Grup, iki veya daha çok bireyin bir araya gelerek oluşturduğu topluluktur. Grup üyeleri, belirli amaçları gerçekleştirmek üzere bir araya gelirler. Birbiri ile etkileşim içerisindedirler. Çeşitli açılardan motive olmuş kişilerdir. Bununla birlikte, görünürde belirgin olmasa da rekabet içerisinde olmak grubu betimleyen doğru bir ifade değildir.

Bir topluluğun grup olabilmesi için öncelikle etkileşim olması beklenir. Grup üyeleri birbiri ile etkileşim içerisinde olmalıdırlar.

Bir işletmede yönetici çalışanların bireysel girdilerinin üstünde çaba göstermelerini sağlamak ve bir sinerji oluşturmak üzere grup çalışmaları organize etmiştir. Bu durumda, bu yönetici işletmede takımlar oluşturmuştur. Takımlar, nisbeten sürekli iş grupları olup, her düzeyde üyelerine ortak bir amaç, bağlılık sağlamak, örgütün içerisinde fonksiyonel bir bütün oluşturmak amacıyla oluşturulan birleşmelerdir.

• Grup Türü Süreklilik Özelliği

I. Görev grubu A. Nispeten sürekli iş gruplarıdır
II. Emir grubu B. Nispeten geçici gruplardır
III. Takımlar C. Süreklilik taşıyan gruplardır
Yukarıda grup türü ve süreklilik özellikleri verilmiştir. Bu grup türleri ile süreklilik özelliklerinin doğru eşleşmesi I-B, II-C, III-A biçimindedir.

Bir örgütte yönetici olan Hasan Bey, örgütte sıklıkla karşılaşılan bir sorunu çözmeleri için örgüt çalışanlarından oluşan bir grup kurmuştur. Yönetici Hasan Bey'in oluşturduğu bu grup görev veya proje grubudur. Görev veya proje grubu, genellikle geçici olarak kurulurlar, amaçları örgüte ilişkin belirli bir sorunu çözmektir.

"Grup üyelerini bir arada tutan sosyal değerler ilerde grubun davranışlarını oluşturan ve onu yöneten normlara dönüşür" ifadesi İnformel grupların bir özelliğidir.

"Dolaysız ilişkiler, grubun birliği konusunda çok güçlü bir duygunun doğmasına, çok sıkı ve içten duyulan bir dayanışmaya, candan bir sevgiye ve üyelerin birbiri ile özdeşleşmesine yol açar" ifadesi ile birincil grupların en temel özelliği olan yüz yüze ilişkilerden oluşması, dolaysız ilişkiler vurgulanır.

Grup Aşaması İfade
I. Karşılıklı kabul A. Üyeler aktif bir biçimde birbirlerine yardımcı olurlar
II. Kontrol ve organizasyon B. Üyeler grup hakkındaki beklentilerini dile getirirler
III. Güdü ve üretkenlik C. Üyeler etkili bir biçimde amaçları yerine getirirler
IV. İletişim ve karar verme D. Üyelerin tartışmaları ile grup amaçları belirginleşir
Yukarıda verilen grup aşamaları ile bu aşamalara ilişkin ifadelerin doğru eşleşmesi I-B, II-C, III-A, IV-D biçimindedir.

Örgütün kurallarına bağlı bağlı bir biçimde gelişen grupların oluşmasındaki temel güç, ulaşılması istenen hedeflerdir.

Homojen gruplar çoğunlukla görevin basit olduğu, katılımın gerekli olduğu, grup görevlerinin devamlılık gösterdiği ve hemen müdahale gerektiren durumlarda başarılıdırlar.

İnsan davranışları bağımsız değil, başkaları tarafından etkilendiklerinden dolayı insan davranışlarının nedenlerini öğrenmek için gruplar incelenmek durumundadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Gruplar birbirleriyle etkileşim içerisinde olan belirli bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelen kendilerini gruba ait hisseden ve karşılıklı bağlılık içinde olan kişilerden oluşmaktadır. Aralarında iletişim olmayan sadece fiziksel açıdan birlikte olan insanlar bir grup oluşturmamaktadırlar. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Fonksiyonel gruplarda üyeler arasındaki ilişkiler örgütün kendi yapısı tarafından belirlenmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Formel gruplar, örgütün kendisi tarafından belirli işleri yerine getirmek amacıyla oluşturulan ve örgütte belirli yeri olan gruplardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Birlikte kamp yapan insanların oluşturduğu gruplar, informel gruplardır. Bu gruplara arkadaşlık ve ilgi grupları örnek olarak sayılabilir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

İnformel gruplar, sosyal değerleri bütünleştirir, sosyal tatmin imkanı sağlar, bilgi aktarma yoluyla kolay yönlendirir, grup normlarını öğretir. Hedeflerin gerçekleşmesini sağlamak iş yada proje gruplarının özelliğidir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

İlişkilerin zihinsel, ussal-rasyonel ve sözleşmeli olduğu gruplara ikincil gruplar adı verilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

İletişim ve karar verme aşamasında üyelerin tartışmalarının sonucunda grup amaçları belirginleşmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Çalışanların birlikte çalıştıkları arkadaşlarının kendileri ile aynı sorunları, ilgileri ve acıları paylaştıklarını hissettiklerinde dayanışma grupları oluşturmaları güvenlik gereksinimini karşılamaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Grupta homojenize normların olması, ortak zamanın çok olması, dış çevreden gelen tehditlerin olması grup bağlılığını artıran etkenlerdir. Grubun büyük olması ise grup bağlılığını azaltan bir etkendir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Formel gruplar: Örgütün kendisi tarafından belirli işleri yerine getirmek amacıyla oluşturulan ve örgütte belirli yeri olan gruplardır.

