Metafizik - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bütün tikel özelliklerin birer trop olduğunu ileri süren metafizik görüşçe bir aksiyom kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Her tikel özelliğin yalnız bir tek taşıyıcısı vardır.
B
Her trop aynı zamanda bir tümeldir.
C
Tikel özellikler uzayda yer kapladığından soyuttur.
D
Her tikel özellik taşıdığı tikel nesne tarafından zorunlu olarak taşınır.
E
Her tikel en az bir tikel özellik tarafından taşınır.
Açıklama:
Soyut ve somut tikellerin anlamlarını belirleyebileceksiniz.
Soru 2
“A şeyi B şeyini örnekler” savı hangi zamanda ortaya konulursa konulsun ya hep doğrudur ya da hep yanlıştır. Bu önerme aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Seçenekler
A
Örnekleme ilişkisinin örneklenme ilişkisinin evriği olduğunu
B
Örnekleme ilişkisinin zamandan bağımsız olduğunu
C
Örnekleme ilişkisinin uzamdan bağımsız olduğunu
D
Örnekleme ilişkisinin zorunlu varlıklar arasında bir ilişki olduğunu
E
Örnekleme ilişkisinin ancak deneyim ile bilinebileceğini
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 3
Özel metafizik dallarınının genel metafizikten ayrılan özelliği nedir?
Seçenekler
A
Daha kesin sonuçlar vermeleri
B
Özel zihinsel yetilere bağlı olmaları
C
Sadece belirli kategorileri ve alt kategorileri incelemeleri
D
Sadece varolan şeylerle yetinmeyip, varolmayan şeyleri de incelemeleri
E
Tüm varlık kategorilerine ilişkin daha belirli yasaları ortaya koymaları
Açıklama:
Metafiziğin ne anlama geldiğini kavrayabileceksiniz.
Soru 4
Aşağıdaki çiftlerden hangisinde birincisi ikincisine aittir?
Seçenekler
A
Gezegen, Güneş
B
2 sayısı, Dünya
C
Akıl, İnsan
D
Ahmet, İnsan
E
Canlı, İnsan
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 5
Bir metafizik kuramda temel kategoriler yardımıyla tanımlanan kategorilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Varsayılan kategori
B
İlkel kategori
C
Alt kategori
D
Özel kategori
E
Türetilmiş kategori
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 6
Bir şeyin örnekleyeni olduğu şeye ne denmektedir?
Seçenekler
A
Varlık
B
Küme
C
Olgu
D
Varolan
E
Tür
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 7
Varlık olmayan olanaklı şeylere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Varolmayan şey
B
Olası şey
C
Gerçek şey
D
Salt olanaklı şey
E
Geçici şey
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 8
Tümel şeyin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varolan ve/veya olanaklı örnekleyeni bulunan şey
B
Tüm olanaklı dünyalarda örnekleyeni bulunan şey
C
En az bir tikeli örnekleyen şey
D
Tüm varlık kategorilerinde varolan şey
E
Tüm tikel varlıkların örneklediği şey
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 9
Aristoteles’e göre metafiziğin tanımı nedir?
Seçenekler
A
Fizik biliminin yöntemini araştıran bilim
B
Varlığı varlık olmak bakımından araştıran bilim
C
Fiziğin açıklamakta yetersiz kaldığı doğa ötesi güçleri araştıran bilim
D
Fizik yasalarını araştıran bilim
E
Fizik yasalarını herkesin anlayabileceği biçimde açıklayan bilim
Açıklama:
Bütün şeylerin dört temel kategoriye ayrılabileceğini ileri sürebileceksiniz. Dört temel kategori dışında, bazen temel olmadığı ileri sürülen olay ve durum kategorilerinin bulunduğunu görebileceksiniz.
Soru 10
Metafizik önermenin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fizik biliminin açıklayamadığı önerme
B
Varolanlara ilişkin bildiğimiz ama açıklayamadığımız önerme
C
Ontolojik kategorilere ilişkin önerme
D
Özel varlık türlerine ilişkin önerme
E
Olaylar arasındaki neden sonuç ilişkilerini ortaya koyan önerme
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi bir olay değildir?
Seçenekler
A
Aristoteles’in M. Ö. 384 yılında Stageira’da doğmuş olması
B
Ayşe ile Behçet’in 31 Aralık 2009 gecesi dans etmeleri
C
M. S. 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlaması
D
Vezüv Yanardağı
E
23 Ağustos 2005’te başlayan Katrina Kasırgası
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi somut bir şeydir?
Seçenekler
A
Sarı-olma
B
Armut
C
Elimde tuttuğum beyaz tebeşir parçası
D
Daha-ağır-olma
E
Uzunluk
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi bir özellik türüdür?
Seçenekler
A
İnsan
B
Memeli
C
Omurgalı
D
At
E
Kırmızı-olma
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi bir nesne türüdür?
Seçenekler
A
Daha-ağır-olma
B
Altın
C
Arasında-olma
D
Yeşil-olma
E
Hafif-olma
Açıklama:
Bütün şeylerin dört temel kategoriye ayrılabileceğini ileri sürebileceksiniz. Dört temel kategori dışında, bazen temel olmadığı ileri sürülen olay ve durum kategorilerinin bulunduğunu görebileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Önümdeki armut kendine özgü sarı-renk-tonu’na sahiptir.
B
Önümdeki (sarı) armut Sarı-olma tümel özelliğine sahiptir.
C
Önümdeki armut kendine özgü sarı-renk-tonu’nu dolaysız olarak taşıdığı için, Armut nesne türü bu tikel özelliğe sahiptir.
D
Önümdeki sarı armut Sarı-olma tümel özelliğinin bir örnekleyeni olan o renk tonunu dolaysız olarak taşıdığı için, Armut nesne türü Sarı-olma özelliğine sahiptir.
E
Önümdeki armut kendine özgü sarı-renk-tonu’nu dolaysız olarak taşıdığı için, Armut nesne türü bu tikel özelliğe sahip değildir.
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Önümdeki (kırmızı) elma, belli bir kırmızı-renk-tonunda-olma niteliksel özelliğini taşır.
B
(Önümdeki 550 gr ağırlığındaki kitap, önümde- ki 1200 gr ağırlığındaki çanta) bileşik şeyi, 650 gr-daha-hafif-olma bağıntısını taşır.
C
650 gr-daha-hafif-olma, tikel bağıntısal bir özelliktir.
D
550 gr-ağırlığında-olma, tikel bir özellik olup hiçbir şey tarafından taşınmaz.
E
Tümeller cinsler ve türlerden oluşur; tikeller ise bunların örnekleyenleridir.
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdaki alanlardan hangisi genel ya da özel metafiziğin bir alanı değildir?
Seçenekler
A
Ontoloji
B
Fizik
C
Rasyonel Teoloji
D
Rasyonel Kozmoloji
E
Rasyonel Psikoloji
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Genel metafizik, Aristoteles’in dediği gibi, varlığı varlıkolma dışında başka özelliklerine göre değil, salt varlıkolma özelliğine dayanarak inceleyen bir uğraşıdır. Bu ise tüm varlıkların ayrıldığı varlık kategorisi veya ontolojik kategori ya da kısaca kategori denilen en üst türlerin ve bunlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi demektir. Buna da varlık bilim anlamına gelen ontoloji denir.
Özel metafizik alanı, varlığı salt varlık olma açısından değil, özel bir açıdan inceleyen bir varlıkbilim dalıdır. Bunlardan her biri bir veya birden fazla kategori veya alt kategoriyi konu edinir. Bu dalların en önemlileri şöyle sıralanır. Rasyonel Kozmoloji, nesne kategorisinin alttürü olan fiziksel nesne kategorisini yani Evren’i deneysel yöntemle değil salt akılla inceler. Rasyonel Psikoloji, gene nesne kategorisinin bir alttürü olan zihinsel nesne kategorisini, genelde insan zihnini, deneysel yöntemle değil salt akılla inceler. Rasyonel Teoloji ise, Tanrı’yı vahiy yolu ile değil, salt akılla inceler. Bu özel metafizik alanları günümüzde felsefenin me tafizik dalı dışında kalan başka dallarına dönüşmüştür. Nitekim eskiden Rasyonel Kozmoloji denilen alan, Doğa Bilimleri Felsefesi’ne, Rasyonel Psikoloji denilen alan, Zihin Felsefesi’ne, Rasyonel Teoloji denilen alan ise, Din Felsefesi’ne dönüş müştür. (Krş. Loux, 2002, s. 11 14.) Buna göre kitabımızın konusu yalnız Ontoloji yani Varlıkbilim anlamına gelen Genel Metafizik olacaktır.
Fizik bir bilimdir ve araştırma alanı deney ve gözleme dayanmaktadır. Felsefe bir disiplin, fizik ise bir bilim dalı olmasından dolayı fizik metafiziğin araştırma alanı içerisinde yer almamaktadır.
Genel metafizik, Aristoteles’in dediği gibi, varlığı varlıkolma dışında başka özelliklerine göre değil, salt varlıkolma özelliğine dayanarak inceleyen bir uğraşıdır. Bu ise tüm varlıkların ayrıldığı varlık kategorisi veya ontolojik kategori ya da kısaca kategori denilen en üst türlerin ve bunlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi demektir. Buna da varlık bilim anlamına gelen ontoloji denir.
Özel metafizik alanı, varlığı salt varlık olma açısından değil, özel bir açıdan inceleyen bir varlıkbilim dalıdır. Bunlardan her biri bir veya birden fazla kategori veya alt kategoriyi konu edinir. Bu dalların en önemlileri şöyle sıralanır. Rasyonel Kozmoloji, nesne kategorisinin alttürü olan fiziksel nesne kategorisini yani Evren’i deneysel yöntemle değil salt akılla inceler. Rasyonel Psikoloji, gene nesne kategorisinin bir alttürü olan zihinsel nesne kategorisini, genelde insan zihnini, deneysel yöntemle değil salt akılla inceler. Rasyonel Teoloji ise, Tanrı’yı vahiy yolu ile değil, salt akılla inceler. Bu özel metafizik alanları günümüzde felsefenin me tafizik dalı dışında kalan başka dallarına dönüşmüştür. Nitekim eskiden Rasyonel Kozmoloji denilen alan, Doğa Bilimleri Felsefesi’ne, Rasyonel Psikoloji denilen alan, Zihin Felsefesi’ne, Rasyonel Teoloji denilen alan ise, Din Felsefesi’ne dönüş müştür. (Krş. Loux, 2002, s. 11 14.) Buna göre kitabımızın konusu yalnız Ontoloji yani Varlıkbilim anlamına gelen Genel Metafizik olacaktır.
Fizik bir bilimdir ve araştırma alanı deney ve gözleme dayanmaktadır. Felsefe bir disiplin, fizik ise bir bilim dalı olmasından dolayı fizik metafiziğin araştırma alanı içerisinde yer almamaktadır.
Soru 18
Aşağıdaki önermelerden hangisi analitik a priori bir önerme değildir?
Seçenekler
A
Bütün dişi atlar dişidir.
B
Bütün kısraklar dişidir.
C
Bütün metaller ısıyı iletirler.
D
Kare biçimindeki bütün şeyler dörtgen biçimindedir.
E
Bütün anneler ebeveyndir.
Açıklama:
Taşıma ve örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tikel özellik, tümel özellik, nesne ve nesne türü kategorilerini tanımlayıp anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ahmet, Ahmet’i örnekler.
B
Ahmet, Behçet’i örnekler.
C
İnsan, Ağırlık’ı örnekler.
D
2 m, Uzunluk’u örnekler.
E
Uzunluk, 2m’yi örnekler.
Açıklama:
Örnekleme ilişkisi’ne dayanarak tümel ve tikel kategorilerinin anlamlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Varlık kategorisi denilen en üst türlerin ve bunlar arasındaki ilişkinin incelenmesini tanımlar?
Seçenekler
A
Doğa.
B
Fizik.
C
Metafizik.
D
Ontoloji.
E
İlk felsefe.
Açıklama:
Ontoloji bu tanımın karşılığıdır. Cevap D'dir.
Soru 21
'Evreni deneysel yöntemle değil salt akılla inceler' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Rasyonel psikoloji.
B
Rasyonel kozmoloji.
C
Fiziksel nesne.
D
Rasyonel teoloji.
E
Kategori.
Açıklama:
Rasyonel kozmolojiyle ilintilidir. Cevap B'dir.
Soru 22
'Tanrıyı vahiy ile değil salt akılla inceler' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Rasyonel kozmoloji.
B
Rasyonel psikoloji.
C
Rasyonel teoloji.
D
Varlık bilim.
E
Kategori.
Açıklama:
Rasyonel teoloji Tanrıyı vahiy yoluyla değil salt akılla inceler.Cevap C'dir.
Soru 23
İnsan zihnini deneysel yöntemle değil salt akılla inceler cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Rasyonel kozmoloji.
B
Rasyonel Teoloji.
C
Rasyonel psikoloji.
D
İlk felsefe.
E
Fiziksel nesne.
Açıklama:
Rasyonel Psikoloji. Cevap C'dir.
Soru 24
'Bu önerme doğrudur ama analitik değildir' cümlesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?
Seçenekler
A
Mantıksal doğru.
B
Analitik doğru.
C
Sentetik doğru.
D
Öndayanaklar.
E
Aksiyom.
Açıklama:
Sentetik doğru. Cevap C'dir.
Soru 25
Kanıların bir metafizik kuram eşliğinde dizgeleştirilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Öndayanaklar.
B
Sentetik doğru.
C
Mantıksal doğru.
D
Analitik doğru.
E
Aksiyom.
Açıklama:
Cümlenin karşılığı öndayanaklardır. Cevap A'dır.
Soru 26
Aksiyomlar ve bunlardan türetilen önermelerden oluşan 'Etika' isimli yapıt aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Spinoza.
B
Aristotales.
C
Sokrates.
D
Platon.
E
Thales.
Açıklama:
Yapıt Spinoza'ya aittir. Cevap A'dır.
Soru 27
Varlık olmayan olanaklı şeylere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Varlık.
B
Olanaklı şey.
C
Salt olanaklı.
D
Olanaksız şey.
E
Metafizik.
Açıklama:
'Salt olanaklı' cümlenin karşılığıdır.Cevap C'dir.
Soru 28
Bir türün var olan örnekleyenlerinin kümesine ne denir?
Seçenekler
A
Kaplam.
B
Tür.
C
Örnekleyen.
D
Örnekleme ilişkisi.
E
Cins.
Açıklama:
Bir türün var olan örnekleyenlerinin kümesine o türün kaplamı denir. Cevap A'dır.
Soru 29
Hiçbir örnekleyeni bulunmayan şeye ne denir?
Seçenekler
A
Tümel.
B
Tikel.
C
Önerme.
D
Örnekleme ilişkisi.
E
Taşıma ilişkisi.
Açıklama:
Hiçbir örnekleyeni bulunmayan şey Tikel'dir. Cevap B'dir.
Soru 30
“Varlığı varlık olmak bakımından” araştıran bilim aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Fizik
B
Felsefe
C
Metafizik
D
Psikoloji
E
Matematik
Açıklama:
Metafizik “Varlığı varlık olmak bakımından” araştıran bilim olarak betimlenir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi metafiziğin asıl amaçlarından biri değildir ?
Seçenekler
A
Varolan veya varolabilen bütün şeyleri kategorilere ayırıp bunlar arasındaki temel ilişkileri ortaya koymak.
B
Bu kategorilerden hangilerine ait şeylerin varolduğunu hangilerinin varolmadığını araştırmak.
C
Varolduğu gösterilmiş kategorilerin hangilerinin temel kategori olduğunu saptamak.
D
Varolduğu gösterilmiş ancak temel kategori olmayan kategorileri, temel kategorilere indirgemek.
E
Soyut matematiksel nesne türü
Açıklama:
Metafiziğin asıl amaçlarını şöyle sıralayabiliriz: (i) Varolan veya varolabilen bütün şeyleri kategorilere ayırıp bunlar arasındaki temel ilişkileri ortaya koymak. (ii) Bu kategorilerden hangilerine ait şeylerin varolduğunu hangilerinin varolmadığını araştırmak. (iii) Varolduğu gösterilmiş kategorilerin hangilerinin temel kategori olduğunu saptamak. (iv) Varolduğu gösterilmiş ancak temel kategori olmayan kategorileri, temel kategorilere indirgemek. (v) (i)-(iv) maddelerinde dile getirilmiş amaçlara ulaşırken, karşılaşılan problemleri ortaya koymak ve onlara çözüm önerileri getirmek. (vi) Yukarıdaki amaçları yerine getiren doğru metafizik önermelerden oluşan doyurucu bir metafizik kuram ortaya koymak. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi mantıksal doğruya bir örnektir ?
Seçenekler
A
Bütün dişi atlar dişidir.
B
Bütün atlar dişidir.
C
Bütün dişiler attır.
D
Bu elma kırmızıdır.
E
Masalar tahtadan yapılır.
Açıklama:
“Bütün dişi atlar dişidir”. Bu önerme mantıksal doğru olduğu için aynı zamanda analitik doğrudur. Öte yandan “Bütün kısraklar dişidir” önermesi mantıksal doğru değildir ama analitik doğrudur. Nitekim bu önerme, “ ‘Kısrak” demek ‘dişi at’ demektir” tanımına dayanarak mantıksal doğru olan “Bütün dişi atlar dişidir” önermesine dönüştürülebilir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 33
Aksiyomlar, tanımlar ve onlardan türetilen metafiziksel önermelerden oluşan dizgeye ne ad verilir ?
Seçenekler
A
İlkel kategori
B
Metafizik kuram
C
Sentetik a priori
D
Sentetik a posteriori
E
Örtük metafizik
Açıklama:
Aksiyomlar, tanımlar ve onlardan türetilen metafiziksel önermelerden oluşan dizgeye (sisteme) metafizik kuram diyoruz. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 34
Varolabilen şeylere ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Varlık
B
Salt olanaklı
C
Ait olma
D
Olanaklı şey
E
Örnekleme
Açıklama:
Varolan şeylere varlık, varolabilen şeylere de olanaklı şey diyoruz. Her varolan şey aynı zamanda varolabilen bir şey olduğundan, varlıklar da olanaklı şeyler arasında yer alırlar. Varlık olmayan olanaklı şeylere salt olanaklı şey diyeceğiz. Alexius Meniong’un öncülüğünü yaptığı kimi metafizik kuramlarda olanaklı şeylerin yanı sıra varolması olanaksız şeylere de yer verilir. Bu şeylere olanaksız şey denir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 35
Varolan ya da olanaklı örnekleyeni bulunmayan şeye ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Tümel
B
Üst tür
C
Kaplam
D
Örnekleme
E
Tikel
Açıklama:
Tikel şey, kısaca tikel, varolan ya da olanaklı örnekleyeni bulunmayan şey demektir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 36
Uzay-zaman içinde yer almayan şeylere ne denir ?
Seçenekler
A
Somut şeyler
B
Taşınan
C
Taşıyıcı
D
Soyut
E
Sahip olma
Açıklama:
Uzay-zaman içinde yer almayan şeylere soyut şeyler denir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 37
Aristoteles Kategoriler adlı yapıtında söyleme ile içinde olma ilişkilerine dayanarak (varolan veya varolabilen) bütün şeyleri dört ayrı temel kategoriye ayırmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir ?
Seçenekler
A
Bütün şeylerin özellik türü
B
Nesne türü
C
Tikel özellik
D
Nesne kategorileri
E
Soyut kavramlar
Açıklama:
Aristoteles’e dayanarak, bütün şeylerin özellik türü, nesne türü, tikel özellik ve nesne kategorilerine ayrıldıklarını söyleyebiliriz. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 38
Ortaya çıkan şeye ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Olay
B
Fiziksel öge
C
Zihinsel öge
D
Önerme
E
Durum
Açıklama:
Olay, ortaya çıkan şey demektir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 39
Bir önermenin karşılığı olup bu önermeyi doğru ya da yanlış kılan dil dışı şeye ne denir ?
Seçenekler
A
Pratik
B
Biçim
C
Durum
D
Bağlam
E
Tümce
Açıklama:
Durum, bir önermenin karşılığı olup bu önermeyi doğru ya da yanlış kılan dil dışı şeydir. Bir önermenin doğru olması karşılığı olan durumun gerçek durum yani olgu, yanlış olması ise karşılığı olan durumun gerçek olmaması yani salt olanaklı durum olması demektir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 40
Aristoteles "metafizik" terimini hangi anlamda kullanmıştır?
Seçenekler
A
doğa ötesi
B
fizik ötesi
C
ontoloji
D
varlık bilim
E
ilk felsefe
Açıklama:
Aristoteles’in daha sonra “metafizik” olarak adlandırılmış notlarında “ilk felsefe” dediği metafizik anlayışı “varlığı varlık olmak bakımından” araştıran bilim olarak betimlenir. Doğru cevap E'dir.
Soru 41
"Ontoloji" anlamındaki metafiziğin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varolanlar
B
Nesneler
C
Fiziksel nesneler
D
Nesnelerin özellikleri
E
Varlıkların özellikleri
Açıklama:
Ontoloji anlamındaki metafiziğin konusu varolan ve varolabilen şeylerin tümüdür. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
"salt olanaklı şey" aşağıdaki terimlerden hangisinin açıklamasıdır?
Seçenekler
A
varlık olan şey
B
varlık olmayan olanaklı şey
C
varolabilen olanaklı şey
D
varolması olanaksız şey
E
varlık olmayan şey
Açıklama:
Her varolan şey aynı zamanda varolabilen bir şey olduğundan, varlıklar da olanaklı şeyler arasında yer alırlar. Varlık olmayan olanaklı şeylere salt olanaklı şey denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 43
Hiçbir örnekleyeni bulunmayan şey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tümel
B
Tekil
C
Tür
D
Cins
E
Tikel
Açıklama:
Tikel şey, kısaca tikel, varolan ya da olanaklı örnekleyeni bulunmayan şey demektir. Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Ontolojik bağlamda "soyut" kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzay içinde yer alan bütün şeylere soyut denir.
B
Uzay-zaman içinde yer alan bütün şeylere soyut denir.
C
Uzay-zaman içinde yer almayan bütün şeylere soyut denir.
D
Tikel olan tüm şeylere soyut denir.
E
Tekil olan tüm şeylere soyut denir.
Açıklama:
Uzay-zaman içinde yer almayan bütün şeylere (ister tümel ister tikel
olsun) soyut şeyler denir. Doğru cevap C'dir.
olsun) soyut şeyler denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi soyut tikel olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Canlılar
B
Nesneler
C
Uzayda yer alan her şey
D
6 sayısı
E
Kırmızı rengi
Açıklama:
Bazı metafizik kuramlara göre, matematiğin konusu olan sayılar ve kümeler gibi
şeyler soyut nesnelerdir. Örneğin 6 sayısı bir nesnedir. Çünkü ne örnekleyeni ne
de taşıyıcısı bulunur. Örnekleyeni olmadığından dolayı tikeldir. Öte yandan 6 sayısı soyuttur, çünkü uzay-zaman içinde yer almaz. Doğru cevap D'dir.
şeyler soyut nesnelerdir. Örneğin 6 sayısı bir nesnedir. Çünkü ne örnekleyeni ne
de taşıyıcısı bulunur. Örnekleyeni olmadığından dolayı tikeldir. Öte yandan 6 sayısı soyuttur, çünkü uzay-zaman içinde yer almaz. Doğru cevap D'dir.
Soru 46
A şeyi B şeyini taşır ise: (i) Hiçbir şey A’nın örnekleyeni değildir, yani A tikeldir. (ii) Hiçbir şey B’nin örnekleyeni değildir, yani B tikeldir.
Yukarıda geçen ifade taşıma ilişkisinde neyi ifade etmektedir?
Yukarıda geçen ifade taşıma ilişkisinde neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tikel özelliklerini
B
Yinelenebilir özelliklerini
C
Tümel özelliklerini
D
Belirlenebilir özelliklerini
E
Taşıma ilişkisinin bir aksiyomunu
Açıklama:
A şeyi B şeyini taşır ise: (i) Hiçbir şey A’nın örnekleyeni değildir, yani A tikeldir. (ii) Hiçbir şey B’nin örnekleyeni değildir, yani B tikeldir. Taşıma ilişkisinin bir aksiyomudur. Örneğin Önümdeki kırmızı elma kendi renk tonunu taşır. Gerek sözü geçen elma gerekse onun taşıdığı kırmızı-renk-tonu birer tür olmadığından örnekleyenleri olamaz. Dolayısıyla aksiyomun her iki koşulu yerine gelmiş olur. Doğru cevap E'dir.
Soru 47
Aristoteles Kategoriler adlı yapıtında söyleme ile içinde olma ilişkilerine dayanarak (varolan veya varolabilen) bütün şeyleri kaç ayrı temel kategoriye ayırmıştır.
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Aristoteles Kategoriler adlı yapıtında söyleme ile içinde olma ilişkilerine dayanarak (varolan veya varolabilen) bütün şeyleri dört ayrı temel kategoriye ayırmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 48
(p) önermesi doğrudur ve (q) önermesi doğrudur.
İfadesi hangi kategoriye aittir?
İfadesi hangi kategoriye aittir?
Seçenekler
A
Özellik türü
B
Nesne türü
C
Tikel özellik türü
D
Nesne kategorisi
E
Tikel kategorisi
Açıklama:
Birinci şık: (p) önermesi doğrudur ve (q) önermesi doğrudur.
İkinci şık: (p) önermesi doğrudur ve (q) önermesi yanlıştır.
Üçüncü şık: (p) önermesi yanlıştır ve (q) önermesi doğrudur.
Dördüncü şık: (p) önermesi yanlıştır ve (q) önermesi yanlıştır.
Birinci şık özellik türü kategorisini, yani tümel özellik, ikinci şık nesne türü
kategorisini, üçüncü şık tikel özellik kategorisini, dördüncü şık ise nesne kategorisini belirler. (Bkz. Aristoteles 1996b, 1a20-1b9.) Doğru cevap A'dır.
İkinci şık: (p) önermesi doğrudur ve (q) önermesi yanlıştır.
Üçüncü şık: (p) önermesi yanlıştır ve (q) önermesi doğrudur.
Dördüncü şık: (p) önermesi yanlıştır ve (q) önermesi yanlıştır.
Birinci şık özellik türü kategorisini, yani tümel özellik, ikinci şık nesne türü
kategorisini, üçüncü şık tikel özellik kategorisini, dördüncü şık ise nesne kategorisini belirler. (Bkz. Aristoteles 1996b, 1a20-1b9.) Doğru cevap A'dır.
Soru 49
(i) Bir veya birden çok sayıda somut nesne
(ii) Belli bir zaman anı/aralığı ve/veya uzay yeri
(iii) Nesnelerin uzayda taşıdıkları özellikler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri olaylarda ayırt edilebilen ögelerdir?
(ii) Belli bir zaman anı/aralığı ve/veya uzay yeri
(iii) Nesnelerin uzayda taşıdıkları özellikler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri olaylarda ayırt edilebilen ögelerdir?
Seçenekler
A
yalnız i
B
ii ve iii
C
i ve ii
D
yalnız iii
E
i ve iii
Açıklama:
Olaylarda üç öğe ayırt edilebilir:
(i) Bir veya birden çok sayıda somut nesne. (ii) Belli bir zaman anı/aralığı ve/veya uzay yeri (bölgesi). (iii) Sözü geçen nesnelerin o zaman anı/ aralığı ve/veya uzay yerinde (bölgesinde) taşıdıkları özellik veya özellikler. Doğru cevap C'dir.
(i) Bir veya birden çok sayıda somut nesne. (ii) Belli bir zaman anı/aralığı ve/veya uzay yeri (bölgesi). (iii) Sözü geçen nesnelerin o zaman anı/ aralığı ve/veya uzay yerinde (bölgesinde) taşıdıkları özellik veya özellikler. Doğru cevap C'dir.
Soru 50
Metafizik terimi ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Aristotales
B
Eflatun
C
Sokrates
D
Andronikos
E
Aridtofanes
Açıklama:
Metafizik” (“metaphysica”) terimi, tam olarak “ta meta ta physi ka biblia”, yani “fizik üzerine yazılan notlardan sonra gelen [notlar]” ifadesi, ilk kez Rodoslu Andronikos tarafından Aristoteles’in bir kısmını “ilk felsefe” olarak nitelendirdiği yazılarınıdan oluşan derlemeyi adlandırmak için kullanılmıştır.
Soru 51
“Bütün metaller yeterince ısıtıldığında genleşir” önermesi hangi kategoriye girer?
Seçenekler
A
Analitik a priori
B
Analitik a posteriori
C
Sentetik a priori
D
Sentetik a posteriori
E
Mantıksal a posteriori
Açıklama:
“Bütün metaller yeterince ısıtıldığında genleşir” önermesi ise sentetik a posteriori doğrudur.
Soru 52
Aksiyomlar, tanımlar ve onlardan türetilen metafiziksel önermelerden oluşan dizgeye (sisteme) .................. diyoruz.
Boş bırakılan yere hangi ifade gelmelidir?
Boş bırakılan yere hangi ifade gelmelidir?
Seçenekler
A
Metafizik aksiyom
B
Metafizik kuram
C
Metafizik öndayanaklar
D
Metafizik doğrular
E
Metafizik sistemi
Açıklama:
Tanımlanmamış kategori terimleri ise ilkel kategori terimleridir. Aksiyomlar, tanımlar ve onlardan türetilen metafiziksel önermelerden oluşan dizgeye (sisteme) metafizik kuram diyoruz.
Soru 53
Oluşturulan metafizik kuramın geçerliliği, yani kuramdaki aksiyom ve tanımların doğruluklarını sınama yönteminin ölçütlerinden değildir?
Seçenekler
A
Metafizik öndayanakların dile getirdiği kategorilere ilişkin varlık iddialarının açıklanması.
B
Metafizik kuramın önermeleri arasında en üst derecede uyumluluk ve tutarlılık sağlanması.
C
Metafizik kuramın ilkel terimlerin sayılarının mümkün olduğu kadar çok olması.
D
İlkel terimlerin anlamlarının bir yandan aksiyomlarla öte yandan somut sezgisel örneklerle açıklanması.
E
Kuramdaki metafizik önermelerin, ontolojik kategoriler ve dolayısıyla varlığın tümü üzerine doyurucu ve en geniş kapsamlı bilgileri dile getirmesi.
Açıklama:
Metafizik kuramınilkel terimlerin sayılarının mümkün olduğu kadar az olması beklenir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi salt olanaklı şeydir?
Seçenekler
A
Dünya’nın Ay’dan büyük ikinci doğal uydusu
B
Önümde duran yuvarlak kare masa
C
Güneş sistemi
D
Ağırlık
E
2 Kg
Açıklama:
C, D ve E şıkları hali hazırda var oldukları için olanaklı şeylerdir ancak Dünya’nın Ay’dan büyük ikinci doğal uydusu bir varlık olmadığından salt olanaklı şeydir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisinin bir örnekleyeni olamaz?
Seçenekler
A
Yeşil renginin belli bir tonu
B
Dünya Yüzeyindeki Altın Dağ
C
İnsan türü
D
Ağırlık
E
Yuvarlak üçgen masa
Açıklama:
Yuvarlak üçgen masa olanaksız olduğu için örnekleyeni de olamaz.
Soru 56
A ile B iki tür olduğunda A’nın olanaklı kaplamı B’nin olanaklı kaplamının öz altkümesi ise aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
A, B’nin türüdür.
B
B, A’nın cinsidir.
C
A, B' nin bir alt türüdür
D
B, A' nın bir üst türüdür
E
B ve A türdeştir.
Açıklama:
B ve A türdeş değildir.
Soru 57
Cins ve tür ilişkisine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kırmızı rengin cinsidir.
B
Memeli At' ın türüdür.
C
Kiraz meyvenin cinsidir.
D
Kalem yazının cinsidir.
E
Tren ulaşım araçlarının türüdür.
Açıklama:
Üst küme cins, alt küme türdür. Tren ulaşım araçlarının türüdür.
Soru 58
Tümel ve tikel hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hiçbir şey hem tikel hem tümel değildir.
B
Her şey tümel veya tikeldir.
C
Her tümelin bütün örnekleyenleri tikel şeylerdir.
D
Her tikel en az bir tümelin örnekleyenidir.
E
Tikelin örnekleyeni aynı zamanda tümelin örnekleyinidir.
Açıklama:
Tikelin örnekleyeni olmaz.
Soru 59
A şeyi B şeyini taşır ise aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
B’ nın örnekleyeni olabilir.
B
A' vın örnekleyeni olabilir.
C
A bir taşıyan değildir
D
B bir taşınan değildir
E
B tikeldir.
Açıklama:
A şeyi B şeyini taşır ise: (i) Hiçbir şey A’nın örnekleyeni değildir, yani A tikeldir. (ii) Hiçbir şey B’nin örnekleyeni değildir, yani B ti keldir.
Soru 60
Varlığı varlık-olma dışında başka özelliklerine göre değil, salt varlık-olma özelliğine dayanarak inceleyen bir uğraşıdır. Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Epistemoloji
B
Metafizik
C
Spiritüalizm
D
Teizm
E
Oluşturmacılık
Açıklama:
Aristoteles’in daha sonra “metafizik” olarak adlandırılmış notlarında “ilk felsefe” dediği metafizik anlayışı “varlığı varlık olmak bakımından” araştıran bilim olarak betimlenir. Daha sonraları metafizik, ele alınan konulara göre genel metafizik [metaphysica generalis] ve özel metafizik [metaphysica specialis] olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İşte genel metafizik, Aristoteles’in dediği gibi, varlığı varlık-olma dışında başka özelliklerine göre değil, salt varlık-olma özelliğine dayanarak inceleyen bir uğraşıdır. Bu ise tüm varlıkların ayrıldığı varlık kategorisi veya ontolojik kategori ya da kısaca kategori denilen en üst türlerin ve bunlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi demektir. Buna da varlıkbilim anlamına gelen ontoloji denir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi metafiziğin asıl amaçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Varolan veya varolabilen bütün şeyleri kategorilere ayırıp bunlar arasındaki temel ilişkileri ortaya koymak
B
Bu kategorilerden hangilerine ait şeylerin varolduğunu hangilerinin varolmadığını araştırmak
C
Varolduğu gösterilmiş kategorilerin hangilerinin temel kategori olduğunu saptamak
D
Varolduğu gösterilmiş ancak temel kategori olmayan kategorileri, temel kategorilere indirgemek
E
Tek tek şeylerin tümünü ayrı ayrı incelemek
Açıklama:
Özel bilimlerin konuları belli varlık türleridir. Örneğin fiziğin konusu fiziksel
nesne türü, biyolojinin konusu canlı nesne türü, psikolojinin konusu zihinsel nesne türüdür. Biçimsel bir bilim olan matematiğin konusu ise soyut matematiksel
nesne türüdür. Buna karşılık ontoloji anlamındaki metafiziğin konusu varolan ve
varolabilen şeylerin tümüdür. Ancak bu metafiziğin tek tek şeylerin tümünü ayrı ayrı inceleme konusu yaptığı anlamına gelmez. Daha açık olarak, metafiziğin konusunun bütün şeylerin ontolojik kategori, kısaca kategori, denilen en üst türlerinden oluştuğunu söyleyebiliriz. Bu kategorilerin en önemlileri arasında nesne ile özellik kategorilerini gösterebiliriz. Doğru yanıt E şıkkıdır.
nesne türü, biyolojinin konusu canlı nesne türü, psikolojinin konusu zihinsel nesne türüdür. Biçimsel bir bilim olan matematiğin konusu ise soyut matematiksel
nesne türüdür. Buna karşılık ontoloji anlamındaki metafiziğin konusu varolan ve
varolabilen şeylerin tümüdür. Ancak bu metafiziğin tek tek şeylerin tümünü ayrı ayrı inceleme konusu yaptığı anlamına gelmez. Daha açık olarak, metafiziğin konusunun bütün şeylerin ontolojik kategori, kısaca kategori, denilen en üst türlerinden oluştuğunu söyleyebiliriz. Bu kategorilerin en önemlileri arasında nesne ile özellik kategorilerini gösterebiliriz. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi a posteriori doğruya örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Bütüm metaller ısındıkça genleşir
B
Isınan hava yükselir
C
Tanrı vardır
D
Buz ısıtılırsa erir
E
Su her sıcaklıkta buharlaşır
Açıklama:
“Bir önerme a priori doğrudur” demek “bu önermenin doğru olduğu gözlem ve deneyden bağımsız olarak tek başına akılla bilinebilir” demektir. Öte yandan “bir önerme a posteriori doğrudur” demek “bu önerme doğrudur ama a priori değildir” demek, yani “bu önermenin doğru olduğu tek başına akılla değil, gözlem ve
deneye de başvurarak bilinebilir” demektir. Bu durumda bütün doğru önermeler üç türe ayrılır: analitik a priori doğrular, sentetik a posteriori doğrular ve sentetik a priori doğrular. Yukarıda verdiğimiz analitik doğru önerme örnekleri aynı zamanda analitik a priori doğrulardır. Diğer yandan “Bütün metaller yeterince ısıtıldığında genleşir.” önermesi sentetik a posteriori doğru bir önermedir. Sentetik a priori doğrulara gelince, bazı matematiksel doğru önermelerin sentetik a priori olduğu kabul edilir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
deneye de başvurarak bilinebilir” demektir. Bu durumda bütün doğru önermeler üç türe ayrılır: analitik a priori doğrular, sentetik a posteriori doğrular ve sentetik a priori doğrular. Yukarıda verdiğimiz analitik doğru önerme örnekleri aynı zamanda analitik a priori doğrulardır. Diğer yandan “Bütün metaller yeterince ısıtıldığında genleşir.” önermesi sentetik a posteriori doğru bir önermedir. Sentetik a priori doğrulara gelince, bazı matematiksel doğru önermelerin sentetik a priori olduğu kabul edilir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 63
Durumlar gerçek olanlar ile gerçek olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılırlar.
Gerçek olanlara ......., gerçek olmayanlara da .......... denir, tanımında boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi terimler gelmelidir?
Gerçek olanlara ......., gerçek olmayanlara da .......... denir, tanımında boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi terimler gelmelidir?
Seçenekler
A
Yanlışlanabilir durum, salt doğru
B
olgu, salt olanaklı durum
C
Tümce, salt doğru
D
somut olay, soyut olay
E
gerçek, olgu
Açıklama:
Durumlar gerçek olanlar ile gerçek olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılırlar.
Gerçek olanlara olgu, gerçek olmayanlara da salt olanaklı durum denir.
Gerçek olanlara olgu, gerçek olmayanlara da salt olanaklı durum denir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi soyut tikellere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Masa
B
Lamba
C
6 sayısı
D
Duvar
E
Sandalye
Açıklama:
Bazı metafizik kuramlara göre, matematiğin konusu olan sayılar ve kümeler gibi
şeyler soyut nesnelerdir. Örneğin 6 sayısı bir nesnedir. Çünkü ne örnekleyeni ne
de taşıyıcısı bulunur. Örnekleyeni olmadığından dolayı tikeldir. Öte yandan 6 sayısı soyuttur, çünkü uzay-zaman içinde yer almaz. Dolayısıyla böyle bir kuramda
6 sayısı bir tikel soyut nesnedir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
şeyler soyut nesnelerdir. Örneğin 6 sayısı bir nesnedir. Çünkü ne örnekleyeni ne
de taşıyıcısı bulunur. Örnekleyeni olmadığından dolayı tikeldir. Öte yandan 6 sayısı soyuttur, çünkü uzay-zaman içinde yer almaz. Dolayısıyla böyle bir kuramda
6 sayısı bir tikel soyut nesnedir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 65
Aşağıdaki örneklerden hangisi bağlama-bağlı tümcelere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Üçgenin üç kenarı vardır.
B
Santimetre ölçü birimidir.
C
4 bir çift sayıdır.
D
2 metre bir uzunlıktur.
E
Hava yağmurludur.
Açıklama:
Bir tümceyi belli bir bağlamda kullanan kişinin amacı, tümcenin o bağlamda dile getirdiği önermenin doğru olduğunu ileri sürmektir. Bağlama-bağlı tümcelere örnek olarak; Hava yağmurludur diyebiliriz.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi tümcenin bağlamını oluşturan ögelerden ve ya özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tümceyi kullanan kişi
B
Tümcenin kullanıldığı bir zaman anı veya zaman aralığı
C
Tümcenin kullanıldığı yeri veya bölgesi
D
Tümceler, bağlama-bağlı tümceler ile bağlamdan-bağımsız tümceler olmak üzere ikiye ayrılabilirler
E
Bir tümceyi belli bir bağlamda kullanan kişinin amacı, tümcenin o bağlamda dile getirdiği önermenin doğru olduğunu ileri sürmez
Açıklama:
Önerme, doğruluk değeri bulunan, yani doğru veya yanlış olan, soyut bir şeydir.
