültürler. Ama bu gelişme basamakları çizgiselliği akla getirse de aslında değildir. Çünkü her kültür bu üç basamaktan geçer ve her kültürü sonunda çöküş bekler. Bu anlamda tarihte döngüsellik vardır. Spengler’e göre tarih bu üç basamaktan geçen kültürlerin art arda gelişidir. Her bir kültürün kendine özgü özellikleri ve yapısı vardır. Her bir kültürün bir organizmanın olduğu gibi bir yaşam dönemi vardır. Spengler’e göre bu aşamaların döngüleri değişmez; aldıkları zaman da değişmez. Böylece her bir kültürün hangi aşamada olduğu saptanabilir. Spengler böylece tarihsel olmayan doğalcı olan bir tarih görüşü ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Toynbee’ye göre yanlıştır?

Toynbee’ye göre tarihte ortaya çıkan kültürlerin anlaşılabilir çalışma alanları olmaları dışında hiçbir ortak karakteristiği yoktur.

Kültürlerin birbirlerine bağlı olması Toynbee’nin görüşünün temelidir.

Toynbee’ye göre de tarihin konusu birimler olarak toplumlar ya da kültürlerdir, ama Spengler gibi oda kültürleri birbirlerinden yalıtılmış olarak görmüştür.

Toynbee tarihi yasa-koyucu bilimler ile şiir arasında bir yerde görür.

Toynbee’ye göre bütün kültürler belirli aşamalardan geçerler.

Açıklama:

Toynbee’ye göre tarihte ortaya çıkan kültürlerin anlaşılabilir çalışma alanları olmaları dışında hiçbir ortak karakteristiği yoktur.
Toynbee’ye göre de tarihin konusu birimler olarak toplumlar ya da kültürlerdir, ama Spengler gibi kültürleri birbirlerinden yalıtılmış olarak görmemiştir.
Kültürlerin birbirlerine bağlı olması Toynbee’nin görüşünün temelidir.
Toynbee tarihi yasa-koyucu bilimler ile şiir arasında bir yerde görür.
Toynbee’ye göre bütün kültürler belirli aşamalardan geçerler.

Doğru Cevap: C

Soru 29

“Nietzsche, Foucault, Berlin, Hegel, Marx ve Rorty”
Yukarıda verilen hangi düşünürler tarihte gerçekleşmiş olanın kaçınılmaz olmasına vurgu yapmışlardır?

Hegel ve Marx

Nietzsche ve Foucault

Berlin ve Hegel

Marx ve Rorty

Foucault ve Berlin

Açıklama:

Hegel, Marx ve bazı Aydınlanma filozofları tarihte gerçekleşmiş olanın kaçınılmaz olmasına vurgu yapmışlardır. Bu anlayış tarihsel kaçınılmazlığı (inevitability) ileri süren ve tarihte zorunlu bir gelişme çizgisi gören anlayıştır. Oysa çağdaş felsefede bu anlayış sıkça eleştirilmiştir. Sözgelişi Nietzsche, Foucault, Berlin ve Rorty gibi düşünürler tarihsel olanın kaçınılmaz olmadığını ileri sürmüşler ve tarihi olumsal bir süreç olarak ele almışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

“Tarihin geri döndürülemez bir ilerleyişi olup olmadığı bu bağlamda tartışılan temel konudur. Sözgelişi …… …... tarihte kaçınılmazlık düşüncesinin insan özgürlüğü ve sorumluluğun önünü kapayan bir düşünce olduğunu ileri sürmüştür. Bu bağlamda, Hegel’in kullandığı anlamda tarihte bir ereklilik olduğu düşüncesine de karşı çıkmıştır. Bu bağlamda Hegel ve Marx’ın tarihsiciliğini eleştirmiştir.“
Yukarıda boş bırakılan yerde hangi düşünürden bahsedilmektedir?