İnformel gruplar ise örgütün üyeleri tarafından biçimlendirilen gruplardır. Arkadaşlık ve ilgi grupları örnek olarak sayılabilir. Arkadaşlık grupları ile ilgi
grupları arasındaki ayrım genelde çok belirgin değildir. İki grup süreklilik açısından ayırt edici bir özellik taşırlar. Örneğin ortak bir ilgi veya faaliyet zamanla arkadaşlık gruplarında değişebilir fakat yine de grup dağılmaz. İlişkiler sürdürülür. Dolayısıyla arkadaşlık gruplarında bağlar daha kuvvetlidir. İlgi grupları ise üyelerin ortak amaç ve beklentileri doğrultusunda bir araya gelmeleri ile oluşan gruplardır. Ancak ilgi gruplarında, bireylerin bir konuya karşı duydukları ilgi ve merak değişirse üyeler gruptan kopabilir. İnformel gruplar üyelerine bazı avantajlar sağlarlar:
1) Grup üyelerini bir arada tutan sosyal değerleri bütünleştirir ve pekiştirirler. Bu değerler ileride grubun davranışlarını oluşturan, onları yöneten normlara dönüşür. Eğer grup üyeleri, karşılıklı destek değerini benimsiyorlarsa bir takım olarak hareket edebilme yeteneğine sahip olabilirler.
2)iinformel gruplar, üyelerine sosyal tatmin imkânı sağlarlar. İnformel grupların üyeleri, genelde yakın arkadaşlık bağları içinde olduklarından grup üyelerine bir benlik, aynı zamanda da bir statü sağlarlar.
3) İnformel gruplar, üyelerine daha fazla bilgi aktararak onları kolay yönlendirirler. Yani üyeler sahip oldukları bilgileri bir araya getirerek, işe yaramaz bilgi ve gözlemleri izole ederek, daha kısa zamanda bilgi sahibi olup eyleme geçerler. Çoğunlukla bilgiler, informel kanallarla formel kanallardan daha hızlı ve çabuk yayılır.
4) İnformel gruplar üyelerine rehberlik ederek grup normlarını öğretir, davranışlarını standartlaştırır ve diğer insanlardan neler beklenebileceğine ilişkin onları aydınlatır. Bu da onların işlerini kolaylaştırır ve onlara esneklik sağlar (Özkalp ve Kırel, 2001: 233).

GRUP GELİŞİM SÜRECİ
Grup statik bir olgu değildir. Gruplar dört aşamalı bir süreç sonucunda oluşurlar.
Bu süreçler (Özkalp ve Kırel, 2001: 238)
• Karşılıklı kabul
• İletişim ve karar verme
• Güdü ve üretkenlik
• Kontrol ve organizasyon aşamalarıdır (Bass ve Ryterband, 1979).

Gruplar ister formel ister informel olsun, üyelerinin güvenlik, sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme gereksinimlerini karşılamaktadırlar.

Grup bağlılığının psikolojik göstergesi sayılan bu “biz” anlayışının ortaya çıkmasında etkili olan şu faktörlerden bahsedilir (Tevruz, Artan ve Bozkurt, 1999: 142).
Zaman: Grup üyelerinin bir arada geçirdikleri zamanın çokluğu, aralarındaki etkileşime, ortak tutum, ilgi ve ihtiyaçlarını keşfetmelerine olanak tanıyacak bir
boyut kazandırır. Fiziksel konumları birbirine yakın olan insanlar, daha fazla birlikte zaman harcama fırsatına sahiptirler. Aynı büroda çalışmak, aynı yemekhanede yemek yemek ya da aynı servisle eve gitmek, grup üyeleri arasındaki bağlılığı artıran fiziksel birliktelikteliklerdir.
Grup Üyeliğine Kabul Edilme Sürecinde Karşılaşılan Güçlükler: Grup üyeliğine kabul edilme sürecinde çeşitli güçlükleri aştıktan sonra gruba girebilen kişiler, geçirdikleri “olumsuz” deneyimleri göze alabilme nedenlerini o gruba karşı duydukları sevgi ve bağlılıkla açıklarlar. Bireyler, gruba kabul edilme sürecinde kendileri hakkında konuşarak birbirlerini tanımaya çalışırlar. Örneğin tuttukları takımdan, havadan, günlük olaylardan, televizyon programlarından konuşarak iletişimlerini artırmaya çalışırlar. Bu aşamada bireyler birbirlerini iyi tanımadıkları için üretken ve faydalı değildirler. Çünkü birbirlerini iyi tanımadıkları için çalıştıkları kurumla ilgili görüşlerini yanlış anlaşılma endişesiyle ifade etmekten kaçınırlar. Çalışanlar ancak birbirlerini iyi tanıyıp, güven oluşturduktan sonra örgütleri ile ilgili daha hassas konuları, uygulanan politikaları değerlendirmeye girişebilirler.
Grubun Büyüklüğü: Üye sayısı az olan gruplarda diğerlerine kıyasla daha fazla etkileşim olacağından üyeler arasındaki bağlılık da artacaktır.
Dış Tehditler: Dış çevreden gelen tehditler, grup bağlılığını artırıcı bir rol oynar. Bunun örnekleri zaman zaman uluslararası ilişkilerde de ortaya çıkar. Ülkeler arasındaki gerginliklerin arttığı durumlarda “birlik, bütünlük, dayanışma” konularının iletişim araçlarında daha sık işlendiği hatta muhalif partiler arasında
da ülkeyi ilgilendiren konularda daha kolay uzlaşmaya varıldığını zaman zaman izleriz.
Önceki Başarılar: Bir örgütün veya grubun önceki başarıları, grup üyelerini bir arada tutan ve yeni üyeler kazanmayı kolaylaştıran bir çekim gücü yaratır. Bu
da grup üyelerinin o firmanın imajı ile özdeşleşme isteklerinin bir sonucudur. Örneğin güvenlik güçlerinin grup olarak yaptığı bir operasyonun olumlu şekilde
sonuçlanması grup bağlılığını artıran bir olaydır. Bu, diğer güvenlik güçlerinin de meslektaşları ile gurur duymasına ve meslek bağlılığının da artmasına neden
olabilecektir.