Önerme, belli bir kullanım bağlamında bildirisel tümce (cümle), kısaca tümce ile
dile getirilip, dile getirdiği tümcenin anlamını oluşturur. Her tümce belli bir kullanım bağlamında dile getirdiği önermenin doğruluk değerini alır. Bir tümcenin kullanım bağlamı, kısaca bağlamı şu öğelerden oluşur. (i) tümceyi kullanan (k gibi) bir kişi, (ii) tümcenin kullanıldığı (t gibi) bir zaman anı veya zaman aralığı ve (iii) tümcenin kullanıldığı (u gibi) (uzay) yeri veya bölgesi. Tümceler, bağlama-bağlı tümceler ile bağlamdan-bağımsız tümceler olmak üzere ikiye ayrılabilirler. Birincileri aynı dile ilişkin farklı bağlamlarda, farklı doğruluk değeri olabilen önermeler dile getirirler. İkincileri ise aynı dile ilişkin bütün bağlamlarda aynı önermeyi dile getirirler, dolaysıyla da hep aynı doğruluk değerini alırlar. Bir tümceyi belli bir bağlamda kullanan kişinin amacı, tümcenin o bağlamda dile getirdiği önermenin doğru olduğunu ileri sürmektir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Önerme, belli bir kullanım bağlamında bildirisel tümce (cümle), kısaca tümce ile
dile getirilip, dile getirdiği tümcenin anlamını oluşturur. Her tümce belli bir kullanım bağlamında dile getirdiği önermenin doğruluk değerini alır. Bir tümcenin kullanım bağlamı, kısaca bağlamı şu öğelerden oluşur. (i) tümceyi kullanan (k gibi) bir kişi, (ii) tümcenin kullanıldığı (t gibi) bir zaman anı veya zaman aralığı ve (iii) tümcenin kullanıldığı (u gibi) (uzay) yeri veya bölgesi. Tümceler, bağlama-bağlı tümceler ile bağlamdan-bağımsız tümceler olmak üzere ikiye ayrılabilirler. Birincileri aynı dile ilişkin farklı bağlamlarda, farklı doğruluk değeri olabilen önermeler dile getirirler. İkincileri ise aynı dile ilişkin bütün bağlamlarda aynı önermeyi dile getirirler, dolaysıyla da hep aynı doğruluk değerini alırlar. Bir tümceyi belli bir bağlamda kullanan kişinin amacı, tümcenin o bağlamda dile getirdiği önermenin doğru olduğunu ileri sürmektir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 67
Olay, ortaya çıkan şey demektir. Olayları fiziksel ve zihinsel olarak ikiye ayırabiliriz. Aşağıdaki olay örnekleri bir grup oluşturmaktadır, hangi seçenekteki olay bu grubun dışında kalmaktadır?
Seçenekler
A
Atatürk'ün Selanik türkülerini sevmesi
B
Çernobil nükleer santralinin patlaması
C
Sokrates’in baldıran zehrini içmesi
D
Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması
E
1969 yılında Ay'a ayak basılmıştır.
Açıklama:
Olay, ortaya çıkan şey demektir. Olayları fiziksel ve zihinsel olarak ikiye ayırabiliriz. Örneğin, Kanuni Sultan Süleyman’ın doğumu, Sokrates’in baldıran zehrini
içmesi, Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması, vb. olaylar
fiziksel olaylardır. Öte yandan, şu anda varlık kategorilerini düşünmem, şu anda
eve gitme istencim, vb. insan bilincinin içindeki olaylar zihinsel olaylardır
içmesi, Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması, vb. olaylar
fiziksel olaylardır. Öte yandan, şu anda varlık kategorilerini düşünmem, şu anda
eve gitme istencim, vb. insan bilincinin içindeki olaylar zihinsel olaylardır
Soru 68
Aristoteles bütün şeyleri dört temel kategoriye ayırmıştır ve bunları ........ adlı eserinde dile getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi boş bırakılan yere getirilmelidir?
Seçenekler
A
Politika
B
Retorik
C
Metafizik
D
Kategoriler
E
Gökyüzü Üzerine
Açıklama:
Aristoteles Kategoriler adlı yapıtında söyleme ile içinde olma ilişkilerine dayanarak (varolan veya varolabilen) bütün şeyleri dört ayrı temel kategoriye ayırmıştır. Aristoteles’e dayanarak, bütün şeylerin özellik türü, nesne türü, tikel özellik ve nesne kategorilerine ayrıldıklarını söyleyebiliriz. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 69
"B, A şeyi için söylenir” demek, “A şeyi B şeyine aittir” demektir, tanımıyla hangi kavram açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Taşıma ilişkisi
B
Söyleme ilişkisi
C
Yinelenebilir tikel
D
Yinelenemez tikel
E
Belirlenmiş özellikler
Açıklama:
Aristoteles’in ortaya koyduğu iki temel ontolojik ilişkinin biri olan söyleme
ilişkisini, ait olma ilişkisinin evriği olarak şöyle tanımlayabiliriz:
Tanım 2 “B, A şeyi için söylenir” demek, “A şeyi B şeyine aittir” demektir.
Söyleme İlişkisi, Ait Olma İlişkisi’nin evriğidir. Örneğin, İnsan Ahmet için,
Canlı da İnsan için söylenir; Altın belli bir altın külçesi için, Metal da Altın için
söylenir; gene Kırmızı belli bir kırmızılık tonu için, Renk de Kırmızı için söylenir.
(Bkz. Aristoteles, 1996b, 1a20-1b9.
ilişkisini, ait olma ilişkisinin evriği olarak şöyle tanımlayabiliriz:
Tanım 2 “B, A şeyi için söylenir” demek, “A şeyi B şeyine aittir” demektir.
Söyleme İlişkisi, Ait Olma İlişkisi’nin evriğidir. Örneğin, İnsan Ahmet için,
Canlı da İnsan için söylenir; Altın belli bir altın külçesi için, Metal da Altın için
söylenir; gene Kırmızı belli bir kırmızılık tonu için, Renk de Kırmızı için söylenir.
(Bkz. Aristoteles, 1996b, 1a20-1b9.
Ünite 2
Soru 1
Üçüncü Adam Çıkarımının Platon’un gerçekçi kuramı için bir sorun oluşturmasının nedeni aşağıdakilderden hangisidir?
Seçenekler
A
Çıkarımın en az üç insanın varolmasını gerektirmesi
B
Çıkarımın adcı kuramlarda da geçerli sayılması
C
Çıkarımın duyumsanan kategorisini yok sayması
D
Çıkarımın duyumsanan kategorisinde en az bir varlığın olduğunu varsayması
E
Çıkarımın yol açtığı sonsuz sayıda önermenin herbirinin açıklanmasının gerekmesi
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi “Ay Dünyanın uydusudur” önermesinden mantıksal çözümleme ile elde edilir?
Seçenekler
A
Ay ile Dünya’nın uydusu özdeştir.
B
Ay Dünya’dan küçüktür.
C
Dünya’nın Ay’dan başka uydusu yoktur.
D
Dünya’nın Ay’dan başka uyduları da olabilirdi.
E
Aynı zamanda Dünya’da Ay’ın uydusudur.
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 3
Bir önermeyle eşdeğer olup bu önermenin terimlerinin gösterdiği şeyleri belirten yeni bir önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Olumsal önerme
B
Öndayanak
C
Aksiyom
D
Metafizik neden
E
Metafizik açıklama
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 4
Platon’un gerçekçi tümel kuramına göre “A B’dir” önermesinin metafizik açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A şeyi, B şeyi olarak duyumsanır.
B
A şeyi, B-lik ideası’ndan pay alır.
C
A şeyi B şeyine özdeştir.
D
A şeyi B şeyine benzer.
E
A şeyi olmasaydı, B şeyi de olmazdı.
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarının olumlu ve olumsuz yönlerini kavrayacaksınız.
Soru 5
Platon’un gerçekçi kuramında yer alan iki temel ontolojik kategori hangileridir?
Seçenekler
A
Duyumsanan, Algılanan
B
Algılanan, Hissedilen
C
Varolan, Varolabilen
D
Varlık, Hiçlik
E
Duyumsanan, İdea
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 6
“A B’dir” önermesinde B yüklemi bir sıfat ise B teriminin gösterdiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Belirli bir tikel nesne
B
B’lik
C
Uzayda belirli bir yer
D
Daha yalın bir önerme
E
Belirli bir zaman aralığı
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarının olumlu ve olumsuz yönlerini kavrayacaksınız.
Soru 7
Platon’un kuramındaki üçüncü adam sorunu Aristoteles’in kuramında nasıl çözülür?
Seçenekler
A
Kendine Uygulama Aksiyomu’nun Aristoteles’in kuramında geçersiz olması ile
B
Birlik Aksiyomu’nun Aristoteles’in kuramında geçersiz olması ile
C
Saflık Aksiyomu’nun Aristoteles’in kuramında geçersiz olması ile
D
Ayırma Aksiyomu’nun Aristoteles’in kuramında geçersiz olması ile
E
Teklik Aksiyomu’nun Aristoteles’in kuramında geçersiz olması ile
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 8
Yüklem konumunda bulunamayan terimlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Genel terim
B
Bulanık terim
C
Tekil terim
D
Cins terimi
E
Tür terimi
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 9
Aristoteles’in kuramında birincil ve ikincil tözler sırasıyla hangileridir?
Seçenekler
A
Duyumsananlar, idealar
B
Duyumsananlar, algilananlar
C
Nesneler, nesne türleri
D
Varlık, varolabilen
E
Varolabilen, varolamayan
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 10
“A B’dir” önermesinde “B” yükleminin bir tür veya özellik gösterdiğini kabul eden kuramlar hangileridir?
Seçenekler
A
Adcı kuramlar
B
Nominalist kuramlar
C
Gerçekçi kuramlar
D
Trop kuramları
E
Metafizik kuramlar
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarının olumlu ve olumsuz yönlerini kavrayacaksınız.
Soru 11
Aristoteles’in kuramına göre aşağıdakilerden hangisi birincil töz kategorisindendir?
Seçenekler
A
Yüzme
B
Şapkalı
C
Aristoteles’in hocası
D
Geçen ay
E
Omurgalı
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 12
Bir sonsuz gerileme olan Üçüncü Adam Çıkarımı, Platon’un İdealar Kuramı’nın hangi aksiyomlarına dayanır?
Seçenekler
A
Teklik Aksiyomu, Ayırma Aksiyomu ve Metafizik Neden Aksiyomu.
B
Ayırma Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu ve Kendine-Uygulama Aksiyomu.
C
Ayırma Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu ve Saşık Aksiyomu.
D
Ayırma Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu ve Birlik Aksiyomu.
E
Teklik Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu ve Kendine-Uygulama Aksiyomu.
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un İdealar Kuramı için söylenemez?
Seçenekler
A
Duyumsanan kategorisine ait olan şeyler gerçek olmayıp görünüş dünyasını oluştururlar.
B
Büyüklük, İyilik, Güzellik, İnsanlık gibi şeyler İdea kategorisine girer.
C
Duyumsanan şeyler genellikle zaman içinde d ğişirler, dolayısıyla da farklı zamanlarda karşıt özellikler taşırlar.
D
Her tek anlamlı yüklemin gösterdiği bir ve yalnız bir tek İdea vardır.
E
Bir şey bir İdea’dan pay alırsa, o şey İdea’ya özdeştir.
Açıklama:
Platon’un gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi üçlü bir özne-yüklem önermesidir?
Seçenekler
A
Ahmet bir insandır.
B
Menekşe bir renktir.
C
Silifke, Alanya ile Mersin arasındadır.
D
Belgin yürüyor.
E
İyilikseverlik bir erdemdir.
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 15
Aşağıdaki önermelerden hangisi “Ahmet erdemlidir” önermesinin bir metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
Erdemlilik özelliği Ahmet’e aittir.
B
Ahmet Erdemlilik özelliğine aittir.
C
Erdemlilik özelliği Ahmet’e sahiptir.
D
Ahmet Erdemlilik özelliğine sahiptir.
E
Ahmet Erdemlilik türüne aittir.
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 16
Aristoteles’in kuramına göre aşağıdakilerden hangisi ikincil töz kategorisindendir?
Seçenekler
A
Manolya
B
Daha yüksek
C
Kırmızılık
D
Uyuyor olma
E
Ağırlık
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 17
Aristoteles’in kuramına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Her tümelin, eğer bir nesne türü ise en az bir örnekleyeni ve eğer bir özellik türü ise bir taşıyıcısı vardır.
B
Tözsel tümeller, tüm örnekleyenleri birincil töz olan türlerdir.
C
Bir türün en küçük üst türüne o türün yakın cinsi denir.
D
Bir türün sahip olduğu türe özgü özellikler, o türün bütün örnekleyenlerinin ve yalnız onların her zaman doğal olarak taşıdığı özellikler demektir.
E
B gibi bir özelliğin A nesnesi’nin ilineksel özelliği olması, A ’nın B ’yi zorunlu olarak taşıması demektir.
Açıklama:
Aristoteles’in gerçekçi tümeller kuramı’nı öğreneceksiniz.
Soru 18
Gerçekçi kuramlarda, aşağıdaki önermelerin hangisinin öznesi veya öznelerinden en az biri bir tümeli gösterir?
Seçenekler
A
Elimdeki gül kırmızıdır.
B
Boncuk bir Van Kedisi’dir.
C
Mavi bir renktir.
D
Ahmet cesurdur.
E
Ahmet, Belgin’den uzundur.
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarının olumlu ve olumsuz yönlerini kavrayacaksınız.
Soru 19
Aşağıdaki doğru önermelerin hangisinin gerçekçi kuramlarda bir metafizik açıklaması olduğunu ancak adcı kuramlarda olmadığını söyleyebiliriz?
Seçenekler
A
Karaoğlan’ın atı bir omurgalıdır.
B
Dürüstlük bir ahlaksal değerdir.
C
Behçet dürüsttür.
D
Ayşe, Behçet’ten daha yardımseverdir.
E
Demet, Özcan’dan daha hoşgörülüdür.
Açıklama:
Özne-yüklem önermeleri ve bu önermelerin metafizik açıklamasına ilişki bilgi edineceksiniz.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi gerçekçi kuramlara yapılan bir eleştiri değildir?
Seçenekler
A
Tutumluluk İlkesi’ne aykırı olma
B
Russell Paradoksu
C
1-li özelliğe ilişkin sonsuz gerileme
D
2-li özelliğe ilişkin sonsuz gerileme
E
Öznesi bir soyut tekil terim olan bir önermenin metafizik açıklamasını yapamama
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarının olumlu ve olumsuz yönlerini kavrayacaksınız.
Soru 21
Platon’un ..........................'nda iki kategori ile ilkel olan bir temel ontolojik ilişki vardır. Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Mimesis kuramı
B
Yaratma kuramı
C
Akılcılık kuramı
D
İdealar kuramı
E
Pozitivizm kuramı
Açıklama:
Platon’un idealar kuramı’nda iki kategori ile ilkel olan bir temel ontolojik ilişki vardır. Kategorilerden biri çıplak gözle gözlemlenebilen tam somut nesnelerin oluşturduğu tikel kategorisi, kısaca duyumsanan kategorisi, öbürü de tümellerden oluşan, dil dışı, zihin dışı ve tikellerden ayrı ve bağımsız olarak varolan İdea (eidos) kategorisidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un duyumsanan kategorisiyle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Görünüş dünyasını oluştururlar.
B
Zaman içerisinde değişirler.
C
Farklı zamanlarda karşıt özellikler taşırlar.
D
Saf olmayan şeylerdir.
E
Gerçek dünyayı oluştururlar.
Açıklama:
Platon’a göre duyumsanan kategorisine ait olan şeyler gerçek olmayıp görünüş dünyasını oluştururlar. İdealar ise gerçek dünyayı oluşturur. Duyumsanan şeyler genellikle zaman içinde değişirler, dolayısıyla da farklı zamanlarda karşıt özellikler taşırlar. Örneğin, küçük olan sonra büyük, sıcak olan sonra soğuk olabilir. Karşıt özellikleri olamayan şeylere saf, olabilen şeylere ise saf-olmayan şeyler denir. Bu durumda duyumsananlar hep saf-olmayan şeylerdir. Öte yandan idealar değişmez şeylerdir. Dolayısıyla karşıt özellikler taşıyamayıp saf şeylerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Seçeneklerden hangisi İdealar kuramının aksiyomlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Doğruluk aksiyomu
B
Teklik aksiyomu
C
Saflık Aksiyomu
D
Ayırma aksiyomu
E
Birlik aksiyomu
Açıklama:
Teklik Aksiyomu, Ayırma Aksiyomu, Metafizik Neden Aksiyomu, Metafizik Açıklama Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Neden Aksiyomu), Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Açıklama Aksiyomu), Kendine-Uygulama Aksiyomu, Saflık Aksiyomu, Birlik Aksiyomu. Doğru cevap A'dır.
Soru 24
"Aksiyomlarla belirlenen Platon’un İdealar Kuramı, Platon’un kendisinin de ................. diyalogunda tartıştığı gibi çeşitli güçlüklere yol açar. Bunlardan biri sonsuz gerilemeye yol açan ve daha sonraları Aristoteles tarafından “Üçüncü Adam Çıkarımı” olarak adlandırılmış olan güçlüktür." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Timaios
B
Politikos
C
Parmenides
D
Kritias
E
Theatetos
Açıklama:
Aksiyomlarla belirlenen Platon’un İdealar Kuramı, Platon’un kendisinin de Parmenides diyalogunda tartıştığı gibi çeşitli güçlüklere yol açar. Bunlardan biri sonsuz gerilemeye yol açan ve daha sonraları Aristoteles tarafından “Üçüncü Adam Çıkarımı” olarak adlandırılmış olan güçlüktür. Doğru cevap C'dir.
Soru 25
"Aristoteles’in ................. adlı yapıtındaki metafizik kuramı, söyleme (ya da evriği olan ait olma) ile içinde olma (ya da evriği olan sahip olma) denilen iki temel ilişkiye dayanır. Bu iki ilişki yardımıyla nesne, nesne türü, tikel özellik ve özellik türü diye adlandırılan dört ontolojik kategori tanımlamıştır." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kategoriler
B
Analitikler
C
Topikler
D
Fizik
E
Metafizik
Açıklama:
Aristoteles’in Kategoriler adlı yapıtındaki metafizik kuramı, söyleme (ya da evriği olan ait olma) ile içinde olma (ya da evriği olan sahip olma) denilen iki temel ilişkiye dayanır. Bu iki ilişki yardımıyla nesne, nesne türü, tikel özellik ve özellik türü diye adlandırılan dört ontolojik kategori tanımlamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Aristoteles bütün varlıkları on kategoriye ayırmış ve bu on kategoriye dağıtılmış olan tümelleri Topika adlı kitabında dört çeşide ayırmıştır. Aşağıdakilerden hangisi Topika adlı kitabında ayırdığı dört çeşitten biri değildir?
Seçenekler
A
Tözsel tümeller
B
Tözsel özellikler
C
Ayırıcı özellikler
D
Türe özgü özellikler
E
İlineksel özellikler
Açıklama:
Aristoteles on kategoriye dağıtılmış olan tümelleri de Topika adlı kitabında dört çeşide ayırmıştır: 1) Tözsel tümeller, yani ikincil tözler; 2) Ayırıcı özellikler; 3) Türe özgü özellikler ve 4) İlineksel özellikler. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Gerçekçi Tümel Kuramlarının ortak aksiyomlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Teklik Aksiyomu
B
Ayırma Aksiyomu
C
Metafizik Neden Aksiyomu
D
Metafizik açıklama Aksiyomu
E
Birlik Aksiyomu
Açıklama:
Gerçekçi Tümel Kuramlarının Ortak Aksiyomları: Teklik Aksiyomu, Ayırma Aksiyomu, Metafizik Neden Aksiyomu, Metafizik Açıklama Aksiyomu, Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Neden Aksiyomu), Çoğun-Üzerinde-Bir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Açıklama Aksiyomu). Doğru cevap E'dir.
Soru 28
Platon, idealar ile duyulur nesneler arasındaki ilişkiyi farklı eserlerinde çeşitli biçimlerde açıklamayı denemiştir. Aşağıdakilerden hangisi başvurduğu tanımlardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Pay alma
B
Katılma
C
Bulunma
D
Duyumsama
E
Taklit etme
Açıklama:
Temel ontolojik ilişkiye ise pay alma (katılma, bulunma, taklit etme) ilişkisi denir. Bu ilişki herhangi sayıda şey ile bir İdea arasında bir ilişkidir. Örneğin Ayşe ile Belgin Güzellik ve İnsanlık İdeası’ndan, Ayşe, Belgin, Ahmet ve Behçet ise İyilik ve İnsanlık İdeası’ndan pay alırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 29
Tümellerin varlığı konusunda üç ana görüş ortaya konmuştur. Hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Gerçekçi
B
Konseptüalist
C
Kuramcı
D
Nominalist
E
Kavramcı
Açıklama:
Tümellerin varlığı konusunda Gerçekçi (realist), kavramcı (konseptüalist) ve adcı (nominalist) denilen üç ana görüş ortaya konmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 30
Bir özne-yüklem önermesi oluştururken aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?
Seçenekler
A
Özne
B
Yüklem
C
Bağ
D
Zarf
E
Koşaç
Açıklama:
Bir özne-yüklem önermesi, özne, yüklem ve bunlardan bir önerme oluşturmaya yarayan bağ (ya da koşaç) denilen “dır”,”idi” vb. gibi ek fiil işlevinde bir sonek’ten oluştuğu gibi yalnız bir özne ve bir yüklem’den de oluşur. Doğru cevap D'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi yalın sağduyusal bilgileri ileten bir örnektir ?
Seçenekler
A
Ahmet bir insandır
B
Ahmet kumraldır
C
Ahmet koşuyor
D
İnsan düşünebilen bir varlıktır.
E
Eskişehir Ankara ile Istanbul'un arasındadır.
Açıklama:
(3) Ahmet koşuyor.
önermesi, yüklemi fiil olan, dolayısıyla “dır” gibi bir bağ soneki bulunmayan, bir ad ve fiilden oluşan bir özneyüklem önermesi örneğidir. Bu örnekteki “koşuyor” yüklemi, ilk bakışta, herhangi bir dil dışı veya zihin dışı bir şeyi göstermez gibi görünür. DOğru cevap C şıkkıdır.
önermesi, yüklemi fiil olan, dolayısıyla “dır” gibi bir bağ soneki bulunmayan, bir ad ve fiilden oluşan bir özneyüklem önermesi örneğidir. Bu örnekteki “koşuyor” yüklemi, ilk bakışta, herhangi bir dil dışı veya zihin dışı bir şeyi göstermez gibi görünür. DOğru cevap C şıkkıdır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi somut tekil terimlere örneklerden biri değildir ?
Seçenekler
A
Ahmet
B
Ankara
C
Ay
D
Ben
E
Kırmızılılık
Açıklama:
Somut tekil terimler, “Ahmet”, “Ankara”, “Ay” gibi özel adlar, “ben”, “o”, “bu”, “şu” gibi adıllar ve “Türkiye’nin başkenti” gibi tekil betimlemelerdir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 33
Ayşe, Belgin, Ahmet, Behçet gibi tek tek insanlar, önümdeki kırmızı elma, önümdeki kaya parçası vb. şeyler idealar kuramında hangi kategoriye girer ?
Seçenekler
A
Duyumsanan
B
Tikel
C
Pay alma ilişkisi
D
İdea
E
Benzeme Modeli
Açıklama:
Platon’un idealar kuramı’nda iki kategori ile ilkel olan bir temel ontolojik ilişki vardır. Kategorilerden biri çıplak gözle gözlemlenebilen tam somut nesnelerin oluşturduğu tikel kategorisi, kısaca duyumsanan kategorisi, öbürü de tümeller den oluşan, dil dışı, zihin dışı ve tikellerden ayrı ve bağımsız olarak varolan İdea (eidos) kategorisidir. Örneğin, Ayşe, Belgin, Ahmet, Behçet gibi tek tek insanlar, önümdeki kırmızı elma, önümdeki kaya parçası vb. şeyler duyumsanan kategorisine girer. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 34
Duyumsanan kategorisine ait olan şeyler gerçek olmayıp görünüş dünyasını oluştururlar. İdealar ise gerçek dünyayı oluşturur tezini savunan kişi kimdir ?
Seçenekler
A
Kant
B
Aristotales
C
Platon
D
Einstein
E
Konfüçyüs
Açıklama:
Platon’a göre duyumsanan kategorisine ait olan şeyler gerçek olmayıp görünüş dünyasını oluştururlar. İdealar ise gerçek dünyayı oluşturur. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 35
"A şeyinin Blik İdeası’ndan pay alması, A şeyinin kendi payı olarak B-lik’in tümünü alması demektir."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki örneği açıklar ?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki örneği açıklar ?
Seçenekler
A
Pay alma ilişkisi
B
Pasta-Dilimi Modeli
C
Benzeme Modeli
D
Pasta Modeli
E
Tüm-Pasta Modeli
Açıklama:
Pasta Modeli ve Benzeme Modeli denilebilen baş lıca iki farklı yorumu vardır. Pasta Modeli’nin iki biçimi vardır. Tüm-Pasta Modelidenilen birinci biçimine göre, A şeyinin Blik İdeası’ndan pay alması, A şeyinin kendi payı olarak B-lik’in tümünü alması demektir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 36
Aristoteles’in Kategoriler adlı yapıtındaki metafizik kuramı, söyleme (ya da evriği olan ait olma) ile içinde olma (ya da evriği olan sahip olma) denilen iki temel ilişkiye dayanır. Bu iki ilişki dört ontolojik kategoride tanımlamıştır.Aşağıdakilerden hangisi bu kategorilerden biri değildir ?
Seçenekler
A
Nesne
B
Nesne türü
C
Tikel özellik
D
Büyüklük
E
Özellik türü
Açıklama:
Aristoteles’in Kategoriler adlı yapıtındaki metafizik kuramı, Ünite 1’de inceledi ğimiz söyleme (ya da evriği olan ait olma) ile içinde olma (ya da evriği olan sahip olma) denilen iki temel ilişkiye dayanır. Gene yukarıda belirtildiği gibi, bu iki iliş ki yardımıyla nesne, nesne türü, tikel özellik ve özellik türü diye adlandırılan dört ontolojik kategori tanımlamıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 37
Saç Kestirmek; benim şu anda berberde saçımı kestiriyor olmam.
Yukarıda bahsi geçen cümle Aristotales'in tözsel olmayan kategoriler listesinde hangi ögeye aittir ?
Yukarıda bahsi geçen cümle Aristotales'in tözsel olmayan kategoriler listesinde hangi ögeye aittir ?
Seçenekler
A
Nicelik
B
Nitelik
C
Durum
D
Edilgenlik
E
Yer
Açıklama:
Önce özellik kategorilerini birincisi belirlenebilir ikincisi belirlenmiş özellik olmak üzere ikişer ikişer örneklendiriyoruz: Nicelik: Ağırlık; 2 kg. Nitelik: Beyazlık; Sokrates’in kendine özgü beyaz-renk-tonu. Görelik: Daha uzun; 10 cm. daha uzun. Yer: Çarşıda; İstanbul Kapalıçarşı’da. Zaman: Dün; Dün 16 Kasım 2009’da saat 18.23’te. Durum: Oturur-olmak; Sokrates’in tam baldıran zehrini içmeden önce oturuyor olması. İyelik: Ayakkabılı; benim şu anda ayakkabılı olmam. Etkinlik: Okumak; Benim şu anda Aristoteles’in Kategoriler adlı yapıtının Türkçe çevirisinin üçüncü sayfasını okuyor olmam. Edilginlik: Saç Kestirmek; benim şu anda berberde saçımı kestiriyor olmam. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 38
Tüm örnekleyenleri birincil töz olan türler aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Tözsel tümeller
B
Ayırıcı özellikler
C
Tözsel olmayan
D
Türe özgü özellikler
E
İlineksel özellikler
Açıklama:
Tözsel tümeller, tüm örnekleyenleri birincil töz olan türlerdir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 39
Gerçekçi kuramlarda, aşağıdaki önermelerin hangisinin öznesi veya öznelerinden en az biri bir tümeli gösterir?
Seçenekler
A
Ahmet, Ayşe’den uzundur.
B
Elimdeki gül beyazdır.
C
Ali cesurdur.
D
Yeşil bir renktir.
E
Mısır bir Van Kedisi’dir.
Açıklama:
Özneler arasında yalnız “yeşil” bir tümel olan yeşillilik özelliğini gösterir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 40
Önümde bir kırmızı elma olduğunu düşünelim. Bu durumda “Önümdeki elma kırmızıdır” önermesi doğrudur. Bunun doğruluğu “Önümdeki elma kırmızı-olma özelliğini taşır” önermesinin doğruluğuyla açıklanır. Bu ikinci önermenin doğruluğu da “Önümdeki elma kırmızı-olma-özelliğini-taşıma özelliğini taşır” önermesinin doğruluğu ile açıklanır.
Yukarıdaki örnek aşağıdakilerden hangisine aittir ?
Yukarıdaki örnek aşağıdakilerden hangisine aittir ?
Seçenekler
A
Russell Paradoksu
B
Sonsuz Gerileme
C
Bağlantılar ve ilişkiler
D
Taşıma ilişkisi
E
Ontolojik tutumluluk
Açıklama:
Sonsuz gerilemeyi şöyle örneklendirelim. Önümde bir kırmızı elma olduğunu düşünelim. Bu durumda “Önümdeki elma kırmızıdır” önermesi doğrudur. Bunun doğruluğu “Önümdeki elma kırmızı-olma özelliğini taşır” önermesinin doğruluğuyla açıklanır. Bu ikinci önermenin doğruluğu da “Önümdeki elma kırmızı-olma-özelliğini-taşıma özelliğini taşır” önermesinin doğruluğu ile açıklanır ve bu açıklamalar sonsuza değin sürer. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 41
Tümelleri zihinden bağımsız olarak varolan dil dışı soyut şeyler olarak kabul eden görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerçekçi
B
Adcı
C
Şüpheci
D
Kavramcı
E
Çözümsel
Açıklama:
Gerçekçi görüşte tümeller zihinden bağımsız olarak varolan dil dışı soyut şeylerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
Yüklemin dil dışı bir şeyi göstermediği metafizik kuram aşağıdakilerden hangisindir?
Seçenekler
A
Adcı Kuramlar
B
Kavramcı Kuramlar
C
Realist Kuramlar
D
Çözümsel Kuramlar
E
Epistemolojik kuramlar
Açıklama:
Adcı kuramlarda yüklem dil dışı bir şeyi göstermez. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
Platon'daki İdea kategorisi aşağıdakilerden hangisinden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Eidos'tan
B
Tikellerden
C
Duyumsananlardan
D
Tümellerden
E
Tekillerden
Açıklama:
Platon'da tümellerden oluşan, dil dışı, zihin dışı ve tikellerden ayrı ve bağımsız olarak varolan İdea (eidos) kategorisidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi İdealar kuramının ayırma aksiyomudur?
Seçenekler
A
“B” gibi bir yüklemin gösterdiği bir ve yalnız bir tek B-lik İdea’sı vardır.
B
A şeyi B-lik ideasından pay alır ise, B-lik ideası A şeyiyle özdeş değildir.
C
“A şeyi, ‘B’ yükleminin gösterdiği tek B-lik İdeası’ndan pay alır”
D
İdealar sayılabilir şeylerdir.
E
“B” yüklemi, gösterdiği B-lik İdea’sına uygulanır.
Açıklama:
Ayırma Aksiyomu:
A şeyi B-lik ideasından pay alır ise, B-lik ideası A şeyinden ayrıdır, dolayısıyla onunla özdeş değildir. Doğru cevap B'dir.
A şeyi B-lik ideasından pay alır ise, B-lik ideası A şeyinden ayrıdır, dolayısıyla onunla özdeş değildir. Doğru cevap B'dir.
Soru 45
I. İkinci insan kuramı
II. Bütün-Parça ikilemi
III. Benzeme modeli ve sonsuz gerileme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Platon'un İdelar kuramında karşılaşılan güçlüklerdendir?
II. Bütün-Parça ikilemi
III. Benzeme modeli ve sonsuz gerileme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Platon'un İdelar kuramında karşılaşılan güçlüklerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
Yalnız I
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Üçüncü Adam Çıkarımı, Bütün-Parça İkilemi, Benzeme Modeli’nin Yol Açtığı Sonsuz Gerileme Platon'un İdelar kuramında karşılaşılan güçlüklerdendir. Doğru cevap E'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in Kategoriler kuramında geçen özellik kategorisine girmektedir?
Seçenekler
A
Birincil töz
B
İkincil töz
C
Nesne
D
Özne
E
Görelilik
Açıklama:
Aristoteles, özellikleri, dokuz ayrı kategoriye ayırmıştır: Nicelik, nitelik, görelik, yer, zaman, durum, iyelik, etkinlik ve edilginlik. (Bkz. Aristoteles, 1996a, 1b25 - 2b18.) Doğru cevap E'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in Topika adlı kitabında yapmış olduğu ayrıma göre bir tümel çeşidi değildir?
Seçenekler
A
tözsel tümeller
B
ayırıcı özellikler
C
türe özgü özellikler
D
tözsel özellikler
E
ilineksel özellikler
Açıklama:
Aristoteles tümelleri Topika adlı kitabında dört çeşide ayırmıştır: (i) tözsel tümeller, yani ikincil tözler; (ii) ayırıcı özellikler; (iii) türe özgü özellikler ve (iv) ilineksel özellikler. (Bkz. Aristoteles, 1985, 102a1103a5.) Doğru cevap D'dir.
Soru 48
B gibi bir özelliğin A nesnesi’nin hangi özelliği olması, A’nın B’yi taşımasının da taşımamasının da olanaklı olması demektir?
Seçenekler
A
türe özgü özelliği
B
ilineksel özelliği
C
ayırıcı özelliği
D
tözsel özelliği
E
birincil özelliği
Açıklama:
B gibi bir özelliğin A nesnesi’nin ilineksel özelliği olması, A’nın B’yi taşımasının da taşımamasının da olanaklı olması demektir. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
Tüm gerçekçi tümeller kuramlarında güdülen genel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
birincil ve ikincil tözlerin doğru sınıflandrılmış olmaları için hangi şeylerin varolması gerektiğini ortaya koymak
B
birincil ve ikincil tözlerin doğru olmaları için hangi şeylerin varolması gerektiğini ortaya koymak
C
sadece ileri sürülen bütün önermelerin nasıl doğru olduklarını açıklamak
D
kategorik olarak doğru sınıflandrılmış olmaları için hangi şeylerin varolması gerektiğini ortaya koymak
E
özne-yüklem önermelerinin doğru olmaları için hangi şeylerin varolması gerektiğini ortaya koyup, bu yolla sözü geçen önermelerin nasıl doğru olduklarını açıklamak
Açıklama:
Tüm gerçekçi tümeller kuramlarında güdülen genel amaç, özne-yüklem önermelerinin doğru olmaları için hangi şeylerin varolması gerektiğini ortaya koyup, bu yolla sözü geçen önermelerin nasıl doğru olduklarını açıklamaktır. Doğru cevap E'dir.
Soru 50
Gerçekçi tümel kuramlarına yapılan en yaygın eleştiri, “Ockhamlı’nın usturası” diye anılan ontolojik tutumluluk ilkesine aykırı olmasıdır. Bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
kategorik ayrımda gereğinden az şeyin varlığını kabul etme
B
metafizik kuramlarda gereğinden fazla töz kabul etme
C
metafizik kuramlarda gereğinden fazla şeylerin varlığını kabul etmeme
D
metafizik kuramlarda gereğinden az töz kabul etme
E
türe özgü ayrımda gereğinden fazla şeylerin varlığını kabul etme
Açıklama:
Gerçekçi tümel kuramlarına yapılan en yaygın eleştiri, “Ockhamlı’nın usturası” diye anılan ontolojik tutumluluk ilkesine aykırı olmasıdır. Bu ilke “metafizik kuramlarda
gereğinden fazla şeylerin varlığını kabul etmeme” ilkesidir. Doğru cevap C'dir.
gereğinden fazla şeylerin varlığını kabul etmeme” ilkesidir. Doğru cevap C'dir.
Ünite 3
Soru 1
“A, B dir” önermesinin doğruluğunun kavramcılığa göre metafizik açıklayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
“A şeyi B kavramına yüklenir” önermesi
B
“B kavramı A şeyine yüklenir” önermesi
C
A şeyinin B kavramıyla özdeş olması
D
A şeyinin B kavramından ayrı bir şey olması
E
A şeyinin B kavramına benzerliği
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi doğal küme adcılığında tümellerin işlevini görmektedir?
Seçenekler
A
Dildeki yüklemler
B
Özel adlar
C
Somut nesneler
D
Tümellerin kaplamları
E
Tümellerin içlemleri
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi benzerlik adcılığının doğal küme adcılığı’na göre üstün bir yönüdür?
Seçenekler
A
Gerçekçi bir tümel kuramı olması
B
Özel adların gösterdiği kümeleri belirlemeye yönelik bir ölçüt vermeyi amaçlaması
C
Yüklemlerin gösterdiği kümeleri belirlemeye yönelik bir ölçüt vermeyi amaçlaması
D
Daha tutumlu bir metafizik kuram olması
E
Metafizikçe temel önermelere yer vermemesi
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 4
Kavramcı kuramlardaki kavramlar, gerçekçi kuramlarda zihinden bağımsız tümellerin metafizik işlevlerini yerine getirir. Bu durum kavramcı kuramın gerçekçi kurama hangi yönden üstün olduğuna işaret eder?
Seçenekler
A
Verimlilik
B
Apaçıklık
C
Tutarlılık
D
Tutumluluk
E
Anlaşılırlık
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 5
Yüklem adcılığının sıkı adcılıktan farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerçekçi bir tümel kuramı olması
B
Somut nesne yanında yüklem temel ontolojik kategorisine yer vermesi
C
Temel bir ontolojik ilişkiye yer vermesi
D
Bu kuramın metafizikçe temel saydığı önermelerin bulunması
E
Bu kuramın metafizikçe temel saydığı önermelerin bulunmaması
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 6
Sıkı adcılığın kabul ettiği temel ontolojik kategori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soyut nesne
B
Somut nesne
C
Kavram
D
İdea
E
Nesne türü
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi yüklem adcılığının karşılaştığı güçlüklerden biridir?
Seçenekler
A
Algısal yüklemlerin anlamını belirlemek
B
Somut nesnelerin nasıl oluştuğunu açıklamak
C
Bir tümcenin öznesi ile yüklemini ayırt etmek
D
Metafizikçe temel önermelerin varlığını kanıtlamak
E
“Yüklem tipi” teriminin çözümlemesini vermek
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi sıkı adcılığa yöneltilen eleştirilerden biridir?
Seçenekler
A
Tutumluluk ilkesine aykırı olması
B
Somut nesnelerin varlığını yadsıması
C
Dil dışı nesnelerin varlığını yadsıması
D
İndirgeyemediği özne yüklem önermelerinin bulunması
E
Hiçbir özne yüklem önermesine açıklama getirememesi
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi bazı kavramların zihinde yer almamasının kavramcılık için olumsuz bir sonucudur?
Seçenekler
A
Bazı olguların metafizik nedeninin bulunmaması
B
Zihin kavramını tartışmaya açık kılması
C
Bilgiyi olanaksız kılması
D
Tüm kavramların zihinden bağımsız olması
E
Bilginin öznel yönünü göz ardı etmesi
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 10
Benzerlik adcılığına göre, “Zümrüt yeşildir” önermesinin metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zümrüt tüm yeşil nesnelerden oluşan benzerlik kümesinin bir elemanıdır
B
Zümrütler kümesi ile yeşil nesneler kümesinin en az bir ortak elemanı vardır
C
Hem zümrütler kümesi hem de yeşil somut nes- neler kümesi birer benzerlik kümesidir
D
Tüm zümrütlerden oluşan benzerlik kümesi, tüm yeşil nesnelerden oluşan benzerlik kümesinin alt kümesidir
E
En az bir zümrüt en az bir yeşil somut nesneye benzer
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi doğal küme adcılığının olumsuz yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Her kavramın bir kaplamı olduğunu varsayması
B
Kaplamları küme olarak kabul etmesi
C
“Çalışkanlık erdemdir” türünden önermelere hiçbir açıklama yapamaması
D
Bir somut nesnenin belli bir özellikte olmasını, o nesnenin o özellikte olan şeylerin kümesinin öğesi olarak açıklamasının geçersiz olması
E
Somut nesnelerin varlığını reddetmesi
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi doğal kümedir?
Seçenekler
A
{Ali, Kalem, Pembe}
B
{Kırmızı, Yeşil, Sarı}
C
{Ali, Ayşe, Behçet}
D
{İnsanlık, Canlılık, Beyazlık}
E
{Nemli, Hafif, Ağır}
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi kavramcılığın adcı kuramlar arasında sayılmamasının nedenidir?
Seçenekler
A
Kavramların tümel olması
B
Kavramcılığa göre hiçbir somut nesnenin adlandırılamaması
C
Aynı kavramın sadece bir zihinde olabilmesi
D
Uygulama ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmesi
E
Somut nesnelerin varlığını reddetmesi
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi eleyici adcı kuramlar ara- sında yer alır?
Seçenekler
A
Kavramcılık
B
Doğal küme adcılığı
C
Platonculuk
D
Sıkı adcılık
E
Benzerlik adcılığı
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi kavramcılığın olumsuz yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Zihin ile beden ilişkisini açıklayamamaları
B
Bir yüklemin birden çok kavramı gösterebilmesi
C
Aynı kavramın nasıl birden çok zihinde olabildiğini açıklayamaması
D
Bir zihinde birden çok kavramın nasıl bulunabildiğini açıklayamaması
E
Bir kavramın kaplamının ancak deney ve gözlemle belirlenebilmesi
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi benzerlik adcılığının zayıf yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Benzerlik bağıntısının 2-li bağıntı olması
B
Benzerlik kümelerinin tanımlanamamış olması
C
Benzerlik dairelerinin aynı zamanda benzerlik kümesi olması
D
Benzerlik bağıntısının geçişli bir bağıntı olmaması
E
Benzerlik kümelerinin sonsuz kümeler olması
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdaki önermelerin hangisi kavramcılığa göre “Platon filozoftur” önermesinin metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
Platon filozof kavramını örnekler
B
Platon filozof kavramını taşır
C
Platon insan kavramına uygulanır
D
“Platon filozoftur” önermesinin öznesi “Platon” sözcüğüdür, yüklemi “filozoftur” sözcüğüdür
E
Platon ve filozof kavramları zihinde bulunan kavramlardır
Açıklama:
Adcı tümel kuramları olan sıkı adcılık, yüklem adcılığı, doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığını açıklayarak olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdaki önermelerin hangisi yüklem adcılığına göre “Platon filozoftur” önermesinin metafizik nedenidir?
Seçenekler
A
Platon’un “filozof” yüklemine uygulanabilmesi
B
“Filozof” sözcüğünün “Platon filozoftur” öner- mesinin yüklemi olması
C
“Platon” sözcüğünün “Platon filozoftur” öner- mesinin yüklemi olması
D
“Filozof” yükleminin Platon’a uygulanır olması
E
Platon’un filozof olması
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 19
I. “B” gibi bir yüklemin gösterdiği bir ve yalnız bir tek B kavramı vardır.
II. B kavramı A şeyine yüklenir ise B, A şeyinden ayrı bulunur, dolayısıyla B, A ile özdeş değildir.
III. A şeyinin B olmasının metafizik nedeni, “B” yükleminin A
şeyine uygulanır olmasıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Kavramcı Tümel Kuramlarının aksiyomları arasında yer alır?