Claude Lévi-Strauss

Isaiah Berlin

Michel Foucault

H. Carr

Hans Georg Gadamer

Açıklama:

Tarihin geri döndürülemez bir ilerleyişi olup olmadığı bu bağlamda tartışılan temel konudur. Sözgelişi Isaiah Berlin tarihte kaçınılmazlık düşüncesinin insan özgürlüğü ve sorumluluğun önünü kapayan bir düşünce olduğunu ileri sürmüştür. Bu bağlamda Berlin, Hegel’in kullandığı anlamda tarihte bir ereklilik olduğu düşüncesine de karşı çıkmıştır. Bu bağlamda Hegel ve Marx’ın tarihsiciliğini eleştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Tarih felsefelerini "tarihsici" olarak adlandıran filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Comte

Marx

Hegel

Nietzsche

Novalis

Açıklama:

Nietzsche tarih felsefelerini “tarihsici” diye adlandırarak eleştirmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Novalis

Feuerbach

Croce

Marx

Açıklama:

Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Kendi felsefesini tarihselci felsefe olarak ele alan ve bir tarihselci olarak tarih felsefesini olanaksız görmüş olan aşağıdakilerden hangisidir?

Croce

Feuerbach

Novalis

Hegel

Popper

Açıklama:

Croce ise kendi felsefesini tarihselci felsefe olarak ele almıştı. Bir tarihselci olarak tarih felsefesini olanaksız görmüştü.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Tarihselci felsefeler arasında görülen ve tarihselliğine tarihsel görecelik adı verilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Croce

Novalis

Popper

Feuerbach

Dilthey

Açıklama:

Dilthey’ın felsefesi de tarihselci felsefeler arasında görülür. Dilthey ve Dilthey Okulu’nun tarihselciliğine tarihsel görecilik adı verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

"Tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır" düşüncesi hangi düşünür tarafından ifade edilmiştir?

Novalis

Croce

Popper

Dilthey

Comte

Açıklama:

Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi çizgisel tarih anlayışını eleştiren döngüsel tarih anlayışı ile gündeme gelmiştir?

Croce

Feuerbach

Toynbee

Popper

Husserl

Açıklama:

20. yüzyıl başlarında çizgisel tarih anlayışını eleştiren döngüsel tarih anlayışı Oswald Spengler (1880-1936) ve Arnold Toynbee (1889-1975) ile yeniden gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Dilthey

Croce

Popper

Feuerbach

Rothacker

Açıklama:

Popper Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıtında tarihsiciliği geleceğe ilişkin
kehanetlerde bulunan bir düşünce olarak ele alır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Tarihi ardarda gelen toplumsal-dilsel-kültürel yapılardan oluşan ve bu yapıların farklılığından dolayı süreklilik göstermeyen kesintili bir süreç olarak ele alan aşağıdakilerden hangisidir?

Modernizm

Yapısalcılık

Postmodernizm

Olumsallık

Döngüsellik

Açıklama:

Yapısalcılık tarihi ardarda gelen toplumsal-dilselkültürel yapılardan oluşan ve bu yapıların farklılığından dolayı süreklilik göstermeyen kesintili bir süreç olarak ele alır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Tarihin hep insan merkezli kavramlarca ele alındığını, oysa bunun, tarihi Hristiyan ütopyası olan çizgisel ilerleme anlayışı bağlamında değerlendirmek olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Levi-Strauss

Foucalt

Dilthey

Croce

Toynbee

Açıklama:

Lévi-Strauss tarihin hep insan merkezli kavramlarca ele alındığını, oysa bunun, tarihi Hristiyan ütopyası olan çizgisel ilerleme anlayışı bağlamında değerlendirmek olduğunu ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu’nun temsilcileri arasında yer almamaktadır?

Horkheimer

Adorno

Marcuse

Habermas

Barthes

Açıklama:

Barthes, Frankfurt Okulu temsilcileri arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Novalis

Hegel

Marx

Burke

Bloch

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi tarihselciliği, dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir?

Novalis

Ludwig Feuerbach

Nietzsche

Croce

Peter Burke

Açıklama:

Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

20. Yüzyılın başlarında tarihselcilik (historism) ve tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapmış olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Eric Rothacker

Benedetto Croce

Wilhelm Dilthey

Marc Bloch

Peter Burke

Açıklama:

20. Yüzyılın başlarında Eric Rothacker (1888-1965) tarihselcilik (historism) ve
tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıt kimindir?

Braudel

Dilthey

Bloch

Croce

Popper

Açıklama:

Tarihsiciliğin Sefaleti adlı yapıt Popper'ındır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

''Tarihsicilik insanlığın kaderi gereği yürümek zorunda olduğu yolu keşfetmenin peşine düşmüştür oysa bu çaba boşuna olan bir çabadır'' diyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Burke

Popper

Bloch

Ranke

Rothacker

Açıklama:

Popper’e göre tarihsicilik insanlığın kaderi gereği yürümek zorunda olduğu yolu keşfetmenin peşine düşmüştür oysa bu çaba boşuna olan bir çabadır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Tarih kör bir doğa oyununa benzer ve kendisinde hiçbir erek taşımaz. Tarih bir bilim değildir çünkü tarihte doğru ya da yanlış diye bir şey yoktur. Olsa olsa ilgi ve beklentilerimize göre önemlidir, çünkü insan tarihe hep kendi ilgi ve beklentileri açısından bakar. Bu yüzden de tarihe kuramsal olarak bakılamaz.
Bu görüşler aşağıdakilerden hangisine aittir?

Spengler

Potter

Croce

Braudel

Bloch

Açıklama:

Spengler’e göre tarih kör bir doğa oyununa benzer ve kendisinde hiçbir erek taşımaz (Özlem 2012: 232). Spengler’e göre tarih bir bilim değildir çünkü tarihte doğru ya da yanlış diye bir şey yoktur. Olsa olsa ilgi ve beklentilerimize göre önemlidir, çünkü insan tarihe hep kendi ilgi ve beklentileri açısından bakar. Bu yüzden de tarihe kuramsal olarak bakılamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Tarihte üç değişik gelişme basamağı vardır: 1. Metafizikdinsel yüksek kültürler, 2. Simgeci erken kültürler, 3. Sivil geç kültürler.
Bu görüş aşağıdakilerden hangisine aittir?

Potter

Burke

Spengler

Bloch

Ranke

Açıklama:

Spengler tarihte üç değişik gelişme basamağı olduğunu söyler: 1. Metafizikdinsel yüksek kültürler, 2. Simgeci erken kültürler, 3. Sivil geç kültürler.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Modern sonrası dönemde ortaya çıkan ve modern tarih anlayışını eleştiren çağdaş tarih eleştirileri aşağıdakilerden hangisine girer?

Postmodern tarih anlayışları

Geleneksel tarih anlayışları

Konvansiyonel tarih anlayışları

Yirminci yüzyıl tarih anlayışları

Yenilikçi tarih anlayışları

Açıklama:

Modern sonrası dönemde ortaya çıkan ve modern tarih anlayışını eleştiren çağdaş tarih eleştirileri Postmodern tarih anlayışlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Tarihçi geçmişe çağının ya da kendisinin eğilim ve talepleriyle yaklaşmamalıdır çünkü bunu yaparsa bir dönemin kendine özgü yapısını değiştirerek o dönemi kendi çağının ilgi ve çıkarlarına göre yorumlamış olur.
Bu görüş kime aittir?

Jacques Lacan

Fernand Braudel

Peter Burke

Claude Lévi-Strauss

Michel Foucault

Açıklama:

Claude Lévi-Strauss’a göre ise tarihçi geçmişe çağının ya da kendisinin eğilim ve talepleriyle yaklaşmamalıdır çünkü bunu yaparsa bir dönemin kendine özgü yapısını değiştirerek o dönemi kendi çağının ilgi ve çıkarlarına göre yorumlamış olur.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Tarihi tarihin dışına çıkarak bütününde bir ilerleme süreci olarak tasarımlamak olanaksızdır. Tarihe gerçekçi bakılırsa böyle bir iyimserlikten vaz geçmek gerektiği anlaşılacaktır. Adorno’ya göre tarihin tin gibi ya da akıl gibi evrensel bir öznesi olmamıştır.
Bu görüş hangi Tarih okulunu hatırlatır?

Annal okulu

Paris okulu

Berlin okulu

İstanbul okulu

Frankfurt okulu

Açıklama:

Frankfurt Okulu’nun tarihsellik eleştirisini belli bazı noktalarda özetlemek gerekirse şunlar söylenebilir: Tarihi tarihin dışına çıkarak bütününde bir ilerleme süreci olarak tasarımlamak olanaksızdır. Tarihe gerçekçi bakılırsa böyle bir iyimserlikten vaz geçmek gerektiği anlaşılacaktır. Adorno’ya göre tarihin tin gibi ya da akıl gibi evrensel bir öznesi olmamıştır

Doğru Cevap: E

Soru 51

Tarihselcilik terimini ilk ortaya atan kimdir?

Novalis

Hegel

Popper

Croce

Rothacker

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir (Özlem 2012: 222). Ama terimi olumsuz anlamda kullanan Ludwig Feuerbach gibi filozoflar da vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

I. Croce kendi felsefesini tarihselci felsefe olarak ele almıştır.
II.Croce’ye göre her tarih felsefesi kendi çağının bilgisiyle sınırlı olmak zorundadır.
III.Croce’ye göre tarihte genellikler bulunamaz.
IV. Croce tarihsel görecilik fikrini ortaya atmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Croce 'nin fikirleri arasında sayılabilir?

Yalnız III

I-IV

I-II-III

II-IV

II-III

Açıklama:

Dilthey’ın felsefesi de tarihselci felsefeler arasında görülür. Dilthey ve Dilthey Okulu’nun tarihselciliğine tarihsel görecilik adı verilir (Özlem 2012: 224). Dilthey’ın felsefesinde bir görelilik (relativizm) anlayışı vardır. Çünkü Dilthey geçmişin bugünden hareketle yorumlanabileceğini söylemişti. Tinselliğin kendisinin mutlak değil, tarihsel göreli olduğunu ileri sürmüştü.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Tarihsicilik ne anlama gelmektedir?

Tarihin bütünü hakkında konuşan ve tarihte sıkı bir belirlenimcilikle bir ilerleme ya da bir ereğe doğru gelişme gören düşüncelerdir.

Tarihin içinde ortaya çıkanın kendisini tarihin dışında görmesinden kaynaklanan bir çelişkidir.

Her şeyi göreli kılan tümel ilkesine dayanır.

Ardarda gelen toplumsal-dilselkültürel yapılardan oluşan ve bu yapıların farklılığından dolayı süreklilik göstermeyen kesintili bir süreçtir.

Yazılı metinleri yazıldıkları dil ve tarihsel dönemdeki anlamıyla yorumlayarak anlama yöntemidir.

Açıklama:

Tarihin bütünüyle bilinemeyeceğine yönelik epistemolojik eleştiri tarihin bütününe ilişkin kavrayışımızı değerlendirebilecek elimizde nesnel ve mutlak ölçütlerin bulunmadığını, çünkü bu ölçütlerin kendilerinin de tarihsel olarak göreli ve öznel olduğunu ileri süren düşüncedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Popper'ın tarihsicilik ve tarihselcilik anlayışı ile bağdaşmaz?

Tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır.

Popper tarihsiciliğin bilimsel ve mantıksal olarak bütün savlarının geçersiz olduğunu ileri sürmüştür.

Popper’e göre tarihte öndeyide bulunmak kehanetten farksızdır.

Popper’e göre geçmiş olayları olduğu gibi anlatan bir tarih felsefesi olanaksızdır.

Her şeyi doğaya bağlayarak bütün gerçekliği doğa yasalarıyla açıklamaya çalışmaktadır.

Açıklama:

Tarihsiciliği farklı ele alan filozoflar da vardır. Sözgelişi Edmund Husserl (1859-1938) Dilthey’ı tarihselci olarak görmez tarihsici olarak görür. Çünkü Husserl’e göre her şeyi doğaya bağlayarak bütün gerçekliği doğa yasalarıyla açıklamaya çalışan doğalsıcılık (naturalicism) gibi her şeyi tarihsel olana ve tine bağlayan tarihsicilik de yanılgı içindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangileri Spengler ve Toynbee'nin görüşleri arasında sayılmaktadır?
I. Spengler’e göre her kültür bir organizma gibi doğar, yaşar ve ölür.
II. Toynbee’ye göre bütün toplumlar döngüsel süreçlerden geçerek doğar, gelişir ve yıkılırlar.
III. Toynbee’ye göre uygarlıklar birbirine dönüşerek ya da birbiri içine geçerek yeni biçimlere değişemezler.
IV. Toynbee’ye göre bir uygarlık değişirse artık kendisi olmaz; başka
bir uygarlık ortaya çıkar.

I-II

II-IV

I-II-III-IV

II-III

I-III

Açıklama:

Verilen ifadelerin tamamı Döngüsel tarih anlayışını savunanlar 20. yüzyılda Spengler ve Toynbee'nin görüşleri arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tarihte gerçekleşmiş olanın kaçınılmaz olmasına vurgu yapan filozoflar aşağıdakilerden hangisidir?

Nietzsche ve Foucault

Berlin ve Rorty

Hegel ve Marx

Foucault ve Hegel

Berlin ve Marx

Açıklama:

Tarihte belirli olguların gerçekleşmesinin zorunlu mu olduğu yoksa rastlantıya mı bağlı olduğu da çağdaş tarih felsefesinde ele alınan konulardan biri olmuştur. Hegel, Marx ve bazı Aydınlanma filozofları tarihte gerçekleşmiş olanın kaçınılmaz olmasına vurgu yapmışlardır. Bu anlayış tarihsel kaçınılmazlığı (inevitability) ileri süren ve tarihte zorunlu bir gelişme çizgisi gören anlayıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Hermeneutik tarih anlayışının savunduğu görüş nedir?

Tarihin olumsal bir süreç olarak rastlantıya dayalı olgular dizisi olması.

Tarihin geri döndürülemez bir ilerleyişi olup olmadığının tartışılması

kültürler doğaya egemen olmak istemeleri

Tarihte bir belirli bir noktaya doğru bir ilerleme, çizgisel bir gelişme görülmesi.

Her tarih yazımının göreli olduğu görüşü

Açıklama:

Hermeneutik tarih anlayışı ise daha çok Dilthey Okulunun etkisinde ortaya çıkmış bir düşünce akımıdır. Buna göre Tin bilimleri dilsel ürünlere, yazılı metinlere yönelmelidir, çünkü onlar yaşamayı anlamaya çalışan bilimlerdir ve yaşama, tinsellik kendisini dilsel olarak nesneleştirir. Geçmişe ait tarihsel bir yazılı metin bugünkü tinselliğin içinden bize verilebileceğinden her yorumlama ve anlama tarihsel olarak görelidir. Hermeneutik tarih anlayışı geçmişin ancak bugünden hareketle, bugünün tinselliği içinde yorumlanabileceğini söyler

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki filozoflardan hangisi yapısalcı olarak değerlendirilemez?

Barthes

Foucault

Strauss

Lacan

Hegel

Açıklama:

Modern sonrası dönemde ortaya çıkan ve modern tarih anlayışını eleştiren çağdaş tarih eleştirileri postmodern tarih anlayışlarıdır.Jacques Lacan’a göre de tarih bir tekrardan, yapıların döngüsel olarak sıralanmasından başka bir şey değildir. Bütün bunlardan hareketle yapısalcığın çizgisel tarih anlayışını eleştiren döngüsel bir tarih anlayışını savunduğu söylenebilir. Lacan'ın yapısalcılık içerisinde eleştirdiği noktalara işaret etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Tarihsicilik terimini bir eleştiri olarak kullanan ilk filozof kimdir?

Nietzsche

Croce

Dilthey

Rothacker

Popper

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 60

Tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştiren filozof kimdir?

Novalis

Feuerbach

Husserl

Toynbee

Spengler

Açıklama:

Tarihselcilik sözcüğünü olumsuz anlamda kullanan Ludwig Feuerbach gibi filozoflar vardır. Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

“Tarihselciliğin karşısında yer alan tarihin bütünü hakkında konuşan ve tarihte sıkı bir belirlenimcilikle bir ilerleme ya da bir ereğe doğru gelişme gören düşünceler ise “…………” diye adlandırılır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Tarihsicilik

Tarih

Tarihselcilik

Tarih Felsefesi

Felsefi Tarih

Açıklama:

Tarihselciliğin karşısında yer alan tarihin bütünü hakkında konuşan ve tarihte sıkı bir belirlenimcilikle bir ilerleme ya da bir ereğe doğru gelişme gören düşünceler ise “tarihsicilik” diye adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Romantiklerden Novalis aşağıdaki hangi sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişi olmuştur?