C) SOSYAL ÇEVRE
Grup Kompozisyonu: Grup bağlılığı, grup üyelerinin ihtiyaçları ve davranışları arasındaki uygunluklar, önceki tanışıklıkları, aralarındaki rekabet ve arkadaşlık, düşmanlık ve dayanışma durumları ve üyelerin kişilik, sosyo-kültürel ve demografik özellikleri açısından homojenlik dereceleri.
Grup Yapısı: Grup üyeleri arasındaki statü ve rol dağılımı, grup normları, sosyal güç, liderlik ve karar verme mekanizmaları.
İş ya da Hedef Çevresi: Yapılan işin veya ulaşılmak istenen hedeflerin belirginliği, karmaşıklığı, alışılagelmişliği, türü ve bunları bireysel ya da iş birliğine dayanan yaklaşımlar açısından yürütme alternatifleri.

Grup bağlılığı, grup üyelerinin bir arada kalmasında etkili olan çekim gücü olarak tanımlanabilir. Grup bağlılığı, grup üyelerinin “ben” duygusundan uzaklaşarak “biz” duygusunun kararlarda etkili olduğu bir süreçtir (Champoux,1996).

Normlar, grup içinde dört amaca hizmet eder:
• Grubun devamlılığını ve hayatta kalmasını kolaylaştırır.
• Davranışları basitleştirir.
• Grup üyelerinin kendilerini utandıracak durumlardan kaçınmalarına yardımcı olur.
• Normlar, grubun temel değerlerini ifade etmelerine ve başka gruplardan ayrılan yönlerini bilmelerine yardımcı olur.

En basit bir ifade ile iki veya daha çok bireyin birbiriyle etkileşimde bulunduğu ve belirli amaçları gerçekleştirmek için bir araya geldiği topluluklara grup adı verilmektedir. Görüldüğü gibi bir topluluğun grup olabilmesi için öncelikle etkileşim ve ortak amaçlar doğrultusunda bir araya gelmeleri önem kazanmaktadır. Fiziksel açıdan birlikte olan insanlar, her ne kadar gruba benzese de eğer birbirleriyle iletişimleri yoksa grup değildirler. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Grup yapısına ağırlık veren bir tanıma göre ise Grup, iki veya daha fazla kişinin belirli bir fonksiyon görmek üzere ve karşılıklı bağlı olarak bir araya gelmesi, bu karşılıklı bağlılık içinde kişilerin belirli roller oynaması, bu rollerin oynanmasını düzenleyen belirli “norm”ların geliştirilmesi ile oluşur. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Fonksiyonel Grupların özellikleri şunlardır: 1. Üyeler arasındaki ilişkileri belirleyen işletme örgütünün kendi yapısıdır. 2. Grubun temel amacı, yürürlükte olan işlerin devamını sağlamaktır. 3. Grup genellikle resmî bir yapıya sahiptir. 4. Üyeler arasında ast-üst ilişkileri vardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Grupların en yaygın ayrımı formel ve informel gruplardır. Formel gruplar, örgütün kendisi tarafından belirli işleri yerine getirmek amacıyla oluşturulan ve örgütte belirli yeri olan gruplardır. Formel gruplar içersinde emir grupları veya fonksiyonel gruplar, görev grupları, takımlar ve kendi kendini yöneten gruplar yer alırlar. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Görev veya proje grupları ise, genellikle geçici olarak kurulur veya bir araya gelirler. Amaçları örgüte ilişkin belirli bir sorunu çözmektir. Sorunu çözdükleri zaman dağılırlar. Bireyler böyle bir görev grubunda yer alırken, asıl üye olarak bulundukları emir grubundaki üyelikleri de devam eder ve normal rutin işlerini yerine getirirler. Eğer görev grubunda yapılacak işler çok uzun sürerse, bu süre içerisinde bireyin emir grubundaki işlerine ara vermesi beklenebilir. Ancak görev bitince birey tekrar eski gruba dönebilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Birincil grubu niteleyen en temel özellik, dolaysız ilişkiler yeni bir hiyerarşi aracılığıyla sağlanan ilişkilerin tersine, yüz yüze ilişkilerden oluşmasıdır. Bu, grubun birliği konusunda çok güçlü bir duygunun doğmasına, çok sıkı ve içten duyulan bir dayanışmaya, candan bir sevgiye ve üyelerin birbirleriyle özdeşleşmesine yol açar. Aile, çocukluk çağının oyun grupları, gençlik grupları, askerlik ve iş arkadaşlığı grupları, komşular, akrabalıklar, dostluklar bu birincil grupların başlıca örnekleridir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Karşılıklı Kabul: Grup gelişim sürecinin birinci aşamasıdır. Bireylerin ilk defa bir araya geldikleri ve grubun amacının, yapısının henüz netleşmediği aşamadır. Bireyler, çeşitli konular hakkındaki düşüncelerini sınarlar. Üyeler, bu aşamada grup hakkındaki beklentilerini de dile getirerek daha önce üye oldukları gruplarla karşılaştırırlar. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Maslow'un hiyerarşisindeki ihtiyaçlar arasında fizyolojik ihtiyaçlar (yiyecek ve giyim), güvenlik ihtiyaçları (iş güvenliği), sosyal ihtiyaçlar (arkadaşlık), benlik saygısı ve kendini gerçekleştirme yer alır. Buna karşılık gruplar ister formel ister informel olsun, üyelerinin güvenlik, sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme gereksinimlerini karşılamakta ve bireyler bu nedenlerle gruplara üye olmaktadır. Fizyolojik gereksinimler bu nedenler arasında yer almamaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Homojen gruplar çoğunlukla görevin basit olduğu, katılımın gerekli olduğu, grup görevlerinin devamlılık gösterdiği ve hemen müdahale gerektiren durumlarda başarılıdırlar. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Normlar, grup içinde dört amaca hizmet eder: • Grubun devamlılığını ve hayatta kalmasını kolaylaştırır. • Davranışları basitleştirir. • Grup üyelerinin kendilerini utandıracak durumlardan kaçınmalarına yardımcı olur. • Normlar, grubun temel değerlerini ifade etmelerine ve başka gruplardan ayrılan yönlerini bilmelerine yardımcı olur. Doğru yanıtB seçeneğidir.

Üyelerin etnik kökenleri, grup üyelerinin biyografik özellikleri ile ilgilidir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Kontrol ve organizasyon dördüncü aşama olup bu aşamada grup, etkili bir biçimde amaçlarını yerine getirmeye çabalar.Doğru cevap E seçeneğidir.

İlgi ve arkadaşlık grupları, kuruluş şartlarına göre resmî ya da resmî olmayan bir nitelik taşıyabilirler. Doğru cevap A seçeneğidir.

Formel gruplar, örgütün kendisi tarafından belirli işleri yerine getirmek amacıyla oluşturulan ve örgütte belirli yeri olan gruplardır. Doğru cevap A seçeneğidir.

İlgi grupları ise üyelerin ortak amaç ve beklentileri doğrultusunda bir araya gelmeleri ile oluşan informel gruplardır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Takımlar, nisbeten sürekli iş grupları olup; her düzeyde üyelerine ortak bir amaç, bağlılık sağlamak, örgütün içersinde fonksiyonel bir bütün oluşturmak amacıyla oluşturulan birleşmelerdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Grup kompozisyonu, grup üyelerinin homojen veya heterojen oluşu ile ilgili olarak tanımlanır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Önceki başarılar, grup bağlılığı için “biz” anlayışının ortaya çıkmasında etkili olan faktörlerden biridir. Bir örgütün veya grubun önceki başarıları, grup üyelerini bir arada tutan ve yeni üyeler kazanmayı kolaylaştıran bir çekim gücü yaratır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Gruplar ister formel ister informel olsun, üyelerinin güvenlik, sosyal gereksinimler, saygınlık
ve kendini gerçekleştirme gereksinimlerini karşılamaktadırlar. Dolayısıyla bu faktörler gruplara katılam nedenleri olarak sıralanabilir. Doğru cevap A seçeneğidir.

İletişim ve karar verme aşamasında, üyelerin tartışmaları sonucunda grup amaçları belirginleşir. Doğru cevap B seçeneğidir.

1920’ler ve 30’lar: Beyazların hâkimiyetine ve siyahlara yönelik yaygın önyargıya karşı çıkıldı. Önyargı, farklı olan insanlara karşı irrasyonel ve haksız tepkiler olarak görüldü ve bu tepkilerin varlığı psikanalitik kuramla açıklanmaya çalışıldı.

1940’lar ve 50’ler: Bu dönemde açıklanması gereken temel olgu Nazi ırk ideolojisi ve Yahudi soykırımıydı. Önyargı, anti-demokratik ideolojilerde ve otoriteryen kişiliklerin patolojik ihtiyaçlarında kök salan bir olgu olarak görüldü.

1970’ler: ABD’nin kuzeyindeki enformel ırkçılık ve ayrımcılık sorun olarak görüldüğünde, önyargı, gruplar arası eşitsizlikleri sürdüren güçlü grupların çıkarlarının bir ifadesi olarak görüldü.

Önyargı: Bir kişiye karşı, sadece grup üyeliğinden dolayı geliştirilen olumsuz (bazen olumlu) tutumdur.

Allport için “etnik önyargı, hatalı ve esnek olmayan bir genellemeye dayanan antipatidir. Bu, hissedilen ya da ifade edilen bir şeydir. Grubun bütününe ya da bir bireye o grubun üyesi olduğu için yöneltilir” (akt. Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006: 225). Bu tanıma göre günümüzde sosyal psikolojide ne kadar farklı tanımlanırsa tanımlansın, önyargı kavramının şu beş özelliği paylaştığı görülebilir: 1- Önyargı bir tutumdur. 2- Esnek olmayan bir genellemeye dayanır. 3- Önyargı peşin verilmiş bir hükümdür. 4- Değişime dirençli ve katıdır. 5- Önyargı kötüdür (Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006: 225-226).

Kalıpyargı terimi ilk defa 1922’de Lipmann tarafından kullanılmış ve “zihindeki resim” olarak tarif edilmişti.

Ayrımcılık: Bir kişiye sadece grup üyeliğinden dolayı olumsuz (bazen olumlu) "davranış gösterilmesidir.

Allport, önyargıdan en uç ayrımcı davranışa doğru tırmanan beş basamak ayırt etmiştir (bkz. Bilgin, 1994; Harlak, 2000) :
1. Karşı olmayı ifade etme: Kişiler, önyargı konusunda kendisi gibi düşünen diğerleriyle konuşur, antipatisini, düşmanca duygularını ifade eder. Bu önyargı düzeyidir, diğerinin sözel olarak dışlanmasını içerir.
2. Uzak durma: Eğer önyargı daha yoğun ise birey hoşlanmadığı ya da önyargılı
olduğu kişi ve gruplarla bir arada olmaktan kaçınır.
3. Ayrımcılık: Kişi, önyargılı olduğu grupların iş, konut, eğitim, sağlık gibi hizmetlerden yararlanmasına, politik haklarını kullanmasına karşıdır. Bu durum
daha önce Güney Afrika’da olduğu gibi kurumsallaşabilir.
4. Fiziksel Saldırı: Önyargılı olunan gruba yönelik şiddet ya da şiddet sayılabilecek saldırılar olabilir. Örneğin azınlık durumunda olanlara saldırma. Beyazların oturduğu semtte azınlık konumundaki siyahlara saldırılması, herkesin yerlisi
olduğu şehirde X şehrinden gelen ve azınlık olanlara saldırılması vb. Bu düzey
hedef kişilerin hem şahsına hem de malına yönelik şiddeti içerir.
5. Yok etme: Bu, yok etme düzeyidir. Linç olaylarını, katliam ve toplu kıyımı (jenosid) içerir. Almanya’da II. Dünya Savaşı’nda yapılan Yahudi soykırımı, SırpBoşnak savaşında yapılan Srebrenitsa katliamı gibi olaylar örnek olarak verilebilir.

Yok etme: Bu, yok etme düzeyidir. Linç olaylarını, katliam ve toplu kıyımı (jenosid) içerir. Almanya’da II. Dünya Savaşı’nda yapılan Yahudi soykırımı, SırpBoşnak savaşında yapılan Srebrenitsa katliamı gibi olaylar örnek olarak verilebilir.

Artırma etkisi: Sosyal kategorizasyon sürecinde, kategori içi benzerlikleri ve kategori arası farklılıkları abartılı algılama eğilimidir.

Önyargı: Bir kişiye
karşı,sadece grup üyeliğinden
dolayı geliştirilen olumsuz
(bazen olumlu) tutumdur.

Önyargı, bir dışgrup (üyesi olmadığımız grup) ya da onun üyesine karşı ortaya
çıkmaktadır. Ancak önyargının geçerli olduğu durumlar bununla sınırlı değildir.
Önyargı, aynı zamanda etnosentrizmi de içermektedir. Etnosentrizm, üyesi olunan grubun (içgrubun) diğer bütün gruplardan üstün olduğuna ilişkin inançtır.
Içgrup lehindeki bu aşırı tutumlar, içgrup üyelerin bireysel olarak tanınmadan
bile onlar hakkında olumlu değerlendirmeler yapılmasına yol açabilmektedir
(Taylor, Peplau ve Sears, 2000)

Kalıpyargı terimi ilk defa 1922’de Lipmann tarafından kullanılmış ve “zihindeki resim” olarak tarif edilmişti. Günümüzde sosyal psikolojide kalıpyargılar ağırlıklı olarak sosyal biliş yaklaşımı içinden çalışılmaktadır. Bu yaklaşıma göre, bir
kalıpyargı bir resimden daha fazla bir şeydir; bir kalıpyargı kendine ait zihinsel
yaşamı olan bilişsel bir yapıdır. Kalıpyargı, bir şema olarak sosyal algı ünitesinde
tanımlanan ve pek çok özelliği olan diğer şemalara benzer. Yani, sosyal dünyadan
gelen bilgiyi organize eder ve zihinde varolan bilgiyle bütünleştirir, dikkati belirli
olaylara yönlendirirken diğerlerinden uzaklaştırır, zihindeki bilginin hatırlanma
biçimini etkiler. Ancak kalıpyargı diğer şemalardan özellikle sosyal sonuçları nedeniyle farklılaşır. Çünkü kalıpyargıların kullanımı sosyal adaletsizliğe yol açar
(Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006).

Kalıpyargılar konusunda ele alınması gereken son nokta, kalıpyargılarla önyargılar arasındaki ilişkinin niteliğidir. Sosyal biliş yaklaşımı, açıkça ifade edilmese
de kalıpyargıların grupla ilişkili uyarıcılar tarafından aktive edildiğini, aktive edilen bu kalıpyargıların önyargıya ve önyargıların da ayrımcılığa yol açtığını kabul
etmektedir. Ancak kalıpyargılar ile önyargılar arasındaki ilişkiye dair çok az kanıt
olduğu belirtilmekte ve bu ilişkinin basit bir ilişki olmadığı ileri sürülmektedir
(Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006)

Ayrımcılık: Bir kişiye sadece
grup üyeliğinden dolayı
olumsuz (bazen olumlu)
davranış gösterilmesidir.

Uzak durma: Eğer önyargı daha yoğun ise birey hoşlanmadığı ya da önyargılı
olduğu kişi ve gruplarla bir arada olmaktan kaçınır

Sosyal kategorizasyon:
Bireyleri belirli bir kriter (yaş,
cinsiyet, meslek, milliyet, din
vb.) temelinde kategorilere
ayırmak ve “biz” ve “onlar”
ayrımını yaratmaktır.

Dışgruplar içgruplardan daha homojen, yani birbirlerine daha benzer olarak
algılanmaktadırlar. Bir sosyal gruba karşı güçlü önyargısı olan kişiler şu türden
bir cümleyi çok sık kullanırlar: “Bunların hepsi aynıdır.” Kişinin kendi ait olduğu
gruplar dışındaki grupları daha homojen olarak algılama eğilimi, dışgrup homojenlik yanılgısı olarak bilinmektedir (Baron ve Byrne, 2000: 231)

Otoriteryen saldırganlık: Geleneksel değerleri çiğneyenleri ya da çiğnemek
isteyenleri yakalamak için tetikte olma, onları kınama, reddetme ve cezalandırma eğilimi.

Duckitt, önyargı kavramının ancak 1. Dünya
Savaşı’ndan sonra geniş ölçüde benimsenen, azınlık ve farklı kültürlerden insanlara karşı haksız ve mantıksız olumsuz tutumlar olarak görülmeye başlandığına
işaret etmektedir

1920’ler ve 30’lar: Beyazların hâkimiyetine ve siyahlara yönelik yaygın önyargıya karşı çıkıldı. Önyargı, farklı olan insanlara karşı irrasyonel ve haksız tepkiler olarak görüldü ve bu tepkilerin varlığı psikanalitik kuramla açıklanmaya çalışıldı.

Diğer yandan, önyargının sosyal gruplara karşı oluşturulan bir tutum olduğu da vurgulanmalıdır.

Kalıpyargıyı tarif eden çeşitli tanımlar birbirine çok benzerdir. “Bir kalıpyargı, bir sosyal grubun ve onun üyelerinin zihinsel bir temsilidir” (Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006: 242). “Kalıpyargılar, bir sosyal grubun üyeleri hakkında yaygın bir biçimde paylaşılan genellemelerdir “(Hogg ve Vaughan, 1995: 54). “Önyargıyı muhafaza eden bilişsel çerçeve kalıpyargıdır. Bir kalıpyargı, bir grubun üyeleri hakkında, sadece o grubun üyeleri olmaları nedeniyle sahip olunan bir dizi inanç ve beklentilerdir” (Feldman, 1998: 82-83).

Kalıp yargıların kullanımı sosyal adaletsizliğe yol açar.

Sosyal bir problem olarak görülen ayrımcılık konusunda psikologlar kadar sosyologlar, siyaset bilimcileri ve sosyal felsefeciler de çalışmalar yapmaktadırlar.

Sosyal gruplar hakkında çok genel düşünmemiz ya da düşüncelerimizin çok katı ya da hatalı olması sosyal biliş yaklaşımının temelini oluşturur.

“Hayalî ilişkisellik, gözlemcilerin, gerçekte aralarında ilişki bulunmayan iki olay arasında bir ilişki algılaması veya iki olay arasındaki ilişki düzeyini abartması” olarak tanımlanmıştır.

Araştırmacılar bundan sonra belirli gruplara yönelik önyargıları hiç söz konusu etmeksizin kişilerdeki otoriteryen ve faşist eğilimleri belirlemek üzere F (Faşizm) ölçeği geliştirmişlerdir. F ölçeğinde, otoriteryen kişiliği saptamaya yarayan dokuz boyut mevcuttur. Bunlar kısaca şöyle açıklanabilir: 1. Gelenekçilik (konvansiyonalizm): Geleneksel, orta sınıf değerlerine katı bağlılık. 2. Otoriteryen boyun eğme: Ait olunan grubun idealize edilmiş ahlaki otoritelerine yönelik, sorgulayıcı, boyun eğici tutum. 3. Otoriteryen saldırganlık: Geleneksel değerleri çiğneyenleri ya da çiğnemek isteyenleri yakalamak için tetikte olma, onları kınama, reddetme ve cezalandırma eğilimi. 4. Öznelci bakış karşıtlığı (Anti-intraception?): Öznel, yaratıcı, esnek düşünmeye karşı olma 5. Boş inançlı ve kalıpyargılı olma: Bireyin, kaderinin mistik olarak belirlendiğine dair inançlara sahip ve katı kategorilerle düşünme eğiliminde olması. 6. Güç ve “sertlik”: Sürekli baskı-boyun eğme, güçlü-zayıf, lider-takipçi boyutlarıyla düşünmek ve kaygı duymak, güçlü kişilerle özdeşleşme, dayanıklılık ve sertlik konusunda abartılı bir iddia sahibi olma 7. Yıkıcılık ve sinisizm (olumsuzculuk): Genelleşmiş bir düşmanlık, insanları yerme ya da onlara iftira atma 8. Yansıtma eğilimi: Dünyada olan bitenin vahşi ve tehlikeli olduğuna inanmaya yatkınlık; bilinç dışı çatışmaları dışarı yansıtma 9. Cinsellik: Cinsellikle ilgili faaliyetlere yönelik abartılı ilgi.

Adorno ve arkadaşları, faşist ideolojilerin tüm toplumlarda her zaman bulunabileceğini ifade ederler. Ama onlar için asıl sorulması gereken, “başka zaman ve yerlerin aksine bazı zaman ve bazı yerlerde, insanlar için faşizmi çekici hâle getiren nedir?” sorusudur.

Altemeyer, otoriteryenizm hakkındaki görüşlerini, Adorno ve arkadaşları gibi Freudçu psikanalitik kurama değil, sosyal öğrenme kuramına dayandırır.

Sosyal psikolojide ne kadar farklı tanımlanırsa tanımlansın, önyargı kavramının şu beş özelliği paylaştığı görülebilir: 1- Önyargı bir tutumdur. 2- Esnek olmayan bir genellemeye dayanır. 3- Önyargı peşin verilmiş bir hükümdür. 4- Değişime dirençli ve katıdır. 5- Önyargı kötüdür (Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006: 225-226).

Diğer yandan, önyargının sosyal gruplara karşı oluşturulan bir tutum olduğu da vurgulanmalıdır. Diğer bir deyişle önyargının hedefi bireyler değil, sosyal gruplardır. Bireyi hedefleyen önyargı, bireyin kişisel özellikleri nedeniyle değil, bireyin söz konusu gruba üyeliği nedeniyle ortaya çıkar. Dolayısıyla, önyargının hedefi olan grup üyesinin kişisel özellikleri ve davranışlarının iyi ya da kötü olmasının bir önemi yoktur.

1940’lar ve 50’ler: Bu dönemde açıklanması gereken temel olgu Nazi ırk ideolojisi ve Yahudi soykırımıydı. Önyargı, anti-demokratik ideolojilerde ve otoriteryen kişiliklerin patolojik ihtiyaçlarında kök salan bir olgu olarak görüldü.

Önyargı: Bir kişiye karşı,sadece grup üyeliğinden dolayı geliştirilen olumsuz (bazen olumlu) tutumdur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Etnosentrizm, üyesi olunan grubun diğer bütün gruplardan üstün görüldüğüne ilişkin inançtır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Ayrımcılık: Bir kişiye sadece grup üyeliğinden dolayı olumsuz bazen de olumlu "davranış" gösterilmesidir. Doğru cevap E seçeneğidir.

1920’ler ve 30’lar: Beyazların hâkimiyetine ve siyahlara yönelik yaygın önyargıya karşı çıkıldı. Önyargı, farklı olan insanlara karşı irrasyonel ve haksız tepkiler olarak görüldü

Önyargı: Bir kişiye karşı, sadece grup üyeliğinden dolayı geliştirilen olumsuz (bazen olumlu) tutumdur.
Bir kişiye karşı, sadece grup üyeliğinden dolayı geliştirilen olumsuz (bazen olumlu) tutuma ÖNYARGI denir. Önyargı bir "tutum", ayrımcılık önyargı sonucu ortaya çıkan "davranıştır".

Sosyal biliş yaklaşımı açısından, önyargının bir tutum olarak görüldüğü ifade edilmiştir.

Kalıpyargı terimi ilk defa 1922’de Lipmann tarafından kullanılmış ve “zihindeki resim” olarak tarif edilmiştir.

Önyargı ifadesi hem genel tutum yapısını hem de tutumun duygusal boyutunu ifade etmektedir. Teknik olarak önyargı, olumlu ya da olumsuz olabilir. Örneğin A, B, C ve D seçeneklerinde verilen ifadeler kalıpyargıdır. İngilizleri soğuk buluyorum ifadesi önyargıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Kalıpyargı terimi ilk defa 1922’de Lipmann tarafından kullanılmış ve “zihindeki resim” olarak tarif edilmiştir.
1922-Lipmann

Kalıpyargı terimi ilk defa 1922’de Walter Lipmann tarafından kullanılmış ve “zihindeki resim” olarak tarif edilmişti. Doğru cevap C seçeneğidir.

Kalıpyargıların içeriğiyle ilgili ilk araştırma 1933 yılında ABD’de Princeton Üniversitesi öğrencileri ile yapılmıştır
1933-ABD

Yok etme: Bu, yok etme düzeyidir. Linç olaylarını, katliam ve toplu kıyımı (jenosid) içerir. Almanya’da II. Dünya Savaşı’nda yapılan Yahudi soykırımı, Sırp-Boşnak savaşında yapılan Srebrenitsa katliamı gibi olaylar örnek olarak verilebilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

“Siyahlar tembeldir.”, “Romanlar eğlenceye düşkündür.” gibi örnekler aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Devine’in ayrışma modeli

Sosyal kategorizasyon pek çok boyutta gerçekleştirilebilir. Bunlar arasında en çok bilinenleri; cinsiyet, ırk, milliyet, din, yaş, meslek ve gelir durumudur.
Özgürlük

Hayalî ilişkisellik, örneğin spor alanında siyah atletler gördüğümüz için, siyahlardaki iyi atlet oranının yüksek olduğunu düşünmeye eğilimliyizdir. Ya da sesi güzel olan, iyi şarkı söyleyen birkaç Roman tanımamız nedeniyle Romanların hemen hepsinin aynı özelliği taşıdığını düşünmeye eğilimliyizdir.

F (Faşizm) ölçeği geliştirmişlerdir. F ölçeğinde, otoriteryen kişiliği saptamaya yarayan dokuz boyut mevcuttur. Boyutlarından biri olan Otoriteryen saldırganlık: Geleneksel değerleri çiğneyenleri ya da çiğnemek isteyenleri yakalamak için tetikte olma, onları kınama, reddetme ve cezalandırma eğilimi.

Sosyal biliş yaklaşımı 1970’lerden beri sosyal psikolojiye hâkimdir ve insan zihnini, bilgisayardan esinlenerek bir
bilgi işleme sistemi olarak görmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Almanya’da yaşayan bir Afyonlu kendisini bir Çorumluya Türkiye’dekinden daha benzer algılar; “biz Türkler” denilen bir içgrup yaratılarak grup içine konanlar birbirleriyle neredeyse özdeşleştirilir. Bu algısal yanlılığa artırma etkisi adı verilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Yansıtma eğilimi, dünyada olan bitenin vahşi ve tehlikeli olduğuna inanmaya yatkınlık; bilinç dışı çatışmaları dışarı yansıtmadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Kalıpyargı: Belirli bir sosyal
grup hakkındaki bilgi ve
inançlardan oluşan bilişsel
çerçevelerdir.

Artırma etkisi: Sosyal
kategorizasyon sürecinde,
kategori içi benzerlikleri ve
kategori arası farklılıkları
abartılı algılama eğilimidir.

1. Gelenekçilik (konvansiyonalizm): Geleneksel, orta sınıf değerlerine katı
bağlılık.
2. Otoriteryen boyun eğme: Ait olunan grubun idealize edilmiş ahlaki otoritelerine
yönelik, sorgulayıcı, boyun eğici tutum.
3. Otoriteryen saldırganlık: Geleneksel değerleri çiğneyenleri ya da çiğnemek
isteyenleri yakalamak için tetikte olma, onları kınama, reddetme ve cezalandırma
eğilimi.

Etnosentrizm: Üyesi olunan
grubun (içgrubun) diğer bütün
gruplardan üstün olduğuna
ilişkin inançtır.

Altemeyer’in otoriteryenizm boyutları şunlardır:
1. Otoriteryen boyun eğme: Kişinin yaşadığı toplumdaki yerleşik ve meşru
olarak algılanan otoritelere yüksek düzeyde boyun eğmesi.
2. Otoriteryen saldırganlık: Çeşitli kişilere yöneltilmiş genel bir saldırganlık.
Bu saldırganlık, yerleşik otoriteler tarafından “izin verilmiş (onaylanmış)”
bir saldırganlık olarak algılanır.
3. Konvansiyonalizm (gelenekçilik): toplumsal konvansiyonlara (geleneklere,
kabul edilmiş kurallara) yüksek derecede bağlılık. Bağlı olunan konvansiyonlar,
toplum ve onun yerleşik otoriteleri tarafından kabul edilen (uygun
görülen) konvansiyonlar olarak algılanır.

Sosyal kategorizasyon önyargıların oluşumundaki ilk basamaktır. Bu süreç, önyargıların bilişsel temeli olan kalıpyargıların oluşturulmasını içermektedir.

Sosyal biliş yaklaşımına göre, önyargıya giden yolun ilk adımı olarak sosyal kategorizasyon, gruplar arasında
farklılık yaratma ve dışgrup üyelerini aynılaştırma sürecidir.

Allport için “etnik önyargı, hatalı ve esnek olmayan bir genellemeye
dayanan antipatidir. Bu, hissedilen ya da ifade edilen bir şeydir. Grubun bütününe ya da bir bireye o grubun üyesi olduğu için yöneltilir” (akt. Augostinos, Walker ve Donaghue, 2006: 225).

Uluslararası çatışmalar, devrimler, etnik ilişkiler ve takım sporları gruplar arası ilişkilere örnektir.

Sherif’in "gerçekçi çatışma kuramı" na göre, temel olarak bireyler ve gruplar arasında ortaya konan hedeflerin niteliği, bireyler ve gruplar arası ilişkilerin niteliğini belirlemektedir.

Bir grup sosyal psikolog, “Bir araya gelen bireylerin ait oldukları grubu kayırmaları ve diğer grupla rekabet etmeleri için psikolojik düzeyde gerekli ve yeterli koşullar nelerdir? sorusunu sormuşlardır. Sosyal psikolojide
asgari grup paradigması adı verilen deneysel çalışmalar, bu soruya yanıt verebilmek için gerçekleştirilmiştir.

Asgari grup paradigması çerçevesinde yapılan bir dizi deneyden elde edilen sonuç, deneklerin araştırmacı tarafından sadece ve sadece bir grup üyesi olarak kategorize edilmelerinin kendi gruplarını kayırmak ve gruplar arası rekabeti yaratmak için yeterli olduğudur.

Suçlu olma-suçsuz olma, sosyal kategorizasyon araştırmalarında kullanılan kategorilerden normatif düzen faktörü altında toplanır.

Sosyal kategorizasyon araştırmalarında kullanılan kategorilerden birisi olan "evli olma-bekar olma" sosyo-demografik faktör altında toplanır.

Pazarlık yapma, arabulucudan yararlanma ve hakem yoluyla anlaşma; çatışma hâlindeki grupların çatışmayı ortadan kaldırmak ve ilişkileri geliştirmek için başvuracakları bir yol olan iletişim şekillerindendir.