II. B kavramı A şeyine yüklenir ise B, A şeyinden ayrı bulunur, dolayısıyla B, A ile özdeş değildir.
III. A şeyinin B olmasının metafizik nedeni, “B” yükleminin A
şeyine uygulanır olmasıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Kavramcı Tümel Kuramlarının aksiyomları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
I ve II kavramcı tümel kuramlarının aksiyonları iken, III yüklem adcılığının bir aksiyomudur. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 20
I. Kavramcı tümel kuramlarında zihin içi ve zihin dışı tümellerin varlığı kabul edilir.
II. Kavramcı tümel kuramlarında kavramların kaplamlarının bilgisi akılla birlikte gözlem ve deneye de bağlıdır.
III. Kavramcı tümel kuramlardaki kavramlar, gerçekçi kuramlarda zihinden bağımsız tümellerin metafizik işlevlerini yerine getirir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Kavramcı tümel kuramlarında kavramların kaplamlarının bilgisi akılla birlikte gözlem ve deneye de bağlıdır.
III. Kavramcı tümel kuramlardaki kavramlar, gerçekçi kuramlarda zihinden bağımsız tümellerin metafizik işlevlerini yerine getirir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarına göre tümeller yalnızca zihinde vardır. II. ve III. önermelerde ifade edilenler ise doğrudur. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 21
I. Aynı kavramın farklı zihinlerde varolmasını açıklamak
II. Ekonomik tutumluluk ilkesinin ihlali
III. Bir önermede geçen bir kavramın zihnimizde yer almaması durumu
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kavramcı tümel kuramları için güçlük doğurur?
II. Ekonomik tutumluluk ilkesinin ihlali
III. Bir önermede geçen bir kavramın zihnimizde yer almaması durumu
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kavramcı tümel kuramları için güçlük doğurur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramları ekonomik tutumluluk ilkesi açısından avantajlıdır. Ancak, aynı kavramın farklı zihinlerde varolmasını açıklamak ve bir önermede geçen bir kavramın zihnimizde yer almaması durumu, bu kuramlar için güçlük yaratan unsurlardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi sıkı adcılık kuramına göre bir temel önermedir?
Seçenekler
A
Bu gül kırmızıdır.
B
Cesaret bir erdemdir.
C
Bordo bir renktir.
D
Özgürlük bir belirlenimdir.
E
Adalet vazgeçilmez bir ilkedir.
Açıklama:
Sıkı adcılık kuramında genel olarak öznesi somut nesne gösteren, yüklemi ise yalnız somut nesnelere uygulanabilen özne-yüklem önermelerine temel önerme denir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi yüklem adcılığının, sıkı adcılıktan ayrılan bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Yüklem adcılığında tek temel ontolojik kategorinin nesne kategorisi olması.
B
Yüklem adcılığının incelediği önermelerde yalnızca yüklem bulunması.
C
Yüklem adcılığı kuramının tümellerin varlığını reddetmesi.
D
Yüklem adcılığı kuramında temel ontolojik ilişki işlevini gören bir unsur bulunması.
E
Yüklem adcılığı kuramında indirgenemez özne-yüklem önermesi tipinde önermeler bulunması.
Açıklama:
Yüklem adcılığınd, sıkı adcılıktan farklı olarak, bir temel ontolojik ilişkinin işlevini gören, dilin yüklemleri ile somut nesneler arasında uygulama ilişkisi vardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 24
I. Bazı indirgenemez önermelerin varlığı
II. Yüklem tipi teriminin çözümlemesinin sonsuz gerilemeye yol açması
III. Bir şeyin B özelliğine sahip olmasının nedenini, o şeye “B” yükleminin uygulanırlığı ile ortaya koyamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yüklem adcılığı kuramı için bir güçlük teşkil eder?
II. Yüklem tipi teriminin çözümlemesinin sonsuz gerilemeye yol açması
III. Bir şeyin B özelliğine sahip olmasının nedenini, o şeye “B” yükleminin uygulanırlığı ile ortaya koyamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yüklem adcılığı kuramı için bir güçlük teşkil eder?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bahsedilen tüm durumlar söz konusu kuramın sorunlarıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 25
Doğal Küme Adcılığı kuramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bu kuramın temel kategorileri yoktur.
B
Bu kuramda tümellerin işlevini gören, bu tümellerin içlemleridir.
C
Bu kurama göre, eğer tümel bir nesne türü ise, o tümelin kaplamı o nesne türünün örnekleyenleri olan soyut nesnelerin kümesi demektir.
D
Bu kuramda “Çalışkanlık bir erdemdir” gibi özne-yüklem önermelerinin hem özneleri hem de yüklemleri öğeleri somut nesnelerden oluşan birer kümeyi gösterir.
E
Bu kuramında, “Ahmet insandır” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı,
“Ahmet, tüm insanlardan oluşan kümenin alt kümesidir” önermesidir.
“Ahmet, tüm insanlardan oluşan kümenin alt kümesidir” önermesidir.
Açıklama:
Doğal küme adcılığı kuramında “Pembe bir renktir” ve “Çalışkanlık bir
erdemdir” gibi özne-yüklem önermelerinin hem özneleri hem de yüklemleri öğeleri somut nesnelerden oluşan birer kümeyi gösterir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
erdemdir” gibi özne-yüklem önermelerinin hem özneleri hem de yüklemleri öğeleri somut nesnelerden oluşan birer kümeyi gösterir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 26
I. Temel kategorileri somut nesne kategorisi ile küme kategorisidir.
II. Temel ontolojik ilişkisi uygulama ilişkisidir.
III. Bu kuramda tümellerin işlevini gören bir unsur yoktur.
Benzerlik adcılığı kuramına ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Temel ontolojik ilişkisi uygulama ilişkisidir.
III. Bu kuramda tümellerin işlevini gören bir unsur yoktur.
Benzerlik adcılığı kuramına ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Benzerlik adcılığı kuramı’nın temel kategorileri somut nesne kategorisi ile küme kategorisi, temel ontolojik ilişkisi ise, somut nesneler arasındaki benzerlik ilişkisidir. Bu kuramda tümellerin işlevini gören, öğeleri benzerlik ilişkisi’ne dayanarak tanımlanmaya çalışılan benzer somut nesne kümeleridir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 27
Benzerlik Adcılığının bir aksiyomu şu şekilde ifade edilebilir: "Benzerlik İlişkisi bakışımlıdır; yani A1 ile A2 herhangi iki somut nesne olduğunda, A1, A2’ye benzer ise, A2 de A1’e benzer."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen aksiyomun bir örneklendirilmesidir?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen aksiyomun bir örneklendirilmesidir?
Seçenekler
A
Elimdeki pembe karanfil kendisine benzer.
B
Ahmet Mehmet’e benzer ise, Mehmet de Ahmet’e benzer.
C
Sokrates de Kant da filozoflar kümesinin öğeleriyse, Sokrates Kant'a benzer.
D
Tüm çiçekler çiçek olmaları bakımından birbirine benzer.
E
İki insan tür bakımından birbirine benzerken, bir maymun ile bir at cins bakımından birbirine benzer.
Açıklama:
Verilen aksiyomda verilen iki somut nesneden ilki ikincisine benziyorsa, ikincisinin de ilkine benzediği ifade edilmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi benzerlik adcılığının, doğal küme adcılığına göre bir üstünlüğüdür?
Seçenekler
A
Benzerlik adcılığında, benzerlik dairelerinin hangilerinin benzerlik kümesi olduğunu belirleyen bir ölçütün bulunması.
B
Benzerlik adcılığında, yüklemlerin gösterdiği kümelerin benzerlik ilişkisi yardımıyla belirlenmesi.
C
Benzerlik adcılığında, benzerlik kümesinin biçimsel bir tanımının verilebilmesi.
D
Benzerlik adcılığında, bir yüklemin anlamını belirleyen ilkörnekler kümesinin alt kümesi olduğu bir tek benzerlik dairesini saptamak için genel bir yöntemin belirlemesi.
E
Benzerlik adcılığında, yüklemlerin gösterdiği kümelerin bir temel kategori oluşturması.
Açıklama:
Doğal Küme Adcılığı’nda yüklemlerin gösterdiği kümeler bir temel kategori oluşturur. Bu kategoriye hangi somut nesne kümelerin ait olup olmadığını belirleyen bir ölçüt verilmemiştir. Buna karşılık Benzerlik Adcılığı’nda, yüklemlerin gösterdiği kümelerin Benzerlik İlişkisi yardımıyla belirlenmesi amaçlanır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 29
Kavramcılık, tümellerin zihnin dışında bulunmayıp ancak zihnin içinde kavram olarak var olduğunu ileri süren görüş olup, bu görüşü savunan kuramlara kavramcı tümel kuramları denir. Aşağıdakilerden hangisi bu kuramların temel kategorisi tümel olan kategorisine aittir?
Seçenekler
A
Olgu
B
Zihin
C
Küme
D
Durum
E
Kavram
Açıklama:
Bu kuramların temel kategorileri tikel olan somut nesne, zihin ve küme kategorileri ile tümel olan kavram kategorisi, türetilmiş kategorisi ise durum (ve olgu) kategorisidir. Öte yandan temel ontolojik ilişkileri ise, kavram örnekleme, kavram taşıma ve kavramın zihinde varolma ilişkileridir.
Soru 30
Kavramcılık, tümellerin zihnin dışında bulunmayıp ancak zihnin içinde kavram olarak var olduğunu ileri süren görüş olup, bu görüşü savunan kuramlara kavramcı tümel kuramları denir. Aşağıdakilerden hangisi bu kuramların türetilmiş kategorisine aittir?
Seçenekler
A
Zihin
B
Küme
C
Durum
D
Kavram
E
Somut nesne
Açıklama:
Kavramcılık, tümellerin zihnin dışında bulunmayıp ancak zihnin içinde kavram olarak varolduğunu ileri süren görüş olup, bu görüşü savunan kuramlara kavramcı tümel kuramları denir. Bu kuramların temel kategorileri tikel olan somut nesne, zihin ve küme kategorileri ile tümel olan kavram kategorisi, türetilmiş kategorisi ise durum (ve olgu) kategorisidir.
Soru 31
Sokrates bir somut nesne, bu nesnenin örneklediği kavram ise İnsan'dır. Peki, Sokrates’in taşıdığı Pembe ten rengi aşağıdaki kavramlardan hangisidir?
Seçenekler
A
Tür kavramı
B
Özellik kavramı
C
Nesne türü kavramı
D
Özellik türü kavramı
E
Belirlenebilir özellik kavramları
Açıklama:
Örnekleyenleri olabilen bir kavrama tür kavramı, taşıyıcıları olabilen bir kavrama da özellik kavramı denir. Örnekleyenleri somut nesne olan tür kavramlarına nesne türü kavramı, örnekleyenleri özellik olanlara ise özellik türü kavramı denir. Özellik türü kavramları belirlenebilir özellik kavramları olup, bunların örnekleyenleri bu belirlenebilirlerin altındaki belirlenmiş özellik kavramlarıdır. Örneğin, Sokrates bir somut nesne, bu nesnenin örneklediği kavram ise İnsan nesne türü kavramıdır. Öte yandan Sokrates’in taşıdığı Pembe ten rengi bir belirlenebilir özellik türü kavramı, Sokrates’in M.Ö. 460 yılı boyunca taşıdığı Pembe’nin bir tonu olan kendine-özgü-ten-rengi ki bundan böyle bu renk tonuna Membe diyeceğiz, bir belirlenmiş özellik kavramıdır.
Soru 32
Genel olarak, öznesi somut nesne gösteren, yüklemi ise yalnız somut nesnelere uygulanabilen özne-yüklem önermelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel önerme
B
Yüklem örnekleyenleri
C
Temel-olmayan önerme
D
İndirgenebilir özne-yüklem önermesi
E
İndirgenemez özne-yüklem önermesi
Açıklama:
Genel olarak, öznesi somut nesne gösteren, yüklemi ise yalnız somut nesnelere uygulanabilen özne-yüklem önermelerine temel önerme diyoruz. Sıkı adcılıkta, doğru olan temel önermelerin metafizik açıklamaya gereksinmesi olmadığı için, bu önermelerin kendileri metafizikçe temel önermelerdir.
Soru 33
“kırmızı” renk yükleminin anlamını belirlemek için, bu yüklemi kullanacak kişilere ilkörnek işlevinde olan bir domates, bir kiremit ve bir gelincik gibi kırmızı renkli somut nesneler gösterilip, “kırmızı” yükleminin anlamı öğretilir. “Kırmızı” yükleminin ilkörneklere uygulandığını dile getiren önermelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tip
B
Yüklem tipi
C
Analitik a priori
D
Sentetik a posteriori
E
Yüklem örnekleyenleri
Açıklama:
“kırmızı” renk yükleminin anlamını belirlemek için, bu yüklemi kullanacak kişilere ilkörnek işlevinde olan bir domates, bir kiremit ve bir gelincik gibi kırmızı renkli somut nesneler gösterilip, “kırmızı” yükleminin anlamı öğretilir. “Kırmızı” yükleminin ilkörneklere uygulandığını dile getiren önermeler analitik a priori’dir. Buna karşılık, aynı yüklemin ilkörnek olmayan somut nesnelere uygulandığını dile getiren önermeler sentetik a posteriori’dir.
Soru 34
“kırmızı” renk yükleminin anlamını belirlemek için, bu yüklemi kullanacak kişilere ilkörnek işlevinde olan bir domates, bir kiremit ve bir gelincik gibi kırmızı renkli somut nesneler gösterilip, “kırmızı” yükleminin anlamı öğretilir. “Kırmızı” yükleminin ilkörnek olmayan somut nesnelere uygulandığını dile getiren önermelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tip
B
Yüklem tipi
C
Analitik a priori
D
Sentetik a posteriori
E
Yüklem örnekleyenleri
Açıklama:
“kırmızı” renk yükleminin anlamını belirlemek için, bu yüklemi kullanacak kişilere ilkörnek işlevinde olan bir domates, bir kiremit ve bir gelincik gibi kırmızı renkli somut nesneler gösterilip, “kırmızı” yükleminin anlamı öğretilir. “Kırmızı” yükleminin ilkörneklere uygulandığını dile getiren önermeler analitik a priori’dir. Buna karşılık, aynı yüklemin ilkörnek olmayan somut nesnelere uygulandığını dile getiren önermeler sentetik a posteriori’dir.
Soru 35
Sıkı adcılık kuramı’nda kabul edilen tek temel ontolojik kategori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihin
B
Küme
C
Durum
D
Kavram
E
Somut nesne
Açıklama:
Sıkı adcılık kuramı’nda kabul edilen tek temel ontolojik kategori, “somut nesne” kategorisi olup, temel ontolojik ilişki yoktur. Bu kuramda, “Ahmet insandır”, “Ahmet kumraldır”, “Ahmet koşuyor” ve “Bu karanfil pembedir” gibi yalın sağduyusal bilgi ileten özne-yüklem önermeleri temel önermelerdir.
Soru 36
Yüklem adcılığı kuramı’nda temel ontolojik kategori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihin
B
Küme
C
Durum
D
Kavram
E
Somut nesne
Açıklama:
Yüklem adcılığı kuramı’nda, sıkı adcılık kuramı’nda olduğu gibi, tek temel ontolojik kategori nesne kategorisidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Doğal Küme Adcılığı kuramının temel kategorileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Olgu
B
Zihin
C
Küme
D
Durum
E
Kavram
Açıklama:
Doğal Küme Adcılığı kuramının temel kategorileri, somut nesne, (soyut) küme ile doğal küme kategorileridir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Benzerlik Adcılığı Kuramı’nın temel kategorileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Olgu
B
Zihin
C
Durum
D
Kavram
E
Somut nesne
Açıklama:
Benzerlik adcılığı kuramı’nın temel kategorileri somut nesne kategorisi ile küme kategorisi, temel ontolojik ilişkisi ise, somut nesneler arasındaki benzerlik ilişkisidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisinin kavramcılık görüşünün en temel ögesi olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Somut nesneler kavrama dayanır.
B
Soyutluk zihnin dışında gerçekleşir.
C
Kavramlar küme kategorisinden oluşur.
D
Tümeller zihnin içinde kavram olur.
E
Somut nesne ve zihin ilişkisine dayanır.
Açıklama:
Kavramcılık, tümellerin zihnin dışında bulunmayıp ancak zihnin içinde kavram olarak varolduğunu ileri süren görüş olup, bu görüşü savunan kuramlara kavramcı tümel kuramları denir. Bu kuramların temel kategorileri tikel olan somut nesne, zihin ve küme kategorileri ile tümel olan kavram kategorisi, türetilmiş kategorisi ise durum (ve olgu) kategorisidir. Öte yandan temel ontolojik ilişkileri ise, kavram örnekleme, kavram taşıma ve kavramın zihinde varolma ilişkileridir. Kavram örnekleme ilişkisi ya somut nesne ile kavramlar arasında ya da kavramlar ile kavramlar arasında bulunur. Kavram taşıma ilişkisi, somut nesneler ile kavramlar arasında bulunur. Bu tanım doğrultusunda kavramcılık görüşünün en temel ögesinin tümellerin zihnin dışında bulunmayıp zihnin içinde kavram olarak varolmasına dayalı olduğu söylenebilir.
Soru 40
Kavramlar aşağıdakilerden hangisi ile dile getirilir?
Seçenekler
A
Küme
B
Yüklem
C
Kaplam
D
Olgu
E
Durum
Açıklama:
Kişilerin zihninde zihin içeriği olarak varolan kavramlar, bu kişilerin kullandıkları ortak dildeki genel terimler, yani yüklemlerce dile getirilir. Gündelik dilde aynı sözcük birden çok kavramı göstermek için kullanılabilir. Ancak ideal bir dile ait her yüklemin, o dili kullanan kişilerin uylaşımına dayalı olarak, bir tek kavramı gösterdiği kabul edilebilir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi kavramsal olarak diğerlerinden farklı niteliktedir?
Seçenekler
A
Köpek
B
Kalem
C
Yeşil
D
Bulut
E
Toprak
Açıklama:
Örnekleyenleri olabilen bir kavrama tür kavramı, taşıyıcıları olabilen bir kavrama da özellik kavramı denir. Örnekleyenleri somut nesne olan tür kavramlarına nesne türü kavramı, örnekleyenleri özellik olanlara ise özellik türü kavramı denir. Özellik türü kavramları belirlenebilir özellik kavramları olup, bunların örnekleyenleri bu belirlenebilirlerin altındaki belirlenmiş özellik kavramlarıdır. Köpek, kalem, bulut ve toprak kavramlarını örnekleyebilen somut nesneler kümesini oluştururken “yeşil” yükleminin kaplamı, bu yüklemin gösterdiği yeşil belirlenebilir özellik kavramını (dolaylı olarak) taşıyan yeşil renkli tüm somut nesnelerin kümesidir. BU sebeple yeşil kavramı diğerlerinden ayrılmaktadır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi kavramcı tümel kuramlar içim bir güçlük oluşturur?
Seçenekler
A
Aynı kavramların farklı zihinlerde varolması
B
Zihinden bağımsız tümellerin metafizik işlevi olması
C
Zihin dışı tümellerin kabul edilmemesi
D
Kavramların somut nesnelere uygulanır olması
E
Kaplamların salt akıla dayalı olmaması
Açıklama:
Kavramcı tümel kuramlarını gerçekçi kuramlardan ayıran şey, tümellerin zihin dışında değil, yalnız zihin içinde bulunmalarıdır. Dolayısıyla kavramcı kuramların nesnel bir metafizik olması için, aynı kavramların farklı zihinlerin içinde varolabilmeleri gereklidir. Aynı kavramın farklı zihinlerde varolmasını açıklamak kavramcı tümel kuramları için güçlük doğurur.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi kavramcı kuramlara ilişkin aksiyomlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Teklik aksiyomu
B
Ayırma aksiyomu
C
Metafizik neden aksiyomu
D
Çoğun üzerinde bir aksiyomu
E
Ontolojik neden aksiyomu
Açıklama:
Kavramcı kuramlara ilişkin aksiyomları şöyle dile getirebiliriz:
Aksiyom 1: Teklik Aksiyomu
“B” gibi bir yüklemin gösterdiği bir ve yalnız bir tek B kavramı vardır.
Aksiyom 2: Ayırma Aksiyomu
B kavramı A şeyine yüklenir ise B, A şeyinden ayrı bulunur, dolayısıyla B, A ile özdeş değildir.
Aksiyom 3: Metafizik Neden/Açıklama Aksiyomu
(a) A şeyinin B olmasının metafizik nedeni, B kavramının A şeyine yüklenir olmasıdır. (b) “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “B kavramı A şeyine yüklenir” önermesidir.
Aksiyom 4: ÇoğunÜzerindeBir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Neden/ Açıklama Aksiyomu)
(a) A1,..., An,... gibi şeylerden oluşan bir çokluğun B olmasının metafizik nedeni, B kavramının A1,..., An,... şeylerine hep birlikte yüklenir olmasıdır. (b) “A1, B dir”,..., “An, B dir”,... önermelerinin birlikte doğru olmalarının metafizik açıklayıcıları, “B kavramı A1 şeyine yüklenir”,..., “B kavramı An şeyine yüklenir”,..., önermeleridir.
Aksiyom 1: Teklik Aksiyomu
“B” gibi bir yüklemin gösterdiği bir ve yalnız bir tek B kavramı vardır.
Aksiyom 2: Ayırma Aksiyomu
B kavramı A şeyine yüklenir ise B, A şeyinden ayrı bulunur, dolayısıyla B, A ile özdeş değildir.
Aksiyom 3: Metafizik Neden/Açıklama Aksiyomu
(a) A şeyinin B olmasının metafizik nedeni, B kavramının A şeyine yüklenir olmasıdır. (b) “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “B kavramı A şeyine yüklenir” önermesidir.
Aksiyom 4: ÇoğunÜzerindeBir Aksiyomu (Çokluğa İlişkin Metafizik Neden/ Açıklama Aksiyomu)
(a) A1,..., An,... gibi şeylerden oluşan bir çokluğun B olmasının metafizik nedeni, B kavramının A1,..., An,... şeylerine hep birlikte yüklenir olmasıdır. (b) “A1, B dir”,..., “An, B dir”,... önermelerinin birlikte doğru olmalarının metafizik açıklayıcıları, “B kavramı A1 şeyine yüklenir”,..., “B kavramı An şeyine yüklenir”,..., önermeleridir.
Soru 44
Tümellerin varlığını kabul etmeyen kuramlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kavramcı kuram
B
Adcı kuram
C
Redci kuram
D
Akılcı kuram
E
Meta kuram
Açıklama:
Adcı kuramlar, tümellerin varlığını kabul etmeyen kuramlardır. Bu kuramların bir kısmında tümellere yer verilmediği gibi onların işlevini görecek türetilmiş bir kategoriye de yer verilmez. Bu tür kuramların sıkı adcılık ile yüklem adcılığı olarak adlandırılan iki çeşidi vardır. Diğer gruptan olan adcı kuramlarda ise, tümeller temel kategori sayılmaz, ama onların ontolojik işlevini gören türetilmiş bir kategori ortaya konulur. Bu tür kuramların ise doğal küme adcılığı ve benzerlik adcılığı olmak üzere iki biçimi vardır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi sıkı adcılık kuramının kabul ettiği temel ontolojik kategorilerden biri olabilir?
Seçenekler
A
İnsan
B
Kırmızı
C
Erdem
D
Tanrı
E
Zeka
Açıklama:
Sıkı adcılık kuramında kabul edilen tek temel ontolojik kategori, “somut nesne” kategorisi olup, temel ontolojik ilişki yoktur. Bu kuramda, “Ahmet insandır”, “Ahmet kumraldır”, “Ahmet koşuyor” ve “Bu karanfil pembedir” gibi yalın sağduyusal bilgi ileten özneyüklem önermeleri temel önermelerdir. Genel olarak, öznesi somut nesne gösteren, yüklemi ise yalnız somut nesnelere uygulanabilen özneyüklem önermelerine temel önerme diyoruz. Sıkı adcılıkta, doğru olan temel önermelerin metafizik açıklamaya gereksinmesi olmadığı için, bu önermelerin kendileri metafizikçe temel önermelerdir.
Soru 46
Aşağıdakileren hangisi yüklem adcılığını eleştirildiği konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Temel-olmayan önermelerin dönüştürülmesi
B
Özellikleri dilde bulunan yüklemlerle sınırlanması
C
Dönüştürmelerde uygulama ilişkisi kullanması
D
Yüklem tiplerini açıklama durumunda kalması
E
İndirgenemez önermelerin var olması
Açıklama:
Yüklem adcılığında, tıpkı sıkı adcılıkta olduğu gibi, temel olmayan önermelerin, temel önermelere dönüştürülmesi gerekir. Ancak yüklem adcılığındaki, sıkı adcılığa eklenmiş olan Uygulama İlişkisi bu dönüştürmeyi sağlamak için yeni bir yöntem sunamaz. Bu nedenle, sıkı adcılıkta karşımıza çıkan bazı özneyüklem önermelerinin salt somut nesnelerden söz eden önermelere dönüştürülememe sorunu, yüklem adcılığında da vardır. Başka bir deyimle, bu kuramda, bazı indirgenemez önermelerin varlığı söz konusudur. İndirgenemez önermelerin kavramcılıkta da bulunmasının yanı sıra, bütün özellikleri dilde bulunan yüklemlerle sınırlı saymak zorunda olması ve yüklem tiplerini açıklama durumunda kalması kavramcılığın diğer zorluklarıdır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi adcı tümel kuramların hepsinde kabul edilen bir temel kategoridir?
Seçenekler
A
Soyut küme
B
Doğal küme
C
Yüklem tipi
D
Somut nesne
E
Önerme
Açıklama:
Benzerlik adcılığı kuramı’nın temel kategorileri somut nesne kategorisi ile küme kategorisi, temel ontolojik ilişkisi ise, somut nesneler arasındaki benzerlik ilişkisidir. Doğal Küme Adcılığı kuramının temel kategorileri, somut nesne, (soyut) küme ile doğal küme kategorileridir. Sıkı adcılık kuramı’nda kabul edilen tek temel ontolojik kategori, “somut nesne” kategorisi olup, temel ontolojik ilişki yoktur. Yüklem adcılığı kuramı’nda, sıkı adcılık kuramı’nda olduğu gibi, tek temel ontolojik kategori nesne kategorisidir.
Soru 48
Kümelerini tanımlamakta güçlük çekilen adcı kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benzerlik adcılığı
B
Doğal küme adcılığı
C
Yüklem adcılığı
D
Sıkı adcılık
E
Kavramsal adcılık
Açıklama:
Benzerlik Adcılığı’nın en büyük sorunu her iki temel işlevinin yerine gelmesindeki güçlüktür. Birinci işlevdeki güçlük, benzerlik dairelerinin hangilerinin benzerlik kümesi olduğunu belirleyen bir ölçütün bulunamaması, başka bir deyişle sezgisel olan benzerlik kümesinin biçimsel bir tanımının verilememesidir. İkinci işlevdeki güçlük ise, bir yüklemin anlamını belirleyen ilk örnekler kümesinin alt kümesi olduğu bir tek benzerlik dairesini saptamak için genel bir yöntemin bulunamamamsıdır.
Soru 49
- Zihin
- Küme
- Kavram
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Kavramcılık, tümellerin zihnin dışında bulunmayıp ancak zihnin içinde kavram olarak varolduğunu ileri süren görüş olup, bu görüşü savunan kuramlara kavramcı tümel kuramları denir. Bu kuramların temel kategorileri tikel olan somut nesne, zihin ve küme kategorileri ile tümel olan kavram kategorisi, türetilmiş kategorisi ise durum (ve olgu) kategorisidir.
Soru 50
Kavramcılığa ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kavramlar yalnızca fiziki dünyada yer alabilir.
B
Zihin içinde bulunan tümellerin bilgisi, bunların fiziksel dünyada bulunmasına dayanır.
C
Kavramların kaplamlarının bilgisi ancak zihin yoluyla tespit edilebilir.
D
Tek tümel kategorisi, kavram değildir.
E
Zihin dışı tümellerin varlığı kabul edilmemektedir.
Açıklama:
Kavramcı kuramlardaki kavramlar, gerçekçi kuramlarda zihinden bağımsız tümellerin metafizik işlevlerini yerine getirir. Ama gerçekçi kuramlardaki tümellerden farklı olarak zihin dışında değil yalnızca zihin içinde bulunurlar. Yani kavramcı kuramlarda zihin dışı tümellerin varlığı kabul edilmemektedir. Zihin içinde bulunan tümellerin (kavramların) bilgisi, bunların akılla kavranmasına dayanır. Bu ise olanaklı sayılabilir.
Soru 51
Adcı kuramların temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut nesnelerin varlığını reddetmeleri
B
Kavramların zihinde var olduğunu düşünmeleri
C
Temel ontolojik ilişkinin varlığının kabulü
D
Tümellerin varlığını kabul etmemeleri
E
Birden fazla ontolojik kategori öne sürmüş olmaları
Açıklama:
Adcı kuramlar, tümellerin varlığını kabul etmeyen kuramlardır. Bu kuramların bir kısmında tümellere yer verilmediği gibi onların işlevini görecek türetilmiş bir kategoriye de yer verilmez.
Soru 52
Sıkı Adcılık Kuramı'nda kabul edilen tek temel ontolojik kategori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Kavram
C
Özellik
D
Olgu
E
Zihin
Açıklama:
Sıkı adcılık kuramı’nda kabul edilen tek temel ontolojik kategori, “somut nesne” kategorisi olup, temel ontolojik ilişki yoktur.
Soru 53
- Bu gül kırmızıdır.
- İyilik bir erdemdir.
- Kırmızı bir renktir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Bu kuramda, “Ahmet insandır”, “Ahmet kumraldır”, “Ahmet koşuyor” ve “Bu karanfil pembedir” gibi yalın sağduyusal bilgi ileten özne-yüklem önermeleri temel önermelerdir. Genel olarak, öznesi somut nesne gösteren, yüklemi ise yalnız somut nesnelere uygulanabilen özne-yüklem önermelerine temel önerme diyoruz. Sıkı adcılıkta, doğru olan temel önermelerin metafizik açıklamaya gereksinmesi olmadığı için, bu önermelerin kendileri metafizikçe temel önermelerdir. Öte yandan, sıkı adcılar, “Çalışkanlık bir erdemdir” ve “Kırmızı bir renktir” gibi temel önerme olmayan önermeleri, metafizikçe temel saydıkları önermelere, yani temel önermelere, dönüştürmek zorundadırlar.
Soru 54
Yüklem Adcılığı Kuramı'na ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yüklem ve somut nesneler arasında uygulama ilişkisi vardır.
B
Uygulama ilişkisi temeldir.
C
İki temel ontolojik kategori vardır.
D
Uygulama ilişkisi tanımlanamaz.
E
Nesne kategorisi, temel ontolojik kategoridir.
Açıklama:
Yüklem adcılığı kuramı’nda, sıkı adcılık kuramı’nda olduğu gibi, tek temel ontolojik kategori nesne kategorisidir. Öte yandan bu kuramda, sıkı adcılıktan farklı olarak, bir temel ontolojik ilişkinin işlevini gören, dilin yüklemleri ile somut nesneler arasında uygulama ilişkisi vardır. Bu ilişki temel olduğundan tanımlanamaz.
Soru 55
Doğal Küme Adcılığı Kuramı'na göre; tümellerin işlevini aşağıdakilerden hangisi yerine getirir?
Seçenekler
A
Tür
B
Zihin
C
Tümelin kaplamı
D
Olgu
E
Tümelin somut nesne oluşu
Açıklama:
Doğal Küme Adcılığı kuramının temel kategorileri, somut nesne, (soyut) küme ile doğal küme kategorileridir. Bu kuramda tümellerin işlevini gören, bu tümellerin kaplamlarıdır. Eğer tümel bir nesne türü ise, o tümelin kaplamı o nesne türünün örnekleyenleri olan somut nesnelerin kümesi demektir.
Soru 56
- Soyut küme
- Benzerlik ilişkisi
- Somut nesne
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Doğal Küme Adcılığı kuramının temel kategorileri, somut nesne, (soyut) küme ile doğal küme kategorileridir.
Soru 57
Benzerlik Adcılığı Kuramı'na göre; her özne-yüklem önermesinin yükleminin gösterdiği şey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soyut küme
B
Zihin
C
Olgu
D
Benzerlik kümesi
E
Doğal küme
Açıklama:
Benzerlik adcılığı kuramı’nın temel kategorileri somut nesne kategorisi ile küme kategorisi, temel ontolojik ilişkisi ise, somut nesneler arasındaki benzerlik ilişkisidir. Bu kuramda tümellerin işlevini gören, öğeleri benzerlik ilişkisi’ne dayanarak tanımlanmaya çalışılan benzer somut nesne kümeleridir. Bu kümelerin bütün öğelerinin en az bir ortak özelliği olması beklenir. Bunlara benzerlik kümeleri diyeceğiz. Benzerlik kümeleri tümellerin işlevini gördüğüne göre, her özne-yüklem
önermesinin yükleminin gösterdiği şey bir benzerlik kümesi olur.
önermesinin yükleminin gösterdiği şey bir benzerlik kümesi olur.
Soru 58
Sıkı Adcılık Kuramı'na getirilen en önemli eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birden fazla ontolojik kategorinin varlığını ileri sürmesi
B
Olgu kavramını reddetmesi
C
Temel ontolojik ilişkinin yokluğu
D
Temel önermeleri öngörmesi
E
İndirgenemez özne-yüklem önermelerinin bulunmadığını ileri sürmesi
Açıklama:
Sıkı adcılığın temel savı, indirgenemez özne-yüklem
önermelerinin bulunmadığıdır. Ancak “Çalışkanlık bir erdemdir” gibi öznesi soyut tekil terim olan (ve dolayısıyla) temel olmayan özne-yüklem önermelerinin salt somut nesnelerden söz eden temel önermelere dönüştürme çabasının
başarısız olduğunu görmüştük. Bu ise bazı indirgenemez önermelerin bulunduğu
anlamına gelir.
önermelerinin bulunmadığıdır. Ancak “Çalışkanlık bir erdemdir” gibi öznesi soyut tekil terim olan (ve dolayısıyla) temel olmayan özne-yüklem önermelerinin salt somut nesnelerden söz eden temel önermelere dönüştürme çabasının
başarısız olduğunu görmüştük. Bu ise bazı indirgenemez önermelerin bulunduğu
anlamına gelir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi benzerlik adcılığının zayıf yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Benzerlik bağıntısının 2-li bağıntı olması
B
Benzerlik kümelerinin tanımlanamamış olması
C
Benzerlik dairelerinin aynı zamanda benzerlik kümesi olması
D
Benzerlik bağıntısının geçişli bir bağıntı olmaması
E
Benzerlik kümelerinin sonsuz kümeler olması
Açıklama:
Benzerlik kümelerinin tanımlanamamış olması
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi sıkı adcı kuramların ortak bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Tümellerin varlığını kabul etmemeleri
B
“Çalışkanlık erdemdir” türünden önermeleri en iyi açıklayan kuramlar olmaları
C
Sadece somut nesne temel kategorisini kabul etmeleri
D
Sadece soyut nesne temel kategorisini kabul etmeleri
E
Uygulama ilişkisini temel ontolojik ilişki olarak kabul etmeleri
Açıklama:
Tümellerin varlığını kabul etmemeleri
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi kavramcılığın olumsuz yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Zihin ile beden ilişkisini açıklayamamaları
B
Bir yüklemin birden çok kavramı gösterebilmesi
C
Aynı kavramın nasıl birden çok zihinde olabildiğini açıklayamaması
D
Bir zihinde birden çok kavramın nasıl bulunabildiğini açıklayamaması
E
Bir kavramın kaplamının ancak deney ve gözlemle belirlenebilmesi
Açıklama:
Aynı kavramın nasıl birden çok zihinde olabildiğini açıklayamaması
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi eleyici adcı kuramlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Kavramcılık
B
Doğal küme adcılığı
C
Platonculuk
D
Sıkı adcılık
E
Benzerlik adcılığı
Açıklama:
Sıkı adcılık
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi doğal kümedir?
Seçenekler
A
{Ali, Kalem, Pembe}
B
{Kırmızı, Yeşil, Sarı}
C
{Ali, Ayşe, Behçet}
D
{İnsanlık, Canlılık, Beyazlık}
E
{Nemli, Hafif, Ağır}
Açıklama:
{Ali, Ayşe, Behçet}
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi kavramcılığın adcı kuramlar arasında sayılmamasının nedenidir?
Seçenekler
A
Kavramların tümel olması
B
Kavramcılığa göre hiçbir somut nesnenin adlandırılamaması
C
Aynı kavramın sadece bir zihinde olabilmesi
D
Uygulama ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmesi
E
Somut nesnelerin varlığını reddetmesi
Açıklama:
Kavramların tümel olması
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi doğal küme adcılığının olumsuz yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Her kavramın bir kaplamı olduğunu varsayması
B
Kaplamları küme olarak kabul etmesi
C
“Çalışkanlık erdemdir” türünden önermelere hiçbir açıklama yapamaması
D
Bir somut nesnenin belli bir özellikte olmasını, o nesnenin o özellikte olan şeylerin kümesinin öğesi olarak açıklamasının geçersiz olması
E
Somut nesnelerin varlığını reddetmesi
Açıklama:
Bir somut nesnenin belli bir özellikte olmasını, o nesnenin o özellikte olan şeylerin kümesinin öğesi olarak açıklamasının geçersiz olması
Soru 66
Benzerlik adcılığına göre, “Zümrüt yeşildir” önermesinin metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zümrüt tüm yeşil nesnelerden oluşan benzerlik kümesinin bir elemanıdır
B
Zümrütler kümesi ile yeşil nesneler kümesinin en az bir ortak elemanı vardır
C
Hem zümrütler kümesi hem de yeşil somut nesneler kümesi birer benzerlik kümesidir
D
Tüm zümrütlerden oluşan benzerlik kümesi, tüm yeşil nesnelerden oluşan benzerlik kümesinin alt kümesidir
E
En az bir zümrüt en az bir yeşil somut nesneye benzer
Açıklama:
Tüm zümrütlerden oluşan benzerlik kümesi, tüm yeşil nesnelerden oluşan benzerlik kümesinin alt kümesidir
Soru 67
Aşağıdaki önermelerin hangisi kavramcılığa göre “Platon filozoftur” önermesinin metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
Platon filozof kavramını örnekler
B
Platon filozof kavramını taşır
C
Platon insan kavramına uygulanır
D
“Platon filozoftur” önermesinin öznesi “Platon” sözcüğüdür, yüklemi “filozoftur” sözcüğüdür
E
Platon ve filozof kavramları zihinde bulunan kavramlardır
Açıklama:
Platon filozof kavramını örnekler
Soru 68
Aşağıdaki önermelerin hangisi yüklem adcılığına göre “Platon filozoftur” önermesinin metafizik nedenidir?
Seçenekler
A
Platon’un “filozof ” yüklemine uygulanabilmesi
B
“Filozof ” sözcüğünün “Platon filozoftur” önermesinin yüklemi olması
C
“Platon” sözcüğünün “Platon filozoftur” önermesinin yüklemi olması
D
“Filozof ” yükleminin Platon’a uygulanır olması
E
Platon’un filozof olması
Açıklama:
“Filozof ” yükleminin Platon’a uygulanır olması
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilderden hangisi doğal trop kümesi adcılığının temel ontolojik ilişkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Uygulama
B
Örnekleme
C
Ait olma
D
Sahip olma
E
Hiçbiri
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 2
“Ali ile Veli arkadaştır” önermesinin sıkı trop adcılığına göre metafizik açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
(Ali, Veli) 2-lisi, (Ali, Veli)’nin arkadaşlığı tropunu dolaysız olarak taşır.
B
(Ali, Veli) 2-lisi, (Ali, Veli)’nin arkadaşlığı tropunu dolaylı olarak taşır.
C
(Ali, Veli) 2-lisi arkadaşlık doğal trop kümesini örnekler.
D
(Ali, Veli) 2-lisi arkadaşlık doğal trop kümesinin elemanıdır.
E
(Ali, Veli) 2-lisi arkadaşlık trop benzerliği kümesini örnekler.
Açıklama:
Trop kavramını ve trop adcılığında özne-yüklem önermelerinin yapısını açıklayabileceksiniz.
Soru 3
Gerçekçi Trop Kuramları ile Adcı Trop Kuramları neye göre ayrılır?
Seçenekler
A
Nitelik troplarına yer verip vermemelerine
B
Bağıntı troplarına yer verip vermemelerine
C
Tümel özellikleri de temel kategori sayıp saymamalarına
D
Tropları uzayda ve zamanda sayıp saymamalarına
E
Trop kategorisine temel kategori olarak yer verip vermediklerine
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi tekli tropun diğer bir adıdır?
Seçenekler
A
Nitelik tropu
B
Bağıntı tropu
C
Somut trop
D
Nesne tropu
E
Yarı somut trop
Açıklama:
Trop kavramını ve trop adcılığında özne-yüklem önermelerinin yapısını açıklayabileceksiniz.
Soru 5
Sıkı trop adcılığının temel ontolojik ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örnekleme ilişkisi
B
Benzerlik ilişkisi
C
Uygulama ilişkisi
D
Dolaysız taşıma ilişkisi
E
Neden-sonuç ilişkisi
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 6
Doğal trop kümesi adcılığının doğal küme adcılığına göre en önemli üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçlemleri aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebilmesi
B
Kaplamları aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebilmesi
C
Kaplamları farklı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebilmesi
D
Kaplamları farklı olan benzer özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebilmesi
E
Kaplamları benzer olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebilmesi
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi trop benzerliği kümesi adcılığında türetilmiş bir kategoridir?
Seçenekler
A
Trop benzerliği kümesi
B
Somut nesne
C
Trop
D
Küme
E
Doğal nesne kümesi
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 8
“Trop” teriminin kısa tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut tikel özellik
B
Soyut nesne türü
C
Yinelenemez tikel özellik
D
Yinelenebilir tümel özellik
E
Somut tümel özellik
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Trop Kümesi Adcılığı’nda özelliklerin işlevini görmektedir?
Seçenekler
A
Yüklemler
B
Trop kümeleri
C
Troplar
D
Nitelik tropları
E
Bağıntı tropları
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilderden hangisi doğal trop kümesi adcılığının temel kategorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Trop
C
Trop türü
D
Doğal trop kümesi
E
Doğal nesne-kümesi
Açıklama:
Trop kavramını ve trop adcılığında özne-yüklem önermelerinin yapısını açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdaki önermelerin hangisi sıkı trop adcılığına göre “Ali ile Ayşe evlidir” önermesinden “evli” bağıntı yükleminin elenmesiyle elde edilir?
Seçenekler
A
(Ali, Ayşe) somut nesne ikilisi, Evlilik tümelinin örnekleyeni olan bir tropu taşır.
B
Ali’nin evliliği tropu ile Ayşe’nin evliliği tropları aynıdır.
C
(Ali, Ayşe) somut nesne ikilisi, Ali ile Ayşe’nin evliliği tropunu dolaysız olarak taşır.
D
Ali ile Ayşe’nin evliliği bir troptur.
E
“Evlilik” yüklemi Ali ile Ayşe tropuna uygulanabilir.
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdaki önermelerin hangisi sıkı trop adcılığına göre “Platon cesaretlidir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
Platon, Platon’un cesaretliliği tropunu dolaysız olarak taşır.
B
Platon, Cesaretlilik kavramını taşır.
C
“Cesaretli” yüklemi Platon’a uygulanır.
D
Platon, Cesaretlilik tümelinin örnekleyeni olan bir tropu taşır.
E
Platon, “cesaretli” yükleminin gösterdiği trop kümesinin elemanıdır.
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 13
Bir özelliğin yinelenemez olması ne demektir?
Seçenekler
A
Başka hiçbir nesnenin benzer bir özelliği taşımaması
B
Başka hiçbir nesnenin aynı özelliği taşımaması
C
Sadece belli bir t anında taşınması
D
Belirlenebilir bir özellik olması
E
Belirlenmiş bir özellik olması
Açıklama:
Trop kavramını ve trop adcılığında özne-yüklem önermelerinin yapısını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Troplar arasındaki tam benzerlik ilişkisinin açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birinci-dereceden trop-benzerliği kümesinin elemanları olmaktır
B
Üçüncü-dereceden trop-benzerliği kümesinin elemanları olmaktır
C
Benzer iki somut nesne tarafından taşınmaktır
D
Sadece somut nesnelerce taşınmaktır
E
Aynı uzay ve zaman bölgesinde bulunmaktır
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdaki hangisi doğal trop kümesi adcılığının temel kategorileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Trop
C
Küme
D
Doğal nesne kümesi
E
Kavram
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi trop-benzerliği kümesi adcılığının temel kategorileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Doğal nesne kümesi
B
Küme
C
Trop
D
Somut nesne
E
Trop-benzerliği kümesi
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi trop-benzerliği kümesi adcılığının doğal trop kümesi adcılığına göre üstün bir yanıdır?
Seçenekler
A
Trop kümelerini belirleyen bir ilke içermesi
B
Tümel kategorisine yer vermemesi
C
Sonsuz gerilemeye yol açmaması
D
Bağıntı yüklemlerini tümel göstermeyen terimlerle eleyebilmesi
E
Nitelik yüklemlerini tümel göstermeyen terimlerle eleyebilmesi
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi doğal trop kümesi adcılığının doğal küme adcılığına göre bir üstünlüğüdür?
Seçenekler
A
Tam-benzerlik ilişkisine yer vermesi
B
Sonsuz gerilemeye yol açmaması
C
Kaplamları aynı olan farklı özellikleri açıklayabilmesi
D
Uygulama ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmemesi
E
Eleman olma ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmesi
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 19
Doğal trop kümesi adcılığına göre, “Elimdeki elma ekşidir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
“Elimdeki elmanın tadı” tropu “ekşi” teriminin gösterdiği doğal trop kümesinin öğesidir
B
Elimdeki elma “ekşi” teriminin gösterdiği doğal trop kümesinin öğesidir
C
Elimdeki elma “ekşi” teriminin gösterdiği doğal nesne kümesinin öğesidir
D
Elimdeki elmanın tadı bir troptur
E
Elimdeki elmanın ekşiliği bir doğal trop kümesidir
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 20
Trop-benzerliği kümesi adcılığına göre, “Dürüstlük bir erdemdir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin elemanıdır.
B
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir.
C
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği doğal trop kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir.
D
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği doğal trop kümesinin alt kümesidir.
E
Tüm dürüst insanlardan oluşan küme, tüm erdemli insanlardan oluşan kümenin alt kümesidir.
Açıklama:
Trop Kümesi Adcılığı Kuramları olan Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı kuramlarını açıklayarak bu kuramların olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir tropu taşıyan somut nesneye tropun taşıyıcısı diyoruz.
B
Trop, “yinelenemez tikel özellik” olarak tanımlanır.
C
Troplar, yer ve zaman içinde bulunduğundan somut şeyler sayılmalıdır.
D
Troplar, tam somutturlar.
E
Trop, taşıyıcısının içindedir.
Açıklama:
Trop, Ünite 1’de “yinelenemez tikel özellik” olarak tanımlanmıştı. Buna göre her
trop bir ve yalnız bir tek somut nesne tarafından (dolaysız) olarak taşınan, yani yinelenemez olan bir belirlenmiş özelliktir. Bir tropu taşıyan somut nesneye tropun taşıyıcısı diyoruz. Tropun ise taşıyıcısının içinde olduğunu söylüyoruz.
Belli bir somut nesne tarafından belli bir zamanda taşınan tropun, o somut nesnenin o zamanda kapladığı yerin bütününde ya da bir bölümünde bulunduğunu söyleriz. Buna göre troplar, yer ve zaman içinde bulunduğundan somut şeyler sayılmalıdır. Ancak her trop, tam somut nesne olan taşıyıcısının o trop dışında kalan ve yer ve zamana ilişkin olmayan diğer özelliklerinin soyutlaması ile elde edilir. Dolayısıyla tropların tam somut değil yarı-somut olduklarını söylemiştik.
Buna göre D şıkkındaki cevap yanlıştır. Tropların tam somut değil yarı-somuttur.
trop bir ve yalnız bir tek somut nesne tarafından (dolaysız) olarak taşınan, yani yinelenemez olan bir belirlenmiş özelliktir. Bir tropu taşıyan somut nesneye tropun taşıyıcısı diyoruz. Tropun ise taşıyıcısının içinde olduğunu söylüyoruz.
Belli bir somut nesne tarafından belli bir zamanda taşınan tropun, o somut nesnenin o zamanda kapladığı yerin bütününde ya da bir bölümünde bulunduğunu söyleriz. Buna göre troplar, yer ve zaman içinde bulunduğundan somut şeyler sayılmalıdır. Ancak her trop, tam somut nesne olan taşıyıcısının o trop dışında kalan ve yer ve zamana ilişkin olmayan diğer özelliklerinin soyutlaması ile elde edilir. Dolayısıyla tropların tam somut değil yarı-somut olduklarını söylemiştik.
Buna göre D şıkkındaki cevap yanlıştır. Tropların tam somut değil yarı-somuttur.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi nitelik tropuna ait bir örnektir?
Seçenekler
A
Aslı ile Kerem'in aşkı
B
Behçet'in Ayşe'ye yardım etmesi
C
Everest Dağı'nın Ağrı Dağı'ndan yüksek olması
D
Sokrates'in bilgeliği
E
Ali ile Ayşe'nin evliliği
Açıklama:
Nitelik troplarına şu örnekleri verelim: Elimdeki karanfilin pembeliği, Sokrates’in
bilgeliği, Ahmet’in çalışkanlığı, Ağrı Dağı’nın yüksekliği, Odamdaki bronz
heykelin ağırlığı. 2-li bağıntı troplarına da şu örnekleri verelim: Aslı ile Kerem’in
aşkı, Behçet’in Ayşe’ye yardım etmesi, Everest Dağı’nın Ağrı Dağı’ndan daha yüksek olması.
bilgeliği, Ahmet’in çalışkanlığı, Ağrı Dağı’nın yüksekliği, Odamdaki bronz
heykelin ağırlığı. 2-li bağıntı troplarına da şu örnekleri verelim: Aslı ile Kerem’in
aşkı, Behçet’in Ayşe’ye yardım etmesi, Everest Dağı’nın Ağrı Dağı’ndan daha yüksek olması.
Soru 23
Tümel özellikleri temel trop kategorileri arasında saymayan kuramlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gerçekçi Trop Kuramları
B
Adcı Trop Kuramları
C
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı
D
Çekirdekli Trop Demeti Kuramı
E
Sınırlandırılmış-İçsel Biraradalık Bağıntıları’na Dayanan Trop Demeti Kuramı
Açıklama:
Trop Kuramları Trop kategorisini temel kategori sayan kuramlardır. Trop kategorisinin yanı sıra tümel özellikleri de temel kategori sayan kuramlara Gerçekçi Trop Kuramları, tümel özellikleri temel kategorileri arasında saymayanlara da Adcı Trop Kuramları diyoruz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Doğal Trop Kümesi adcılığının temel kategorilerinden değildir?
Seçenekler
A
Somut Nesne
B
Trop
C
Küme
D
Doğal Nesne Kümesi
E
Trop-Benzerliği Kümeleri
Açıklama:
Doğal Trop Kümesi adcılığının temel kategorileri, somut nesne, trop, küme, doğal nesne kümesi ve doğal trop kümesi kategorileridir.
Trop-Benzerliği Kümesi adcılığının temel kategorileri, somut nesne, trop, küme ve doğal nesne kümesi kategorileri, temel ontolojik ilişkileri ise dereceli trop-benzerliği ilişkileri’dir. Trop-benzerliği kümeleri bu kuramın türetilmiş kategorisidir.
Trop-Benzerliği Kümesi adcılığının temel kategorileri, somut nesne, trop, küme ve doğal nesne kümesi kategorileri, temel ontolojik ilişkileri ise dereceli trop-benzerliği ilişkileri’dir. Trop-benzerliği kümeleri bu kuramın türetilmiş kategorisidir.
Soru 25
I. “A” bir somut nesne adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A somut nesnesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesi olan bir tropu taşır” önermesidir.
II. “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesidir” önermesidir.
III. “A” bir nitelik adıi ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “ ‘A’ nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir” önermesidir.
IV. “A1” ve “A2” iki somut nesne adı ise, “A1 ve A2’nin B-lik’i aynıdır” önermesinin metafizik açıklayıcısı, “A1’in B-lik’i ve A2’in B-lik’i, tambenzer
troplardır “ önermesidir.
V. ) “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, B doğal trop-kümesi’nin öğesidir” önermesidir
Yukarıdakilerden hangileri Tam-Olmayan Benzerlik kuramında “A, B dir” biçimindeki önermelerin doğruluğunun metafizik açıklayıcısıdır?
II. “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesidir” önermesidir.
III. “A” bir nitelik adıi ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “ ‘A’ nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir” önermesidir.
IV. “A1” ve “A2” iki somut nesne adı ise, “A1 ve A2’nin B-lik’i aynıdır” önermesinin metafizik açıklayıcısı, “A1’in B-lik’i ve A2’in B-lik’i, tambenzer
troplardır “ önermesidir.
V. ) “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, B doğal trop-kümesi’nin öğesidir” önermesidir
Yukarıdakilerden hangileri Tam-Olmayan Benzerlik kuramında “A, B dir” biçimindeki önermelerin doğruluğunun metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
I, II ve V
B
III, IV ve V
C
II, IV ve V
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Tam-Olmayan Benzerlik kuramında “A, B dir” biçimindeki önermelerin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı aşağıdaki gibidir:
I. “A” bir somut nesne adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A somut nesnesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesi olan bir tropu taşır” önermesidir.
II. “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesidir” önermesidir.
III. “A” bir nitelik adıi ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “ ‘A’ nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir” önermesidir.
IV. “A1” ve “A2” iki somut nesne adı ise, “A1 ve A2’nin B-lik’i aynıdır” önermesinin metafizik açıklayıcısı, “A1’in B-lik’i ve A2’in B-lik’i, tambenzer
troplardır “ önermesidir.
V. ) “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, B doğal trop-kümesi’nin öğesidir” önermesidir. Bu önerme, Doğal trop kümesi adcılığı kuramında “A, B dir” biçimindeki önermelerin doğruluğunun metafizik açıklayıcılarındandır.
I. “A” bir somut nesne adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A somut nesnesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesi olan bir tropu taşır” önermesidir.
II. “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesi’nin öğesidir” önermesidir.
III. “A” bir nitelik adıi ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “ ‘A’ nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi, ‘B’ yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir” önermesidir.
IV. “A1” ve “A2” iki somut nesne adı ise, “A1 ve A2’nin B-lik’i aynıdır” önermesinin metafizik açıklayıcısı, “A1’in B-lik’i ve A2’in B-lik’i, tambenzer
troplardır “ önermesidir.
V. ) “A” bir trop adı ise, “A, B dir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı, “A tropu, B doğal trop-kümesi’nin öğesidir” önermesidir. Bu önerme, Doğal trop kümesi adcılığı kuramında “A, B dir” biçimindeki önermelerin doğruluğunun metafizik açıklayıcılarındandır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi özneleri somut nesne adı olan önermelerden örnektir?
Seçenekler
A
Ahmet kumraldır.
B
Ahmet'in çalışkanlığı bir erdemdir.
C
Kırmızı(lık) bir renktir.
D
Aslı ile Kerem'in aşkı unutulmazdır.
E
Mırmızı parlaktır.
Açıklama:
(1) Ahmet kumraldır,
(2) Ahmet’in çalışkanlığı bir erdemdir,
(3) Çalıkuşu’nun yazarı erdemlidir.
(4) Çalıkuşu’nun yazarı Reşat Nuri Güntekin’dir
Özneleri somut nesne adı olan önermeler: Bu önermeler (1), (3) ve (4) önermeleridir. Burada (1) önermesinin öznesi olan “Ahmet” somut nesne adı türünden olan bir özel ad olup belli bir kişi olan Ahmet’i gösterir. (3) önermesinin öznesi olan “Çalıkuşu’nun yazarı” ise somut nesne adı türünden olan bir tekil betimleme olup gene belli bir kişi olan Reşat Nuri Güntekin’i gösterir. Öte yandan (4) önermesi’nin özneleri “Çalıkuşu’nun yazarı” ve “Reşat Nuri Güntekin”, somut nesne adı türünden olan birer tekil betimleme olup her ikisi de Reşat Nuri Güntekin’i gösterir.
(2) Ahmet’in çalışkanlığı bir erdemdir,
(3) Çalıkuşu’nun yazarı erdemlidir.
(4) Çalıkuşu’nun yazarı Reşat Nuri Güntekin’dir
Özneleri somut nesne adı olan önermeler: Bu önermeler (1), (3) ve (4) önermeleridir. Burada (1) önermesinin öznesi olan “Ahmet” somut nesne adı türünden olan bir özel ad olup belli bir kişi olan Ahmet’i gösterir. (3) önermesinin öznesi olan “Çalıkuşu’nun yazarı” ise somut nesne adı türünden olan bir tekil betimleme olup gene belli bir kişi olan Reşat Nuri Güntekin’i gösterir. Öte yandan (4) önermesi’nin özneleri “Çalıkuşu’nun yazarı” ve “Reşat Nuri Güntekin”, somut nesne adı türünden olan birer tekil betimleme olup her ikisi de Reşat Nuri Güntekin’i gösterir.
Soru 27
Çoklu tropa ne denir?
Seçenekler
A
Nitelik tropu
B
Adcı trop
C
Gerçekçi trop
D
Bağıntı tropu
E
Sıkı trop
Açıklama:
Troplar, her türlü özellik gibi, tekli trop ve çoklu trop olmak üzere ikiye ayrı-
lırlar. Tekli tropa nitelik tropu, çoklu tropa bağıntı tropu diyoruz.
lırlar. Tekli tropa nitelik tropu, çoklu tropa bağıntı tropu diyoruz.
Soru 28
"Günlük dilin özne-yüklem önermelerinin içinde geçen özellik adları elenir, yani bu önermeler, içinde özellik adları geçmeyen başka önermelere dönüştürülür." şeklindeki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Trop Kümesi Adcılığı
B
Sıkı Trop Adcılığı
C
Doğal Trop Kümesi Adcılığı
D
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı
E
Çekirdekli Trop
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı'nda, günlük dilin özne-yüklem önermelerinin içinde geçen özellik adları elenir, yani bu önermeler, içinde özellik adları geçmeyen başka önermelere dönüştürülür.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi özneleri soyut tekil terim (trop türü adı) olan önermelerdendir?
Seçenekler
A
At omurgalıdır.
B
Ahmet’in çalışkanlığı bir erdemdir.
C
Çalıkuşu’nun yazarı erdemlidir.
D
Çalışkanlık bir erdemdir.
E
Önümdeki elmanın rengi Mırmızı’dır.
Açıklama:
Özneleri soyut tekil terim (trop türü adı) olan önermeler: Bu önermeler "Çalışkanlık bir erdemdir"(8) ve "Kırmızı(lık) bir renktir". (9) önermeleridir. Burada sırasıyla (8) ve (9) önermelerinin özneleri olan “çalışkanlık” ve “kırmızı” birer soyut tekil terim (trop türü adı) olup, görünüşte sırasıyla birer trop türü olan Çalışkanlık ve Kırmızılık’ı gösterir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi özneleri nesne türü adı olan önermelerdendir?
Seçenekler
A
Önümdeki elmanın rengi Mırmızı'dır.
B
Ahmet'in çalışkanlığı bir erdemdir.
C
At omurgalıdır.
D
Mırmızı parlaktır.
E
Ahmet kumraldır.
Açıklama:
Özneleri nesne türü adı olan önermeler: Bu sınıfa giren tek önerme (7)
önermesidir. Nitekim (7) önermesinin öznesi bir nesne türü adı olan “At”
olup, görünüşte At nesne türünü gösterir.
önermesidir. Nitekim (7) önermesinin öznesi bir nesne türü adı olan “At”
olup, görünüşte At nesne türünü gösterir.
Soru 31
Trop'un tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yinelenemez tikel özellik
B
Yinelenemez tümel özellik
C
Yinelenen tikel özellik
D
Yinelenen tümel özellik
E
Yinelenemez soyut özellik
Açıklama:
Trop,“yinelenemez tikel özellik” olarak tanımlanır. Doğru cevap A'dır.
Soru 32
Önümdeki kırmızı elmanın kendine özgü renk-tonu’nu ele alalım. Bir renk tonunun trop olması için varolduğu sürece kapladığı bölgenin her yerinde tam aynı tonda olması gerekir. İşte bu belli kırmızı renk tonuna Mırmızı diyeceğiz. Mırmızı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Mırmızı'daki büyük “M” harfini, tümel bir şey olan tropun genell adı olduğunu vurgulamak için kullanırız.
B
Mırmızı, önümdeki elmanın her yer ve zamandaki rengi ile özdeştir
C
Mırmızı içinde bulunduğu elmanın hep tüm bölgelerinde yer alır
D
Mırmızı, elma yer değiştirsede uzaydaki yerini değiştirmez
E
Elmanın Mırmızı'nın bulunduğu bölgesi zaman içinde renk değiştirdiğinde Mırmızı ortadan kalkmış olur
Açıklama:
Aslında bu elmanın kabuğunun dış yüzeyinin her bölgesi tıpatıp aynı renktonu’nda değildir. Az da olsa değişik renk tonlarındadırlar. Ayrıca bu renk tonları zaman içinde, az da olsa değişirler. Bir renk tonunun trop olması için varolduğu sürece kapladığı bölgenin her yerinde tam aynı tonda olması gerekir. Dolayısıyla sözü edilen trop, elmanın kabuğunun dış yüzeyinin yeterince dar bir bölgesindeki ve yeterince kısa bir zaman aralığındaki renk olarak belirlenmiştir. Ancak bu yolla tropun bulunduğu her yer ve zamanda aynı renk tonunda olması sağlanmış olur. İşte bu belli kırmızı renk tonuna Mırmızı diyeceğiz.
Dolayısıyla, elmanın Mırmızı'nın bulunduğu bölgesi zaman içinde renk değiştirdiğinde Mırmızı ortadan kalkmış olur.
Doğru cevap E'dir.
Dolayısıyla, elmanın Mırmızı'nın bulunduğu bölgesi zaman içinde renk değiştirdiğinde Mırmızı ortadan kalkmış olur.
Doğru cevap E'dir.
Soru 33
Troplar ikiye ayrılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisinde bu iki özellik doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Tekli trop-çiftli trop
B
Tekli trop-çoklu trop
C
Soyut-trop-somut trop
D
Tikel trop-tümel trop
E
Özel trop-genel trop
Açıklama:
Troplar, her türlü özellik gibi, tekli trop ve çoklu trop olmak üzere ikiye ayrılırlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 34
Önermeleri öznelerinin farklılığına ayrı sınıflara ayrılabilirler. "Mehmet esmerdir" önermesi bu sınıflardan hangisine girer?
Seçenekler
A
Özneleri trop adı olan önermeler
B
Özneleri soyut tekil terim (trop türü adı) olan önermeler
C
Özneleri somut nesne adı olan önermeler
D
Özneleri nesne türü adı olan önermeler
E
Özneleri tümleç olan önermeler
Açıklama:
Burada "Mehmet esmerdir" önermesinin öznesi olan “Mehmet” somut nesne adı türünden olan bir özel ad olup belli bir kişi olan Mehmet’i gösterir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Temel kategorileri, Nesne ve Trop, temel ontolojik ilişkisi ise somut nesne ile trop arasındaki Dolaysız Taşıma İlişkisi olan adcılık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı
B
Doğal Trop Kümesi Adcılığı
C
Trop Kümesi Adcılığı
D
Sıkı Trop Adcılığı
E
Nitelik Tropu Adcılığı
Açıklama:
Sıkı trop adcılığının temel kategorileri, Nesne ve Trop, temel ontolojik ilişkisi ise somut nesne ile trop arasındaki Dolaysız Taşıma İlişkisi’dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 36
Trop Kümesi Adcılığı’nın temel kategorileri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Somut nesne, trop ve küme
B
Somut nesne, trop ve soyut nesne
C
Soyut nesne, trop ve küme
D
Tümel, trop ve tikel
E
Soyut nesne, somut nesne ve tümel
Açıklama:
Yukarıda sözünü ettiğimiz Trop Kümesi Adcılığı’nın temel kategorileri somut nesne, trop ve küme kategorileridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Temel kategorileri, somut nesne, trop, küme, doğal nesne-kümesi ve doğal trop-kümesi kategorileri olan adcılık çeşidi hangisidir?
Seçenekler
A
Trop benzerliği kümesi adcılığı
B
Doğal trop kümesi adcılığı
C
Sıkı trop adcılığı
D
Tikel trop adcılığı
E
Tümel trop adcılığı
Açıklama:
Bu adcılık çeşidinin temel kategorileri, somut nesne, trop, küme, doğal nesne-kümesi ve doğal trop-kümesi kategorileridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 38
Doğal Trop Kümesi Adcılığının Küme Adcılığı’na göre en önemli üstünlüğü nedir?
Seçenekler
A
Somut nesne, trop, küme, doğal nesne-kümesi ve doğal trop kümesi kategorini de kapsamasıdır.
B
Doğal Küme Adcılığı’nda çıkan ikinci sorunu çözümlemesi
C
Kaplamları aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğü önleyebiliyor olmasıdır.
D
“Metafizik neden” sorununu daha iyi açıklamasıdır.
E
Tümel özelliklerin işlevini daha iyi açıklaması
Açıklama:
Doğal Trop Kümesi Adcılığının Küme Adcılığı’na göre en önemli üstünlüğü, kaplamları aynı olan farklı özelliklere
ilişkin güçlüğü önleyebiliyor olmasıdır. Doğru cevap C'dir.
ilişkin güçlüğü önleyebiliyor olmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 39
Farklı benzerlik kuvveti derecesinden olan troplar arası temel trop-benzerliği ilişkileri vardır. En kuvvetli dereceden olan trop-benzerliği ilişkisi’ne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Direk benzerlik ilişkisi
B
İkinci-Dereceden Benzerlik İlişkisi
C
Üçüncü-Dereceden Benzerlik İlişkisi
D
Tam-Benzerlik İlişkisi
E
Tam-Olmayan Benzerlik İlişkileri
Açıklama:
Farklı benzerlik kuvveti derecesinden olan troplar arası temel trop-benzerliği ilişkileri vardır. En kuvvetli dereceden olan trop-benzerliği ilişkisi’ne Tam-Benzerlik İlişkisi denir. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı’nın, trop kümelerini tam-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesidir hangi adcılığa göre en önemli üstünlüğüdür?
Seçenekler
A
Trop Kümesi Adcılığı'na
B
Doğal Küme Adcılığı’na
C
Sıkı Trop Adcılığı'na
D
Küme Adcılığı'na
E
Doğal Trop Kümesi Adcılığı’na
Açıklama:
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı’nın Doğal Trop Kümesi Adcılığı’na göre üstünlüğü trop kümelerini tam-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 41
Trop nedir?
Seçenekler
A
Yinelenemez tikel özellik
B
Yinelenebilir tikel özellik
C
Yinelenemez tümel özellik
D
Tekil terim
E
Somut önerme
Açıklama:
Trop yinelenemez tekil özelliktir.
Soru 42
Tropların varolup olmadığı tartışması hangi düşünürün çalışmaları ile ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Frege
D
Kant
E
Sokrates
Açıklama:
Tropların var olup olmadıkları uzun süreden beri tartışma konusu olmayı sürdürmektedir. Ünite 2’de belirttiğimiz gibi, bu tartışma Aristoteles’in Kategoriler’inde ortaya konulan dört ontolojik kategoriden biri olan belirlenmiş özelliklerin (yani bir şeyin içinde olup hiçbir şey için söylenemeyen şeylerin) iki farklı biçimde yorumlanmasıyla ortaya çıkmıştır
Soru 43
Neden troplar somut şeyler sayılmalıdır?
Seçenekler
A
Ampirik olmalarından
B
Yer ve zaman içinde bulunmalarından
C
Reel olmalarından
D
Örnek verilebildiklerinden
E
Fiziksel olmalarından
Açıklama:
Belli bir somut nesne tarafından belli bir zamanda taşınan tropun, o somut nesnenin o zamanda kapladığı yerin bütününde ya da bir bölümünde bulunduğunu söyleriz. Buna göre troplar, yer ve zaman içinde bulunduğundan somut şeyler sayılmalıdır.
Soru 44
Tekli tropa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nitelik tropu
B
Bağıntı tropu
C
Gerçekçi trop
D
Sıkı trop adcılığı
E
Trop kümesi adcılığı
Açıklama:
Troplar, her türlü özellik gibi, tekli trop ve çoklu trop olmak üzere ikiye ayrılırlar. Tekli tropa nitelik tropu, çoklu tropa bağıntı tropu diyoruz.
Soru 45
Çoklu tropa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nitelik tropu
B
Bağıntı tropu
C
Sıkı trop adcılığı
D
Trop kümesi adcılığı
E
Gerçekçi trop
Açıklama:
Troplar, her türlü özellik gibi, tekli trop ve çoklu trop olmak üzere ikiye ayrılırlar. Tekli tropa nitelik tropu, çoklu tropa bağıntı tropu diyoruz
Soru 46
Somut Nesne ve Trop aşağıdakilerden hangisinin temel kategorilerini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Sıkı Adcılık
B
Sıkı Trop Adcılığı
C
Trop Kümesi Adcılığı
D
Doğal Trop kümesi Adcılığı
E
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı
Açıklama:
Sıkı Trop Adcılığı’nın temel kategorileri Somut Nesne ile Trop, temel ontolojik ilişkisi ise somut nesne ile trop arasındaki Dolaysız Taşıma İlişkisi’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Doğal Trop Kümesi Adcılığının temel kategorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Trop
C
Küme
D
Doğal nesne kümesi
E
Doğal sayı kümesi
Açıklama:
Bu adcılık çeşidinin temel kategorileri, somut nesne, trop, küme, doğal nesne-kümesi ve doğal trop-kümesi kategorileridir. Bunun dışında temel ontolojik ilişki ya da türetilmiş kategori yoktur.
Soru 48
En kuvvetli dereceden olan trop-benzerliği ilişkisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tam-Olmayan benzerlik ilişkisi
B
Farklı benzerlik ilişkisi
C
Dereceli benzerlik ilişkisi
D
Tam-Benzerlik İlişkisi
E
Mutlak benzerlik ilişkisi
Açıklama:
En kuvvetli dereceden olan trop-benzerliği ilişkisi’ne Tam-Benzerlik İlişkisi, diğer derecelerden olanlarına da Tam-Olmayan Benzerlik İlişkileri diyoruz.
Soru 49
Temel kategorileri somut nesne, trop, küme ve doğal nesne-kümesi olan adcılık çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı
B
Doğal Trop Kümesi Adcılığı
C
Sıkı Trop Adcılığı
D
Sıkı adcılık
E
Gerçekçi trop kuramı
Açıklama:
Bu adcılık çeşidinin temel kategorileri, somut nesne, trop, küme ve doğal nesne-kümesi kategorileri, temel ontolojik ilişkileri ise dereceli trop-benzerliği ilişkileri’dir.
Soru 50
Kırmızı elmanın kendine özgü renk tonunun trop olması için hangi şartı sağlaması gerekir?
Seçenekler
A
Yalnız elmanın özelliği olup başka hiçbir şeyin özelliği olmaması
B
Elmayla beraber başka şeylerin de özelliği olması
C
Elmayı elma yapan tözsel özelliği olması
D
Elmanın ilineksel özelliği olması
E
Elmayı bir türe bağlayan ortak özelliği olması
Açıklama:
Bu renk-tonu’nun trop olması için yalnız bu elmanın özelliği olup başka hiçbir şeyin özelliği olamaması gerekir.
Soru 51
Trop adcılığı kuramı aşağıdaki alt başlıklardan hangilerine ayrılır?
Seçenekler
A
Sıkı Trop Adcılığı - Trop Kümesi Adcılığı
B
Sıkı Trop Adcılığı - Doğal Trop Kümesi Adcılığı
C
Trop Kümesi Adcılığı - Doğal Trop Kümesi Adcılığı
D
Sıkı Trop Kümesi Adcılığı - Trop Benzerliği Kümesi
E
Doğal Trop Kümesi Adcılığı - Trop-Benzerliği Kümesi
Açıklama:
Trop adcılığının birinci kuramında Sıkı Trop Adcılığı yani Trop kategorisinin yanı sıra Somut Nesne kategorisi temel sayılır. Trop Kümesi Adcılığı denilen ikinci kuramın ise Doğal Trop Kümesi Adcılığı ve Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı olmak üzere iki çeşidi vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
Tümellerin işlevini doğal trop-kümeleri gören kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğal Trop Kümesi Adcılığı
B
Sıkı Trop Kümesi Adcılığı
C
Trop Kümesi Adcılığı
D
Trop Benzerliği Kümesi Adcılığı
E
Trop Adcılığı
Açıklama:
Doğal Trop Kümesi Adcılığında tümellerin işlevini doğal trop-kümeleri görürken, trop benzerliği kümesi adcılığında bu işlevi troplar arasındaki çeşitli derecelerdeki trop-benzerliği ilişkileri yardımıyla belirlenen trop-benzerliği kümeleri görür. Doğru cevap A'dır.
Soru 53
"yalnız bir tek somut nesne tarafından (dolaysız) olarak taşınan, yani yinelenemez olan bir belirlenmiş özellik" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Trop Kümesi
B
Adcılık
C
Trop
D
Trop adcılığı
E
Sıkı Trop Kümesi
Açıklama:
Her trop bir ve yalnız bir tek somut nesne tarafından (dolaysız) olarak taşınan, yani yinelenemez olan bir belirlenmiş özelliktir. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Aşağıdaki önermelerden hangisinin öznesi somut nesne adıdır?
Seçenekler
A
At omurgalıdır.
B
Ahmet kumraldır.
C
Çalışkanlık bir erdemdir.
D
Kırmızılık bir renktir.
E
Aslı ile Kerem’in aşkı unutulmazdır.
Açıklama:
Burada "Ahmet kumraldır" öznesi olan “Ahmet” somut nesne adı türünden olan bir özel ad olup belli bir kişi olan Ahmet’i gösterir. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
"A’nın B-lik’i vardır" önermesinin metafizik açıklayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A, B'dir.
B
A somut nesnesi, A’nın B-lik’i tropunu dolaylı olarak taşır.
C
A somut nesnesi, A’nın B-lik’i tropunu dolaysız olarak taşır.
D
B, A'dır.
E
B'nin A'lığı vardır.
Açıklama:
"A’nın B-lik’i vardır" önermesinin metafizik açıklayıcısı, A somut nesnesi, A’nın B-lik’i tropunu dolaysız olarak taşır önermesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Doğal Trop Kümesi Adcılığı çeşidinin temel kategorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Küme
C
Doğal trop kümesi
D
doğal nesne kümesi
E
Somut trop kümesi
Açıklama:
Doğal Trop Kümesi Adcılığı çeşidinin temel kategorileri, somut nesne, trop, küme, doğal nesne-kümesi ve doğal trop-kümesi kategorileridir. Bunun dışında temel ontolojik ilişki ya da türetilmiş kategori yoktur. Doğru cevap E'dir.
Soru 57
"bir tebeşirin beyaz olmasının metafizik nedeni, bu tebeşirin taşıdığı biri tropun “beyaz” nitelik yükleminin gösterdiği doğal trop-kümesinin bir öğesi olmasıdır" diyen bir "doğal trop kümesi adcılığı" savunucusunu karşılaşacağı en büyük olumsuzluk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Taşıdığı bir tropun “beyaz” nitelik yükleminin gösterdiği doğal trop-kümesinin öğesi olmaması
B
Taşıdığı bir tropun “beyaz” nitelik yükleminin gösterdiği doğal trop-kümesinin öğesi olması
C
Kaplamları farklı olan aynı özelliklere ilişkin güçlük önlenememesi
D
İçlemleri aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlük önlenememesi
E
Kaplamları aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlük önlenememesi
Açıklama:
Bir şeyin beyaz olmasının nedeninin, o şeyin taşıdığı bir tropun “beyaz” nitelik yükleminin gösterdiği doğal trop-kümesinin öğesi olmadığını, tam tersine bir şeyin beyaz olması nedeniyle o şeyin taşıdığı bir tropun söz konusu doğal trop-kümesi’ni öğesi olduğunu söylemek durumundayız (Bkz. Armstrong, 1978, s. 83). Doğru cevap A'dır.
Soru 58
Doğal Küme Adcılığı’na göre en önemli üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
kaplamların farklı özelliklerine ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olması
B
Kaplamları farklı olan aynı özelliklere ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olması
C
İçlemleri farklı olan aynı özelliklere ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olması
D
Kaplamları aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olması
E
İçlemleri aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olması
Açıklama:
Doğal Küme Adcılığı’na göre en önemli üstünlüğü, kaplamları aynı olan farklı özelliklere ilişkin güçlüğün önlenebiliyor olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı çeşidinin temel ontolojik ilişkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Trop
B
Trop Kümesi
C
Doğal Nesne
D
Somut Nesne
E
Trop Benzerliği
Açıklama:
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı çeşidinin temel kategorileri, somut nesne, trop, küme ve doğal nesne-kümesi kategorileri, temel ontolojik ilişkileri ise dereceli trop-benzerliği ilişkileri’dir. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı’nın Doğal Trop Kümesi Adcılığı’na göre üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
somut nesneyi benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesi
B
somut nesneyi tam-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesi
C
trop kümelerini yarı-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesi
D
trop kümelerini tam-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesi
E
trop kümelerini benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesi
Açıklama:
Trop-Benzerliği Kümesi Adcılığı’nın Doğal Trop Kümesi Adcılığı’na göre üstünlüğü trop kümelerini tam-benzerlik ilişkisine göre tanımlayabilmesidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Bir özelliğin yinelenemez olması ne demektir?
Seçenekler
A
Başka hiçbir nesnenin benzer bir özelliği taşımaması
B
Başka hiçbir nesnenin aynı özelliği taşımaması
C
Sadece belli bir t anında taşınması
D
Belirlenebilir bir özellik olması
E
Belirlenmiş bir özellik olması
Açıklama:
Başka hiçbir nesnenin aynı özelliği taşımaması
Soru 62
Troplar arasındaki tam benzerlik ilişkisinin açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birinci-dereceden trop-benzerliği kümesinin elemanları olmaktır
B
Üçüncü-dereceden trop-benzerliği kümesinin elemanları olmaktır
C
Benzer iki somut nesne tarafından taşınmaktır
D
Sadece somut nesnelerce taşınmaktır
E
Aynı uzay ve zaman bölgesinde bulunmaktır
Açıklama:
Birinci-dereceden trop-benzerliği kümesinin elemanları olmaktır
Soru 63
Aşağıdaki hangisi doğal trop kümesi adcılığının temel kategorileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Trop
C
Küme
D
Doğal nesne kümesi
E
Kavram
Açıklama:
Kavram
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi trop-benzerliği kümesi adcılığının temel kategorileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Doğal nesne kümesi
B
Küme
C
Trop
D
Somut nesne
E
Trop-benzerliği kümesi
Açıklama:
Trop-benzerliği kümesi
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi trop-benzerliği kümesi adcılığının doğal trop kümesi adcılığına göre üstün bir yanıdır?
Seçenekler
A
Trop kümelerini belirleyen bir ilke içermesi
B
Tümel kategorisine yer vermemesi
C
Sonsuz gerilemeye yol açmaması
D
Bağıntı yüklemlerini tümel göstermeyen terimlerle eleyebilmesi
E
Nitelik yüklemlerini tümel göstermeyen terimlerle eleyebilmesi
Açıklama:
Trop kümelerini belirleyen bir ilke içermesi
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi doğal trop kümesi adcılığının doğal küme adcılığına göre bir üstünlüğüdür?
Seçenekler
A
Tam-benzerlik ilişkisine yer vermesi
B
Sonsuz gerilemeye yol açmaması
C
Kaplamları aynı olan farklı özellikleri açıklayabilmesi
D
Uygulama ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmemesi
E
Eleman olma ilişkisini ontolojik bir ilişki kabul etmesi
Açıklama:
Kaplamları aynı olan farklı özellikleri açıklayabilmesi
Soru 67
Doğal trop kümesi adcılığına göre, “Elimdeki elma ekşidir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
“Elimdeki elmanın tadı” tropu “ekşi” teriminin gösterdiği doğal trop kümesinin öğesidir
B
Elimdeki elma “ekşi” teriminin gösterdiği doğal trop kümesinin öğesidir
C
Elimdeki elma “ekşi” teriminin gösterdiği doğal nesne kümesinin öğesidir
D
Elimdeki elmanın tadı bir troptur
E
Elimdeki elmanın ekşiliği bir doğal trop kümesidir
Açıklama:
“Elimdeki elmanın tadı” tropu “ekşi” teriminin gösterdiği doğal trop kümesinin öğesidir
Soru 68
Trop-benzerliği kümesi adcılığına göre, “Dürüstlük bir erdemdir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısı aşağıdaki önermelerden hangisidir?
Seçenekler
A
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin elemanıdır.
B
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir.
C
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği doğal trop kümes “erdem” yükleminin gösterdiği tropbenzerliği kümesinin alt kümesidir.
D
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği doğal trop kümesinin alt kümesidir.
E
Tüm dürüst insanlardan oluşan küme, tüm erdemli insanlardan oluşan kümenin alt kümesidir
Açıklama:
“Dürüstlük” nitelik adının gösterdiği trop-benzerliği kümesi “erdem” yükleminin gösterdiği trop-benzerliği kümesinin alt kümesidir.
Soru 69
Aşağıdaki önermelerin hangisi sıkı trop adcılığına göre “Platon cesaretlidir” önermesinin doğruluğunun metafizik açıklayıcısıdır?
Seçenekler
A
Platon, Platon’un cesaretliliği tropunu dolaysız olarak taşır.
B
Platon, Cesaretlilik kavramını taşır.
C
“Cesaretli” yüklemi Platon’a uygulanır.
D
Platon, Cesaretlilik tümelinin örnekleyeni olan bir tropu taşır.
E
Platon, “cesaretli” yükleminin gösterdiği trop kümesinin elemanıdır.
Açıklama:
Platon, Platon’un cesaretliliği tropunu dolaysız olarak taşır
Soru 70
Aşağıdaki önermelerin hangisi sıkı trop adcılığına göre “Ali ile Ayşe evlidir” önermesinden “evli” bağıntı yükleminin elenmesiyle elde edilir?
Seçenekler
A
(Ali, Ayşe) somut nesne ikilisi, Evlilik tümelinin örnekleyeni olan bir tropu taşır.
B
Ali’nin evliliği tropu ile Ayşe’nin evliliği tropları aynıdır.
C
(Ali, Ayşe) somut nesne ikilisi, Ali ile Ayşe’nin evliliği tropunu dolaysız olarak taşır.
D
Ali ile Ayşe’nin evliliği bir troptur.
E
“Evlilik” yüklemi Ali ile Ayşe tropuna uygulanabilir.
Açıklama:
(Ali, Ayşe) somut nesne ikilisi, Ali ile Ayşe’nin evliliği tropunu dolaysız olarak taşır.
Ünite 5
Soru 1
Çıplak taşıyıcılı trop kuramı için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan tropların içsel birliğini sağlar.
B
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan dışsal bağımsızlığı ortadan kaldırmaktadır.
C
Çıplak taşıyıcı, somut nesneden beklediğimiz, bir şeyin değişim ve devinim içinde özdeşliğini yitirmeme özelliğini açıklar.
D
Çıplak taşıyıcının taşıdığı troplar değişirken, kendisi değişmediğinden, çıplak taşıyıcı ve onun taşıdığı troplardan oluşan somut nesnenin özdeşliğini koruduğunu söylenebilir.
E
Çıplak taşıyıcı deneyimlenemez.
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı trop kuramını açıklayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 2
Çıplak taşıyıcılı trop kuramına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Somut nesne çıplak taşıyıcı ve troplarla türetilir.
B
Çıplak taşıyıcının taşıdığı troplar onun özellikleridir ve bunun dışında özelliği yoktur.
C
Çıplak taşıyıcı troplar ve özellikler taşır.
D
Somut nesne sadece çıplak taşıyıcıdan türetilir.
E
Çıplak taşıyıcıların isimlendirilmemiş olmaları gerekir.
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı trop kuramını açıklayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 3
İki trop arasındaki biraradalık ilişkisinin bulunması ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Bu iki tropun aynı bir yalın soyut nesne tarafından taşınması demektir.
B
Bu iki tropun uzay zamanda aynı yerdeki iki somut nesnede bulunması
C
Bu iki tropun aynı bir yalın somut nesne tarafından taşınması demektir
D
Bu iki tropun aynı kişi tarafından düşünülen soyut nesnede bulunması
E
Bu iki tropun birbirlerine eşdeğer olması
Açıklama:
Nitelik troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 4
Bir trop bileşiminin trop demeti olması ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Bu trop bileşiminin ortak tropu olmayan herhangi iki bileşeni arasında biraradalık ilişkisi bulunmaması
B
Bu trop bileşiminin ortak tropu olan herhangi iki bileşeni arasında biraradalık ilişkisi bulunmaması
C
Bu trop bileşiminin ortak tropu olan herhangi iki bileşeni arasındaki biraradalık ilişkisinin ters-simetrik olması
D
Bu trop bileşiminin ortak tropu olmayan herhangi iki bileşeni arasında biraradalık ilişkisi bulunması
E
Bu trop bileşiminin ortak tropu olmayan herhangi iki bileşeni arasındaki biraradalık ilişkisinin ters-simetrik olması
Açıklama:
Nitelik ve bağıntı troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 5
Geleneksel olarak aşağıdakilerden hangisi bir insanın özsel bir niteliği sayılır?
Seçenekler
A
İki elli olmak
B
Düşünebilmek
C
Koşabilmek
D
Kıyafet giyebilmek
E
Aşık olmak
Açıklama:
Nitelik ve bağıntı troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 6
I. Somut nesne tikeldir. II. Somut nesne tam-somut olmak zorunda değildir. III. Somut nesne olumsal bir varlıktır. Yukarıdakilerden hangileri somut nesnenin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve III
C
Yalnız III
D
Yalnız II
E
I ve III
Açıklama:
Somut nesnelerin metafizik özelliklerini aç›klayabileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi nitelik ve bağıntı troplu demet kuramında temel ontolojik kategorileri bir arada eksiksiz ve fazlasız olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Nitelik trop kümeleri, bağıntı trop kümeleri
B
Nitelik tropları, bağıntı tropları, nitelik trop kümeleri
C
Nitelik tropları, bağıntı tropları
D
Nitelik tropları, bağıntı tropları, nitelik trop kümeleri, bağıntı trop kümeleri
E
Bağıntı tropları, bağıntı trop kümeleri
Açıklama:
Nitelik ve bağıntı troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 8
Simons’a göre somut nesnenin çekirdeği nelerden oluşur?
Seçenekler
A
O somut nesnenin birbiri ile içsel biraradalık bağıntısı ile bağlanmış olan tüm özsel troplarından
B
O somut nesnenin birbiri ile benzerlik bağıntısı ile bağlanmış olan tüm özsel troplarından
C
O somut nesnenin diğer somut nesnelere ait troplarla benzerlik bağıntısıyla bağlanmış olan özsel troplarından
D
O somut nesnenin diğer somut nesnelere ait troplarla özdeşlik bağıntısıyla bağlanmış olan özsel troplarından
E
O somut nesnenin diğer somut nesnelere ait troplarla özdeşlik bağıntısıyla bağlanmış olan ilineksel troplarından
Açıklama:
Nitelik ve bağıntı troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 9
Somut nesnelerin tam-somut olması ne demektir?
Seçenekler
A
Varolduğu sürenin t anında uzayda kapladığı u gibi bir uzay bölgesinde yer alan her tropu aynı t anında taşıyor olmasıdır.
B
Bir t anında uzayda kapladığı u gibi bir uzay bölgesinde yer alan her tropu bundan sonraki her anda da taşıyor olmasıdır.
C
Bir uzay bölgesinde sadece bir somut nesnenin bulunabilmesi
D
İki somut nesnenin aynı uzay bölgesinde bulunamaması
E
Bir somut nesnenin bir süre boyunca varolması
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı trop kuramını açıklayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 10
Ayrık iki trop bileşeninin biraradalığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bu tropların toplamını oluşturan tüm tropların aynı bir yalın somut nesnece taşınması
B
Bu tropların bileşiminin her bileşeninin birinci basamak tropları olması
C
Bu tropların bileşiminin her bileşeninin ikinci basamak tropları olması
D
Bu tropların bileşiminin her bileşeninin bir yalın somut nesne olması
E
Bu tropların bileşiminin her bileşeninin aynı yalın somut nesnece taşınması
Açıklama:
Nitelik ve bağıntı troplu demet kuramını aç›klayarak bu kuramın olumlu ve olumsuz yönlerini tartışabileceksiniz.
Soru 11
"Ait olduğu nesne türüne özgü her fonksiyon biçiminde en üst türden
belirlenebiliri örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşyan bir nesnedir." şeklindeki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
belirlenebiliri örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşyan bir nesnedir." şeklindeki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yalın Somut Nesne
B
Çıplak Taşıyıcı
C
İçsel Bağlantı
D
Nitelik
E
Dışsal Bağlantı
Açıklama:
Ait olduğu nesne türüne özgü her fonksiyon biçiminde en üst türden
belirlenebiliri örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşyan bir somut nesne yalın somut nesnedir.
belirlenebiliri örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşyan bir somut nesne yalın somut nesnedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi yalın somut nesnedir?
Seçenekler
A
Kuark
B
Elektron
C
Foton
D
t-anındaki-elektron
E
Lepton
Açıklama:
Öte yandan (belli bir) t-anındaki-elektron bir yalın somut nesnedir. Nitekim t-anındaki-elektron Uzay ve Zaman belirlenebilirleri altında yalnız birer uzay ve zaman tropu ile Kütle, Elektrik Yükü ve Spin Değeri belirlenebilirleri altında yalnız birer kütle-tropu, elektrik-yükü tropu ve spin-değeri tropu taşır.
Soru 13
"Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi ..... olarak adlandırılır."
Yukarıdaki ifadede yer alan noktalı alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki ifadede yer alan noktalı alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Somut nesne çekirdeği
B
Dışsal bağlantı
C
Biraradalık ilişkisi
D
İçsel biraradalık ilişkisi
E
Trop demeti
Açıklama:
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti olarak adlandırılır.
Soru 14
Kendi Sınırlandırılmış-İçsel Biraradalık Bağıntıları’na Dayanan Trop Demeti Kuramı’nı ortaya atan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simons
B
Aristoteles
C
Denkel
D
Marx
E
Eflatun
Açıklama:
Denkel ise Simons’un kuramını yetersiz bularak kendi Sınırlandırılmış-İçsel Biraradalık Bağıntıları’na Dayanan Trop Demeti Kuramı’nı ortaya atmıştır.
Soru 15
Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açıyorsa bu özelliğe ne denir?
Seçenekler
A
Trop bağdaşmazlığı
B
Özsel
C
Dışsal bağıntı
D
Sınırlandırılmış-içsel
E
İlineksel
Açıklama:
Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açıyorsa bu özelliğe özsel, yol açmıyorsa ilineksel denir.
Soru 16
"Denkel’in tanımına göre, varolmaları durumunda fizik yasaları gereği birarada bulunmaları gereken troplar ...... troplardır."Yukarıdaki tanımda bulunan noktalı boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
Biraradalık bağıntı
B
Tek bir bağıntı
C
Çıplak taşıyıcılı
D
Sınırlandırılmış-içsel birarada
E
Sınırlandırılmış-dışsal birarada
Açıklama:
Denkel’in tanımına göre, varolmaları durumunda fizik yasaları gereği birarada bulunmaları gereken troplar sınırlandırılmış-içsel birarada troplardır.
Soru 17
• Somut nesne olumsal bir varlıktır.
• Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır.
• Somut nesne uzayda bir yer kaplar.
• Somut nesne özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir.
• Somut nesne yarı-somuttur.
• Somut nesnenin varlığı bağımsızdır.
Yukarıdakilerden hangileri somut nesne kategorisinin başlıca özelliklerindendir?
• Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır.
• Somut nesne uzayda bir yer kaplar.
• Somut nesne özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir.
• Somut nesne yarı-somuttur.
• Somut nesnenin varlığı bağımsızdır.
Yukarıdakilerden hangileri somut nesne kategorisinin başlıca özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I ve V
B
II, III ve V
C
I, II, III, IV ve VI
D
III, V ve VI
E
I, II, III, IV, V ve IV
Açıklama:
Başlıca somut nesne örnekleri, canlı ve cansız nesneler ile kişilerdir. Şimdi yukarıdaki tanıma ve örneklere dayanarak, Somut Nesne kategorisinin başlıca özelliklerini sıralıyoruz.
• Somut nesne tikeldir.
• Somut nesne özellik taşıyıcısıdır.
• Somut nesne olumsal bir varlıktır.
• Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır.
• Somut nesne uzayda bir yer kaplar.
• Somut nesne özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir.
• Somut nesne tam-somuttur.
• Somut nesnenin varlığı bağımsızdır.
Somut nesnenin çözümlemesini yapan trop kuramları da, somut nesnenin yukarıda sıralanan niteliklerini yerine getirmelidir.
• Somut nesne tikeldir.
• Somut nesne özellik taşıyıcısıdır.
• Somut nesne olumsal bir varlıktır.
• Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır.
• Somut nesne uzayda bir yer kaplar.
• Somut nesne özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir.
• Somut nesne tam-somuttur.
• Somut nesnenin varlığı bağımsızdır.
Somut nesnenin çözümlemesini yapan trop kuramları da, somut nesnenin yukarıda sıralanan niteliklerini yerine getirmelidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi çıplak taşıyıcılı trop kuramının olumlu yönlerinden değildir?
Seçenekler
A
Çıplak taşıyıcı tropların içsel birliğini sağlar.
B
Çıplak taşıyıcı somut nesnelerin bağımsızlığını sağlar.
C
Somut nesnelerin değişimlerine rağmen özdeş kalabilmelerini açıklar.
D
Somut nesnelerin devinime rağmen özdeş kalabilmelerini açıklar.
E
Çıplak taşıyıcı uzayda ve zamanda yer kaplar.
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı tropların içsel birliğini ve somut nesnelerin bağımsızlığını sağlar. Ayrıca somut nesnelerin değişim ve devinime rağmen özdeş kalabilmelerini açıklar.
Soru 19
I. Renk
II. Şekil
III. Ağırlık
IV. Uzay
V. Zaman
Somut nesneler, ait oldukları nesne türüne özgü belli özellik türlerini (yani trop
türlerini) örnekleyen troplar taşırlar. Yukarıdakilerden hangileri bu özellik türlerindendir?
II. Şekil
III. Ağırlık
IV. Uzay
V. Zaman
Somut nesneler, ait oldukları nesne türüne özgü belli özellik türlerini (yani trop
türlerini) örnekleyen troplar taşırlar. Yukarıdakilerden hangileri bu özellik türlerindendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II ve V
C
II, III ve V
D
I, II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Somut nesneler, ait oldukları nesne türüne özgü belli özellik türlerini (yani trop
türlerini) örnekleyen troplar taşırlar. Bu özellik türleri, Renk, Şekil, Ağırlık, Uzay,
Zaman gibi belirlenebilir özelliklerdir.
türlerini) örnekleyen troplar taşırlar. Bu özellik türleri, Renk, Şekil, Ağırlık, Uzay,
Zaman gibi belirlenebilir özelliklerdir.
Soru 20
Çekirdekli Trop Demeti Kuramı'nı geliştiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denkel
B
Simons
C
Aristoteles
D
Eflatun
E
Marx
Açıklama:
Biraradalık bağıntısının metafizik özellikleri ile ilgili problemler sonucunda Simons Çekirdekli Trop Demeti Kuramı’nı geliştirmiş, Denkel ise Simons’unıkuramını yetersiz bularak kendi Sınırlandırılmış-İçsel Biraradalık Bağıntıları’na Dayanan
Trop Demeti Kuramı’nı ortaya atmıştır.
Trop Demeti Kuramı’nı ortaya atmıştır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi " Gerçekçi Trop Kuramı" nın temel kategorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Nitelik
B
Somut Nesne
C
Küme
D
Trop
E
Trop Türü (Tümel Özellik)
Açıklama:
Bu Gerçekçi Trop Kuramı’nın temel kategorileri, Somut Nesne,
Küme, Trop, Trop Türü (Tümel Özellik) ve Nesne Türü kategorileridir.
Küme, Trop, Trop Türü (Tümel Özellik) ve Nesne Türü kategorileridir.
Soru 22
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın temel ontolojik kategorilerinden Çıplak Taşıyıcı nasıl tasarlanmıştır?
Seçenekler
A
bağımsız
B
özellikten yoksun
C
çıplak
D
taşıyıcı
E
soyut
Açıklama:
Bu kuramda, çıplak taşıyıcı ne bir troptur ne de taşıdığı troplar kendisinin özellikleridir;
yani çıplak taşıyıcı, özellikten yoksun bir şey olarak tasarlanmıştır.
yani çıplak taşıyıcı, özellikten yoksun bir şey olarak tasarlanmıştır.
Soru 23
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı neden özellikle deneyci felsefeciler tarafından eleştirilmiştir?
Seçenekler
A
bir trop kuramı için gerekli olan dışsal bağımsızlığı sağlamadığı için
B
ayrı ve bağımsız olduğu için
C
deneyime konu olmadığı için
D
içsel birliği olmadığı için
E
somut nesnenin özdeşliğini koruduğu için
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı özellikle deneyci felsefeciler tarafından eleştirilmiştir.
Bu felsefecilere göre bir metafizik kuramın temel ontolojik kategorilerine ait
şeyler deneyime konu olan şeyler olmalıdır. Oysa çıplak taşıyıcı hiçbir özelliğe sahip
olmadığı için deneyime konu olamaz, dolayısıyla da çıplak taşıyıcı denilen bir
ontolojik kategori olduğunu ileri sürmek anlamsızdır.
Bu felsefecilere göre bir metafizik kuramın temel ontolojik kategorilerine ait
şeyler deneyime konu olan şeyler olmalıdır. Oysa çıplak taşıyıcı hiçbir özelliğe sahip
olmadığı için deneyime konu olamaz, dolayısıyla da çıplak taşıyıcı denilen bir
ontolojik kategori olduğunu ileri sürmek anlamsızdır.
Soru 24
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Trop
B
Bağıntı
C
Somut nesne
D
Biraradalık
E
Fonksiyon
Açıklama:
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi Trop kategorisi, temel
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür.
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür.
Soru 25
Yalın somut nesnelere verebileceğimiz iki örnek hangi şıkta doğru yazılmıştır?
Seçenekler
A
Renk-Zaman
B
Spin-Uzay değeri
C
Zamansal-Uzay değeri
D
Kuark-Atom altı parçacıkları
E
Makro-Mikro fiziksel
Açıklama:
Yalın somut nesnelere iki örnek vereceğiz:
Makro-fiziksel örnek: Belli bir yerde belli bir süre için bulunan çok bir küçük
kırmızı boya beneği, bir yalın somut nesnedir. Bu türlü bir somut nesneye özgü
fonksiyon biçiminde en üst trop türleri, Renk, Zaman ve Uzay belirlenebilir trop
türleridir. Buna göre söz konusu boya beneği, belli bir renk tropu (Kırmızılık tonu),
belli bir zaman tropu ve belli bir uzay tropunu taşır.
Mikro-fiziksel örnek: Günümüzün Fizik bilimine göre, tüm fiziksel somut nesneler
kuark, elektron, foton gibi bölünmez atom-altı parçacıklardan oluşur. Ancak
bu bölünemez somut nesneler bile yalın somut nesneler değildir. Çünkü her
ne kadar böyle bir bölünemez somut nesnenin uzaysal uzanımı tek bir uzay tropu
sayılabilse de, zamansal uzanımı birden çok sayıda trop kapsayabilir.
Makro-fiziksel örnek: Belli bir yerde belli bir süre için bulunan çok bir küçük
kırmızı boya beneği, bir yalın somut nesnedir. Bu türlü bir somut nesneye özgü
fonksiyon biçiminde en üst trop türleri, Renk, Zaman ve Uzay belirlenebilir trop
türleridir. Buna göre söz konusu boya beneği, belli bir renk tropu (Kırmızılık tonu),
belli bir zaman tropu ve belli bir uzay tropunu taşır.
Mikro-fiziksel örnek: Günümüzün Fizik bilimine göre, tüm fiziksel somut nesneler
kuark, elektron, foton gibi bölünmez atom-altı parçacıklardan oluşur. Ancak
bu bölünemez somut nesneler bile yalın somut nesneler değildir. Çünkü her
ne kadar böyle bir bölünemez somut nesnenin uzaysal uzanımı tek bir uzay tropu
sayılabilse de, zamansal uzanımı birden çok sayıda trop kapsayabilir.
Soru 26
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın ana görevi nedir?
Seçenekler
A
Somut nesnenin, troplardan Biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.
B
Uzay veya Zaman belirlenebilirini örnekleyen iki veya daha çok sayıda uzay veya zaman tropu taşımak
C
Fonksiyon biçiminde olan belirlenebilir özelliklerin bir kısmını ortaya çıkarmak
D
Ait oldukları nesne türüne özgü belli özellik türlerini (yani trop türlerini) örneklemek
E
Çıplak taşıyıcı ve onun taşıdığı troplardan oluşan somut nesnenin özdeşliğini korumak
Açıklama:
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın ana görevi, somut nesnenin, troplardan Biraradalık
ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.
ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.
Soru 27
Yalın somut nesnelerin değişimi veya ........ olamaz. Nitekim bunlar belli
bir zaman ve yerle sınırlıdır.Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
bir zaman ve yerle sınırlıdır.Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
dönüşüm
B
devinim
C
daralım
D
özdeşlik
E
demet
Açıklama:
Yalın somut nesnelerin değişimi veya devinimi olamaz. Nitekim bunlar belli
bir zaman ve yerle sınırlıdır.
bir zaman ve yerle sınırlıdır.
Soru 28
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramlarının temel ontolojik kategorileri nelerdir?
Seçenekler
A
Uzay ve Zaman kategorisi
B
Somut nesne ve Bağıntı kategorisi
C
Trop ve Küme kategorisi
D
Biradalık ve Birleşim kategorisi
E
Metafizik ve Bağdaşmazlık kategorisi
Açıklama:
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları, daha önce incelenen Nitelik Troplu
Demet Kuramı’nın bir uzantısı sayılabilir. Bu yeni kuramın temel ontolojik kategorileri,
hem nitelik hem bağıntı troplarını kapsayan Trop kategorisi ile nitelik
ve bağıntı trop kümelerini kapsayan genel Küme kategorisidir.
Demet Kuramı’nın bir uzantısı sayılabilir. Bu yeni kuramın temel ontolojik kategorileri,
hem nitelik hem bağıntı troplarını kapsayan Trop kategorisi ile nitelik
ve bağıntı trop kümelerini kapsayan genel Küme kategorisidir.
Soru 29
Herhangi bir somut nesnenin özellikleri (bu bağlamda birli tropları) geleneksel
olarak ikiye ayrılır, bunlar nelerdir?
olarak ikiye ayrılır, bunlar nelerdir?
Seçenekler
A
Elektrik yükü ve Spin
B
İçsel ve dışsal
C
Birarada ve bağımsız
D
Özsel ve ilineksel
E
İlksiz ve sonsuz
Açıklama:
Herhangi bir somut nesnenin özellikleri (bu bağlamda birli tropları) geleneksel
olarak özsel ve ilineksel olarak ikiye ayrılır.
olarak özsel ve ilineksel olarak ikiye ayrılır.
Soru 30
Denkel (1997) somut nesne anlayışına dayanarak troplar arası biraradalık
bağıntılarını, kendi deyimiyle “yaklaşık” ve “eğretilemeli” olarak, “..............”
(“saturation”) adını verdiği bir kavramla açıklamaya çalışır.Cümledeki İngilizce sözcüğün karşılığı hangisidir?
bağıntılarını, kendi deyimiyle “yaklaşık” ve “eğretilemeli” olarak, “..............”
(“saturation”) adını verdiği bir kavramla açıklamaya çalışır.Cümledeki İngilizce sözcüğün karşılığı hangisidir?
Seçenekler
A
çözümlü
B
karmaşık
C
anlaşılır
D
kategorize
E
doygunluk
Açıklama:
Denkel (1997, s. 604-606) somut nesne anlayışına dayanarak troplar arası biraradalık
bağıntılarını, kendi deyimiyle “yaklaşık” ve “eğretilemeli” olarak, “doygunluk”
(“saturation”) adını verdiği bir kavramla açıklamaya çalışıyor
bağıntılarını, kendi deyimiyle “yaklaşık” ve “eğretilemeli” olarak, “doygunluk”
(“saturation”) adını verdiği bir kavramla açıklamaya çalışıyor
Soru 31
“……………, zaman ve/veya uzayda yer alıp, örnekleyeni de taşıyıcısı da olamayan şey demektir.”
Yukarıda verilen tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıda verilen tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Soyut nesne
C
Tikel nesne
D
Tekil nesne
E
Dolaylı nesne
Açıklama:
Somut nesne, zaman ve/veya uzayda yer alıp, örnekleyeni de taşıyıcısı da olamayan şey demektir.
Soru 32
Somut nesnenin özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Somut nesne sadece uzayda yer alır.
B
Somut nesne örnekleyicisi ve taşıyıcısı olan demektir.
C
Somut nesne tikeldir.
D
Somut nesne sonsuz bir zaman aralığında vardır.
E
Somut nesne özellik taşıyıcısı olan tek kategoridir.
Açıklama:
Somut nesne tikeldir. Somut nesne, bir yandan örnekleyeni olmadığından öbür yandan da hiçbir şeye (dolayısıyla da birden fazla şeye) yüklenemediğinden tikeldir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi çıplak taşıyıcılı top kuramının olumsuz yönlerinden biridir?
Seçenekler
A
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan tropların içsel birliğini sağlar.
B
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan dışsal bağımsızlığı sağlar.
C
Çıplak taşıyıcı, somut nesneden beklediğimiz, bir şeyin değişim ve devinim içinde özdeşliğini yitirmeme özelliğini açıklar.
D
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı hakkında deneyci felsefecilere hak vermişlerdir.
E
Çıplak taşıyıcı hiç bir özelliğe sahip olmadığı için deneyime konu olamaz.
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı, özellikle deneyci felsefeciler tarafından eleştirilmiştir. Bu felsefecilere göre bir metafizik kuramın temel ontolojik kategorilerine ait şeyler deneyime konu olan şeyler olmalıdır. Oysa çıplak taşıyıcı hiç bir özelliğe sahip olmadığı için deneyime konu olamaz, dolayısıyla da çıplak taşıyıcı denilen bir ontolojik kategori olduğunu ileri sürmek anlamsızdır.
Soru 34
“Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın temel ontolojik kategorileri, Trop ve Çıplak Taşıyıcı, türetilmiş ontolojik kategorisi ise …………….kategorisidir.”
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi doğru olur?
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi doğru olur?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Soyut nesne
C
Tikel nesne
D
Tekil nesne
E
Belirtili nesne
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın temel ontolojik kategorileri, Trop ve Çıplak Taşıyıcı, türetilmiş ontolojik kategorisi ise somut nesne kategorisidir. Bu kuramın temel ontolojik ilişkisi ise çıplak taşıyıcılar ve troplar arasındaki taşıma ilişkisidir. Bu durumda bir somut nesne, bir çıplak taşıyıcı tarafından “taşınan” troplardan oluşur.
Soru 35
“………………………. Kuramı’nın amacı, somut nesnenin troplardan biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.”
Verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Ağırlık Troplu Demet
B
Nitelik Troplu Demet
C
Yalın Somut Demet
D
Nicelik Troplu Demet
E
Zaman Troplu Demet
Açıklama:
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın amacı, somut nesnenin troplardan Biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.
Soru 36
Bileşenler Mantığı’nın trop bileşimlerine ilişkin aşağıdaki aksiyom adımlarından hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Aksiyom 1: a + a = a
B
Aksiyom 2: a + b = b + a
C
Aksiyom 3: (a + b) + c = a + (b + c)
D
Aksiyom 4: a < b ancak ve ancak öyle bir x vardır ki, x ≠ a ve a + x = b
E
Aksiyom 5: a
Açıklama:
Bileşenler Mantığı’nın trop bileşimlerine ilişkin aşağıdaki aksiyom adımları şöyledir:
Aksiyom 1: a + a = a
Aksiyom 2: a + b = b + a
Aksiyom 3: (a + b) + c = a + (b + c)
Aksiyom 4: a < b ancak ve ancak öyle bir x vardır ki, x ≠ a ve a + x = b
Aksiyom 5: a troptur ancak ve ancak b ≠ c ise, a ≠ (b + c)
Aksiyom 5, bütün tropların ve yalnız onların birer atom olduklarını dile getirir.
Aksiyom 1: a + a = a
Aksiyom 2: a + b = b + a
Aksiyom 3: (a + b) + c = a + (b + c)
Aksiyom 4: a < b ancak ve ancak öyle bir x vardır ki, x ≠ a ve a + x = b
Aksiyom 5: a troptur ancak ve ancak b ≠ c ise, a ≠ (b + c)
Aksiyom 5, bütün tropların ve yalnız onların birer atom olduklarını dile getirir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Trop Demeti’nin tanımıdır?
Seçenekler
A
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti olarak adlandırılır.
B
r + t1 + u1, r + t2 + u2 ve r * + t1 + u2 bileşimlerinin tamamına trop demeti denir.
C
Yalın Somut Nesnelerin Girişmezliği İlkesi trop demeti diye adlandırılır.
D
r, t1 ve u2 troplarının toplamı olan r + t1 + u2 bileşimi trop demeti diye adlandırılır.
E
Aynı zamanda aynı yerde aynı nesne türüne ait iki yalın somut nesne trop demeti olarak adlandırılır.
Açıklama:
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti olarak adlandırılır.
Soru 38
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet kuramları düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi doğru olur?
Seçenekler
A
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları, daha önce incelenen Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın bir uzantısı sayılamaz.
B
Bağıntı tropları, içsel bağıntılardan oluşarak tek çeşittir.
C
Bağıntı troplarının toplamda üç ayrı çeşidi vardır.
D
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları, daha önce incelenen Nicelik Troplu Demet Kuramı’nın bir uzantısı sayılabilir.
E
İki somut nesnenin ağırlıklarının aynı olması, her birinin tam benzer olan birer Ağırlık tropu taşıması demektir.
Açıklama:
Örneğin tam 3 kg ağırlığında bir karpuz ile gene tam 3 kg ağırlığındaki bir kavunu ele alalım. Bu durumda karpuzun 3 kg’lık ağırlığı ile kavunun 3 kg’lık ağırlığı birer nitelik tropudur. Bu iki somut nesnenin ağırlıklarının aynı olması, her birinin tam benzer olan birer Ağırlık tropu taşıması demektir. Öte yandan karpuzun 3 kg’lık ağırlığı’nın kavunun 3 kg’lık ağırlığı’na tam-benzerliği, bir ikinci basamak bağıntı tropudur.
Soru 39
Herhangi bir somut nesnenin özellikleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
Geleneksel olarak özseldir.
B
Geleneksel olarak ilinekseldir.
C
Değişmeye uğrayan bir somut nesnenin yalnız özsel özellikleri değişebilir.
D
Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açıyorsa bu özelliğe özsel denir.
E
Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açmıyorsa bu özelliğe ilineksel denir.
Açıklama:
Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açıyorsa bu özelliğe özsel denir. Somut nesnenin bir özelliğinin değişmesi, somut nesnenin yok olmasına yol açmıyorsa bu özelliğe ilineksel denir. Değişmeye uğrayan bir somut nesnenin yalnız ilineksel özellikleri değişebilir. Özsel özellikleri ise hep aynı kalır.
Soru 40
Denkel, var olmaları durumunda fizik yasaları gereği bir arada bulunmaları gereken tropları nasıl açıklar?
Seçenekler
A
Somut nesne anlayışında troplardır.
B
Sınırlandırılmış, içsel troplardır.
C
Doygunluk adı verilen troplardır.
D
Yalın somut nesnede olan troplardır.
E
Kısmi doyurma kavramını açıklayan troplardır.
Açıklama:
Denkel’in tanımına göre, var olmaları durumunda fizik yasaları gereği bir arada bulunmaları gereken troplar sınırlandırılmış-içsel bir arada troplardır.
Soru 41
Somut nesne ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Somut nesne tikeldir.
B
Somut nesne özellik taşıyıcısıdır.
C
Somut nesne olumsal bir varlıktır.
D
Somut nesne sonsuz bir zaman aralığında vardır.
E
Somut nesne uzayda bir yer kaplar.
Açıklama:
Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır. Bu sürenin başında varolamaya başlar, süre içinde varlığını sürdürür, sürenin sonunda da yok olur. Bu süreye somut nesnenin ömrü denir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi somut nesnenin bağımsızlığını açıklar?
Seçenekler
A
Uzayda bir yer kaplaması
B
Var olmasının başka bir şeyin var olmasına bağlı olmaması
C
Bir yandan örnekleyeni olmadığından öbür yandan da hiçbir şeye yüklenemediğinden tikel olması
D
Var olmasının olanaklı olması
E
Tam somut olması
Açıklama:
Bir somut nesnenin, (troplardan farklı olarak) varolması başka bir şeyin varolmasına bağlı değildir. Bu durum somut nesnenin bağımsız varlığını açıklar. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın olumlu yönleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan tropların içsel birliğini sağlar.
B
Çıplak taşıyıcı, bir trop kuramı için gerekli olan dışsal bağımsızlığı sağlar.
C
Çıplak taşıyıcı, bir şeyin değişim ve devinim içinde özdeşliğini yitirmeme özelliğini açıklar.
D
Çıplak taşıyıcının taşıdığı troplar değişirken, kendisi değişmediğinden, çıplak taşıyıcı ve
onun taşıdığı troplardan oluşan somut nesne özdeşliğini korur.
onun taşıdığı troplardan oluşan somut nesne özdeşliğini korur.
E
Çıplak taşıyıcı hiçbir özelliğe sahip olmadığı için deneyime konu olamaz.
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı özellikle deneyci felsefeciler tarafından eleştirilmiştir. Bu felsefecilere göre bir metafizik kuramın temel ontolojik kategorilerine ait
şeyler deneyime konu olan şeyler olmalıdır. Oysa çıplak taşıyıcı hiçbir özelliğe sahip olmadığı için deneyime konu olamaz, dolayısıyla da çıplak taşıyıcı denilen bir
ontolojik kategori olduğunu ileri sürmek anlamsızdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
şeyler deneyime konu olan şeyler olmalıdır. Oysa çıplak taşıyıcı hiçbir özelliğe sahip olmadığı için deneyime konu olamaz, dolayısıyla da çıplak taşıyıcı denilen bir
ontolojik kategori olduğunu ileri sürmek anlamsızdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 44
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın türetilmiş ontolojik kategorisi nedir?
Seçenekler
A
Küme kategorisi
B
Trop demeti
C
Taşıma ilişkisi
D
Trop ve Çıplak Taşıyıcı
E
Biraradalık ilişkisi
Açıklama:
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi Trop kategorisi, temel
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür. Doğru yanıt B seçeneğidir.
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 45
I. Temel ontolojik kategorisi Trop kategorisidir.
II. Temel ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisidir.
III. Türetilmiş ontolojik kategorisi Trop Demetidir.
Nitelik Troplu Demet Kuramı ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Temel ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisidir.
III. Türetilmiş ontolojik kategorisi Trop Demetidir.
Nitelik Troplu Demet Kuramı ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı Nitelik Troplu Demet Kuramı ile ilişkilidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 46
Ait olduğu nesne türüne özgü her fonksiyon biçiminde en üst türden belirlenebiliri
örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşıyan bir somut nesne nasıl adlandırılır?
örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşıyan bir somut nesne nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Yalın somut nesne
B
Trop demeti
C
Bölgecik
D
Uzay tropları
E
Zaman tropları
Açıklama:
Ait olduğu nesne türüne özgü her fonksiyon biçiminde en üst türden belirlenebiliri
örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşıyan bir somut nesne yalın somut nesnedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
örnekleyen bir ve yalnız bir trop taşıyan bir somut nesne yalın somut nesnedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 47
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan trop bileşimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çıplak taşıyıcı
B
Zaman tropu
C
Trop demeti
D
Mereoloji
E
Bileşenler Mantığı
Açıklama:
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti
olarak adlandırılır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
olarak adlandırılır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 48
I. Trop kategorisi
II. Küme kategorisi
III. Trop demeti kategorisi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları'nın temel ontolojik kategorileridir?
II. Küme kategorisi
III. Trop demeti kategorisi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları'nın temel ontolojik kategorileridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bu yeni kuramın temel ontolojik kategorileri, hem nitelik hem bağıntı troplarını kapsayan Trop kategorisi ile nitelik ve bağıntı trop kümelerini kapsayan genel Küme kategorisidir. Trop demeti kategorisi ise türetilmiş kategoridir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 49
Sezgisel olarak, herhangi sayıda tropun bir arada bulunması, onların aynı bir yalın somut nesnece taşınması nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Trop demeti
B
Bileşen
C
Biraradalık
D
Somut nesne
E
Zaman tropu
Açıklama:
Sezgisel olarak, herhangi sayıda tropun bir arada bulunması, onların aynı bir yalın somut nesnece taşınmasına biaradalık denir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 50
Çekirdek kuramını ortaya koyan araştırmacı kimdir?
Seçenekler
A
Simons
B
Denkel
C
Maurin
D
Grünberg
E
Frege
Açıklama:
Simons Çekirdek Kuramı olarak adlandırdığı bir Trop Demeti Kuramı ortaya koymuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Gerçekçi Trop Kuramı’nın temel kategorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Somut Nesne
B
Küme
C
Tümel Özellik
D
Trop Türü
E
Nesnellik Türü
Açıklama:
Değerlendirme bölümünde "açıklayabileceksiniz" kelimesi "açık>klayabileceksiniz" şeklinde yazılmış düzeltilmesi gerekmektedir.
Gerçekçi Trop Kuramı’nın temel kategorileri, Somut Nesne, Küme, Trop, Trop Türü (Tümel Özellik) ve Nesne Türü kategorileridir. Doğru cevap E'dir.
Gerçekçi Trop Kuramı’nın temel kategorileri, Somut Nesne, Küme, Trop, Trop Türü (Tümel Özellik) ve Nesne Türü kategorileridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
"zaman ve/veya uzayda yer alıp, örnekleyeni de taşıyıcısı da olamayan şey" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soyut şey
B
Nesne
C
Somut şey
D
Soyut nesne
E
Somut nesne
Açıklama:
Somut nesne, zaman ve/veya uzayda yer alıp, örnekleyeni de taşıyıcısı da olamayan şey demektir. Doğru cevap E'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi somut nesne kategorisinin başlıca özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Olgusal bir varlıktır.
B
Tikel nesne soyuttur.
C
Tümel nesne soyuttur.
D
Somut nesne tümeldir.
E
Somut nesne tikeldir.
Açıklama:
Somut nesne tikeldir, özellik taşıyıcısıdır, olumsal bir varlıktır, sonlu bir zaman aralığında vardır, uzayda yer kaplar, özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir, tam-somuttur. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın temel ontolojik ilişkisi ise aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
troplar arasındaki taşıma ilişkisi
B
nesneler arasındaki taşıma ilişkisi
C
somut nesneler arasındaki taşıma ilişkisi
D
somut nesne kümeleri arasındaki taşıma ilişkisi
E
trop kümeleri arasındaki taşıma ilişkisi
Açıklama:
Bu kuramın temel ontolojik ilişkisi ise çıplak taşıyıcılar ve troplar arasındaki taşıma ilişkisidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 55
Çıplak taşıyı için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
kendisinin bir özelliği bulunmaz ve kendisi de bir özellik değildir
B
kendisinin bir özelliği bulunmaz ama kendisi bir özelliktir
C
kendisinin bir özelliği vardır ama kendisi bir özellik değildir
D
kendisinin bir özelliği vardır ve kendisi de bir özelliktir
E
çıplak taşıyıcı bir troptur
Açıklama:
Çıplak taşıyıcının bir tropu taşıması, bu tropun çıplak taşıyıcının bir tikel özelliği olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, ne çıplak taşıyıcı’nın kendisinin bir özelliği vardır, ne de kendisi bir özelliktir. Başka bir deyimle, bu kuramda, çıplak taşıyıcı ne bir troptur ne de taşıdığı troplar kendisinin özellikleridir; yani çıplak taşıyıcı, özellikten yoksun bir şey olarak tasarlanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 56
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türetilmiş nesne kategorisi
B
Trop kategorisi
C
Somut nesne kategorisi
D
Trop demeti kategorisi
E
Biraradalık kategorisi
Açıklama:
Değerlendirme bölümünde "açıklayarak" kelimesi "açık>klayarak" şeklinde yazılmış düzeltilmesi gerekmektedir.
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi Trop kategorisi, temel
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür. Doğru cevap B'dir.
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi Trop kategorisi, temel
ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti
kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın amacıdır?
Seçenekler
A
biraradalık ilişkisinin troplar yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymak
B
tropların biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymak
C
trop kümelerinden biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymak
D
somut nesnenin troplardan biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymak
E
trop demetlerinden biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymak
Açıklama:
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın amacı, somut nesnenin troplardan biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir ___________ trop demeti olarak adlandırılır.
Yukarıdaki ifadenin boş bırakılan kısmına aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki ifadenin boş bırakılan kısmına aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
nesne kümesi
B
trop kümesi
C
trop bileşimi
D
bileşik nesne
E
özdeş troplar
Açıklama:
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti
olarak adlandırılır. Doğru cevap C'dir.
olarak adlandırılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuram'ının Nitelik Troplu Demet Kuramı'ndan farkı nedir?
Seçenekler
A
her trop demetinde bu trop demetini oluşturan troplar arasında ayrı ayrı biraradalık bağıntı tropları bulunması
B
somut nesneler arasında ayrı ayrı biraradalık bağıntı tropları bulunması
C
her trop demetinde bu trop demetini oluşturan troplar arasında özdeş biraradalık bağıntı tropları bulunması
D
Biraradalığın temel bir ontolojik ilişki olması
E
Biraradalık ilkel temel bir ontolojik ilişki olması
Açıklama:
Değerlendirme bölümünde "açıklayarak" kelimesi "açık>klayarak" şeklinde yazılmış düzeltilmesi gerekmektedir.
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nda Biraradalık ilkel temel bir ontolojik ilişki iken, Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramı’nda her trop demetinde bu trop demetini oluşturan troplar arasında ayrı ayrı biraradalık bağıntı tropları bulunur.Doğru cevap A'dır.
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nda Biraradalık ilkel temel bir ontolojik ilişki iken, Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramı’nda her trop demetinde bu trop demetini oluşturan troplar arasında ayrı ayrı biraradalık bağıntı tropları bulunur.Doğru cevap A'dır.
Soru 60
İçsel Biraradalığa dayalı trop demeti kuramını ve Çekirdek’li Trop Kuramını reddeden Denkel’in kuramının temel savı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
bir trop kümesinin özsel özellikleri arasındaki biraradalık içsel bir bağıntı olması
B
bir somut nesnenin özsel özellikleri arasındaki biraradalık içsel bir bağıntı olması
C
iki trop arasında ikili biraradalık bağıntısı hep sınırlandırılmış-içsel olması
D
somut nesneler arasındaki biraradalık bağıntılarının hep sınırlandırılmış-içsel olması
E
troplar arasındaki biraradalık bağıntılarının hep sınırlandırılmış-içsel olması
Açıklama:
Denkel’in kuramındaki sınırlandırılmış-içsel Biraradalık Bağıntısı şöyle tanımlanır: a ile b bir arada olan iki trop olduğunda, a ile b’nin var olması, a ile b’nin biraradalığını zorunlu olarak gerektirmemekle birlikte, fizik yasaları uyarınca gerektirir. (Bkz. Denkel, 1997, s. 603-604.) Denkel’in temel savı troplar arasındaki biraradalık bağıntılarının hep sınırlandırılmış-içsel olduğudur. Doğru cevap E'dir.
Ünite 6
Soru 1
Aynı bir belirlenebilirin altında birden çok sayıda belirlenmiş olan tropun bulunamadığı uzay bölgelerine ne denir ?
Seçenekler
A
Yalın somut nesne
B
Bölgecik
C
Somut nesne
D
Kitle
E
Uzay bölgesi
Açıklama:
Aynı bir belirlenebilirin altında birden çok sayıda belirlenmiş olan tropun bulunamadığı uzay bölgelerine bölgecik denir.
Soru 2
Belli bir zaman anında belli bir bölgeciği kaplayan trop bileşimlerine ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Somut Nesne
B
Nesne
C
Yalın Somut Nesne
D
Somut Nesne Parçası
E
Somut nesne evresi
Açıklama:
Belli bir zaman anında belli bir bölgeciği kaplayan trop bileşimlerine yalın somut nesne adı verilir
Soru 3
Bir somut nesneyi oluşturan yalın somut nesnelerin kapladığı bölgeciklerin toplamı nasıl adlandırılır ?
Seçenekler
A
Somut nesnenin t zaman anında kapladığı uzay bölgesi
B
Somut nesnenin t zaman anında kapladığı uzay kitlesi
C
Yalın nesnenin t zaman anında kapladığı uzay kitlesi
D
Yalın nesnenin t zaman anında kapladığı uzay bölgesi
E
Yalın nesnenin uzay bölgesi
Açıklama:
Bir somut nesnenin t zaman anında kapladığı uzay bölgesi, o nesneyi oluşturan yalın somut nesnelerin kapladığı bölgeciklerin toplamı nasıl adlandırılır ?
Soru 4
Her bireyin kendisi dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabileceğini söyleyen ilke aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Bireylerin bağımlı olarak varolabilme ilkesi
B
Bireylerin bağımsız olarak varolabilme ilkesi
C
Bireylerin girişmezliği ilkesi
D
Bireylerin bağımsızlık ilkesi
E
Bireylerin bağımlılık ilkesi
Açıklama:
Bireylerin Bağımsız Olarak Varolabilme ilkesi: Her birey kendisi dışında
herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabilir
herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabilir
Soru 5
Kitle türlerini , birey türlerinden ayıran özellik aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Sayılamama
B
Hesaplanamama
C
Tanımlanamama
D
Toparlanamama
E
Taşınamama
Açıklama:
Kitle türlerini insan, Gezegen gibi birey türlerinden ayıran şudur: Kitle türlerinin örnekleyenleri, bireylerin tersine, doğal olarak birbirinden ayrı değildir, bir değildir, dolayısıyla da sayılamazlar
Soru 6
Bir bireyin kimliğinin niçin o bireyin maddesi olamayacağının
bir açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
bir açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aynı madde birçok bireyin maddesi olabilir
B
Aynı birey birden çok maddeden oluşabilir
C
Her bireyin maddesi yoktur
D
Her birey yer kaplamaz
E
Her madde yer kaplamaz birey ise yer kaplar
Açıklama:
Bir bireyin kimliği, onu oluşturan madde, yani kitledir: Bu görüşü gene boşluktaki
tüm içkin özellikleri ayn› olan iki küre örneğine uygulayalım. Kimlik, küreyi
bir yapan şey olduğuna göre, küreyi oluşturan maddelerin (kitlelerin) her biri
onu oluşturan küreyi bir kılmalıydı. Buradaki varsayım aynı maddenin iki ayrı yerde
birden olamayacağıdır. Oysa bir küreyi oluşturan madde, birçok başka küreyi
ya da küre biçiminde olmayan baflka bir şeyi de oluşturabilir, hatta evrenin çeşitli
yerlerinde salt madde (kitle) olarak bulunabilirdi. Bu nedenle bireyin kimliğinin
madde olmadığı söylemek durumundayız
tüm içkin özellikleri ayn› olan iki küre örneğine uygulayalım. Kimlik, küreyi
bir yapan şey olduğuna göre, küreyi oluşturan maddelerin (kitlelerin) her biri
onu oluşturan küreyi bir kılmalıydı. Buradaki varsayım aynı maddenin iki ayrı yerde
birden olamayacağıdır. Oysa bir küreyi oluşturan madde, birçok başka küreyi
ya da küre biçiminde olmayan baflka bir şeyi de oluşturabilir, hatta evrenin çeşitli
yerlerinde salt madde (kitle) olarak bulunabilirdi. Bu nedenle bireyin kimliğinin
madde olmadığı söylemek durumundayız
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi çıplak taşıyıcılık ve kendiliğin ortak noktasıdır ?
Seçenekler
A
Özellik taşımaları
B
Kitle olmaları
C
Özelliksiz olmaları
D
Trop olmaları
E
Tümel olmaları
Açıklama:
Bir bireyin kimliği, o bireyin kendilik’idir: Burada “kendilik” ifadesini Ortaçağ-
da ilk kez John Duns Scotus (1266 - 1308) tarafından ortaya konulan Latince “haecceitas” sözcücünün karşlığı olarak kullanıyoruz. Scotus’a göre kendilik, çıplak taşıyıcı (substratum)’dan farklı olarak, bireyin özelliklerinin taşıyıcısı olan özelliksiz bir taşıyıcı değil, o bireyi o yapan ve yalnızca o bireyde olan özelliksiz bir özelliktir. Bu durumda, her bireyin kendilik’i olan özellik, diğer bireylerin kendilikleri olan özelliklerden farklı olacağından, söz konusu bireyin kendiliki’nin o bireyin kimliğini oluşturduğuu söylenebilir. Örneğin bu durumda tam-benzer Küre 1 ile Küre 2’nin kendilikleri farklı olacağından bu iki küreyi birbirinden ayırabileceğiz
da ilk kez John Duns Scotus (1266 - 1308) tarafından ortaya konulan Latince “haecceitas” sözcücünün karşlığı olarak kullanıyoruz. Scotus’a göre kendilik, çıplak taşıyıcı (substratum)’dan farklı olarak, bireyin özelliklerinin taşıyıcısı olan özelliksiz bir taşıyıcı değil, o bireyi o yapan ve yalnızca o bireyde olan özelliksiz bir özelliktir. Bu durumda, her bireyin kendilik’i olan özellik, diğer bireylerin kendilikleri olan özelliklerden farklı olacağından, söz konusu bireyin kendiliki’nin o bireyin kimliğini oluşturduğuu söylenebilir. Örneğin bu durumda tam-benzer Küre 1 ile Küre 2’nin kendilikleri farklı olacağından bu iki küreyi birbirinden ayırabileceğiz
Soru 8
Bir nesnesin belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan ve nesneyi o nesne yapan şey nedir ?
Seçenekler
A
Homojen kitle
B
Kitlenin kimliği
C
Heterojen kitle
D
Somut nesnenin kimliği
E
Kitle
Açıklama:
Bir somut nesnenin kimliği, o nesnenin belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan ve nesneyi o nesne yapan şeydir.
Soru 9
Üç boyutlu somut nesne kuramı hangi zaman anlayışını benimser ?
Seçenekler
A
Bireycilik
B
Şimdicilik
C
Dördüncü boyutculuk
D
Bağılcılık
E
Daimicilik
Açıklama:
Üç-boyutlu somut nesne ile dört-boyutlu somut nesne anlayışlarınana koşut olarak bu görüşlerin savundukları iki ayrı zaman görüşünden söz edilir. Buna göre üç-boyutluluk, şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser.
Soru 10
Dört boyutlu somut nesne kuramı hangi zaman anlayışını benimser ?
Seçenekler
A
Bireycilik
B
Şimdicilik
C
Bağılcılık
D
Daimicilik
E
Dördüncü boyutçuluk
Açıklama:
Dört-boyutluluk’u benimsemenin nedeninin daimicilik olduğu söylenebilir. Nitekim somut nesnenin zamansal parçalarının kabul edilmesi, tüm zamanların ve zamanlardaki şeylerin aynı oranda gerçek olduğunu varsayar. Öte yandan Daimicilik zaman anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu sonucuna varılabilir. Bu ise dört-boyutlu somut nesne anlayışını benimsemek demektir
Soru 11
Birey türlerinin örnekleyenleri olan ve doğal olarak birbirinden ayrı olan veya ayrılabilen tek tek somut nesnelere -- denilir. Yukarıdaki ifadede boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelir?
Seçenekler
A
Birey
B
Zaman
C
Mekan
D
Evren
E
İlke
Açıklama:
Birey türlerinin örnekleyenleri olan ve doğal olarak birbirinden ayrı olan veya ayrılabilen tek tek somut nesnelere birey denilir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 12
Kitlelerin kaç türü vardır ve bunlar nelerdir?
Seçenekler
A
Üç türü vardır: Hava, Su, Toprak
B
İki türü vardır: Homojen ve Heterojen
C
Tek türdür: Evren
D
Sayısız türdür: En çok bilineni havadır.
E
Tek türdür: Zaman
Açıklama:
Kitleler, homojen ve heterojen olmak üzere iki çeşide ayrılır. Homojen kitle hem kendisi hem de bütün parçaları aynı türden olan kitle, heterojen kitle ise homojen olmayan kitle demektir. Örneğin tunç, su ve hava kitleleri homojen kitleler, zeytin yağı ile karıştırılmış bir suzeytinyağı karışımı bir heterojen kitledir. Belli bir türden homojen kitlelerin toplamı o türden homojen bir kitledir. Örneğin iki homojen su kitlesinin toplamı gene homojen bir su kitlesidir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 13
I. Bir bireyin kimliği, onun taşıdığı içkin tümel özelliklerden oluşur.
II. Bir bireyin kimliği, onu oluşturan madde, yani kitledir.
III. Bir bireyin kimliği, onun biçimidir.
IV.Bir bireyin kimliği, o bireyin uzay-zamansal konumudur.
Yukarıdakilerden hangileri çeşitli kuramlarda ortaya konulan kimlik çeşitlerindendir?
II. Bir bireyin kimliği, onu oluşturan madde, yani kitledir.
III. Bir bireyin kimliği, onun biçimidir.
IV.Bir bireyin kimliği, o bireyin uzay-zamansal konumudur.
Yukarıdakilerden hangileri çeşitli kuramlarda ortaya konulan kimlik çeşitlerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II, III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Yukarıda söz edilen durumlardan herbiri çeşitli kuramlarda ortaya konulan kimlik çeşitlerindendir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 14
x ile y, B türüne ait şeyler olduğunda, x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y, K gibi bir koşulu yerine getirirse.
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısal özdeşlik
B
Genel özdeşlik
C
Zamanlararası özdeşlik
D
Eş zamanlı özdeşlik
E
Leibniz Özdeşlik Ölçütü
Açıklama:
x ile y, B türüne ait şeyler olduğunda, x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y,K gibi bir koşulu yerine getirirse.
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi Leibniz Öz- deşlik Ölçütü olup, bu ölçütün Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü (ZLÖ) ve Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü (KLÖ) olmak üzere iki biçimi vardır. Doğru seçenek E'dir.
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi Leibniz Öz- deşlik Ölçütü olup, bu ölçütün Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü (ZLÖ) ve Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü (KLÖ) olmak üzere iki biçimi vardır. Doğru seçenek E'dir.
Soru 15
Dört boyutluluğa göre nesnenin dördüncü boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zaman
B
Mekan
C
Birey
D
Koşul
E
Miktar
Açıklama:
Şimdi de dört-boyutluluk’a geri dönelim. Bu görüşe göre, üçboyutlu uzayın yanı sıra, zaman, nesnenin dördüncü boyutudur. Bu nedenle bu görüşe “dört boyutluluk” denilmiştir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 16
Dört-boyutlulukla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bir somut nesnenin uzaysal uzanımının yanı sıra zamansal uzanımı da vardır.
B
Dört-boyutluluk’ta şimdiki zamanın ya da “şimdi” sözcüğünün herhangi bir ontolojik ayrıcalığı yoktur.
C
Geçmiş, şimdi ve gelecek anları, somut nesneler ve olayların hepsi eşit olarak ger çek olup aralarındaki ilişki daha önce, aynı zamanda ve daha sonra ikili bağıntıları ile belirlenir.
D
Üçboyutlu somut nesne ile dörtboyutlu somut nesne anlayışlarına koşut ola rak bu görüşlerin savundukları iki ayrı zaman görüşünden söz edilir.
E
Dört-boyutluluk, şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser.
Açıklama:
Üçboyutlu somut nesne ile dörtboyutlu somut nesne anlayışlarına koşut ola rak bu görüşlerin savundukları iki ayrı zaman görüşünden söz edilir. Buna göre üçboyutluluk, şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser. Doğru seçenek E'dir.
Soru 17
Somut nesne kuramının benimsediği zaman anlayışı daimiciliktir.
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Üç boyutluluk
B
Dört boyutluluk
C
Tek boyutluluk
D
İki boyutluluk
E
Beş boyutluluk
Açıklama:
Dört boyutlu somut nesne kuramının benimsediği zaman anlayışı daimiciliktir.
Soru 18
Somut nesne kuramının benimsediği zaman anlayışı şimdiciliktir.
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Tek boyutluluk
B
İki boyutluluk
C
Üç boyutluluk
D
Dört boyutluluk
E
Beş boyutluluk
Açıklama:
Üç boyutlu somut nesne kuramının benimsediği zaman anlayışı şimdiciliktir.
Soru 19
Özellik değişimini açıklamak ---- için ciddi bir sorundur: Bir somut nesnenin özellik değişimine uğraması, somut nesneyi oluşturan tropların değişmesi demektir. Boşluğa ne gelmelidir?
Seçenekler
A
Demet Kuramı
B
Uçboyutluluk Kuramı
C
Dörtboyutluluk Kuramı
D
Leibniz Yasası
E
Eşitlik Kuramı
Açıklama:
Özellik değişimini açıklamak Demet Kuramı için ciddi bir sorundur: Bir somut nesnenin özellik değişimine uğraması, somut nesneyi oluşturan tropların değişmesi demektir.
Soru 20
--- mantıkça geçerli bir önermedir. Öte yandan --- iki biçimi olan, (ZLİ) ile (KLİ) ise tartışmaya açık olan birer metafizik önermedir. Boşluklardaki yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Leibniz Yasası-Leibniz İlkesi
B
Eşitlik İlkesi-Leibniz Yasası
C
Üç boyutluluk-Özdeşlik ilkesi
D
Leibniz Yasası-Dört boyutluluk
E
Özdeşlik İlkesi-Leibniz İlkesi
Açıklama:
Leibniz Yasası mantıkça geçerli bir önermedir. Öte yandan Leibniz İlkesi’nin iki biçimi olan, (ZLİ) ile (KLİ) ise tartışmaya açık olan birer metafizik önermedir.
Soru 21
I. Her somut nesne, yalın somut nesnelerden, yani madde parçacıklarından oluşur.
II. Aynı bir somut nesne farklı zamanlarda farklı yalın somut nesnelerden oluşabilir.
III. Somut nesnenin hangi yalın somut nesnelerden oluştuğunun belirlenmesi zamana bağlıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Aynı bir somut nesne farklı zamanlarda farklı yalın somut nesnelerden oluşabilir.
III. Somut nesnenin hangi yalın somut nesnelerden oluştuğunun belirlenmesi zamana bağlıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Her somut nesne, yalın somut nesnelerden, yani madde
parçacıklarından oluşur. Ancak aynı bir somut nesne farklı zamanlarda farklı yalın somut nesnelerden oluşabilir. Bu nedenle somut nesnenin hangi yalın somut nesnelerden oluştuğunun belirlenmesi zamana bağlıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
parçacıklarından oluşur. Ancak aynı bir somut nesne farklı zamanlarda farklı yalın somut nesnelerden oluşabilir. Bu nedenle somut nesnenin hangi yalın somut nesnelerden oluştuğunun belirlenmesi zamana bağlıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 22
Belli bir zaman anındaki bütün parçaların toplamı somut nesnenin o zaman anındaki
maddesi ile .......... .
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
maddesi ile .......... .
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
özdeştir
B
karşıttır
C
benzerdir
D
farklıdır
E
tutarlıdır
Açıklama:
Belli bir zaman anındaki bütün parçaların toplamı somut nesnenin o zaman anındaki maddesi ile özdeştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi bir birey türünün adıdır?
Seçenekler
A
Altın
B
Futbol takımı
C
At
D
Hava
E
Su
Açıklama:
Gündelik dilde Somut Nesne türlerinden söz etmek için, “insan”, “gezegen”, “tunç”, “su”, “hava” gibi tür adları kullanılır. Bu tür adlarından “insan” ve “gezegen” sayılabilir birey türü adları, tunç”, “su”, ve “hava” ise (sayılamayan) kitle türü adlarıdır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 24
Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü'nün tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm çıplak taşıyıcıları aynı ise.
B
x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm özellikleri aynı ise.
C
x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin uzay-zamansal konumu aynı ise.
D
x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm içkin özellikleri aynı ise.
E
x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin biçimleri aynı ise
Açıklama:
Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü, "x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm içkin özellikleri aynı ise" önermesi ile ifade edilir. Doğru yanıt D seçebeğidir.
Soru 25
Aşağıdaki sorulardan hangisinin olumlu yanıtı bir eşzamanlı özdeşlik ifade eder?
Seçenekler
A
Elime aldığım bir kibrit ile, kibriti aldığım kutuda duran ve şekil ve madde olarak elimdekiyle tıpa tıp aynı diğer bir kibrit aynı mıdır?
B
Az önce gördüğüm ön camı film kaplı arabayla, şimdi gördüğüm arka camı film kaplı araba aynı araba mıdır?
C
Ateşte eriyen bir mumun erimeden önceki katı haliyle erimiş hali aynı muma mı aittir?
D
Tek yumurta ikizi ve fiziksel özellikleri birbirine benzer iki kardeş aynı kişi midir?
E
Beş yavrusunu emziren bir kediyi izlerken gördüğüm bir ayak ile bir kafa aynı yavru kediye mi aittir?
Açıklama:
Aynı anda gözlemlediğimiz farklı somut nesne parçalarının ait oldukları somut nesnenin aynı olup olmadığı ile ilgili soruların olumlu yanıtları eşzamanlı özdeşlik ifade ederler. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 26
Belli bir t zaman anında uzayın Ut bölgesini kaplayan homojen bir bakır kaşık bulunduğunu düşünelim. Bu bakır kaşık bir ......... iken, kaşığın bakır özelliği taşıyan maddesi Ut uzay bölgesini dolduran bir ......... .
Yukarıdaki cümledeki boşluklar sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verildiği şekilde doldurulmalıdır?
Yukarıdaki cümledeki boşluklar sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verildiği şekilde doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
birey, kitledir
B
kitle, bireydir
C
birey, nesnedir
D
nesne, kitledir
E
kitle, kitledir.
Açıklama:
Birey ve kitle kavramlarına baktığımızda sayılabilen nesnelerin birey, sayılamayanlaın ise kitle olarak tanımlandığını görürüz. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 27
I. Birey olarak varlığı sona erer
II. Maddesi olan kitlenin varlığı sona erer
III. Atom yapısı değişir
Bir bardak kırılarak parçalandığında o bardak için yukarıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
II. Maddesi olan kitlenin varlığı sona erer
III. Atom yapısı değişir
Bir bardak kırılarak parçalandığında o bardak için yukarıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kırılarak parçalanma durumunda bir birey olan bardağın varlığı sona erer. Ancak atomları değişmediğinden, maddesi olan kitle varlığını sürdürür. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 28
Quine'ın Heraklitos'a ait “aynı nehirde iki kez yıkanamazsın, çünkü nehir sürekli akıp gider” görüşüne karşı geliştirdiği görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aynı nehirde iki kez yıkanamazsın, ama bunun nedeni nehrin akıp gitmesi değildir.
B
Aynı nehirde iki kez yıkanabilirisin ama aynı nehir-evresinde değil.
C
Aynı nehirde iki kez yıkanamazsın ama nehir akıp giden bir şey değildir.
D
Aynı nehirde iki kez yıkanabilirisin ama başka bir paralel evrende.
E
Aynı nehirde iki kez yıkanabilirisin ama beş-boyutlu bir evrende.
Açıklama:
Heraklitos “aynı nehirde iki kez yıkanamazsın, çünkü nehir sürekli akıp gider” demesine karşın, Quine “aynı nehirde iki kez yıkanabilirisin ama aynı nehir-evresinde değil” demiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 29
Dört-Boyutlu Somut Nesne Kuramına göre bir somut nesneyi oluşturan şey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
O nesnenin zamansal özdeşliği
B
O nesnenin kitlelerinin toplamı
C
O nesnenin atomlarının zamansal değişimi
D
O nesnenin zamansal parçalarının toplamı
E
O nesneyi oluşturan maddelerin toplamı
Açıklama:
Bu kurama göre bir somut nesne, zamansal parçalarının toplamından oluşur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 30
I. Bir fiziksel somut nesneyi oluşturan trop türlerinin a priori metafizik ilkeleri ile belirlendiğini savunur.
II. Somut nesnenin yalnız tropların demeti olduğu görüşünü kabul eder.
III. Özellik değişimi sorununa çözüm geliştirmek için tikel öz kavramına başvurur.
Arda Denkel'in ortaya koyduğu Evreli Trop Kuramına ilişkin olarak yukarıda belirtilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Somut nesnenin yalnız tropların demeti olduğu görüşünü kabul eder.
III. Özellik değişimi sorununa çözüm geliştirmek için tikel öz kavramına başvurur.
Arda Denkel'in ortaya koyduğu Evreli Trop Kuramına ilişkin olarak yukarıda belirtilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Bu kuramda Denkel, Trop Demeti Kuramı’nı savunanların tümü gibi, somut nesnenin yalnız tropların demeti olduğu görüşünü kabul eder ve özellik değişimi sorununa çözüm geliştirmek için tikel öz ya da biçim-örneği (form-token) dediği bir kavramı ortaya koyar. Denkel'e göre, bir fiziksel somut nesneyi oluşturan trop türleri ise, a priori metafizik ilkeler ile değil, ilgili fizik kuramunca (yani a posteriori bilimsel verilere dayanarak) belirlenir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 31
I. Belli bir zamanda belli bir uzay bölgesini kaplar
II. Bu bölge somut maddenin nesnesi ile doldurulmuştur.
III. Bölgenin her alt bölgesini dolduran madde somut nesnenin parçası değildir.
IV. Somut nesnelerin yapısı türden türe değişiklik göstermez.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bir somut nesnenin taşıdığı özelliklerinden değildir?
II. Bu bölge somut maddenin nesnesi ile doldurulmuştur.
III. Bölgenin her alt bölgesini dolduran madde somut nesnenin parçası değildir.
IV. Somut nesnelerin yapısı türden türe değişiklik göstermez.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bir somut nesnenin taşıdığı özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
III ve IV
D
I ve IV
E
I ve III
Açıklama:
Somut bir nesne belli bir zamanda belli bir uzay bölgesini kaplar. Bu bölge somut maddenin nesnesi ile doldurulmuştur. Bu belirli bölgenin her alt bölgesini dolduran madde somut nesnenin parçasıdır. Somut nesnelerin yapısı ve taşıdığı özellikler ise bu nesnelerin ait oldukları türe göre değişiklik gösterebilir.
III. Bölgenin her alt bölgesini dolduran madde somut nesnenin parçası değildir.
IV. Somut nesnelerin yapısı türden türe değişiklik göstermez.
III. Bölgenin her alt bölgesini dolduran madde somut nesnenin parçası değildir.
IV. Somut nesnelerin yapısı türden türe değişiklik göstermez.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Somut Nesne türlerinden sayılamayan kitle türlerine örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Zeytinyağı
B
Tunç
C
Hava
D
İnsan
E
Su
Açıklama:
"İnsan" seçeneği sayılabilir birey türlerine örnektir.
Soru 33
Bireylerin girişmezliği ilkesi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
B
Bir bireyin parçası olan bir birey olsa bile o birey parçası olan bireyden bağımsız olarak varolabilir.
C
Hiç bir birey parçası olmayan bireyden bağımsız olarak var olamaz.
D
Aynı türü örnekleyen bireyler doğal olarak birbirine bağlıdır
E
Belli bir türe ait bireyin tüm parçaları başka türlerin bireylerinden oluşur.
Açıklama:
Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri (yani uzay bölgesini) kaplayamaz.
Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
Soru 34
I. Kitle türlerinin örnekleyenleri bireyler gibi birbirlerinden ayrıdır.
II. Kitle türlerinin örnekleyenleri sayılabilen somut nesnelerdir.
III. Genel olarak her birey, maddesi denilen belli türde bir kitle tarafından oluşturulur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kitle türlerinin özelliklerindendir.
II. Kitle türlerinin örnekleyenleri sayılabilen somut nesnelerdir.
III. Genel olarak her birey, maddesi denilen belli türde bir kitle tarafından oluşturulur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kitle türlerinin özelliklerindendir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Genel olarak her birey, maddesi denilen belli türde bir kitle tarafından oluşturulur. Bu, kitle türlerinin temel özelliklerindendir.
Yalnız III
Yalnız III
Soru 35
Dört boyutlu Somut Nesne kuramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bir somut nesnenin yalnız uzaysal parçaları bulunur.
B
Diyakronik bir özdeşlik içerir.
C
Zaman nesnenin dördüncü boyutudur.
D
Şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser.
E
Bir somut nesne her zaman anında aynı nesnedir.
Açıklama:
Dört boyutlu Somut Nesne kuramına göre üç boyutlu uzayın yanı sıra, zaman, nesnenin dördüncü boyutudur.
Zaman nesnenin dördüncü boyutudur.
Zaman nesnenin dördüncü boyutudur.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu somut nesne kuramının benimsediği zaman anlayışıdır.
Seçenekler
A
Daimicilik
B
Şimdicilik
C
Gelecekçilik
D
Dördüncü boyutçuluk
E
Nesneleri zamandan bağımsız değerlendirir.
Açıklama:
Üç boyutluluk şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser. bu zaman anlayışına göre yalnız şimdi olan gerçekte vardır. geçmişte olan ya da gelecekte olacak olan birşey varolan birşey değildir.
Soru 37
Aşağıda verilen kuram-zaman anlayışı eşleşmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Dört boyutlu somut nesne- Bağılcılık
B
Dört boyutlu somut nesne-Şimdicilik
C
Üç boyutlu somut nesne-Daimicilik
D
Üç boyutlu somut nesne-Bireycilik
E
Dört boyutlu somut nesne-Daimicilik
Açıklama:
Dört boyutlu somut nesne kuramına göre tüm zamanlar ve bu zamanlarda varolan şeyler aynı derecede gerçektir.
Dört boyutlu somut nesne-Daimicilik
Dört boyutlu somut nesne-Daimicilik
Soru 38
I. Üç boyutlu somut nesne kuramı
II. Dört boyutlu somut nesne kuramı
III. Evreli üç boyutlu somut nesne kuramı
IV. Mekansal boyutlu somut nesne kuramı
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri metafizikçilerin somut bir nesnenin değişimi süresince özdeşliğini korumasını açıklayan kuramlardan değildir?
II. Dört boyutlu somut nesne kuramı
III. Evreli üç boyutlu somut nesne kuramı
IV. Mekansal boyutlu somut nesne kuramı
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri metafizikçilerin somut bir nesnenin değişimi süresince özdeşliğini korumasını açıklayan kuramlardan değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız IV
E
III ve IV
Açıklama:
Metafizikçiler bir somut nesnenin değişim süresince özdeşliğinin korunmasının üç farklı açıklamasını vermişlerdir: I. Üç boyutlu somut nesne kuramı. II. Dört boyutlu somut nesne kuramı. III. Evreli üç boyutlu somut nesne kuramı.
Yalnız IV
Yalnız IV
Soru 39
Denkel'in ortaya koyduğu evreli trop kuramına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir fiziksel somut nesneyi oluşturan trop ürünleri ilgili fizik kuramınca belirlenir.
B
Bir belirlenebilire ait her trop uzay ve zaman içinde sonlu ve sürekli bir yer kaplar.
C
Bir trop uzay ve zaman içinde sonlu bir bölgeyi kaplar.
D
Farklı zamanlarda farklı uzaysal yerler bulunabilir.
E
Bir somut nesnenin özellik değişimi, somut nesneyi oluşturan tropları etkilemez.
Açıklama:
E seçeneğinin aksine bir somut nesnenin özellik değişimi, somut nesneyi oluşturan tropların değişmesi demektir. Trop demetindeki en küçük değişiklik bu demet ile özdeş olan somut nesnenin yok olması demektir.
Bir somut nesnenin özellik değişimi, somut nesneyi oluşturan tropları etkilemez.
Bir somut nesnenin özellik değişimi, somut nesneyi oluşturan tropları etkilemez.
Soru 40
Doğal olarak birbirinden ayrı olan veya ayrılabilen tek tek somut nesnelere ne denir?
Seçenekler
A
Birey
B
Kitle
C
Yalın somut nesne
D
Yalın bileşik nesne
E
Bileşik nesne
Açıklama:
Birey türlerinin örnekleyenleri olan ve doğal olarak birbirinden ayrı olan veya
ayrılabilen tek tek somut nesnelere birey denilir. Doğru cevap A'dır.
ayrılabilen tek tek somut nesnelere birey denilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 41
Bireylerin Girişmezliği İlkesinin doğru açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
B
Aynı türden bireyler aynı zamanda ayrı yeri kaplayamaz.
C
Aynı türden bireyler ayrı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
D
Ayrı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri kaplayamaz.
E
Ayrı türden bireyler aynı zamanda ayrı yeri kaplayamaz.
Açıklama:
Bireylerin Girişmezliği İlkesi: Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri
(yani uzay bölgesini) kaplayamaz. Doğru cevap A'dır.
(yani uzay bölgesini) kaplayamaz. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
Bireylerin Bağımsız Olarak Varolabilme İlkesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Her birey kendisi dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabilir.
B
Her birey kendisi dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolamaz.
C
Kitle içinde birey bağımsız olarak varolamaz.
D
Kitle dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolamaz.
E
Kitle içinde herhangi bir şeye bağımlı olarak varolamaz.
Açıklama:
Bireylerin Bağımsız Olarak Varolabilme İlkesi: Her birey kendisi dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
Bir nesnenin belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan ve nesneyi o nesne yapan
şey nedir?
şey nedir?
Seçenekler
A
Nesnenin türü
B
Nesnenin tekilliği
C
Nesnenin bireyselliği
D
Nesnenin kimliği
E
Nesnenin özü
Açıklama:
Bir somut nesnenin kimliği, o nesnenin belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan
ve nesneyi o nesne yapan şeydir. Doğru cevap D'dir.
ve nesneyi o nesne yapan şeydir. Doğru cevap D'dir.
Soru 44
Bir bireyin taşıdığı bir özelliğin yalnız kendi doğasından kaynaklanan, yani o bireyin başka bireylerle olan bağıntılarına dayanmayan bir özellik olması ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Tümel özellik
B
Tümel olmayan özellik
C
İçkin özellik
D
İçkin olmayan özellik
E
Tekil özellik
Açıklama:
Bir bireyin taşıdığı bir özelliğin içkin olması, yalnız kendi doğasından kaynaklanan, yani o bireyin başka bireylerle olan bağıntılarına dayanmayan bir özellik olması demektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Ortaçağda ilk kez John Duns Scotus tarafından ortaya konulan Latince “haecceitas” sözcüğünün karşılığı olarak kullanılan, çıplak taşıyıcı (substratum)’dan farklı olarak, bireyin özelliklerinin taşıyıcısı olan özelliksiz bir taşıyıcı değil, o bireyi o yapan ve yalnızca o bireyde olan özelliksiz bir özellik anlamında kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?.
Seçenekler
A
Benlik
B
Özdeşlik
C
Kendilik
D
Tekillik
E
Teklik
Açıklama:
Bir bireyin kimliği, o bireyin kendilik’idir: Burada “kendilik” ifadesini Ortaçağda ilk kez John Duns Scotus (1266 - 1308) tarafından ortaya konulan Latince “haecceitas” sözcüğünün karşılığı olarak kullanıyoruz. Scotus’a göre kendilik, çıplak taşıyıcı (substratum)’dan farklı olarak, bireyin özelliklerinin taşıyıcısı olan özelliksiz bir taşıyıcı değil, o bireyi o yapan ve yalnızca o bireyde olan özelliksiz bir özelliktir. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
"x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm özellikleri aynı ise" önermesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Lebniz İlkesi
B
Kuvvetli Lebniz İlkesi
C
Zayıf Leibniz İlkesi
D
Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü
E
Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü
Açıklama:
Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü: x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm özellikleri aynı ise. Doğru cevap E'dir.
Soru 47
Neden Dört-boyutluluk’u benimsemenin nedeninin daimicilik olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Daimcilik, zaman anlayışından kalkarak somut nesnelerin uzay parçalarının toplamından oluştuğu için
B
Dört-boyutluluk, uzay anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu için
C
Dört-boyutluluk, zaman anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu için
D
Daimicilik, zaman anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu için
E
Daimicilik, uzay anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu için
Açıklama:
Daimicilik zaman anlayışından kalkarak somut nesnelerin zamansal parçalarının toplamından oluştuğu sonucuna varılabilir. Bu ise dört-boyutlu somut nesne anlayışını
benimsemek demektir. (Bkz. Loux, 2002, s. 215 - 223.) Doğru cevap D'dir.
benimsemek demektir. (Bkz. Loux, 2002, s. 215 - 223.) Doğru cevap D'dir.
Soru 48
Evreli Üç-Boyutluluk kuramı nasıl bir niteliğe sahiptir?
Seçenekler
A
zamana bağlı olmayan nesne-evreleri yer alan kuramlardır
B
Üç-Boyutluluk ile DörtBoyutluluk arasında yer alan kuramlardır
C
Soyut nesnenin üç boyutlu olarak kabul edildiği kuramlardır
D
İçsel biraradalık bağıntılarına dayanan kuramlardır
E
İçsel biraradalık bağıntılarına dayanmayan kuramlardır
Açıklama:
Evreli Üç-Boyutlu Somut Nesne Kuramları (kısaca Evreli Üç-Boyutluluk), Üç-Boyutluluk ile DörtBoyutluluk arasında yer alan, bir bakıma bu iki türden kuramın bir sentezi (bireşimi) niteliğinde olan kuramlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
Evreli Üç-Boyutlu Somut Nesne Kuramları’nın iki biçiminde gerekse dört-boyutluluk’ta, bu önerme temel metafizik önerme olmayıp metafizik açıklayıcısı vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?
Seçenekler
A
Bölgecikli Trop Kuramı
B
Dört-Boyutlu Somut Nesne Kuramı
C
Evreli Trop Kuramı
D
Denkel’in Bölgecikli Trop Kuramı
E
Üç-Boyutlu Somut Nesne Kuramı
Açıklama:
Evreli Üç-Boyutlu Somut Nesne Kuramları’nın iki biçiminde gerekse dört-boyutluluk’ta, bu önerme temel metafizik önerme olmayıp metafizik açıklayıcısı vardır. Bunlar, Evreli ve Bölgecikli Trop Kuramı, Denkel’in Evreli Trop Kuramı ve Dört-Boyutlu Somut Nesne Kuramıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
Belli bir zaman anında belli bir bölgeciği kaplayan trop bileşimlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yalın soyut nesne
B
Kompleks somut nesne
C
Somut nesne evresi
D
Yalın somut nesne
E
Soyut nesne parçası
Açıklama:
Belli bir zaman anında belli bir bölgeciği kaplayan trop bileşimlerine yalın somut nesne denir.
Soru 51
Aynı türden bireylerin aynı zamanda aynı uzay bölgesini kaplayamaması, hangi ilke ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Bireylerin Girişmezliği İlkesi
B
Belirsizlik İlkesi
C
Entropi İlkesi
D
Momentumun Korunması İlkesi
E
Heisenberg İlkesi
Açıklama:
Aynı türü örnekleyen bireylerin doğal olarak birbirinden ayrı olmaları Bireylerin Girişmezliği İlkesi’nden kaynaklanır. Bireylerin Girişmezliği İlkesi'ne göre; aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri (yani uzay bölgesini) kaplayamaz.
Soru 52
- İnsan
- Yıldız
- Demir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Somut nesnelerin yapısı ve taşıdığı özellikler bu nesnelerin ait oldukları türe göre değişebilir. Dolayısıyla somut nesnelerin ontolojik yapısını ortaya koyabilmek için somut nesne türlerini göz önünde tutmak gerekir. Gündelik dilde somut nesne türlerinden söz etmek için, “insan”, “gezegen”, “tunç”, “su”, “hava” gibi tür adları kullanılır. Bu tür adlarından “insan” ve “gezegen” sayılabilir birey türü adları, tunç”, “su”, ve “hava” ise (sayılamayan) kitle türü adlarıdır.
Soru 53
- Altın
- Yılan
- Su
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kitle türlerine örnek olarak tunç, su ve hava verilebilir. Bu gibi kitle türlerini insan, gezegen gibi birey türlerinden ayıran şudur: Kitle türlerinin örnekleyenleri, bireylerin tersine, doğal olarak birbirinden ayrı değildir, bir değildir, dolayısıyla da sayılamazlar.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi bir homojen kitle olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Demir
B
Su-zeytinyağı karışımı
C
Su
D
Tunç
E
Hava
Açıklama:
Kitleler, homojen ve heterojen olmak üzere iki çeşide ayrılır. Homojen kitle hem kendisi hem de bütün parçaları aynı türden olan kitle, heterojen kitle ise homojen olmayan kitle demektir. Örneğin tunç, su ve hava kitleleri homojen kitleler, zeytinyağı ile karıştırılmış bir su-zeytinyağı karışımı bir heterojen kitledir.
Soru 55
İnsan Su Elektron Yukarıda sayılan nesnelerden hangisinin kimliği vardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Bir somut nesnenin kimliği, o nesnenin (i) belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan ve (ii) nesneyi o nesne yapan şey demektir. Dikkat edilirse bu durumda hem (i) hem de (ii) koşulunu yerine getirdiğinden bireylerin kimliği vardır. Öte yandan gerek elektron gibi bazı atom-altı parçacıkların gerekse kitlenin kimliği yoktur. Elektron gibi bir atom-altı parçacığın kimliği yoktur, çünkü sayılabilir olduğu için (i) koşulunu yerine getirmesine karşın, elektronu o elektron yapan bir şey olmadığından, (ii) koşulunu yerine getirmez. Nitekim bir Helyum atomunun birinci enerji seviyesinde bulunan iki elektronun, üst-üste-gelme (superposition) durumundan dolayı, hangisinin hangi elektron olduğunu belirleyebilecek bir olgu yoktur. Kitlelerin ise kimliğinin olmaması, (ii) koşulunu yerine getirmelerine karşın (i) koşulunu yerine getirmemeleridir. Nitekim bir kitleyi o kitle yapan şey belli olmasına karşın, sayılamaz bir şeydir. Örneğin, bir su kitlesini su yapan şey, H2O moleküllerinden oluşuyor olmasıdır. Ancak su sayılamaz; 1 litre sudan söz edebiliriz, ancak, örneğin, 5 tane sudan söz edemeyiz. Başka bir deyimle, yukarıda da açıklandığı gibi, “Ne miktar su var ?” sorusu anlamlı olmasına karşın, “Kaç tane su
var?” sorusu anlamlı bir soru değildir.
var?” sorusu anlamlı bir soru değildir.
Soru 56
"x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm içkin özellikleri aynı ise" şeklinde ifade edilen somut nesnelerin özdeşliğine ilişkin kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Leibniz Yasası
B
Belirsizlik İlkesi
C
Bireylerin Girişmezliği İlkesi
D
Bireylerin Bağımsız Olarak Varolabilme İlkesi
E
Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü
Açıklama:
"x ile y, B türüne ait şeyler olduğunda, x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y, K gibi bir koşulu yerine getirirse"
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi Leibniz Özdeşlik Ölçütü olup, bu ölçütün Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü (ZLÖ) ve Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü (KLÖ) olmak üzere iki biçimi olup sırasıyla şöyle dile getirilebilir:
(ZLÖ) x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm özellikleri aynı ise.
(KLÖ) x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm içkin özellikleri aynı ise.
Bu ölçütün çeşitli metafizik kuramlarında kullanılan en yaygın biçimi Leibniz Özdeşlik Ölçütü olup, bu ölçütün Zayıf Leibniz Özdeşlik Ölçütü (ZLÖ) ve Kuvvetli Leibniz Özdeşlik Ölçütü (KLÖ) olmak üzere iki biçimi olup sırasıyla şöyle dile getirilebilir:
(ZLÖ) x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm özellikleri aynı ise.
(KLÖ) x ile y özdeştir ancak ve ancak x ile y’nin tüm içkin özellikleri aynı ise.
Soru 57
Leibniz Yasası ve Leibniz İlkesi'ne ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Leibniz Yasası ve Leibniz İlkesi aynı şey değildir.
B
Leibniz İlkesi, metafizik bir önermedir.
C
Leibniz Yasası, mantıkça geçerli bir önerme değildir.
D
Leibniz İlkesi, tartışmaya açıktır.
E
Leibniz İlkesi'nin iki görünüş biçimi vardır.
Açıklama:
Leibniz Yasası,mantıkça geçerli bir önermedir. Öte yandan Leibniz İlkesi’nin iki biçimi olan, (ZLİ) ile (KLİ) mantıkça geçerli olmamakla birlikte, tartışmaya açık olan birer metafizik önermedir.
Soru 58
Dört-Boyutlu Somut Nesne Kuramı'na ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
t1 anındaki A sandalyesi ile t2 anındaki A sandalyesi özdeş değildir.
B
Üç-boyutlu uzayın yanı sıra, zaman, nesnenin dördüncü boyutudur.
C
Bütün zamanlar ve bu zamanlarda varolan şeyler aynı derecede gerçektir.
D
Bir somut nesnenin uzaysal uzanımının yanı sıra zamansal uzanımı da vardır.
E
Gerçek anlamda bir somut nesnenin zamanlar-arası özdeşliğinden bahsedilebilir.
Açıklama:
Dört-boyutlu Somut Nesne Kuramı’na, kısaca dört-boyutluluk’a göre gerçek anlamda bir somut nesnenin zamanlar-arası özdeşliğinden söz edemeyiz. Bu durumda, t1'deki A sandalyesi ile t2'deki A sandalyesi özdeş değildir; bunlar, A somut nesnesinin, evreleri ya da zamansal parçalarıdır. Dolayısıyla aslında bir somut nesne zamansal parçalarının toplamından oluşur.
Soru 59
Üç-Boyutlu Somut Nesne Kuramı'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
A somut nesnesi, ömrünün geçtiği, t1, ..., tn anlarının hepsinde farklı bir nesnedir.
B
t1'deki A, ..., tn'deki A arasında zamanlar-arası (diyakronik) bir özdeşlik yoktur.
C
Yalnız şimdi olan gerçekten vardır; geçmişte olmuş bitmiş olan ya da gelecekte olacak olan bir şey var olan bir şey değildir.
D
Bir somut nesnenin zamansal parçaları vardır.
E
Dördüncü boyut olan zaman boyutu, somut nesnenin bir boyutudur.
Açıklama:
Üç-boyutlu Somut Nesne Kuramı’na, kısaca üç-boyutluluk’a göre bir somut nesnenin zaman süresince özdeşliğini koruması, tümüyle her zaman anında aynı nesne olması demektir. Bu görüş bir somut nesnenin zamansal parçaları olduğunu yadsır. Dolayısıyla somut nesneler üç-boyutlu uzayda yer alan nesnelerdir. Ayrıca dördüncü boyut olan zaman boyutu, somut nesnenin bir boyutu değildir; yani somut nesne, üç-boyutlu bir nesnedir.
Üç-boyutluluk, şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser. Bu zaman anlayışına göre, yalnız şimdi olan gerçekten vardır; geçmişte olmuş bitmiş olan ya da gelecekte olacak olan bir şey var olan bir şey değildir.
Üç-boyutluluk, şimdicilik denilen bir zaman anlayışını benimser. Bu zaman anlayışına göre, yalnız şimdi olan gerçekten vardır; geçmişte olmuş bitmiş olan ya da gelecekte olacak olan bir şey var olan bir şey değildir.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Davidson'un özdeşlik koşuluna getirilen içeriksel bir eleştiridir ?
Seçenekler
A
Olaylar için bir özdeşlilik koşulunun baştan varsayılması
B
Verdiği özdeşlik koşuluna göre bir olayın kendisine özdeş olması
C
Özdeşliği 2 li bir ilişki olarak sunması
D
Nedeni veya etkisi bulunmayan olayların bulunması
E
Özdeşliği 3 lü bir ilişki olarak sunması
Açıklama:
Davidson’un (12) önermesi ile dile getirilen özdeşlik koşulu biri biçimsel öbürü
içeriksel olmak üzere iki yönden eleştirilmiştir. Biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içerdiği öne sürülmüştür. Nitekim (12) gereği olayların özdeşliğii, F değişkeninin değerleri olan olayların varlığını gerektir. Ancak o zaman bu olayların özdeşlik koşullarının önceden verilmiş oldu¤unu varsaymamız gerekir. Bu ise koşulun bir kısır döngüsellik içerdiğini gösterir. İçeriksel yönden olan eleştiri ise, nedeni ya da etkisi olmayan olayların varlığına dayanır. Kuantum olayları böyle olaylardır. Dolayısıyla (12) koşulu bu tür olayların özdeşlik ölçütünü veremeyecektir.
içeriksel olmak üzere iki yönden eleştirilmiştir. Biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içerdiği öne sürülmüştür. Nitekim (12) gereği olayların özdeşliğii, F değişkeninin değerleri olan olayların varlığını gerektir. Ancak o zaman bu olayların özdeşlik koşullarının önceden verilmiş oldu¤unu varsaymamız gerekir. Bu ise koşulun bir kısır döngüsellik içerdiğini gösterir. İçeriksel yönden olan eleştiri ise, nedeni ya da etkisi olmayan olayların varlığına dayanır. Kuantum olayları böyle olaylardır. Dolayısıyla (12) koşulu bu tür olayların özdeşlik ölçütünü veremeyecektir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Davidson'un özdeşlik koşuluna getirilen biçimsel bir eleştiridir ?
Seçenekler
A
Özdeşliği 3 lü bir ilişki olarak sunması
B
Özdeşliği 2 li bir ilişki olarak sunması
C
Verdiği özdeşlik koşuluna göre tüm olayların özdeş olması
D
Olaylar için bir özdeşlik koşulunu baştan varsayması
E
Nedeni veya etkisi bulunmayan olayların bulunması
Açıklama:
Davidson’un (12) önermesi ile dile getirilen özdeşlik koşulu biri biçimsel öbürü
içeriksel olmak üzere iki yönden eleştirilmiştir. Biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içerdiği öne sürülmüştür. Nitekim (12) gereği olayların özdeşliğii, F değişkeninin değerleri olan olayların varlığını gerektir. Ancak o zaman bu olayların özdeşlik koşullarının önceden verilmiş oldu¤unu varsaymamız gerekir. Bu ise koşulun bir kısır döngüsellik içerdiğini gösterir. İçeriksel yönden olan eleştiri ise, nedeni ya da etkisi olmayan olayların varlığına dayanır. Kuantum olayları böyle olaylardır. Dolayısıyla (12) koşulu bu tür olayların özdeşlik ölçütünü veremeyecektir.
içeriksel olmak üzere iki yönden eleştirilmiştir. Biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içerdiği öne sürülmüştür. Nitekim (12) gereği olayların özdeşliğii, F değişkeninin değerleri olan olayların varlığını gerektir. Ancak o zaman bu olayların özdeşlik koşullarının önceden verilmiş oldu¤unu varsaymamız gerekir. Bu ise koşulun bir kısır döngüsellik içerdiğini gösterir. İçeriksel yönden olan eleştiri ise, nedeni ya da etkisi olmayan olayların varlığına dayanır. Kuantum olayları böyle olaylardır. Dolayısıyla (12) koşulu bu tür olayların özdeşlik ölçütünü veremeyecektir.
Soru 3
"Kim, bir olay kuramı geliştirirken değşimlerle durağanlıklar, dolayısıyla da olaylar ve nesne-durumları arasında kesin bir ayrım yapılmaması için önemli nedenler olduğunu söylüyor."
Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden biridir ?
Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden biridir ?
Seçenekler
A
Olay ya da nesne durumu olup olmadığına karar vermenin güçlüğü
B
Her olayın zaten en az bir nesne içermesi
C
Tüm olayların nesne durumuna indirgenmesi
D
Tüm olayların özellik yitirme biçiminde olması
E
Tüm olayların özellik kazanma biçiminde olması
Açıklama:
Bu nedenlerden biri, olay ya da nesne-durumu olup olmadığına karar vermenin güç olduğu örneklerin bulunmasıdır
Soru 4
"Bennett'in olay kuramı bir bakıma Kim'in olay anlayışında yapılan bazı değişikliklerin sonucu ortaya çıkan bir kuram olarak da yorumlanabilir "
Aşağıdakilerden hangisi bu değişikliklerden biridir ?
Aşağıdakilerden hangisi bu değişikliklerden biridir ?
Seçenekler
A
Bir olay, bir somut nesnenin belli bir zaman anında bir özellik taşımasıdır
B
Bir olay belli bir uzay-zaman bölgesinin bir tümel özelliğin ya da bağıntının örneği olan bir niteliksel ya da bağıntısal tropu taşımasıdır
C
Farklı yerlerde gerçekleşen olayların özdeş olabileceğini kabul etmesi
D
Farklı somut nesnelerle ilgili olayların özdeş olabileceğini kabul etmesi
E
Her olayın en az bir nesne içermesi
Açıklama:
Bennett’in olay kuramı bir bakıma Kim’in olay anlayışında yapılan bazı değişikliklerin
sonucu ortaya ç›kan bir kuram olarak da yorumlanabilir. Kim’in kuramında
bir olay, bir somut nesnenin (ya da somut nesnelerin) belli bir zaman anında bir
(niteliksel ya da bağlantısal) özellik taşıması iken, Bennett’in kuramında, bir olay
belli bir uzay-zaman bölgesinin bir tümel özelliğin ya da bağıntının örneği olan bir
niteliksel ya da bağlantısal tropu taşıması demektir.
sonucu ortaya ç›kan bir kuram olarak da yorumlanabilir. Kim’in kuramında
bir olay, bir somut nesnenin (ya da somut nesnelerin) belli bir zaman anında bir
(niteliksel ya da bağlantısal) özellik taşıması iken, Bennett’in kuramında, bir olay
belli bir uzay-zaman bölgesinin bir tümel özelliğin ya da bağıntının örneği olan bir
niteliksel ya da bağlantısal tropu taşıması demektir.
Soru 5
Chisholm'un olay kuramının temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Bir olay tekrarlanabilir
B
Bir olay tekrarlanamaz
C
aynı olay aynı zamanda tekrarlanabilir
D
Farklı olay aynı zamanda tekrarlanabilir
E
Bağımsız olaylar tekrarlanabilir
Açıklama:
Chisholm’un görüşünde bir olay tekrarlanabilir yani aynı olay farklı bir zamanda tekrar gerçekleşebilir
Soru 6
Aynı zamanda ve aynı yerde birden çok olayın bulunabilmesi nedeniyle olayları soyut kabule den kuram aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Kim'in Olay Kuramı
B
Benett'in Olay Kuramı
C
Chisholm'un Olay Kuramı
D
Lombard'ın Olay Kuramı
E
Whitehead'in Olay Kuramı
Açıklama:
Lombard’ın kuramında, belirlenmiş özellikler birer trop değil, yinelenebilir tümel özelliklerdir. Bu kuramda olaylar ile somut nesneler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar şunlardır. Her ikisi örnekleyenleri veya taşıyıcıları olmamaları bakımından tikeldir. Buna karşılıkk bizim deyimimizle somut nesneler tam somut iken olaylar yarı somut - yarı soyuttur. Lombard’in kendisi olayları soyut tikel olarak niteliyor.
Soru 7
Lombard somut nesnelerin taşıdığı özellikleri hangi iki kategoriye ayırır ?
Seçenekler
A
Durağan - Değişimsel
B
Değişimsel - Tekrarlanabilir
C
Durağan - Tekrarlanabilir
D
Sabit - Tekrarlanabilir
E
Sabit - Değişimsel
Açıklama:
Lombard somut nesnelerin taşıdığı özellikleri durağan (statik) ve değişimsel (dinamik) olmak üzere ikiye ayırır. Ona göre, değişimsel özellikler anlık-değişimsel özellikler ve süreli değişimsel olarak ikiye ayrılır
Soru 8
Lombard'ın olay kuramının temeli, onun olayları ........ olarak tanımlamasıdır ?
Seçenekler
A
Değişim
B
Dönüşüm
C
Gelişim
D
Tekrar
E
Sabit
Açıklama:
Lombard’ın olay kuramının temeli, onun olayları değişi olarak tanımlamasıdır.
Soru 9
Lombard, somut nesnelerin değişimini açıklamak için aşağıdakilerden hangisine başvuruyor ?
Seçenekler
A
Nitelik uzayı
B
Nicelik uzayı
C
Süreli değişimsel özellikler
D
Anlık değişimsel özellikler
E
Atomsal nesne
Açıklama:
Lombard, somut nesnelerin değişimini açıklamak için, nitelik uzayı dediği durağan-özellik
türlerine ve bu türleri örnekleyen durağan-özelliklere başvuruyor.
türlerine ve bu türleri örnekleyen durağan-özelliklere başvuruyor.
Soru 10
Whitehead'in kuramında tek temel kategori aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Durum kategorisi
B
Değişim Kategorisi
C
Olay kategorisi
D
Birlik kategorisi
E
Statik
Açıklama:
Soyut tikel nesne olan küme kategorisi dışında Whitehead’in kuramında tek
temel kategori olay kategorisi olduğundan, bu kuramı tekçi olay kuramı olarak adlandırıyoruz
temel kategori olay kategorisi olduğundan, bu kuramı tekçi olay kuramı olarak adlandırıyoruz
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Olay'ın türetilmiş ontolojik kategori olduğunu savunan felsefeciler arasında değildir?
Seçenekler
A
J. Kim
B
L. B. Lombard
C
A. N. Whitehead
D
R. M. Chisholm
E
J. Bennet
Açıklama:
A. N. Whitehead olay kategorisinin temel ontolojik kategori olduğunu savunur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 12
Davidson'un olay kuramı neden adcı kuram olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Tümel kategorilerin varlığını içermediği için
B
Yüklemleri belirteçli fiil olan özne-yüklem önermelerinin mantıksal yapısını ortaya koyduğu için
C
Önermelerinden mantıksal çıkarımlar yapmayı amaçladığı için
D
Yalnız somut nesnelere değil olaylara da dayandığı için
E
Daha önceden varlığına kuşku ile bakılan Olay kategorisi önem kazandığı için
Açıklama:
Tümel kategorilerin varlığını içermediği için Davidson'un olay kuramı adcı kuram olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 13
Davidson’un önermesinde özdeşlik koşuluna biçimsel yönden getirilen eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içermesi
B
Nedeni ya da etkisi olmayan olayların varlığına dayanması
C
Kuantum olaylarına dayanması
D
Aynı uzay-zaman bölgesinde birden fazla olay meydana gelmesi
E
Kürenin dönüyor olması ile kürenin ısınıyor olması olaylarının özdeş sayılması
Açıklama:
Davidson'un önermesi özdeşlik koşuluna biçimsel yönden getirilen eleştiri, biçimsel yönden bir kısır döngüsellik içermesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 14
Kim'in olay kuramına göre aşağıdakilerden hangisi somut nesnelerdeki değişimlere örnek değildir?
Seçenekler
A
Ahmet’in yirmili yaşlarda siyah olan saçlarının, ellili yaşlarda beyazlaşması
B
Sıvı olan bir miktar suyun buharlaşması
C
Bir odun parçasının kağıt haline getirilmesi
D
Suyun çeşmeden akması
E
Pamuğun ipe dönüştürülmesi
Açıklama:
Suyun çeşmeden akması Kim'in olay kuramına göre somut nesnelerdeki değişimlere örnek değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 15
Kim, bir olay kuramı geliştirirken değişimlerle durağanlıklar, dolayısıyla da olaylar ve nesne-durumları arasında kesin bir ayrım yapılmaması için önemli nedenler olduğunu söylüyor. Bu nedenlerden biri, olay ya da nesne-durumu olup olmadığına karar vermenin güç olduğu örneklerin bulunmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi Kim'in bu önermesine bir örnek olarak gösterilebilir?
Aşağıdakilerden hangisi Kim'in bu önermesine bir örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Dirseğin zonklaması
B
Suyun buharlaşması
C
Karın erimesi
D
Sandalyenin kırılması
E
Elbisenin yırtılması
Açıklama:
Dirseğin zonklaması Kim'in bu önermesine örnek olarak gösterilebilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Bennett'in olay kuramının özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kim’in olay anlayışında yapılan bazı değişikliklerin sonucu ortaya çıkmıştır.
B
Bir olay belli bir uzay-zaman bölgesinin bir tümel özelliğin ya da bağıntının örneği olan bir niteliksel ya da bağıntısal tropu taşımasıdır.
C
İçerdiği somut nesnelerin tam belirli olmadığı olayların yapısını açıklayabilmek için, Bennett olayları somut nesneler yerine, uzay zaman bölgelerinin özellik taşıması olarak açıklamayı önermektedir.
D
Bir somut nesne yerine, bir uzay-zaman bölgesinin özellik taşıması, somut nesnelerin tam belirli olmadığı olayların yapısını açıklamakta başarı sağlamış olur.
E
Somut Nesne ve Zaman anları temel tikel kategoriler, Özellik ise temel tümel kategoridir.
Açıklama:
Doğru yanıt E'dir.
Soru 17
Chisholm'un olay kuramındaki önermesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir olay tekrarlanabilir yani aynı olay farklı bir zamanda tekrar gerçekleşebilir.
B
Bir olay tekrarlanamaz yani aynı olay farklı bir zamanda tekrar gerçekleşemez.
C
Bir olayın tekrarlanması madenin durumuna bağlıdır.
D
Olaylar sezgisel olarak yinelenebilir.
E
Olaylar tümeldir.
Açıklama:
Bir olay tekrarlanabilir yani aynı olay farklı bir zamanda tekrar gerçekleşebilir. Dorğu cevap A'dır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Lombard'ın olay kuramının özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Somut Nesne ile Olay temel tikel kategoriler, Belirlenebilir ile Belirlenmiş Özellikler ve Somut Nesne Türleri ile Olay Türleri temel tümel kategorilerdir.
B
Belirlenmiş özellikler birer trop değil, yinelenebilir tümel özelliklerdir.
C
Bu kuramda olaylar ile somut nesneler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar vardır.
D
Somut nesneler tam somut iken olaylar yarı somut - yarı soyuttur.
E
Aynı zamanda ve aynı yerde birden çok somut nesne bulunamamasına karşılık,
birden çok sayıda olay bulunamaz.
birden çok sayıda olay bulunamaz.
Açıklama:
Doğru yanıt E'dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi somut nesnelerin taşıdığı özellikleri durağan (statik) ve değişimsel (dinamik) olmak üzere ikiye ayırır?
Seçenekler
A
Lombard
B
Chisholm
C
Bennett
D
Kim
E
Davidson
Açıklama:
Doğru yanıt A'dır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Whitehead'in kapsama ilişkisinin yerine getirdiği başlıca koşullardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kapsama ilişkisi geçişlidir.
B
Kapsama İlişkisi bakışımsızdır.
C
Her olayı kapsayan en az başka bir olay vardır.
D
Sonlu olan herhangi iki olayı kapsayan tek bir olay vardır.
E
Kapsama İlişkisi yansımasızdır.
Açıklama:
Sonlu olan herhangi iki olayı kapsayan en az bir olay vardır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 21
Aşağıda verilen olay kuramcılarının adları ve savundukları olay kategorileri eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bennett - Durum olarak olaylar
B
Chisholm - Değişim olarak olaylar
C
Davidson - Tikel niceleyicinin değeri olarak olaylar
D
Kim - Trop olarak olaylar
E
Lombard - Özellik taşıma olarak olaylar
Açıklama:
Soruda yer alan olay kuramcılarının, olayları sınıflandırma yönteminin doğru şekli aşağıdaki gibidir:
- Bennett’in olay kuramı: Trop olarak olaylar
- Chisholm’un olay kuramı: Durum olarak olaylar
- Kim’in olay kuramı: Özellik taşıma olarak olaylar
- Lombard’ın olay kuramı: Değişim olarak olaylar
- Davidson’un olay kuramı: Tikel niceleyicinin değeri olarak olaylar
Soru 22
Davidson’un olay kuramı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Temel kategoriler, somut ve soyut kategoriler olarak ayrılır.
B
Tüm kategorilerin varlığını içermektedir.
C
Nesnelere dayanan bir kuramdır.
D
Adcı bir kuram olarak nitelendirilir.
E
Kategorilerin ikisi de soyut tikel olan soyut nesne ile olay kategorileridir.
Açıklama:
Tümel kategorilerin varlığını içermediğinden Davidson’un olay kuramı adcı bir kuramdır.
Soru 23
Davidson’un önermelere uyguladığı dönüştürme işlemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Seçenekler
A
Bütün olayların varlığının kabul edilmesi sonucuyla dönüştürme işlemi uygulanabilir.
B
Davidson, olaylar için verdiği özdeşlik koşuluna uyarken çelişmezlik değerlendirmesi de yapmalıdır.
C
Davidson’un da benimsediği, Quine’ın olaylar için özdeşlik koşuluna göre, her biri aynı uzay bölgesinin bütün içeriğini oluşturan iki olay özdeştir.
D
Davidson’un özdeşlik koşulu sadece biçimsel yönden eleştirilmektedir.
E
Özdeşlik koşulunda iki olayın sonucu üçüncü bir olaya bağlı olarak değerlendirilebilir.
Açıklama:
Kendi özdeşlik koşuluna getirilen eleştiriler karşısında Davidson’un da benimsediği, Quine’ın olaylar için özdeşlik koşuluna göre, her biri aynı uzay bölgesinin bütün içeriğini oluşturan iki olay özdeştir.
Soru 24
“Somut nesne ve zaman anları temel tikel kategoriler, özellik ise temel tümel kategoridir. Olay kategorisi ise, yapı taşları bu üç kategoriden oluşan türetilmiş bir kategoridir. Ancak …………, amacının olay kategorisini bu üç kategoriye indirgemek olmadığını belirtmiştir.”
Boş bırakılan yere aşağıdaki olay kuramcılarından hangisi getirilmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdaki olay kuramcılarından hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kim
B
Davidson
C
Bennett
D
Chisholm
E
Lombard
Açıklama:
Kim’in olay kuramında somut nesne ve zaman anları temel tikel kategoriler, özellik ise temel tümel kategoridir. Olay kategorisi ise, yapı taşları bu üç kategoriden oluşan türetilmiş bir kategoridir. Ancak Kim amacının olay kategorisini bu üç kategoriye indirgemek olmadığını belirtmiştir.
Soru 25
Kim’in olay kuramı düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisinin yanlış olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
“Olay” teriminin genel olarak değişimi içerdiğini, çoğu değişimlerin ise somut nesnelerde gerçekleştiğini söyler.
B
Herhangi bir somut nesne kuramını benimsemeyeceğini, ortaya koyacağı olay kuramının bunu gerektirmediğini ileri sürer.
C
“Olay” terimini nesne durumlarını kapsayacak bir biçimde ele alarak tanımlar.
D
Bir olayın üç oluşturucu ögesine dayanarak, bir olayın yasal biçimini ortaya koyar.
E
Bir olay (event), bir soyut nesnenin belli bir zamanda bir niceliksel özellik taşıması ile oluşur.
Açıklama:
Kim’e göre, bir olay (event), bir somut nesnenin belli bir zamanda bir niteliksel özellik taşıması ya da birden fazla somut nesneden oluşan sıralı n-linin belli bir zamanda bir bağıntısal özellik taşımasıdır.
Soru 26
Olay kuramı ve kuramcıları konusuna çalışan bir öğrenciden aşağıdaki çıkarımlardan hangisini yapması beklenir?
Seçenekler
A
Kim’e göre, bir olay belli bir uzay-zaman bölgesinin bir tümel özelliğin ya da bağıntının örneği olan bir niteliksel ya da bağıntısal tropu taşımasıdır.
B
Bennett, olayları somut nesneler yerine, uzay zaman bölgelerinin özellik taşıması olarak açıklamayı önermektedir.
C
Chisholm, olayları olgu olarak tanımlar.
D
Lombard’ın görüşünde bir olay tekrarlanabilir yani aynı olay farklı bir zamanda tekrar gerçekleşebilir.
E
Davidson, somut nesnelerin taşıdığı özellikleri durağan (statik) ve değişimsel (dinamik) olmak üzere ikiye ayırır.
Açıklama:
İçerdiği somut nesnelerin tam belirli olmadığı olayların yapısını açıklayabilmek için Bennett, olayları somut nesneler yerine, uzay zaman bölgelerinin özellik taşıması olarak açıklamayı önermektedir.
Soru 27
“Lombard’ın olay kuramının temeli, onun olayları ………. olarak tanımlamasıdır.”
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Durağan
B
Dinamik
C
Değişim
D
Anlık değişimsel
E
Süreli değişimsel
Açıklama:
Lombard’ın olay kuramının temeli, onun olayları değişim olarak tanımlamasıdır. Bu kuramın ayrıntılarını aşağıda ortaya koyuyoruz. Lombard’ın kuramın da somut nesnelerin taşıdığı (sahip olduğu) özellikler durağan (statik) ve değişimsel (dinamik) olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca değişimsel özellikler anlıkdeğişimsel özellikler ve sürelideğişimsel diye ikiye ayrılır.
Soru 28
Tekçi olay kuramı ile ilgilenen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Whitehead
B
Davidson
C
Bennett
D
Chisholm
E
Lombard
Açıklama:
Tekçi olay kuramı ile ilgilenen kuramcı Whitehead’dır. Çünkü kuramında tek temel kategori olay kategorisidir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Whitehead’ın savunduğu kapsama ilişkisinin yerine getirdiği başlıca koşullardan biridir?
Seçenekler
A
Kapsama ilişkisi geçişsizdir.
B
Her olayı kapsayan en fazla başka bir olay vardır.
C
Kapsama ilişkisi bakışımlıdır.
D
Sonlu olan herhangi iki olayı kapsayan en az bir olay vardır.
E
Kapsama ilişkisi yansımalıdır.
Açıklama:
Whitehead’ın savunduğu kapsama ilişkisinin yerine getirdiği başlıca koşullar şunlardır:
(5) Kapsama ilişkisi yansımasızdır.
- Kapsama ilişkisi geçişlidir.
- Kapsama ilişkisi bakışımsızdır.
- Her olayı kapsayan en az başka bir olay vardır.
- Sonlu olan herhangi iki olayı kapsayan en az bir olay vardır.
(5) Kapsama ilişkisi yansımasızdır.
Soru 30
Whitehead’ın olay kuramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Türetilmiş kategoriler, tikel ve somut kategorilerdir.
B
Temel kategoriler, kapsama ilişkisi ile eşzamanlılık ilişkisidir.
C
Tek temel kategori, olay kategorisidir.
D
Olaylar arasında sadece uzaysal uzanım ilişkisi vardır.
E
Olaylar arasında sadece kapsama ilişkisi vardır.
Açıklama:
Soyut tikel nesne olan küme kategorisi dışında Whitehead’ın kuramında tek temel kategori olay kategorisi olduğundan, bu kuram tekçi olay kuramı olarak adlandırılır.
Soru 31
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi hangisi tekçi (monist) bir kuram ileri sürer?
Seçenekler
A
Davidson
B
Lombard
C
Whitehead
D
Bennett
E
Chisholm
Açıklama:
Whitehead Olay’ ın tek temel ontolojik kategori olduğu tekçi (monist) bir kuramı savunur. Doğru cevap C' dir.
Soru 32
Bir uzayzaman bölgesinde yalnız bir olay bulunduğunu savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Quine
B
Davidson
C
Bennett
D
Chisholm
E
Whitehead
Açıklama:
Quine bir uzayzaman bölgesinde yalnız bir olay bulunduğu konusunda kararlıdır. Bu durumda Quine’a göre kürenin aynı zamandadönüyor olması ile ısınıyor olması tek bir olaydır. Çünkü dönüyor olma ile ısınıyor olma ait oldukları uzayzaman bölgesinin tüm içeriğinin öğeleridir. Doğru cevap A' dır.
Soru 33
Kim’in olay kuramına göre aşağıdakilerden hangisi nesne-durumuna örnektir?
Seçenekler
A
İki gezegenin çarpışması
B
Ahmet' in saçlarının beyazlaşması
C
Bir miktar suyun buharlaşması
D
Dünya’ nın yaklaşık olarak küre biçiminde olması
E
Buzluktaki suyun donması
Açıklama:
“Nesnedurumu” (state), olayların tam tersine, deği şimi değil de durağanlığı (değişimsizliği) işaret eden durumlardır. Dünya’ nın yaklaşık olarak küre biçiminde olması buna bir örnektir. Doğru cevap D' dir.
Soru 34
Kim' in kuramına göre aşağıdakilerden hangisi üçlü bir olaydır?
Seçenekler
A
Vezüv Yanardağı’nın M.S. 79 yılında patlaması
B
Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması
C
Alex de Souza’nın 18 Nisan 2010 yılında 19:07’de Selçuk Şahin’in pası ile topu alması
D
Marcus Junius Brutus’un 15 Mart M.Ö. 44 yılında Julius Caesar’ı öldürüşü
E
Ankara’da 11 Haziran 2010 yılında 14:00 ile 14:15 arasında yağmur yağışı
Açıklama:
Alex de Souza’nın 18 Nisan 2010 yılında 19:07’de Selçuk Şahin’in pası ile topu alması bir üçlü olay örneğidir. Üçlü olay örneğinde geçen somut nesne ise, (Alex de Souza, Selçuk Şahin, top) sıralı üçlüsüdür. Doğru cevap C' dir.
Soru 35
Olayı, A gibi bir (birli ya da bileşik) somut nesnenin belli bir tanında B gibi bir özelliği ya da bağıntıyı taşıması durumu olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Bennett
B
Chisholm
C
Lombard
D
Davidson
E
Kim
Açıklama:
Chisholm, olayları olgu olarak tanımlar. Bu durumda bir olay, A gibi bir (birli ya da bileşik) somut nesnenin belli bir tanında B gibi bir özelliği ya da bağıntıyı taşıması durumudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
Bir taş 20 metre yükseklikten serbest olarak düşmektedir. Lombard' ın olay kuramına göre aşağıdakilerden hangisi bir anlık-değişimsel özelliktir?
Seçenekler
A
Taşın hızı
B
Taşın yüksekliği
C
Taşın ağırlığı
D
Taşın kütlesi
E
Taşın ivmesi
Açıklama:
Yeryüzün den 20 m yüksekte olan bir yerden serbest olarak düşen bir taşın, düşme sürecindeki herhangi bir anda sahip olduğu g, yani yaklaşık olarak 9.81 m/sn2, büyüklüğündeki ivme bir anlık-değişimsel özelliktir. Doğru cevap E' dir.
Soru 37
I. Renk tonları
II. Sıcaklık dereceleri
III. Kütle değeri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Lombard' ın tanımladığı nitelik uzayına örnek verilebilir?
II. Sıcaklık dereceleri
III. Kütle değeri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Lombard' ın tanımladığı nitelik uzayına örnek verilebilir?
Seçenekler
A
I
B
II, III
C
I, III
D
I, II, III
E
II
Açıklama:
Nitelik uzayı aynı bir belirlenebilir özelliği, yani özellik türünü, örnekleyen (mutlak veya göreli) belirlenmiş özelliklerin kümesi sayılabilir. Üç örnek de bu tanıma uymaktadır. Doğru cevap D' dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Davidson’un olaylar için özdeşlik koşuluna karşı bir eleştiri olarak ileri sürülmüştür?
Seçenekler
A
Olaylar için bir özdeşlik koşulunu baştan varsayması
B
Özdeşliği 3lü bir ilişki olarak sunması
C
Verdiği özdeşlik koşuluna göre tüm olayların özdeş olması
D
Verdiği özdeşlik koşuluna göre bir olayın kendisine özdeş olması
E
Verdiği özdeşlik koşuluna göre bir olayın kendisine özdeş olmaması
Açıklama:
Olaylar için bir özdeşlik koşulunu baştan varsayması
Olayların nedenlerinin ve etkilerinin aynı olduğunu bilebilmek için, olaylar için elimizde bir özdeşlik koşulu bulunması gerekir.
Olayların nedenlerinin ve etkilerinin aynı olduğunu bilebilmek için, olaylar için elimizde bir özdeşlik koşulu bulunması gerekir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Davidson’un olaylar için özdeşlik koşuluna karşı bir eleştiri olarak ileri sürülmüştür?
Seçenekler
A
Özdeşliği 2li bir ilişki olarak sunması
B
Nedeni veya etkisi bulunmayan olayların bulunması
C
Nedeni veya etkisi bulunmayan olayların bulunmaması
D
Verdiği özdeşlik koşuluna göre bir olayın kendisine özdeş olması
E
Verdiği özdeşlik koşuluna göre bir olayın kendisine özdeş olmaması
Açıklama:
Nedeni veya etkisi bulunmayan olayların bulunması
Kuantum olayları gibi bazı olayların neden ve etkilerinin bulunmadığı düşüncesi ile, Davidson’un özdeşlik ölçütünün en azından sınırlı olduğu öne sürülmüştür.
Kuantum olayları gibi bazı olayların neden ve etkilerinin bulunmadığı düşüncesi ile, Davidson’un özdeşlik ölçütünün en azından sınırlı olduğu öne sürülmüştür.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi, Kim’in olaylar ile nesne durumları arasında kesin bir ayrım yapılmaması gerektiği düşüncesi için gösterdiği nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Kim’in tüm nesne durumlarını olaylara indirgemesi
B
Kim’in tüm olayları nesne durumlarına indirgemesi
C
Her olayın zaten en az bir nesne içermesi
D
Olay ya da nesnedurumu olduğuna karar vermenin güç olduğu örneklerin bulunması
E
Tüm olayların özellik kazanma ya da özellik yitirme biçiminde olması
Açıklama:
Olay ya da nesnedurumu olduğuna karar vermenin güç olduğu örneklerin bulunması
Örneğin, bedenimin bir yerinin zonklaması sürekli bir değişim içerdiğinden bir olay, öte yandan da salt bir özelliğe sahip olma biçiminde olup, daha önce olan bir özelliğin yitirilmesi ya da olmayan bir özelliğin kazanılması türünden bir şey olmamasından ötürü de bir nesnedurumu gibi görünür.
Örneğin, bedenimin bir yerinin zonklaması sürekli bir değişim içerdiğinden bir olay, öte yandan da salt bir özelliğe sahip olma biçiminde olup, daha önce olan bir özelliğin yitirilmesi ya da olmayan bir özelliğin kazanılması türünden bir şey olmamasından ötürü de bir nesnedurumu gibi görünür.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Bennett’ın olay kuramının Kim’in olay kuramına yaptığı değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Olayları uzayzaman bölgeleri yerine somut nesnelerin özellik taşıması olarak tanımlaması
B
Olayları somut nesneler yerine uzayzaman bölgelerinin özellik taşıması olarak tanımlaması
C
Farklı zamanlarda gerçekleşen olayların özdeş olabileceğini kabul etmesi
D
Farklı yerlerde gerçekleşen olayların özdeş olabileceğini kabul etmesi
E
Farklı somut nesnelerle ilgili olayların özdeş olabileceğini kabul etmesi
Açıklama:
Olayları somut nesneler yerine uzayzaman bölgelerinin özellik taşıması olarak tanımlaması
Katrina Kasırgası gibi bazı olayların, içerdikleri somut nesnelerin tam olarak belirlenemediği olaylar olduğu düşüncesiyle Bennett somut nesneler yerine uzayzaman bölgelerinin özellik taşıması olarak açıklamıştır
Katrina Kasırgası gibi bazı olayların, içerdikleri somut nesnelerin tam olarak belirlenemediği olaylar olduğu düşüncesiyle Bennett somut nesneler yerine uzayzaman bölgelerinin özellik taşıması olarak açıklamıştır
Soru 42
Lombard olayları hangi nedenle soyut kabul etmektedir?
Seçenekler
A
Olayları değişim olarak tanımlaması
B
Olayları somut nesnelerin taşıdığı özelliklerden bağımsız olarak tanımlaması
C
Olayların matematiksel olarak ifade edilebilmesi
D
Aynı olayın birden çok yerde ve zamanda gerçekleşmesi
E
Aynı zamanda ve aynı yerde birden çok olayın bulunabilmesi
Açıklama:
Aynı zamanda ve aynı yerde birden çok olayın bulunabilmeleri olayların somut nesnelerden ayıran bir yanı olarak görünmektedir. Nitekim iki somut nesne aynı uzay zaman bölgesinde bulunamaz
Soru 43
Lombard’a göre, bir somut nesnenin taşıdığı bir özelliğin durağanözellik olması ne demektir?
Seçenekler
A
Bir nesnenin bu özelliği taşımasının o nesnenin değişime uğramasına yol açmaması
B
Nesnenin bu özelliğini bir kez kazandıktan sonra yitirememesi
C
Nesnenin bu özelliğini bir kez yitirdikten sonra bir daha kazanamaması
D
Nesnenin bu özelliği sadece bir an için taşıyabilmesi
E
Sadece hareketsiz nesnelerin taşıyabildiği bir özellik olması
Açıklama:
Bir nesnenin bu özelliği taşımasının o nesnenin değişime uğramasına yol açmaması
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Lombard’ın sınıflamasında yer alan bir olay türü değildir?
Seçenekler
A
Atomsal olaylar
B
Atomsal olay dizileri
C
Eş zamanlı atomsal olayların oluşturduğu atomsal olmayan olaylar
D
Ardı ardına meydana gelen atomsal olmayan olay dizileri
E
Eş zamanlı meydana gelen atomsal olmayan olaylar
Açıklama:
Eş zamanlı meydana gelen atomsal olmayan olaylar
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Lombard’a göre bir sürelideğişimsel özelliği ifade eder?
Seçenekler
A
Kırmızı
B
Maviolma
C
Zonklama
D
Paslıolma
E
Uzama
Açıklama:
Uzama
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Whitehead’ın başvurduğu, olaylar arasındaki kapsama ilişkisinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yansımasızlık
B
Geçişlilik
C
Bakışımsızlık
D
Yansımalılık
E
Sonlu iki olayın en az bir olay tarafından kapsanması
Açıklama:
Yansımalılık
Soru 47
Whitehead’ın süre kavramının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir algı olayı ile eşzamanlı olayların bütünü
B
Bir algı olayını kapsayan olayların bütünü
C
Bir algı olayı tarafından kapsanan olayların bütünü
D
Bir algı olayından önce gerçekleşen olayların bütünü
E
Bir algı olayından sonra gerçekleşen olayların bütünü
Açıklama:
Bir algı olayı ile eşzamanlı olayların bütünü
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Whitehead’ in Olay Kuramı' na göre Kapsama İlişkisi’nin yerine getirdiği başlıca koşullardan değildir?
Seçenekler
A
Kapsama İlişkisi geçişlidir.
B
Kapsama İlişkisi bakışımsızdır.
C
Her olayı kapsayan en az başka bir olay vardır.
D
Kapsama İlişkisi yansımalıdır.
E
Sonlu olan herhangi iki olayı kapsayan en az bir olay vardır.
Açıklama:
Whitehead’ in Olay Kuramı' na göre kapsama ilişkisi yansımasızdır. Doğru cevap D' dir.
Soru 49
I. Biri öbürünü kapsar
II. Hiçbiri öbürünü kapsamaz ama her ikisinin kapsadığı ortak bir süre vardır
III. İki süre tamamen ayrık tır, yani ikisinin kapsadığı otak bir olay yoktur.
Whitehead’in Olay Kuramı' na göre aynı süre ailesine ait herhangi iki süreden bahsediyorsak, yukarıdaki durumlardan hangileri olasıdır?
II. Hiçbiri öbürünü kapsamaz ama her ikisinin kapsadığı ortak bir süre vardır
III. İki süre tamamen ayrık tır, yani ikisinin kapsadığı otak bir olay yoktur.
Whitehead’in Olay Kuramı' na göre aynı süre ailesine ait herhangi iki süreden bahsediyorsak, yukarıdaki durumlardan hangileri olasıdır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
I
E
I-II-III
Açıklama:
Aynı süre ailesine ait herhangi iki süreden ya (i) biri öbürünü kapsar ya (ii) hiçbiri öbürünü kapsamaz ama her ikisinin kapsadığı ortak bir süre vardır ya da (iii) iki süre tamamen ayrık tır, yani ikisinin kapsadığı otak bir olay yoktur. Doğru cevap E' dir.
Soru 50
Whitehead bir algı olayı ile eşzamanlı olan olayların bütününe, başka bir deyişle şimdiki doğaya, bir .............. diyor. Her ............... uzaysal olarak sınırsız, zamansal olarak sınırlı bir olaydır.
Yukarıdaki boşluklara hangi kelime gelmelidir?
Yukarıdaki boşluklara hangi kelime gelmelidir?
Seçenekler
A
Süre
B
Olay
C
Madde
D
Moment
E
Küme
Açıklama:
Whitehead bir algı olayı ile eşzamanlı olan olayların bütününe, başka bir deyişle şimdiki doğaya, bir süre diyor. Her süre uzaysal olarak sınırsız, zamansal olarak sınırlı bir olaydır. Doğru cevap A' dır.
Ünite 8
Soru 1
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Somutçu durum anlayışı
B
Soyutçu durum anlayışı
C
Somutçu olay anlayışı
D
Soyutçu olay anlayışı
E
Tekrarlanabilir durum anlayışı
Açıklama:
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa " soyutçu durum anlayışı " denir
Soru 2
Durumların yapı taşları somut nesneler ile somut nesne özellikleri ve bağlantıları olan yapılar
olduğunu kabul eden anlayışa ne ad verilir ?
olduğunu kabul eden anlayışa ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Somutçu durum anlayışı
B
Soyutçu durum anlayışı
C
Somutçu olay anlayışı
D
Soyutçu olay anlayış
E
Tekrarlanabilir durum anlayışı
Açıklama:
Durumların yapı taşları somut nesneler ile somut nesne özellikleri ve bağlantıları olan yapılar
olduğunu kabul eden anlayışa somutçu durum anlayışı denir
olduğunu kabul eden anlayışa somutçu durum anlayışı denir
Soru 3
Somutçu durum anlayışının çeşitleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?
Seçenekler
A
Olanakçı - Varolancı
B
Olanakçı- Durumsal
C
Durumsal - Varolancı
D
Olanakçı - Fırsatçı
E
Fırsatçı-Varolancı
Açıklama:
Somutçu durum anlayışının, olanakçı (possibilist) ile varolancı (actualist) durum
anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır.
anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır.
Soru 4
Varolancı durum anlayışının çeşitleri hangi şıkta doğru verilmiştir ?
Seçenekler
A
Ilımlı Varolancı - Sert Varolancı
B
Ilımlı Varolancı - Sıkı Varolancı
C
Sert Varolancı - Yumuşak Varolancı
D
Sıkı Varolancı - Sert Varolancı
E
Sıkı Varolancı- Yumuşak Varolancı
Açıklama:
Bu anlayışın ise, ılımlı varolancı durum anlayışı (soft actualism) ile sıkı varolancı (hard
actualism) durum anlayışı olmak üzere iki çeşidinden söz edilir.
actualism) durum anlayışı olmak üzere iki çeşidinden söz edilir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi sıkı varolancı durum anlayışının kabul ettiği durumlardan biri değildir ?
Seçenekler
A
Van Gölü'nün Türkiye'de olması
B
Van Gölü'nün Türkiye'nin en büyük gölü olması
C
Van Gölü'nün en derin yerinin 451 metre olması
D
Van Gölü'nde Altın Pullu Balıkların Yaşaması
E
Van Gölü'nün Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesinde bulunması
Açıklama:
Sıkı varolancı durum anlayışında sadece gerçek durumlara yer verilir.
Soru 6
Armstrong'un Taşınma İlkesi'nin ifadesi aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Özellikler yalnız somut nesneler tarafından taşınması yoluyla var olmalıdır
B
Hiçbir olgunun yapıtaşı olmayan somut nesne bulunmaz
C
Taşıma ilişkisi soyut bir ilişkidir
D
Hiçbir somut nesne özellik taşımaz
E
Somut nesnelerle özellikler arasındaki tek ilişki taşıma ilişkisidir
Açıklama:
Taşınma ilkesi: Özellikler (birli-özellikler ve bağlantılar) yalnız somut nesneler tarafından taşınması yoluyla var olmalıdır. Yani hiçbir somut nesne tarafından taşınmayan özellik bulunmaz.
Soru 7
Armstrong'un Çıplak Taşıyıcının Yadsınması İlkesi'nin ifadesi aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
Özellikler yalnız somut nesneler tarafından taşınması yoluyla var olmalıdır
B
Taşıma ilişkisi soyut bir ilişkidir
C
Hiçbir olgunun yapıtaşı olmayan somut nesne bulunmaz
D
Sadece somut nesnelerce taşınan özellikler vardır
E
Hiçbir somut nesne özellik taşımaz
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcının Yadsınması ilkesi: Hiçbir olgunun yapıtaşo olmayan somut
nesne bulunmaz
nesne bulunmaz
Soru 8
Bir önermenin mantıkça olanaklı olması ne demektir ?
Seçenekler
A
En az bir mantıkça olanaklı dünyada doğru olması
B
Her mantıkça olanaklı dünyada doğru olması
C
Mantık yasaları gereği doğru olması
D
Bir salt olanaklı nesne hakkında olması
E
Her salt olanaklı nesne hakkında doğru olması
Açıklama:
Bir metafizik kurama göre gerçek dünya, bu kuramın kabul ettiği somut nesneler,
onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümüdür. Her fizikçe olanaklı dünya, hem metafizikçe hem mantıkça olanaklı ve her metafizikçe olanaklı dünya, mantıkça olanaklıdır. Ama her mantıkça olanaklı dünya metafizikçe veya fizikçe olanaklı değildir. Yani mantıkça olanaklı bazı dünyalar metafizikçe veya fizikçe olanaklı değildir. Gene bazı metafizikçe olanaklı dünyalar fizikçe olanaklı değildir. Dolayısıyla fizikçe olanaklı dünyalar kümesi, metafizikçe olanaklı ve mantıkça olanaklı dünyalar kümesinin alt kümesi, metafizikçe olanaklı dünyalar kümesi de mantıkça olanaklı dünyalar kümesinin alt kümesidir. Gerçek dünya bir olanaklı dünyadır. Bu olanaklı dünya hem mantıkça hem metafizikçe hem de fizikçe olanaklıdır
onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümüdür. Her fizikçe olanaklı dünya, hem metafizikçe hem mantıkça olanaklı ve her metafizikçe olanaklı dünya, mantıkça olanaklıdır. Ama her mantıkça olanaklı dünya metafizikçe veya fizikçe olanaklı değildir. Yani mantıkça olanaklı bazı dünyalar metafizikçe veya fizikçe olanaklı değildir. Gene bazı metafizikçe olanaklı dünyalar fizikçe olanaklı değildir. Dolayısıyla fizikçe olanaklı dünyalar kümesi, metafizikçe olanaklı ve mantıkça olanaklı dünyalar kümesinin alt kümesi, metafizikçe olanaklı dünyalar kümesi de mantıkça olanaklı dünyalar kümesinin alt kümesidir. Gerçek dünya bir olanaklı dünyadır. Bu olanaklı dünya hem mantıkça hem metafizikçe hem de fizikçe olanaklıdır
Soru 9
Aşağıdaki şıklardan hangisinde Olanaklı dünyaların kategorilere ayrımı doğru yapılmıştır ?
Seçenekler
A
Mantıkça Olanaklı - Metafizikçe Olanaklı - Fizikçe Olanaklı
B
Mantıkça Olanaklı - Metafizikçe Olanaklı - Hissi Olanaklı
C
Akılca Olanaklı - Metafizikçe Olanaklı
D
Akılca Olanaklı - Fizikçe Olanaklı
E
Fizikçe Olanaklı - Mantıkça Olanaklı
Açıklama:
Olanaklı dünyalar, mantıkça olanaklı, metafizikçe olanaklı ve fizikçe olanaklı olmak üzere üç çeflide
ayrılır.
ayrılır.
Soru 10
varolmayan nesnelerin kabul edilmemesiyle birlikte gerçek olmayan salt olanaklı durumların
kabul edildiği anlayış aşağıdakilerden hangisidir ?
kabul edildiği anlayış aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Ilımlı Varolancı Anlayış
B
Sıkı Varolancı Anlayış
C
Yumuşak Varolancı Anlayış
D
Sert Varolancı Anlayış
E
Sıkı Varolancı Anlayış
Açıklama:
Ilımlı varolancı anlayışta ise varolmayan nesneler kabul edilmemekle birlikte gerçek olmayan salt olanaklı durumlar kabul edilmektedir. Bu durumda gene salt olanaklı durumlar ancak olanaklı bir
dünyada yer bulabilir.
dünyada yer bulabilir.
Soru 11
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa --- anlayışı denir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Soyutçu durum
B
Somutçu durum
C
Doğru-kılıcı ilkesi
D
Taşınma ilkesi
E
Çıplak taşıyıcı ilkesi
Açıklama:
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa soyutçu durum anlayışı denir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 12
Durumların yapı taşları somut nesneler ile somut nesne özellikleri ve bağıntıları olan yapılar olduğunu kabul eden anlayışa --- anlayışı denir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Soyutçu durum
B
Somutçu durum
C
Doğru kılıcılık ilkesi
D
Taşınma ilkesi
E
Çıplak taşıyıcı ilkesi
Açıklama:
Durumların yapı taşları somut nesneler ile somut nesne özellikleri ve bağıntıları olan yapılar olduğunu kabul eden anlayışa somutçu durum anlayışı denir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 13
I. Somut Nesne
II. Özellik
III. Olgu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Armstrong’un kuramının temel kategorilerindendir?
II. Özellik
III. Olgu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Armstrong’un kuramının temel kategorilerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
Armstrong’un kuramının temel kategorileri Somut Nesne, Özellik ve Olgu kate gorileri temel ontolojik ilişkisi ise Taşıma İlişkisi’dir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 14
Armstrong’a göre özellikler -(I)- tümel olup, yalnız belirlenmiş olanları vardır. Olgular ise, daha sonra göreceğimiz gibi, Somut Nesne’nin belli bir anlayışı ile özdeşleştirileceğinden, -(II)- tikel (yinelenemez) nesnelerdir.
Aşağıdakilerden hangisinde, sırasıyla, (I) ve (II) ye gelmesi gereken kelimeler doğru olarak yazılmıştır?
Aşağıdakilerden hangisinde, sırasıyla, (I) ve (II) ye gelmesi gereken kelimeler doğru olarak yazılmıştır?
Seçenekler
A
Soyut-somut
B
Somut-soyut
C
Durum-olgu
D
Olgu-durum
E
Durum-somut
Açıklama:
Armstrong’a göre özellikler soyut tümel olup, yalnız belirlenmiş olanları vardır. Olgular ise, daha sonra göre ceğimiz gibi, Somut Nesne’nin belli bir anlayışı ile özdeşleştirileceğinden, somut tikel (yinelenemez) nesnelerdir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 15
Çıplak taşıyıcı paradoksuna bir çözüm geliştirebilmek için Armstrong hangi yönteme başvurmaktadır.
Seçenekler
A
İnce somut nesne-kalın somut nesne ayrımı
B
Olgu-durum ikilemi
C
Soyutluk ilkesi
D
Taşınma ilkesi
E
Varolancı durum anlayışı
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı paradoksuna bir çözüm geliştirebilmek için Armstrong ince somut nesne / kalın somut nesne ayrımına başvurmaktadır. Doğru seçenek A'dır.
Soru 16
Armstrong’a göre, olgu ile içerdiği nesne ve özellikler arasındaki ilişki nasıldır?
Seçenekler
A
Parça bütün ilişkisidir.
B
Kendine özgü bir yapı taşı olma ilişkisidir.
C
Tümevarım durumudur.
D
Tümdengelimdir.
E
Ilımlı varolancı anlayıştır.
Açıklama:
Armstrong’a göre, olgu ile içerdiği nesne ve özellikler arasındaki ilişkinin parça-bütün ilişkisi olmayıp kendine özgü bir yapı taşı olma ilişkisidir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 17
Bir metafizik kuramda, somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümüne (bu kurama göre) --- denilir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Bütün dünya
B
Yalın dünya
C
Gerçek dünya
D
Yalan dünya
E
Tek dünya
Açıklama:
Bir metafizik kuramda, somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden olu şan yalın olguların tümüne (bu kurama göre) gerçek dünya denilir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 18
I. Mantıkça olanaklı
II. Metafizikçe olanaklı
III. Fizikçe olanaklı
IV. Biyokimyaca olanaklı
Olanaklı dünya türleri yukarıdakilerden hangileridir?
II. Metafizikçe olanaklı
III. Fizikçe olanaklı
IV. Biyokimyaca olanaklı
Olanaklı dünya türleri yukarıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II, III ve IV
C
I, II ve III
D
III ve IV
E
II ve IV
Açıklama:
Olanaklı dünyalar, mantıkça olanaklı, metafizikçe olanaklıve fizikçe olanaklı olmak üzere üç çeşide ayrılır. Doğru seçenek C'dir.
Soru 19
Her olumsal doğru önerme (belki de her doğru önerme) için, onu doğru kı lan dil dışı bazı şeylerin varolması gerekir. Bu şeylere ne denir.
Seçenekler
A
Sıkı varolancı durum
B
Ilımlı varolancı durum
C
Çıplak Taşıyıcının Yadsınması İlkesi
D
Taşınma ilkesi
E
Doğrukılıcı
Açıklama:
Her olumsal doğru önerme (belki de her doğru önerme) için, onu doğru kı lan dil dışı bazı şeylerin varolması gerekir. Bu şeylere doğrukılıcı denir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 20
Gerçek dünya olanaklı dünyalardan biridir. Gerçek dünyadan farklı olanaklı dünyalara ne denir?
Seçenekler
A
Taşıyıcı olanaklı dünya
B
Bütün olanaklı dünya
C
Tek olanaklı dünya
D
Salt olanaklı dünya
E
Çoklu olanaklı dünya
Açıklama:
Gerçek dünya olanaklı dünyalardan biridir. Gerçek dünyadan farklı olanaklı dünyalar salt olanaklı dünyalardır. Doğru seçenek D'dir.
Soru 21
"Bir anlayışa göre durumlar, uzay ve zaman dışında zorunlu olarak var olur. Bu durumlar ya gerçektir ya da salt olanaklıdır. Bu anlayışa göre olgular gerçek olan durumlardır."
Yukarıda belirtilen durum aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak adlandırılmıştır?
Yukarıda belirtilen durum aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Somutçu durum anlayışı
B
Olanakçı durum anlayışı
C
Varolancı durum anlayışı
D
Soyutçu durum anlayışı
E
Fiziksel durum anlayışı
Açıklama:
Bir anlayışa göre durumlar, soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolur ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmaz. Bu soyut durumlar ya gerçektir ya da salt olanaklıdır. Bu anlayışa göre olgular gerçek olan durumlardır. Bu görüşe
soyutçu durum anlayışı denilmiştir
soyutçu durum anlayışı denilmiştir
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi somutçu durum anlayışının bir alt kategorisi sayılamaz?
Seçenekler
A
Olanakçı
B
Possibilist
C
Varolancı
D
Aktualist
E
İmkansız
Açıklama:
Somutçu durum anlayışının, olanakçı (possibilist) ile varolancı (actualist) durum anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi varolancı durum anlayışının bir alt kategorisi sayılamaz?
Seçenekler
A
Ilımlı varolancı
B
Soft actualism
C
Sıkı varolancı
D
Hard actualism
E
Her durumda varolancı
Açıklama:
Varolancı durum anlayışı ise, durumların salt olanaklı yapıtaşlarının olamayacağını, bütün yapıtaşlarının birer varlık olması gerektiğini savunan görüştür.
Bu anlayışın ise, ılımlı varolancı durum anlayışı (soft actualism) ile sıkı varolancı
(hard actualism) durum anlayışı olmak üzere iki çeşidinden söz edilir.
Bu anlayışın ise, ılımlı varolancı durum anlayışı (soft actualism) ile sıkı varolancı
(hard actualism) durum anlayışı olmak üzere iki çeşidinden söz edilir.
Soru 24
"Hiçbir olgunun yapıtaşı olmayan somut nesne bulunmaz." şeklinde açıklanabilecek kavram hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Taşınma ilkesi
B
Olgusal bağıntı ilkesi
C
Çıplak taşıyıcının yadsınması ilkesi
D
En küçük yapıtaşı ilkesi
E
Olabilirlik ilkesi
Açıklama:
Çıplak Taşıyıcının Yadsınması İlkesi: Hiçbir olgunun yapıtaşı olmayan somut nesne bulunmaz.
Soru 25
A somut nesnesinin B özelliğini taşıdığını varsayalım. Bu durumda kısaca A, B dir diyebiliriz. Buradaki “dir” açık olarak A, A dır (örneğin Ahmet, Ahmet’tir) ya da B, B dir (örneğin Kırmızılık, Kırmızılıktır) da olduğu gibi özdeşlik anlamındaki “dir” değildir. A ile B birbirinden farklı şeylerdir; A bir somut nesne, B ise bir tümeldir. A, B dir’deki “dir”, somut nesne ile tümel arasındaki Taşıma İlişkisi’ni dile getiren “dir” olmalıdır. Ancak
“dir”, özdeşlik anlamındaki “dir” değilse, A kendi başına hiçbir özellik taşımayan
bir çıplak taşıyıcı olmalıdır. Bu durumda A’nın B’yi taşımadığını söylemek gerekir.
Yukarıda örneklenen durumun doğru adlandırılışı hangi seçenekte verilmiştir?
“dir”, özdeşlik anlamındaki “dir” değilse, A kendi başına hiçbir özellik taşımayan
bir çıplak taşıyıcı olmalıdır. Bu durumda A’nın B’yi taşımadığını söylemek gerekir.
Yukarıda örneklenen durumun doğru adlandırılışı hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Taşıma ilkesi paradoksu
B
Somut nesne paradoksu
C
Olgusal çelişki paradoksu
D
Çıplak taşıyıcı paradoksu
E
Soyut nesne paradoksu
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı paradoksuna bir çözüm geliştirebilmek için Armstrong ince somut nesne / kalın somut nesne ayrımına başvurmaktadır.
Soru 26
"B-tropu ile B2-tropu var ise (ki zorunlu olarak var değildirler), A1 somut nesnesinin, B-tropu’nu taşıdığı ya da (A1, A2) sıralı ikilisinin, B2-tropu’nu taşıdığı önermeleri zorunlu olarak doğrudur; başka bir deyimle, bu durumda, “A1, B dir” ya da “A1 ile A2 arasında B2 bağıntısı vardır” önermeleri zorunlu olarak doğrudur."
Yukarıda açıklanan duruma karşılık gelen kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunmaktadır?
Yukarıda açıklanan duruma karşılık gelen kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Tropizm ilkesi
B
Tropların yer değiştirme ilkesi
C
Olumsuz trop ilkesi
D
Tropların aktarılamazlığı ilkesi
E
Eksik trop ilkesi
Açıklama:
Bu tanımın verdiği duruma Tropların Aktarılmazlığı İlkesi denilir.
Soru 27
"Aynı zamanda, elmanın kabuğunun kırmızı özelliğini taşıması durumu ile elmanın kabuğunun yeşil özelliğini taşıması durumu gerçek olamaz."
Bu görüşü açıklayan kavram hangi seçenekte bulunmaktadır?
Bu görüşü açıklayan kavram hangi seçenekte bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Gerektirme ilişkisi
B
Bağdaşmazlık ilişkisi
C
Tamuyarlık ilişkisi
D
Armstrong ilkesi
E
Aktarılan olgu ilkesi
Açıklama:
Aynı zamanda, elmanın kabuğunun kırmızı özelliğini taşıması durumu ile elmanın kabuğunun yeşil özelliğini taşıması durumu gerçek olamaz. Bu iki durum bağdaşmaz durumlardır.
Soru 28
I. Mantıkça olanaklı
II. Metafizikçe olanaklı
III. Fizikçe olanaklı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri felsefede olanaklı dünyaların çeşitlerindendir?
II. Metafizikçe olanaklı
III. Fizikçe olanaklı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri felsefede olanaklı dünyaların çeşitlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I,II,III
D
Yalnız II
E
II,III
Açıklama:
Tüm öncüller doğrudur.
Soru 29
Armstrong trop kuramlarının Durum ve Olgu kategorilerine gereksinimi olmadığı iddiasını hangi felsefecinin düşüncelerine dayandırmıştır?
Seçenekler
A
C. B. Martin
B
Emmanuel Kant
C
Bergson
D
Michel Foucault
E
Gilles Deleuze
Açıklama:
Armstrong, önce gerek ince somut nesne-trop kuramının gerekse trop demeti kuramının da ayrıca Olgu kategorisine gereksinimi olduğunu, daha sonra da bir çıplak
taşıyıcılı trop kuramı savunucusu olan C. B. Martin’in bir görüşüne dayanarak,
trop kuramlarının Durum ve Olgu kategorilerine gereksinimi olmadığını ileri sürüyor
taşıyıcılı trop kuramı savunucusu olan C. B. Martin’in bir görüşüne dayanarak,
trop kuramlarının Durum ve Olgu kategorilerine gereksinimi olmadığını ileri sürüyor
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi bir kiplik anlamıdır?
i. Zorunluluk
ii. Olanaklılık
iii. Soyutçu durum anlayışı
iv Varolancı durum anlayışı
i. Zorunluluk
ii. Olanaklılık
iii. Soyutçu durum anlayışı
iv Varolancı durum anlayışı
Seçenekler
A
Yalnız i
B
Yalnız ii
C
i, ii
D
iii, iv
E
Yalnız iii
Açıklama:
Durum ve olgu anlayışları soyutçu durum anlayışı ile somutçu durum anlayışı olmak üzere ikiye ayrılabilir. Somutçu durum anlayışının, olanakçı (possibilist) ile varolancı (actualist) durum anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır. Durum ve olgular, başka ayrımlar dışında, bir de zorunlu veya olumsal önermelerin karşılığı olmaları bakımından sınıflanır. Öte yandan özellikle soyutçu durum anlayışı ile somutçu olanakçı görüşleri dikkate aldığımızda, salt olanaklı nesneler ve/veya durumlar karşımıza çıkar. Bunların incelenmesi de birer kiplik olan zorunluluk ve olanaklılık kavramlarına dayanır. Doğru cevap C’ dir.
Soru 31
Durumlar aşağıdakilerden hangisine ilişkindir?
i. somut nesnelere
ii. troplara
iii. somut tikellere
iv. tümellere
i. somut nesnelere
ii. troplara
iii. somut tikellere
iv. tümellere
Seçenekler
A
Yalnız i
B
Yalnız iii
C
Yalnız iii
D
Yalnız iv
E
i, ii, iii, iv
Açıklama:
Durumlar somut nesnelere ilişkin olabildiği gibi troplar ve olaylar gibi somut tikellere ya da soyut nesneler ile tümellere de ilişkin olabilir. Doğru cevap E’dir.
Soru 32
Otobüsün t anında ve u yerinde kalabalık olduğu durum, aşağıdakilerden hangisine ilişkindir?
Seçenekler
A
Somut nesne
B
Soyut nesne
C
Olay
D
Trop
E
Tümel
Açıklama:
Durumların genel biçimi, A şeyinin t anında ve u yerinde B olma durumu olarak dile getirilir. Yani, Havanın t anında ve u yerinde yağmurlu olduğu durum gibi. Bu örnekle dile getirilen durum, bir kitle olan hava somut nesnesine ilişkin bir durumdur. Ahmet’in kumral olma durumu (olgusu), bir birey olan Ahmet somut nesnesine ilişkin bir durumdur. Benzer şekilde, otobüsün kalabalık olma durumu, uzayda yer kaplayan otobüs somut nesnesine ilişkin bir durumdur. Doğru cevap A’dır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi yalın durum veya olgudur?
Seçenekler
A
Çorabımın sarı olması
B
Çorabımın sarı olmaması
C
Çorabımın sarı ve pantolonumun lacivert olması
D
Murat’ın şarkı söylemesi veya dans etmesi
E
Eve biri girerse alamın çalması
Açıklama:
Durum ve olguları yalın ve yalın-olmayanlara ayırabiliriz. Yalın durum (olgu), yalın özne-yüklem önermesinin karşılığı olan durumdur. Dolayısıyla yalın durumu, A’nın B olması durumu (olgusu), kısaca, A’nın B olması biçiminde dile getireceğiz. Öte yandan başlıca yalın-olmayan durumlar, yalın olmayan önermelerin karşılığı olan önermeler, bu önerme çeşitlerine göre adlandırırlar. Bu durumda Ahmet’in kumral olmaması, bir değilleme durumu, Ahmet’in kumral ve Ayşe’nin sarışın olması, bir tümel-evetleme durumu, Ahmet’in İstanbul’a ya da Mersin’e gitmesi, bir tikel-evetleme durumu, Yangın çıkarsa, itfaiyenin gelmesi, bir koşullu durumdur. Benzer şekilde, (b) değilleme, (c) tümel evetleme, (d) tikel evetleme ve (e) koşullu durumlardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi SIKI varolancı durum anlayışında kabul edilir?
Seçenekler
A
Tüm yapıtaşları birer varlık olan gerçek durumlar
B
Tüm yapıtaşları birer varlık olan olgular
C
Tüm apıtaşları varlık olup gerçek olmayan salt olanaklı durumlar
D
En az bir yapıtaşı varlık olmayan salt olanaklı durumlar
E
Yalnız doğru önermelerin karşılığı olan durumlar
Açıklama:
Olanakçı durum anlayışında şu çeşit durumlar kabul edilir: 1. Tüm yapıtaşları birer varlık olan gerçek durumlar, yani olgular. 2. Tüm yapıtaşları birer varlık olup gerçek olmayan salt olanaklı durumlar. 3. En az bir yapıtaşı varlık olmayan salt olanaklı durumlar. Varolancı durum anlayışı ise, durumların salt olanaklı yapıtaşlarının olamayacağını, bütün yapıtaşlarının birer varlık olması gerektiğini savunan görüştür. Bu anlayışın ise, ılımlı varolancı durum anlayışı (soft actualism) ile sıkı varolancı (hard actualism) durum anlayışı olmak üzere iki çeşidinden söz edilir. Ilımlı varolancı durum anlayışında, durumların bütün yapıtaşları birer varlık olması koşuluyla, hem gerçek durumlar, yani olgular, hem de bu koşulu sağlayan salt olanaklı durumlar kabul edilir. Sıkı varolancı durum anlayışında ise, yalnızca gerçek olan durumlar, yani olgular kabul edilir. Genel olarak, bu görüşte yalnız doğru önermelerin karşılığı olan durumların, yani olguların kabul edildiğini söyleyebiliriz.
Soru 35
Armstrong, aşağıdakilerden hangisinin en önemli temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Soyutçu durum anlayışı
B
Ilımlı varolancı durum anlayışı
C
Sıkı varolancı durum anlayışı
D
Somutçu durum anlayışı
E
Olanakçı durum anlayışı
Açıklama:
Sıkı varolancı durum anlayışında, yalnızca gerçek olan durumlar, yani olgular kabul edilir. Genel olarak, bu görüşte yalnız doğru önermelerin karşılığı olan durumların, yani olguların kabul edildiğini söyleye biliriz. Bu görüşün en önemli temsilcilerinden biri D. M. Armstrong’dur. Doğru cevap C’dir.
Soru 36
Armstrong’ un kuramının temel ontolojik ilişkisi, aşağıdakilerden hangisidir?
i. Ait olma
ii. Örnekleme
iii. Taşıma
i. Ait olma
ii. Örnekleme
iii. Taşıma
Seçenekler
A
Yalnız i
B
Yalnız ii
C
Yalnız iii
D
i, ii
E
i, iii
Açıklama:
Armstrong’un kuramının temel kategorileri Somut Nesne, Özellik ve Olgu kategorileri temel ontolojik ilişkisi ise Taşıma İlişkisi’dir. Doğru cevap C’dir.
Soru 37
Bir kitabın dikdörtgen olması durumu ile kalın olması durumu arasında aşağıdaki ilişkilerden hangisi bulunur?
Seçenekler
A
Metafizik gerektirim
B
Fizik gerektirim
C
Mantıksal gerektirim
D
Bağdaşmazlık
E
Bağımsızlık
Açıklama:
Aralarında hiçbir metafizik ilişki bulunmamasından ötürü birbirinden bağımsız olan bazı durumlar vardır. Örneğin, elimde yuvarlak kırmızı bir top olsun. Elimdeki topun yuvarlak-olma özelliğini taşıma’sının bir olgu olması, bu topun kırmızı-olma özelliğini taşıma’sının bir olgu olmasını gerektirmez. Bu ge rektirmezlik ters yönde de geçerlidir, yani, elimdeki topun kırmızı-olma özelliğini taşıma’sının bir olgu olması, elimdeki topun yuvarlak-olma özelliğini taşıma’sının bir olgu olmasını gerektirmez. Demek ki bu iki durum arasında metafizik gerektirme ilişkisi yoktur. Aynı iki durum arasında bir metafizik bağdaşmazlık ilişkisi de yoktur. Nitekim elimdeki topun yuvarlak-olma özelliğini taşıması ile bu topun kırmızı-olma özelliğini taşıması durumlarının her ikisi birden birer olgu olabilir. Sonuç olarak, bu iki durum birbirini gerektirmediğinden ve bağdaşmaz durumlar olmadıklarından ötürü birbirinden bağımsız durumlar olduğunu söyleyebiliriz. Verilen örnekte de kitabın dikdörtgen olması ile kalın olması birbirini gerektirmez ve bağdaşıklık ilişkisi taşımaz. Bu yüzden bağımsız durumlardır. Doğru cevap E’dir.
Soru 38
Olanaklı dünya tanımında, aşağıdakilerden hangisi mantıkça olanaklı dünyada yer alır?
Seçenekler
A
(i) koşulunda yalnız “mantıksal bağdaşmazlık” yer alan
B
(i) koşulunda yalnız “mantıksal bağdaşmazlık” ile “metafiziksel bağdaşmazlık” yer alan
C
(ii) koşulunda yalnız “mantıksal gereklilik” ile “metafiziksel gerektirme” yer alan
D
(i) koşulunda “mantıksal bağdaşmazlık”, “metafiziksel bağdaşmazlık” ve “fiziksel bağdaşmazlık” yer alan
E
(ii) koşulunda “mantıksal gerektirme”, “metafiziksel gerektirme” ve “fiziksel gerektirme” yer alan
Açıklama:
Olanaklı dünyaları, mantıkça olanaklı, metafizikçe olanaklı ve fizikçe olanaklı olmak üzere üç çeşide ayırabiliriz. Olanaklı dünya tanımının (i) koşulunda yalnız “mantıksal bağdaşmazlık”, (ii) koşulunda ise yalnız “mantıksal gerektirme” yer alırsa, olanaklı dünyaya mantıkça olanaklı dünya denir. Olanaklı dünya tanımının (i) koşulunda yalnız “mantıksal bağdaşmazlık” ile “metafiziksel bağdaşmazlık”, (ii) koşulunda ise yalnız “mantıksal gereklilik” ile “metafiziksel gerektirme” yer alırsa, olanaklı dünyaya metafizikçe olanaklı dünya denir. Son olarak, olanaklı dünya tanımının (i) koşulunda “mantıksal bağdaşmazlık”, “metafiziksel bağdaşmazlık” ve “fiziksel bağdaşmazlık”ın üçü birden, (ii) koşulunda ise “mantıksal gerektirme”, “metafiziksel gerektirme” ve “fiziksel gerektirme”nin üçü birden yer alırsa, olanaklı dünyaya fizikçe olanaklı dünya denir. Doğru cevap A’dır.
Soru 39
Önermelerin olanaklılığı, olanaksızlığı, zorunluluğu ve olumsallığı konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir önermenin mantıkça olanaklı olması, bu önermenin en az bir mantıkça olanaklı dünyada doğru olması demektir.
B
Bir önermenin mantıkça zorunlu olması, yalnızca bir mantıkça olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
C
Bir önermenin mantıkça olanaklı olması, bu önermenin hiçbir mantıkça olanaklı dünyada doğru olmaması demektir.
D
Bir önermenin metafizikçe zorunlu olması, yalnızca bir metafizikçe olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
E
Bir önermenin fizikçe olumsal olması, bu önermenin bütün fizikçe olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
Açıklama:
Üç çeşit olanaklı dünya yardımıyla önermelerin olanaklılığını, olanaksızlığını, zorunluluğunu ve olumsallığı aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır:
- Tanım 1: Bir önermenin mantıkça olanaklı olması, bu önermenin en az bir mantıkça olanaklı dünyada doğru olması demektir.
- Tanım 2: Bir önermenin mantıkça zorunlu olması, bu önermenin bütün mantıkça olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
- Tanım 3: Bir önermenin mantıkça olanaksız olması, bu önermenin hiçbir mantıkça olanaklı dünyada doğru olmaması demektir.
- Tanım 4: Bir önermenin metafizikçe olanaklı olması, bu önermenin en az bir metafizikçe olanaklı dünyada doğru olması demektir.
- Tanım 5: Bir önermenin metafizikçe zorunlu olması, bu önermenin bütün metafizikçe olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
- Tanım 6: Bir önermenin metafizikçe olanaksız olması, bu önermenin hiçbir metafizikçe olanaklı dünyada doğru olmaması demektir.
- Tanım 7: Bir önermenin fizikçe olanaklı olması, bu önermenin en az bir fizikçe olanaklı dünyada doğru olması demektir.
- Tanım 8: Bir önermenin fizikçe zorunlu olması, bu önermenin bütün fizikçe olanaklı dünyalarda doğru olması demektir.
- Tanım 9: Bir önermenin fizikçe olanaksız olması, bu önermenin hiçbir fizikçe olanaklı dünyada doğru olmaması demektir.
- Tanım 10: Bir önermenin fizikçe olumsal olması, bu önermenin en az bir fizikçe olanaklı dünyada doğru olması ve en az bir fizikçe olanaklı dünyada yanlış olması demektir.
Soru 40
I. Somutçu Durum Anlayışı
II. Soyutçu Durum Anlayışı
III. Gerçekçi Durum Anlayışı
IV. Adcı Durum Anlayışı
Durum ve olgu anlayışları yukarıda belirtilen kategorilerden hangilerine ayrılabilir?
II. Soyutçu Durum Anlayışı
III. Gerçekçi Durum Anlayışı
IV. Adcı Durum Anlayışı
Durum ve olgu anlayışları yukarıda belirtilen kategorilerden hangilerine ayrılabilir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, III ve IV
E
I ve II
Açıklama:
Durum ve olgu anlayışları soyutçu durum anlayışı ile somutçu durum anlayışı olmak üzere ikiye ayrılabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 41
I. Olankçı
II. Varolancı
III. Adcı
IV. Gerçekçi
Somutçu durum anlayışının, çeşitleri yukarıda sayılanlardan hangileridir?
II. Varolancı
III. Adcı
IV. Gerçekçi
Somutçu durum anlayışının, çeşitleri yukarıda sayılanlardan hangileridir?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Somutçu durum anlayışının, olanakçı (possibilist) ile varolancı (actualist) durum anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Durumların ya da olguların zorunlu ya da olanaklı olması aşağıdaki kavramlardan hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Zorunluluk-Olumsallık
B
Gerçek Dünya-Olanaklı Dünya
C
Akılcılık-Deneycilik
D
Gerçek Zaman-Olanaklı Zaman
E
Somut Uzay-Soyut Uzay
Açıklama:
Gerek zorunlu veya olumsal önermelerin metafizik açıklaması gerekse bu önermelerin
karşılığı olan durumların ya da olguların zorunlu ya da olanaklı olması bu kavramların çözümlenmesine, bunların çözümlenmesi de gerçek dünya ve olanaklı dünya kavramlarına dayanır. Doğru cevap B'dir.
karşılığı olan durumların ya da olguların zorunlu ya da olanaklı olması bu kavramların çözümlenmesine, bunların çözümlenmesi de gerçek dünya ve olanaklı dünya kavramlarına dayanır. Doğru cevap B'dir.
Soru 43
I. Ahmet’in kumral olması
II. Önümdeki elmanın renginin kırmızı olması
III. Titanik gemisinin 1912'de buzdağına çarpması
Yukarıda verilen önermelerin olgusal karşılıkları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
II. Önümdeki elmanın renginin kırmızı olması
III. Titanik gemisinin 1912'de buzdağına çarpması
Yukarıda verilen önermelerin olgusal karşılıkları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
Seçenekler
A
I. Duruma, II. Tropa, III. Olaya ilişkin bir olgudur.
B
I. Tropa, II. Duruma, III. Olaya ilişkin bir olgudur.
C
I. Duruma, II. Olaya, III. Tropa ilişkin bir olgudur.
D
I. Olaya, II. Duruma, III. Tropa ilişkin bir olgudur.
E
I. Tropa, II. Olaya, III. Olaya ilişkin bir olgudur.
Açıklama:
Ahmet’in kumral olma durumu (olgusu), bir birey olan Ahmet somut nesnesine ilişkin bir durumdur. Öte yandan Önümdeki elmanın renginin kırmızı olması, Önümdeki elmanın rengi tropuna ilişkin bir olgu, Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpmasının bir beklenmedik kaza olması ise, Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması olayına ilişkin bir olgudur. Doğru cevap A'dır.
Soru 44
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa ne denir?
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa ne denir?
Seçenekler
A
Soyutçu Tikel Anlayışı
B
Somutçu Olmayan Anlayış
C
Olgusal Durum Anlayışı
D
Soyutçu Olgu Anlayışı
E
Soyutçu Durum Anlayışı
Açıklama:
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa soyutçu durum anlayışı denir. Doğru cevap E'dir.
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa soyutçu durum anlayışı denir. Doğru cevap E'dir.
Soru 45
Armstrong’un kuramının temel kategorileri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Somut Nesne, Tözsel Nesne, Ontolojik İlişki
B
Özellik, Olgu, Taşıma
C
Somut Nesne, Özellik, Olgu
D
Özellik, Olgu, Tözsel Nesne
E
Olgu, Ontolojik ilişki, Taşıma
Açıklama:
Armstrong’un kuramının temel kategorileri Somut Nesne, Özellik ve Olgu kategorileri temel ontolojik ilişkisi ise Taşıma İlişkisi’dir. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
Somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümünü tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya
B
Evren
C
Gerçek Evren
D
Gerçek Dünya
E
Soyut Uzay
Açıklama:
Bir metafizik kuramda, somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümüne gerçek dünya denilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
I. metafiziksel yasalardan kaynaklanan bağımlılık ilişkileri
II. bilimsel (fiziksel) yasalardan kaynaklanan bağımlılık ilişkileri
III. mantıksal yasalardan kaynaklanan ilişkiler
Gerçek dünyada yalın durumlar arasında bulunan ilişkiler yukarıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
II. bilimsel (fiziksel) yasalardan kaynaklanan bağımlılık ilişkileri
III. mantıksal yasalardan kaynaklanan ilişkiler
Gerçek dünyada yalın durumlar arasında bulunan ilişkiler yukarıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
Gerçek dünyada yalın durumlar, bazen birbirinden bağımsız olmayıp aralarında metafiziksel ve bilimsel (fiziksel) yasalardan kaynaklanan bağımlılık ilişkileri bulunur. Ancak farklı yalın durumlar arasında mantıksal yasalardan kaynaklanan ilişkiler bulunamaz. Doğru cevap A'dır.
Soru 48
Elmanın kırmızı olması durumunun bir olgu olması, bu durumun yapıtaşlarından biri olan elmanın varolmasını gerektirir.
Yukarıdaki örnek aşağıdaki Gerçek Dünya ve Yalın Durumlar Arasındaki İlişkilerden hangisine denk gelmektedir?
Yukarıdaki örnek aşağıdaki Gerçek Dünya ve Yalın Durumlar Arasındaki İlişkilerden hangisine denk gelmektedir?
Seçenekler
A
bağdaşmazlık ilişkisi
B
bağdaşma ilkesi
C
gerektirme ilkesi
D
zorunluluk ilkesi
E
gerçeklik ilkesi
Açıklama:
Elmanın kırmızı olması durumunun bir olgu olması, bu durumun yapıtaşlarından biri olan elmanın varolmasını gerektirir. Başka bir deyişle bu elmanın kırmızı olması durumunun gerçekliği, bu elmanın varolma özelliğini taşıması durumunun bir olgu olmasını gerektirir. Bu ilişki gerektirme ilişkisine bir örnektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 49
Ilımlı varolancı anlayışta varolmayan nesneler kabul edilmemekle birlikte başka hangi salt olanaklı durumlar kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Gerçek olan
B
Somut olan
C
İlineksel olmayan
D
İlineksel olan
E
Gerçek olmayan
Açıklama:
Ilımlı varolancı anlayışta ise varolmayan nesneler kabul edilmemekle birlikte gerçek olmayan salt olanaklı durumlar kabul edilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 50
Durum ve olgu anlayışları hangi alt başlıklar altında incelenmektedir?
Seçenekler
A
soyutçu-somutçu
B
olanakçı-varolancı
C
soyutçu-olankçı
D
somutçu-olanakçı
E
soyutçu-varolancı
Açıklama:
Durum ve olgu anlayışları soyutçu durum anlayışı ile somutçu durum anlayışı olmak üzere ikiye ayrılabilir. Somutçu durum anlayışının, olanakçı (possibilist) ile varolancı (actualist) durum anlayışları olmak üzere iki çeşidi vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
olgusal durum anlayışı
B
soyutçu tikel anlayış
C
soyutçu durum anlayışı
D
soyutçu olgusal anlayış
E
soyutçu tümel anlayış
Açıklama:
Durumların soyut tikeller olup uzay ve zaman dışında zorunlu olarak varolduğunu
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa soyutçu durum anlayışı denir. Doğru cevap C'dir.
ve yapı taşları arasında somut şeyler bulunmadığını kabul eden anlayışa soyutçu durum anlayışı denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 52
Olanakçı anlayışta, durumun yapıtaşları olan somut nesneler için aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
ne birer soyut varlık ne de salt olgusal nesnelerdir
B
ne birer varlık ne de salt olanaklı nesnelerdir
C
birer varlık olabildikleri gibi, salt olanaklı nesneler de olabilir
D
birer varlık değildirler ama salt olanaklı nesneler olabilirler
E
birer varlık olabilirler ama salt olanaklı nesneler değilleridir
Açıklama:
Olanakçı anlayışta, durumun yapıtaşları olan somut nesneler birer varlık olabildikleri gibi, salt olanaklı nesneler de olabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Armstrong’un kuramının temel kategorilerinden biridir?
Seçenekler
A
Taşıma
B
Soyut Nesne
C
Olgu
D
Olumsallık
E
Özdeşlik
Açıklama:
Armstrong’un kuramının temel kategorileri Somut Nesne, Özellik ve Olgu kategorileri temel ontolojik ilişkisi ise Taşıma İlişkisi’dir.
Soru 54
Aşağıda özellikler için ifade edilenlerden hangisi Armstrong’a göre doğrudur?
Seçenekler
A
özellikler somut tümeldirler
B
özellikler somut tikeldirler
C
özellikler olgusaldırlar
D
özellikler soyut tikeldirler
E
özellikler soyut tümeldirler
Açıklama:
Armstrong’a göre özellikler soyut tümel olup, yalnız belirlenmiş olanları vardır. Olgular ise, daha sonra göreceğimiz gibi, Somut Nesne’nin belli bir anlayışı ile özdeşleştirileceğinden, somut tikel (yinelenemez) nesnelerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
Armstrong’a göre, olgu ile içerdiği nesne ve özellikler arasındaki ilişki nasıldır?
Seçenekler
A
parça-bütün ilişkisidir
B
soyut-somut ilişkisidir
C
tikel-tümel ilişkisidir
D
kendine özgü bir yapı taşı olma ilişkisidir
E
kendine özgü tümel olgusallık taşıma ilişkisidir
Açıklama:
Armstrong’a göre, olgu ile içerdiği nesne ve özellikler arasındaki ilişkinin parçabütün ilişkisi olmayıp kendine özgü bir yapı taşı olma ilişkisidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Çıplak taşıyıcı paradoksuna bir çözüm geliştirebilmek için Armstrong nasıl bir çözüme gitmiştir?
Seçenekler
A
ince tümel nesne / kalın tümel nesne
B
ince somut nesne / kalın somut nesne
C
ince soyut nesne / kalın soyut nesne
D
ince tikel nesne / kalın tikel nesne
E
ince soyut olumsallık / kalın soyut olumsallık
Açıklama:
Çıplak taşıyıcı paradoksuna bir çözüm geliştirebilmek için Armstrong ince somut nesne/kalın somut nesne ayrımına başvurmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
C. B Martin’in Trop kuramlarında Durum kategorisine gereksinim olmadığına ilişkin uslamlaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
soyut nesnelerin taşıdığı özellik tropları ile somut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılamaz olduğu
B
somut nesnelerin taşıdığı özellik tropları ile somut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılamaz olduğu
C
soyut nesnelerin taşıdığı trop kümeleri ile somut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılabilir olduğu
D
somut nesnelerin taşıdığı özellik tropları ile soyut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılamaz olduğu
E
soyut nesnelerin taşıdığı özellik tropları ile somut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılabilir olduğu
Açıklama:
Martin’in tezi, somut nesnelerin taşıdığı özellik tropları ile somut nesneler arasında bulunan bağıntı troplarının aktarılamaz olduğudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangilerinin çözümlenmesi gerçek dünya ve olanaklı dünya kavramlarına dayanır?
Seçenekler
A
tümellerin olgusal ya da olumsal olmasının çözümlenmesine
B
olguların somut ya da soyut olmasının çözümlenmesine
C
tropların zorunlu ya da olanaklı olmasının çözümlenmesine
D
nesnelerin zorunlu ya da olanaklı olmasının çözümlenmesine
E
olguların zorunlu ya da olanaklı olmasının çözümlenmesine
Açıklama:
Gerek zorunlu veya olumsal önermelerin metafizik açıklaması gerekse bu önermelerin karşılığı olan durumların ya da olguların zorunlu ya da olanaklı olması bu kavramların çözümlenmesine, bunların çözümlenmesi de gerçek dünya ve olanaklı dünya kavramlarına dayanır. Doğru cevap E'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi "gerçek dünya" tanımdır?
Seçenekler
A
Somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümü
B
Soyut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan tümel olguların tümü
C
Somut nesneler, onların ilinekleri ve her ikisinden oluşan somut olguların tümü
D
Nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan tikel olguların tümü
E
Somut nesneler, onların arasındaki bağıntılar ve her ikisinden oluşan olguların tümü
Açıklama:
Somut nesneler, onların özellikleri ve her ikisinden oluşan yalın olguların tümüne gerçek dünya denilir. Doğru cevap A'dır.