Tarihsicilik

Tarih

Tarihselcilik

Felsefe

Çağdaş Tarih Felsefesi

Açıklama:

Romantiklerden Novalis tarihselcilik sözcüğünü terime olumlu bir anlam yükleyerek ilk kez kullanan kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıda Croce’ye göre verilen düşüncelerden hangisi yanlıştır?

Croce’ye göre gerek İdealist gerekse Marksist tarih felsefeleri, olanaksızdır ve bu olanaksızlığın da bilgikuramsal nedenleri vardır.

Croce’ye göre her tarih felsefesi kendi çağının bilgisiyle sınırlı olmak zorundadır, o asla bütün çağları bilemez.

Croce kendi felsefesini tarihsici felsefe olarak ele almıştı. Bir tarihselci olarak tarih felsefesini olanaksız görmüştü.

Croce’ye göre de tarihin belirli bir anında yaşayan insan tarihin tümü üstüne bir şey söyleme hak ve olanağına sahip değildir

Açıklama:

Croce kendi felsefesini tarihselci felsefe olarak ele almıştı. Bir tarihselci olarak tarih felsefesini olanaksız görmüştü.
Croce’ye göre gerek İdealist gerekse Marksist tarih felsefeleri, olanaksızdır ve bu olanaksızlığın da bilgikuramsal nedenleri vardır.
Croce’ye göre her tarih felsefesi kendi çağının bilgisiyle sınırlı olmak zorundadır, o asla bütün çağları bilemez.
Croce’ye göre de tarihin belirli bir anında yaşayan insan tarihin tümü üstüne bir şey söyleme hak ve olanağına sahip değildir.
Croce’ye göre tarihte genellikler bulunamaz; bu yüzden her tarihsici felsefe tarihte genellikler bulamayacağından tarihte kendi ürettiği genellikleri taşıyarak tarihi bu genellikler altında açıklamaya çalışmıştır.
Croce’ye göre böyle bir anlayış insanın kendisini, yine kendi içinde bulunduğu tarihsel koşulların dışında, üstünde bir yerde görmesiyle olanaklı olabilir ama tarihin koşullarına bağlı olanın tarihin koşullarından bağımsız görülmesi çelişki içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

20. Yüzyılın başlarında tarihselcilik (historism) ve tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ludwig Feuerbach

Eric Rothacker

Karl Marx

Karl Raimund Popper

Benedetto Croce

Açıklama:

20. Yüzyılın başlarında Eric Rothacker (1888-1965) tarihselcilik (historism) ve tarihsicilik (historicism) arasında bir ayırım yapmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi iyi tarihselcilik ve kötü tarihselcilik arasında ayırım yapan filozoflardandır?

Ludwig Feuerbach

Friedrich Nietzsche

Karl Raimund Popper

Benedetto Croce

Ernst Troeltsch

Açıklama:

Troeltsch iyi tarihselcilik ve kötü tarihselcilik arasında ayırım yapan filozoflardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

“Popper’e göre tarihsici bir kader anlayışı düpedüz hurafedir ve insanlık tarihinin akış yönünü ne bilimsel ne de başka bir yolla tahmin etmek olanaksızdır. Bu akış yönünü tahmin etmenin olanaksızlığının mantıksal nedenleri vardır.”
Yukarıdaki paragrafa göre Popper’ın nedenlerinden hangisi yanlış verilmiştir?

İlkin, insanlık tarihinin akışı insan bilgisinin artışından etkilenir.

İkinci olarak, ussal veya bilimsel yöntemlerle gelecekteki bilgimizin artışını önceden haber veremeyiz.

Üçüncü olarak tarihin akışı bilgimizin artışına bağlıysa ve bilgimizin artışını önceden haber veremezsek o zaman buradan çıkan mantıksal sonuç insanlık tarihinin gelecekteki akışını da haber veremeyeceğimizdir.

Dördüncü olarak bu anlamda teorik fizik gibi bir teorik toplum bilimi de olamaz. Yani tarihsel öndeyide bulunabilecek bir tarihsel gelişme kuramı olanaksızdır.

Beşinci olarak tarihsel yöntem ve tarihselcilik bu nedenlerle olanaksızdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıda düşünürlerle ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

Popper’e göre tarihsicilik insanlığın kaderi gereği yürümek zorunda olduğu yolu keşfetmenin peşine düşmüştür oysa bu çaba boşuna olan bir çabadır.

Hegel bütün tarihi diyalektik olarak gelişen ve Tin’in kendi özgürlüğüne ve bu özgürlüğün “özbilinci”ne doğru ilerlediği bir süreç olarak ele almıştır.

Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen “sınıf savaşımları” tarihi olarak ele almıştır.

Comte, bütün tarihi “onbeş hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.

Spengler’e göre tarih kör bir doğa oyununa benzer ve kendisinde hiçbir erek taşımaz

Açıklama:

Popper’e göre tarihsicilik insanlığın kaderi gereği yürümek zorunda olduğu yolu keşfetmenin peşine düşmüştür oysa bu çaba boşuna olan bir çabadır.
Hegel bütün tarihi diyalektik olarak gelişen ve Tin’in kendi özgürlüğüne ve bu özgürlüğün “özbilinci”ne doğru ilerlediği bir süreç olarak ele almıştır.
Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen “sınıf savaşımları” tarihi olarak ele almıştır.
Spengler’e göre tarih kör bir doğa oyununa benzer ve kendisinde hiçbir erek taşımaz
Comte, bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıda düşünürlerle ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

Toynbee’ye göre bir uygarlık değişirse artık kendisi olmaz; başka bir uygarlık ortaya çıkar.

Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen “Dünya savaşları” tarihi olarak ele almıştır.

Comte, bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.

Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir.

Popper’e göre “İnsanlık tarihi diye bir şey yoktur ancak insan hayatının türlü türlü görünümlerinin belirsiz sayıda tarihleri vardır”

Açıklama:

Marx tarihi maddi üretim koşullarınca belirlenen ve diyalektik olarak ilerleyen " Dünya savaşları" olarak değil, “sınıf savaşımları” tarihi olarak ele almıştır.
Toynbee’ye göre bir uygarlık değişirse artık kendisi olmaz; başka bir uygarlık ortaya çıkar.
Comte, bütün tarihi “üç hal yasası” ile açıklanabilecek ilerleyen bir süreç olarak ele almıştır.
Feuerbach tarihselciliği dinsel geleneğin etkisinde olan ve geçmişin asla tam kavranılamayacak olaylarını tam olarak kavrayabileceğini iddia eden bir düşünce olarak eleştirmiştir.
Popper’e göre “İnsanlık tarihi diye bir şey yoktur ancak insan hayatının türlü türlü görünümlerinin belirsiz sayıda tarihleri vardır”

Doğru Cevap: B

Soru 69

“20. yüzyıl başlarında çizgisel tarih anlayışını eleştiren döngüsel tarih anlayışı …… …….. (1880-1936) ve Arnold Toynbee (1889-1975) ile yeniden gündeme gelmiştir.”
Yukarıda boş bırakılan yerde aşağıdaki hangi düşünürden bahsedilmektedir?

Ludwig Feuerbach

Karl Raimund Popper

Oswald Spengler

Benedetto Croce

Eric Rothacker

Açıklama:

20. yüzyıl başlarında çizgisel tarih anlayışını eleştiren döngüsel tarih anlayışı Oswald Spengler (1880-1936) ve Arnold Toynbee (1889-1975) ile yeniden gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

“Yapısalcı filozof …… ……. tarihte dönemlerin böyle yapısal dizilişinin artık tarihin erekli ve sürekli gelişen bir süreç olarak çizgisel bir süreç olarak tasarlanamayacağını gösterdiğini söyler.”
Yukarıda boş bırakılan yerde aşağıdaki hangi düşünürden bahsedilmektedir?

Roland Barthes

Claude Lévi-Strauss

Isaiah Berlin

Michel Foucault

Hans Georg Gadamer

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Tarih Felsefesi II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler