Tarih Felsefesi I - Felsefe | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Mengüşoğlu’na göre bir kültürel verinin tarihsel varlık alanının oluşumunu sağlayabilmesi için en temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

İlkelere dayalı olması

Düşünceyi temel alması

İnsan varoluşuna dayanak oluşturması

Geleneklerden kopuk olmaması

Kurumların kültüre katkılarını yansıtması

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

"İnsanın kendini bilmesi için temel şart kökenlerini bilmesiyse, insanın kendini bilmesinin şartı evren anlayışının oluşturulmasıyla ilişkilidir (...) (Bıçak 2004).Bu tespite göre aşağıdakilerden hangisi, bu anlayışın oluşturulması için araştırılması gereken sorunlar arasındadır?

İnsanın yaşadığı ortamın coğrafi yapısı

Ölümden sonra yaşamın olup olmaması

İnsanın tarih bilgisini hangi araçlarla edineceği

İnsanın bu dünyada nerede yaşaması gerektiği

İnsanın bu dünyaya gelişindeki amaçlar

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Alman Tarih Okulu’nun kökeni ve gelişimi bakımından en çok bağlı kaldığı öne sürülen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Dilthey

von Homboldt

Herder

Fichte

Açıklama:

Tarih felsefesinin ortaya çıkış koşullarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Doğa-insan ilişkisini, doğa tarihi ve insan tarihi biçimlerinde ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Jaspers

Karl Popper

Raymond Aron

Robin George Collingwood

Walter Benjamin

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Tarihi, insanlığın bilgisinden ve bu bilgi üzerine ortaya atılan kuramların toplamından oluştuğu görüşünde olan; tarihi bu düşünce ve kuramların genişliğiyle sınırlayarak çerçevesini çizmeye çalışan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Jaspers

Leon Pompa

Karl Popper

Raymond Aron

Fernand Braudel

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Tüm varlığın oluşumundaki “ana madde”-“ilk madde” anlamında kullanılan Eski Yunanca terim aşağıdakilerden hangisidir?

Polemos

Historein

Pathos

Psyhe

Arkhe

Açıklama:

Res gestae, historia, historia rerum gestarum gibi terimleri tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, tarihin zaman anlamındaki kullanılışına bir örnektir?

Sanat tarihi, refleksiyonlu tarihin bir türüdür.

Roma toplumunun tüm geçmişi, Roma tarihini oluşturur.

Geçmişte yaşayanların kendi zamanlarını anlattıkları tarih, ilkel tarihtir.

Tarih, geçmişle bugün arasındaki ilişkileri gösteren bir yol haritasıdır.

Yeniçağ 1453 tarihinde başlamıştır.

Açıklama:

Res gestae, historia, historia rerum gestarum gibi terimleri tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

I-Tarih insan topluluklarının ve onların kurumlarının tarihidir. II-Tarih, ilkel insanın başlattığı gelişmelerden ne çıkacağını önceden gördüğü düşüncesi üzerine temellenir. III-Tarih yalnızca insan zihninin bir ürünüdür.IV-Tarih insan yapıp etmelerinden oluştuğundan, onda bir plan varsa da bu plan tamamen insana aittir.V-İnsan doğası ancak tarih aracılığıyla anlaşılabilir, çünkü tarih insanın karakterini oluşturur. Giambattista Vico’nun görüşleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

II-III-V

II-III-IV

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Geçmişi bir bütün halinde kavramaya ve yorumlamaya yönelen tüm tarih ve tarih felsefesi çalışmalarını tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih ontolojisi

Tarih epistemolojisi

Tarih düşüncesi

Tarih kuramı

Eleştirel tarih

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Tarihi, insan topluluklarının ve onların kurumlarının tarihi olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Vico

Rousseau

Hume

Herder

Açıklama:

Tarih felsefesinin ortaya çıkış koşullarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Voltaire, “tarih felsefesi” terimini aşağıdaki anlamlardan hangisini içerecek biçimde kullanmış olamaz?

Eleştirel tarihi

Bilimsel tarihi

Klasik hikayelerin aktarımını

Tarih üzerine özgün bir düşünüşü

Tarihin eleştirel incelenmesini

Açıklama:

Tarih felsefesinin ortaya çıkış koşullarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Tarih Tasarımı adıyla dilimize çevrilen yapıtın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Walsh

Collingwood

Atkinson

Augustinus

Sorokin

Açıklama:

Tarih felsefesinin ortaya çıkış koşullarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Res gestae kavramıyla ilişkili olarak, ontolojik bir tarih yaklaşımı aşağıdaki görüşlerden hangisini benimser?

Geçmişteki tek tek olayları anlamak başlıca işimizdir.

Geçmişteki olayları belirli zaman dilimlerine ayırmamız zorunludur.

Geçmişteki olayları çağlar biçiminde incelememiz gerekir.

Geçmişi bir bütün halinde kavramak temel amacımızdır.

Geçmişin kendisi değil, nasıl aktarıldığı bizim için önemlidir.

Açıklama:

Res gestae, historia, historia rerum gestarum gibi terimleri tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Geçmişte kalan insan-toplum olaylarını bir bütün olarak ifade eden Latince terim aşağıdakilerden hangisidir?

Rerum natura

Res cogitans

Historia rerum gestarum

Res gestae

Res extentia

Açıklama:

Res gestae, historia, historia rerum gestarum gibi terimleri tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Collingwood'a göre, “Tarih Felsefesi” terimini bir çalışma alanının adı olarak kullanan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Herder

Rousseau

Vico

Hegel

Voltaire

Açıklama:

Tarih felsefesinin ortaya çıkış koşullarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

I) Hikayeleme II) Tarih III) Efsane IV) Araştırma yoluyla bilme V) Kronoloji
Yunanca 'Historein' sözcüğü, yukarıdaki anlamlardan hangilerini içerir?

I-II-III

II-III-V

I-II-IV

I-III-V

II-IV-V

Açıklama:

Res gestae, historia, historia rerum gestarum gibi terimleri tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi, res gestae anlamında anlaşılan tarihe yönelik sorulan felsefi bir sorudur?

Tarih neyi araştırır?

Tarih bir ereğe doğru ilerlemekte midir?

Tarihin yöntemleri nelerdir?

Tarih geçmişi olduğu gibi aktarabilir mi?

Tarihin bilim olması için sağlaması gereken ölçütler nelerdir?

Açıklama:

Tarih felsefesinin temel soru ve sorunlarını tanıyabilecek ve ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Tarihi bir varlık sorunu olarak yorumlayan bir felsefeciyle, onu bir bilgi etkinliği olarak gören felsefecinin ortak varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihteki olaylar bilinebilir.

Tarih tekerrürden ibarettir.

Tarih geçmiş olayların konu edildiği bilimdir.

Tarihte ereklilik vardır.

Tarihte yasalar vardır.

Açıklama:

Tarih felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Collingwood’un tarihe yönelik sorduğu dört temel sorudan biri değildir?

Tarihin tanımı nedir?

Tarihin amacı/ereği nedir?

Tarihin nesnesi nedir?

Tarihin yöntemi nedir?

Tarihte mutlak nedir?

Açıklama:

Tarih felsefesinin temel soru ve sorunlarını tanıyabilecek ve ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Günümüzde "tarih" olarak karşılık bulan Yunanca kökenli "historein" kelimesi ne anlama gelir?

Geçmişten öğrenme

Araştırma yolulyla bilme

Doğuştan bilme

Zamanla öğrenme

Deneyerek öğrenme

Açıklama:

Türkçe "tarih" sözcüğünün kökeni Yunanca "historein"den gelmektedir. Historein Yunanca'da "araştırma yoluyla bilme/öğrenme" anlamında, ayrıca hikaye ve tarih anlamlarında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdaki bilim adamlarından hangisi tarih felsefesinin kurucusu olarak sayılır?

Giambattista Vico

Karl Jaspers

Raymond Aron

Karl Popper

Ortega y Gasset

Açıklama:

Batı dünyasında tarih felsefesinin kurucusu olarak Giambattista Vico kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre tarih, bilgi ve bu bilgiler üzerine ortaya atılan kuramların toplamından oluşmaktadır?

Giambattista Vico

Karl Popper

Karl Jaspers

Ortega y Gasset

Braudel

Açıklama:

Karl Popper'a göre tarih insanlığın bilgi ve bu bilgiler üzerine ortaya atılan kuramlarının toplamıdır. Bunun için de insan tarihinin en önemli kısmı felsefe ve dini de kapsayan insan düşüncesi ve bilgisinin tarihidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi tarihin insanlar, insanların da tarih tarafından biçimlendiğini öne sürer?

Ortega y Gasset

Braudel

Karl Popper

Karl Jasper

Giambattista Vico

Açıklama:

Braudel, tarihin insanlar, insanların da tarih tarafından yapıldığı ve kaderlerinin onun tarafından biçimlendirildiğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Tarihi bir varlık sahası olarak ontolojik bir yaklaşımla değerlendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Takiyettin Megüşoğlu

Karl Popper

Braudel

Karl Jasper

Giambattista Vico

Açıklama:

20. yüzyıl düşünürlerimizden Takiyettin Megüşoğlu, tarihi, "tarihi varlık sahası" adı altında ontolojik bir tabaka olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Bir bilim olarak tarih felsefesi hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

17. yüzyılın ikinci yarısı

18. yüzyılın ilk yarısı

18. yüzyılın ikinci yarısı

19. yüzyılın ilk yarısı

19. yüzyılın ikinci yarısı

Açıklama:

Tarih felsefesi ancak 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra ortaya çıkmıştır. Özellikle de Alman Tarih Okulu'nun çalışmaları bu gelişimde etkili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Walsh'ın tarih felsefesi ayrımı doğru olarak verilmiştir?

Tarih metafiziği - Anatilik tarih

Sosyal tarih - Ekonomi tarihi

Fizik tarih - Metafizik tarih

Sahte tarih - Gerçek tarih

Bireysel tarih - Toplumsal tarih

Açıklama:

Tarih felsefesi Walsh'a göre tarih metafiziği ve analitik tarih olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İlki, tarihte anlam, bütünlük, yasa, amaç gibi sorunlar› inceleyen tarih metafiziği; ikincisi de tarih çalışmalarında ortaya çıkan sorunları, tarihte araştırma yöntemi/yöntemleri, bilginin güvenilirliği, açıklama, kanıtlama vb. sorunları konu edinen analitik tarih felsefesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Zamandizinsel (kronolojik) anlamda tarih
II. Geçmişin tümü olarak tarih,
III. Geçmişe ilişkin araştırmalar yapan bir çalışma alanı olarak tarih.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri çağımızda tarihin anlamları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Çağımızda, tarihin üç farklı anlamından söz edilebilir:
Zamandizinsel (kronolojik) anlam,
Geçmişin tümü olarak tarih,
Geçmişle ilişkin araştırmalar yapan bir çalışma alanı olarak tarih.
Tarih yazıcılığı üçüncü anlamıyla tarihin bir ürünüdür. Bu durumda, I, II ve III'dekilerin hepsi, çağımızda tarihin anlamları arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Tarih, insanlığın bilgisi ve bu bilgi üzerine ortaya atılan kuramların toplamından oluşur; bu yüzden de insanın
tarihinin en önemli kısmı felsefeyi ve dini de içeren insan düşüncesi ve bilgisinin tarihidir.
Yukarıda yapılan tarihin tanımı, aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Raymond Aron

Karl Popper

Karl Jaspers

Ortega y Gasset

Braudel Fernand

Açıklama:

Karl Popper’e göre, insanın tarihinin en önemli kısmı felsefeyi ve dini de içeren insan düşüncesi ve bilgisinin tarihidir (Popper 1975, s. 185); çünkü Popper tarihin insanlığın bilgisi ve bu bilgi üzerine ortaya atılan kuramların toplamından oluştuğu görüşündedir (a.y., s. 286). Yani tarih, düşünce ve kuramların genişliğiyle sınırlanmış, çerçevesi çizilmiştir (a.y., s. 300). Böyle bir yaklaşım, tarih anlayışının evren, dünya, canlılık ve insanın geçmişini kapsayacak boyutlarda ve tarih kuramının da bu derinliği ve genişliği açıklayabilecek nitelikte olmasını gerekli kılar.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Tarih felsefesi, felsefenin iki temel sorusunu,…… ve ….. ilişkin soruları temel alan ve bu sorular ekseninde tarihi anlamaya ve yorumlamaya çalışan bir disiplindir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

tanımı- nesnesine

yöntemi- ereğine

varlığa ve bilgiye

doğruluğu-nedenselliğe

amacı-açıklamaya

Açıklama:

Tarih felsefesi, felsefenin iki temel sorusunu, varlığa ve bilgiye ilişkin soruları temel alan ve bu sorular ekseninde tarihi anlamaya ve yorumlamaya çalışan bir disiplindir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Geçmişi bir bütün hâlinde kavramaya girişen felsefe sistemleri, tarihe ontolojik bir yaklaşımın ifadeleri olarak yorumlanabilir (………..…………..) daha öncesinde de metafizik, varlığı tek tek nitelikleriyle değil de bir bütün olarak kavramayı ve anlamlandırmayı amaçlayan felsefe disiplinidir.
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Ontoloji

Epistemoloji

Res Gestae

Fenomenoloji

Ampirizm

Açıklama:

Geçmişi bir bütün hâlinde kavramaya girişen felsefe sistemleri, tarihe ontolojik bir yaklaşımın ifadeleri olarak yorumlanabilir. Ontoloji, daha öncesinde de metafizik, varlığı tek tek nitelikleriyle değil de bir bütün olarak kavramayı ve anlamlandırmayı amaçlayan felsefe disiplinidir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

…….……….., Latince’de yapılmış işler/şeyler anlamında kullanılan bir tamlamadır. Bu tamlama, zamanla, geçmişte yapılmış tüm işlere göndermede bulunmak üzere kullanılmış ve bu kullanım, bizde ‘tarih’ sözcüğüyle karşılanan ‘historia’ sözcüğünün ilk anlamını oluşturmuştur.
Yukarıdaki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Rerum natura

Res cogitans

Res gestae

Historia rerum gestarum

Res extentia

Açıklama:

Res gestae, Latince’de yapılmış işler/şeyler anlamında kullanılan bir tamlamadır. Bu tamlama, zamanla, geçmişte yapılmış tüm işlere göndermede bulunmak üzere kullanılmış ve bu kullanım, bizde ‘tarih’ sözcüğüyle karşılanan ‘historia’ sözcüğünün ilk anlamını oluşturmuştur. Geçmişi bir bütün hâlinde kavramaya girişen felsefe sistemleri, tarihe ontolojik bir yaklaşımın ifadeleri olarak yorumlanabilir. Ontoloji, daha öncesinde de metafizik, varlığıtek tek nitelikleriyle değil de bir bütün olarak kavramayıve anlamlandırmayıamaçlayan felsefe disiplinidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Alman Tarih Okulu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur ?
I. Alman Tarih Okulu, kökeni ve gelişimi bakımlarından daha çok Alman İdealist filozof Johann Gottfried von Herder’e bağlıdır
II. Seçkin düşünürleri arasında Wilhelm von Humboldt’un (1767-1835) bulunduğu tarih okuludur.
III. Bu okulun yaklaşımına göre tarih bilgisi, bir halkın kendisiyle ilgili bilincinin ne olduğunun belirlenmesi yoluyla yalnızca o halk için geçerli olabilecek türden bir bilgidir.

III

I, II ve III

II ve III

Açıklama:

Alman Tarih Okulu, kökeni ve gelişimi bakımlarından daha çok Alman İdealist filozof Johann Gottfried von Herder’e bağlı olan ve seçkin düşünürleri arasında Wilhelm von Humboldt’un (1767-1835) bulunduğu tarih okuludur. Bu okulun yaklaşımına göre tarih bilgisi, bir halkın kendisiyle ilgili bilincinin ne olduğunun belirlenmesi yoluyla yalnızca o halk için geçerli olabilecek türden bir bilgidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Collingwood, tarihe ilişkin dört temel soru sorar ve aşağıdaki sorulardan hangisi yanlıştır?

Tarihin tanımı nedir?

Tarihin nesnesi nedir-yani tarih neyi araştırır?

Tarihin yöntemi nedir?

Tarihin (hem geçmişin tümü olarak hem de bir bilim olarak) ereği nedir?

İnsan düşüncesi ve bilgisinin tarihi midir?

Açıklama:

Collingwood, tarihe ilişkin dört temel soru sorar:
Tarihin tanımı nedir?
Tarihin nesnesi nedir-yani tarih neyi araştırır?
Tarihin yöntemi nedir?
Tarihin (hem geçmişin tümü olarak hem de bir bilim olarak) ereği nedir? Collingwood’a göre tarihin değeri, insanın ne yapıp ettiğini dolayısıyla ne olduğunu, yani doğasını bize öğretmesindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Pitirim Sorokin’e göre, anlamlı tarih felsefeleri, anlaşılabilir tarihsel olay yorumları ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan kayda değer genellemelerin önemli çoğunluğu;
I. Bunalım ya da geçiş dönemlerinde ortaya çıkmaktadır.
II. Çözülme dönemlerinde ortaya çıkmaktadır
III. Kritik dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıkmaktadır
Yukarıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

III

I, II ve III

II ve III

Açıklama:

Sorokin’e göre, anlamlı tarih felsefeleri, anlaşılabilir tarihsel olay yorumları ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan kayda değer genellemelerin önemli çoğunluğu, bunalım ya da geçiş, bazen çözülme dönemlerinde, yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıkmaktadır. Sorokin, bu tezine İbn Haldûn’un Mukaddime adlı yapıtını örnek olarak gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Walsh’a göre analitik tarih felsefesi, aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtını aramaz?

Tarihin araştırma yöntemi nedir?

Tarihten elde edilen bilginin güvenilirliği nasıl anlaşılır?

Belgelerin tarih olaylarına ilişkin bilginin güvenilirliğine katkısı nedir?

Tarihte yasa var mıdır?

Tarih olayına ilişkin bilginin sağlamlığı kanıtlanabilir mi, nasıl?

Açıklama:

Tarih felsefesi Walsh’a göre kendi içinde ikiye ayrılır: bunlardan ilki, tarihte anlam, bütünlük, yasa, amaç gibi sorunları inceleyen tarih metafiziği; ikincisi de tarih çalışmalarında ortaya çıkan sorunları, tarihte araştırma yöntemi/yöntemleri, bilginin güvenilirliği, açıklama, kanıtlama vb. sorunları konu edinen analitik tarih felsefesidir (Walsh 1976, s. 26). Analitik tarih felsefesini, bu konulara eğilmesiyle, bilim felsefesinin bir kolu olarak değerlendirmek olanaklıdır. Ancak tarihte yasa var mıdır?sorunu tarih metafiziği ile ilişki bir sorundur.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Wilhelm Dilthey ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Alman Tarih Okulu’ndan etkilenmiştir

“Bilimsel bilgi” tartışmalarını kuşatmış olan pozitivist anlayışı savunmuştur.

İnsanın ve yapıp ettiklerinin inceleme konusu kılındığı savunmuştur.

Başka bir bilimsel araştırma sahasının var olduğunu ısrarla savunmuştur.

Tinsel dünyanın tarihsel bir temele sahip olduğunu savunmuştur

Açıklama:

Wilhelm Dilthey (1833-1911), Alman Tarih Okulu’ndan etkilenerek tarih bilimini temellendiren, çağında gelişip yaygınlık kazanarak “bilimsel bilgi” tartışmalarını kuşatmış olan pozitivist anlayışa şiddetle karşı çıkmış ve onların öne sürdüklerinin aksine, doğa bilimleri yanında, insanın ve yapıp ettiklerinin inceleme konusu kılındığı başka bir bilimsel araştırma sahasının var olduğunu ısrarla savunmuştur. Yani tinsel dünyanın tarihsel bir temele sahip olduğunu savunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Batıda Tarih Felsefesi’nin kurucusu olarak bilinen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Giambattista Vico

Karl Jaspers

Gasset

Raymond Aron

Braudel

Açıklama:

Batı’da tarih felsefesinin kurucusu olarak görülen Giambattista Vico’ya göre tarih, insan topluluklarının ve onların kurumlarının tarihidir. Vico ilkel insanın başlattığı gelişmelerden ne çıkacağını önceden gördüğü fikrini temelsiz bulur. Tarih insan yapıp etmelerinden oluştuğundan onda bir plan varsa da bu plan bütünüyle insana aittir. Vico’nun düşüncesinde tarih salt insan zihninin bir ürünü değildir, aksine, insan doğası ancak tarih aracı lığıyla anlaşılabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Latince’de yapılmış işlerin/şeylerin anlatımı, öykülenmesi anlamında kullanılan bir tamlamadır. Bu tamlama, geçmişte yapılmış tüm işlerin yazıya geçirilmesi anlamında kullanılır ve bu kullanım, bizde ‘tarih’ sözcüğüyle karşılanan ‘historia’ sözcüğünün ikinci temel anlamını oluşturan kavram hangisidir?

Ontoloji

Historismus

Historia rerum gestarum

Historism

Res gestae

Açıklama:

Historia rerum gestarum anlamıyla tarih felsefesi, tarih yazan kişinin bilgi etkinliğini asıl sorun olarak öne çıkaran bir tür “bilim felsefesi”, bir “metodoloji eleştirisi”dir. Geçtiğimiz yüzyılda, yukarıda da değinilen nedenlerden dolayı, bu “bilim felsefesi” yönelimli tarih felsefecileri, tarih metafiziklerinden, tarihin ontolojik olarak yorumlandığı çerçeveden bağımsızlaşma isteği duymuşlar, yer yer bu isteklerinde bir hayli ileri de gitmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Alman Tarih Okulu’ndan etkilenerek tarih bilimini temellendiren, çağında gelişip yaygınlık kazanarak “bilimsel bilgi” tartışmalarını kuşatmış olan pozitivist anlayışa şiddetle karşı çıkmış ve onların öne sürdüklerinin aksine, doğa bilimleri yanında, insanın ve yapıp ettiklerinin inceleme konusu kılındığı başka bir bilimsel araştırma sahasının var olduğunu ısrarla savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Braudel

Raymond Aron

Gasset

Giambattista Vico

E-Wilhelm Dilthey

Açıklama:

Dilthey’ın her şeyi tarihsel bağlam içerisinde anlamlandırdığını ve bu yönüyle yalnızca historia rerum gestarum anlamında bir tarih felsefesinin değil, aynı zamanda bilime yönelik yaklaşımlarda etkili olan tarihselciliğin de bir temsilcisi olduğunu söylememiz kolaylaşır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Collingwood’un tarihe yönelik sorduğu sorulardan birisi değildir?

Tarihin nesnesi nedir-yani tarih neyi araştırır?

Tarihin (hem geçmişin tümü olarak hem de bir bilim olarak) ereği nedir?

Tarih ontolojisi nedir?

Tarihin yöntemi nedir?

Tarihin tanımı nedir?

Açıklama:

Collingwood, tarihe ilişkin dört temel soru sorar: Tarihin tanımı nedir?, Tarihin nesnesi nedir-yani tarih neyi araştırır?, Tarihin yöntemi nedir? Ve Tarihin (hem geçmişin tümü olarak hem de bir bilim olarak) ereği nedir? Collingwood’a göre tarihin değeri, insanın ne yapıp ettiğini dolayısıyla ne olduğunu, yani doğasını bize öğretmesindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Tarih felsefesi Walsh’a göre kendi içinde ikiye ayrılır. Aşağıdakilerin hangisinde söz konusu iki ayrım birlikte verilmiştir?

Tarih Metafiziği-Analitik Tarih Felsefesi

Tarih Metafiziği-Tarih Ontolojisi

Tarih Ontolojisi- Analitik Tarih Felsefesi

Analitik Tarih Felsefesi-Tarih Metodolojisi

Tarih Ontolojisi-Tarih Metodolojisi

Açıklama:

Tarih felsefesi Walsh’a göre kendi içinde ikiye ayrılır: bunlardan ilki, tarihte anlam, bütünlük, yasa, amaç gibi sorunları inceleyen tarih metafiziği; ikincisi de tarih çalışmalarında ortaya çıkan sorunları, tarihte araştırma yöntemi/yöntemleri, bilginin güvenilirliği, açıklama, kanıtlama vb. sorunları konu edinen analitik tarih felsefesidir. Analitik tarih felsefesini, bu konulara eğilmesiyle, bilim felsefesinin bir kolu olarak değerlendirmek olanaklıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Anlaşılabilir tarihsel olay yorumlarının ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan önemli genellemelerin çoğu bunalım-felâket ya da geçiş-çözülme dönemlerinde yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıktığını savunan ve çözümlemesinde İbn-i Haldun’a da yer veren düşünür kimdir?

Collingwood

Sorokin

Dilthey

Braudel

Gasset

Açıklama:

Sorokin’e göre, anlamlı tarih felsefeleri, anlaşılabilir tarihsel olay yorumları ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan kayda değer genellemelerin önemli çoğunluğu, bunalım ya da geçiş, bazen çözülme dönemlerinde yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıkmaktadır. Sorokin, bu tezine İbn Haldûn’un Mukaddime adlı yapıtını örnek olarak gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

-‘‘…tarihçi olayları ve nedenleri olduğu gibi kavramanın peşindeyken, tarih felsefesi, tarihçilerin yaptıkları çalışmaları da dikkate alarak olayları belirleyen ilkeleri ortaya koymayı amaçlar’’ düşüncesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Collingwood

Braudel

Atkinson

Voltaire

Gasset

Açıklama:

Tarihçinin ilgilendiği sorunlar alanı ile tarih felsefesinin sorunlarının birbirinden uzak olduğu bilinmesinin yönünde düşüncesi olan Atkinson’a göre bu uzaklığın sebebini şöyle açıklamaktadır:
‘’….…tarihçi olayları ve nedenleri olduğu gibi kavramanın peşindeyken, tarih felsefesi, tarihçilerin yaptıkları çalışmaları da dikkate alarak olayları belirleyen ilkeleri ortaya koymayı amaçlar’’.

Doğru Cevap: C

Soru 44

yüzyıl düşünürlerimizden Takiyettin Menküşoğul’u tarihi, ‘’tarihi varlık sahası adı altında ontolojik tabaka olarak tanımlamıştır:
’’Doğal varlık alanın tam karşıtı tarihsel varlık alandır. Bu varlık alanına ‘’tarihsel varlık alanı’’ adının verilmesinin nedeni:
I. Tarihsel varlık alanın insan grupları, sosyal birlikler arasında olup biten olayların alanı olması
II. Tüm insan eylemlerinin sonucunda ortaya çıkan başarıların tarihsel varlık alanı içinde yer alması
III. Tüm olay ve insan eylemlerin oluş ve gelişme içinde bulunması
Yukarıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

III

I-III

I-II

I-II-III

Açıklama:

Doğal varlık alanının tam karşıtı ‘‘tarihsel varlık - alanı’dır. Bu varlık alanı da birçok bilimlerin kendisiyle uğraştığı bir alandır. Bu varlık alanına ‘‘tarihsel varlık alanı adının verilmesinin sebebi, bir yandan bu alanın insan grupları, sosyal birlikler arasında olup biten olayların alanı olması; öte yandan bütün insan eylemlerinin bir sonucunda ortaya çıkan başarıların bu alan içinde yer alması ve bütün bunların da oluş ve gelişme içinde bulunmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Dar anlamıyla tarihi, insan geçmişinin bilimi, geniş anlamıyla kültürün, türlerin gökyüzünün ve yeryüzünün araştırılması tanımını getiren ve bu tanımlamada doğa-insan ilişkisini göz önünde bulunduran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Raymond Aron

Wilhem Dilthey

Giambattista Vico

Ronald Field Atkinson

Karl Popper

Açıklama:

Raymond Aron tarihe, dar anlamıyla insan geçmişinin bilimi, geniş anlamıyla kültürün, türlerin gökyüzünün ve yeryüzünün araştırılması tanımını getiren ve bu tanımlamada doğa-insan ilişkisini göz önünde bulundurmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Felsefi düşüncenin ortaya çıkışıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
I. Felsefi düşüncenin ortaya çıkmasıyla tarih yeni bir kullanım alanı bulmuştur.
II. Felsefenin başlangıcına neden olan farklılıkların, değişimlerin, çeşitliliğin arkasında yatan şeyin araştırmak ve bulmak üzere yapılan çalışma tarih çalışmasıdır.
III. Antik Yunan filozoflarının ele aldığı ilk sorun arkhenin ne olduğu anlaşılmasıdır.
IV. Felsefenin, önce incelediği soruna veya alana ilişkin ilkeleri bulup, bulduğu bu ilkeler temelinde açıklama yapmayı yöntem haline getirmesi.
V. Düşünce tarihi günümüzde sadece felsefenin en önemli konusu olmuştur.

III

Açıklama:

İlkelere varma, ilk olanı keşfetme kaygılarının sonucu olan böyle bir yöntem de tarih düşüncesi içerisinde-onun başka bir çalışma alanı olarak-düşüncenin oluşumunu ve gelişimini bir süreç halinde ele alan düşünce tarihin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Düşünce tarihi günümüzde de hem tarihin hem de felsefenin en önemli konularından biri olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Türkçe’de “tarih” olarak karşılaştığımız kavramın kökeni aşağıdaki hangi Eski Yunanca kelimeye dayanır?

History

Historia

Historein

Annales

Panta

Açıklama:

Batı dillerinde history, historia biçimlerinde karşımıza çıkan ve Türkçe’de “tarih” olarak karşılaştığımız kavramın kökeni, Eski Yunanca’daki historein sözcüğüdür. Historein, Eski Yunanca’da 1. araştırma yoluyla bilme ve öğrenme, 2. hikâyeleme ve tarih anlamlarına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

“Tarih, insanın kendisini onaylaması bakımından en güçlü nesnel gerçekliktir ve insanlığı en geniş haliyle tabloya aktarır, çağdaş insan için gerekli ölçütleri ortaya koyar ve çağa bilinçsizce bir bağlılıktan insanı kurtarır; kısacası, insana kendini ‘görmeyi’ öğretir,” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Jaspers

Karl Popper

Wilhelm Dilthey

Robin George Collingwood

Pitirim Sorokin

Açıklama:

Karl Jaspers’e göre tarih, insana kendini görmeyi, değerlendirmeyi öğretmesi bakımından, onu kendi çağına bağnazca ve bilinçsizce bağlanmaktan kurtarır. İnsan, doğada bulunmayan bir ayrıcalığa kendine özgü olan bilinci ve amaçlılığı sayesinde kendi kültürel sürecini dönüştürme ve kendini bir tarih varlığı olarak var kılma ayrıcalığına sahiptir ve tam da bu bakımdan doğa tarihsiz, insan tarihlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Tarihi “....içinde yaşadığımız en kesin güncelliğin bilimidir,” şeklinde tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Popper

Ortega y Gasset

Karl Jaspers

Pitirim Sorokin

Braudel

Açıklama:

Ortega y Gasset şeyler için doğa ile insan için tarihin aynı anlama geldiğini ileri sürmüş, insanın kendi yaptıkları dışında doğasının olmadığını söylemiştir (Gasset 1941, s. 217). Geçmişi insanın yaşamının kendisi olarak değerlendiren Gasset’e göre tarih, “....içinde yaşadığımız en kesin güncelliğin bilimidir” (Gasset 1992, s. 113). Öyleyse geçmiş anlamında kullanılan tarihin, insanı önemli ölçüde belirlemekte ve günlük hayatı da etkilemekte olduğu göz önüne alındığında günlük hayatın sorunlarının da tarih araştırmalarına konu olması neredeyse kaçınılmazdır (Bıçak 2004, s. 20).

Doğru Cevap: B

Soru 50

Latince’de yapılmış işler/şeyler anlamında kullanılan bir tamlama olan ve zamanla, geçmişte yapılmış tüm işlere göndermede bulunmak üzere kullanılmış kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Res gestae

History

Historia

Historien

Annales

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 51

Bir bilim olarak tarihin felsefesi, her ne kadar bin yıllara uzanan köklere sahipse de bir felsefe disiplini olarak ne zaman ortaya çıkmıştır?

18. yüzyılın ilk yarısında

18. yüzyılın ikinci yarısında

19. yüzyılın ilk yarısında

19. yüzyılın ikinci yarısından sonra

20. yüzyılda

Açıklama:

Bir bilim olarak tarihin felsefesi, her ne kadar bin yıllara uzanan köklere sahipse de bir felsefe disiplini olarak ancak 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra ortaya çıkmıştır. Özellikle Herder’e bağlı kalan Alman Tarih Okulu’nun çalışmalarıyla büyük bir gelişme gösteren tarih bilimi, 19. yüzyılın ortalarından sonlarına doğru, Wilhelm Dilthey’ın “tin bilimleri”ni temellendirme çalışmaları sırasında sağlam bir eleştiri ve sorgulama süzgecinden geçirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Doğa bilimlerinin ortaya çıkmasını olanaklı kılan şeyin “tinsel” olgular, yani insan yapıp etmeleri olduğunu ve bu yapıp etmelerin de tarih içerisinde geliştiğini, yani tinsel dünyanın tarihsel bir temele sahip olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ortega y Gasset

Karl Jaspers

Braudel

Karl Popper

Wilhelm Dilthey

Açıklama:

Dilthey’a göre, tarih/toplum gerçekliğini kendilerine konu edinen bilimler, uzun zamandan beri, diğer bilimler (Dilthey doğa bilimlerini kastetmektedir) arasındaki yerlerini ve dayandıkları temelleri aramakla meşgul olmuşlardır (Dilthey 2011, s. 21). İşte Dilthey, bu tarih/toplum gerçekliğini kendisine konu edinen bilimleri “tin bilimleri” (Geisteswissenschaften) başlığı altında toplar.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Collingwood’un tarihe ilişkin sorularından biri değildir?

Tarihin tanımı nedir?

Tarihin nesnesi nedir?

Tarihin öznesi nedir?

Tarihin yöntemi nedir?

Tarihin ereği nedir?

Açıklama:

Collingwood, tarihe ilişkin dört temel soru sorar: 1. Tarihin tanımı nedir?, 2. Tarihin nesnesi nedir-yani tarih neyi araştırır?, 3. Tarihin yöntemi nedir? ve 4. Tarihin (hem geçmişin tümü olarak hem de bir bilim olarak) ereği nedir? Collingwood’a göre tarihin değeri, insanın ne yapıp ettiğini dolayısıyla ne olduğunu, yani doğasını bize öğretmesindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Collingwood’a göre “tarih felsefesi” terimini ilk kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Sorokin

Marx

Atkinson

Hegel

Açıklama:

“Tarih Felsefesi” bir çalışma alanının adı olarak ilkin 18. yüzyılda telaffuz edilmiştir (Bıçak 2004, s. 23). Collingwood’a göre bu terimi ilk kullanan düşünür Voltaire olmuştur (Collingwood 1994, s. 1).

Doğru Cevap: A

Soru 55

“Derin ve uzayan bunalım koşullarında insanın, toplum ve insanlığın nasılı, niçini, nereden gelip nereye gittiği üzerinde düşünme ve inceleme eğilimi artmaktadır,” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Popper

Karl Jaspers

Braudel

Pitirim Sorokin

Wilhelm Dilthey

Açıklama:

Pitirim Sorokin’e göre, derin ve uzayan bunalım koşullarında insanın, toplum ve insanlığın nasılı, niçini, nereden gelip nereye gittiği üzerinde düşünme ve inceleme eğilimi artmaktadır (Sorokin 1972, s. 15). Hatta Sorokin anlamlı tarih felsefelerinin, anlaşılabilir tarihsel olay yorumlarının ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan önemli genellemelerin çoğu bunalım-felâket ya da geçiş-çözülme dönemlerinde, yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıktığını savunur (a.y. , s. 15-16).

Doğru Cevap: D

Soru 56

Tarih felsefesini tarih metafiziği ve analitik tarih felsefesi olarak ikiye ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Braudel

Walsh

Hegel

Voltaire

Sorokin

Açıklama:

Walsh’a göre tarih felsefesi kendi içinde ikiye ayrılır. İlki tarihte anlam, bütünlük, yasa, amaç gibi sorunları inceleyen tarih metafiziği; ikincisi de tarih çalışmalarında ortaya çıkan sorunları, tarihte araştırma yöntemi/yöntemleri, bilginin güvenilirliği, açıklama, kanıtlama vb. sorunları konu edinen analitik tarih felsefesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Tarih Felsefesi terimini bir çalışma alanının adı olarak kullanan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Rousseau

Hegel

Herder

Voltaire

Vico

Açıklama:

Tarih Felsefesi bir çalışma alanının adı olarak ilkin 18. yüzyılda telaffuz edilmiştir. Collingwood’a göre bu terimi ilk kullanan düşünür Voltaire olmuştur. Voltaire bu terimi tarihçinin eski kitaplarda bulduğu hikayeleri tekrar etmektense kendi düşüncelerini geliştirmeye çalıştığı bir tarih düşünüşünü kastederek eleştirel ya da bilimsel tarih anlamında kullanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Anlamlı tarih felsefelerinin çoğunun bunalım ya da geçiş dönemlerinde ortaya çıktığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Sorokin

Atkinson

Walsh

Gasset

Collingwood

Açıklama:

Sorokin anlamlı tarih felsefelerinin, anlaşılabilir tarihsel olay yorumlarının ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan önemli genellemelerin çoğu bunalım-felâket ya da geçiş-çözülme dönemlerinde, yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıktığını savunur. Doğru cevap "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Tarihten hakikati arama ve açıklama yönleriyle doğa biliminden beklenen açıklığı ve kesinliği aynı ölçüde bekleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihselcilik

Pozitivizm

İdealizm

Hegelcilik

Marxizm

Açıklama:

19. yüzyıldaki pozitivistler gibi tarihten hakikati arama ve açıklama yönleriyle doğa biliminden beklenenler aynı biçimde beklenecekse, bugün de tarih felsefesinin bilim felsefesinin bir kolu gibi görülmesinin olanaklı olduğu söylenebilir. Doğru cevap "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Walsh’a göre analitik tarih felsefesi, aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtını aramaz?

Tarih olayına ilişkin bilginin sağlamlığı kanıtlanabilir mi, nasıl?

Tarihin araştırma yöntemi nedir?

Tarihten elde edilen bilginin güvenilirliği nasıl anlaşılır?

Belgelerin tarih olaylarına ilişkin bilginin güvenilirliğine katkısı nedir?

Tarihte yasa var mıdır?

Açıklama:

Walsh’a göre tarih felsefesi, tarihte anlam, bütünlük, yasa, amaç gibi sorunları inceleyen tarih metafiziği ve tarih çalışmalarında ortaya çıkan sorunları, tarihte araştırma yöntemi/yöntemleri, bilginin güvenilirliği, açıklama, kanıtlama gibi sorunları konu edinen analitik tarih felsefesi olmak üzere, kendi içinde ikiye ayrılır. Doğru cevap "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi bir tarih metafiziği sorusu değildir?

Tarih bir ereğe doğru ilerlemekte midir?

Tarih tekerrürden mi ibarettir?

Tarih güvenilir bilgi verebilir mi?

Tarihte zorunlu yasalar var mıdır?

Tarihin anlamı nedir?

Açıklama:

Tarihi, geçmiş hakkında bilgi veren, dahası, sistemli, düzenli ve güvenilir bilgi veren bir çalışma alanı, hatta bilim olarak tanımladığımızda, ona yüklenen ikinci anlamla da karşılaşmış oluruz, yani historia rerum gestarumla. Doğru cevap "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Tarih, aşağıdaki medeniyetlerin hangisinin tarih anlayışında, tanık olunmuş olayları kayıt altına almak üzere yıllıklar yazma anlamında kullanılmıştır?

Roma

İslam

Mısır

Yunan

Fenike

Açıklama:

Tarih ne demektir sorusuna, Sami dillerinde daha çok zamanla ilgili anlamlar yüklenmiş olan ve Türkçe’de böyle bir kullanımı da bulunan tarihin, İslam tarihçilğinde, tanık olunmuş olayları kayıt altına almak üzere yıllıklar yazma anlamında kullanıldığını söyleyebiliriz. Doğru cevap "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Araştırma yoluyla bilme, öğrenme ve öyküleme, tarih anlamlarında kullanılan sözcüğün kök hali ve ait olduğu dil aşağıdakilerden hangisidir?

Historein-Yunanca

Tarih-Arapça

Geschichte-Almanca

History-İngilizce

Historia-Latince

Açıklama:

Batı dillerinde history, historia, vb. biçimlerde karşımıza çıkan ve Türkçemizdeki tarihin karşılığı olan sözcük de Yunanca historeinden gelmektedir. Historein, Yunanca’da araştırma yoluyla bilme/öğrenme anlamında, ayrıca hikâye ve tarih anlamlarında kullanılmıştır. Doğru cevap "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Geçmişte kalan insan-toplum olaylarını bir bütün olarak ifade eden Latince terim aşağıdakilerden hangisidir?

Rerum natura

Res cogitans

Res gestae

Res extentia

Historia rerum gestarum

Açıklama:

Geçmişte kalan insan-toplum olaylarını bir bütün olarak ifade eden Latince terim "res gestae", niteliklerini kısaca ifade ettiğimiz türden bir çalışmayı da içerir. Doğru cevap "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Tarihi bir varlık sorunu olarak yorumlayan bir felsefeciyle, onu bir bilgi etkinliği olarak gören felsefecinin ortak varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsel olaylar bilinebilir.

Tarih tekerrürden ibarettir.

Tarihte yasalar vardır.

Tarih geçmiş olayların konu edildiği bilimdir.

Tarihte ereklilik vardır

Açıklama:

Tarih, insanların farklı zamanlarda değişik biçimlerde kendilerini ifade etmelerini kapsamakta, insanın bir bakıma karakterini oluşturmaktadır. Tarihi yapan insan olduğu için, tarih insan tarafından bilinebilir, hatta Yeni Bilim’de doğruluğun bilgisi için tek sağlam kalkış noktası, verum ile factum’un -yani doğru ile olgunun- birbirlerine geçtiği ve dönüştüğü “toplumsal-sivil dünya”nın bizzat kendisi olarak gösterilmektedir. Doğru cevap "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Tarihselcilik (historicism) aşağıdakilerden hangisini savunmaz?

İnsanın düşünce ve emeğinden çıkmış her şeyin tarih içerisinde oluştuğunu

İnsan ürünü her şeyin tarihin her döneminde değişikliğe uğradığını

Bilimin, mesleklerin, hatta felsefenin bile, tarihsel bir temele sahip olduğunu

İnsanın düşünce ve eylem ürünlerinin toplumlar değiştikçe değiştiğini

Tüm insan bilimlerinin doğa bilimi yöntemine göre kurulması gerektiğini

Açıklama:

Tarih, hakikati arama ve açıklama yönleriyle her ne kadar doğa bilimine benzerlik gösterse de sözü edilen özellikleri doğa bilimlerinden farklı bir yöntemle ele almaktadır. Öncelikle tarihçinin ilgilendiği sorunlar alanı ile tarih felsefesinin sorunlarının birbirinden uzak olduğu bilinmelidir. Doğru cevap "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Tarih felsefesine ilişkin aşağıdaki terimlerden hangisi anlamıyla birlikte doğru olarak verilmiştir?

Historia rerum gestarum-Yapılmış işler/şeyler

Historein-dogmatik bilgi

Res gestae-yapılmış işlerin/şeylerin anlatımı, öykülenmesi

Historia-roman

History-tarih

Açıklama:

Historein-araştırma yoluyla bilme/öğrenme (Yunanca), res gestae-yapılmış işler/şeyler (Latince), Historia rerum gestarum-Latincede yapılmış işlerin/şeylerin anlatımı, öykülenmesi (Latince) demektir. Batı dillerinde history, historia biçimlerinde karşımıza çıkan ve Türkçede “tarih” olarak karşılaştığımız kavramın kökeni, Eski Yunancadaki historein sözcüğüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Ronald Field Atkinson’a göre; tarihçi olayları ve nedenleri olduğu gibi kavrarken, tarih felsefecisi olayları belirleyen ilkeleri de ortaya koymayı amaçlar. Bu cümleden hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Tarihin daha önemli olduğu

Tarih felsefecisinin çalışma kapsamının daha dar olduğu

Tarih ile tarih felsefesinin birbirinden bağımsız alanlar olmadığı

Tarihçi ve tarih felsefecisinin ilgilendiği sorunların birbirine uzak olduğu

Tarihçi ile tarih felsefecisinin aslında aynı olduğu

Açıklama:

Tarihçinin ilgilendiği sorun alanlarıyla tarih felsefesinin sorunlarının birbirinden uzaktır. Bu uzaklığın nedenini Atkinson şöyle açıklar: “....tarihçi olayları ve nedenleri olduğu gibi kavramanın peşindeyken, tarih felsefesi, tarihçilerin yaptıkları çalışmaları da dikkate alarak olayları belirleyen ilkeleri ortaya koymayı amaçlar”.

Doğru Cevap: D

Soru 69

________ ve ________, insanın kendini anlaması ve varlığını temellendirmesi bakımlarından, ortaya çıkış zamanlarındaki farkı göz önünden kaçıracak ölçüde birbirlerine içten içe bağlanmış ve birbirlerini sürekli besleyen iki çalışma alanıdır. Yukarıdaki boşluklara seçeneklerden hangisinin getirilmesi en uygun olur?

Dil-tarih

Din-dil

Tarih-felsefe

Felsefe-sosyoloji

Tarih-fizik

Açıklama:

Tarih ve felsefe, insanın kendini anlaması ve varlığını temellendirmesi bakımlarından, ortaya çıkış zamanlarındaki farkı göz önünden kaçıracak ölçüde birbirlerine içten içe bağlanmış ve birbirlerini sürekli besleyen iki çalışma alanıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Latince'de yapılmış şeyler/işler anlamına gelen tamlama aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Res cogitans

Res gestae

Res extentia

Rerum natura

Ex oriente lux

Açıklama:

Res gestae, Latince'de yapılmış işler/şeyler anlamında kullanılan bir tamlamadır. Bu tamlama, zamanla geçmişte yapılmış tüm işlere göndermede bulunmak üzere kullanılmış ve bu kullanım bizde tarih sözcüğüyle karşılanan historia sözcüğünün ilk anlamını oluşturmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Bir bilim alanı olarak tarih felsefesi ne zaman ortaya çıkmıştır?

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

Açıklama:

Daha önce kendisine atıflar yapılmışsa da, bir bilim alanı olarak tarih felsefesi 19. yüzyılın ikinci yarısında, özellikle Alman Tarih Okulu'nun öncülüğünde ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Tarih felsefecisi Collingwood'a göre tarih ne için yapılır?

İnsanın kendini bilmesi için

Geleceğe ışık tutmak için

Politikacılara doğru yolu göstermek için

Bireysel haz için

Para kazanmak için

Açıklama:

Collingwood'a göre tarih insanın kendini bilmesi için yapılır. Onun bundan kastettiği insanın insan olarak doğasını yani onu insan yapan şeyleri bilmesidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi tarih felsefesini tarih düşüncesinden ayıran temel ölçüte ilişkin öne sürülen görüşlerden birisi değildir?

Eleştirel yöntem ve özgün düşünüş

Eleştirel yöntem ve sistematik kurgu

Evrensel bir tarih

Geçmişteki olayları belirleyen genel yasaların keşfi

Belge-odaklılık

Açıklama:

Tarih felsefesini tarih düşüncesinden ilk bakışta ayırmak zor olabilir. Buna ilişkin birçok görüş mevcuttur. Ancak belge odaklı olması bunlardan birisi değildir. Çünkü tarih felsefesi yapısı itibariyle teoriktir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Pozitivist tarih felsefesinin temelinde yatan düşünce aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tarih hiçbir zaman tamamıyla anlaşılamayacak olaylar bütünüdür

Tarih ancak genellemeler yapmadan anlaşılabilir

Evrenin ve tarihin genel-geçer yasaları vardır

Tarihsel gerçeklik diye birşey yoktur

Tarih insanoğlunun gideceği yönü belirlemek için en önemli araçtır

Açıklama:

Pozitivistlerin inanışa göre tarihin ve evrenin bazı genel-geçer yasaları vardır ve tarih disiplininin de temel amacı bu yasaları ortaya çıkarmak ve açıklamaya çalışmaktır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Tarihi "içinde yaşadığımız en kesin güncelliğin bilgisidir" şeklinde açıklayan tarih felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Hegel

Jaspers

Popper

Gasset

Açıklama:

Tarihi içinde yaşadığımız en kesin güncelliğin bilgisi olarak yorumlayan tarih felsefecisi Gasset'tir. Bunu söyleyerek tarih insanı önemli ölçüde belirlemekte ve günlük hayatı da etkilemekte olduğundan günlük hayatın sorularının da tarihin ilgi alanına girdiğini kastetmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi tarih felsefecilerinin tarih kavramı için kullandıkları tanımlardan birisi değildir?

İçinde yaşadığımız en kesin güncelliğin bilgisidir

İnsanın fizyolojik ihtiyaçlarını en doğru biçimde karşılaması için en önemli araçtır

Şimdi ile geçmiş arasındaki ilişkilerin nasıl olduğunu gösteren bir yol haritasıdır

İnsanın biyolojik olarak eksikliğini duyduğu şeyin yerine geçmek üzere girişimde bulunup kazandığı olaydır

İnsanın kendisini onaylaması bakımından en güçlü nesnel gerçekliktir

Açıklama:

Tarih kavramı filozoflar tarafından çok çeşitli biçimlerde yorumlanmıştır. Bunların kimisi salt anlama vurgu yaparken, kimisi daha faydacı bir anlayışa sahiptir. Ancak fizyolojik ihtiyaçlarla ilgili bir işlevinden bahsedilmemiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi tarih felsefesiyle ilgilenmemiştir?

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Robin G. Collingwood

Patrick O'Brien

Pitirim Sorokin

Karl Marx

Açıklama:

Patrick O'Brien günümüz iktisat tarihçilerinden birisi olup tarih felsefesiyle ilgilenmemiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Atkinson'a göre tarih metafiziğinin eleştirilmesinin ve güvenilmez bulunmasının sebeplerindendir?
I) Geniş genellemeler tarihsel kanıtlar kullanılmadan yapılmaktadır.
II) Tarih zorunlu ilkelere dayanarak açıklamaya çalışılma çabası tarihi verilerle desteklenmemektedir.
III) Tarihçiler belgelere çok fazla sırtını yaslamakla onu meydana getiren yasaları ihmal etmektedirler.

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Atkinson'a göre tarih metafiziğinin güvenilmez bulunarak eleştirilmesindeki temel sebepler onun tarihsel verilerden yeterince yararlanmamış olmasıdır. Bu bağlamda, verilerin fazla kullanılması bunun tam karşıtıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Pitirim Sorokin, anlamlı tarih felsefelerinin çoğunun bunalım ve geçiş dönemlerinde veya bu dönemlerin hemen öncesinde ya da sonrasında ortaya çıktığını savunurken aşağıdakilerden hangisini örnek olarak vermektedir?

İbn-i Rüşd

İbn-i Haldun

İbn Sina

İbn-i Teymiyye

İbn-i Arabi

Açıklama:

Sorokin, tarihin önemli felsefi çözümlemelerinin bunalım ve kriz dönemlerinde, onların öncesinde veya sonrasında ortaya çıktığını söylerken İbn-i Haldun örneğini verir. İbn-i Haldun'un eseri derin bir bunalım ve çürümenin Arap kültürünü etkisi altına aldığı 14. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Historein Yunanca'da ne anlama gelir?

Kronoloji

Tarih kitabı

Tarih yazan kimse

Tarihi geçmiş

Araştırma yoluyla bilme/öğrenme

Açıklama:

Historein, Yunanca’da “araştırma yoluyla bilme/öğrenme” anlamında, ayrıca “hikâye” ve “tarih” anlamlarında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Batı’da tarih felsefesinin kurucusu olarak görülen Giambattista Vico’ya göre
tarih nedir?

Geçmişin tümü olarak tarih

Zamandizinsel

Geçmifle ilişkin araştırmalar yapan bir çalışma alanı olarak tarih

insan topluluklarının ve onların kurumlarının tarihi

Tarih yazıcılığı

Açıklama:

Batı’da tarih felsefesinin kurucusu olarak görülen Giambattista Vico’ya göre
tarih, insan topluluklarının ve onların kurumlarının tarihidir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Yeni Bilim’de doğruluğun bilgisi için tek sağlam kalkış noktası, verum ile factum’un birbirlerine geçtiği ve dönüştüğü “toplumsal-sivil dünya”nın bizzat kendisi olarak gösterilmektedir.Cümlede geçen verum ve factum ne anlam taşır?

Doğru ile olgu

Doğa ile insan

Geçmiş ve şimdi

Zaman ve hakikat

Tanrı ve insan

Açıklama:

Yeni Bilim’de doğruluğun bilgisi için tek sağlam kalkış noktası, verum ile factum’un-yani doğru ile olgunun-birbirlerine geçtiği ve dönüştüğü “toplumsal-sivil dünya”nın bizzat kendisi olarak gösterilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Karl Popper’e göre, insanın tarihinin en önemli kısmı nedir?

Tek Tanrılı dinlerin insana kendini görmeyi ve tarihi öğreten birer evren modeli olması

Felsefeyi ve dini de içeren insan düşüncesi

İnsanın yaratılışı, yaşadığı ortamın düzenlenişi, bu dünyaya gelişindeki amaçlar

Tarih, insana kendini görmeyi, değerlendirmeyi öğretmesi bakımından, onu kendi
çağına bağnazca ve bilinçsizce bağlanmaktan kurtarır.

Dar anlamıyla insan geçmişinin bilimi, geniş anlamıyla kültürün, türlerin, gökyüzünün ve yeryüzünün araştırılması

Açıklama:

Karl Popper’e göre, insanın tarihinin en önemli kısmı felsefeyi ve dini de içeren
insan düşüncesi ve bilgisinin tarihidir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Tarih çalışması felsefe için neden önemlidir?

İnsan varoluŞuna dayanak oluŞturan her türlü ilke yüzünden

Felsefenin ortaya çıkması için

Araştırmak ve bulmak için

Tarih anlayışını felsefeyle birleştirmek için

Tarihin insanlar, insanların da tarih tarafından yapılıdığı gerçeğine dayandığı için

Açıklama:

Felsefî düşüncenin ortaya çıkışıyla tarihin yeni bir kullanım alanı bulduğunu
söylemek olanaklıdır.Felsefenin başlangıcına neden olan farklılıkların, değişimlerin ve çeşitliliğin arkasında yatan şeyi ya da şeyleri araştırmak ve bulmak üzere yapılması gereken çalışma yine tarih çalışması olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Türkçe'deki tarih’ sözcüğüyle karşılanan ‘historia’ sözcüğünün ilk anlamını Latincede hangi sözcük oluşturmuştur?

Historia

Res gestae

Novum

Organum

Decameron

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 86

Historia rerum gestarum ne demektir?

Alman Tarih Okulu’nun tarihçiliğinde ifade bulan tarih bilimi örneği üzerinden temellendirme çabasıdır.

Bir bilim olarak, bin yıllara uzanan köklere sahip bir felsefe disiplinidir.

Tarih bilimidir.

Latince’de yapılmış işlerin/şeylerin anlatımı, öykülenmesi anlamında kullanılan bir tamlamadır.

Metodoloji eleştirisidir.

Açıklama:

Historia rerum gestarum, Latince’de yapılmış işlerin/şeylerin anlatımı, öykülenmesi anlamında kullanılan bir tamlamadır. Bu tamlama, geçmişte yapılmış tüm işlerin yazıya geçirilmesi anlamında kullanılır ve bu kullanım, bizde ‘tarih’ sözcüğüyle
karşılanan ‘historia’ sözcüğünün ikinci temel anlamını oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Tarih felsefesinin amacı nedir?

Felsefenin iki temel sorusunu yanıtlamak

Tarihin ne için olduğu sorusunun yanıtlamak

Tarih biliminde ilerleme nasıl olur sorusunu yanıtlamak

Tarihin nesnesi nedir sorusunu yanıtlamak

Tarihin yöntemi nedir sorusunu yanıtlamak

Açıklama:

Tarih felsefesi, felsefenin iki temel sorusunu, varlığa ve bilgiye ilişkin soruları temel alan ve bu sorular ekseninde tarihi anlamaya ve yorumlamaya çalışan bir disiplindir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Hegel, Marx, Toynbee gibi önemli düşünürlere göre tarih felsefesi tarih sürecini bir bütün olarak konu edinilmesinin gerekçesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Derin ve uzayan bunalım koşullarında insanın, toplum ve insanlığın nasılı, niçini, nereden gelip nereye gittiği üzerinde düşünme ve inceleme eğilimi artmaktadır .

19. yüzyıldaki pozitivistler gibi tarihten hakikati arama ve açıklama yönleriyle
doğa biliminden beklenenler aynı biçimde beklenecekse, bugün de tarih felsefesinin
bilim felsefesinin bir kolu gibi görülmesinin olanaklı olduğu söylenebilir.

Felsefeye tarihe bakma ve onu diğer düşünce alanları arasında doğru bir biçimde konumlandırma görevi yüklemiş bu isimler önem kazanmıştır.

Tarih, hakikati arama ve açıklama yönleriyle her ne kadar doğa bilimine benzerlik gösterse de sözü edilen özellikleri doğa bilimlerinden farklı bir yöntemle ele almaktadır

Anlamlı tarih felsefeleri, anlaşılabilir tarihsel olay yorumları ve toplumsal-kültürel süreçler üzerine yapılan kaydadeğer genellemelerin önemli çoğunluğu, bunalım ya da
geçiş, bazen çözülme dönemlerinde, yahut bu tür dönemlerin hemen öncesinde ve sonrasında ortaya çıkmaktadır.

Açıklama:

Tarihteki ilkeleri yadsımanın filozofu/(ları) en kısa zamanda hataya götüreceğini
düşünen Atkinson, felsefeye tarihe bakma ve onu diğer düşünce alanları arasında
doğru bir biçimde konumlandırma görevini yüklemiştir. Bu bağlamda Hegel,
Marx, Toynbee gibi önemli düşünürlerin, tarih felsefesinin tarihle ilişkisi bakımından birinci sırada gelmesi anlam kazanmaktadır: Bu düşünürlere göre tarih felsefesi tarih sürecini bir bütün olarak konu edinmekte ve tarihin özünü kavramayı amaçlamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Tarih felsefesi Walsh’a göre hangi iki alana ayrılır?

Tarih metafiziği-tarih

Analitik tarih felsefesi-Metodoloji

Metodoloji-teoloji

Teleoloji-tarih

Tarih metafiziği-analitik tarih felsefesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

M.Ö. 8. yüzyılda yaşamış olan Hesiodos, Antik Yunan tarih düşüncesini ana hatlarıyla ortaya koyan ilk düşünürdür.Hesiodos, tarih düşüncesini içeren iki ayrı yapıtında, tarihi iki ana bölüme ayırmıştır. Bu yapıtlarından ilki, aşağıdakilerden hangisidir?

Theogonia

Altın Çağ

Dithrambos

Kehanet

İşler ve Günler

Açıklama:

M.Ö. 8. yüzyılda yaşamış olan Hesiodos, Antik Yunan tarih düşüncesini ana hatlarıyla ortaya koyan ilk düşünürdür, demek yanlış olmaz. Hesiodos, tarih düşüncesini içeren iki ayrı yapıtında, tarihi iki ana bölüme ayırmıştır: Theogonia’da, evrenin oluş sürecini, tanrıların özelliklerini ve görevlerini, insanın ortaya çıkışını ele almış, daha çok tanrıların tarihini anlatmaya yoğunlaşmıştır. Works and Days’de (Türkçesi: İşler ve Günler) ise, insanın tarihi ağırlıklı yer tutmuş, hatta Hesiodos bu yapıtında kendinden önceki ve sonraki nesilleri kapsayacak şekilde insanın geçmişini ve geleceğinidaha doğrusu insanın geçmişi ve geleceği konusunda kendi öngörülerini ele almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Tarih olaylarını zaman boyutunda ilk kez değerlendiren ozan-düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros

Pindaros

Hesiodos

Herodotos

Thukydides

Açıklama:

Geçmişin Pindaros için önemi büyüktür; fakat Pindaros’un şiirlerinde genel olarak zaman, her üç boyutuyla da (geçmiş, bugün, gelecek) önemli yer tutmuştur. Hatta ilk olarak tarih olaylarını zaman boyutunda değerlendirenin de Pindaros olduğunu söyleyebiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

“Kozmogoni” için aşağıdaki tanımlamalardan hangisi uygundur?

Evrenin nasıl oluştuğu sorusuna aranan ve önerilen yanıtlar

İnsanın düşünce ve eylemlerinin dayandığı değer dizileri

Evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama

Efsane temeline dayanmayan açıklama ve yorumlar

Pindaros’un şiir biçiminde dile getirdiği tarih düşüncesi

Açıklama:

Kozmogoni: Antik Yunan dilinde “evren”, “düzen” anlamlarına gelen kosmos ile, “doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamları karşılayan goneia sözcüklerinin birleşiminden oluşan, “evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” anlamında kullanılan terim.

Doğru Cevap: C

Soru 4

“İnsan her şeyin ölçüsüdür” sözünün sahibi düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Pindaros

Sofokles

Protagoras

Anaksimenes

Açıklama:

“İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi Protagoras'tır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Herodotos’u tarih yazıcılığında farklı kılan aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Bilimsel tarihi başlatması

Tarihsel bir dünyada yaşadığını açıklıkla dile getirmesi

Efsaneye dayanan açıklama biçimi ve İyonya bilim anlayışı çerçevesindeki araştırma esası üzerine kurulan empirik bakış açısı

Birincil kaynaklar kadar ikincil olanlara da önem vermesi

Edindiği bilgiyi değiştirmeden aktarma ve gerekmedikçe kişisel görüşlerini aktardığı olaylara katmama

Açıklama:

Herodotos, edindiği bilgiyi değiştirmeden aktarma ve gerekmedikçe kişisel görüşlerini aktardığı olaylara katmama gibi özellikleriyle, tarih yazıcılığında rastlanan ilk farklı modeli oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Günümüze ulaşan ve bilinen tek eseri Peloponnesos Savaşı olan tarih düşünürü, aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Herodotos

Protagoras

Pindaros

Pythagoras

Açıklama:

Günümüze ulaşan ve dolayısıyla bilinen tek eseri Peloponnesos Savaşı olan düşünür Thukydides'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Platon’un felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışının da temelinde yer alan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

Töz

Ruh

Adalet

Kültür

Din

Açıklama:

Platon’un felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışının da temelinde yer alan başlıca kavram ruhtur.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Platon’un tarih metafiziğinin temelinde bulunmaz?

Tarihte ilerleme olup olmadığı

İnsanın amacı

Siyaset düzeni

Belirleyici ilke

İnsanın kökeni

Açıklama:

Platon’un tarih metafiziğinin temelinde de “belirleyici ilke”, “insanın kökeni”, “insanın amacı” ve “tarihte ilerleme olup olmadığı” sorularına felsefece temellendirilmiş yanıtlar bulma kaygısı vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Theoria’nın Yunanca anlamı görme iken felsefede bu kavram nasıl anlamlandırılır?

Mantık ile görme

Saf görüş

Yansız görüş

Aklın gözüyle görme

Kalp gözü ile görme

Açıklama:

Theoria’nın Yunanca’daki temel anlamı “görme” olsa da felsefede bu kavrama daha çok “aklın gözüyle görme”, “deneyimden bağımsız olarak düşünülenler alanındaki değişmeyenleri görme” anlamları yüklenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Historein sözcüğünün anlam içeriği sandığımızdan ne kadar zengin ve tarihçilikle ilgili Antikçağ Yunan düşünürlerinin başardıkları ilkler ne kadar çok olursa olsun, Antikçağ Yunan medeniyetinin düşünce yapısında, .......... ile dile getirilen düzen fikri belirgin biçimde etkilidir ve bu düzenin kalıcı, değişmeyen şeylerinin bilgisinin, deneyim sınırlarını aşan, akıl temelli bir düşünme yoluyla edinildiği anlayışı da yaygındır."
Paragrafta boş kalan kısma aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Historein

Theorien

Ruh ikiliği

Tin

Kosmos

Açıklama:

Historein sözcüğünün anlam içeriği sandığımızdan ne kadar zengin ve tarihçi likle ilgili Antikçağ Yunan düşünürlerinin başardıkları ilkler ne kadar çok olursa olsun, Antikçağ Yunan medeniyetinin düşünce yapısında, kosmos ile dile getirilen düzen fikri belirgin biçimde etkilidir ve bu düzenin kalıcı, değişmeyen şeylerinin bilgisinin, deneyim sınırlarını aşan, akıl temelli bir düşünme yoluyla edinildiği an layışı da yaygındır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

İlyada ve Odysseia eserleri aşağıdaki tarihçilerden hangisine aittir?

Homeros'a

Hesiodos'a

Herodotos'a

Thukydides'e

Pindaros'a

Açıklama:

Homeros’un bilinen en büyük yapıtları, İlyada ve Odysseia adlı iki destanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Hesiodos’un çağlar öğretisine göre, işleri güçleri saldırmak ve öldürmek olan, korkunç, kuvvetli, sonunda birbirini yok etmiş olan insanların oluşturduğu çağ aşağıdakilerden hangisidir?

Tunç Soylular Çağı

Altın Soylular Çağı

Gümüş Soylular Çağı

Demir Soyu

Dördüncü Soy

Açıklama:

Tunç Soylular Çağı: Hesiodos’a göre tunç soylular, işleri güçleri saldırmak ve öldürmek olan, korkunç, kuvvetli, sonunda birbirini yok etmiş olan insanlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Günümüze ulaşan ve dolayısıyla bilinen tek eseri “Peloponnesos Savaşı” olan tarih düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Protagoras

Pindaros

Hesiodos

Homeros

Açıklama:

Günümüze ulaşan ve dolayısıyla bilinen tek eseri Peloponnesos Savaşı olan Thukydides de yukarıda belirttiğimiz gibi, Herodotos ile birlikte Yunan tarihçiliğinin önemli isimlerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

I. Teorik Bilgi
II. Pratik Bilgi
III. Poietik Bilgi
Yukarıdakilerden hangisi Aristoteles’e göre bilgi alanlarıdır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Aristoteles, bilgi alanlarını şöyle sınıflandırır: 1.Teorik bilgi, 2. Pratik bilgi, 3. Poietik bilgi. Bunlardan ilkini, bilgiyi başka bir şeyin aracı değil de başlı başına kendisi için bir amaç olarak gören fizik, matematik ve metafizik gibi disiplinler oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Protagoras

Thukydides

Pindaros

Hesiodos

Homeros

Açıklama:

“İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi Protagoras, tanrıları dışarıda tutup, kültürü oluşturan her tür değerin üreticisi olarak insana işaret etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Mantık adlı yepyeni bir bilgi alanının varlığını keşfeden ve temellendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Thukydides

Pindaros

Hesiodos

Homeros

Açıklama:

Aristoteles de (M.Ö. 384-322), Akademia’sından mezun olduğu hocası Platon’un pek çok konuda izinden gitmiş, fakat yer yer onu aşan, bilimsel düşünüşe, bilimler sınıflamasına yol açan, bütün bunlardan öte, mantık adlı yepyeni bir bilgi alanının varlığını keşfeden ve temellendiren bir filozof olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Herakleitos’tan Aristoteles’e kadar tüm Yunan düşüncesinde var olan hakiki bilgi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

Episteme

Kosmos

Timaios

Kritias

Descendants

Açıklama:

Herakleitos’tan Aristoteles’e kadar tüm Yunan düşüncesinde var olan hakiki bilgi yani episteme ile sanı bilgisi, historik bilgi-yani doxa ayrımında ifade bulduğunu ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 18

I. İdealar varlık sorunu bağlamında önemli kavramdır
II.İ dealar bilgi sorunu bağlamında anahtar kavramdır
III. İdealar, zaman ve mekandan bağımsız, hiçbir zaman değişmeyen soyut varlıklardır
IV. İdealar ancak salt akılla, düşünce yoluyla bilinebilirler
Yukarıdakilerden hangisi Platon’un idea kavramını tanımlar?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Platon’da idealar, yalnızca varlık sorunu bağlamında değil, bilgi sorunu bağlamında da anahtar kavramlardan biridir. İdealar, zaman ve mekandan bağımsız, sonsuz-ölümsüz, ne ise o olarak kalan, hiçbir zaman değişmeyen soyut varlıklardır ve ancak salt akılla, düşünce yoluyla bilinebilirler. Platon, idealarla ilgili düşüncelerini ne kadar gözden geçirmiş olursa olsun, idealara yüklediği bu temel nitelikler hep aynı kalmıştır, demek yanlış olmaz. Nitekim ideal bir toplum ve devlet düzeni de ancak adalet, iyilik, ölçülülük, bilgelik gibi erdemlerin idea düzeyindeki bilgisini edinmekle olanaklı olacaktır ve Platon bu olanağın insanda var olduğunu hemen hemen her diyaloğunda farklı ifadelerle dile getirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

“Olympian Odes” adlı eserinde Rodos’un efsaneye dayalı tarihini anlatan ve bu anlatıda geçmişi, değişmeyen gerçeklik olarak ifade eden tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Pindaros

Aristoteles

Thukydides

Hesiodos

Homeros

Açıklama:

Pindaros, Olympian Odes’ da (VII. Kitap), Rodos’un efsaneye dayalı tarihini anlatmştır ve bu anlatıda geçmiş, değişmeyen gerçeklik olarak anlaşılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Tanrı Dionisos onuruna söylenen, onun yaşamından, acı ve tatlı serüvenlerinden söz eden, kimi kez ciddi kimi kez de açık saçık ezgilere ne ad verilir?

Dithrambos

Timaios

Kritias

Descendants

Sophrosyne

Açıklama:

Tanrı Dionisos onuruna söylenen, onun yaşamından, acı ve tatlı serüvenlerinden söz eden, kimi kez ciddi kimi kez de açık saçık ezgilere Dithrambos adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Antikçağ Yunan medeniyetinde tarihçilik geleneği hangi düşünür ile başlamıştır?

Homeros

Herodotos

Hesiodos

Pindaros

Platon

Açıklama:

Antikçağ Yunan medeniyetinde tarihçilik geleneği Heredotos ile başlamıştır.
Herodotos

Doğru Cevap: B

Soru 22

Antikçağ Yunan medeniyetinde efsaneye dayalı tarih anlayışının başlıca iki ismi aşağıdaki eşleşmelerin hangisinde doğru verilmiştir?

Homeros- Platon

Hesiodos- Platon

Homeros- Hesiodos

Homeros-Heredotos

Platon- Heredotos

Açıklama:

Antikçağ Yunan medeniyetinde tarih konusunun, diğer pek çok medeniyette olduğu gibi, efsaneler tarafından işlendiği söylenebilir (Bıçak 2004, s. 50). Herodotos’un başlattığı tarihçilik geleneğine kadar etkili olan efsaneye dayalı bu dönemde etkili olmuş başlıca isimler Homeros ve Hesiodos’tur.
Homeros- Hesiodos

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Antikçağ Yunan medeniyeti düşünürü Homeros'un bilinen en büyük yapıtlarından birisidir?

İlyada destanı

İşler ve günler

Theogonia

Devlet

Peloponnesos Savaşı

Açıklama:

Homeros’un bilinen en büyük yapıtları, İlyada ve Odysseia adlı iki destanıdır. Bu destanlarda din, kahramanlık ve gelenek ağırlıklı yer tutar.
İlyada Destanı

Doğru Cevap: A

Soru 24

Antik Yunan medeniyeti düşünürlerinden biri olan Pindaros'un şiir biçiminde ifade ettiği düşünceleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tüm boyutlarıyla zaman, şiirlerinde öne çıkan önemli unsurlardan biridir.

Pindaros'a göre insanların gelecek hakkında kehânette bulunmaları yersiz ve anlamsızdır.

Efsaneler Pindaros’a göre bizi aldatan ustaca düzenlenmiş hikâyelerdir.

Tarihsel bir dünyada yaşadığını açıklıkla dile getirir.

Geleneklerin zamana karşı sabit kalabilen, asla değişmeyen kurallar olduğunu ifade eder.

Açıklama:

Pindaros, geleneklerin değişken olduğunun farkındadır ve geleneğin dünyanın yöneticisi olduğu görüşünü ileri sürmüştür.
Geleneklerin zamana karşı sabit kalabilen, asla değişmeyen kurallar olduğunu ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi “Evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” anlamına gelen bir terimdir?

Kosmonoloji

Kozmogoni

Kozmopolit

Goneia

kozmoidea

Açıklama:

Kozmogoni: Antik Yunan dilinde “evren”, “düzen” anlamlarına gelen kosmos ile, “doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamları karşılayan goneia sözcüklerinin birleşiminden oluşan, “evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” anlamında kullanılan terim.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Platon'un idealar öğretisi, ideal devlet gibi, düşüncesinin özgün unsurları için önemli bir kavram olan, felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışının da anahtar kavramlarının başında gelen öğe aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh

Akıl

Tanrı

Beden

Varlık

Açıklama:

Platon’un felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışının da anahtar kavramlarının başında ruh gelir. Ruh, idealar öğretisi, ideal devlet gibi Platon düşüncesinin özgün unsurları için de önemli bir kavram olma özelliği taşır. Platon’a göre ruh, hem ilk yaratılan varlıklardan biridir hem de tüm değişim ve dönüşümlerin başlıca nedenidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Platon'un ruh kavramı ile ilgili düşüncelerinden birisi değildir?

Ölümsüzdür.

Maddesizdir.

Görünmezdir.

İnsanların tüm eylemleri ruhun etkinlikleridir.

Tutku, akıl ve cesaretten yoksundur.

Açıklama:

Platon’un ruha yüklediği temel özellikleri ölümsüzlük, maddesizlik ve görünmezlik olarak sayabiliriz (Phaedo 78b-79b; Republic 435e-444e). Aynı zamanda ruh, tutku, cesaret ve akıl olmak üzere üç ana bileşene sahip bir yapıdır.
Tutku, akıl ve cesaretten yoksundur.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Felsefede “aklın gözüyle görme”, “deneyimden bağımsız olarak düşünülenler alanındaki değişmeyenleri görme” anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Diyalektik

İdea

Kozmogoni

Theoria

Episteme

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 29

Bilgi alanlarını teorik, pratik ve poietik bilgi olmak üzere üç temel sınıfa ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Platon

Heraklitos

Socrates

Hippias

Açıklama:

Aristoteles’e göre bilgi alanları üç temel sınıfa ayrılır: 1. Teorik bilgi, 2. Pratik bilgi, 3. Poietik bilgi. Bu ayrım, genellikle Aristoteles’in “Bilimler sınıflaması” olarak da bilinir, fakat Aristoteles’in yaşadığı dönemde günümüzdeki gibi bir felsefe-bilimler ayrımı oluşmamıştır. Bu yüzden, “bilimler” yerine “bilgi alanları” terimi kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Mantık adlı bilgi alanını keşfeden ve temellendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Aristoteles

Socrates

Thales

Herakleitos

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 31

“...sanat yapıtı her ne kadar tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir sürece karşılık geliyor gibi gözükse de, yapıtın ______olan ilişkisi, sanat etkinliğini ______olduğu sürece devam ettirir...”
Verilen metinde boş bırakılan yerleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisi tamamlar?

sanatçıyla; küratör

izleyiciyle; izleyici

küratörle; izleyici

küratörle; sanatçı

izleyiciyle; küratör

Açıklama:

GİRİŞ
Metnin tamamlanmış hali şöyle olmalıdır:
“...sanat yapıtı her ne kadar tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir sürece karşılık geliyor gibi gözükse de, yapıtın izleyiciyle olan ilişkisi, sanat etkinliğini izleyici olduğu sürece devam ettirir...”

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“…...; sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliği olarak ifade edilebilir…”

Koordinatör

Organizatör

Aranjör

Küratör

Desinatör

Açıklama:

GİRİŞ
Küratör

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Mimetik Sanat Kuramının doğru karşılığıdır?

Biçimcilik

Duyguculuk

Sezgicilik

İradecilik

Öykünmecilik

Açıklama:

Öykünmecilik

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki hangisi boşlukları dolduran en uygun ifadedir?
“….: 1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür sanattır...”

Soyut dışavurum

Yaratıcılık

Yerleştirme (Enstalasyon)

Deneyimleme

Değerlendirme

Açıklama:

Soyut dışavurum

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi “… Sanat eseri, görülmek için kendini sunan bir nesnedir…” önermesinin sahibidir?

Andy Warhol

John Chamberlain

Vasily Kandinsky

Jackson Pollock

Dabney Townsend

Açıklama:

Sanat Yapıtı ile İzleyici Arasındaki İlişki: Deneyimleme, Değerlendirme, Eleştirme
Dabney Townsend

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi estetik kuramların tüm sanat yapıtlarında temel özellikler kümesi olduğunu varsayan ve Özcü Kuramlar'ı savunan sanat kuramcısıdır?

Roy Lichtenstein

Dabney Townsend

Claes Oldenburg

George Dickie

Jerrold Levinson

Açıklama:

Okuma Parçası
Dabney Townsend

Doğru Cevap: B

Soru 37

"Hesiodos’un çağlar öğretisinde, _________ insanları en mükemmel,__________ insanları ise en
bozulmuş ve en kötü toplumu oluştururlar."
Verilen ifadede boş bırakılan yerleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisi tamamlar?

Gümüş soyun; tunç soyunun

Altın soyun; altıncı soyun

Tunç soyunun; gümüş soyunun

Beşinci soyun; dördüncü soyun

Altın soyun; beşinci soyun

Açıklama:

Metnin tamamlanmış biçimi şöyle olmalıdır:
"Hesiodos’un çağlar öğretisinde, altın soyun insanları en mükemmel, altıncı soyun insanları ise en
bozulmuş ve en kötü toplumu oluştururlar."

Doğru Cevap: B

Soru 38

Manzum eserlerinde anlattığı tarih olaylarında ön plana çıkan unsurlardan birisi de tüm boyutlarıyla zamandır.
Yukarıda verilen bilgi, aşağıdakilerden hangisine aittir?

Pindaros'a

Homeros'a

Hesiodos'a

Herodotos'a

Thukydides'e

Açıklama:

Pindaros'un manzum eserlerinde anlattığı tarih olaylarında ön plana çıkan unsurlardan birisi de, tüm boyutlarıyla zamandır.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

"İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının" sözünün sahibi olan düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Gorgias

Menexenos

Herakleitos

Protagoras

Pindaros

Açıklama:

"İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının" sözünün sahibi olan düşünür, Sofist düşünürler dönemin önemli temsilcilerinden birisi olan Protagoras'tır.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Yunan tarihçiliğinin, Thukydides ile birlikte hemen hemen tüm özelliklerini kazandığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Cole

Lacoste

Collingwood

Jaeger

Toulmin

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 41

“Dialektike” hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dialektike bir yöntemdir.

Dialektike tek tek nesnelerin deneysel bilgisini elde etmeyi amaçlar.

Dialektikenin amacı, bilginin gerçek nesnelerini kavratmaktır.

Dialektike olmadan idealar kavranamaz.

Dialektike felsefece düşünmenin bilgisine yöneltir.

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 42

'İki kez doğan' anlamına gelen, zamanla 'Tanrı Dionisos onuruna söylenen, onun yaşamından, acı ve tatlı serüvenlerinden söz eden, kimi kez de açık saçık ezgiler' anlamını da kazanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Dikaiosune

Dialektike

Dithrambos

Kozmogonia

Khronos

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Rodos’un efsaneye dayalı tarihini anlatan ve geçmişi, “değişmeyen gerçeklik” anlamında kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros

Pindaros

Herodotos

Hesiodos

Thukydides

Açıklama:

Antikçağ Yunan toplumunda ortaya çıkan efsaneye dayalı tarih anlayışını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Platon’un tarih metafiziğinin temelinde, aşağıdaki sorulardan hangisine felsefece temellendirilmiş yanıt bulma kaygısı olduğu söylenemez?

İnsanın dünyadaki amacı nedir?

Tarihin belirleyici ilkesi nedir?

Tarihin verdiği bilgi güvenilir midir?

İnsanın kökeni nasıl açıklanabilir?

Tarihte ilerleme var mıdır, yok mudur?

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 45

“Doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamlarda kullanılan Yunanca sözcük aşağıdakilerden hangisdir?

Kosmos

Logos

Nomoi

Arkhe

Goneia

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdaki filozofllardan hangileri felsefenin metafizik yoluna girmesi ve doğa bilimlerinin tarihsel görünüşten ziyade kuramsal fizik-matematik yönünde gelişmesi konusunda etkili olmuştur?

Parmenides ve Zenon

Herakleitos ve Anaksagoras

Demokritos ve Leukippos

Pythagoras ve Parmenides

Platon ve Aristoteles

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Antikçağ Yunan toplumunda Herodotos ile başlayan eleştirel, araştırmacı ve belgeleri önemseyen tarihçilik tutumunu devam ettiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Pindaros

Thukydides

Protagoras

Platon

Empedokles

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Ruhu, bütün eylemlerin, yani iyi ve kötü olarak nitelenen her şeyin ardındaki neden olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Pythagoras

Platon

Parmenides

Protagoras

Perikles

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Thukydides'in eserlerindendir?

Theogonia

İlyada

İşler ve Günler

Peloponnesos Savaşı

Odysseia

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Hesiodos, çağlar öğretisine göre kendi çağını aşağıdakilerden hangisi olarak gösterir?

Gümüş Çağ.

Altın Çağ.

Tunç Soylular Çağı

Demir Soyu.

Dördüncü Soy.

Açıklama:

Antikçağ Yunan toplumunda ortaya çıkan efsaneye dayalı tarih anlayışını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Edindiği bilgiyi değiştirmeden aktarma ve gerekmedikçe kişisel görüşlerini aktardığı olaylara katmama gibi özellikleriyle, tarih yazıcılığında rastlanan ilk farklı modeli oluşturan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Hesiodos

Herodotos

Homeros

Pindaros

Thukydides

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

I. Ölümsüzlük II. Tutku III. Görünmezlik IV. Cesaret V. Maddesizlik VI. Akıl. Platon, yukarıdakilerden hangilerinin ruhun temel bileşenleri/bölümleri olduğunu savunmuştur?

I - II - III

II - IV - VI

II - III - V

III - IV - VI

I - IV - VI

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Platon’a göre tarihin itici gücü aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh

İdealar

Polis

Eğitim

Din

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Platon’un tarihi yorumlayışıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

İnsan ve topluma ilişkin olarak iyimser bir anlayışa sahiptir.

İnsandan kaynaklanan çelişkileri çözülmez görmemiştir.

Toplum yaşamını hem ilerleme hem de bozulma açılarından ele almıştır.

Ruhun etkinliklerini hem iyileşmeye hem de bozulmaya neden olarak görmüştür.

İnsanlığı önlenemez bir çöküş süreci içinde görmüş ve göstermiştir.

Açıklama:

Platon’un kurduğu felsefe sisteminin tarih anlayışına nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aristoteles’e göre bilgiyi başlı başına bir amaç olmak yerine, güzel şeyler yapmanın bir aracı olarak görüp kullanan ve bu yönüyle özellikle güzel sanatlara dair olan bilgi alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Teorik bilgi

Pratik bilgi

Poietik bilgi

Doğa bilgisi

Varlığın bilgisi

Açıklama:

Theoria-historia karşıtlığının, tarihin Batı kültüründeki konumu üzerine etkilerini değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Hesiodos, Çağlar Öğretisi ile aşağıdakilerden hangisine dikkat çekmek istemiştir?

Tanrıların öfkesine

Savaşlardaki zaferlere

İnsanlığın kötüye gidişine

Tarihin önemine

Tarihteki mutlak ilerlemeye

Açıklama:

Antikçağ Yunan toplumunda ortaya çıkan efsaneye dayalı tarih anlayışını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Antikçağ Yunan dünyasının felsefe ve tarihe yönelik zihniyeti, aşağıdakilerden hangisinde kendisini en açık biçimde göstermiştir?

Episteme-Doxa karşıtlığında

Theoria-Empeiria karşıtlığında

Historia-Empeiria benzerliğinde

Theoria-Historia karşıtlığında

Historia-Doxa benzerliğinde

Açıklama:

Theoria-historia karşıtlığının, tarihin Batı kültüründeki konumu üzerine etkilerini değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Thukydides’in Herodotos’tan farklı bir yönünü ifade eder?

Birincil kaynaklara önem vermesi

Kaynaklara eleştirel yaklaşımı

Araştrmacı tarihçilik yaklaşımı

Olayla doğrudan ilgili belgeleri ön planda tutması

Gezilen yerler hakkında bilgi vermemesi

Açıklama:

Sofistler’den sonra Yunan toplumunda tarihçiliğin ve tarih yazıcılığının kazandığı yeni özellikleri ve yönelimleri değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Pindaros, aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle efsane temelli tarihçiler arasında bir ilk olmuştur?

Olayları zaman boyutunda değerlendirmesiyle

Yer verdiği konularla

Belgelere önem vermesiyle

Olayları yorumsuz aktarmasıyla

Coğrafya bilgileri vermesiyle

Açıklama:

Antikçağ Yunan toplumunda ortaya çıkan efsaneye dayalı tarih anlayışını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Yunanlılara göre insanlığın ilk çağları için yetkili tarihçilerin aşağıdaki hangi tarihçiler olduğu öne sürülür?

Homeros ve Hesiodos

Pindaros ve Homeros

Hesiodos ve Pindaros

Protagoras ve Homeros

Hesiodos ve Protagoras

Açıklama:

Antikçağ Yunan medeniyetinde tarih konusunun, diğer pek çok medeniyette olduğu gibi, efsaneler tarafından işlendiği söylenebilir (Bıçak 2004, s. 50). Pindoros geçiş süreci tarihçisidir. Protagoras ise kültürlerin kökenlerini araştırmaya yönelik çalışan bir tarihçidir. Herodotos’un başlattığı tarihçilik geleneğine kadar etkili olan efsaneye dayalı bu dönemde etkili olmuş başlıca isimler Homeros ve Hesiodos’tur. Hatta Yunanlılara göre Homeros ve Hesiodos’un insanlığın ilk çağları için yetkili tarihçiler oldukları da öne sürülür (Sikes 1914, s. 2)

Doğru Cevap: A

Soru 61

Homeros’un bilinen en büyük yapıtları aşağıdakilerden hangisidir?

Theogonia ve İlyada

İşler ve Günler ve Odysseia

İlyada ve Odysseia

Peloponnesos Savaşı ve İlyada

Odysseia ve Kozmogoni

Açıklama:

Theogania ile İşler ve Günler Hesiodos’un köken bilimini işleyen kitaplarıdır. Peloponnesos ise Thukydides tarafından ortaya koyulmuş bir eserdir. Kozmogoni diğerlerinden farklı olarak evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış savları bilimsel boyutta açıklama için kullanılan bir kavramdır. Homeros’un bilinen en büyük yapıtları, İlyada ve Odysseia adlı iki destanıdır. Bu destanlarda din, kahramanlık ve gelenek ağırlıklı yer tutar.

Doğru Cevap: C

Soru 62

İnsanların gelecek hakkında kehânette bulunmalarının yersiz ve anlamsız olduğuna inanan ve efsanelerin bizi aldatan ustaca düzenlenmiş hikâyeler olduğunu savunan ozan-düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros

Hesiodos

Pindaros

Protagoras

Thukydides

Açıklama:

Pindaros, tarihsel bir dünyada yaşadığını açıklıkla dile getiren bir ozan-düşünürdür. İnsanların gelecek hakkında kehanette bulunmalarının yersiz ve anlamsız olduğuna inanır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

“İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Pindaros

Homeros

Hesiodos

Protagoras

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 64

Barbar kelimesi Eski Yunanca’da hangi anlama gelecek biçimde kullanılmıştır?

Medeniyet bilmeyen

Vahşi

Önüne geleni öldüren

Yabancı bir devletten/toplumdan

Zalim

Açıklama:

Barbar, her ne kadar günümüzde “medeniyet bilmeyen”, “vahşi”, “önüne geleni öldüren” gibi anlamlar yüklenerek ve çeşitli toplumlar için bir niteleme olarak kullanılsa da, sözcük, Eski Yunanca’da, “yabancı bir devletten/toplumdan”, “Yunanca konuşmayan” anlamlarına gelecek biçimde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Ekonomik etkenleri değişimlerin ve iç savaşların nedeni olarak gören ve bu anlamda belki de bir ilk olan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros

Protagoras

Pindaros

Thukydides

Platon

Açıklama:

Thukydides, ekonomik etkenleri değişimlerin ve iç savaşların nedeni olarak gören belki de ilk tarihçidir. Ekonominin değişimler ve savaşlar üzerindeki etkililiği yönlü savını gerekçelendirmek üzere, Truva savaşı sonrasında müstemleke olayının artmasını araştırmış, bu olayı ekonomik nedenlere bağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdaki hangi düşünür ruhu hem ilk yaratılan varlıklardan biri, hem de tüm değişim ve dönüşümlerin başlıca nedeni olarak tanımlar?

Platon

Heredotos

Thukydides

Pindaros

Sokrates

Açıklama:

Heredotos edinilen bilgiyi değiştirmeden aktarma akımını tarihsel süreçte kullanan düşünürdür. Thukydides ise ekonomi ve savaşların etkileri üzerine çalışmış bir düşünürdür. Pindoros zaman kavramını çalışmalarında işleyen bir kişiliktir. Sokrates ise Ruh, idealar öğretisi, ideal devlet gibi Platon düşüncesinin özgün unsurları için de önemli bir kavram olma özelliği taşır. Sokrates Platon’un akıl hocasıdır çalışmaları iletişim ve ahlak üzerinedir. Platon’a göre ruh, hem ilk yaratılan varlıklardan biridir hem de tüm değişim ve dönüşümlerin başlıca nedenidir (Laws, 892a).

Doğru Cevap: A

Soru 67

Platon’un aşağıdaki sorulardan hangisine tarih metafiziğinin temelinde felsefece temellendirilmiş yanıtlar bulma kaygısı bulunmamaktadır?

İnsanın kökeni

İnsanın amacı

Tarihte ilerleme olup olmadığı

Tarihin tanımı

Belirleyici ilke

Açıklama:

Platon’a göre ruhun iyi eylemleri gelişmeye-ilerlemeye, kötü eylemleri de bozulmaya yol açmaktaydı. İşte Platon’un tarih metafiziğinin temelinde de “belirleyici ilke”, “insanın kökeni”, “insanın amacı” ve “tarihte ilerleme olup olmadığı” sorularına felsefece temellendirilmiş yanıtlar bulma kaygısı vardır (Bıçak 2004, s. 204).

Doğru Cevap: D

Soru 68

Bilgi alanlarını teorik bilgi, pratik bilgi ve poietik bilgi olarak üçe ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Aristoteles

Platon

Thukydides

Cicero

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdaki kavramlardan hangisi felsefe literatürüne Platon tarafından armağan edilmiştir?

Historein

Theoria

Poietik bilgi

İdea

Kozmogoni

Açıklama:

İdea, felsefe literatürüne Platon’un armağan ettiği bir kavramdır. Aslında, tekili biçim, form anlamına gelen eidos sözcüğünün çoğul halinin, yani eide’nin, Platon tarafından değiştirilmesiyle ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Tarihin babası olarak nitelendirilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Homeros

Hesiodos

Herodotos

Aristoteles

Açıklama:

Diğer düşünürler tarihsel süreç içerisinde felsefe, ahlak, bilgi, dünyanın kökeni gibi farklı konular üzerinde çalışmıştır. Günümüzde “tarihin babası” olarak adlandırılan düşünür Herodotos’tur.

Doğru Cevap: D

Soru 71

I. Antik Yunan medeniyetinde tarih olaylarına ilişkin en geniş malzeme, Homeros, Hesiodos ve Pindaros gibi ozan-düşünürlerin yapıtlarında bulunur.
II. Sistemli felsefecilerin öncüsü Platon’dur.
III. Batı felsefesi, Antikçağ Yunan medeniyeti ile başlamıştır.
Antikçağ Yunan dünyasıyla ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Antik Yunan medeniyetinde tarihle ilişkilendirerek yorumlanabilecek ve tarih olaylarına ilişkin veri olma özelliği gösteren en geniş malzeme, Homeros, Hesiodos ve Pindaros gibi ozan-düşünürlerin yapıtlarında bulunur. Platon, sistemli felsefecilerin öncüsü olarak kabul edilmektedir. Batı felsefesinin Antikçağ Yunan medeniyetiyle başladığı söylenebilir. Dolayısıyla üç madde de doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 72

I. Antikçağ Yunan medeniyetinde tarih, efsaneler şeklindedir.
II. İlyada ve Odysseia, Hesiodos’a ait destanlardır.
III. Homeros ve Hesiodos’un destanlarında din, kahramanlık ve gelenek gibi konular işlenmektedir.
Antikçağ Yunan felsefesiyle ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Tarih, Antik Yunan’da başka medeniyetlerde de olduğu gibi efsaneler şeklinde olduğu söylenebilir. İlyada ve Odysseia destanları Hesiodos’a değil Homeros’a aittir. Bu iki düşünürün destanlarında din, kahramanlık ve gelenek gibi konular ağırlıklı olarak işlenmektedir. I ve III doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 73

”Zaman ilerledikçe insanların tanrılardan uzaklaştıkları, bozuldukları ve kötüleştikleri” görüşünde olan düşünür kimdir?

Platon

Homeros

Hesiodos

Herodotos

Aristoteles

Açıklama:

Hesiodos; zaman ilerledikçe insanların tanrılardan uzaklaştıkları, bozuldukları ve kötüleştikleri görüşündedir. Hesiodos, zamana bağlı olarak insanlığın kötüye gittiği, insanın özelliklerinin olumsuza doğru değiştiği görüşlerini “Çağlar Öğretisi” de denilebilecek bir temellendirme çerçevesinde ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Hesiodos’un çağlar öğretisindeki çağlar sıralandığında aşağıdakilerden hangisi dışarıda kalır?

Altın Soylular Çağı

Gümüş Soylular Çağı

Bakır Soylular Çağı

Demir soyu

Altıncı soy

Açıklama:

Hesiodos’un çağlar öğretisine göre çağlar; Altın Soylular Çağı, Gümüş Soylular Çağı, Tunç Soylular Çağı, Dördüncü Soy, Demir Soyu ve Altıncı Soy şeklindedir. Bakır Soylular Çağı şeklinde bir çağ bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Pindaros’un düşüncesinde ön plana çıkan temel özelliklerden biri değildir?

Şiirlerinde tüm boyutlarıyla zaman ön plandadır.

Geçmiş yaşamın niteliğini ve özünü, kendi günündekinden oldukça farklı olarak görür.

Eski dithrambos yazarlarını hem kullandıkları terimler hem de uzun ve zor anlaşılır cümle kurdukları gerekçeleriyle eleştirmiştir.

İnsanların gelecek hakkında kehânette bulunmalarını yersiz ve anlamsız bulmuştur.

Ona göre efsaneler, bizi aldatan ustaca düzenlenmiş hikâyelerdir.

Açıklama:

Pindaros’a göre, geçmiş yaşamın niteliği ve özü, kendi günündekinden çok farklı değildir, hatta Pindaros geçmiş insanların “kıskançlık ve nefret” ile yönlendirilmiş olduğunu bile söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

I. Kozmogoni, “evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” demektir.
II. “İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi Herodotos’tur.
III. Tyrannos, ya da tiran, halkını silah gücüyle yöneten, kendini toplumunun üzerinde görerek vatandaşına karşı sorumluluk duygusuyla hareket etmeyen, zorba bir yönetici olarak tanımlanabilir.
Yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kozmogoni; Antik Yunan dilinde “evren”, “düzen” anlamlarına gelen kosmos ile, “doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamları karşılayan goneia sözcüklerinin birleşiminden oluşan, “evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” anlamında kullanılan bir terimdir. “İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözü Protagoras’a aittir. Tyrannos, ya da daha bilinen biçimiyle tiran, halkını silah gücüyle yöneten, kendini toplumunun üzerinde görerek vatandaşına karşı sorumluluk duygusuyla hareket etmeyen, zorba bir yönetici olarak tanımlanabilir. Yukarıdaki maddelerden I ve III doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 77

I. Dostu ve hocası Sokrates’i ölüme mahkûm eden Atina demokrasisine karşı olumsuz tutum içindedir.
II. Toplumsal ve siyasi çalkantılar karşısında; yıkıcı güçlerle birlikte olup, Atina’da yeni bir devlet ve din oluşumuna katkıda bulunma yolunu seçmiştir.
III. Platon’un felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışının da anahtar kavramlarının başında ruh gelir.
Platon’a ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Dostu ve hocası Sokrates’i (M.Ö. 469-399) ölüme mahkum eden Atina demokrasisine karşı olumsuz tutum takınmıştır. Karşıt görüştekilerin yanlışlarını ortaya koyup çürüterek Polis’i ayakta tutmak için ne gerekiyorsa yapmaya çalışmıştır. Ruh, idealar öğretisi, ideal devlet gibi Platon düşüncesinin özgün unsurları için de önemli bir kavram olma özelliği taşır. Platon’a göre ruh, hem ilk yaratılan varlıklardan biridir hem de tüm değişim ve dönüşümlerin başlıca nedenidir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I. Diyalektik, Platon’da felsefece düşünmenin bilgisine, ideaları kavrama yoluna yönelten bir yöntemdir.
II. İdea; biçim, form anlamına gelen eidos sözcüğünün çoğul halinin, yani eide’nin, Platon tarafından değiştirilmesiyle ortaya çıkmıştır.
III. Tarih metafiziği, temelde, insanı bütünlüklü bir yapı olarak ele alır.
Platon’un düşünce biçimiyle ilgili yukarıda verilen tanımlardan hangileri doğrudur.?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Dialektike, ya da Türkçe yazılışıyla diyalektik, Platon’da felsefece düşünmenin bilgisine, bilginin gerçek nesneleri olan ideaları kavrama yoluna yönelten bir yöntemdir. idea, felsefe literatürüne Platon’un armağan ettiği bir kavramdır. Aslında, tekili biçim, form anlamına gelen eidos sözcüğünün çoğul halinin, yani eide’nin, Platon tarafından değiştirilmesiyle ortaya çıkmıştır. Platon’a göre idealar, değişmeyen şeylerdir ve sağlam temelli, doğru bilgi (episteme), yalnızca ideaları bilme yoluyla elde edilebilir. Tarih metafiziği, temelde, insanı bütünlüklü bir yapı olarak ele alıp tarih bağlamında ortaya koyan düşünce tarzıdır. Her üç madde de doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Tarih içerisinde kullanılan Polis kelimesi Antikçağ Yunan dünyasında ne anlama gelmektedir?

Savaş

Güç

Kıta

Şehir Devlet

Birleşik Krallık

Açıklama:

Yunancada asıl anlamı şehir olan, fakat Antikçağ Yunan Dünyasında şehir devleti anlamı da yüklenmiş olan sözcük ve siyasi terim Polistir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in, Herodotos ve Thukydides’in kazandırdığı anlamlarla historeine karşı tutumunu dile getirir?

Felsefeden beklenen genelliğin bilgisine ulaşmayı tarihten de beklemiştir

Teorik bilimlerden biri olarak görmüştür

Pratik bilimler arasında sınıflamıştır

Historiografya adını vererek şiir sanatının altında bir edebi tür olarak sınıflamıştır

Empeiria adını vermiş ve doğa bilimleri arasında sınıflamıştır

Açıklama:

Aristoteles, bu bilgi alanları sınıflaması çerçevesinde, Herodotos ve Thukydides’in kazandırdığı anlamları taşıyan historeini historiografya olarak adlandırmış ve bu disiplini Peri Poietikes adlı yapıtında bir edebiyat türü olarak şiirin altında sınıflamıştır. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Historein kavramını ilk kez insanların ve toplumların başından geçenleri kaydetme yoluyla edinilen bilgi anlamında kullanan tarih düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Herodotos

Sokrates

Herakleitos

Aristoteles

Açıklama:

Herodotos, historein kavramını insanların ve toplumların başından geçenleri kaydetme yoluyla edinilen bilgi anlamına gelecek biçimde kullanma konusunda bir ilktir. Doğru cevap "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Platon’da felsefece düşünmenin bilgisine, bilginin gerçek nesneleri olan ideaları kavrama yoluna yönelten yöntemin Yunanca adı aşağıdakilerden hangisidir?

Aletheia

Dikaiosyne

Sophrosyne

Alethes Doxa Meta Logou

Dialektike

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 83

Platon, toplumsal yaşam ile ahlak arasında gördüğü çelişkinin aşağıdakilerden hangisiyle aşılacağını savunur?

Kurumların gelişmesiyle

Toplumdaki zenginliğin artmasıyla

Doğru bilgi temelinde ideal devletin kurulmasıyla

Zenaatların gelişmesiyle

Savaşmak için cesaretin artmasıyla

Açıklama:

Ruhta saklı olan Tanrı öğütleri yani doğruluğun bilgisinin kaynağı, ruhun arkeolojisi yapılarak felsefe sayesinde ortaya çıkarılıp, doğru bilgi temeline uygun devlet kurulunca, çelişki ortadan kalkar. Doğru cevap "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Platon'un ruh hakkındaki ifadelerinden biri değildir?

Ruh ölümsüzdür.

Ruh maddesizdir.

Ruh, tutku, cesaret ve akıldan oluşan bir bütündür

İyiliklerden de, kötülüklerden de ruh sorumludur.

Ruhun kendisi de bir ideadır.

Açıklama:

Ruh nasıl bir varlıktır, özellikleri nelerdir? Platon’un ruha yüklediği temel özellikleri ölümsüzlük, maddesizlik ve görünmezlik olarak sayabiliriz. Aynı zamanda ruh, tutku, cesaret ve akıl olmak üzere üç ana bileşene sahip bir yapıdır; hatta ruhun söz konusu bölümlerinin toplumlarda görünümü de bulunur. Doğru cevap "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Antikçağ Yunan toplumunun gün geçtikçe kötüye gittiğini düşünen Hesiodos, bu düşüncesini aşağıdakilerden hangisiyle temellendirmiştir?

İşler ve Günler’le

Theogonia’yla

Çağlar Öğretisiyle

İnsanların yaşanmış tarihiyle

Tanrıların tarihiyle

Açıklama:

Hesiodos, zamana bağlı olarak insanlığın kötüye gittiği, insanın özelliklerinin olumsuza doğru değiştiği görüşlerini “Çağlar Öğretisi” de denilebilecek bir temellendirme çerçevesinde ortaya koymuştur. Doğru cevap "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Zaman unsurunu tüm boyutlarıyla tarihinde kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Pindaros

Homeros

Hesiodos

Thukydides

Herodotos

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 87

Evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Kozmon Psykhe

Kozmogoni

Kosmos

Logos

Kozmoloji

Açıklama:

Kozmogoni: Antik Yunan dilinde “evren”, “düzen” anlamlarına gelen kosmos ile, “doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamları karşılayan goneia sözcüklerinin birleşiminden oluşan, “evrenin kökeni hakkında ortaya atılmış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama” anlamında kullanılan terimdir. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

“İnsan her şeyin ölçüsüdür; olanların olduklarının, olmayanların, olmadıklarının” sözünün sahibi düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Protagoras

Gorgias

Platon

Sokrates

Hippias

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi Herodotos ile Thukydides’in ortak yönlerinden biri değildir?

Birincil kaynaklara önem verme

Gezilen coğrafyaların anlatımı

Akılcılık

Eleştirel tutum

Nesnellik kaygısı

Açıklama:

Thukydides, Herodotos’tan farklı olarak, gezdiği yerler hakkında pek bilgi vermez; yalnızca Peloponnesos Savaşı’nın nedenlerini ayrıntılı biçimde vermekle yetinir. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Tarihte “kötüye gidiş” fikrinin ilke olarak kabul edilmesinde ve tarih felsefesinin oluşumunda öncü olan kişi kimdir?

Platon

Aristoteles

Dante

Hesiodos

Demokritos

Açıklama:

Hesiodos, çağlar öğretisiyle, tarihte “kötüye gidiş” fikrinin ilke olarak kabul edilmesinde ve tarih felsefesinin oluşumunda öncü olmuştur. Doğru cevap D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Eski Yunanca’da “yabancı bir devletten/toplumdan”, “Yunanca konuşmayan” anlamlarına gelen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Politeia

Doxa

Barbar

Kozmogoni

Tiran

Açıklama:

Barbar, her ne kadar günümüzde “medeniyet bilmeyen” , “vahşi” , “önüne geleni öldüren” gibi anlamlar yüklenerek ve çeşitli toplumlar için bir niteleme olarak kullanılsa da, sözcük, eski Yunanca’ da “yabancı bir devletten/toplumdan” , “Yunanca konuşmayan” anlamlarına gelecek biçimde kullanılmıştır. Doğru cevap C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Platon’ un “zamandan ve mekandan bağımsız, sonsuz-ölümsüz, ne ise o olarak kalan, hiçbir zaman değişmeyen soyut varlıklar” olarak tanımladığı kavram nedir?

Episteme

Metafizik

Ruh

Doxa

İdea

Açıklama:

İdealar, zaman ve mekandan bağımsız, sonsuz-ölümsüz, ne ise o olarak kalan, hiçbir zaman değişmeyen soyut varlıklardır ve ancak salt akılla, düşünce yoluyla bilinebilirler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Aristoteles’ in, Akademia’ sından mezun olan ve pek çok konuda izinden gittiği hocası kimdir?

Thukydides

Platon

Herodotos

Sokrates

Protagoras

Açıklama:

Aristoteles (M.Ö. 384-322), Akademia’ sından mezun olduğu hocası Platon’un pek çok konuda izinden gitmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in bilgi alanlarından olan poietik bilginin alanına girmez?

Müzik

Heykel

Ekonomi

Resim

Tragedya

Açıklama:

Poietik bilgi alanına tragedya, müzik, resim, heykel gibi sanatlar gibi sanatlar girer. Ekonomi bu sınıflar arasında değildir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Geleneğin dünyanın yöneticisi olduğu görüşünü ileri süren kişi şair kimdir?

Pindaros

Homeros

Thukydides

Aristoteles

Sokrates

Açıklama:

Pindaros, geleneklerin değişken olduğunun farkındadır ve geleneğin dünyanın yöneticisi olduğu görüşünü ileri sürmüştür. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Hesiodos’ un insanın ortaya çıkışını ele aldığı, daha çok tanrıların tarihini anlatmaya yoğunlaştığı yapıtının adı nedir?

Odysseia

Olympian Odes

İşler ve Günler

Theogonia

İlyada

Açıklama:

Hesiodos, Theogonia’ da evrenin oluş sürecini, tanrıların özelliklerini ve görevlerini, insanın ortaya çıkışını ele almış, daha çok tanrıların tarihini anlatmaya yoğunlaşmıştır. Doğru cevap D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 97

“Ödevim, bana anlatılan neyse onu vermektir. İnanmaya gelince, hiçbir şey beni buna zorlayamaz ve bunu bütün anlattıklarım için söylüyorum” sözü hangi ünlü düşünüre aittir?

Herodotos

Gorgias

Platon

Sokrates

Hippias

Açıklama:

Herodotos, tarih araştırmasında ve aktarımındaki bakış açısını, “Ödevim, bana anlatılan neyse onu vermektir. İnanmaya gelince, hiçbir şey beni buna zorlayamaz ve bunu bütün anlattıklarım için söylüyorum” sözleriyle dile getirir. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Demokrasiyi “bozuk” yönetim biçimlerinden sayması, Platon’ un sonraki süreçlerde hangi siyaset zihniyetinin düşünsel temellerini atmakla suçlanması gibi sonuçlar doğurmuştur?

Otoriter

Totaliter

Monarşik

Oligarşik

Teokratik

Açıklama:

Platon, Republic’te (Devlet) ideal bir devlet yönetimi arayışına girerken, demokrasiyi “bozuk” yönetim biçimlerinden sayması, 20. yüzyılda kendisinin “totaliter” siyaset zihniyetinin düşünsel temellerini atmakla suçlanması gibi sonuçlar doğurmuştur. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi Hesiodos’un çağlar öğretisinde yer almaz?

Altın Soylular Çağı

Gümüş Soylular Çağı

Tunç Soylular Çağı

Beşinci Soy Çağı

Bakır Soylular Çağı

Açıklama:

Hesiodos’ un çağlar öğretisine göre çağlar ve özellikleri:

Altın Soylular Çağı/ Altın Çağ
Gümüş Soylular Çağı/ Gümüş Çağ
Tunç Soylular Çağı
Dördüncü Soy
Beşinci Soy (Demir Soyu)
Altıncı Soy

Şeklinde açıklanmıştır. Doğru cevap E’ dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi sanatın bir bilgi kaynağı olarak bir şey öğretebileceği görüşünü ilk kez savunan düşünürlerin temsilcisidir?

Eileen John

Jacobson D.

Sarah E. Worth

Platon

Alessandro Giovannelli

Açıklama:

SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Platon

Doğru Cevap: D

Soru 2

“...............”, Yahudi Hristiyan tarih anlayışıyla şekillenen yeni zaman anlayışı için sık kullanılan bir addır. Bu anlayışta, tarih olaylarının bir daha tekrar etmeyen, düz bir çizgi üzerinde sürekli belirli bir sona ya da hedefe ilerleyen yapıda oldukları düşüncesi ön plandadır. Boşluğa hangisi gelmelidir?

Theoria-historia

Mistik-panteist

Gnostisizm

Eski Ahit

Çizgisel Zaman

Açıklama:

“Çizgisel Zaman”, Yahudi Hristiyan tarih anlayışıyla şekillenen yeni zaman anlayışı için sık kullanılan bir addır. Bu anlayışta, tarih olaylarının bir daha tekrar etmeyen, düz bir çizgi üzerinde sürekli belirli bir sona ya da hedefe ilerleyen yapıda oldukları düşüncesi ön plandadır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Kilise Babaları Dönemi’nden Skolastik Felsefe’ye geçişin sembolü olarak kabul edilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Anselmus

Abelardus

Boethius

Augustinus

Aquinas

Açıklama:

Augustinus’un ilk tarih filozofu ve teologu olarak görülmesinin ardındaki nedenleri saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Hıristiyanların yaklaşık M.S. 313’e dek süren kovuşturmaya ve işkenceye uğrama dönemindeki çalışmalarını ifade eden sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Apathia

Akrasia

Apologia

Aletheia

Panteizm

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Plotinos’un varolanlar arasında öngördüğü hiyerarşide öncelik-sonralık sıralaması, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir-Evren Ruhu-İlk Akıl- Tek tek (Bireysel) Ruhlar-Madde

Bir-Evren Ruhu- Tek tek (Bireysel) Ruhlar- İlk Akıl-Madde

Bir-İlk Akıl-Evren Ruhu-Tek tek (Bireysel) Ruhlar-Madde

Bir-İlk Akıl-Madde- Tek tek (Rireysel) Ruhlar- Evren Ruhu-Madde

Bir-Madde-Tek tek (Bireysel) Ruhlar-Evren Ruhu- İlk Akıl

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Augustinus’a göre güdülerinin ve gururunun peşinden giden insanların üyesi oldukları devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Civitas Caelestis

Civitas Dei

Civitas Diaboli

Civitas Regis Christi

Civitas Superna

Açıklama:

Augustinus’un ilk tarih filozofu ve teologu olarak görülmesinin ardındaki nedenleri saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Augustinus’un tarih felsefesinin izlerini sürmek için en uygun yapıtı aşağıdakilerden hangisidir?

De Consolatione Philosophiae

De Trinitate

De Pulchra et Apto

Confessiones

De Civitate Dei

Açıklama:

Augustinus’un ilk tarih filozofu ve teologu olarak görülmesinin ardındaki nedenleri saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Hıristiyan tarih anlayışının getirdiği çizgisel zaman kavrayışının temelinde, ereklilik düşüncesi bulunduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Gilson

Wartenburg

Vico

Eliade

Collingwood

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını kaynakları ve etkileriyle birlikte değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi, Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürlerin, Hıristiyan dogmalarını Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirdikleri dönemi tanımlar?

Gnostik çağ

Yüksek Skolastik dönemi

Skolastiğin düşüş dönemi

Erken Skolastik dönemi

Kilise Babaları dönemi

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Augustinus’un geliştirdiği tarih düşüncesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hıristiyan inanç esaslarının, bu tarih görüşünün oluşumunda katkısı yoktur.

Platon ve Aristoteles’in tarih metafiziklerinin bir sentezidir.

Tarihteki olaylarda erekliliğin olmadığı düşüncesini yerleştirmiştir.

Tarihin başlangıcı ve sonunun belirsiz olduğunu savunmuştur.

Tüm Ortaçağ boyunca Kilise’nin resmî tarih görüşü olmuştur.

Açıklama:

Augustinus’un ilk tarih filozofu ve teologu olarak görülmesinin ardındaki nedenleri saptayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Collingwood’un Hıristiyan tarih düşüncesinin Ortaçağ tarih yazımına etkileri konusundaki görüşleri arasnda yer almaz?

Hıristiyan tarihi olayları Tanrı kayrasının işleyişiyle temellendirir.

Hıristiyan tarihi olayları insan eylemcilerin bilgeliğine bağlar.

Hıristiyan tarihi evrenseldir.

Hıristiyan tarihi insanın kökenine kadar uzanır.

Hıristiyan tarihi, Tanrı tarafından yazılmış bir piyes gibidir.

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını kaynakları ve etkileriyle birlikte değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Kişiye özel, duyu sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan deneyimleri tanımlamak için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

Panteist

Tinsel

Mâneviyat

Tek-tanrıcı

Mistik

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi hem Yahudiliğin, hem de Hıristiyanlığın tarih düşüncesini karakterize eden yönlerden biri değildir?

Tanrı’nın tarihsel süreç içinde yer alması

İnsanın tarihte bir amacı olması

Teolojik bir tarih anlayışı

Tarihin başlangıcı ve sonu olduğu düşüncesi

Çİzgisel tarih anlayışı

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını kaynakları ve etkileriyle birlikte değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Gerçek îmanın kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltması olduğunu savunan Tertullianus'un bu anlayışını sloganlaştırdığı sözü aşağıdakilerden hangisidir?

İnanıyorum o halde varım.

Anlamak için inanıyorum.

Akıl almaz olduğu için inanıyorum.

İnanıyorum çünkü akla uygundur.

Kanıtlayabildiğim için inanıyorum.

Açıklama:

Hıristiyanlığın temel savlarının Ortaçağ Avrupa kültürüne ve felsefesine etkilerini yorumlayabileceksiniz.
Tertullianus'un “Credo quia absurdum est” (Akıl almaz olduğu için inanıyorum) sözü, filozofun, gerçek îmanın kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltması görüşünü en açık biçimde belirten sözüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Plotinos’un düşüncesine karşıt bir görüşü dile getirmektedir?

Varolan her şey maddeseldir, öyleyse varlık da somuttur.

Bir hakkında ancak onun ne olmadığından söz edilebilir.

Gerçek varlık ancak tinsel nitelikte olabilir.

Bir, hem salt iyi, hem de sonsuz ışıktır.

Bir, varolanların temelindeki gerçek varlıktır.

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.
Plotinos’a göre gerçek maddeden oluşmaz, salt tinsel niteliktedir. Bu yüzden A seçeneğinde belirtilen tespit Plotinos'un düşüncesine karşı bir görüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Ortaçağ’da daha çok “bilgi” ve/veya “Tanrı’yı duygu ile bilmek” anlamlarında kullanılan Yunanca terim aşağıdakilerden hangisidir?

Gnosis

Episteme

To Hen

Doxa

Idea

Açıklama:

Hıristiyanlığın temel savlarının Ortaçağ Avrupa kültürüne ve felsefesine etkilerini yorumlayabileceksiniz.
Ortaçağ’da daha çok “bilgi” ve/veya “Tanrı’yı duygu ile bilmek” anlamlarında kullanılan Yunanca terim 'gnosis'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Ortaçağ Avrupasını karakterize eden bir niteliği ifade etmez?

Katolik Kilisesi en büyük ve önemli güç odağıdır.

Felsefe ile dinin uzlaştırılması başlıca düşünsel kaygı olmuştur.

Derebeylikler ortaya çıkmıştır.

İmparatorluklar bağımsız hareket eden siyasi güçlerdir.

İlk Üniversiteler ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.
Ortaçağ Avrupası'nda geç bir dönemde görülmeye başlayan İmparatorluklar meşruiyetlerini dinden aldıklarını öne sürerler ve bu yüzden Papalık'a bağımlı olarak hareket ederler. Bu durum en belirgin biçimde Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu'nda görülür. Bu yüzden D seçeneğinde belirtilen tespit yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Ortaçağ’ın din temelli düşünce yapısını hazırladığı kabul edilen düşünürdür?

Platon

Plotinos

Aristoteles

Porphyrios

Epikouros

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.
Plotinos, kendisi başka hiçbir varlığa gereksinmeden var olan “Bir” savı ile, Hıristiyan görüşlü bir felsefenin temelini oluşturmuştur. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Panteizm terimi için kullanılan Türkçe karşılık aşağıdakilerden hangisidir?

Temeldencilik

Tanrıtanımazlık

Tümtanrıcılık

Tümevarımcılık

Tümdengelimcilik

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.
Yunanca her şey anlamındaki 'Panta' sözcüğü ile Tanrı anlamındaki 'Theos' sözcüğünden türeyen 'Panteizm' terimi Türkçe'te genelde 'tümtanrıcılık' olarak çevrilir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Augustinus’un geliştirdiği tarih yorumu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hıristiyanlığa aykırı unsurlar içermektedir.

Tarihi “tekerrürden ibaret” olmaktan çıkarmıştır.

Tarihçilik yöntemine büyük katkısı olmuştur.

Theoria-historia ayrımını derinleştirmiştir.

Aristoteles’in zaman anlayışını temel almıştır.

Açıklama:

Antikçağ’da ortaya çıkan theoria-historia karşıtlığı ekseninde Augustinus’un tarih felsefesine katkısını değerlendirebileceksiniz.
Tümüyle Hristiyan görüşlü bir tarih anlayışı geliştiren Augunistus, Aristoteles'in yerleştirdiği Theoria-Historia ayrımını derinleştirmez ama Yunan tarih anlayışındaki tekrarlayan, 'tekerrürden ibaret' zamansal akış yerine tarihi çizgisel bir akış olarak yorumlar. Bu yüzden B seçeneğini doğru, diğerleri yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Duyu sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan, fakat daha çok kişiye özel deneyimleri ifade edecek biçimde kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik

Tinsel

Panteizm

Tanrısal

Mistik

Açıklama:

Ortaçağ Avrupa kültürünü ana hatlarıyla özetleyip açıklayabileceksiniz.
Duyu sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan, fakat daha çok kişiye özel deneyimleri ifade eden durumlar için 'mistik' terimi kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I. İnanmak bilmekten sonra gelir.
II. İnanmak bilmenin temelini oluşturur.
III. İnsanın nihai ereği Tanrı hakikatini anlamaktır.
İskenderiyeli Clemens yukarıdakilerden hangisini/hangilerini savunmuştur?

I, II ve III

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

Açıklama:

Hıristiyanlığın temel savlarının Ortaçağ Avrupa kültürüne ve felsefesine etkilerini yorumlayabileceksiniz.
Hıristiyan Gnostiklerinden olan İskenderiyeli Clemens’e göre, inanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Hangisi Patristik Felsefe de denilen Kilise Babaları dönemi düşünce dünyasını açıklar?

Hıristiyan inancının içine sızan felsefi düşüncelerden arındırarak tamamen ilahi boyutlu bir hale getirilmesi

Antikçağ Yunan felsefesinin Kilise Babalarınca diğer felsefelere karşı benimsenmesi

Hıristiyan doğmalarının Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirilerek inancın da kavramsal bir forma dönüştürülmesi

Antikçağ Yunan felsefesi kaynaklı tüm düşünce, yöntem ve fikirlerin yok edilerek yerine Hıristiyan doğmalarının geçirilmesi

Antikçağ Yunan felsefesi kaynaklı düşüncelerin bozulmadan Hıristiyan inanç sistemine dönüştürülmesi

Açıklama:

Kilise Babaları, Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan bir addır. Kilise Babaları’nın Hıristiyan dogmalarını Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirerek inancı da kavramsal bir forma dönüştürdükleri bu döneme Patristik Felsefe de denir. Ortaçağ felsefesinin ilk ana bölümünü oluşturan bu dönemde yazılanların önemli çoğunluğunu Hıristiyanlığı diğer inançlara karşı savunan, genel dinler tarihi ve Hıristiyan dogmalarının tarihini ilgilendiren metinler oluşturmuş olsa da Kilise Babaları Dönemi’nin felsefeye değinen, felsefeyle ilgili yönlerin de bulunduğu bir düşünce çığırı olduğunu söyleyebiliriz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Ortaçağ Hıristiyan dünyasının tarih anlayışına yön veren "inkarnation" düşüncesine göre İsa Peygamber aşağıdakilerden hangisinin bedene bürünmüş halidir?

Hz. Musa

Kutsal Ruh

Cebrail

Tanrı

Mesih

Açıklama:

Hıristiyanlık da Yahudiler arasında ortaya çıkmış bir din olarak, bu tarih anlayışından etkilenmiş; İsa Peygamber, Tanrı’nın bedene bürünmüş (Inkarnation) bir görünümü olarak tarihsel sürecin içinde yer alması şeklinde yorumlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Yahudi-Hıristiyan inancı ekseninde şekillenen "çizgisel zaman" anlayışına göre zaman için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sonsuzdur

Soyuttan çok somuttur

Tek parça ve durağandır

Belirli bir başlangıcı yoktur

Tanrı-bilimsel (teolojik) bir anlayıştır

Açıklama:

“Çizgisel” olarak da tanınan bu zaman anlayışı, fiziksel olmaktan çok, belirli bir başlangıcı ve bitimi olan, sonunda insanın yargılanarak ödüllendirilip cezalandırılacağı, başlangıçtan bitime kendi içinde bir süreklilik ve gelişim taşıyan, tanrı-bilimsel (teolojik) bir anlayıştır ve Batı’da “tarih bilinci”ni uyandırmak gibi önemli bir etkiye sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

İngiliz tarih felsefecisi Robin G. Collingwood, Hıristiyan tarih anlayışının başlıca nitelikleri konusunda düşünür Etiénne Gilson'dan hangi iki temel savla ayrılır?

Temel amaç insanın iyiliğidir ve temel eylemci yine insandır

Asıl amaç Tanrı'nın isteğidir ve insan sadece bir nesnedir

Temel amaç Hz. İsa'nın yoluna girmektir ve bunu kader belirler

Zaman Tanrısaldır ve insan çoktan belirlenmiş rolünü oynar

Amaç Tanrı'yı memnu etmektir ve insan bu konuda irade sahibidir

Açıklama:

Ünlü İngiliz tarih felsefecisi Robin George Collingwood da Hıristiyan tarih anlayışının sonraki tarih tasarımlarına yönelik etkilerini yorumlarken, Gilson ile yer
yer benzer düşünceler öne sürmüştür. Fakat Collingwood, tarih sürecinin, Ortaçağ Hıristiyan dünyasında 1. Temel amacı insanın iyiliği olan, 2. İnsanın temel eylemci olduğu bir “Tanrı murâdı” olarak görüldüğünü de savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Augustinus’a göre insanı Adem'den beridir düştüğü günah batağından yalnızca ne kurtarabilir?

Civitas Terrana

Eskaton

Iustus Dei

Tanrı Kayrası

Civitas Diaboli

Açıklama:

İnsan, Tanrı tarafından özgür yaratılmış olsa da güdüleri ve gururu, Adem’den bu yana onu günaha sürüklemiş, ilk günahtan bu yana insan hep kötüye yönelmiştir. Bu günah batağından insanı yalnızca Tanrı Kayrası (Gratia) kurtarabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Augustinus’un kavramlaştırdığı "Iustus Dei" ne anlama gelir?

Tanrı'nın kılıcı

Tanrı'nın adaleti

Tanrı'nın şefkati

Tanrı'nın üstünlüğü

Tanrı'nın gücü

Açıklama:

Iustus Dei, yani Tanrı’nın adaleti, insanı yaptıklarından dolayı ödüllendirecek veya cezalandıracak olan en yüksek ölçüttür.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Augustinus, tarihi sürecin sonunu getirecek olan kıyamet günü için hangi terimi kullanır?

Diaboli

Civitate Dei

Gratia

Iustus Dei

Eskaton

Açıklama:

İsa Peygamber, “seçilmiş” insanlara-yani Hıristiyanlar’a kurtuluşu müjdelemek ve kurtuluşun yolunu göstermek için yeryüzünde beden olarak görünmüştür. Bu görünme, sonu Eskaton (Tanrı mahkemesi, kıyâmet) olan tarih sürecinin de başlangıcıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Augustinus’un "ilk tarih filozofu" olarak görülmesinin nedeni nedir?

Kendinden sonraki tarih tasarımlarının temelini oluşturması

Tarih ile zaman ilişkisini anlaşılır kılmadaki başarısı

Tarih düşüncesini kendine özgü bir yorumla temellendirmede gösterdiği başarı

İnanış ile tarih düşüncesini birbirinden ayırmada gösterdiği başarı

Tarihi tüm felsefelerden ayrı müstakil bir disiplin haline getirmiş olması

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını, tanrıbilimden de faydalanarak en yetkin biçimde temellendirmiş düşünür Augustinus’tur. Ona “ilk tarih filozofu” yakıştırması yapılmasının nedeni de Hıristiyanlığın ana unsurlarından yararlanarak tarih düşüncesini kendine özgü bir yorumla temellendirmede gösterdiği başarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Augustinus bilgi alanlarını sınıflarken, tarih yazımına (historiografya) hangi alanın yanında yer verir?

Edebiyat

Teoloji

Coğrafya

Gramer

Felsefe

Açıklama:

Augustinus, bilgi alanlarını sınıflarken, tarih yazımına (historiografya) gramerin yanında yer ayırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi, Antik Felsefenin sona erdiğinin dıştan belirtisi olarak yorumlanabilir?

Akademia'nın kapatılması

Kavimler göçü

Batı Roma' nın yıkılışı

Ortaçağ' ın başlaması

Roma'nın Hıristiyanlığı kabul etmesi

Açıklama:

Bizans İmparatoru Iustinianus’un, Platon tarafından kurulan Akademia’ yı kapatarak Yunan felsefesinin okutulmasını yasaklaması, Macit Gökberk tarafından, "antik felsefenin sona erdiğinin dıştan belirtisi" biçiminde yorumlamıştır. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Kilise Babaları Dönemi olarak bilinen dönemin başlıca düşünce akımı hangisidir?

Deizm

Panteizm

Pananteizm

Gnostisizm

Yeni Platonculuk

Açıklama:

Kilise Babaları, Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan bir addır. Bu dönemin başlıca düşünce akımı Gnostisizm'dir. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hangisi Gilson'ın Hıristiyan tarih anlayışının başlıca niteliklerinden değildir?

Hıristiyanlığın getirdiği tarih anlayışı daha çok ereklidir.

Hıristiyanlık, Tanrı’nın başlangıçsızlığı ve sonsuzluğu ile varlıkların gelip geçiciliği arasında salınıp duran insana, İsa Peygamber aracılığıyla sonsuzluğa kavuşmanın yolunu açmıştır.

Yunan düşüncesindeki döngüsellik ve sonsuz dönüşün yerini süreklilik kavramı almıştır.

Hıristiyan düşüncesinde, insanlık tarihinin toptan bir gelişme sürecinde olduğu fikri baskındır.

Geçmiş vahiy öncesi ve sonrası olarak ikiye ayrılmıştır.

Açıklama:

Geçmişin vahiy öncesi ve sonrası olarak ikiye ayrılması Ortaçağ’da tarih yazıcılığını nasıl etkilediği konusuyla alakalıdır. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

İlk tarih filozofu olarak kabul edilen filozof kimdir?

Socrates

Augustinus

Platon

Plotinus

Aristoteles

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını, tanrıbilimden de faydalanarak en yetkin biçimde temellendirmiş düşünür Augustinus’tur. Ona “ilk tarih filozofu” yakıştırması yapılmasının nedeni de Hıristiyanlığın ana unsurlarından yararlanarak tarih düşüncesini kendine özgü bir yorumla temellendirmede gösterdiği başarıdır. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Hangisi gerçek imanın kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltması olduğunu savunan düşünürdür?

Plotinos

İskenderiyeli Clemens

Augustinus

Kartacalı Tertullianus

Origenes

Açıklama:

Kartacalı Tertullianus, gnostiklere karşı olan bir düşünürdür. Felsefe tarihinde en iyi bilinen sözü, “Akıl almaz olduğu için inanıyorum” olan Tertullianus’a göre gerçek iman, kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltmasıdır. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Augustinus’a göre insanı yaptıklarından dolayı ödüllendirecek veya cezalandıracak olan en yüksek ölçüt hangisidir?

Eskaton

Civitas Diaboli

Civitas Dei

Gratia

Iustus Dei

Açıklama:

Iustus Dei, yani Tanrı’nın adaleti, insanı yaptıklarından dolayı ödüllendirecek veya cezalandıracak olan en yüksek ölçüttür. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Augustinus’a göre tarih sürecinin sonunda hangisi yer alır?

Kilise

Eskaton

Cehennem

Kurtuluş

İman

Açıklama:

İsa Peygamber, “seçilmiş” insanlara görünmüştür. Bu görünme, sonu Eskaton (Tanrı mahkemesi, kıyamet) olan tarih sürecinin de başlangıcıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

“Anlayayım diye inanıyorum” sözü kime aittir?

Kartacalı Tertullianus

Mircea Eliade

İskenderiyeli Clemens

Etienne Gilson

Augustinus

Açıklama:

Hıristiyan Gnostiklerinden olan İskenderiyeli Clemens’e göre, inanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır. Avrupa felsefesinin neredeyse bütününe sinen bu anlamaya yönelik yaklaşımı en iyi ifade eden de Clemens’in, “Credo ut intelligam”, yani “Anlayayım diye inanıyorum” sözüdür. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Wartenburg ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hıristiyanlık, zaman anlayışı bakımından Antik çağın bir ardılıdır.

Antikçağ Yunan düşüncesi çizgisel zaman anlayışıyla tanışık değildir.

Çizgisel-teolojik zaman anlayışı, Yeniçağ Avrupası’nda dünyevileşmiştir.

Çizgisel zaman anlayışı, neredeyse tüm Batılı tarih filozoflarında görülür.

Yahudilik ve Hıristiyanlık, çizgisel-teolojik bir zaman anlayışı geliştirmiştir.

Açıklama:

Wartenburg’a göre, Hıristiyanlığın getirdiği tarih ve zaman anlayışı, Antikçağ kültürüne yabancıdır ve bu tarih anlayışı, insanın ve toplumun tarihsel bir temeli olduğu yönlü önkabulün Yeniçağ Avrupası’nda da yaygınlaşmasının temel nedenidir. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Hangi yargı Augustinus’un tarih görüşleri bağlamında yıkılmıştır?

Tarihte ilerleme vardır

Tarih tekerrürden ibarettir

Tarih de zaman da sonlu süreçlerdir

Tarihin ereği vardır

Tarihteki olaylar bir defalıktır

Açıklama:

Augustinus, tanrıbilimsel unsurlarla örülü bu görüşleriyle, tarihi “tekerrürden ibaret” olmaktan çıkararak, onun bir daha tekrar etmeyecek olayların oluşturduğu bir defalık bir süreç olarak anlaşılmasına zemin hazırlamıştır. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Yeni-Platonculuk akımının başlıca filozofu olan Plotinos’a ait bir görüş olabilir?

Gerçek, maddeden oluşur.

Gerçek, salt tinsel değildir.

“Bir” (To Hen) diğer varlıklara bağımlıdır.

Tüm varolanlar, “Bir”in kendisinden taşması sonucu oluşur.

Ruh, bedenden daha sonra var olmuştur.

Açıklama:

Yeni-Platonculuk akımının başlıca filozofu olan Plotinos’a göre; gerçek maddeden oluşmaz, salt tinsel niteliktedir. “Bir” (To Hen) kendisi başka hiçbir varlığa gereksinmeden vardır. Ruh, gerçek varlığa daha yakın özellikler sergiler ve bedenden daha önce var olmuş bir temeldir. İlk Akıl’ı (Nous), onun Evren Ruhunu (Kosmon Psykhe), evren ruhunun tek tek ruhları ve son olarak ruhların da maddeyi meydana getirmesi sayesinde oluşmuşlardır ve varlık hiyerarşisinde en alt basamak kabul edilen maddî her şey, aslında Bir’den bir zerre taşımaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Ortaçağ’ın gözle görülür bir biçimde başladığını gösteren olay aşağıdakilerden hangisi olabilir?

İstanbul’un fethi

Osmanlı Devleti’nin kurulması

Akademia’nın kapatılması

Antik Yunan kültürünün çok önem kazanması

Amerika’nın fethi

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin kurulması 1299 (bazı kaynaklara göre 1302), İstanbul’un fethi 1453, Amerika’nın fethi 1492 tarihlerinde gerçekleşir. Bu dönemde Antik Yunan kültürü zenginleşmez, aksine zayıflamaya başlar. M.S. 529’da Iustinianus’un Akademia’yı kapatması, bazılarınca Ortaçağ’ın açıkça başladığı tarih olarak da görülür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Antikçağ’a ilişkin benimsenen düşünceleri ve felsefeyi, “bulunmuş bir doğru” diye nitelendiren Ortaçağ düşünürlerinin görüşlerinden bu çağa ilişkin hangi sonuca ulaşılır?

Her yönüyle kabul ettikleri

Bazı düzeltmeler yapıp işledikleri

Hiçbir yönüyle kabul ettikleri

Bir karara varamadıkları

Çekimser kaldıkları

Açıklama:

Ortaçağ düşünürleri, Antikçağ’a ilişkin benimsenen düşünceleri ve felsefeyi, “bulunmuş bir doğru” olarak nitelendirip bilgi toplamındaki bazı tutarsızlıklarını gidermiş, düzeltmeler yapmışlardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

“Patristik Felsefe” ya da “Kilise Babaları Dönemi”ne ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ortaçağ felsefesinin ilk ana bölümünü oluşturur.

Felsefenin önemini yitirdiği bir dönemdir.

Hıristiyanlığın savunulması üzerine yazılı kaynak çoktur.

Başlıca düşünce akımı gnostisizmdir.

Başlıca düşünürleri Kartacalı Tertullianus, İskenderiyeli, Origenes ve Augustinus’tur.

Açıklama:

Ortaçağ felsefesinin ilk ana bölümünü oluşturan bu dönemde yazılanların önemli çoğunluğunu Hıristiyanlığı diğer inançlara karşı savunan, genel dinler tarihi ve Hıristiyan dogmalarının tarihini ilgilendiren metinler oluşturur. Bu dönemin başlıca düşünce akımı olarak gnostisizm, başlıca düşünürleri arasındaysa Kartacalı Tertullianus (160-222), İskenderiyeli Clemens (150-215), Origenes ve Skolastiğe geçişin de sembolü olarak kabul edilebilecek Augustinus yer alır. Ancak dönem felsefeye değinen, felsefeyle ilgili yönlerin de bulunduğu bir düşünce çığırı olur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Ortaçağ düşünürü Etiénne Gilson’a göre Hıristiyan tarih anlayışının başlıca nitelikleri arasında gösterilemez?

Erekli oluşu

Sonsuzluğa kavuşma yolunu açması

Sürekli oluşu

Düzenli olaylardan örülü oluşu

Amaçsız ve döngüsel oluşu

Açıklama:

Ortaçağ düşüncesine ilişkin dikkat çekici incelemeleriyle tanınmış düşünür Etiénne Gilson, Ortaçağ Felsefesinin Ruhu adlı çalışmasında, Hıristiyan tarih anlayışının başlıca niteliklerini şöyle özetlemiştir:
1- Hıristiyanlığın getirdiği tarih anlayışı daha çok ereklidir. İnsanı doğaüstü bir amaca yönlendirerek, tarihe bakışını değiştirir.
2- Hıristiyanlık, Tanrı’nın başlangıçsızlığı ve sonsuzluğu ile varlıkların gelip geçiciliği arasında salınıp duran insana sonsuzluğa kavuşma kapısını açar.
3- Yunan düşüncesindeki döngüsellik ve sonsuz dönüşün yerini süreklilik kavramı alır.
4- Hıristiyan düşüncesinde, insanlık tarihi, düzenli olaylardan örülü bir tarih çerçevesinde toptan bir gelişme sürecinde olduğu görüşü egemendir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hıristiyanlığın tarih anlayışının başlıca esin kaynağı aşağıdaki seçeneklerin hangisinin tarih anlayışı olmuştur?

Ateizm

Deizm

Politeizm

Yahudilik

Müslümanlık

Açıklama:

Hıristiyanlığın tarih anlayışının başlıca esin kaynağı Yahudiliğin tarih anlayışı olmuştur. Hıristiyanlık da Yahudiler arasında ortaya çıkmış bir din olarak, bu tarih anlayışından etkilenmiş; İsa Peygamber, Tanrı’nın bedene bürünmüş (Inkarnation) bir görünümü olarak tarihsel sürecin içinde yer alması şeklinde yorumlanmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Batı’da “tarih bilinci”nin uyandırılmasına etkisi olan “çizgisel zaman” anlayışı için hangisi söylenebilir?

Ödül ve ceza kavramları vardır.

Bir başlangıcı ve bitişi yoktur.

Tarih olayları tekrar eder.

Süreksizdir.

Fizikseldir.

Açıklama:

“Çizgisel zaman”, Yahudi-Hıristiyan tarih anlayışıyla şekillenen yeni zaman anlayışı için sık kullanılan bir addır. Bu anlayışta, tarih olaylarının bir daha tekrar etmeyen, düz bir çizgi üzerinde sürekli belirli bir sona ya da hedefe ilerleyen yapıda oldukları düşüncesi ön plandadır. “Çizgisel” olarak da tanınan bu zaman anlayışı, fiziksel olmaktan çok, belirli bir başlangıcı ve bitimi olan, sonunda insanın yargılanarak ödüllendirilip cezalandırılacağı, başlangıçtan bitime kendi içinde bir süreklilik ve gelişim taşıyan, tanrı-bilimsel (teolojik) bir anlayıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Hıristiyan tanrıbiliminden yararlanarak geliştirdiği tarih anlayışının, tüm Ortaçağ boyunca Kilise’nin de resmî tarih görüşü olduğu filozof kimdir?

Aurelius Augustinus

Robin George Collingwood

Karl Marks

Etiénne Gilson

İskenderiyeli Clemens

Açıklama:

Robin George Collingwood ünlü İngiliz tarih felsefecisi, Karl Marks 19. yüzyılda yaşamış olan, komünizmin kuramsal kurucusu sayılan filozof, Etiénne Gilson Ortaçağ düşüncesine ilişkin dikkat çekici incelemeleriyle tanınmış filozof, İskenderiyeli Clemens ise Kilise Babaları Dönemi’nde egemen olan gnostisizmin başlıca düşünürlerindendir. Aurelius Augustinus (M.S. 354-430)’un Hıristiyan tanrıbiliminden yararlanarak ve ona bağlı kalarak geliştirdiği tarih anlayışı, tüm Ortaçağ boyunca Kilise’nin de resmî tarih görüşü olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

“Aurelius Augustinus (M.S. 354-430)’a ‘ilk tarih filozofu’ yakıştırması yapılmasının nedeni _______________ ana unsurlarından yararlanarak _________ düşüncesini kendine özgü bir yorumla temellendirmede gösterdiği başarıdır.” Verilen cümledeki boşluklara aşağıdaki hangi sözcüklerin getirilmeleri uygun olur?

Hıristiyanlığın-din

Yahudiliğin-tarih

Hıristiyanlığın-tarih

Müslümanlığın-tarih

Yahudiliğin-din

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Augustinus’un tarih felsefesine yaptığı katkılar arasında gösterilebilir?

Theoria-historia arasındaki karşıtlığı aşar.

Tarih yazımını gramerden ayrı bir yerde tutar.

Tarih görüşü felsefe temellidir.

Tarih anlayışı, Antikçağ boyunca Kilise’nin de resmî tarih görüşü olmuştur.

Tarihi “tekerrürden ibaret” olmaktan çıkarır.

Açıklama:

Augustinus’un tarih anlayışı, Antikçağ değil Ortaçağ boyunca Kilise’nin de resmî tarih görüşü olmuştur. Augustinus’un tarih görüşü, bir felsefe olmaktan çok, bir tanrıbilim (teoloji) olma özelliği gösterir. Ancak felsefe düzleminde Aristoteles’in yerleştirip yaygınlaştırdığı theoria-historia arasındaki karşıtlığı aşamamıştır. Hatta Augustinus’un kendisi dahi, bilgi alanlarını sınışarken, tarih yazımına (historiografya) gramerin yanında yer ayırmıştır. Augustinus, tanrıbilimsel unsurlarla örülü bu görüşleriyle, tarihi “tekerrürden ibaret” olmaktan çıkararak, onun bir daha tekrar etmeyecek olayların oluşturduğu bir defalık bir süreç olarak anlaşılmasına zemin hazırlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

İlk tarih filozofu ya da teologu olarak adlandırılan düşünür kimdir?

Aristoteles

Platon

Sokrates

Plotinos

Augustinus

Açıklama:

Tarih felsefesini Augustinus ile başlar, ilk tarih filozofu ya da teologu olarak görülür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Plotinos ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Plotinos, Ortaçağ’ın din temelli düşünce yapısının bir geçiş dönemi düşünürü sayılabilir.

Plotinos, mistik-panteist bir bakış açısı ortaya koymuştur.

Plotinos, her türlü maddeciliğe tutarlı biçimde karşı çıkmış düşünürlerdendir.

Plotinos’a göre gerçek maddeden oluşur, salt tinsel nitelikte değildir.

Plotinos’un varlık anlayışı, yalnızca ruh öğretisi bakımından değil, tüm var olanların var olmasına olanak tanır.

Açıklama:

Plotinos’a göre gerçek maddeden oluşmaz, salt tinsel niteliktedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Daha çok, kişiye özel, duyu deneyimlerinin sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan deneyimleri kapsayacak biçimde kullanılan kavram hangisidir?

Mistik

Panteizm

Nous

Sudûr teorisi

İdea

Açıklama:

Tanımı verilen sözcük mistiktir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

I. Plotinos’a göre, tüm varolanlar, “Bir”in kendisinden taşması sonucu İlk Akıl’ı (Nous), onun Evren Ruhunu (Kosmon Psykhe), evren ruhunun tek tek ruhları ve son olarak ruhların da maddeyi meydana getirmesi sayesinde oluşmuşlardır.II. Plotinos’a göre, varlık hiyerarşisinde en alt basamak kabul edilen maddî her şey, aslında Bir’den bir zerre taşımaktadır.III. Plotinos’un varlık anlayışı, kendisi başka hiçbir varlığa gereksinmeden var olan “Bir” savı bakımından da özellikle Hıristiyanlığın faydalandığı bir felsefe sistemi olmuştur.Plotinos ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda verilen her üç madde de Platinos’un düşünce biçimiyle örtüşmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Yeni-Platonculuk adı verilen bir akımın başlıca filozofu olarak anılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Plotinos

Sokrates

Augustinus

Clemens

Açıklama:

Plotinos, geliştirdiği düşünceler için her zaman Platon’u model aldığını ve öğretisini Platon’un felsefe sisteminden yola çıkarak oluşturduğunu ifade eden bir düşünürdür. Bu dile getirişleri, Plotinos’un, Yeni-Platonculuk adı verilen bir akımın başlıca filozofu olarak anılmasına neden olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

I. M.S. 529’da Iustinianus’un Akademia’yı kapatması, Ortaçağ’ın başladığı tarih olarak görülmektedir.II. Kendilerini Tanrı’nın ve İsa’nın yeryüzündeki temsilcileri olarak gören Katolik Kilisesi, Avrupa’da uzun bir süre Antikçağ Yunan düşüncesinde örneği görülen tarzda bir düşünce geleneği oluşmasını engellemiştir.III. Katolik Kilisesi’nin Antikçağ felsefesine ilişkin benimsediklerini, Roma-Germen toplumlarına öğretmesiyle, Antikçağ düşüncesi, Hıristiyanlaşarak Avrupa’da yayılmaya başlamıştır.Hıristiyanlık temelli Ortaçağ felsefesiyle ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

M.S. 529’da Iustinianus’un Akademia’yı kapatması, bazılarınca Ortaçağ’ın açıkça başladığı tarih olarak da görülür. Katolik Kilisesi, merkezi Vatikan’da bulunan ve Ortaçağ boyunca tüm devletlerin otorite olarak tanıdıkları, eğitimden kültüre, ekonomiye, hatta savaşlara dek Avrupa’yı ilgilendiren her şey üzerinde başlıca söz sahibi olmuş bir kurumdur. Kilise’nin Antikçağ felsefesine ilişkin benimsediklerini, “barbar” kabul ettikleri Roma-Germen toplumlarına öğretmesiyle, Antikçağ düşüncesi, Hıristiyanlaşarak Avrupa’da yayılmaya başlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

“Henüz Hıristiyanlığı benimsememiş, dolayısıyla medeniyetten ve kültürden nasibini almamış" anlamında kullanılan terim hangisidir?

Mistik

Panteizm

Nous

Barbar

İdea

Açıklama:

Kilise’nin Roma-Germen toplumları için kullandığı “barbar” terimi, Yunanca’dakinden farklı olarak, günümüzdeki anlamına daha yakındır: Barbarın, “henüz Hıristiyanlığı benimsememş, dolayısıyla medeniyetten ve kültürden nasibini almamış” anlamına gelecek biçimde kullanılması, büyük ölçüde Kilise tarafından yaygınlaştırılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

I. Eski Yunan'da dinden uzaklaşıp salt bilmenin kendisi için bilme, theoria etkinliğidir.
II. Eski Yunan'da, ahlâk ödevlerinin ve dinsel özlemlerin yörüngesine praxis denilir.
III. Ortaçağ Hıristiyan dünyasındaki düşüncenin gelişimi, Yunan düşüncesine benzer yöndedir.
Eski Yunan düşüncesi ve Hıristiyanlık temelli Ortaçağ felsefesi karşılaştırmasıyla ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Antikçağ’da Yunan toplumunun tartışmalarla, çatışmalarla geliştirdiği düşünce, önce dinden uzaklaşıp salt bilmenin kendisi için bilmeden yani theoria etkinliğinden duyulan mutlulukla başlayıp git gide praxis’in ahlâk ödevlerinin ve dinsel özlemlerin yörüngesine doğru evrilirken; Ortaçağ Hıristiyan dünyasındaki düşüncenin gelişimi, Yunan düşüncesine tam tersi bir yolu izlemiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Kilise Babaları dönemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bu döneme Patristik Felsefe de denilmektedir.

Bu dönemde yazılanların önemli çoğunluğunda Hıristiyanlık eleştirilir.

Dönemin başlıca düşünce akımı gnostisizmdir.

Kartacalı Tertullianus ve İskenderiyeli Clemens, dönemin başlıca düşünürleridir.

Bu dönem Apolijik dönem diye de bilinir.

Açıklama:

Bu dönem Patristik Felsefe ya da Apolijik dönem diye de anılmaktadır. Bu dönemdeki başlıca düşünce akımı gnostisizm; başlıca düşünürleri Kartacalı Tertullianus ve İskendiriyeli Clemens’tir. Ancak bu dönemde yazılanların önemli çoğunluğu Hıristiyanlığı eleştiren değil diğer inançlara karşı savunan yöndedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Tarihin “tekerrürden ibaret” olmak yerine, tekrarı olmayan olaylardan örülü bir defalık bir süreç olduğu düşüncesini Avrupa kültürüne yerleştiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Augustinus

Kartacalı Tertullianus

Plotinos

İskendiriyeli Clemens

Origenes

Açıklama:

Augustinus; geliştirdiği tarih ve zaman öğretisiyle, tarihin “tekerrürden ibaret” olmak yerine, tekrarı olmayan olaylardan örülü bir defalık bir süreç olduğu düşüncesini Avrupa kültürüne yerleştiren düşünürdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Dilimize tümtanrıcılık biçiminde çevrilen metafizik anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

To Hen

Mistik

Panteizm

Gnostisizm

Eskaton

Açıklama:

Panteizm kökeni Yunanca’ya dayanan panta-yani her şey ve theos-yani tanrı sözcüklerinden oluşan, dilimize tümtanrıcılık biçiminde de çevrilen bir metafizik anlayışın adıdır. Bu anlayışın felsefe tarihinde bilinen başlıca temsilcilerinden birisi de Plotinos’tur.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Ruhu, bedeni bir araç olarak kullanan ve bölünemez bir birliğe sahip, anımsamalarına bağlı olarak hep kendisiyle özdeş, bileşik bir yapı olan bedenden önce var olmuş bir temel neden ya da ilke olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Plotinos

Pindaros

Platon

Protagoras

Sokrates

Açıklama:

Gerçek varlığa daha yakın özellikler sergileyen ruh, Plotinos’ta, bedeni bir araç olarak kullanan, bölünemez bir birliğe sahip, anımsamalarına bağlı olarak hep kendisiyle özdeş, bileşik bir yapı olan bedenden önce var olmuş bir temel neden ya da ilkedir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan ad aşağıdakilerden hangisidir?

Katolik Kilisesi

Kilise Babaları

Gnostisizm

Praxis

Akademia

Açıklama:

Kilise Babaları, Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan bir addır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

İnanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Pindaros

Homeros

İskenderiyeli Clemens

Protagoras

Açıklama:

Hıristiyan Gnostiklerinden olan İskenderiyeli Clemens’e göre, inanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Tarih sürecinin, Ortaçağ Hıristiyan dünyasında 1. Temel amacı insanın iyiliği olan, 2. insanın temel eylemci olduğu bir “Tanrı murâdı” olarak görüldüğünü savunan tarih felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Macit Gökberk

Robin George Collingwood

Kartacalı Tertullianus

Mircea Eliade

Etiénne Gilson

Açıklama:

Ünlü İngiliz tarih felsefecisi Robin George Collingwood, tarih sürecinin, Ortaçağ Hıristiyan dünyasında 1. Temel amacı insanın iyiliği olan, 2. insanın temel eylemci olduğu bir “Tanrı murâdı” olarak görüldüğünü de savunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 67

İsa Peygamber’in Hıristiyanlar’a kurtuluşu müjdelemek ve kurtuluşun yolunu göstermek için yeryüzünde beden olarak görünmesi, sonu Eskaton olan tarih sürecinin başlangıcıdır diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Protagoras

Pindaros

Thukydides

Augustinus

Açıklama:

Augustinus’a göre İsa Peygamber’in Hıristiyanlar’a kurtuluşu müjdelemek ve kurtuluşun yolunu göstermek için yeryüzünde beden olarak görünmesi, sonu Eskaton olan tarih sürecinin başlangıcıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Augustinus’un tarih felsefesinin ya da teolojisinin izlerini sürmek için kendisine ait en önemli yazılı metin, aşağıdakilerden hangisidir?

De Civitate Dei

Dalâletten Kurtuluş

Theoria

Çizgisel Zaman

Ortaçağ Felsefesinin Ruhu

Açıklama:

Augustinus’un tarih felsefesinin ya da teolojisinin izlerini sürmek için kendisine ait en önemli yazılı metin, De Civitate Dei’dir. (Tanrı Devleti Üzerine). Augustinus, Tanrı Devleti’ni, “gelecekte kurtuluşa ermiş olan insanların kuracağı devlet” olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 69

“Çizgisel Zaman” aşağıdaki hangi tarih anlayışı ile şekillenen yeni zaman anlayışına verilen addır?

Hıristiyan

Hıristiyan-Müslüman

Yahudi-Hıristiyan

Yahudi-Müslüman

Yunan-Hıristiyan

Açıklama:

“Çizgisel Zaman”, Yahudi Hıristiyan tarih anlayışıyla şekillenen yeni zaman anlayışı için sık kullanılan bir addır. Bu anlayışta, tarih olaylarının bir daha tekrar etmeyen, düz bir çizgi üzerinde sürekli belirli bir sona ya da hedefe ilerleyen yapıda oldukları düşüncesi ön plandadır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Sokrates

Aristoteles

Platon

Cicero

Augustinus

Açıklama:

Augustinus, geliştirdiği tarih ve zaman öğretisiyle, tarihin “tekerrürden ibaret” olmak yerine, tekrarı olmayan olaylardan örülü bir defalık bir süreç olduğu düşüncesini Avrupa kültürüne yerleştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Felsefe tarihinde en iyi bilinen sözü “akıl almaz olduğu için inanıyorum” olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Sokrates

Augustinus

Tertullianus

Sofokles

Açıklama:

Kartacalı Tertullianus, gnostiklere karşı olan bir düşünürdür. Felsefe tarihinde en iyi bilinen sözü, “Credo quia absurdum est” yani “Akıl almaz olduğu için inanıyorum” olan Tertullianus’a göre gerçek îman, kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Daha çok, kişiye özel, duyu deneyimlerinin sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan deneyimleri kapsayacak biçimde kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mistik

Panteizm

Gnostisizm

İntelligam

Metafizik

Açıklama:

Mistik terimi, daha çok, kişiye özel, duyu deneyimlerinin sınırlarını aşan ve metafizik boyutu olan deneyimleri kapsayacak biçimde kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Mistik-panteist düşüncesinin sahibi kimdir?

Augustinus

Plotinos

Aristo

Gennes

Sokrates

Açıklama:

Plotinos, mistik-panteist bir düşünce ortaya koyarak her türlü maddeciliğe tutarlı biçimde karşı çıkmış düşünürlerdendir. Plotinos’a göre gerçek maddeden oluşmaz, salt tinsel niteliktedir. Ayrıca, gerçek varlığa daha yakın özellikler sergileyen ruh, Plotinos’ta, bedeni bir araç olarak kullanan, bölünemez bir birliğe sahip, anımsamalarına bağlı olarak hep kendisiyle özdeş, bileşik bir yapı olan bedenden önce var olmuş bir temel neden ya da ilkedir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Papaz

Kilise Babaları

Baba

Rahip

Kutsal Babalar

Açıklama:

Kilise Babaları, Ortaçağ’a temel karakterini veren Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler için kullanılan bir addır. Kilise Babaları’nın Hıristiyan dogmaları nı Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirerek inancı da kavramsal bir forma dönüştürdükleri bu döneme Patristik Felsefe de denir. Ortaçağ felsefesinin ilk ana bölümünü oluşturan bu dönemde yazılanların önemli çoğunluğunu Hristiyanlığı diğer inançlara karşı savunan, genel dinler tarihi ve Hıristiyan dogmalarının tarihini ilgilendiren metinler oluşturmuş olsa da Kilise Babaları Dönemi’nin felsefeye değinen, felsefeyle ilgili yönlerin de bulunduğu bir düşünce çığırı olduğunu söyleyebiliriz

Doğru Cevap: B

Soru 75

Gerçek îman, kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltmasıdır diyen ve gnostiklere karşı olan düşünür hangisidir?

Aristo

Kartacalı Tertullianus

İskenderiyeli Clemens

Braudel

Gasset

Açıklama:

Kartacalı Tertullianus, gnostiklere karşı olan bir düşünürdür. Felsefe tarihinde en iyi bilinen sözü, “Credo quia absurdum est”-yani “Akıl almaz olduğu için inanıyorum” olan
Tertullianus’a göre gerçek îman, kişinin Tanrı önünde kibrini kırması ve nefsini alçaltmasıdır.
Bu anlayışa göre, tanrısal sırların bilinçte veya akılda doğmasını beklemek, Tanrı’ya karşı en büyük küstahlıktır.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Hıristiyan Gnostiklerinden olan ......................'a/e göre ve inanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır. Boşluğa hangisi gelmelidir?

Robin George Collingwood

Kartacalı Tertullianus

Mircea Eliade

Etiénne Gilson

İskenderiyeli Clemens

Açıklama:

Hıristiyan Gnostiklerinden olan İskenderiyeli Clemens’e göre, inanmak, bilmekten önce gelir ve bilmenin temelini oluşturur, fakat insanın nihai ereği, Tanrı hakikatini anlamaktır. Felsefe ile din, yahut akıl ile açınlama (vahiy) arasında bir uzlaşma arayışının tarihi olarak da görülebilecek olan Ortaçağ Avrupa felsefesinin neredeyse bütününe sinen bu anlamaya yönelik yaklaşımı en iyi ifade eden de Clemens’in, “Credo ut intelligam”, yani “Anlayayım diye inanıyorum” sözüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Geliştirdiği tarih ve zaman öğretisiyle, tarihin “tekerrürden ibaret” olmak yerine, tekrarı olmayan olaylardan örülü bir defalık bir süreç olduğu düşüncesini Avrupa kültürüne yerleştiren ve Hıristiyanlığın öğretisi doğrultusunda yaşayan temiz ahlâklı insanların, gelecekte kurtulmuşlar arasında yer alarak, bir “Tanrı Devleti”nin yurttaşları olacağını savunan düşünür kimdir?

Collingwood

Sorokin

Kartacalı Tertullianus

Braudel

Augustinus

Açıklama:

Tarih süreci kör bir kaderin ürünü değil, aksine, hem doğayı hem de kurduğu devletlerle birlikte insanı belirleyen Tanrı’nın evrensel öngörüsünün egemen olduğu bir süreçtir. Aslında Augustinus’un bu anlattıklarından, sonu ve galibi başından belli bir mücadeleyi çıkarsamamız hiç de güç değildir. Augustinus, Hıristiyanlığın öğretisi doğrultusunda yaşayan temiz ahlâklı insanların, gelecekte kurtulmuşlar arasında yer alarak, bir “Tanrı Devleti”nin yurttaşları olacağını savunmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 78

Başlıca temsilcilerinden birinin Plotinos olduğu Panteizm ne anlama gelmektedir?

Tektanrıcılık

Tümtanrıcılık

Çoktanrıcılık

Yenitanrıcılık

Eskitanrıcılık

Açıklama:

Panteizm ise, kökeni Yunanca’ya dayanan panta-yani her şey ve theos-yani tanrı
sözcüklerinden oluşan, dilimize tümtanrıcılık biçiminde de çevrilen bir metafizik anlayışın adıdır. Bu anlayışın felsefe tarihinde bilinen başlıca temsilcilerinden birisi de
Plotinos’tur.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Plotinos'un Mistik-panteist düşüncesi ne anlama gelir?

Her türlü maddeciliğe karşı çıkan düşünce

Yeniden doğuş

Her şeyin kendisinden türediği yaratıcı ilke

Ruh öğretisi

Varlık anlayışı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 80

Türüm ya da sudûr teorisi öğretisi nedir?

Ortaçağ düşüncesinin ilk döneminde öğretilen teori

Hıristiyanların Tanrı inançlarını temellendirmede

Bir’den bir zerre taşımak

Kilise’nin Antikçağ felsefesine ilişkin benimsedikleri

Ahlâk ödevlerinin ve dinsel özlemlerin yörüngesi

Açıklama:

Plotinos’a göre, tüm varolanlar, “Bir”in kendisinden taşması sonucu İlk Akıl’ı (Nous), onun Evren Ruhunu (Kosmon Psykhe), evren ruhunun tek tek ruhları ve son olarak
ruhların da maddeyi meydana getirmesi sayesinde oluşmuşlardır ve varlık hiyerarşisinde en alt basamak kabul edilen maddî her şey, aslında Bir’den bir zerre taşımaktadır. Bu öğretiye türüm ya da sudûr teorisi de denir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Antikçağ düşüncesi Avrupa'da nasıl yayılmıştır?

Kavimler Göçü ve M.S. 476 yılında Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılışı gibi olaylarla

Filozofların halk arasındaki konuşmaları sayesinde

Din okullarındaki öğretiler ile

Kilise vaazları ile

Roma-Germen toplumları sayesinde

Açıklama:

Kilise’nin Antikçağ felsefesine ilişkin benimsediklerini, “barbar” kabul ettikleri
Roma-Germen toplumlarına öğretmesiyle, Antikçağ düşüncesi, Hristiyanlaşarak
Avrupa’da yayılmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Patristik felsefe nasıl doğmuştur?

Yunan felsefesinin okutulmasının yasaklanması, düşünce özgürlüğü ve farklı görüşlere tahammül açısından Hıristiyan Ortaçağının genel tutumuna ilişkin olaylarla

Antikçağ Yunan medeniyetinde serpilip gelişmiş ve felsefî-bilimsel niteliği ağır basan kültür çağıyla

Ortaçağ Hıristiyan dünyasındaki düşüncenin gelişimi ile

Kilise Babaları’nın Hıristiyan dogmalarını Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirerek inancı da kavramsal bir forma dönüştürmeleri ile

Hıristiyan dogmalarının tarihini ilgilendiren metinler sayesinde

Açıklama:

Ortaçağ’a temel karakterini veren ve Hıristiyan felsefesinin zeminini hazırlayan düşünürler olan Kilise Babaları’nın Hıristiyan dogmalarını Antikçağ Yunan felsefesinin araçlarıyla biçimlendirerek inancı da kavramsal bir forma dönüştürdükleri dönem Patristik Felsefe olarak adlandırılır. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Kutsal Kitap Eski Ahit’in (Tevrat) içeriğinde ifade bulan dünya tarihi neyi anlatır?

Kilise Babaları’nın Hıristiyan dogmalarını

Hristiyanlığı diğer inançlara karşı savunmasını

İnsanın yaratılışının başlangıç noktasını

Tanrı ile şeytan arasındaki mücadeleyi

Hristiyanlığın tarih anlayışını

Açıklama:

Kutsal Kitap Eski Ahit’in (Tevrat) içeriğinde ifade bulan dünya tarihi, Dinkler'e göre, Tanrı ile şeytan arasındaki bir mücadeleyi temel alan soyut bir yaratmada köklerini bulabileceğimiz, insanın ilk günah nedeniyle yeryüzüne düşmesiyle devam eden ve tarihin gidişatını belirleyen bir anlatı içerir. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 84

"Yunanca bir sözcük olan, Ortaçağ’da “bilgi”, “Tanrı’yı duygu ile bilmek” gibi anlamlarda kullanılmış .............., fantastik düşünce öğelerinin çokluğundan, Augustinus sonrası Hıristiyanlığın resmî görüşünden çok uzak sayılacak din görüşlerini de içinde barındıran bir çığır olmuştur.", cümlesindeki boşluğa hangi sözcük gelmelidir?

Gnostisizm

Nous

Kosmon psykhe

Panteizm

Mistik

Açıklama:

"Yunanca bir sözcük olan gnosis, Ortaçağ’da “bilgi”, “Tanrı’yı duygu ile bilmek” gibi anlamlarda kullanılmıştır fakat gnostisizm, fantastik düşünce öğelerinin çokluğundan, Augustinus sonrası Hıristiyanlığın resmî görüşünden çok uzak sayılacak din görüşlerini de içinde barındıran bir çığır olmuştur." Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

"Çizgisel Zaman" teriminin anlamı nedir?

İnsanın tarihteki amacı, zamanın ve tarihin sonu gibi düşünce unsurları

Yahudi Hıristiyan tarih anlayışıyla şekillenen yeni zaman anlayışı

“Kurtuluş” ile insanın ilk yaşadığı cennetin eşanlamlı görülmesi durumunda, “tarihin
sonu”nun tarih felsefesinden çok tanrıbilimin bir sorunu olma yoluna girdiği düşüncesi

Yahudiliğin tarih anlayışı

Hıristiyanlığın tarih anlayışının başlıca esin kaynağı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 86

İlk tarih filozofu Augustinus'un zaman-tanrı kavramı hangi şıkta doğru açıklanmıştır?

Tanrı, kendi başlangıçsızlığı ve sonsuzluğu ile varlıkların gelip geçiciliği arasında salınıp duran insana, İsa Peygamber aracılığıyla, sonsuzluğa kavuşmanın yolunu açmıştır.

Zaman ve tanrı Hıristiyan bir anlayış doğrultusunda yazılan tarihtir.

Zamanın tanrı için değil, insan için var olan bir yapısı vardır.

Zaman geçmişi vahiy öncesi ve sonrası olarak ikiye ayırır.

Zaman-tanrı günahtan kurtulmanın anahtarıdır.

Açıklama:

Augustinus’a göre, Tanrı zamanın dışında, O’nun tarafından yaratılmış her şey zamanın içindedir. Zaman, içinde bulunulan anda var olmayan geçmiş, bir boyuttan yoksun olan şimdi ve henüz var olmamış gelecek arasında bulunan ve bundan dolayı yalnızca şimdi yaşamakta olan kişinin anımsaması ve beklentisi sayesinde anlam kazanan bir yapıdır. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Augustinus sayesinde Avrupa kültürüne yerleşmiş olan tarih ve zaman öğretisi nedir?

Tanrıbilimsel tarih felsefesi

Tarih süreci kör bir kaderin ürünüdür.

İnsan için bu dünyada Tanrı Devleti gibi tam ve salt yetkin bir devlet kurma olanağı bulunur.

Bu dünya güdülerinin ve gururunun peşinden giden, kötüye uyanların devletidir.

Tekerrürden ibaret olmayan bir defalık bir süreç

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 88

Merkezi Vatikan’da bulunan ve Orta Çağ boyunca tüm devletlerin otorite olarak tanıdıkları, eğitimden kültüre, ekonomiye, hatta savaşlara dek Avrupa’yı ilgilendiren her şey üzerinde başlıca söz sahibi olmuş kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Katolik Kilisesi

Ortodoks Kilisesi

Protestan Kilisesi

Anglikan Kilisesi

Presbiteryen Kilisesi

Açıklama:

Anglikan ve Presbiteryen kiliseleri Protestanlık mezhebinin farklı kollarıdır. Ortodoks ve Protestan mezheplerinin kilise kurumları ise Katolik Kilisesi gibi Vatikan'da olmamakla birlikte, Katolik Kilisesi kadar Avrupa'nın Orta Çağ siyasetine hâkim bir kurum durumuna gelmemişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

İlk tarih filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Augustinus

Plotinos

Aristo

Gennes

Sokrates

Açıklama:

Hıristiyan tarih anlayışını, tanrı bilimden de faydalanarak en yetkin biçimde temellendirmiş düşünür Augustinus’tur. Ona “ilk tarih filozofu” yakıştırması yapılmasının nedeni de Hıristiyanlığın ana unsurlarından yararlanarak tarih düşüncesini kendine özgü bir yorumla temellendirmede gösterdiği başarıdır. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Merkezi Vatikan’da bulunan ve Ortaçağ boyunca tüm devletlerin otorite olarak tanıdıkları, eğitimden kültüre, ekonomiye, hatta savaşlara dek Avrupa’yı ilgilendiren her şey üzerinde başlıca söz sahibi olmuş bir kurumun adı nedir?

Kilise

Protestanlık

Katolik Kilisesi

Ortodoks Kilise

Ayin

Açıklama:

Katolik Kilisesi, merkezi Vatikan’da bulunan ve Ortaçağ boyunca tüm devletlerin otorite olarak tanıdıkları, eğitimden kültüre, ekonomiye, hatta savaşlara dek Avrupa’yı ilgilendiren her şey üzerinde başlıca söz sahibi olmuş bir kurumdur. Kendilerini Tanrı’nın ve İsa’nın yeryüzündeki temsilcileri olarak gören Kilise, Avrupa’da uzun bir süre Antikçağ Yunan düşüncesinde örneği görülen tarzda bir düşünce geleneği oluşmasını engellemiştir. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Fiziksel olmaktan çok, belirli bir başlangıcı ve bitimi olan, sonunda insanın yargılanarak ödüllendirilip cezalandırılacağı, başlangıçtan bitime kendi içinde bir süreklilik ve gelişim taşıyan teolojik anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Döngüsel Anlayış

Özümseme

Kavramsal Anlayış

Çizgisel Anlayış

Yadsıma

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 92

K,lisenin “barbar” olarak nitelendirdiği ve antik çağ felsefesine dair benimsediği öğretileri aktardığı toplum aşağıdakilerden hangisidir?

Makedonya toplumu

Uzakdoğu toplumu

Afrika toplumu

Roma-Germen toplumu

Orta Asya toplumu

Açıklama:

Kilise’nin Antikçağ felsefesine ilişkin benimsediklerini, “barbar” kabul ettikleri Roma-Germen toplumlarına öğretmesiyle, Antikçağ düşüncesi Hıristiyanlaşarak Avrupa’da yayılmaya başlamıştır. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 93

"Antik çağdaki kültür değerlerini gelecek için korumaya alan da Katolik Kilisesi olmuş, Kilise’nin bu kültürde kendine uygun bulduğu düşünceler korunurken, aykırı buldukları da uzun yüzyıllar boyunca tarihin karanlık sayfalarına terk edilmiştir." ifadesinden aşağıdakiler hangisi çıkarılamaz?

Antik çağdaki kültür değerleri hıristiyanlık anlayışına uyarlanmıştır .

Kilise kendisine uygun gördüğü kültürel değerlerin devam ettirilmesine öncülük etmiştir.

Kilise kendisine uygun görmediği kültürel değerler devam ettirilmemiştir.

Antikçağ'daki kültürel değerlerin Ortaçağ'da farklılaşmasında ya da devam ettirilmesinde dini değerler de önemli olmuştur.

Katolik kilisesi dönemin belirleyici unsurlarından biridir.

Açıklama:

Verilen ifadeden antik çağdaki değerlerin hıristiyanlaşarak devam ettirildiği sonucuna ulaşılamaz.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

İslâm’da tarih yazıcılığının çıkış noktasını Siyer-Meğâzî literatürünün oluşturduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Grunebaum

Humphreys

Mehdî

Lawrence

Horovitz

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
Josef Horovitz, İslami Tarihçiliğin Doğuşu adlı çalışmasında İslâm’da tarih yazıcılığının çıkış noktasını Siyer-Meğâzî literatürünün oluşturduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 2

İbn Haldûn, Kitâbu’l-İber’i ve bu yapıtına bir giriş olarak tasarladığı Mukaddime’yi nerede ve hangi tarihler arasında yazmıştır?

İbn Selâme Kalesi, 1374-1378

El-Ezher Medresesi, 1355-1360

Gırnâta, 1378-1385

Bicâye, 1374-1387

Fas, 1377-1385

Açıklama:

İbn Haldûn’un yaşamı ve yapıtlarını hatırlayabilecek ve sıralayabileceksiniz.
İbn Haldûn, Kitâbu’l-İber’i ve Mukaddime’yi 1374 ile 1378 tarihleri arasında İbn Selame Kalesi'nde yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

İbn Sînâ’nın ilimler sınıflamasında ilimleri madde ve şeklin ilişkisi bakımından üçe ayırma konusunda etkisinde kaldığı düşünürler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Kindî ve Fârâbî

Platon ve Aristoteles

Aristoteles ve Fârâbî

Aristoteles ve Boethius

Plotinos ve Augustinus

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
Ülken’e göre, İbn Sînâ, ilimler sınıflamasında Aristoteles ve Fârâbî’nin etkisinde kalmış ve ilimleri madde ve şeklin ilişkisi bakımından üçe ayırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

İslâm Medeniyeti’nde Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayların anlatıldığı, yani içeriği özel sınırlarla belirlenmiş tarih kitaplarına verilen genel ad aşağıdakilerden hangisidir?

Meğâzî

Sîre

Biyografi

Tefsir

Tabâkât

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
İslâm Medeniyeti’nde Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayların anlatıldığı, yani içeriği özel sınırlarla belirlenmiş tarih kitaplarına verilen genel ad 'Tabâkât'tır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

İslâm toplumunda bilgi ve bilgelik aşağıdakilerden en çok hangisinin uygulanması için gözetilen başlıca ölçüt kabul edilmiştir?

Ahlakın

Adaletin

İmanın

Otoritenin

Takvanın

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
İslam'da adaletin uygulanmasının temel dayanağı, Platon’da olduğu gibi, daha çok bilgi sahibi olmakta ve bilgelikte odaklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Tabâkât hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olaylar anlatılır.

İçeriği özel sınırlarla belirlenmiş tarih kitaplarına verilen genel addır.

El-Belazuri tarafından kaleme alınan Fütuhu’l-Buldan iyi bir Tabâkât örneğidir.

Peygamber’in yaşam öyküsünün anlatıldığı kitaplara verilen genel addır.

Tabâkât yapıtlarında tarihteki tüm kişi ya da olaylara değinme kaygısı yoktur.

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
Tabâkât, Peygamberin ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayların aktarıldığı kitaplara verilen genel bir addır. Bu kitaplarda Peygamber'in yaşamöyküsünün birebir aktarılması gibi biyografik bir amaç güdülmez. Bu yüzden D seçenğinde belirtilen tespit yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Mukaddime’nin beşinci bölümü ağırlılı olarak aşağıdakilerden hangisi üzerine temellenmiştir?

İbn Haldûn’un tarih epistemolojisi

İbn Haldûn’un kentsel toplum teorisi

İbn Haldûn’un kırsal toplum teorisi

İbn Haldûn’un iktisat teorisi

İbn Haldûn’un siyaset teorisi/felsefesi

Açıklama:

Mukaddime’nin içeriğini özetleyebileceksiniz.
İbn Haldûn, Mukaddime'nin beşinci bölümüne rızkı ve kesbi (yani yararlanılan malları, ürünleri ve maddi kazanç elde etmeyi) insanın ürettiği bir değer olarak gördüğünü açıklayarak başlamış; bölümün devamında iktisatla ilgili temel konuları ele alarak bu konudaki görüşlerini belirtmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Toshihiko Izutsu aşağıdakilerden hangisini savunmamıştır?

İslâm’ın gelişiyle kavramlar yeni anlamlar kazanmıştır.

İslâm’ın gelişiyle varlıklar arasında yeni bir ilişki düzeni kurulmuştur.

İslâm Araplar’da yeni bir evren kavrayışı doğurmuştur.

İslâm’ın gelişiyle kavramların birbirleriyle tamamen farklı şekilde ilişkilendirildiği bir sistem oluşmuştur.

İslâm’ın gelişiyle Antik Yunan'daki kainat ve evren anlayışı Araplar arasında yayılmaya başlamıştır.

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
Toshihiko Izutsu, İslâm’ın gelişiyle, varlıklar arasında yeni bir ilişkinin kurulduğu ve kavramların yüklendikleri anlamlarla birlikte birbirleriyle tamamen farklı ilişkilendirildiği yeni bir sistemin, yani yepyeni bir evren kavrayışının ortaya çıktığını savunur. Bu yüzden E seçeneğinde belirtilen tespit yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İbn Haldun’un yaptığı “bedevî-hadarî umran” ayrımını günümüzde aşağıdakilerden hangisi en iyi karşılar?

Göçebe topluluk-Yerleşik topluluk

Kır toplumu-Kent toplumu

İlkel toplum- Gelişmiş toplum

Tarım toplumu-Sanayi toplumu

Kültür-Uygarlık

Açıklama:

Mukaddime’nin içeriğini özetleyebileceksiniz.
İbn Haldûn'un umrânın sınıflandırılması konusunda kullandığı 'bedevîlik' terimi göçebe ya da yerleşik ayrımı yapılmaksızın kırdaki, arazideki yaşamı, 'hadarîlik' terimi ise kentlerdeki yerleşik yaşamı tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 10

İbn Haldun’un, toplumu oluşturan bireylerin birbiriyle dayanışarak, karşılıklı bağ kurarak ortak hareket etmesi ve bunun toplumu bir arada tutan en güçlü maya olması olgularını ifade etmek üzere kullandığı terim aşağıdakilerden hangisidir?

Tagallüb

Mülk

Umran

Nesep

Asabiyet

Açıklama:

İbn Haldûn’un tarih felsefesine katkısını Mukaddime adlı yapıtı temelinde değerlendirebileceksiniz.
İnsan doğasının bir özelliği olan korunma ve varlığını sürdürme gereksinimini karşılamak üzere, insanlar toplum halinde yaşar ve birbiriyle dayanışma içinde olurlar. Bu dayanışma ruhu için İbn Haldûn, asabiyet terimini kullanır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

El-İsfahânî’nin “ilim ve akıl ile gerçeği yakalama” olarak tanımladığı terim aşağıdakilerden hangisidir?

Takva

Tabakat

Hikmet

Siyer

Meğazi

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
El-İsfahânî’nin “ilim ve akıl ile gerçeği yakalama” olarak tanımladığı terim 'Hikmet'tir. Hikmet, İslam Medeniyeti'nde bilgi ile ilişkili olarak değerlendirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. Trivium: gramer, retorik, mantık. II. Quadrivium: matematik, geometri, astronomi, fizik. III. Trivium+quadrivium=septem artes liberales Yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve III

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I

II ve III

Açıklama:

Ortaçağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerini özetleyip açıklayabileceksiniz.
Ortaçağ Hıristiyan dünyasında Quadrivium, matematik, geometri, astronomi ve müzik alanlarını içerir; fizik quadrivium'a dahil değildir. Bu yüzden II'de belirtilen tespit yanlıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Ortaçağ İslâm medeniyetindeki bilimler düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bilgi, “ilim ve akıl ile gerçeği yakalama” durumudur.

İlimler, ontolojik ve epistemolojik ölçüte göre sınıflandırılır.

Felsefeye akılcı bir bakış açısıyla yaklaşılır.

Önemli düşünürlerin hepsi “tarih”e ilimler sınıflamasında yer verir.

Evrenin nasıl yaratıldığı konusunda Allah tek ve en doğru kaynaktır.

Açıklama:

Ortaçağ İslâm anlayışında El-Hârezmî dışında klasik sayılan filozofların hemen hiçbiri, ilimler sınıflamasında “tarih”e yer vermez.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi İslam tarihçiliğinde, ilk dönemde ve sonrasında etkisini koruyan bilgi anlayışı temelinde diğerlerine göre daha sık rastlanan yöntemdir?

Rivâyet toplama ve derleme

Yansıtma

Anket

Gözlem

Deney

Açıklama:

İslam tarihçiliğinde-ilk dönemde ve sonrasında etkisini koruyan bilgi anlayışı temelinde- örneklerine sıklıkla rastlanan yöntem, rivâyet toplama ve derleme yöntemidir. Bu yönteme göre, rivâyetlerin dayandığı kaynakların sağlam-yani rivâyeti aktaranın kişi özelliklerinin yeterli- olması, o rivâyetlerden derlenen tarih haberlerinin de doğruluğunun temellendirilmesi için gereklidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“İbn Haldûn’un doğduğu ve yetiştiği dönemde Endülüs ve Kuzey Afrika’da siyasî ve medenî yaşam ile ilim ve düşünce faaliyetleri ___________ aşamasındadır.” Verilen cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi en uygun olur?

Kuruluş

Yükselme

Gerileme

Altın çağı

Sona erme

Açıklama:

İbn Haldûn’un doğduğu ve yetiştiği dönemde Endülüs ve Kuzey Afrika’da siyasî ve medenî yaşam ile ilim ve düşünce faaliyetleri gerileme aşamasındadır. Endülüs’te felsefe giderek önemsizleştiği, genel kültür seviyesi düştüğü, Hıristiyanlara karşı yapılan savaşların sonucunda İslâm Medeniyeti maddi ve manevi olarak gittikçe gerilediği bir süreç yaşanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

İbn Haldûn’un gördüğü eğitimin, çağındaki tüm ilimlerin öğrenimini kapsamasının altında yatan temel neden nedir?

Ailesi

Arkadaş çevresi

Batı’da eğitime verilen önem

Kişisel çabası

İslâm’da eğitimin yeri

Açıklama:

İbn Haldûn’un içinden geçtiği eğitim süreci, İslâm Medeniyeti’nde pek çok düşünürün daha önce gördükleri eğitim gibi, çağındaki tüm ilimlerin öğrenimini kapsar; bunun da temelinde yatan şey İslâm’da egemen olan ilim öğrenmenin ve öğretmenin amacı, yani, ahlâklı bireyin, dolayısıyla ahlâklı toplumun oluşturulmasını sağlamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıda İbn Haldûn’un yaşamına ait verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Varlıksız ve eğitimsiz bir aileden gelir.

Aldığı eğitim çok yönlü ve kapsamlıdır.

Tüm yaşamı boyunca siyasetten uzak durmuştur.

En ünlü eseri Kutadgu Bilig’dir.

Yüksek yargı ve denetim işlerinde görev almamıştır.

Açıklama:

İbn Haldûn’un köklerinin dayandığı aile, devlet işlerinde yer almış, tanınan ve içinde çoğunlukla iyi eğitimli insanlara rastlanan bir ailedir. İbn Haldûn, yaklaşık 20 yaşından 45 yaşına, 4 yıllık bir aradan sonra da 49 yaşından 74 yaşına-yani ölümüne dek siyasetin ve bürokrasinin çeşitli kademelerinde görev yapmış, önemli deneyimler kazanma ve ayrıntılı gözlem yapma olanağı bulmuştur. Ebû Salim, iktidarının son dönemlerinde İbn Haldûn’u yüksek yargı ve denetim (hattatu’l-mezâlim) görevine atamıştır. Kutadgu Bilig, 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib tarafından yazılmıştır. İbn Haldûn’un içinden geçtiği ve burada detaylarına girmeyeceğimiz eğitim süreci, İslâm Medeniyeti’nde pek çok düşünürün daha önce gördükleri eğitim gibi, çağındaki tüm ilimlerin öğrenimini kapsar; bunun da temelinde yatan şey İslâm’da egemen olan ilim öğrenmenin ve öğretmenin amacı, yani, ahlâklı bireyin, dolayısıyla ahlâklı toplumun oluşturulmasını sağlamaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Kutatgu Bilig

Kitâbu’l-İber

Atabetü'l Hakayık

Et-Tâ’rîf

Şifâu’s-Sâîl

Yukarıda verilen eserlerden hangileri İbn Haldûn’a aittir?

I ve II

I, II ve III

I, III ve V

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Kitâbu’l-İber, Et-Tâ’rîf ve Şifâu’s-Sâîl İbn Haldûn tarafından yazılan ve günümüze kadar ulaşan eserlerdir. Atabetü'l Hakayık, Yüknekli Edip Ahmet’in 12. yüzyılda yazdığı tahmin edilen manzum bir öğüt ve ahlak kitabıdır; Kutatgu Bilig ise Yusuf Has Hacib'e ait bir siyasetnamedir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

“Mukaddime İbn Haldûn’un kapsamlı bir dünya medeniyetleri tarihi projesi olarak tasarladığı ve yazdığı Kitâbu’l-İber’in Giriş bölümü ile Birinci Kitap’ın toplamından oluşan kısmıdır.” Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Birinci Kitap’ta öne çıkan konulardan biri değildir?

Umrânın doğası

İlimler

Sanatlar

Kazanç

Araplar’ın, Berberîler’in ve Zenâte kabilesinin tarihi

Açıklama:

İbn Haldûn, Birinci Kitap’a da dünyadaki umrânın doğası, ona ilişkin olan bedevîlik (göçebe ya da yerleşik ayrımı yapılmaksızın, kırdaki, arazideki yaşam), hadarîlik (kentlerdeki yerleşik yaşam), tagallüb (savaşta zafer elde ederek egemenlik kurma), kazanç, geçim, ilimler, sanatlar vb. konuları ve bunlara ilişkin nedenleri genel bir açıdan ele almıştır. Araplar’ın, Berberîler’in ve Zenâte kabilesinin tarihini Kitâbu’l-İber kapsamında Mukaddime’den sonra yazmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıda İbn Haldûn’un Mukaddime adlı eserinde kullandığı kavramlardan oluşan hangi eşleşme taşıdığı anlam bakımından doğru verilmiştir?

Umrân → cahil halk

Bedevî → şehir halkı

Sanat → zanaat

Asabiyet → öfke

Mülk → demokrasi

Açıklama:

İbn Haldûn; umrân kavramı ile yeryüzünde insan topluluklarının kurduğu veya kurabileceği medeniyetlerinin tümünü, bedevîlik ile göçebe ya da yerleşik ayrımı yapılmaksızın, kırdaki, arazideki yaşamı, asabiyet ile insanların bir arada yaşamak için gereksinim duydukları dayanışma ruhunu, mülk ile mutlak monarşiyi kasteder. Sanat kavramı ile ise ekonomide de değeri olan farklı meslek bilgi ve becerilerinin toplamını, yani zanaatı kasteder.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisinin İbn Haldûn’un kendinden önceki İslam düşünürlerinden ayrılan bir tarihçi olmasında etkisi yoktur?

Hıristiyanlığın tarih anlayışını temel alması

Bir toplum felsefesi kurması

Yeni bir açıklama yöntemi geliştirmesi

Yeni bir akıl yürütme yöntemi geliştirmesi

Olayları farklı bir tarih dizin temeline oturtması

Açıklama:

İbn Haldûn, tarih yapıtında olayları zamandizin sırası temeline oturtmak yerine- kendisinden önce Belâzurî ve Mes’ûdî’nin de yaptığı gibi- bölümlere ve devirlere ayırarak ele almayı yeğlemiştir; fakat anlattığı ve açıkladığı olayları tarihsel çerçeveye oturtmak konusunda bu sayılan tarihçilerden daha başarılı olmuştur. Yeni bir açıklama ve akıl yürütme yöntemiyle tarih yazmak isteyen İbn Haldûn’un kişisel deneyimleri ve çalışmaları, onu bir toplum felsefesi kurmaya da yöneltmiştir. İbn Haldûn, tarih bilimini üzerinde çalışılması gereken bir alan olarak görmesi nedeniyle kendinden önceki tüm İslam düşünürlerinden ayrılan bir tarihçidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

İbn Haldûn’un Mukaddime adlı eserinde de yer verdiği ve tarih felsefesi açısından değerlendirilmesine olanak tanıyan ilmi aşağıdakilerden hangisidir?

Eskaton

Umran

Südur

Matematik

İslam

Açıklama:

Eskaton, Aurelius Augustinus (M.S. 354-430)’un Tanrı mahkemesi, kıyamet anlamına gelen kavramıdır. Südur teorisi, Ortaçağ’ın din temelli düşünce yapısının, bazı felsefe tarihçilerince, bir geçiş dönemi düşünürü sayılabilecek olan Plotinos (203-270)’a aittir ve varlık hiyerarşisinde en alt basamak kabul edilen maddî her şey, aslında Bir’den bir zerre taşıması anlamındadır. Matematik ve İslam da yanlış şıklardır. Tüm bunlardan öte, İbn Haldûn’u tarih felsefesi açısından değerlendirmemize olanak tanıyan umran ilmi, sergilediği özellikleriyle günümüzde sosyolojinin, ekonominin, siyaset kuramının, hatta kültürel antropolojinin kapsamına girecek konuları, genel bir çerçeveyle ve tarihteki olayların neden-sonuç ilişkileri biçiminde kavranmasına yardımcı olacağı kadarıyla ele almıştır. Ayrıca bu ilim, bilgi veren bir disiplin olarak tarihin çerçevesini çizmeye, tarih yazıcıları için sağlıklı ve güvenilir bilgileri kayda geçirmeyi sağlayacak bir yöntem belirlemeye de yarayan bir meta-ilimdir. Öyleyse umran ilmi, bir bilgi alanı olarak tarihin epistemolojisi, bir varlık alanı olarak tarihin ontolojisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdaki İslam düşünürlerinden hangisi insanın varoluş amacının bu dünyada ve öte alemde mutlu olmak olarak tanımlar?

Farabi

İbn Haldun

İbn Sina

El-Harezmi

Ömer Hayyam

Açıklama:

Farabi'ye göre insan varlığının amacı bu dünyada ve öte alemde mutlu olmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

İlimleri sınıflandırırken aşağı, orta ve yüce mertebelerini kullanan İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

İbn Sina

El-Harezmi

Gazali

İbn Haldun

Açıklama:

El-Harezmi ilimleri sınıflandırırken fiziği "aşağı", matematiği "orta" ve metafiziği de "yüce" olarak tanımlamış ve bu yaklaşımıyla da İbn Sina'yı etkilemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Meşşai olarak adlandırılan İslam filozoflarının ilimleri sınıflandırırken yaptıkları ayrım aşağıdaki ikililerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Ontolojik-Epistemolojik

Biyolojik-Fiziksel

Ontolojik-Psikolojik

Sosyolojik-Psikolojik

Felsefik-Epistemolojik

Açıklama:

İslam düşünürlerinden Meşşai olarak adlandırılan gruba bağlı olanlar ilimleri ontolojik (varlık temelli) ve epistemolojik (bilgi temelli) olarak ayırırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Gazzali hangi eserinde ilk olarak ilimleri salt akli, salt nakli ve hem akli hem nakli olarak ayırmıştır?

Dalaletten Kurtuluş

El-Müstasfa

Risaleler

Siyaset El-Medeniyye

Tarihu'r-Rusul ve'l-Müluk

Açıklama:

Gazzali El-Müstasfa isimli eserinde ilimleri salt akli, salt nakli ve hem akli hem nakli olarak ayırmış ve bu ayrımı Dalaletten Kurtuluş kitabında da tekrarlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdaki İslam düşünürlerinden hangisi İslam tarih yazıcılığının ilk metinlerini oluşturan Siyer-Meğazi literatürüne eser vermiştir?

El-Vakıdi

İbn Haldun

Gazzali

İbn Sina

Taberi

Açıklama:

İlk İslam tarih yazımı metinlerini oluşturan Siyer-Meğazi'ye eser bırakan İslam düşünürleri arasında Vehb Ibn Münebbih, Muhammed Ibn Ishak ve El-Vakıdi sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayları anlatan sınırları belirli kitap türü aşağıdakilerden hangisidir?

Fütuhu'l-Buldan

Tabakat

El Bidaye

Tarihu'r-Rusul ve'l-Müluk

El-Kamil fi't-Tarih

Açıklama:

Tabakat, İslam Medeniyeti'nde Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayların anlatıldığı, içeriği özel sınırlarla belirli tarih kitaplarının genel adıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi İbn Haldun'un eserlerinden birisi değildir?

Mukaddime

Kitabu'l-İber

Et-Ta'rif

Şifau's-Sail

Tarihu'r-Rusul ve'l-Müluk

Açıklama:

Mukaddime, Kitabu'l-İber, Et-Ta'rif ve Şifau's-Sail İbn Haldun'un eserleri olup Tarihu'r-Rusul ve'l-Müluk Taberi'nin eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

İbn Haldun 1362-1364 yılları arasında hangi Avrupa şehrine gitmiştir?

Milan

Venedik

Granada

Barselona

Belgrad

Açıklama:

İbn Haldun 1362-1364 yılları arasında Sultan İbnu'l-Ahmer ve Vezir ibnu'l-Hatib'in yanına Granada'ya (Gırnata) gitmiş ve burada çeşitli görevler üstlenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi İbn Haldun'un gittiği ve çeşitli bürokratik görevler üstlendiği yerlerden birisi değildir?

Granada

Fas

Bağdat

Bicaye

Tilimsan

Açıklama:

İbn Haldun Bicaye, Tilimsan, Fas ve Granada'ya gitmiş çeşitli görevler üstlenmiş ancak Bağdat'a gitmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

İbn Haldun insanların korunma ve varolma içgüdülerine dayanan birarada olma arzusuna ve ihtiyacına ne isim verir?

Tababiyet

Asabiyet

Münasebet

İlliyet

Medeniyet

Açıklama:

İbn Haldun insanların korunmaya ve varlığını sürdürmeye duydukları ihtiyaca ve gereksinime asabiyet adını vermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

İslam inancına göre evren kavrayışında Allah’ın nasıl bir güç olduğu aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kusursuz tek güç

Belli şeyleri yaratan bir güç

Zaman içinde var olan bir güç

Yarattığı diğer varlıklar ile var olan bir güç

Mekân içinde var olan bir güç

Açıklama:

İslâm’ın evren kavrayışında Allah, en genel anlatımıyla, bütün evreni yarattığına, var olmak için başka bir varlığa gereksinmediğine, zaman ve mekânın dışında olduğuna ve değişmediğine, mükemmel-kusursuz olma özelliğini taşıyan tek varlık olduğuna inanılan (ya da inanılması gereken) güçtür. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

İslâm’ın kendi anlayışına göre toplum yapısını üzerinde temellendirdiği en önemli ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumun varlığını güvene altına almak

Zayıfın güçlüye karşı varlığını güvenceye almak

Toplumsal huzuru sağlamak

Adaleti sağlamak

Denge oluşturmak

Açıklama:

İslâm’ın kendi toplum yapısını üzerinde temellendirdiği en önemli ilke, zayıfın güçlüye karşı varlığını güvenceye almaktır. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

İslâm Medeniyeti’nde bilgi, daha çok hangi kavram ile ilişkili olarak değerlendirilmiştir?

İyilik

Hayırlı olma

Hikmet

Akıl

İlim

Açıklama:

İslâm Medeniyeti’nde bilgi, daha çok hikmet ile yani El-İsfahânî’nin tanımlamasıyla “ilim ve akıl ile gerçeği yakalama” durumu ile ilişkili olarak değerlendirilmiştir. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. Dünyanın sonluluğunu görüp ders almaII. Kendini sonsuz yaşama hazırlamaIII. Zorluklara sabır ile katlanmaYukarıda sayılanlardan hangisi/hangileri İbnü’l-Esir’e göre tarihin sonsuz yaşam (âhiret) için yararlı yönlerindendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

I, II ve III

II ve III

Açıklama:

İbnü’l-Esir’e göre tarihin sonsuz yaşam (âhiret) için yararlı yönleri de şunlardır: 1. Dünyadaki hayatın çalkantılarını, değişkenliğini ve sonluluğunu görüp ders alabilen insan, kendini sonsuz yaşam yolculuğu için kurtarıcı bir biçimde donatmaya İbnü’l-Esir’in ifadesiyle “âhiretin mutluluk evine girmeye” yönelir; 2. Peygamber ya da kral bile olsa her insanın ölümlülüğü göz önüne alındığında, tarihte gerçekleştiği görülen olayların kendi başına da gelebileceği çıkarımında bulunan insan, kıyâmetle birlikte başlayacağı sonsuz yaşamı için en iyi ahlâk özelliklerini kazanmaya, yani dünyadaki zor ve sıkıntılı durumlara sabırla katlanmaya yönelir. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

İslam dünyasını sarsan en büyük olaylardan biri olan Haçlı Seferleri hangi yüzyıllar arasında yapılmıştır?

10-14

10-12

12-14

13-14

11-14

Açıklama:

İslam dünyası, 11. yüzyıl sonlarından 13.-14. yüzyıla uzanan Haçlı Seferleri ve 13. yüzyıldaki Moğol istilası gibi olayların sonucunda sarsılmıştır. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

İbn-Haldûn’nun “Et-Tâ’rîf” isimli eseri içerik olarak ne anlatmaktadır?

Tarih felsefesini

Temel ilimleri

Kendi yaşamını

İlimler Tarihini

Dünya Tarihini

Açıklama:

İbn Haldûn’un Et-Tâ’rîf bî-İbn Haldûn ve Rıhletûhu Garban ve Şarkan adlı otobiyografi yapıtı, Prof. Dr. Vecdi Akyüz tarafından Türkçe’ye "Bilim İle Siyâset Arasında Hatıralar" başlığıyla çevrilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

İbn Haldûn’un “Mukaddime” isimli eseri içerik olarak ne anlatmaktadır?

Tarih felsefesi

Temel ilimler

Kendi yaşamı

İlimler Tarihi

Dünya Tarihi

Açıklama:

Mukaddime’nin içeriği: İbn Haldûn’un Tarih Felsefesinden oluşmaktadır. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

İbn Haldûn’nun kullandığı temel kavramlardan biri olan “umran” hangi anlama gelmektedir?

İnsan

Doğa

Topluluk

Medeniyet

Dünya

Açıklama:

İbn Haldûn “dünyadaki umranın doğası” ifadesini kullanırken, umrân sözcüğünü, yeryüzünde insan topluluklarının kurduğu veya kurabileceği medeniyetlerinin tümünü, yani bir bütün olarak medeniyet kavramını içerecek biçimde kullanmaktadır. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

İnsan doğasının en önemli özelliklerinden biri de korunmaya-varlığını sürdürmeye duyduğu gereksinimdir. Bu gereksinimi karşılamak üzere de insanlar, toplum halinde yaşar ve birbiriyle dayanışma içinde olurlar. Bu dayanışma ruhu için İbn Haldûn hangi terimi kullanmaktadır?

Umrân

Bedevî

Asabiyet

Sahâbe

Mülk

Açıklama:

Bu dayanışma ruhu için İbn Haldûn, asabiyet terimini kullanır. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

İbn Haldûn’u ve kendisinin kurduğunu ifade ettiği umran ilmini özgün kılan önemli unsurlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan doğasını temel alması

Nesnelliği temel alması

İslami görüşleri temel alması

Antik Yunan Filozofları temel alması

Toplumu temel alması

Açıklama:

İnsan doğasını tarih ve toplum üzerine yapılan belirleme ve açıklamalarda temel alan bu anlayışın, İbn Haldûn’u ve kendisinin kurduğunu ifade ettiği umran ilmini özgün kılan önemli unsurlardan biri olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

İslâm’ın gelişiyle, varlıklar arasında yeni bir ilişkinin kurulduğu ve kavramların yüklendikleri anlamlarla birlikte birbirleriyle tamamen farklı ilişkilendirildiği yeni bir sistemin, yani yepyeni bir evren kavrayışının ortaya çıktığını savunan görüş kime aittir?

Tarih ontolojisi

Res gestae

Metafizik

Historism

Toshihiko Izutsu

Açıklama:

Izutsu’ya göre, İslâm’ın gelişiyle, varlıklar arasında yeni bir ilişkinin kurulduğu ve kavramların yüklendikleri anlamlarla birlikte birbirleriyle tamamen farklı ilişkilendirildiği yeni bir sistem-yani yepyeni bir evren kavrayışı-ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

İlimleri sınıflandıran, fiziği ‘aşağı’, matematiği ‘orta’, metafiziği de ‘yüce’ olarak nitelemiş ve İbn Sînâ’yı da etkilemiş olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

İbn Haldun

Hârezmî

Ömer Hayyam

Ahmet Yesevi

Açıklama:

El-Harezmî’de örneği görüleceği üzere, İslâm âlimlerinin yaklaşık 10. yüzyılda ilimleri, Arap ilimleri ve Arap olmayan ilimler biçiminde ayırdıkları zamandır. Bu sınıflamada ilk grubun içine dil, fıkıh, kelâm, tarih ve edebiyat; ikinci gruba ise felsefe, doğa bilimleri ve tıp dahil edilmiştir. Hârezmî ilimleri sınıflarken fiziği ‘aşağı’, matematiği ‘orta’, metafiziği de ‘yüce’ olarak nitelemiş ve İbn Sînâ’yı etkilemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

İbn Sina’nın ilim sınıflandırmasında Matematik, geometri, astronomi, müzik, gramer, retorik ve mantık bir araya geldiğinde nasıl anılır?

Yüksek öneme sahip ilimler

Orta ilim

Yedi özgür sanat

Düşük ilim

Ahlaki ilim

Açıklama:

Matematik, geometri, astronomi ve müzik, Ortaçağ Hıristiyan dünyasında trivium-quadrivium olarak ikiye ayrılan ve gramer, retorik ve mantıktan oluşan trivium ile bir arada sayıldığında septem artes liberalesi (yedi özgür sanat) ortaya çıkaran quadrivium grubundaki bilgi alanlarıdır. Bu bilgi alanlarının İslâm dünyasına yabancı olmaması, 8.-9. yüzyıldaki İslâm düşünürlerinin, fiam, Bağdat gibi dönemin saygın ilim merkezlerinde, bazı Hıristiyan düşünürlerden öğrenim görmesi sayesinde mümkün olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 46

İslam dünyasında Peygamber’in biyografisi için kullanılan ortak isim aşağıdakilerden hangisidir?

Res gestae

Izutsu

Trivium

İlmihal

Siyer

Açıklama:

Sîre (çoğulu Siyer), İslâm dünyasında Peygamber’in biyografisi için kullanılan bir ortak addır (ıstılâh). Mağzâ (çoğulu Meğâzî) ‘savaş savaş yeri’ anlamında kullanılan bir sözcük olarak, Peygamber’in savaşlarının tarihine verilen bir ad hâline gelmiş olup zaman zaman Siyer ile birlikte eşanlamlı olarak kullanılmıştır ve bu iki ortak ad-bazen ayrı, bazen birlikte- Peygamber’in hayatı ile ilgili yazılmış yapıtlara isim olarak verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mülûk yapıtıyla ünlü olan İslam düşünürü kimdir?

Farabi

İbn Haldun

Hârezmî

Ömer Hayyam

Tâberî

Açıklama:

Tâberî’nin Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mülûk adlı yapıtı, Zakir Kadiri Ugan ve Ahmet Temir tarafından dilimize Milletler ve Hükümdarlar Tarihi başlığıyla çevrilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Arapların İslâmiyet’ten önceki toplumsal koşullarına ve çeşitli alışkanlıklarına gönderme yapan, İslâm öncesindeki Arap toplumu için olumsuz içermeyle kullanılan bir terimdir.

Altın Çağ öncesi dönem

Cahiliye

Vahiy öncesi dönem

Bedevi

Ortaçağ

Açıklama:

Cahiliye, Arapların İslâmiyet’ten önceki toplumsal koşullarına ve çeşitli alışkanlıklarına gönderme yapan, İslâm öncesindeki Arap toplumu için olumsuz içermeyle kullanılan bir terimdir. cahiliye Araplarında ortaya çıkmış olaylar, kendi zamanına dek meydana gelmiş ve etkili olmuş olaylar gibi konulardan oluşmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Mukaddime adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

İbn Haldun

İbni Sina

Harezmi

Gazâlî

Farabi

Açıklama:

Mukaddime adlı eserin sahibi İbn Haldun’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 50

I. Yalnızca Allah’ın yaratıcı olduğu
II. Allah dışındaki her şeyin yaratılmış olduğu
III. Allah’ın yarattığı her şeyin onun emrine boyun eğdiği
Aşağıdakilerden hangileri İslam’da evren kavrayışının temel varsayımlarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İslâm evren kavrayışının temelinde, yalnızca Allah’ın yaratıcı olduğu-yani yoktan var etme gücü bulunduğu, Allah dışındaki her şeyin yaratılmış olduğu ve Allah’ın yarattığı her şeyin onun emrine boyun eğdiği varsayımları yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

I. Eski bilgelerin öğretileri ile
II. Eski Yunanla benzer yollarla
III. Akıl ve bilgelik üzerine temellenen bir yönetimle
Aşağıdakilerden hangisi İslam’ın evren kavrayışındaki mutluluğa ulaşma yollarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki tüm maddeler İslam’ın evren kavrayışında mutluluğa ulaşma yolu olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

İlimler sınıflamasındaki ontolojik temelin ya da ilimler sınıflaması-ontoloji ilişkisinin en belirgin ortaya koyulduğu yapıt, aşağıdakilerden hangisidir?

Mukaddime

Ruh Kasidesi

El-Müstasfâ

Siyaset El-Medeniyye

Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mülûk

Açıklama:

İlimler sınıflamasındaki ontolojik temelin ya da ilimler sınıflaması-ontoloji ilişkisinin en belirgin ortaya koyulduğu yapıt olarak Fârâbî’nin Siyaset El-Medeniyye’si gösterilebilir; çünkü Fârâbî bu yapıtında siyaset konusuna girmeden önce var olanlara ilişkin ayrımlar yapmış, bunları araştıran bilgi alanlarını bir ilimler sınıflaması biçiminde ifade etmemiş olsa da anmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Gazzâlî’nin ilimleri salt aklî, salt naklî ve hem aklî hem naklî ilimler olarak genel açıdan üçe ayırdığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

El-Müstasfâ

Ruh Kasidesi

Mukaddime

Etik

Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mülûk

Açıklama:

Gazzâlî, El-Müstasfâ adlı yapıtında ilimleri salt aklî, salt naklî ve hem aklî hem naklî ilimler olarak genel açıdan üçe ayırmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Horovitz’e göre, Arap literatüründe Peygamber’in söz ve davranışlarının kaynakları sayılması gereken alanlar aşağıdakilerden hangisinde tam ve doğru olarak belirtilmiştir?

Hadis ve siyer

Hadis ve tefsir

Siyer ve tefsir

Hadis, siyer ve tefsir

Rivâyet, siyer ve tefsir

Açıklama:

Horovitz’e göre, Arap literatüründe Peygamber’in söz ve davranışlarının kaynakları sayılması gereken üç alan, hadis, siyer ve tefsirdir (Horovitz 2002, s. 19). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Tabâkât

Fütûhu’l Buldân

Ensâbu’l-Eşrâf

Meğâzi

Siyer

Açıklama:

Tabâkât, İslâm Medeniyeti’nde Peygamber ve yakın çevresinin başına gelen önemli olayların anlatıldığı, yani içeriği özel sınırlarla belirlenmiş tarih kitaplarına verilen genel addır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Mukaddime aşağıdaki hangi eserin Giriş bölümü ve Birinci Kitap’ın toplamından oluşan kısımdır?

Ruh Kasidesi

El-Müstasfâ

Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mülûk

Siyaset El-Medeniyye

Kitâbu’l-İber

Açıklama:

Mukaddime İbn Haldûn’un kapsamlı bir dünya medeniyetleri tarihi projesi olarak tasarladığı ve yazdığı Kitâbu’l-İber’in Giriş bölümü ile Birinci Kitap’ın toplamından oluşan kısmıdır ve bu kısımda ortaya koyulmuş düşünceler zamanla Kitâbu’l-İber’i gölgede bırakmış; İbn Haldûn’un ölümünden sonra onun üzerine yapılan hemen tüm çalışmalarda dikkatler daha çok Mukaddime üzerinde yoğunlaşmıştır, demek herhalde abartı olmaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

İbn Haldûn’un kendi kullanımı izlendiğinde “mülk” terimi aşağıdaki hangi anlamda kullanılmaktadır?

Örgütlenme

Egemenlik

Mutlak monarşi

Asabiyet

Riyaset

Açıklama:

Mülk terimi, İbn Haldûn’un kendi kullanımı izlenerek, “mutlak monarşi” anlamında kullanılıyor. İbn Haldûn, devleti (devlet çatısı altındaki kurumlar dâhil), umranın varlığını sürdürmesi için en önemli unsur olarak görürken, farklı devlet tiplerini açıklarken halîfelik ve saltanat çerçevesi dışına çıkmaz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Bir bilgi alanı olarak tarihin epistemolojisi, bir varlık alanı olarak tarihin ontolojisi olan ilim aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih ilmi

Umran ilmi

Doğa ilmi

Matematik ilmi

Sanat ilmi

Açıklama:

Umran ilmi, bir bilgi alanı olarak tarihin epistemolojisi, bir varlık alanı olarak tarihin ontolojisidir; çünkü bu ilim, insan ve toplumu genelliğinde kavramayı amaçlayan bir ilim olarak, en genel ve en temel olanın kuramıyla ilgilenen felsefe içerisinde temellendirilebilir. Zaten İbn Haldûn’a göre umran ilmi sayesinde hikmet ilimlerinden sayılmayı hak eden tarihin felsefî yönü tam da buradadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

İslam’ın gelişiyle, varlıklar arasında yeni bir ilişkinin kurulduğu ve yepyeni bir evren kavrayışının ortaya çıktığını savunan kişi kimdir?

Toshihiko Izutsu

Franz Rosenthal

Alfred von Kremer

Wilhelm Barthold

Francesco Gabrieli

Açıklama:

Toshihiko Izutsu, İslâm’ın gelişiyle varlıklar arasında yeni bir ilişkinin kurulduğu ve kavramların yüklendikleri anlamlarla birlikte birbirleriyle tamamen farklı ilişkilendirildiği yeni bir sistemin, yani yepyeni bir evren kavrayışının ortaya çıktığını savunur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

İslâm dünyasında Peygamber'in biyografisi için kullanılan ortak ad hangisidir?

Fıkıh

Hadis

Özgeçmiş

Sîre

Kaside

Açıklama:

Sîre (çoğulu Siyer), İslâm dünyasında Peygamber’ in biyografisi için kullanılan bir ortak addır (ıstılâh). Doğru cevap D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Josef Horovitz hangi çalışmasında, İslam’ da tarih yazıcılığının ilk örneklerine Siyer-i Megâzî literatüründe rastlanabileceğini öne sürmüştür?

İslâm Filozoflarından Felsefe Metinleri

İslâm Tarih Metodolojisi

Felsefi Risaleler

İslâmi Tarihçiliğin Doğuşu

İslâm Düşüncesinin Batı Düşüncesine Etkileri

Açıklama:

Josef Horovitz, İslâmî Tarihçiliğin Doğuşu adlı çalışmasında, İslâm’ da tarih yazıcılığının ilk örneklerine Siyer-Meğâzî literatüründe rastlanabileceğini öne sürmüştür. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Fârâbî’ nin yaşadığı dönemde önemli ilim merkezlerinden biri olan, Moğol istilasından sonra ününü yitirmiş ve bir daha eski düzeyini yakalayamayan şehir hangisidir?

Habeşistan

Bağdat

Mekke

Medine

Cidde

Açıklama:

Fârâbî’nin yaşadığı dönemde (870-950) önemli ilim merkezlerinden biri olan Bağdat, Moğol istilası sonrasında ününü yitirmiş ve bir daha eski düzeyini yakalayamamıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

İbn Haldûn yeryüzünde insan topluluklarının kurduğu veya kurabileceği medeniyetlerin tümünü hangi sözcük ile tanımlamıştır?

Humâ

Asabiyet

Mülk

Bedevî

Umrân

Açıklama:

Umrân İbn Haldûn’ a göre yeryüzünde insan topluluklarının kurduğu veya kurabileceği medeniyetlerin tümünü tanımlayan kavramdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

İbn Haldûn, insanların toplum halinde yaşayarak dayanışma içinde oluşturdukları ruha ne ad vermiştir?

Birlik

Mukaddime

Beraberlik

Kitabu’l-İber

Asabiyet

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 65

İbn Haldûn’un yazdığı Kitabu’l-İber’in Giriş bölümü ile Birinci Kitap’ın toplamından oluşan kısıma ne ad verilir?

Atabetü’l-Hakayık

Mukaddime

Muhâkemetü’l-Lûgateyn

Divan-ı Hikmet

Mir’atü’l-Memalik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 66

Kuzey Afrika’da, özellikle Mağrip bölgesinde yaşayan kabilelerin genel adına ne denir?

Berberi

Safevi

Caferi

Sasani

Emevi

Açıklama:

Berberî, Kuzey Afrika’da, özellikle Mağrip bölgesinde yaşayan kabilelerin genel adı olarak kullanılmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

İlimleri sınıflarken fiziği “aşağı”, matematiği “orta”, metafiziği de “yüce” olarak niteleyen ve İbn Sînâ’yı etkileyen düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Kuşçu

Takiyüddin

Hârezmî

El-Bîrûnî

Farabî

Açıklama:

Hârezmî ilimleri sınıflarken fiziği “aşağı” , matematiği “orta” , metafiziği de “yüce” olarak nitelemiş ve İbn Sînâ’yı etkilemiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

El-Müstasfâ adlı yapıtında ilimleri salt aklî, salt naklî ve hem aklî hem naklî olarak genel açıdan üçe ayırmış filozof kimdir?

İbn Rûşd

Gazzâlî

İbn Sînâ

Fârâbî

İbn Haldûn

Açıklama:

Gazzâlî, El-Müstasfâ adlı yapıtında ilimleri salt aklî, salt naklî ve hem aklî hem naklî ilimler olarak genel açıdan üçe ayırmış; özellikle matematik, mantık, doğa bilimleri
ve felsefeyi kapsayan aklî ilimleri hakikate ulaştırmakta yetersiz kaldıkları
gerekçesiyle eleştirmiş, bu eleştirilerini Dalâletten Kurtuluş’ta yinelemiştir (Gazzâlî,
1937; 2003a; Ülken 1998, s.112). Doğru cevap B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Arapça’da “batı” anlamına gelen garbdan türetilmiş ve Ortaçağ’dan günümüze uzanan zaman diliminde, Libya ve Tunus’tan Fas’a kadar uzanan, Kuzey Afrika’nın batı bölgesine verilmiş isim aşağıdakilerden hangisidir?

Barbar

Medeniyet

Şark

Mağrib

Efham

Açıklama:

Mağrib/Mağrip (Türkçe’de Mağrip kullanımı daha yaygındır), Arapça’da “batı” anlamına gelen garbdan türetilmiş ve Ortaçağ’dan günümüze uzanan zaman diliminde, Libya ve Tunus’tan Fas’a kadar uzanan, Kuzey Afrika’nın batı bölgesine verilmiş isimdir. Mısır, yani Kuzey Afrika’nın doğusu için kullanılan isim de Arapça’da “doğu” anlamındaki şark sözcüğünden türetilmiş Meşrik olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Arapça’da “yoldaş”, “arkadaş” anlamlarına gelen, İslâm’ın yayıldığı dönemde ilk kez Müslüman olan ve doğrudan Peygamber’in kendisiyle konuşmuş, bir arada bulunmuş kimselere işaret etmek üzere kullanılan bir terim aağıdakilerden hangisidir?

Mağrib

Ehlibeyt

Sahabe

Gırnata

Hadis

Açıklama:

Sahabe Arapça’da “yoldaş”, “arkadaş” anlamlarına gelen, İslâm’ın yayıldığı dönemde ilk kez Müslüman olan ve doğrudan Peygamber’in kendisiyle konuşmuş, bir arada bulunmuş kimselere işaret etmek üzere kullanılan bir terimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Kuzeybatı Afrika’da şehir devletlerinin birbiri ardına kurulup yıkıldığı 14. yüzyılın başlıca bölgeleri aşağıdakilerden hangsisinde birarada verilmiştir?

Tiflis-Tebriz-Bicaye

Fas-Bicaye-Tilimsan

Tilimsan-Tebriz-Fas

Fas-Okra-tebriz

Şam-Halep-Bağdat

Açıklama:

Bicâye, Tilimsan, Fas, Kuzeybatı Afrika’da şehir devletlerinin birbiri ardına kurulup yıkıldığı 14. yüzyılın başlıca bölgeleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Orta Çağ İslâm Medeniyeti’nin ve düşüncesinin temel özelliklerine ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Dini bir temelden yoksundur.

Devlet örgütlenmesinde cumhuriyet benimsenir.

Şamanizm inancı yaygındır.

Gelişmelerden tarihçilik de etkilenir.

Bilimler, yaşanan gelişmelerden bağımsızdır.

Açıklama:

İslâm Medeniyeti ve düşünce yapısıyla ilgili olarak, 1. Dini bir temelden beslenen ve dinin öngördüğü değerler üzerine kurulan İslâm Medeniyeti’nin Araplara ve bu dini benimseyen diğer toplumlara yeni bir toplum ve yaşam modeli sunduğu, 2. Bu yaşam modelinin halifelikle başlayıp saltanatla devam eden devlet örgütlenmelerinde ve devletin çeşitli işlerini yürütmek üzere oluşturulan kurumlarda kökleştirilmesine çalışıldığı, 3. İslâm ile gelen değerlerin bilgiyi ve onun edinilmesini belirleyen esasları, yani bilgi sorununa yaklaşımları derinden etkilediğini ve bu etkinin tarihçiliğe de yansıdığı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Mukaddime adlı yapıtla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tarih ilmine ilişkin değerlendirmeler ortaya konur.

Umrân’ın doğası, tagallüb, hadarilik, bedevilik gibi konular genel açıdan incelenir.

Kent ve kent yaşamı üzerine görüşlere yer verilir.

Tartışmaya açık ansiklopedik detaylar ele alınır.

İbn Sînâ tarafından yazılan, önemli bir eserdir.

Açıklama:

Mukaddime’nin Giriş’inde tarih ilmine ilişkin değerlendirmelerini ortaya koyarak işe başlayan İbn Haldûn, Birinci Kitap’a da dünyadaki umrânın doğası, ona ilişkin olan bedevîlik (göçebe ya da yerleşik ayrımı yapılmaksızın, kırdaki, arazideki yaşam), hadarîlik (kentlerdeki yerleşik yaşam), tagallüb (savaşta zafer elde ederek egemenlik kurma), kazanç, geçim, ilimler, sanatlar vb. konuları ve bunlara ilişkin nedenleri genel bir açıdan ele alarak başlamıştır. Daha sonra bu genel içeriği altı bölüme ayırarak -yakıştırma uygunsa- “ansiklopedik” detaylarıyla ele almış ve tartışmaya açmıştır. Kitabın yazarı İbn Sînâ değil, İbn Haldûn’dur.

Doğru Cevap: E

Soru 74

“İbn Haldûn, yazdığı Mukaddime adlı eserini toplamda altı bölüme ayırarak ele almış ve tartışmaya açmıştır.”
Mukaddime’nin içeriğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlk bölümde genel çerçeve ile insan ve dünyada kapladığı yer anlatılır.

İkinci bölümde, ilimler ve ilimlerin öğrenilmesi işlenir.

Üçüncü bölümde, ‘vahşî’ topluluklar gibi konular ele alınır.

Dördüncü bölümde, devlet örgütlenmesi incelenir.

Altıncı bölümde, memleketler ve şehirler anlatılır.

Açıklama:

“İbn Haldûn, yazdığı Mukaddime adlı eserini toplamda altı bölüme ayırarak ele almış ve tartışmaya açmıştır.”
İlk bölüm genel çerçeve ile insana ait medeniyetin, bu medeniyetin sınıflarının ve dünya üzerinde kapladığı yerlerin ne kadar olduğunun anlatılmasından oluşur.
İkinci bölümde, kırsal-yani göçebelik ya da yerleşiklik farkı gözetilmeksizin, geçimlerini tarımdan, hayvancılıktan, ilkel biçimlerde sağlayan ve şehirde değil, arazide yaşayan-toplulukların medeniyetleri (İbn Haldûn’un ifadesiyle ‘bedevî umrân’), kabileler ve ilkel ya da ‘vahşî’ topluluklar gibi konular ele alınır.
Üçüncü bölüm, devletleri, hanedanlıkları, hilâfeti, yönetimi ve devlet örgütlenmesindeki aşamaları ve çeşitli konumları konu alır.
Dördüncü bölüm, İbn Haldûn’un şehirlerdeki toplulukların medeniyetleri-yani ‘hadarî umrân’, memleketler ve şehirler üzerine görüşlerini içerir.
Beşinci bölüm ilimler, sanatlar, geçim, kazanç ve kazanç yolları üzerine bir tartışmadan oluşur.
Altıncı bölüm, ilimleri, ilimlerin elde edilmesini ve öğrenilmesini konu alır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Ünlü düşünür Hitti’ye göre 14. yüzyıl İslam dünyasının genel durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İslam dünyası, Moğol İstilası ve Haçlı Seferleri gibi olaylar sonucunda sarsılmıştır.

Yaşanan gelişmeler, İslam dünyasını sadece askeri olarak olumsuz etkilemiştir.

Bağdat, Moğol istilası sonrasında ününü yitirmiştir.

İslam Medeniyeti bu dönemde gerileme yaşamıştır.

Yaygın hastalıklar ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

İslam dünyası, Moğol İstilası ve Haçlı Seferleri gibi olaylar sonucunda sarsılmıştır. Sarsıntı, İslam dünyasını sadece ilmi ve kültürel bakımdan değil; siyasi, iktisadi ve ilmi-kültürel bakımdan olumsuz etkilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

İslam dünyası için önemli olan ve özgün çözümlemeleriyle bilinen Mukaddime adlı eserin yazarı kimdir?

İbn Sînâ

Hatip İbn Merzuk

İbn Haldûn

Sultan Ebû Salim

Vezir El-Hasan

Açıklama:

İslam dünyası için önemli olan ve özgün çözümlemeleriyle bilinen Mukaddime adlı eserin yazarı İbn Haldûn'dur. Mukaddime, İbn Haldûn’un kapsamlı bir dünya medeniyetleri tarihi projesi olarak tasarladığı ve yazdığı Kitâbu’l-İber’in Giriş bölümü ile Birinci Kitap’ın toplamından oluşan kısmıdır ve bu kısımda ortaya koyulmuş düşünceler zamanla Kitâbu’l-İber’i gölgede bırakmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

“İbn Haldûn’un doğduğu ve yetiştiği dönemde Endülüs ve Kuzey Afrika’da siyasî ve medenî yaşam ile ilim ve düşünce faaliyetleri gerileme aşamasındadır.”
Yalnızca yukarıda verilen cümleden hareketle aşağıdaki hangi sonuca ulaşılabilir?

İbn Haldûn’un Anadolu’da yaşadığına

İbn Haldûn’un coğrafi ve bölgesel gelişmelerden etkilenmiş olabileceğine

İslâm Medeniyeti’nin büyük bir medeniyet olduğuna

İbn Haldûn’un büyük eserler verdiğine

Bölgenin kısa sürede toparlanacağına

Açıklama:

İbn Haldûn’un doğduğu ve yetiştiği dönemde Endülüs ve Kuzey Afrika’da siyasî ve medenî yaşam ile ilim ve düşünce faaliyetleri gerileme aşamasındadır. Endülüs’te felsefenin giderek önemsizleştiği, genel kültür seviyesi düştüğü, Hıristiyanlara karşı yapılan savaşların sonucunda İslâm Medeniyeti maddi ve manevi olarak gittikçe gerilediği bir süreç yaşanmaktadır. İslam dünyası, Moğol İstilası ve Haçlı Seferleri gibi olaylar sonucunda sarsılmıştır. Sarsıntı, İslam dünyasını sadece ilmi ve kültürel bakımdan değil; siyasi, iktisadi ve ilmi-kültürel bakımdan olumsuz etkilemiştir. İbn Haldûn’un da bu gelişmelerden etkilenmemesi düşünülemez.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdaki eserlerden hangisi İbn Haldûn’e ait değildir?

Et-Tâ’rîf

Kitâbu’l-İber

Mukaddime

Ruh Kasidesi

Şifâu’s-Sâîl

Açıklama:

Mukaddime, Kitâbu’l-İber, Et-Tâ’rîf ve Şifâu’s-Sâîl İbn Haldûn tarafından yazılan eserlerdir. Ruh Kasidesi ise İbn Sînâ'ya aittir. İbn Sînâ bu yapıtında, insanın bu dünyaya gelişini, yaratılış öğretisini ve kutsal kitaplara da geçen bazı efsaneleri kendi felsefi görüşü doğrultusunda yorumlayarak açıklamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 79

“Umran, İbn Haldûn’un tarih felsefesi açısından değerlendirilmesine olanak tanıyan ilmidir.”
Umran ilmine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bilgi vermeyi amaçlamaz.

Varlık alanı olarak tarihin epistemolojisi sayılır.

Bilgi alanı olarak tarihin ontolojisidir.

İbn Haldûn’un İbn Sînâ’dan esinlendiği ilimdir.

Tarih felsefesinin, hikmet ilimleri arasında sayılmasına katkı sağlamıştır.

Açıklama:

İbn Haldûn’u tarih felsefesi açısından değerlendirmemize olanak tanıyan umran ilmi, sergilediği özellikleriyle günümüzde sosyolojinin, ekonominin, siyaset kuramının, hatta kültürel antropolojinin kapsamına girecek konuları, genel bir çerçeveyle ve tarihteki olayların neden-sonuç ilişkileri biçiminde kavranmasına yardımcı olacağı kadarıyla ele almıştır. Ayrıca bu ilim, bilgi veren bir disiplin olarak tarihin çerçevesini çizmeye, tarih yazıcıları için sağlıklı ve güvenilir bilgileri kayda geçirmeyi sağlayacak bir yöntem belirlemeye de yarayan bir meta-ilimdir. Öyleyse umran ilmi, bir bilgi alanı olarak tarihin epistemolojisi, bir varlık alanı olarak tarihin ontolojisidir.
Bu ilim, insan ve toplumu genelliğinde kavramayı amaçlayan bir ilim olarak, en genel ve en temel olanın kuramıyla ilgilenen felsefe içerisinde temellendirilebilir. Umran ilmi sayesinde hikmet ilimlerinden sayılmayı hak eden tarihin felsefî yönü tam da buradadır. İbn Haldûn’un, ilkelerini oluşturduğunu söylediği bu ilimle, hem “geçmişte olan olayların bütünü”-ya da res gestae, hem de “geçmişte yaşanmış olayların anlatımı”- yani historia rerum gestarum anlamındaki tarihe katkıda bulunduğu ileri sürülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

"İbn Haldûn kimi çevreler tarafından tarihçi, medeniyet-kültür tarihçisi, tarih kuramcısı olarak görülürken, diğer çevreler tarafındansa sosyolog, ekonomist, kamu hukukçusu, siyaset düşünürü olarak değerlendirilir." Bu cümleden hareketle nasıl bir çıkarım yapılabilir?

Yalnızca psikoloji alanıyla ilgili çalışmalar yaptığına

Disiplinler arası çalışan bir bilim adamı olduğuna

Eserlerini yalnızca toplumsal olaylar üzerine yazdığına

Tıp alanında önemli çalışmalar yaptığına

Siyasetle ilgilense de siyaseti sevmediğine

Açıklama:

İbn Haldûn kimi çevreler tarafından tarihçi, medeniyet-kültür tarihçisi, tarih kuramcısı olarak görülürken, başkaları tarafındansa sosyolog, ekonomist, kamu hukukçusu, siyaset düşünürü olarak değerlendirilir. Bu durum bize İbn Haldûn'un disiplinler arası çalışan bir bilim adamı olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

İbn Sinâ matefizik ve mantığı ne tür ilimler olarak adlandırmıştır?

Doğa ilimleri

Aşağı ilimler

Yüksek ilimler

Akli ilimler

Nakli ilimler

Açıklama:

İbn Sinâ ilimler sınıflamasında metafizik ve mantığı yüksek ilimler olarak olarak adlandırmıştır. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi İslâm Medeniyeti’nin başlangıcında İslâm âlimlerinin yapmış olduğu sınıflamada Arap ilimleri (Ulûmu’l-Arabiyye) sınıfına dahil değildir?

Dil

Fıkıh

Edebiyat

Felsefe

Tarih

Açıklama:

Felsefe Arap olmayan ilimler (Ulûmu’l-Evâîl ya da Ulûm-u Gayr› Arabiyye) sınıfına dahildir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Tarih yazıcılığının ahlâk dersleri vermeye ve kıssadan hisse çıkarmaya yönelik tutumdan kurtulup olayları gerçek nedenleriyle anlatması gerektiğini ileri süren ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hugo Grotius

Jean Bodin

Francis Bacon

Niccolo Macchiavelli

Thomas Hobbes

Açıklama:

Rönesans’ta ve Yeniçağ Avrupası’nda ortaya çıkan yeni zihniyeti özetleyip açıklayabileceksiniz.
Tarih yazıcılığının ahlâk dersleri vermeye ve kıssadan hisse çıkarmaya yönelik tutumdan kurtulup olayları gerçek nedenleriyle anlatması gerektiğini ileri süren ilk düşünür Niccolo Macchiavelli'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Hobbes ve Bacon’ın ortak bir görüşüdür?

İnsan insanın kurdudur.

Bilgi güçtür.

Bilimde tek geçerli yöntem tümevarımdır.

Egemene devredilen yönetim hakkı geri istenemez.

Historia civilis, bir theoria etkinliği olamaz.

Açıklama:

Macchiavelli, Bodin, Grotius, Bacon, Hobbes gibi düşünürlerin tarihe yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.
Bacon'a göre historia civilis ile işaret edilen olaylar yığını, düzenlilikten uzak, rastlantısal ve bireysel olgulardır ve bunlardan yasalar çıkarsanamaz. Hobbes’a göre de düzenli olgular içermeyen historia civilis, yalnızca ahlâk ve eğitim açısından dersler çıkarılmak üzere tarih yazıcıları tarafından yönelinmiş düzensiz malzeme yığını olmaktan öteye geçmez. Bu yüzden her iki düşünür için de historia civilis, bir theoria etkinliği olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Rönesans döneminde felsefenin temel yönelimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tanrı’yı aramaya odaklanmıştır.

Kilise’nin öngörüleri doğrultusunda araştırmalar yapmıştır.

Yalnızca kendine ve insanın kendi yetilerine dayanmaya yönelmiştir.

Düşünce alanında yeni otoritelerin yaratılması esas alınmıştır.

Ulusçuluğun ve ırkçılığın temellendirilmesine çalışılmıştır

Açıklama:

Rönesans’ta ve Yeniçağ Avrupası’nda ortaya çıkan yeni zihniyeti özetleyip açıklayabileceksiniz.
Rönesans’ta, kültürün hemen hemen tamamında görüldüğü gibi, felsefenin de temel yönelişi kendini her türlü otoriteye bağlılıktan kurtarmak, yalnızca kendine ve kendi yetilerine dayanmak, kısacası, kendini arayıp bulmak olmuştur. Bunun için de dünya ve hayat üzerindeki görüşleri yalnız deneyimin ve aklın sağladığı doğrulara dayanarak biçimlendirmeye çalışılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Rönesans dönemiyle ilgili olarak, aşağıdaki tespitlerden hangisi yanlıştır?

Yalnızca insanın kendi yetilerini temel almayı denemişlerdir.

“Daha az tanrı, daha fazla insan!” sloganı bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Düşünce alanında insan aklının ön plana çıkması amaçlanmıştır.

Antikçağ’daki düşünce zenginliğini model alan bir yeniden doğuş dönemidir.

Ortaçağ ile Yakınçağ arasında bir köprü kuran dönemdir.

Açıklama:

Rönesans’ta ve Yeniçağ Avrupası’nda ortaya çıkan yeni zihniyeti özetleyip açıklayabileceksiniz.
Kökleri 14. yüzyılda aranabilecek olan Rönesans, ağırlıklı olarak 15. yüzyılın ikinci yarısı ve 16. yüzyılda etkili olan bir düşünce ve sanat akımıdır. Bu dönemde Avrupa Medeniyeti din boyundurluğundan kurtulmaya ve bir birey olarak insanın ve aklın yönlendirdiği bir düşünme şeklini benimsemeye başlamıştır. Bu yüzden, ilk dört seçenekte belirtien tespitler doğrudur. Ancak E seçenği yanlıştır, Rönesans Ortaçağ ile 18. yüzyılda başlayan Yakınçağ arasında değil, Ortaçağ ile Yeniçağ arasında bir köprüdür

Doğru Cevap: E

Soru 5

Epistemoloji adını ilk kez açıkça kullanarak, insan bilgisinin kaynağı ve sınırları gibi sorunlarla hesaplaşma gerekliliğini savunmuş olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Locke

Descartes

Hume

Bacon

Berkeley

Açıklama:

Rönesans’ta ve Yeniçağ Avrupası’nda ortaya çıkan yeni zihniyeti özetleyip açıklayabileceksiniz.
Epistemoloji adını ilk kez açıkça kullanarak, insan bilgisinin kaynağı ve sınırları gibi sorunlarla hesaplaşma gerekliliğini savunmuş olan filozof John Locke'dir. Locke, bilginin kaynağı, doğruluğu ve sınırları sorunlarıyla çerçevesini çizdiği epistemolojiyi özel bir felsefe disiplini olarak öne çıkarır ve tanrı, evren, yaratılış, ruh-madde ilişkisi gibi konular üzerinde spekülasyonlar yapmadan önce, insan bilgisinin kaynaklarının, sınırlarının araştırılması, yani epistemolojinin temel sorunlarıyla hesaplaşılması gerektiğini savunur

Doğru Cevap: A

Soru 6

Tarihin olayları gerçek nedenleriyle anlatması gerektiğini savunurken, “gerçek” terimini daha çok siyasi bir içerimle kullanmış olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Bacon

Hobbes

Grotius

Macchiavelli

Bodin

Açıklama:

Macchiavelli, Bodin, Grotius, Bacon, Hobbes gibi düşünürlerin tarihe yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.
Macchiavelli, tarih yazıcılığının “devletler arasındaki düşmanlık ve ikiliklerin nedenleri”ni siyasi açıdan araştırması gerektiğini savunmuştur.
Macchiavelli’ye göre olayları gerçek nedenleriyle anlatan böyle bir siyasi tarih yazımı, her şeyden önce geçmişi doğru olarak bilmeye şiddetle gereksinim duyan devlet yöneticilerine pragmatik bir hizmet sunacaktır. Bu çerçevede ele alınığında Macchiavelli'nin 'Gerçek' terimini daha çok siyasi bir içerikle kullanıdığı öne sürülebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

I. Historia Ecclesiae II. Historia Materiae III. Historia Divina IV. Historia Naturalis V. Historia Civilis Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 16. Yüzyıldaki historia türlerinden değildir?

Yalnız I

I ve II

III ve IV

IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Yeniçağ’da değişen bilgi anlayışı ve Antikçağ’dan miras kalan theoria-historia karşıtlığı çerçevesinde tarihin konumunu değerlendirebileceksiniz.
16. yüzyılda üç türlü historiadan söz edilmiştir: 1. Historia Divina-yani tanrısal tarih, 2. Historia Naturalis-yani doğa olaylarının bilgisi ve 3. Historia Civilis yada Historia Humana-yani insan-toplum olaylarının bilgisi.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Doğa ile us ya da evren ile zihin arasında varolduğu iddia edilen uygunluğun kaynağı olarak Tanrı’ya işaret eden düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Determinizm

Materyalizm

Öznel İdealizm

Deneyimcilik

Usçuluk

Açıklama:

Usçuluğun, Descartes’ın ve Descartesçı tarih yazıcılığının 17. yüzyıldaki etkilerini ve bu etkilerin tarihe nasıl yansıdığını yorumlayabileceksiniz.
Doğa ile us, evren ile zihin arasında uygunluk olduğunu öne süren düşünce akımı 'Usçuluk'tur. 17. yüzyıl usçularına göre bu uygunluk Tanrı'dan kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Grotius, pozitif hukukun kavranabilmesi için aşağıdakilerden hangisini bir önkoşul olarak ortaya koymuştur?

Tarihsel zemini

Ontolojik zemini

İnsan doğasını

Toplum sözleşmesini

Doğal hukukun varlığını

Açıklama:

Macchiavelli, Bodin, Grotius, Bacon, Hobbes gibi düşünürlerin tarihe yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.
Hugo Grotius'a göre pozitif hukuk, ancak konulduğu zaman, yer ve durumdaki insan-toplum koşullarının bilinmesiyle, yani tarihsel zeminde kavranabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisini Jean Bodin’e borçlu olduğumuz söylenebilir?

Doğal hukuk-pozitif hukuk ayrımını

Siyasi tarih yazımını

Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ ayrımını

Toplumsal tarih düşüncesini

Felsefi tarih anlayışını

Açıklama:

Macchiavelli, Bodin, Grotius, Bacon, Hobbes gibi düşünürlerin tarihe yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.
Tarihsel dönemlerin Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ şeklinde ayrılmasını, önemli bir 16. yüzyıl düşünürü olan Jean Bodin'e borçluyuz.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Yeniçağ Avrupa Medeniyeti’nde bireyciliğin gelişmesi, aşağıdakilerden hangisinin daha çok öne çıkmasıyla sonuçlanmıştır?

Irkçılığın

Ulusçuluğun

Özgürlüğün

Kaderciliğin

Doğal belirlenimciliğin

Açıklama:

Rönesans’ta ve Yeniçağ Avrupası’nda ortaya çıkan yeni zihniyeti özetleyip açıklayabileceksiniz.
Yeniçağ Avrupa Medeniyeti'nin insan anlayışında bireyin temel unsur olması, bireyciliğin gelişmesine yol açarak özgürlük olgusunu Yeniçağ Avrupa Medeniyeti’nin temel kavramları arasına taşımıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. Felsefe-us II. Tarih-imgelem III. Şiir-anımsama. Bacon’a göre, olgularla ilişkiler sırasında etkin olan yetilerimize ait yukarıda verilen eşleştirmelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız III

Yalnız II

I ve II

Yalnız I

I ve III

Açıklama:

Macchiavelli, Bodin, Grotius, Bacon, Hobbes gibi düşünürlerin tarihe yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.
Bacon’a göre felsefe usa, şiir imgeleme ve geçmişte olup bitenler-yani tarih ise, anımsamaya dayanır. Bu yüzden II. ve III. maddelerdeki tespitler yanlış, I. maddedeki tespit doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Avrupa'nın 15. yüzyıldaki canlanışını karşılayan ve yeniden uyanış anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Reform

Aydınlanma

Rönesans

Modernizm

Gotik

Açıklama:

Rönesans, Fransızca'da yeniden doğuş anlamına gelir ve Avrupa'nın Antik Dünya üzerinden kendisini yeniden şekillendirmeye başladığı 15. yüzyılı karşılamak için kullanılır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Yunanca sağlam temelli bilgi anlamına gelen ve bilgi kuramı olarak adlandırılan alan aşağıdakilerden hangisidir?

Ontoloji

Antoloji

Epistemoloji

Antropoloji

Metodoloji

Açıklama:

Yunanca episteme ve logos'tan türeyen epistemoloji dilimize bilgi kuramı ya da bilgi felsefesi olarak çevrilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Epistemoloji kavramını ilk kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

Max Weber

Karl Marks

Descartes

Kant

Açıklama:

Epistemoloji kavramını ilk olarak John Locke Yeniçağ'da kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Olayların gerçek nedenleriyle yazılması gerektiğini ileri süren ve ilk siyasi tarihçi kabul edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jean Bodin

Francis Bacon

Descartes

Niccolo Macchiavelli

Hugo Grotius

Açıklama:

Niccolo Macchiavelli tarihin bir kıssadan hisse olma durumundan kurtulması gerektiğini ve olayların gerçek nedenleriyle anlatılmasının gerçeği bilme ihtiyacındaki devlet adamları için de pratik bir fayda sağlayacağını söylemiştir. Kendisi ilk siyasi tarihçi kabul edilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Algı kapsamına girenleri içeren ve deneyimden alınan bilgi anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Empeiria

Determia

Apriori

Ontoloji

Priori

Açıklama:

Empeiria kelimesi algı kapsamına giren, duyularımızla erişebildiğimiz sanı bilgisine denilir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Savaş ve Barış Hukuku Üzerine isimli eserinde pozitif hukuk ile doğal hukuk arasında ayrım yapan hukuk felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Francis Bacon

Thomass Hobbes

Immanuel Kant

Karl Marks

Hugo Grotius

Açıklama:

Hugo Grotius hukuk felsefesinde önemli bir milat olarak kabul edilen Savaş ve Barış Hukuku Üzerine adlı yapıtında, pozitif hukuk ile doğal hukuk arasında bir ayrım yapar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi doğanın etkileri ve insanın etkilerinin bilgisini ikiye ayırmıştır?

Hugo Grotius

Thomass Hobes

Rene Descartes

Niccolo Macchiavelli

Jean Bodin

Açıklama:

Thomas Hobbes da Francis Bacon gibi doğanın ve insanın etkileriyle ortaya çıkan bilginin ayrılması gerektiğini savunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Her tarihsel bilgi kuşku götürür çünkü seçilmiş tarihsel olaylarla ilgilidir görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Descartes

Macchiavelli

Jean Bodin

Açıklama:

Descartes her tarihsel haberin seçilmiş bir tarihsel olayla ilişkili olduğunu bu nedenle de tarihçinin ve malzemenin etkisiyle yanlış bilgiye ulaşılacağını savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Descartesçi tarih yazım okuluna bağlı düşünürlerden olan Roma İparatorları Tarihi kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Tillemont

Nicholas Malebranche

Leibniz

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Açıklama:

Descartesçi tarih yazım okuluna mensup Tillemont aynı zamanda farklı otoritelerin dile getirişlerini uzlaştırmak için çaba harcayarak Roma İmparatorları Tarihi'ni de yazmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Matematik ve diğer bilim alanlarında da çalışan ve Bollandistlerden etkilenen başlıca filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Francis Bacon

Gottfried Wilhelm Leibniz

Thomas Hobbes

Hugo Grotius

Niccolo Macchiavelli

Açıklama:

Gottfried Wilhelm Leibniz, Bollandistlerden etkilenen başlıca filozoftur ve matematik ve diğer bilim alanlarında da çalışmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Rönesans’ın Fransızca’daki kelime anlamı nedir?

Doğuş

Yenilik

Yeniden doğuş

Doğum öncesi

Reform

Açıklama:

Rönesans (Renaissance), Fransızca’da “yeniden doğuş” anlamında kullanılan bir sözcüktür. Avrupa’nın Antikçağ Yunan kültürünü keşfederek yeniden kendisini inşa etmesi sürecinin de adıdır. Doğru yanıt "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Macchiavelli’nin “tarih yazıcılığı” hakkındaki görüşleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tarih gerçek nedenleri ile anlatılmalıdır.

Tarih felsefi olarak incelenmelidir.

Tarih bir bilim olmalıdır.

Tarih farklı disiplinler ile birlikte incelenmelidir.

Tarihi sadece tarihçiler incelemelidir.

Açıklama:

Tarih yazıcılığının ahlâk dersleri vermeye ve kıssadan hisse çıkarmaya yönelik tutumdan kurtulup olayları “gerçek nedenleriyle” anlatması gerektiğini ileri süren ilk düşünür, devlet ve siyasetle ilgili kuramlarından hatırlayacağımız Niccolo Macchiavelli’dir (1469-1527). Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hugo Grotius, hukuk felsefesinde önemli bir milat olarak kabul edilen "De Iure Belli et Pacis" (Savaş ve Barış Hukuku Üzerine) adlı yapıtında nasıl bir düşünce ortaya koymuştur?

Negatif ile doğal hukuk arası ayrım yapar.

Pozitif ile doğal hukuk arası ayrım yapar.

Negatif ile Pozitif hukuk arası ayrım yapar.

Doğal olan ile olmayan hukuk arası ayrım yapar.

Savaş ve Barışı oluşturan hukuki koşullar arası ayrım yapar.

Açıklama:

Hugo Grotius, hukuk felsefesinde önemli bir milat olarak kabul edilen De Iure Belli et Pacis (Savaş ve Barış Hukuku Üzerine) adlı yapıtında, pozitif (insanın koyduğu) hukuk ile doğal hukuk arasında bir ayrım yapar. Doğru yanıt "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

I. Us
II. İmgelem
III. Anımsama
Bacon’a göre tarih insanın yukarıdaki hangi temel yetisine ya da yetilerine dayanmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Bacon, “insan tini”nin, algılanan olgularla ilişki sırasında hep etkin durumda olan, 1. Us (ratio), 2. İmgelem (phantasia) ve 3. Anımsama (memoria) olmak üzere üç temel yetisinden söz eder ve insanın felsefe, şiir ve tarih etkinliklerini bu üç yetiyle eşleştirir: buna göre felsefe usa, şiir imgeleme ve geçmişte olup bitenler yani tarih, anımsamaya dayanır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

17. yüzyılın temel felsefesini hangi öğreti oluşturur?

Ampirizm

Realizm

İdealizm

Materyalizm

Rasyonalizm

Açıklama:

17. yüzyıl temel rengini usçuluk (rationalism) adı verilen bir öğretide belli etmiştir. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Usçuluk hangi yüzyıllar arası etkili olmuş ve o çağa “Us Çağı” adını verebilmiş bir akımdır?

16. ve 17. Yüzyıllar arası

17. ve 18. Yüzyıllar arası

18. ve 19. Yüzyıllar arası

15. ve 17. Yüzyıllar arası

17. ve 19. Yüzyıllar arası

Açıklama:

Usçuluk o denli etkili olmuş bir düşünce çığırıdır ki, Avrupa’da 17. yüzyıl ortalarından 19. yüzyılın ilk yarısının sonuna (1850’lere) uzanan zaman dilimi, çoğu felsefe tarihçisince, “Us Çağı” olarak adlandırılmıştır. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Descartes’ın felsefesindeki ruh ve beden olarak ifade edilen iki sonlu töz, Malebranche felsefesinde nasıl bir ara neden ile bir araya gelir?

Tanrı’yı ara neden olarak görür.

Aslında ikisinin de bir bütün olduğunu ileri sürer.

Beyindeki kozalaksı yapının bunu sağladığını ileri sürer.

Bir occasion bunu sağlar.

Sadece bedenin olduğunu ruhun gerçek olamayacağını savunur.

Açıklama:

Descartes’ın ruh ve beden olarak aşılmaz sınırlarla birbirinden ayırdığı iki sonlu tözün insanda nasıl bir araya gelebildiği sorununu çözmek üzere yola çıkan Arnold Geulincx ve Nicholas Malebranche, bu iki tözün birbirini etkilemesi için Tanrı’yı bir ara neden (occasion) olarak göstermeye çalışmıştır. Bu görüşe ara nedencilik (occasionalism) adı verilir. Doğru yanıt "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Bacon’ı tarih felsefesi için özel kılan nedir?

Ne Theoria ne de Empeiria’nın bilimsel etkinliğin dayandığı temel olmadığını göstermesi

Theoria’nın bilimsel etkinliğin dayandığı temel olduğunu göstermesi

Hem Theoria hem de Empeiria’nın bilimsel etkinliğin dayandığı temel olduğunu göstermesi

Empeiria’nın bilimsel etkinliğin dayandığı temel olduğunu göstermesi

Felsefenin bilimsel etkinliğin dayandığı temel olduğunu göstermesi

Açıklama:

Bacon, “bilim” kavramını empeiria anlamındaki historia’ya dayandırmakla, en azından “theoria-empeiria” karşıtlığını aşmış ve “empeiria”yı, bizzat bilimsel etkinliğin dayandığı temel olması bakımından, doğa araştırmalarına yönelen insan için 16. yüzyıla kadar rastlanmamış özel bir öneme ve değere kavuşturmuştur. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

“Historia” terimini “geçmişte olup bitmiş olayların doğru olarak anlatılması” yoluyla edinilen bilgi olarak hangi düşünür tanımlamıştır?

Descares

Locke

Hobbes

Bacon

Bodin

Açıklama:

Bodin, terimi özellikle de bu anlam içeriğiyle sınırlamak istediğini ve historia’yı “geçmişte olup bitmiş olayların doğru olarak anlatılması” yoluyla edinilen bilgi olarak ortaya koyma çabasında olduğunu bildirmiştir. Doğru yanıt "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Yapılmış işlerin anlatımı, hangi düşünür tarafından “tarih bilimi” dendiğinde anladıkları şey olmuştur?

Descartes

Vico

Kant

Hegel

Malebranche

Açıklama:

Yapılmış işlerin anlatımı, daha sonra Hegel’in de aralarında bulunduğu pek çok tarih filozofunun “tarih bilimi” dendiğinde anladıkları şey olmuştur. Doğru yanıt "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Rönesans sürecinin en dikkate değer akımı hangisidir?

Modernizm

Hümanizm

Dinde reform

Protestanlık

Çok seslilik

Açıklama:

Rönesans sürecinin en dikkate değer akımı hümanizmdir. Hümanizm, insanın, gitgide de ulusların, birey olma, bireysellik kazanma çabalarını içeren, temel sloganı “daha çok insan, daha az tanrı” olan bir akımdır. Dinde de reform isteklerinin artmasına, hatta bu sürecin sonunda Protestanlık adı verilen yeni bir Hristiyan mezhebinin doğmasına kadar uzanır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Hümanizm ve reform hareketleri hangi yüzyılın iki ana karakteristiği olmuştur?

13. yüzyıl

14. yüzyıl

16. yüzyıl

18. yüzyıl

20. yüzyıl

Açıklama:

Hümanizm ve reform hareketleri 16. yüzyılın iki ana karakteristiğini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Hangisi Rönesans hareketinin getirdiği yeniliklerden biri değildir?

Ortaçağ düzeni çözülerek, Yeniçağı oluşturacak ilkelerin ve düşünce yapısı kendini belli etmeye başlamıştır.

Ortaçağ’daki tek sesliğin yerine çok seslilik söz konusu olmuştur.

Düşünürler yapıtlarında kendi dilleri yerine Latince kullanmaya başlamıştır.

Din adamları değil, yazarlar, araştırmacılar ve üniversite öğrencileri felsefe yapmaya ve işlemeye başlamıştır.

Yaşamın bütün yönleri madde ve mekanik ilişkisi temelinde değerlendirilmeye başlanmıştır.

Açıklama:

Rönesans’ta düşünürler de yapıtlarında kişiliklerini, kendisini özgün kılan unsurları açıkça belirtmeye ve yavaş yavaş yazı dili olarak Latince yerine kendi ulusal dillerini kullanmaya başlamışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. Usçuluk
II. Durulma
III. Descartes
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri 17.yüzyılda meydana gelmiş önemli gelişmelerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

17. Yüzyıl temel rengini usçuluk( rationalism) adı verilen bir öğretide belli etmiştir. Aynı zamanda bu yüzyıla durulma dönemi de denilebilir ve bu çağı karakterize eden düşünür Descartesdir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Tarih sürecinin önemine, pozitif hukukun kavranması bağlamında değinen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hugo Grotius

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Niccolo Macchiavelli

Jean Bodin

Açıklama:

Tarih sürecinin önemine, pozitif hukukun kavranması bağlamında değinen düşünür Hugo Grotius’dur. Ona göre pozitif hukuk, ancak konulduğu zaman, yer ve durumdaki insan-toplum koşullarının bilinmesiyle, yani tarihsel zeminde kavranabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hangisi Historia Civilis’in kapsadığı alanlardan biri değildir?

Kentler tarihi

Devletler tarihi

Dinler tarihi

Biyografi

Sanat tarihi

Açıklama:

Historia civilis, kentler tarihi, devletler tarihi, önemli kişiler (biyografi), sanat tarihi vb. adlarla anılan çeşitli tarih yazıcılıklarının genel adı olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

17. yüzyılda “Modern Felsefenin Babası” olarak nitelenen düşünür kimdir?

Descartes

Bacon

Hobbes

Aristoteles

Grotius

Açıklama:

Bu yüzyıla damgasını vuran ve kendisinden sonra gelenleri de bir hayli etkileyen Descartes (1596-1650), düşüncesindeki özgün ve sentezci yönleriyle “Modern Felsefenin Babası” nitelemesiyle de anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

“Tarihten öğrenilecek en temel ders, insanların tarihten hiçbir şekilde ders almadıklarıdır” sözleri hangi filozofa aittir?

Descartes

Bodin

Hegel

Leibniz

Aristoteles

Açıklama:

Bu sözler, 19. yüzyıl filozofu Hegel’a aittir ve tarih Felsefesine Giriş adlı yapıtının başında yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki görüşlerden hangisi Nicholas Malebranche’ye ait değildir?

Historik bilgi yüzeysel bilgidir.

Tarihçiler, kendileri düşünme zahmetine katlanmaktansa başkalarının ne düşündüklerini anlatan kimselerdir.

Mükemmel bilgi tarihten ibaret olamaz.

Doğru bilgi bir tarih sorunu değil, metafizik bir sorundur.

Tarihçi yurdundan uzakta yaşarken kendi çağına yabancılaşan bir gezgindir.

Açıklama:

Collingwood’a göre Descartes, Metot Üzerine Konuşma adlı yapıtında birbirinden ayrılmasında yarar bulunan dört noktayı vurgular. “ Tarihsel Kaçakçılık: Tarihçi yurdundan uzakta yaşarken kendi çağına yabancılaşan bir gezgindir” düşüncesi, bu noktalardan birincisidir

Doğru Cevap: E

Soru 42

17. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan tarih yazımı okulu hangi düşünürün görüşlerini tam olarak yansıtmıştır?

Bodin

Descartes

Macchiavelli

Celtis

Hegel

Açıklama:

17. yüzyılın ikinci yarısında, Descartes’ın felsefesindeki sistemli kuşkuculuğu ve eleştirel ilkeleri olduğu gibi tanımaya dayanan, Destartesçı bir tarih yazımı okulu ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

I. Rönesans, Ortaçağ ve Yeniçağ arasında bir köprüdür.
II. Rönesans, “yeniden doğuş” anlamına gelir.
III. Hümanizm, Rönesans’ın barındırdığı akımlardan
biridir.
Rönesans’la ilgili yukarıda verilenlerden hangileri söylenebilir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda verilenlerden tümü Rönesans’la ilgili doğru bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans’la ilgili dikkat çeken noktalardan biri değildir?

Din adamlarının felsefe yapması

Çok seslilik

Bireyselliğin ön plana çıkması

Araştırmacıların ve felsefecilerin kimlikleri

Ulusal dillerde yapıt yazımının başlaması

Açıklama:

Rönesans’ta felsefeyi yapanlar ve işleyenler Ortaçağ’daki gibi din adamı değil, yazarlar, araştırmacılar, üniversitelerin öğrencileri olmuştur. Diğer seçenekler Rönesans döneminde dikkat çeken noktalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. Felsefenin temel yönelişi kendini her türlü otoriteye bağlılıktan kurtarmaktır.
II. Dünya ve hayat üzerindeki görüşleri yalnız deneyimin ve aklın sağladığı doğrulara dayanarak biçimlendirmeye çalışılır.
III. Doğruluklar, “bulunmuş, hazır bilgi paketi” olarak görülür.
Rönesans’la ilgili yukarıda verilenlerden hangileri söylenebilir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Rönesans’la ilgili yukarıda verilenlerden ilk iki madde doğrudur. Ortaçağ’ın “bulunmuş, hazır bilgi paketi” muamelesi yaptığı doğruluklar, Rönesans’ta insan için “aranması ve bulunması için uğruna mücadele verilmesi gereken, sonsuz bir görev” olarak görülmeye başlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Rönesans’ın temel parolası olan otoritelerden bağımsızlaşma yönündeki tavrı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İnsanın tekrar evrenin merkezine yerleşmesine yol açar.

Ulusların bireyler gibi özgürleşmesine yol açar.

Felsefe, tek amaca yönelmiş bilgi türü olmuştur.

Felsefe, insan zihniyle ilgili her tür sorunu ele alır.

Felsefe, bilinen bilinmeyen tüm yolları kullanmaya çabalar.

Açıklama:

Rönesans’ın temel parolası olan otoritelerden bağımsızlaşma isteği ile felsefe de artık tek yolla tek amaca yönelmiş bir bilgi türü olmaktan çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

I. Din temelli medeniyetin sunduğu bir kavramsal çerçeve içerir.
II. Ortaçağ Hıristiyan Medeniyetinin dönüştürülmesiyle ortaya çıkmıştır.
III. Tanrı ve Kilise’nin yerini, insan ve onun yapıntısı olan kültür dünyası alır.
Yeniçağ Avrupa Medeniyeti ile ilgili olarak yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda verilenlerden madde II ve madde III doğru bilgidir ancak din temelli bir medeniyetin sunduğu kavramsal çerçeve felsefe tarafından sorgulanmış ve eleştirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Yeniçağ Avrupa Medeniyetinde ön plana çıkan kavramlardan biri değildir?

Bireyciliğin gelişmesi

Ekonomide mutlakiyetçi devlet

Özgürlük

Bilimsel özerklik arayışı

Dini denetimlerin zayıflaması

Açıklama:

Ekonomik etkinliklerde mutlakiyetçi bir devlet değil, devletin denetim ve düzenlemelerinden bağımsız olma isteği anlayışı vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

16. yüzyılda Rönesans ve hümanizm anlayışının parolası aşağıdakilerden hangisidir?

“Daha az tanrı, daha fazla insan”

“Daha fazla tanrı, daha az insan”

“Daha az bilim, daha fazla tanrı”

“Daha az insan, daha fazla bilim”

“Daha fazla insan, daha fazla tanrı”

Açıklama:

16. yüzyılda Rönesans ve hümanizm anlayışının parolası “daha az tanrı, daha fazla insan” şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Epistemoloji terimi ne anlama gelmektedir?

Sınırlı bilgi

Bilim kuramı

Bilgi felsefesi

Hakiki bilgi

Sağlam temelli

Açıklama:

Epistemoloji teriminin kökü, Eski Yunanca ‘ya dayanır. “Sağlam temelli, hakiki bilgi” anlamında kullanılan episteme ile, günümüzde de pek çok disiplinin sonunda “bilim”, “araştırma”, “yasa”, “açıklama, kuram” gibi anlamlarda kullanılan logos sözcüklerinin birleşiminden oluşan epistemoloji, dilimizde “bilgi kuramı”, “bilgi felsefesi” gibi terimlerle karşılanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Görüşleri nedeniyle siyasi tarihin kurucusu kabul edilen düşünür kimdir?

Hugo Grotius

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Jean Bodin

Niccolo Macchiavelli

Açıklama:

Macchiavelli, tarih yazıcılığının “devletler arasındaki düşmanlık ve ikiliklerin nedenlerini siyasi açıdan araştırması gerektiğini savunmuştur. Macchiavelli’ye göre olayları gerçek nedenleriyle anlatan böyle bir siyasi tarih yazımı, her şeyden önce geçmişi doğru olarak bilmeye şiddetle gereksinim duyan devlet yöneticilerine pragmatik bir hizmet sunacaktır. Macchiavelli’nin bu görüşleriyle siyasi tarihin kurucusu olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Etika adlı yapıtını kaleme alan ve doğru bilginin “geçmişte olup bitmiş olanlara inanmakla” değil, her zaman “genel kavramlara dayanmakla” elde edilebileceğini savunan düşünür kimdir?

Benedictus Spinoza

Niccolo Macchiavelli

Arnold Geulincx

Johann Gottfried von Herder

Nicholas Malebranche

Açıklama:

Descartes’ın matematik-geometri temelli kesin bilgi anlayışını kendisine rehber edinerek, Etika adlı yapıtını geometrik düzen içerisinde kaleme alan Benedictus Spinoza, doğru bilginin “geçmişte olup bitmiş olanlara inanmakla” değil, her zaman “genel kavramlara dayanmakla” elde edilebileceğini savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Rönesans döneminin başat düşünürü kimdir?

Galileo

Descartes

Nicolaus Copernicus

Jean Bodin

Francis Bacon

Açıklama:

17. Yüzyılın Rönesans döneminde başat düşünür Descartes’tir. Diğerleri katkıda bulunan düşünürlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

‘Daha çok insan, daha az Tanrı’ sloganını benimseyen akım aşağıdakilerden hangisidir?

Atomizm

Reformasyon

Hümanizm

Aristotelizm

Septisizm

Açıklama:

Hümanizm, insanın, gitgide de ulusların, birey olma, bireysellik kazanma çabalarını içeren, temel sloganı “daha çok insan, daha az tanrı” olan bir akımdır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Rönesans ile ilgili önemli noktalardan biridir?

Çok seslilik

Otoriteye bağlılık

Toplumsallığın ön plana çıkması

Din adamlarının kimlikleri

Ulusal dilde yapıtların yerine yerel dilde yapıtların yazılması

Açıklama:

Rönesans döneminde dikkat çeken en önemli noktalardan biri Hümanizmdir. Otoriteye bağlılıktan çok bireysellik ön plandadır. Diğer seçenekler Ortaçağ döneminin özelliklerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Rönesans döneminde Tanrı yerine doğanın belirleyici olması hangi bilimin gelişmesine olanak sağlamıştır?

Biyoloji

Fizik

Yabancı Dil

Müzik

Sosyal Bilimler

Açıklama:

Tanrı yerine doğanın belirleyici olması fizik ile ilgili pek çok kuralın doğmasına sebep olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 57

İnsan anlayışında, bireyin temel unsur olması, hangi kavramın gelişmesini sağlamıştır?

Evrensellik

Rasyonellik

Özgürlük

Kuşkuculuk

Bireysellik

Açıklama:

Rönesans döneminde bireyin temel unsur olduğu Hümanizm benimsenmiştir. Buna bağlı olarak özgürlük kavramı doğmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 58

‘Epistomoloji’ adı ile bilinen felsefe disiplinini hangi düşünür ortaya çıkarmıştır?

Descartes

Galileo

Aristo

John Locke

Jean Bodin

Açıklama:

Epistomoloji, bilgi kuramı, bilgi felsefesi anlamına gelmektedir. Öncüsü, John Locke’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Olayların gerçek nedenleri ile anlatılması gerektiğini savunan düşünür kimdir?

Jean Bodin

Niccolo Macchiavelli

Hugo Grotius

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Açıklama:

Tarih yazıcılığının ahlâk dersleri vermeye ve k›ssadan hisse ç›karmaya yönelik tutumdan kurtulup olayları “gerçek nedenleriyle” anlatması gerektiğini ileri süren ilk düşünür, devlet ve siyasetle ilgili kuramların öncülerinden biri Niccolo Macchiavelli’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Hukuk felsefesine milat olarak kabul edilen, De Iure Belli et Pacis (Savaş ve Barış Hukuku Üzerine) adlı yapıt hangi düşünürün eseridir?

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Hugo Grotius

Jean Bodin

Nicolaus Copernicus

Açıklama:

Hugo Grotius’un eseri olan, De Jure Belli et Pacis de insanın koyduğu hukuk kuralları ile doğanın koyduğu hukuk kuralları arasında ayrım yapar.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Descartes’in düşünce alanı ilgileri daha hangi alanları kapsamaktadır?

Müzik- Yabancı dil

Matematik- Müzik

Biyoloji- Fizik

Müzik- Fizik

Matematik- Fizik

Açıklama:

Descartes’ın düşünce alanındaki ilgileri matematik ve fiziğe öylesine yönelmiştir ki, tarih hakkında yazarken, tarihteki yanlış yöntemleri düzeltmek gibi bir kaygısı da olmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Historik bilgiye, yüzeysel bilgi yakıştırmasını yapan düşünür kimdir?

Nicholas Malebranche

Nicolaus Copernicus

Jean Bodin

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Açıklama:

Descartes’ın özce birbirinden ayrı iki töz sorununu “ara nedenci” (occasionalism) bir yaklaşımla çözmeyi deneyen Descartesçılardan Nicholas Malebranche, historik bilgiye “yüzeysel bilgi” yakıştırmasını yapar, hatta Adem’in bir tarihi olmadığını ve bir tarihe de gereksinmediğini belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Macchiavelli'ye göre olayları neden-sonuç ilişkisi içerisinde açıklayacak olan bir siyasi tarih yazımı, öncelikli olarak aşağıdaki amaçlardan hangisine hizmet edecektir?

Devlet yöneticilerine yararlı bilgi sağlayacaktır

Gelecekteki tarihçilere doğru bir metot sunacaktır

Ataların tecrübelerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır

Analitik düşüncenin gelişimine katkıda bulunacaktır

Bilim adamları arasındaki tartışma ortamına katkı sağlayacaktır

Açıklama:

Macchiavelli tarihe faydacı bir bakış açısıyla bakar. Bu bağlamda, neden-sonuç ilişkisini merkezine alan bir tarih yazımı, devlet yöneticilerine neyi nasıl yapmaları gerektiği konusunda rehberlik edecektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdaki tarih filozoflarından hangisi tarihsel sürecin anlaşılmasıyla pozitif hukukun daha iyi kavranabileceğini öne sürmüştür?

Voltaire

Machiavelli

Bodin

Grotius

Bacon

Açıklama:

Hugo Grotius'e göre pozitif hukuk, insanlar tarafından tarihsel süreç içerisinde oluşturulmuştur. Bu bağlamda pozitif hukuku kavramak, onu oluşturan tarihsel süreci, yeri ve zamanı anlamakla mümkündür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdaki tarihçilerden hangisi rönesans dönemi tarihçilerinden değildir?

Descartes

Bacon

Hobbes

Braudel

Bodin

Açıklama:

Fernand Braudel 20. yüzyılda yaşamış Fransız bir tarihçidir. Annales okulunun gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Descartes'a göre aşağıdakilerden hangisinden ötürü tarihsel bilgiye kuşkuyla yaklaşılmalıdır?

Tarih bilimi seçkincidir

Tarihsel bilgi seçilmiş tarihsel olayların bilgisidir

Tarihçiler politik gerekçelerle gerçeği çarpıtma eğilimindedirler

Tarihçilik siyasi tarihçiliğin ötesine geçememiştir

Tarihsel dökümanlar devletlerce üretildiği için yanlıdır

Açıklama:

Descartes'e göre tarihsel bilgi seçilmiş olayların bilgisidir. Bu tarihçinin öznelliğinin yanında, materyal eksikliğinden kaynaklanabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi yeniçağ Avrupa medeniyetinde yükselen kavramlardan değildir?

Sekülerizm

Özgürlük

Hümanizm

Ulus devlet

Bireysellik

Açıklama:

Yeniçağ Avrupası tanrısallıktan uzaklaşılan, bireyin ön plana çıktığı, özgürlük düşüncesinin yükseldiği bir dönem olarak tanımlanabilir. Ancak ulus devlet 19. ve 20. yüzyıllara ait bir kavramdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

16. yüzyıl tarih yazımında bahsedilen üç tür tarihsel bilgiden birisi olan "Historia Civilis" kavramının karşılığı aşağıdakilerden hangisinde en doğru olarak verilmiştir?

İnsan-toplum olaylarının bilgisi

Tanrısal bilgi

Doğa olaylarının bilgisi

Deneysel bilgi

Arşivsel bilgi

Açıklama:

Historia civilis kavramıyla anlatılmak istenen insan-toplum olaylarının bilgisidir. Kentler tarihi, devletler tarihi, önemli kişiler tarihi ya da biyografi, sanat tarihi vb. adlarla anılan çeşitli tarih yazıcılıklarının genel adı olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel bilgiye eleştirel bakan filozoflardan Nicholas Malebranche'in savunduğu düşüncelerden birisi değildir?

Tarihçiler düşünce zahmetine katlanmaktansa başkalarının ne düşündüğünü anlatırlar

Adem, tarih bilmemesine rağmen mükemmel bir bilgiye sahipti

Mükemmel bilgi tarihsel bilgi olamaz

Doğru bilgi metafizik bir sorundur

Tarihçiler siyasetçilerin etkisi altındadır

Açıklama:

Malebranche, histerik bilgiye "yüzeysel bilgi" yakıştırması yapar ve onu eleştirir. Hatta Adem'in bir tarihi olmadığını ve ona gerek de duymadığını savunur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Günümüzde de kullanılan Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ gibi ayrımları ilk olarak kim ortaya atmıştır?

Machiavelli

Bodin

Descartes

Bacon

Leibniz

Açıklama:

Avrupa kültürleri coğrafi keşifler sayesinde diğer kültürlerle tanışmaya başlayınca tarihsel dönemsellendirmede o zamana kadar kullanılan dini ayrımlar sorgulanmaya başlamıştır. Jean Bodin ilk olarak tarihi Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ gibi dönemlere ayırmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdaki tarihçilerden hangisinin tarih anlayışı Descartesçı tarih yazımı okulu kapsamında değerlendirilebilir?

Hobbes

Bacon

Tillemont

Bodin

Locke

Açıklama:

17. yüzyılın ikinci yarısında Descartes'ın sistemli kuşkuculuğuna ve koyduğu eleştirel ilkelere dayanan bir tarih yazımı okulu ortaya çıkmıştır. Bu okulun düşüncesinin temelinde yazılı belgelerin eleştirel süzgeçten geçirilmeden kabul edilmemesi esası vardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans dönemi tarih yazıcılığını Ortaçağ tarih yazıcılığından ayıran unsurlardan birisi değildir?

Tarihçiler genellikle din adamları değil, yazarlar, araştırmacılar ve üniversitelerin öğrencileridir

İnsanlık tarihini dönemlere ayırma yöntemi değişmemiştir

Din dışı konulara daha çok yer verir

İlkçağ tarih anlayışına Ortaçağdakinden daha yakındır

"Kıssadan hisse" anlayışına göre yazılmamıştır

Açıklama:

Rönesans dönemi tarih anlayışının, Ortaçağ'ın tek sesliliğinden kurtularak çok sesli olduğu, din dışı ögelerin hakim olmaya başladığı ve bu anlamda İlkçağlardaki tarih yazımına daha yakın olduğu söylenebilir. Ancak Rönesans dönemi tarihçileri, artık tarihi Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ gibi bir dönemlendirmeye tabi tutmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Descartes’ın, insanı evrenin merkezine yerleştiren ve Yeniçağ evren kavrayışının temel bir aksiyomu olan Latince sözü aşağıdakilerden hangisidir?

Verum et factum convertundur

Iustitia est fundamentum regnorum

Cogito ergo sum

Ratio non est res extentia

Historia est magistra vitae

Açıklama:

Descartes, felsefe ve bilime getirdiği anlayış, insan anlayışının dolayısıyla da evreni kavrayış biçiminin büyük ölçüde değişmesine yol açmıştır. En bilinen sözü “Düşünüyorum, öyleyse varım” “Cogito, ergo sum” insanı evrenin merkezine yerleştiren Yeniçağ evren kavrayışının temel bir aksiyomu olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Doğru bilginin geçmişte olup bitmiş olanlara inanmakla değil, her zaman genel kavramlara dayanmakla elde edilebileceğini savunan düşünür ağağıdakilerden
hangisidir?

B. Spinoza

G. W. F. Hegel

N. Macchiavelli

G. Vico

W. Dilthey

Açıklama:

Etika adlı yapıtını geometrik düzen içerisinde kaleme alan Benedictus Spinoza doğru bilginin “geçmişte olup bitmiş olanlara inanmakla” değil, her zaman “genel kavramlara dayanmakla” elde edilebileceğini savunmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Descartes’ın, Metot Üzerine Konuşma adlı yapıtında tarihe ilişkin serimlediği yaklaşımlarla birbirinden ayrılmasında yarar gördüğü dört noktadan biri değildir?

Tarihsel Kaçakçılık

Düş Kurma Olarak Tarih

Faydacılığa Karşı Tarih Tasarımı

Tarihsel Kuşkuculuk

Spekülatif-Metafizik Tarih Tasarımı

Açıklama:

Descartes, Metot Üzerine Konuşma adlı yapıtının ilk bölümünde tarihe ilişkin serimlediği bu ve benzeri yaklaşımlarla dört noktayı vurgulamış olur. Tarihsel Kaçakçılık,Tarihsel Pyrrhonculuk/Kuşkuculuk,Faydacılığa Karşı Tarih Tasarımı,Düş Kurma (Phantasia) Olarak Tarih. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Avrupa’da yaklaşık 1650-1850 arasına denk gelen zaman dilimi için aşağıdaki tanımlamalardan hangisi kullanılır?

Matematik Çağı

Metafizik Çağı

Bilim Çağı

Us Çağı

Töz Çağı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 77

Usçuların savundukları düşünceler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Duyumlar bilgi edinme sürecinde ustan önce gelir ve daha temeldir

Doğuştan gelen bazı doğruluklar bulunur

Gerçeklik hakkında kesin ve apaçık bilgi edinilebilir

Dünyanın anlaşılır ve düzenli bir yapısı vardır

İnsan usunun dünyadaki düzenliliği saptayarak kavrama yeteneği vardır

Açıklama:

Leibniz, tipik bir 17. yüzyıl düşünürü olarak, ussal bilmeyi historik bilmeden üstün tutar ve ussal bilmenin kendi doğrusunu varlığın kendisinde, historik bilmeninse doğrusunu varlığın görünümünde, yani varoluşta bulduğunu savunur. Bu anlayışa göre varlığın kendisi hakkında bilgi edinmenin biricik aracı ustur ve asıl varlık bilgisi, yani zorunlu olanın bilgisi, ussal bilgidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Tarihçilerin “devletler arasındaki düşmanlık ve ikiliklerin nedenleri”ni siyasi açıdan araştırmaları gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jean Bodin

Niccolo Macchiavelli

Hugo Grotius

Thomas Hobbes

Francis Bacon

Açıklama:

Tarih yazıcılığının ahlak dersleri vermeye ve kıssadan hisse çıkarmaya yönelik tutumdan kurtulup olayları “gerçek nedenleriyle” anlatması gerektiğini ileri süren ilk düşünür, devlet ve siyasetle ilgili kuramlarından hatırlayacağımız Niccolo Macchiavelli’dir. Macchiavelli, tarih yazıcılığının “devletler arasındaki düşmanlık ve ikiliklerin nedenleri”ni siyasi açıdan araştırması gerektiğini savunmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Matematik fiziğin ilerlemesi aşağıdakilerden hangisinin gelişmesine yol açmamıştır?

Evren ile zihin arasında uygunluk olduğu düşüncesinin

Felsefenin konularının da salt us aracılığıyla bilinebileceği düşüncesinin

Evrenin asla çözülemeyecek gizemleri olduğu düşüncesinin

Doğanın yapısının matematik kavramlarla anlaşılabileceği düşüncesinin

Doğa ile insan usu arasında uygunluk olduğu düşüncesinin

Açıklama:

Yeniçağ Avrupa Medeniyeti’nin evren kavrayışı, Rönesans ile başlayan Yeniçağ felsefesi ve bilim anlayışı ekseninde oluşmuştur. Fizik biliminin doğa hakkında sağladığı bilgiler, kültür alanında da aranmaya başlanmış, böylelikle yaşamın bütün yönleri madde ve mekanik ilişkisi temelinde değerlendirilmeye başlanmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Rönesans’ın ve hümanizmin temel sloganı aşağıdakilerden hangisidir?

Daha az tanrı, daha fazla insan

Yok olsun Kilise, varolsun özgür toplum

Daha fazla din, daha az bilim

Daha fazla tanrı, daha az insan

Daha az din, daha az sorun

Açıklama:

Kökleri 14. yüzyıla kadar geri götürülebilecek olan Rönesans hareketi temel sloganı “daha çok insan, daha az tanrı” olan bir akımdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi Ortaçağ’ın bir özelliğidir?

Düşünürler kendi özelliklerini belli etmeye başlamışlardır

Düşüncede çok seslilik kendisini belli eder

Yazı dili olarak Latince yerine ulusal dillerin kullanımına başlanmıştır

Felsefeyi yapanlar ve işleyenler yazarlar, araştırmacılar, üniversitelerin öğrencileridir

Düşüncede tek seslilik baskındır

Açıklama:

Rönesans’ta karşılaşılan düşünce sistemleri ve öğretiler, ilkçağ’ın ve Ortaçağ’ın evren ve hayat görüşlerindeki tüm renkleri taşısalar da artık Ortaçağ’daki gibi tek seslilik değil, ilkçağ’daki gibi çok seslilik söz konusudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Rönesans ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Rönesans, Ortaçağ ve Yeniçağ arasında bir köprüdür

Rönesans, Ortaçağ düzeninin çözüldüğü bir dönemdir

Yeniçağ’daki düşünce yapısı kendini Rönesans’ta belli etmeye başlar

Rönesans’ın kökleri 10. yüzyıla kadar uzanır

Rönesans, içerisinde pek çok düşünce akımını barındıran birkaç yüzyıllık bir süreçtir

Açıklama:

Kökleri 14. yüzyıla kadar geri götürülebilecek olan Rönesans hareketi, Ortaçağ’ın tek boyutlu dünya anlayışından ve bu anlayış karşısında insanın edilgenliğinden kurtulma arayışı içerisinde pek çok düşünce akımını barındıran birkaç yüzyıllık bir süreçtir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 6

Soru 1

Aydınlanma adlandırmasıyla, aydınlanması beklenenin insan, aydınlatılması gerekeninse insan yaşamındaki anlam ve düzen olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Hazard

Doğan Özlem

Ayhan Bıçak

Macit Gökberk

İsmail Tunalı

Açıklama:

Aydınlanma Dönemi’ndeki kültürün ve düşüncenin genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Aydınlanma adlandırmasıyla, aydınlanması beklenenin insan, aydınlatılması gerekeninse insan yaşamındaki anlam ve düzen olduğunu ileri süren düşünür, Macit Gökberk'tir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Vico’ya göre tarihin gerçek ereği aşağıdakilerden hangisidir?

Savaş-kahramanlık

Düşüş-batış

İlerleme-gelişme

Kültür-sivil dünya

Eskaton-kurtuluş

Açıklama:

İlk modern tarih filozofu olarak Vico’nun Avrupa düşüncesine katkılarını yorumlayabileceksiniz.
Vico tarihin gerçek telos'unun, yani ereğinin düşüş ve batış olduğunu öne sürer, buna göre ilerleyen bir süreçten sonra bir geriye dönüş başlar ve yine barbarlık ortaya çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 3

“Varlıktaki tüm unsurların varoluşlarının kökenini Tanrı’ya bağlayan açıklama tarzı” anlamında kullanılan Yunanca sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Theologia

Theogonia

Theosophia

Kozmogonia

Kozmoloji

Açıklama:

İlk modern tarih filozofu olarak Vico’nun Avrupa düşüncesine katkılarını yorumlayabileceksiniz.
Varlıktaki tüm unsurların varoluşlarının kökenini Tanrı’ya bağlayan açıklama tarzına 'Theogonia' denir. Bu sözcük Yunanca’da “Tanrı” anlamına gelen 'theos' ile “doğum”, “oluşum”, “köken” gibi anlamları karşılayan 'goneia' sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 4

18. yüzyıl Avrupa’sında tarih felsefesinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayıcı etkenlerin başında aşağıdakilerden hangisi gelir?

Usçuluk

İlerleme inancı

Denklikçi Doğruluk Kuramı

Nedensellik Yasası

Matematik Fizik

Açıklama:

Aydınlanma’da egemen bilgi anlayışıyla tarih anlayışını ilişkilendirebileceksiniz.
Aydınlanma'da tarihe karşı oluşan özel ilgi ve merakın nedenleri arasında, önceki iki yüzyılın bilimsel gelişmelerinin yolaçtığı tarihte bir ilerleme olduğu yönündeki inanç gelmektedir. Bu ilerleme inancı ve bununla beslenen laik inanç tarih felsefesinin doğmasına yol açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Voltaire’in Alman İdealistleri ile karşılaştırıldığında “çekingen” olarak nitelenmesi, en çok aşağıdakilerden hangisine dayandırılabilir?

Theoria-historia karşıtlığı hakkındaki tutumuna

Aydınlanma düşüncesine yönelik eleştirilerine

Tarihçilik yönteminde dikkat çektiği sakıncalara

Tarihte yasa fikrini kesinlikle kabul etmemesine

Felsefi tarihten yalnızca bilimsel tarihi anlamasına

Açıklama:

“Tarih Felsefesi” adını ilk kez kullanan Voltaire’in, tarihe ve tarih yazımına katkılarını değerlendirebileceksiniz.
Voltaire, bir yandan “Tarih Felsefesi” adıyla yeni bir felsefe disiplinine içerik kazandırmaya çalımış ve Aydınlanma’da tarih düşüncesine yönelik olumlu tutumlar beslemiş, öte yandan, kuşkucu tutumunu koruyarak tarih bilgisine güvenmek için kanıtları olmazsa olmaz görmüş, böylece theoria-historia karşıtlığını aşma konusunda, 19. yüzyıl Alman İdealistleriyle karşılaştırıldığında, 'çekingen' bir düşünür profili çizmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Düşünceler tarihi II. Olaylar tarihi III. Ekonomi tarihi IV. Doğa tarihi V. Kahramanlar tarihi Yukarıdakilerden hangisi/hangileri, Voltaire’in tarihi ayırdığı alt dallar arasında yer alır?

IV ve V

I, II ve IV

II, III ve IV

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

“Tarih Felsefesi” adını ilk kez kullanan Voltaire’in, tarihe ve tarih yazımına katkılarını değerlendirebileceksiniz.
Voltaire tarihi, 'Düşünceler tarihi', 'Sanatlar tarihi', 'Doğa tarihi' ve 'Olaylar tarihi' şeklinde dört alt dala ayırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

David Hume, tarih olaylarına nüfuz edebilmenin koşulu olarak aşağıdakilerden hangisinin gerekliliğini vurgulamıştır?

Kuşkunun

İnsan doğasının çözümlenmesinin

Tarihçilik yönteminin

İzlenim ve tasarımları çözümlemenin

Olan-olması gereken ayrımının

Açıklama:

Aydınlanma’da egemen bilgi anlayışıyla tarih anlayışını ilişkilendirebileceksiniz.
Psikolojiyi insan doğasının bilimi olarak gören Hume, tarihin de psikolojiye bağımlı olduğunu ve insan psikolojisinin yasalarının bulunmasının, tarih olaylarının niteliğinin açık biimde anlaşılması için bir ön koşul olduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aydınlanma’yı, “İnsanın usunu kendisinin kullanma cesaretini göstermesidir” biçiminde tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

David Hume

Jean-Jacques Rousseau

Immanuel Kant

Denis Diderot

Francois Marie-Arouet (Voltaire)

Açıklama:

Aydınlanma Dönemi’ndeki kültürün ve düşüncenin genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Aydınlanma’yı, “İnsanın usunu kendisinin kullanma cesaretini göstermesidir” biçiminde tanımlayan düşünür Immanuel Kant'tır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Ulusların kökenlerini anlatan hikayelerle ilgili saçma bulduğu unsurları nitelemek üzere “Sanıların Tarihi” terimini kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hume

Kant

Rousseau

Voltaire

Vico

Açıklama:

“Tarih Felsefesi” adını ilk kez kullanan Voltaire’in, tarihe ve tarih yazımına katkılarını değerlendirebileceksiniz.
Voltaire, ulusların kökenlerini anlatan hikayelerin nesiller arası bilgi aktarımı yoluyla oluştuğunu ve zamanla bu hikayelerin saçma unsurlarla dolduğunu öne sürer; Mısır, Fenike, Yunan ve Roma tarihlerinden örnekelrle bu savını destekler. Voltaire bu durumu nitelemek için “Sanıların Tarihi” terimini kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Vico’nun, insanlıktaki, 1. Gelişme ve ilerlemelere, 2. Düşüş, gerileme ve barbarlaşmaya işaret etmek üzere kullandığı kavramlar, sırasıyla aşağıdakilerden hangileridir?

Gratia ve Teoloji

Mondo civile ve Mondo naturale

Verum ve Factum

Ricorso ve Corso

Corso ve Ricorso

Açıklama:

İlk modern tarih filozofu olarak Vico’nun Avrupa düşüncesine katkılarını yorumlayabileceksiniz.
Vico ilk durumu 'Corso', ikinci durumu 'Ricorso' kavramlarıyla tanımlar.

Doğru Cevap: E

Soru 11

David Hume’un Genel İngiltere Tarihi adlı yapıtının, Voltaire’i aşağıdakilerden hangisi konusunda esinlediği ileri sürülebilir?

Tarih yazıcılığının bir bilim olması gerektiği

Tarihin ontolojik esaslara göre kurulması gerektiği

Felsefece yazılan bir tarihe gereksinim olduğu

Tarihçiliğin anlamsızlığı ve gereksizliği

Tarihte genel-geçer yasaların bulunabileceği

Açıklama:

“Tarih Felsefesi” adını ilk kez kullanan Voltaire’in, tarihe ve tarih yazımına katkılarını değerlendirebileceksiniz.
Voltaire, 1764 yılında David Hume’un 'Genel İngiltere Tarihi' adlı yapıtı üzerine yazdığı bir yorumda, felsefece yazılmış bir tarihe gereksinim duyulduğunu beliritir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Paul Hazard’ın Aydınlanma’daki bilimsel ve kültürel atılımların tümü için vazgeçilmez olduğunu vurguladığı unsurlar aşağıdakilerden hangileridir?

Özgürlük, eşitlik

Ulusçuluk, toplumculuk

Akıl, deneyim, bilim

Sermaye, emek

Şüphe, sorgulama, eleştiri

Açıklama:

Aydınlanma Dönemi’ndeki kültürün ve düşüncenin genel özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Paul Hazard’ın Aydınlanma’daki bilimsel ve kültürel atılımların tümü için vazgeçilmez olduğunu vurguladığı temel unsur 'Şüphe'dir. Düşünür, şüphenin bilimin başlangıcı olduğunu belirtir. Sorgulama ve eleştiri, şüphe ile başlayan sürecin doğal devamında yer alır. Hazard, Aydınlanma'yı tüm kurumların ve bunları belirleyen değerlerin kapsamlı bir sorgulamadan geçtiği bir dönem olarak tanımlar.

Doğru Cevap: E

Soru 13

İnsanın varettiği kültür dünyasının, medeniyetlerin tümüne işaret etmek üzere “sivil” kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Vico

Voltaire

Montesqieu

Kant

Herder

Açıklama:

İlk modern tarih filozofu olarak Vico’nun Avrupa düşüncesine katkılarını yorumlayabileceksiniz.
Bu terim Vico tarafından 'Yeni Bilim' adlı yapıtı boyunca, doğadan ayrı başına insanın var ettiği kültür dünyasının, medeniyetlerin tümüne işaret eden bir anahtar kavram olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

“ _____________ hem ilk kez Tarih Felsefesi adının kullanıldığı hem de tarihsel varlık alanına ve tarihin verdiği bilginin değerine ilişkin düşüncelerin değiştiği bir dönemdir.” cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun olur?

Antikçağ

İlkçağ

Ortaçağ

Rönesans

Aydınlanma

Açıklama:

18. yüzyıl Avrupa’da “Aydınlanma” yüzyılı olarak kabul edilir. Aydınlanma hem ilk kez Tarih Felsefesi adının kullanıldığı hem de tarihsel varlık alanına ve tarihin verdiği bilginin değerine ilişkin düşüncelerin değiştiği bir dönemdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Kesin bilgi

Şüphe

Laiklik

Kilise

Yukarıdakilerden hangileri Aydınlanma’yı öne çıkaran temel düşünce ve kavramlar arasında gösterilebilir?

I, II ve III

II, III ve IV

I, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

Açıklama:

Aydınlanma’nın en belirgin özelliklerinden birini, Paul Hazard şöyle dile getirir: “şüphe bilimin başlangıcıdır. Bir diğeri, doğa incelemeleri ve bu incelemelerden elde edildiği savlanan kesin bilgidir. Aydınlanma’nın temel özelliklerinden biri de laik bir dünya görüşüne dayanıp bu görüşü hayatın her alanında tutarlı biçimde uygulamaya koyma çabasıdır. Aydınlanma’yı “insanın usunu kendisinin kullanma cesareti göstermesi” olarak tanımlayan Kant, bu yetiyi eleştirmekten de geri durmamış, usun kendisinin de sınırları olan bir yeti olduğunu savunarak, felsefe tarihinde önemli bir çığır açmıştır. Ancak kilise Aydınlanma Çağı’nda değil Ortaçağ yaşamında ve düşünce dünyasında egemen olan bir kurumdur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Yeniçağ’da doğa bilimlerine yaklaşım hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Önemsenmemiştir.

Yalnızca usçuların görüşleri öne çıkmıştır.

Hem usçu hem deneyci tutum izlenmiştir.

Fizik hariç tüm doğa bilimleri önemsenmiştir.

Yalnızca deneycilerin görüşleri öne çıkmıştır.

Açıklama:

Yeniçağ’da başta fizik olmak üzere tüm doğa bilimleri, bir yandan doğayla insan usu arasında tam bir upuygunluk (correspondence) olduğuna inanırken, diğer yandan da usun tek başına doğayı bilemeyeceğini, doğa hakkındaki bilgimizin temelinde duyu verilerinin bulunduğunu, dolayısıyla da bilimlerin bilgi elde etmek üzere gözlem ve deneye başvurmasını zorunlu gören bir anlayışla, kısacası hem usçu hem de deneyci bir tutumla iş görmüşlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aydınlanma’da tarih üzerine çalışmalarda köklü değişikliklerin ortaya çıkmasını ve “modern” olarak nitelenebilecek yeni bir tarih anlayışının temellerinin atılmasını sağlayan görüş hangisidir?

Deizm

Usçuluk

Komünizm

Marksizm

İzlenimcilik

Açıklama:

Aydınlanma, bir arayış, bir sorgulama ve kimlik belirleme gibi unsurları bir bütün olarak kapsayan, bu yüzden tarih anlayışı ve tarih yazıcılığı bakımlarından da Avrupa kültürü için önemli bir dönemeçtir. Usçuluğun etkisinde kalmış olan tarihçiler, tarihteki olayları en geniş boyutlarıyla incelemeyi amaçladıkları için, tarih üzerine çalışmalarda köklü değişiklikler ortaya çıkmış ve “Modern” olarak nitelenebilecek yeni bir tarih anlayışının temellerini atmışlardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

18. yüzyılın geneli göz önünde bulundurulduğunda “tarih” hakkında aşağıdaki hangi sonuca ulaşılabilir?

Aydınlanma’da tarihe karşı ilgi artmıştır.

Tarih çalışmaları azalmıştır.

Tarih, edebi bir tür olmaktan çıkmıştır.

Tarih felsefesinin duraklama dönemi olmuştur.

Kilise etkisi görülmüştür.

Açıklama:

18. yüzyıl genelinde tarih yine de bir edebi tür, ahlak bakımından pratik değeri olan bir uğraş olarak görülmesi durumu azalmıştır. Önceki yüzyıllara kıyasla tarihe yönelik çalışmalar gözle görünür oranda artmıştır ve tüm olumsuz görüşlere karşın, 18. yüzyıl, tarih felsefesinin doğum yüzyılı olmuştur. Aydınlanma’da tarihe karşı özel ilgi ve merak da artmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

“Tarih Felsefesi” adını kullanmadan tarih felsefesi yapan ve ilk modern tarih filozofu sayılan bilim adamı kimdir?

Aurelius Augustinus (M.S. 354-430)

İbn Haldûn (1332-1406)

Giambattista Vico (1668-1744)

Karl Marks (1818-1883)

Robin George Collingwood (1889-1943)

Açıklama:

Aurelius Augustinus (M.S. 354-430) ilk tarih filozofu ve teoloğu, İbn Haldûn (1332-1406) yeni bir açıklama ve akıl yürütme yöntemi geliştirerek kişisel deneyimleri ve çalışmalarıyla, bir toplum felsefesi kurmuştur. İbn Haldûn, tarih bilimini üzerinde çalışılması gereken bir alan olarak görmesi nedeniyle kendinden önceki tüm İslam düşünürlerinden ayrılan bir tarihçidir. Robin George Collingwood ünlü İngiliz tarih felsefecisi, Karl Marks 19. yüzyılda yaşamış olan, komünizmin kuramsal kurucusu sayılan filozoftur. “Tarih Felsefesi” adını kullanmadan tarih felsefesi yapan ve ilk modern tarih filozofu sayılan bilim adamı Giambattista Vico (1668-1744)’dur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

İlk modern tarih filozofu sayılan Giambattista Vico (1668-1744) hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Yaşadığı dönemde hak ettiği ilgiyi ve değeri görmüştür.

Tarih düşüncesini yazılı otoritelere bağlı bırakmıştır.

Descartesçılığın bilimsel-metafizik düşüncesini savunmuştur.

Bilginin bilimselliğine, nesnelliğine çok önem vermiştir.

Descartes gibi filolojiyi önemsememiştir.

Açıklama:

Vico, yaşadığı dönemde hak ettiği ilgiyi ve değeri görmemiştir. Descartes’ın açık açık küçümsediği filolojiyi-tarihsel olaylar hakkında haber almamızı sağlayan bilimi- felsefî bilim düzeyine yükseltir. Eleştiri yöntemini sonuna kadar kullanan Vico, tarih düşüncesini yazılı otoritelere bağlılıktan kurtararak, özgün, bağımsız, bilimsel veri çözümlemesiyle, unutulan doğrulukların yeniden ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bilgi kuramına daha geniş bir yer ayırmış, yaygın felsefi kanının darlığıyla soyutluğunu eleştirmiş ve Descartesçılığın bilimsel-metafizik düşüncesine misilleme yapabilecek düzeye erişmiştir. Bilginin bilimselliğiyle paralel biçimde, tarih, bilimsel araştırma temeline dayanmalı, nesnellik aranmalı ve sistematik bir yapı biçiminde serimlenmelidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

“İlk modern tarih filozofu sayılan Giambattista Vico (1668-1744)’ya göre ancak birtakım hatalardan kendini koruyabilen tarihçi güvenilir bilgiye ulaşabilir.” Aşağıdakilerden hangisi Vico’nun işaret ettiği bu hatalardan biri olamaz?

Eskiçağ’a ilişkin yüceltici önyargılar

Ulusların kendini beğenmişliği

Tarihçi bilginin kendini beğenmişliği

Kökenler konusundaki yanılgı

Tarih bilgininin nesnel olması

Açıklama:

İlk modern tarih filozofu sayılan Giambattista Vico (1668-1744)’ya göre ancak birtakım hatalardan kendini koruyabilen tarihçi güvenilir bilgiye ulaşabilir: 1-Eskiçağ’a ilişkin yüceltici önyargılardan kurtulunmalıdır. 2-Ulusların kendini beğenmişliği, tarihçileri kendi tarihlerini yazarken nesnellikten uzak bir tutuma sürükler; oysa, olabildiğince uzak durulması gereken şey, öznelliktir. 3-Tarihçi bilginin kendini beğenmişliği: Akademik kafalar, Vico’ya göre, ilgilendikleri dönem ve kişilerin, tarihçinin yaşadığı dönemdeki fikir ve eylemlere sahip olduğu yanılgısına sık sık düşerler. Bu yanılgıyı önlemek için, tarihte her şeyin yeniden oluşturulduğu görüşünü benimsemek gerekir. 4-Kökenler konusundaki yanılgı: Farklı toplumlar benzer şeylere sahip olduklarında, tarihçi diğer ulusun kendi ulusunu taklit ettiği yargısına kolaylıkla varır; bu da diğer toplumları küçümsemeye/değersizleştirmeye yol açar. 5-Eskilerin, kendilerine daha yakın çağlar hakkında bizlerden daha bilgili oldukları önyargısı vardır. Bu önyargıdan kurtulmak, tarih verilerini bilimsel bir yaklaşımla yeniden değerlendirme olanağı sunmakta, bir bakıma, otoritelerin yönlendirmelerinden sıyrılarak nesnel/tarafsız karar vermeyi kolaylaştırmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Voltaire’in (1694-1778), Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine yaptığı katkılar arasında gösterilemez?

Din ve inanç özgürlüğü

Kuşkuculuk yerine belgelere dayalı tarih anlayışı

İnsan hakları üzerine düşünceleri

İfade özgürlüğü

Felsefe üzerine yazıları

Açıklama:

Francois Marie Arouet’nin ya da herkesin bildiği takma ismiyle Voltaire’in (1694-1778), Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine büyük katkısı olmuştur. Din ve ifade özgürlüklerinin yanı sıra, insan hakları konusundaki düşünceleri ve felsefi yazıları ile ünlenmiştir. Öte yandan, kuşkucu tutumu tamamıyla bırakmamış, tarih bilgisine güvenmek için kanıtları olmazsa olmaz görmüş ve bu yönleriyle de theoria-historia karşıtlığını aşma konusunda, 19. yüzyıl tarih filozoflarıyla karşılaştırıldığında, çekingen bir düşünür profili çizmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Siyasetçilerin ve halkın bilgilenmesi

Eski yöneticiler hakkında bilgi sahibi olunması

Geçmiş hatalardan dersler çıkarılması

Daha muhafazakar bir toplum yaratılabilmesi

Yukarıdakilerden hangileri Voltaire’e göre tarihin yararları arasında gösterilebilir?

I ve II

I ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Tarihteki süreçler ve onlarla ilgili edinilebilecek bilgi konusunda yukarıdaki görüşleri ortaya koyan Voltaire, tarih gibi bir çalışma yapmanın yararlarını da açıklamıştır. Voltaire’in tarihin yararları hakkındaki açıklaması, maddeler hâlinde şöyle özetlenebilir: 1. Siyasetçiler ve halk, tarih sayesinde kendi toplumlarıyla diğer toplumları karşılaştırma olanağına kavuşur ve sanat, ticaret, tarım gibi konularda bilgi sahibi olur, 2. Tarihin yardımıyla, geçmişte yapılan büyük hatalar öğrenilir ve yeni hataların önüne geçilmesi için örnek oluşturur, 3. Eski çağlar hakkında modern tarihin bütün yararı, eski yöneticiler üzerine her şeyi öğretmesindedir, 4. 15. yüzyıldan itibaren tarih, büyük güçlerle birleşmede katkı sunmuş, Roma’nın başarısına yol açan denge sisteminin daha eski dönemlerde bilinmediği ortaya çıkmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Laik dünya görüşünün her alanda uygulanmaya ve insanın aklını öne çıkarmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Romanesk

Ortaçağ

Rönesans

Aydınlanma

Modern Çağ

Açıklama:

Her alanda laikliğin uygulanmaya başlandığı ve aklın ön planda tutulduğu dönem Aydınlanma Çağı'dır. Bu çağ; insanın, usunu kendisinin kullanma cesareti gösterdiği çağdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki filozoflardan hangisi usçular arasında yer alır?

Descartes

John Locke

George Berkeley

David Hume

Platon

Açıklama:

Descartes, Spinoza ve Leibnizle birlikte usçuluk taraftarı düşünürlerdendir. Matematiği model alarak insanın genel geçer bilgiler edinebileceklerini savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi deneyciler arasında yer alır?

Spinoza

Leibniz

Descartes

Karl Marks

David Hume

Açıklama:

David Hume, John Locke ve George Berkeley gibi filozoflarla birlikte deneyciler arasıda yer alır. Deneyciler doğa hakkındaki verilerimizin algılarımızdan kaynaklandığını ileri sürerler.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Doğa hakkında bilgimizin duyu verilerinden kaynaklandığını ve usun tek başına evreni kavrayamayacağını ileri süren felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Usçuluk

Deneycilik

Kuşkuculuk

Bilinemezcilik

Hiçcilik

Açıklama:

Doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını, usun yalnızca duyu verilerini düzenleme işlevine sahip olduğunu, dolayısıyla usun evreni tek başına bilmekte yeterli olmadığını Deneyciler ileri sürmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

İnsanın düşünsel yollarla doğa hakkında genelgeçer kabullere ulaşabileceğini savunan felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Usçuluk

Deneycilik

Kuşkuculuk

Faydacılık

Hiçcilik

Açıklama:

İnsanın doğa hakkında düşünsel yoldan genelgeçer ve kesin bilgilere ulaşabileceğini, evrenin matematik bir yapısı olduğunu ve usumuzun kavramlarımızla evrendeki nesnelerin kendileri arasında tam bir upuygunluk olduğunu ileri süren yaklaşım usçuluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tarih felsefesinin yaratıcısı olarak kabul edilen ve Yeni Bilim kitabının da yazarı olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Francis Bacon

Leibniz

Giambattista Vico

Karl Marks

Thomas Hobbes

Açıklama:

Giambattista Vico 1725 yılında yayınladığı Yeni Bilim isimli kitabında gösterdiği tarihe uluslarüstü bakışıyla tarih felsefesinin de kurucusu olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Vico'nun, Yeni Bilim'i boyunca, insanın doğadan ayrı var ettiği kültür dünyasının, medeniyetlerin tümüne işaret edecek şekilde kullanılan anahtar kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Çatı

Medeniyet

Kültür

Sivil

Doğadışı

Açıklama:

Vico, Yeni Bilim boyunca, insanın doğadan ayrı başına var ettiği kültür dünyasının, medeniyetlerin tümüne işaret edecek şekilde sivil kavramını kullanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Asıl adı Francois Marie Arouet olan ve Fransız Devrimi'yle Aydınlanma hareketine destek veren din ve ifade özgürlükleri üzerine yazılarıyla ünlü düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Leibniz

Vico

Bacon

Descartes

Açıklama:

Asıl adı Francois Marie Arouet olan Voltaire, Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketinde etkin bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Voltaire insanlık tarihini kendi içinde dört alt dala ayırmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?

Düşünceler tarihi

Doğa tarihi

Olaylar tarihi

Sanatlar tarihi

Evren tarihi

Açıklama:

Voltaire tarihi kendi içinde, düşünceler, sanatlar, olaylar ve doğa tarihi olmak üzere dört dala ayırır. Evren tarihi bunlardan birisi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aydınlanma’da egemen tarih anlayışına ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kuşkuculuk artmıştır.

Modern tarih anlayışının temelleri atılmıştır.

Tarihe olan özel ilgi azalmıştır.

Önemsiz bir geçiş dönemidir.

Tarihin işe yaramayacağı görüşü sona ermiştir.

Açıklama:

Aydınlanma, önceki yüzyıllara oranla tarihe yönelik kuşkuculuğun azaldığı, hatta tarihe özel bir ilginin gösterilmeye başlandığı bir zaman dilimidir. Tarih anlayışı ve tarih yazıcılığı bakımlarından da Avrupa kültürü için önemli bir dönemeçtir. Usçuluğun etkisinde kalmış olan tarihçiler, tarihteki olayları en geniş boyutlarıyla incelemeyi amaçladıkları için, tarih üzerine çalışmalarda köklü değişiklikler ortaya çıkmış ve “Modern” olarak nitelenebilecek yeni bir tarih anlayışının temellerini atmışlardır. Fakat tarihçilik açısından olumlu sayılabilecek bu gelişmelerin yanında, tarihin işe yaramaz bir yük olduğu gibi olumsuz görüşlerin etkisi de sürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Us’un, “Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olamama durumundan kurtularak usunu kendinin kullanmaya başlamasıdır” tanımını yapan düşünür kimdir?

Kant

Galileo

Descartes

Nicolaus Copernicus

Francis Bacon

Açıklama:

Aydınlanma’nın öne çıkardığı en önemli değer olan usun da sınırları olan bir yeti olduğunu göstererek felsefe tarihinde yeni bir çığır açan Immanuel Kant’tır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

“Aydınlanma’dan, 18. yüzyıl için çok kendine özgü olan, insan düşüncesinin her yanını laikleştirme çabası anlaşılır” sözünün sahibi olan düşünür kimdir?

Galileo

Kant

Collingwood

Nicolaus Copernicus

Francis Bacon

Açıklama:

Collingwood, Aydınlanma’yı düşüncede ve kültürde bir laikleştirme çabası olarak tanımlarken, bu çabanın yalnızca kurumlaşmış dine değil, aynı zamanda dinin kendisine karşı bir başkaldırıyı içerdiğini vurgular. Bu çaba, Aydınlanma insanının kendi usuna ve doğa bilimlerinin başarısına duyduğu güvenin zirve yapmasıyla ilişkili de düşünülebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi deneyciler grubundaki düşünürlerden biridir?

Collingwood

Kant

Nicolaus Copernicus

Galileo

Berkeley

Açıklama:

Locke, Berkeley ve Hume gibi deneyciler, usçuların aksine, doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını, usun yalnızca duyu verilerini düzenleme işleyişine sahip olduğunu, dolayısıyla usun evreni tek başına bilmekte yeterli olmadığını savunmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Dilimize Yeni Bilim olarak çevrilen La Scienza Nuova kimin magnum opusudur?

Kant

Galileo

Giambattista Vico

Berkeley

Nicolaus Copernicus

Açıklama:

Magnum opus: Başyapıt anlamında kullanılan Latince tamlama. Vico söz konusu olduğunda, onun magnum opusu, dilimize Yeni Bilim olarak çevrilen La Scienza Nuova’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Tarihin ilk kuruluşu, babadan oğula ve bir nesilden ötekine geçişin hikayesiyle olmuştur; fakat zamanla aktarılan şeyler arasına pek çok inanılmaz olay katılınca, aktarımda doğrular azalmış, bu yüzden de ulusların kökenlerini anlatan hikayeler saçma unsurlarla dolmuştur. Düşüncesinde olan düşünür kimdir?

Berkeley

Galileo

Kant

Voltaire

Copernicus

Açıklama:

Bu dünceye sahip olan düşünür Voltaire’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Tanrı inancından vazgeçmemiş olan ve kayra kavramını anahtar kavram olarak eserinde kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Galileo

Collingwood

Berkeley

Kant

Vico

Açıklama:

Vico’ya göre tüm tarihsel ve toplumsal yaşam, insanların doğaya ve kendilerine egemen bir tanrıyı gözeterek yaptıkları düzenlemelerle doludur. Her insan kendi bencilliğinin doyumu peşindedir ve tutkulardan, vahşetten açgözlülük ve kinden bir toplumsal doğal hukuka geçişi sağlayan şey, ilkel insanın önce korku yoluyla tanımış olduğu tanrının bir yasasıdır, tanrı kayrasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Voltaire’ e göre doğru ve nesnel tarih yazmak ne gerektirir?

Dürüstlük

Yalınlık

Tutarlılık

Felsefe

Özlülük

Açıklama:

“Nesnel” ve “doğru” bir tarih yazmak, Voltaire’e göre, tarih üzerine felsefe yapmayı, yani tarih felsefesini zorunlu kılar.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Voltaire göre tüm eski çağ tarihçileri için birincil ve en büyük bilgi kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Güneşin eliptik seyri

Arundal Kitabesi

Astronomi gözlemleri

Amerika keşif haritası

Matematiksel hesaplamalar

Açıklama:

Arundal Kitabesi, Voltaire’e göre, tüm eski çağ tarihçilikleri için en büyük ve birincil bilgi kaynağıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Tarihte hangi olay sonrası her ulus kendi tarihçisine sahip çıkmıştır?

Amerika kıtasının keşfi sonrası

İpek yolunun keşfi sonrası

Arundal Kitabesi keşfi sonrası

Yazının ulusal kitaplara yazılması ile

Yazının icadından sonra

Açıklama:

15. yüzyıl sonunda Amerika kıtasının keşfedilmesi, Voltaire’e göre, Avrupa’daki her ulusun kendi tarihçisine sahip olma çabasına yol açan etkenlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Vico’ya göre Avrupa hangi çağı yaşamaktadır?

İnsanlık çağı

Kahramanlar çağı

Aydınlanma çağı

Ortaçağ

Yeniçağ

Açıklama:

Vico, tarihteki çağları üçe ayırarak, herbirini karakteristik özellikleriyle betimlemiştir. Bu betimlemeye göre, Avrupa insanlık Çağı’ndadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

I. Aydınlanma, Tarih Felsefesi adının ilk kez kullanıldığı bir dönemdir.
II. Tarihten edinilen bilgiye yaklaşımların değiştiği bir dönemdir.
III. Kurumların ve onları oluşturan değerlerin kapsamlı bir sorgulamaya tutulduğu bir dönemdir.
Aydınlanmaya ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Aydınlanma, hem ilk kez Tarih Felsefesi adının kullanıldığı hem de tarihsel varlık alanına ve tarihin verdiği bilginin değerine ilişkin düşüncelerin değiştiği bir dönemdir. Tarihten edinilen bilgiye ve tarihsel varlık alanına yönelik yaklaşımların değiştiği bir dönemdir. Başta birey ve toplum gelmek üzere temel kurumların ve onları belirleyen değerlerin tümünün kapsamlı bir sorgulamadan geçtiği bir dönemdir. Tüm maddeler söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

“Şüphe bilimin başlangıcıdır; hiçbir şeyden şüphe etmeyen bir insan, hiçbir şeyi tetkik edemez; hiçbir şeyi tetkik etmeyen hiçbir şeyi keşfedemez; hiçbir şeyi keşfedemeyen kördür ve hep kör kalır.” sözü kime aittir?

Harry Elmer Barnes

Paul Hazard

David Hume

Giambattista Vico

Immanuel Kant

Açıklama:

Yukarıda verilen ifadeleri Paul Hazard kullanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

I. Gerçek ve doğru tarih ancak belgelere dayanarak yazılabilir.
II. Tarihte saçma bulduğu tüm unsurlara “sanıların tarihi” olarak nitelemiştir.
III. Tarih ile masalı karşıt anlam içeriğine sahip olarak konumlamıştır.
Bu düncelere sahip olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Giambattista Vico

Harry Elmer Barnes

David Hume

Immanuel Kant

Francois Marie Arouet

Açıklama:

Bu görüşlere sahip olan düşünür Francois Marie Arouet ya da herkesin bildiği takma ismiyle Voltaire dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aydınlanması beklenenin insan, aydınlatılması gerekenin ise insan yaşamındaki anlam ve düzen olduğunu kim ileri sürmüştür?

Gökberk

Kant

Collingwood

Özlem

Hazard

Açıklama:

Gökberk, Aydınlanma adlandırmasıyla, aydınlanması beklenenin insan, aydınlatılması gerekeninse insan yaşamındaki anlam ve düzen olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aydınlanma döneminin temel olgusu usun da sınırlara sahip olduğunu ortaya çıkaran düşünür kimdir?

Harry Elmer Barnes

Paul Hazard

David Hume

Giambattista Vico

Immanuel Kant

Açıklama:

Aydınlanma’nın öne çıkardığı en önemli değer olan usun da sınırları olan bir yeti olduğunu göstererek felsefe tarihinde yeni bir çığır açan düşünür Immanuel Kant’ttır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aydınlanma’yı düşüncede ve kültürde bir laikleştirme çabası olarak tanımlayan düşünür?

Immanuel Kant

David Hume

Collingwood

Paul Hazard

Giambattista Vico

Açıklama:

Collingwood, Aydınlanmayı düşüncede ve kültürde bir laikleştirme çabası olarak tanımlarken, bu çabanın yalnızca kurumlaşmış dine değil, aynı zamanda dinin kendisine karşı bir başkaldırıyı içerdiğini vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 50

I. Doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını savunmuşlardır.
II. Evrenin matematik bir yapısı olduğunu savunmuşlardır.
III. Usumuz ve kavramlarımızla evrendeki nesnelerin kendileri arasında tam bir uygunluk olduğunu savunmuşlardır.
Usçularla ilgili yukarıda verilenlerden hangileri söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İnsanın doğa hakkında düşünsel yoldan genel-geçer ve kesin bilgilere ulaşabileceğini, evrenin matematik bir yapısı olduğunu, o halde, usumuz ve kavramlarımızla evrendeki nesnelerin kendileri arasında tam bir upuygunluk olduğunu savunmuşlardır. Madde II ve madde III söylenebilir. Ancak deneyciler, doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını söylemişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

I. Usun evreni tek başına bilmekte yeterli olmadığını savunmuşlardır.
II. İnsanın doğa hakkında düşünsel yoldan genel-geçer ve kesin bilgilere ulaşabileceğini savunmuşlardır.
III. Doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını savunmuşlardır.
Deneyciler ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Deneyciler, usçuların aksine, doğa hakkındaki bilgimizin duyu verilerinden çıktığını, usun yalnızca duyu verilerini düzenleme işlevine sahip olduğunu, dolayısıyla usun evreni tek başına bilmekte yeterli olmadığını savunmuşlardır. I ve III söylenebilir. II. numaralı cümle usçuların temel inançlarındandır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi usçulardandır?

Hume

Berkeley

Locke

Collingwood

Descartes

Açıklama:

Locke, Berkeley ve Hume gibi düşünürler deneyciler olarak adlandırılmaktadır. Descartes, Spinoza ve Leibniz de usçulardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

“Verum et factum convertundur” yani “Doğruluk ile olgu birbirine dönüştürülür sözü kime aittir?

Descartes

Vico

Leibniz

Spinoza

Locke

Açıklama:

Vico’nun Yeni Bilim’de dile getirdiği en önemli savlardan birisi de Latince’de “Doğruluk ile olgu birbirine dönüştürülür” anlamına gelen “Verum et factum convertundur” olmuştur. Bu sav, insanın en iyi kendi yapıp etmelerini bilebileceğini dile getiren düşünceyle bire bir örtüşür, çünkü doğruluk ile olgunun iç içe geçtiği yer, toplumsal sivil dünyadır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Hangisi, Yeniçağ ‘da, doğa bilimlerinin üzerinde durduğu görüşlerden biri değildir?

Doğayla insan usu arasında tam bir uygunluk vardır.

Us tek başına doğayı bilemez.

Doğa hakkındaki bilgimizin temelinde duyu verileri vardır.

Vatandaşların hak ve özgürlüklerinin genişletilmesi ile mutluluklarının sağlanması

Evrenin matematik bir yapısı vardır.

Açıklama:

Aydınlanma düşüncesi, laik idealleri ön plana çıkarmış, devletin din işlerine karışmadığı bir toplum arayışında olmuştur. Dolayısıyla laiklik düşüncesinin doğayı anlama çabaları ile ilgisi yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 55

“Tarih Felsefesi” adı ilk kez ne zaman kullanmıştır?

Ortaçağ

Aydınlanma Dönemi

İlkçağ

19. yüzyıl

20. yüzyıl

Açıklama:

Tarih Felsefesinin bir disiplin olarak ortaya çıktığı ve “Tarih Felsefesi” adının ilk kez kullanıldığı dönem Aydınlanma Dönemi’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Tarihsel olaylara nüfuz edebilmek için bu olayların taşıyıcısı olarak “insan doğasının” öne alınması gerektiğini savunan düşünür kimdir?

Descartes

Macchiavelli

Hume

Berkeley

Locke

Açıklama:

İnsan doğasının bilimi olarak “psikolojiye” işaret eden David Hume’a göre, tarih, psikolojiye bağımlıdır ve doğanın kendisi gibi, doğanın bir parçası olan insan da nedensellik yasalarına bağlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Günümüzde tarih felsefesi olarak bilinen “Yeni Bilim”in kurucusu kimdir?

Vico

Spinoza

Leibniz

Berkeley

Hume

Açıklama:

Giambattista Vico, Magnum opusu, Yeni Bilim’in son biçimini 1744’te yayına hazırladıktan sonra hayata veda etmiştir. Vico, bu yapıtında işlediği temel savlarla, kendi görüşüne göre yeni bir bilimin temelini atmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Vico’ya göre, hangisi, tarih bilgisinin güvenilirliği konusunda göz önüne alınması gereken şartlardan değildir?

Eskiçağa ilişkin yüceltici yargılardan kurtulunmalıdır.

Öznellikten olabildiğince uzak durulması gereklidir.

Tarihçi bilginin kendini beğenmişliğinden uzak durulmalıdır.

Kökenler konusundaki yanılgıdan kaçınmalıdır.

Eskiler, kendilerine daha yakın çağlar hakkında bizlerden daha bilgilidir.

Açıklama:

Eskilerin, kendilerine daha yakın çağlar hakkında bizlerden daha bilgili oldukları önyargısı vardır. Bu önyargıdan kurtulmak, tarih verilerini bilimsel bir yaklaşımla yeniden değerlendirme olanağı sunmakta, tarafsız karar vermeyi kolaylaştırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Hangisi, Voltaire’in “Tarih” başlıklı yazısında tarihi ayırdığı alt dallardan biri değildir?

Düşünceler tarihi

Sanatlar tarihi

Doğa tarihi

Göçler tarihi

Olaylar tarihi

Açıklama:

Voltaire, tarihi kendi içinde şu alt dallara ayırmıştır: 1. İnsan hatalarını toplayan düşünceler tarihi, 2. Sanatlardaki ilerleme ve yaratıcılığın bilgisi olarak sanatlar tarihi, 3. Fizik biliminin gelişimini konu edinen doğa tarihi, 4. Olaylar tarihi-a. Kutsal Olaylar Tarihi, b. Kutsal Olmayan Olaylar Tarihi.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Hangisi Voltaire’nin en yoğun olarak eleştirdiği kurumlardır?

Adalet sistemi

Kilise dogmaları ve Fransız kurumları

Ordu

Fransa yönetimi

Akademik çevreler

Açıklama:

Voltaire eserlerinde kilise dogmaları ve Fransız kurumlarını yoğun olarak hicvetmiştir. Voltaire’in hazır cevap ve sivri dilli tutumu başına çeşitli belalar açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Voltaire’e göre gerçek ve doğru tarih hangisidir?

Bir nesilden ötekine geçen anlatılar

Sözlü anlatımlara dayanan tarih

Yazılı metinlere dayanan tarih

Belgelere dayanan tarih

Sanıların tarihi

Açıklama:

Voltaire’e göre gerçek ve doğru tarih, belgelere dayanılarak yazılan tarihtir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Voltaire, eski çağlara ilişkin 3 bin yıllık tarihin yeterince bilinmemesini nasıl açıklamıştır?

Yazılı tarih olmaması

Savaşlar

Kavim göçleri

Tarihin sözlü anlatıma dayanması

Devrimler

Açıklama:

Voltaire, eski çağlara ilişkin 3000 yıllık tarihin yeterince bilinmemesinin şaşkınlık yaratmaması gerektiği düşüncesindedir. Voltaire, bu bilinmezliğin nedenleri olarak devrimlere ve bu devrimler sırasında tamamen yok edilen belgelere işaret etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Voltaire’e göre Avrupa’daki sanat ve siyaseti yeniden biçimlendiren gelişme hangisidir?

Usçu Tarih Okulu’nun açılışı

Fransız Devrimi

Amerika kıtasının keşfi

Aydınlanma Dönemi

Tarih Felsefesi’nin kuruluşu

Açıklama:

Voltaire’e göre 15. yüzyıl sonunda Amerika kıtasının keşfedilmesiyle, Avrupa’daki siyaset ve sanat yeniden biçimlenmiş, bu dönemden sonra Avrupa’daki her ulus kendi tarihçisine sahip olmaya çabalamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aydınlanma döneminde aşağıdakilerden hangisi, Avrupa düşüncesinin en belirgin özelliklerinden biridir?

Önyargı

Sezgi

Şüphe

Deneyim

Öngörü

Açıklama:

Paul Hazard'a göre, "Şüphe bilimin başlangıcıdır". Aydınlanma dönemi, toplumsal kurumların ve değerlerin sorgulamadan geçirildiği, onlara şüphe ile yaklaşıldığı bir dönemdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Descartes, Spinoza ve Leibniz gibi usçular, aşağıdakilerden hangisini veya hangilerini savunmuşlardır? I) İnsanın, tabiat hakkında düşünce gücüyle genel-geçer ve kesin bilgilere ulaşabileceği II) İnsanın, ne yaparsa yapsın, herkesçe kabul edilebilecek bir bilimsel sonuca varamayacağı III) Evrenin, matematiksel bir yapısı olduğu

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Rasyonel düşüncenin gücüne inanan usçular, evrenin bir matematiği olduğunu ve insanoğlunun doğru yöntemleri kullanarak kesin bilgilere ulaşabileceğini savunmuşlardır. Bu bağlamda, bilimsel bir sonuca ulaşılamayacağını düşündükleri önermesi yanlıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi, Aydınlanma dönemi tarih anlayışının özelliklerinden biri değildir?

Dini, dışarıda bırakan bir tanrıcı anlayışa sahiptir

Kuşkuculuğu, esas alır

Kilise ve devlet tarihinin dışındaki konularla ilgilenir

Doğanın, tarihsel süreçlerde etkili olduğuna inanır

Tarihin yegane amacı, geleceğe ışık tutmaktır

Açıklama:

Aydınlanma dönemi tarih anlayışı, kuşkuculuğu esas alarak, devlet ve din tarihinin merkeze konduğu tarih anlayışından uzaklaşmış, tanrıcı olmasına rağmen dini kapsam dışı tutmuş bir anlayıştır. Önemli özelliklerinden bir tanesi de doğanın tarihsel süreçleri belirlemede önemli bir rolü olduğunu kabul etmesidir. Ancak tarihin salt geleceğe ışık tutmak için yapıldığını savundukları söylenemez. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

1725'de yayınladığı Yeni Bilim adlı eserinde tarihe yeni bir bakış açısı getiren ve ilk modern tarih filozofu olarak değerlendirilebilecek filozof, aşağıdakilerden hangisidir?

Giambattista Vico

Voltaire (François Marie Arouet)

David Hume

Paul Hazard

Karl Marx

Açıklama:

1668 yılında İtalya'da Napoli'de doğmuş olan Giambattista Vico (Giovanni Battista Vico), yayınladığı Yeni Bilim (La Scienza Nuova) adlı eserinde insanlık tarihi üzerinde geliştirilen bilinen ilk ampirik-temelli (ampirik : deneysel) kuramı geliştirmiş olmasından dolayı, tarih-yazıcılığında önemli bir yere sahiptir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Vico'nun geliştirdiği Yeni Bilim kuramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tanrı bilgeliğini, akılcı ve uygarlık-temelli bir yöntemle kavramaya çalışır

Dini dogmaları, tarihsel analizin temeline yerleştirir

En eski dinsel geleneklerin bir eleştirisidir

Ulusların doğal hukuklarının bir sistemidir

Özel mülkiyetin kökenlerine yönelik bir felsefedir

Açıklama:

İtalyan filozof Giambattista Vico (Giovanni Battista Vico), Yeni Bilim (La Scienza Nuova) adlı eserinde, "Yeni Bir Bilimin İlkeleri" adlı bir bölüme yer vermiştir. Bu bölümde, Yeni Bilim felsefesiyle, dini geleneklere, inançlara ve felsefeye eskisinden farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu bakış açısının merkezinde dini dogmaların olduğu söylenemez. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Vico'nun eseri Yeni Bilim'deki anahtar kavramlardan birisi olan "kayra" aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrısal iyilik (inayet)

Bilimsel merak

Tanrısal güç

Bilimsel haz

Tanrısal bilgi

Açıklama:

İtalyan filozof Giambattista Vico'ya (Giovanni Battista Vico) göre, Yeni Bilim (La Scienza Nuova), tüm tarihsel ve sosyal yaşam, insanların, doğaya ve kendilerine egemen bir tanrıyı gözeterek yaptıkları düzenlemelerle doludur. İnsanlık tarihi, tanrısal iyilik (inayet) - kayra - kader (providenza - provvidenza (italyanca) ; providence (ingilizce) ; vorsehung (almanca) ; inâyet (arapça), iyilik, kader) ile yönlenmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Vico'nun Yeni Bilim felsefesine göre, çağlar, aşağıdakilerden hangisi gibi sınıflandırılır?

Antik çağ - Ortaçağ - Yeniçağ

Modernlik öncesi çağ - Modern çağ

Tanrılar çağı - Kahramanlar çağı - İnsanlık çağı

Sanayileşme öncesi çağ - Sanayileşme sonrası çağ

Barbarlık çağı - Şehirleşme çağı - Modern çağ

Açıklama:

İtalyan filozof Giambattista Vico (Giovanni Battista Vico), Yeni Bilim (La Scienza Nuova) adlı eserinde, çağları, tanrılar çağı, kahramanlar çağı ve insanlık çağı olmak üzere üçe ayırır. Tanrılar çağında pagan (çok tanrıya inanan) gelenekler hakimken, kahramanlık çağında aristokratik (kan bağına dayalı ayrıcalıklı sınıfa ait) yasalar hüküm sürer. Son olarak insanlık çağında ise rasyonalite (akılcılık) ve akıl öne çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi, Vico'nun tarih bilgisinin güvenilirliği hakkında yaptığı tespitlerden biri değildir?

Eskiyi yüceltmemek gerekir

Öznellikten uzak durulmalıdır

Tarihi verilere bilimsel yaklaşılmalıdır

Tarihçi, değer yargılarından tamamen arınamaz

Tarihte herşey yeniden oluşturulur

Açıklama:

İtalyan filozof Giambattista Vico'ya (Giovanni Battista Vico) göre, tarihsel bilgilere koşulsuz olarak güvenmemeli ve onlara eleştirel ve bilimsel bir metotla yaklaşmalıyız. Tarihçinin değer yargılarından tamamıyla arınamayacağı fikri daha sonraki dönemlerde ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi, "tarih felsefesi" terimini ilk olarak kullanmıştır?

Vico

Voltaire

Descartes

Aristo

Hume

Açıklama:

Kendisinden önce tarih felsefesi bağlamında değerlendirilebilecek eserler verilmiş olmasına rağmen, "tarih felsefesi" terimini ilk kullanan, Fransız filozof Voltaire'dir (Francois Marie Arouet). Voltaire'e göre aydınlanmacı insan, tarih yazıcılığının felsefi bir etkinliğe gereksinim duyduğunun farkındadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi, Voltaire'e göre, tarihle uğraşmanın faydalarından biri değildir?

Siyasetçilere ve halka, kendi toplumlarını diğer toplumlarla karşılaştırma fırsatı verir

Geçmişte yapılmış hatalarının yinelenmemesi için örnek sağlar

Eski yöneticiler hakkındaki herşeyi öğretir

Tarihteki devletlerin başarısının altında yatan sebeplerin anlaşılmasını sağlar

Analitik düşünmenin önünü açar

Açıklama:

Fransız filozof Voltaire'e (Francois Marie Arouet) göre, tarih, toplumlar için faydalıdır. Bu faydası da temel olarak geçmişteki medeniyetlerin deneyimlerini ve hatalarını öğrenerek, onlardan ders çıkarmak ve nihayetinde daha iyiye gitmek düşüncesinde yatar. Analitik düşünme : problemlerin (tarih dahil) bileşenlerini ve etkileşimlerini dikkate almaktır ve bunu yaparken farklı açılardan da bakmaktır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Tarih Felsefesi I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler