İlkçağ Felsefesi - Felsefe | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Aristotelese' e göre Antik Yunan'daki ilk filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Anaksimandros

Thales

Anaksimenes

Homeros

Eusebius

Açıklama:

Hâkim ve yaygın görüşü dikkate aldığımızda ise, Antik Yunan’a gitmek gerekir. Örneğin, Aristoteles’e kulak verecek olursak, Thales ilk filozoftur. Dolayısıyla felsefe ilk defa Antik Yunan’da ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

İnanan insan bireylerine ve topluluklarına evrenle, insanla, toplumla ilgili birtakım teorik çözümler öneren, bir çeşit yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimi olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Arete

Philo

Sophos

Mythos

Physikoi

Açıklama:

Mitoslar, o mitoslara inanan insan bireylerine ve topluluklarına evrenle, insanla, toplumla ilgili birtakım teorik çözümler önerir. Mythos (mitos), bir yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimidir. Çünkü mitolojik düşünme, her şeyden önce insanın, “Neredeyim? Evren nedir? Bu dünya nasıl meydana geldi?” gibi sorularına cevap verir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, iman edenlere günahlarından arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kültlere verilen isimdir?

Mysterie

Kosmos

Demeter

Etioloji

Mantike

Açıklama:

Mysterie, iman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült(din)lere verilen isimdir. Eski Yunan dünyasında mysterie denen tarikat yapısında dinler ortaya çıkmıştır. Özel, kapalı bir biçimde yapılan ibadetler içeren bu anlayışların başında, daha çok öbür dünya ve din konusunda uzmanlaşmış olan Demeter dini gelir. Dionyosçuluk, bu türün en önemli kültleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki hangi filozofla beraber daha önce görülmeyen bir tarih bilinci ortaya çıkar?

Homeros

Hesiodos

Aristoteles

Sokrates

Thales

Açıklama:

Önceden savaşçılık erdemken, artık çalışkanlık, düzenlilik ve yasaya uymak erdem olmuştur. Hesiodos’la beraber, daha önce görülmeyen bir tarih bilinci ortaya çıkar. Hesiodos’a göre, insanlık tarihi her şeyin mükemmel ve huzurlu olduğu bir altın çağla başlamıştır. Bu başlangıçtan sonra, insanlık giderek yozlaşmış ve demir çağına doğru tersine bir evrim geçirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Orphik dinin kurucusu sayılır?

Zeus

Dionysos

Orpheus

Athena

Phanes

Açıklama:

Bir din hareketi olan Orphik; şarkıcı, kâhin, büyücü Orpheus’a bağlanır: Orpheus, orphik dinin kurucusu sayılır. Thrakia’da doğan bu hareket, oradan altıncı yüzyılda Yunanistan’a ve aşağı İtalya’ya geçti. Orphik, dionysik-mistik bir kurtuluş dinidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Felsefede "Sophos" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgelik

Sevgi

İfade etmek

Çaba

Donanım

Açıklama:

Sophosun temel anlamları, kişinin üzerinde çalıştığı konu veya konularda bilgili ve maharetli olmasıdır. Çeşitli mesleklerde bilgili ve maharetli olmak, daha sonra, felsefe konularında bilgili ve maharetli olmak anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Bugün dilimize felsefe olarak yerleşmiş olan sözcüğün Antik Yunancadaki tam karşılığı philosophos idi. Sevgi anlamına gelen philo sözcüğü ile bilgelik anlamına gelen sophos sözcüğünün terkibinden oluşan bu bileşik sözcüğün dilimizdeki tam karşılığı bilgelik ya da bilgi sevgisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Uzun süre gücünü ve etkinliğini korumuş olan Mitoloji hangi yüzyıllar arasında gücünü giderek yitirmiş ve çöküş sürecine girmiştir?

MÖ 10.-12 yy. arasında

MÖ 2.-5 yy. arasında

MÖ 8.-5 yy. arasında

MÖ 14.-17 yy. arasında

MÖ 20.-21 yy. arasında

Açıklama:

Her ne kadar mitolojik esaslı düşünme her düşünme gibi bize varlık, hayat, ahlak, doğa, ölüm, din gibi konularda cevaplar verse de, bunların cevapları mitolojiler için çok açıktır ve bu yanıtların sorgulanması da beklenmez. Bu özellikleriyle mitoloji uzun süre gücünü ve etkinliğini korumuşsa da MÖ 8.-5. yüzyıllar arasında eski gücünü giderek yitirmiş, âdeta çöküş sürecine girmiştir. Bu yüzyıllarda mitolojinin artık insanları tatmin edecek bir düşünme çerçevesi kalmamıştır. Bunda Eski Yunan'da zengillik ölçütünün topraktan paraya dönüşmüş olmasıyla birlikte gelişen siyasi ve sosyal dönüşümlerin etkisi büyüktür.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Eski Yunan dünyasında Psykhe ne anlama gelmektedir?

Can

Ruh

Din

Madde

Hareket

Açıklama:

Eski Yunan düşüncesinin temel kabulleri şunlardır: Başlangıçta hep ezelî ve ebedî bir madde vardır. Bu başlangıç maddesi, belli bir zamanda, bildiğimiz anlamda düzenli evren olan kosmosa dönüşmüştür. Bu madde canlıdır. Eski Yunan dünyasında can kelimesinin adı psykhedir. Bu ruh, ilahi bir ruh değil, bir meteordur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram aşağıkilerden hangisidir?

Mysterie

Antropomor

Mythos

Kosmos

Khaos

Açıklama:

Hesiodos’un doğa anlayışında düzen ve yasa hâkimdir. Özellikle gökyüzündeki yasa, sarsılmaz bir yasadır. Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Dilimizdeki tam karşılığı bilgelik ya da bilgi sevgisi olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefe

Sosyoloji

Antropoloji

Psikoloji

Bilim

Açıklama:

Bugün dilimize felsefe olarak yerleşmiş olan sözcüğün Antik Yunancadaki tam karşılığı philosophos idi. Sevgi anlamında gelen philo sözcüğü ile bilgelik anlamına gelen sophos sözcüğünün terkibinden oluşan bu bileşik sözcüğün dilimizdeki tam karşılığı bilgelik ya da bilgi sevgisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İnsanın, "Neredeyim? Evren nedir? Bu dünya nasıl meydana geldi?" gibi sorularına cevap veren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mitos

Philos

Kaos

Kozmos

Sophos

Açıklama:

Mitos, bir yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimidir. Çünkü mitolojik düşünme, her şeyden önce insanın, "Neredeyim? Evren nedir? Bu dünya nasıl meydana geldi?" gibi sorularına cevap verir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

İman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült (din) lere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kozmos

Mitos

Mysterie

Demeter

Dionyos

Açıklama:

Mysterie, iman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült (din) lere verilen isimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Eski Yunan'da düzenli, belirli ve sınırlı evren olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Psykhe

Mysterie

Khaos

Kosmos

Eros

Açıklama:

Eski Yunan mitoslarına, özellikle evrenin yaratılışı ve doğa anlayışı bakımından yaklaşıldığında, karşımıza çıkan tablo şöyledir: Evreni meydana getiren temel bir malzeme vardır. Buradaki madde, cansız değil, canlı ve kutsal bir maddedir. Bu madde başlangıçta bir kargaşa ve karışıklık içinde (khaos) bulunan, belirsiz, sınırsız ve niteliksiz bir maddedir. Bu madde belirli bir zaman içinde kosmosa, yani düzenli, belirli ve sınırlı evren haline dönüşmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Her şeyin, olan bitenin, olmuşun ve olacağın bilgisi olarak ifade edilen Homeros'un bilgi anlayışı aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Eros

Kosmos

İlahi ve tanrısal

Mitos

İnsan

Açıklama:

Homeros'un destanlarında belli bir bilgi anlayışının varlığından söz edilebilir. Bu destanlarda iki temel bilgi türü vardır: İlahi ve tanrısal bilgi, her şeyin; olan bitenin, olmuşun ve olacağın bilgisidir. İnsan bilgisi ise sınırlı bir bilgidir. Asla hakikatin kendisini bilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Hesiodos'un kozmoloji ve doğa anlayışındaki temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Khaos

Mythos

Kosmos

Prometheus

Metheus

Açıklama:

Hesiodos'un doğa anlayışında düzen ve yasa hakimdir. Özellikle gökyüzündeki yasa, sarsılmaz bir yasadır. Hesiodos'un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

İnsanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Zeus

Athena

Demeter

Prometheus

Ares

Açıklama:

Prometheus, pek çok kişi tarafından felsefe tarihinin piri olarak görülür. İdeal dünya ile reel dünyayı birbirinden ayırmıştır. Prometheus insanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrıdır. Ama bu tanrının özelliğinde ikiyüzlülük ve kandırma yatar.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Eski Yunan'da Kronos'un yarattığı Altın Çağ'dan bahseden ve bir malzemeden insanı şekillendirdiğini bahseden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros

Thales

Hesiodos

Epikür

Demeter

Açıklama:

Homerıs'ta insanın nasıl yaratıldığına ilişkin bir bilgi yoktur. Hesiodos'ta ise eskiden var olan bir soydan, Altın Çağ'dan bahsedilir. Bunu kronos yaratmıştır. Bu soy, cennette yaşamış bir soydur. Bir tek ipucu budur. Kronos, bir malzemeden insanı şekillendirdi, denmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hesiodos

Hipokrat

Homeros

Thales

Demeter

Açıklama:

Hesiodos, Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sıradan, yalınkat bir insanın evrenin yapısı ile ilgili dikkatini çeken konular arasında yer almaz?

Gökyüzü

Hava

Yeryüzü

Sular

Madenler

Açıklama:

Evrenin yapısı çıplak gözle bakıldığında üç kısma ayrılmaktadır: Gökyüzü, yeryüzü ve sular. Ancak gökyüzü ile yeryüzü arasında, bir hava olayı vardır. Yani sıradan, yalınkat bir insanın dikkatini çeken dört temel konu vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi philosophos kelimesinin tam karşılığıdır?

Düşünce disiplini.

Mitolojik düşünce.

Bilgelik.

Felsefi çaba.

Antik Yunan.

Açıklama:

Kelimenin tam karşılığı bilgi sevgisi, bilgeliktir. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Felsefe terimi ilk kez kim yahut kimler tarafından kullanılmıştır?

Thales.

Pyhtagorasçılar.

Aristo.

Platon.

Stoacılar.

Açıklama:

Terim ilk kez phytagorasçılar tarafından kullanılmıştır.Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Milet okulu düşünürlerinden biridir?

Thales.

Aristo.

Platon.

Sokrat.

Homeros.

Açıklama:

Thales, Anaksimenes ve Anaksimandros Milet okulu düşünürleridir.Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

"Ahlaki ustalığın olabilmesi için kendi içimizin gözlenmesi gerekir", sözleri kime aittir?

Thales

Anaksimenes.

Anaksimandros.

Ksenophanes.

Platon.

Açıklama:

Söz, sophos olabilmek için tecrübe ve ahlaki bir iç görgülülüğün olması gerektiğini söyleyen Ksenophanese aittir.Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Destanlarında MÖ. 1200- 1100 yıllarını anlatan yunan dilinin belkemiği sayılabilecek ozan aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros.

Thales.

Sokrat.

Platon.

Hesiodos.

Açıklama:

Homeros’un, aşağı yukarı MÖ 800’lerde yaşadığı söylenir. Destanlarında, MÖ 1200’lü, 1100’lü yılları
anlatır. Bunlar, bir toplumun efkârından çıkmış açıklama biçimleridir. Anlatılan öyküler, Eski Yunan dünyasının belkemiğini oluşturuyor. Homeros’un eserlerine yakından baktığımızda, bütün bu sorulara
cevap verdiğini görürüz. Homeros belli bir anlamda Eski Yunan dilinin temsilcisidir. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavramın "khaos" olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros.

Hesiodos.

Thales.

Platon.

Sokrates.

Açıklama:

Eski Yunan düşüncesinin temel kabulleri şunlardır: Başlangıçta hep ezelî ve ebedî bir madde vardır. Bu başlangıç maddesi, belli bir zamanda, bildiğimiz anlamda düzenli evren olan kosmosa dönüşmüştür. Bu madde canlıdır. Bu maddenin canı var. Eski Yunan dünyasında can kelimesinin adı psykhedir. Bu ruh, ilahi bir ruh değil, bir meteordur. Homeros’ta temel madde okeanostur ve bu su da hareket hâlindedir. Yani hareketin kaynağı aranmamaktadır. Hesiodos’ta ise temel madde, khaostur
ve hareket etme görevi erosa yüklenir. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

"Neredeyim? Bu dünya nasıl meydana geldi? Evren nedir?", gibi sorulara teorik çözümler önerilmesine ne denir?

Bilgi sevgisi

Bilgelik

Ahlak

Mitolojik düşünce

Mantık

Açıklama:

Mitolojik düşünce, doğal olaylar arasındaki ilişkiyi nedensellik açısından değil, mitolojik olarak açıklamaktadır. Doğadaki her varlığın nedeni doğal olmayan bir güçtür. Ayrıca, mitolojik düşünce, insanların içinde bulunduğu toplumsal ilişkileri doğaya yansıtmaktadır. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Destanlarında Tanrı anlayışı insan biçiminde olan Eski Yunan düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros.

Thales.

Anaksimenes.

Pythagoras.

Platon.

Açıklama:

Homeros’un destanlarında geçen Tanrı anlayışı, insan biçimlidir (antropomorfik). Yani tanrılar, insan şeklinde tasavvur edilmektedir. Ama onlar ölümsüz, biz ise ölümlüyüz. Yalnız, tanrıların yiyecekleri
özel yiyeceklerdir. Tanrılar insan biçimli olmakla kalmıyor, insanların bütün inançları onlarda da var, insanlar arasındaki savaşlara da katılıyor, taraf tutuyorlar. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Erdem olarak savaşçılığın yerini çalışkanlık ve yasalara uymanın aldığı dönemin düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Homeros.

Thales.

Platon.

Sokrates.

Hesiodos.

Açıklama:

Hesiodos’un döneminde Eski Yunan dünyasında toprakta çalışan insanlar, şehirlere gelmişlerdir.
Çünkü toprak artık verimli olmaktan çıkmış, tarımda yetersizlikler baş göstermiştir. Toprak sahipleri elde edilen üründen daha çok pay istemişler, onun için de tarım alanında çalışanlar şehre gelmiştir.
Üç yüz sene kadar devam eden bir kavganın sonucunda toprak el değiştirmiştir; büyük kavgalar, gürültüler çıkmıştır. Belli süreçler sonucunda da demokrasiye geçilmiştir (eşitlikçi yönetim). Süregelen hiyerarşik yapı yıkılmış, tüm bu gelişmelere paralel olarak eski dinsel görüşler de eski inandırıcılıklarını yitirmişlerdir. İnsanlar artık çalışkanlık ve yasalara uyma gibi kavramları önemsemeye başlamışlardır. İşte böyle bir dönemde bu yeni toplumun bir üyesi olan Hesiodos ortaya çıkmıştır. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Antik yunan inanışına göre Khronos nedir?

Gece.

Gök.

Ruh.

Zaman.

Düzensizlik.

Açıklama:

Khronos zamandır. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Felsefe yapma etkinliği aşağıdaki kişilerden hangisi ile başlamıştır?

Thales

Epiktetos

Libanios

Strabon

Spinoza

Açıklama:

Felsefe yapma etkinliği MÖ 600 dolaylarında bir İyonya kenti olan Milet’te (Miletos) yaşayan Thales ile başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Felsefe ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Felsefe yapma etkinliği ilk kez Hesiodos ile başlamıştır

Felsefe terimi ilk kez Pythagorasçılar tarafından kullanılmıştır

İlk filozoflar, daha çok doğa araştırmacısı (physikoi)olarak anılmıştır

Bugün kullanmakta olduğumuz felsefe sözcüğü, dilimize Arapça’daki felasife sözcüğünden geçmiştir

Terim gerçek anlamını Platon ve Aristoteles’te bulmuştur

Açıklama:

Felsefe yapma etkinliği MÖ 600 dolaylarında bir İyonya kenti olan Milet’te (Miletos) yaşayan Thales ile başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Mitos ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bilimsel düşünmede görülen nedensellik ilişkilerine bağlıdır

Bir yaşama ve düşünme tarzıdır

Dünyayı anlama biçimidir

Evrendeki her şeyi kişileşmiş ve canlı olarak görür

Yaşanılan evrene, doğaya, çevreye saygılı olmaktır

Açıklama:

Mythos (mitos), bir yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimidir. Mitolojik düşünme elbette evren olayları, yani evrendeki durumlar, ögeler, dönüşüm ve değişimler arasında birtakım bağlar kurmak durumundadır. Fakat mitolojide bu bağlar genellikle çok gevşek biçimde kurulmuştur. Bu yüzden bilimsel düşünme biçiminde iyice alışmış olduğumuz sıkı nedensellik bağlarına mitolojik düşüncede rastlamak çok güçtür. Bu yüzden doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Hesiodos ve Homeros’un fikirlerinin Eski Yunan felsefesine sağladığı temel kabullerden biri değildir?

Evrenin temel maddesinin ezeli ve ebedi olmadığı fikri

İnsan bilgisi ile tanrısal bilginin ayrı olduğu fikri

Doğada bir düzenlilik olduğu fikri

Maddenin belli bir zaman içinde kosmos hâline geldiği fikri

Ana maddenin canlı olarak tasavvur edilmesi fikri

Açıklama:

Evrenin temel maddesinin ezelî ve ebedîdir. Bu yüzden doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Homeros’un destanlarında geçen tanrıların özelliklerinden biri değildir?

Tanrılar insanlar arasındaki savaşlarda tarafsız davranırlar

Tanrılar, insan şeklinde tasavvur edilir

Tanrılar ölümsüzdür

Tanrıların yiyecekleri özeldir

İnsanların bütün inançları tanrılarda da vardır

Açıklama:

Homeros’un destanlarında geçen Tanrı anlayışı, insan biçimlidir (antropomorfik). Yani tanrılar, insan şeklinde tasavvur edilmektedir. Ama onlar ölümsüz, biz ise ölümlüyüz. Yalnız, tanrıların yiyecekleri özel yiyeceklerdir. Tanrılar insan biçimli olmakla kalmıyor, insanların bütün inançları onlarda da var, insanlar arasındaki savaşlara da katılıyor, taraf tutuyorlar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Metheus ne demektir?

Akıl

Cesaret

Kavga

İkiyüzlülük

Güzellik

Açıklama:

Metheus akıl demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Özelliğinde ikiyüzlülük ve kandırma olmasına rağmen, insanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Prometheus

Eros

Hades

Poseidon

Hermes

Açıklama:

Prometheus, pek çok kişi tarafından felsefe tarihinin piri olarak görülür. İdeal dünya ile reel dünyayı birbirinden ayırmıştır. Prometheus, insanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrıdır. Ama bu tanrının özelliğinde ikiyüzlülük ve kandırma yatar.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Şair Hesiodos döneminde Antik Yunan dünyasında yaşanan toplumsal koşullardan biri değildir?

Tarımda üretimin en verimli olduğu dönemdir

Gemicilik faaliyetleriyle zenginlik artmıştır

Persler siyasi ve askeri olarak baskı yapmışlardır

Doğu Akdeniz’de Fenikeliler ve Mısırlılarla ticaret artmıştır

Toprakta çalışan insanlar şehirlere gelmişlerdir

Açıklama:

Hesiodos’un yaşadığı dönemde Eski Yunan dünyası üzerine Persler hep siyasi ve askeri basınç yapıyorlardı. Eski Yunan dünyasında toprakta çalışan insanlar, şehirlere gelmişlerdir. Çünkü toprak artık verimli olmaktan çıkmış, tarımda yetersizlikler baş göstermiştir. Gerçekleşen siyasal ve toplumsal değişme sonucunda toplumun bir kesimi şehirde zanaat öğrenmeye ve ticaretle uğraşmaya başlamıştır. Gemiler yapılmış, Doğu Akdeniz’de Fenikeliler ve Mısırlılarla alışveriş yapılmıştır. Bunun sonucunda yeni kültürlerle tanışılınca düşünme ve algılama ufukları genişlemiş, ticaret ve gemicilikle zenginlik artmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi neşenin, sevincin, çılgınlığın ve şarabın tanrısıdır?

Dionysos

Zeus

Hephaistos

Poseidon

Hades

Açıklama:

Dionysos denen bir tanrı ile ilgilidir. Bu tanrı neşenin, sevincin, çılgınlığın ve şarabın tanrısıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Eski Yunan dünyasında görülen mysterie denilen tarikatların özelliklerinden biri değildir?

Törenler herkese açık şekilde gerçekleştirilir

İman edenlere günahlarından arınma sağlanır

Dionysos bu kültün kurucusu olarak kabul edilir

Öte dünyada mutluluk içinde yaşam vadedilir

En çok orta ve alt sınıfın ilgisini çekmiştir

Açıklama:

Mysterie, iman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült(din)lere verilen isimdir. Mysterie mensupları, törenlerini gizli tutmayı kutsal bir vazife sayarlardı. Dionyosçuluk, bu tür en önemli kültler arasında yer almaktadır. Bu kültün kurucusu olarak kabul edilen, Dionyos (Dionysos) bağ, şarap ve mistik vecd tanrısı olarak bilinmektedir. Doğru cevap A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi bir Antik Yunan şairidir?

Apollonios

Anaksimenes

Homeros

Severus

Statius

Açıklama:

Antik Yunan şairi Homeros, belli bir anlamda Eski Yunan dilinin temsilcisidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

"Felsefe" sözcüğü hangi dilden dilimize geçmiştir?

İngilizce

Arapça

Almanca

Farsça

Kırgızca

Açıklama:

Bugün kullanmakta olduğumuz felsefe sözcüğü, dilimize Arapça’daki felasife sözcüğünden geçmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Felsefe sözcüğü Yunanca'daki hangi iki kelimeden türemiştir?

bilgelik sevgisi

sevgi bilgesi

bilgelik adamı

bilgi üretimi

sevgi üretimi

Açıklama:

Bugün kullanmakta olduğumuz felsefe sözcüğü, dilimize Arapça’daki felasife sözcüğünden geçmiştir. Araplar da bu sözcüğü, Yunancada bilgelik (sophia) sevgisi (philo) anlamına gelen philosophia sözcüğünden uyarlamışlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Felsefe sözcüğü gerçek anlamını hangi iki filozofta bulmuştur?

Thales ve Platon

Thales ve Aristoteles

Sokrates ve Aristoteles

Platon ve Aristoteles

Sokrates ve Platon

Açıklama:

Terim gerçek anlamını Platon ve Aristoteles’te bulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Felsefe terimi ilk kez kimler tarafından kullanılmıştır?

Pisagorcular

Thalesçiler

Heraklitosçular

Aristotelesçiler

Diyojenciler

Açıklama:

Felsefe terimi ilk kez ales’ten yüz yıl kadar sonra ortaya çıkan Pythagorasçılar (Psiagorcular ) tarafından kullanılmıştır. İlk filozoflar, daha çok doğa araştırmacısı (physikoi) olarak anılmaktaydılar. Bugün kullanmakta olduğumuz felsefe sözcüğü, dilimize Arapça’daki felasife sözcüğünden geçmiştir. Araplar da bu sözcüğü, Yunancada bilgelik (sophia) sevgisi (philo) anlamına gelen philosophia sözcüğünden uyarlamışlardı. Terim gerçek anlamını Platon ve Aristoteles’te bulmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

"Bilgelik, geniş bir hayat tecrübesi içinde gezmeyi gerektirir. Theorianın, yani tefekkürün ikinci anlamı, bununla ilişkili olarak, gezmektir. Eski Yunan dünyasında bu işin piri, .....'dir." Boşluğa gelmesi gereken isim aşağıdakilerden hangisidir?

Thales

Ksenophanes

Demokritos

Aristoteles

Parmenides

Açıklama:

Bilgelik, geniş bir hayat tecrübesi içinde gezmeyi gerektirir. eorianın, yani tefekkürün ikinci anlamı, bununla ilişkili olarak, gezmektir. Eski Yunan dünyasında bu işin piri, Ksenophanes’ti. Ahlaki ustalığın olabilmesi için toplumun ve kendi içimizin gözlenmesi gerekir. Sophos olmak, uzun yaşamakla değil, tecrübe zenginliğiyle gerçekleşebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi mitolojik düşünmenin soracağı/cevaplayacağı sorulardan bir tanesidir?

Varlık nedir?

Ölüm nedir?

Varlığın ilk maddesi nedir?

Hayatın anlamı nedir?

Evren nedir?

Açıklama:

Mitolojik düşünme, her şeyden önce insanın, “Neredeyim? Evren nedir? Bu dünya nasıl meydana geldi?” gibi sorularına cevap verir. Her ne kadar mitolojik esaslı düşünme her dü- şünme gibi bize varlık, hayat, ahlak, doğa, ölüm, din gibi konularda cevaplar verse de, yani mitolojide de düşünme dediğimiz etkinlik rol oynasa da bu temel sorularla ilgili olarak mitoloji “Varlık nedir? Hayatın anlamı nedir? Ölüm nedir?” diye sormaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

İman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült(din)lere verilen isim nedir?

Sophos

Kosmos

Mysterie

Arete

Physikoi

Açıklama:

Mysterie, iman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yaşama sağlayan gizli kült(din)lere verilen isimdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

"Kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir." Verilen bu düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?

Epikür

Heraklitos

Aristoteles

Hesiodos

Platon

Açıklama:

Hesiodos’un doğa anlayışında düzen ve yasa hâkimdir. Özellikle gökyüzündeki yasa, sarsılmaz bir yasadır. Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilen kişi kimdir?

Hesiodos

Homeros

Orpheus

Dionysos

Gorgias

Açıklama:

Eski Yunan dünyasında didaktik şiirin babası kabul edilen kişi Hesiodos'dur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Orphik nedir?

Eski Yunan'da bir telli çalgı

Eski Yunan'da bir kent

Bir din hareketi

Bir büyücü ve kahin

Eski Yunan'da bir mit

Açıklama:

Bir din hareketi olan Orphik; şarkıcı, kâhin, büyücü Orpheus’a bağlanır: Orpheus, orphik dinin kurucusu sayılır. rakia’da doğan bu hareket, oradan altıncı yüzyılda Yunanistan’a ve aşağı İtalya’ya geçti. Orphik, dionysik-mistik bir kurtuluş dinidir. Homeros’taki tanrıların dindiremedikleri bir ruh ihtiyacını karşılar, giderir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi sophos sözcüğünün anlamlarından bir tanesi değildir?

Ustalaşmak

Mazeret

Kabiliyet

Kahramanlık

Oturmasını ve kalkmasını bilmek

Açıklama:

Eski Yunan dünyasında sophosun birinci anlamı ustalaşmak, maharet ve beceri sahibi olmaktır. Homeros’ta sophos kelimesi, bir insanın yetişmesinden dolayı kazandığı teknik beceri, kabiliyet anlamına gelir ve pratik bir değer taşır. Sophos, yiğitlik, savaşçılık, kahramanlık, teknik beceri, sözünü bilerek konuşmak, oturmasını ve kalkmasını bilmek anlamlarına gelir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

İlk filozoflar olarak kabul edilen Milet Okulu düşünürleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Thales, Pisagor ve Aristoteles

Thales, Anaksimandros ve Aristoteles

Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes

Thales, Platon ve Aristoteles

Thales, Aristoteles ve Anaksimenes

Açıklama:

İlk filozoflar olarak kabul edilen Milet Okulu düşünürlerinin, yani ales, Anaksimandros ve Anaksimenes'tir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi ilk filozoflar olarak kabul edilen Milet Okulu düşünürlerindendir?

Platon

Aristoteles

Thales

Homeros

Hesiodos

Açıklama:

Felsefe yapma etkinliği MÖ 600 dolaylarında bir İyonya kenti olan Milet’te (Miletos) yaşayan Tales ile başlamıştır. Elbette o dönemde söz konusu düşünsel
etkinliğe felsefe denilmemekteydi. Çünkü philosophos sözcüğü sonraki dönemlerde ortaya çıkmış ve muhtemelen ilk kez Pythagorasçılar tarafından kullanılmıştır. İlk filozoflar olarak kabul edilen Milet Okulu düşünürlerinin, yani Tales, Anaksimandros ve Anaksimenes’in düşünsel etkinlikleri genellikle doğa araştırması olarak anılmakta, kendilerine de doğa araştırmacıları yani physikoi denmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Eski Yunan dünyasında ustalık ya da kabiliyet hangi kelimeyle ifade edilmekteydi?

physikoi

sophia

philo

arete

philosophos

Açıklama:

Eski Yunan dünyasında ustalık ya da kabiliyet, arete (erdem) kelimesiyle ifade edilmekteydi.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Homeros’un destanlarında geçen Tanrı anlayışı ile eşleşmez?

İnsan biçimlidirler

Ölümsüzler

İnsanların tüm inançları onlarda da mevcuttur

İnsanlar arasındaki savaşlara katılırlar

İnsanların yedikleri yiyecekleri tüketirler

Açıklama:

Homeros’un destanlarında geçen Tanrı anlayışı, insan biçimlidir (antropomorfik).
Yani tanrılar, insan şeklinde tasavvur edilmektedir. Ama onlar ölümsüz, biz ise
ölümlüyüz. Yalnız, tanrıların yiyecekleri özel yiyeceklerdir. Tanrılar insan biçimli olmakla kalmıyor, insanların bütün inançları onlarda da var, insanlar arasındaki savaşlara da katılıyor, taraf tutuyorlar.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Yunan Mitolojisi'nde insanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrıdır?

Ares

Prometheus

Poseidon

Apollon

Zeus

Açıklama:

Prometheus, insanlara bilgeliği, tekniği ve insan olmayı öğreten tanrıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 57

I. Homeros’un doğuştan erdem fikri.
II. Hesiodos’un kötümser tarih anlayışı.
III. İnsan bilgisi ile tanrısal bilgi ayırımı.
IV. Doğada bir kaos olduğu fikri.
V. Kulaktan duyma bilgilerle doğrudan görmenin bilgisi arasında ayrım yapılması.
VI. Evrenin temel maddesinin ezelî ve ebedî olduğu fikri.
VII. Bu maddenin belli bir zaman içinde, oluşum ve dönüşümlerle, kosmos hâline geldiği fikri.
Yukarıdakilerden hangileri Hesiodos’un ve Homeros’un fikirlerinin Eski Yunan felsefesine sağladığı temel kabullerdendir?

I, II, IV ve V

I, III, IV, V ve VII

I, II, IV, V ve VI

I, II, III, V, VI ve VII

I, II, III, IV, V, VI ve VII

Açıklama:

Gerek Hesiodos’un gerekse Homeros’un fikirleri Eski Yunan felsefesine şu temel kabulleri sağlamıştır:
1. Homeros’un doğuştan erdem fikri.
2. Hesiodos’un kötümser tarih anlayışı.
3. İnsan bilgisi ile tanrısal bilgi ayırımı.
4. Doğada bir düzenlilik olduğu fikri.
5. Kulaktan duyma bilgilerle doğrudan görmenin bilgisi arasında ayrım yapılması.
6. Evrenin temel maddesinin ezelî ve ebedî olduğu fikri.
7. Bu maddenin belli bir zaman içinde, oluşum ve dönüşümlerle, kosmos hâline geldiği fikri.
8. Ana maddenin canlı olarak tasavvur edilmesi, böylece onun dönüşüm nedeninin ne olduğuna ilişkin sorunun belli bir biçimde cevaplanmasının sağlanması.
9. Başlangıçta var olduğu kabul edilen belirsiz, sınırsız, şekilsiz maddenin belirli, sınırlı, şekilli kosmos hâline dönüşmüş olduğu fikri.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Mythos kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yaşama ve düşünce tarzı

İlahi bir ruh hali

Akıl

Doğa araştırmacısı

Sevgi

Açıklama:

Mythos (mitos), bir yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Eski Yunan düşüncesi başlamadan önce, yaradılış ve doğa gibi belli temel konulardan biri olan evrenin ana maddesiyle ile ilgili değildir?

Madde ezelî ve ebedîdir.

Var olan bir maddenin yok olacağı anlayışı benimsenir.

Başlangıçta bir karışıklık içinde olduğu tasavvur edilen bu maddenin, bir süreç içinde düzenli bir yapı (kosmos) hâline dönüşmüş olduğu düşünülür.

Madde, evrendeki bütün varlıkların malzemesini ve kütlesini oluşturur.

Kutsal ve canlı bir maddedir.

Açıklama:

Eski Yunan düşüncesi başlamadan önce, yaradılış ve doğa gibi belli temel konularda yoğunlaşan bu kabullerin başında, evrenin ana maddesiyle ilgili olanlar gelir. Madde ezelî ve ebedîdir. Yani, yoktan var etme anlayışı, kabul görmez. Var olan bir maddenin yok olacağı anlayışı da benimsenmez. Başlangıçta bir karışıklık içinde olduğu tasavvur edilen bu maddenin, bir süreç içinde düzenli bir yapı (kosmos) hâline dönüşmüş olduğu düşünülür. Bu madde aynı zamanda kutsal ve canlı bir maddedir. Aynı zamanda bu madde, evrendeki bütün varlıkların malzemesini ve kütlesini oluşturur. Yani gördüğümüz dünyada ne varsa başlangıçtaki malzemeden yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Homeros'a göre Eski Yunan düşüncesinde var olan ezelî ve ebedî başlangıç maddesidir?

Kosmos

Okeanos

Khaos

Physikoi

Sophos

Açıklama:

Eski Yunan düşüncesinin temel kabulleri şunlardır: Başlangıçta hep ezelî ve ebedî bir madde vardır.Bu başlangıç maddesi, belli bir zamanda, bildiğimiz anlamda düzenli evren olan kosmosa dönüşmüştür. Bu madde canlıdır. Homeros’ta bu temel madde okeanostur ve bu su da hareket hâlindedir. Yani hareketin kaynağı aranmamaktadır. Hesiodos’ta ise temel madde khaostur ve hareket etme görevi erosa yüklenir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Felsefenin başlangıçları bakımından önem taşıyan Batı Anadolu’nun İzmir’le Gökova körfezi arasında kalan kıyı bölgesinin antik adı nedir?

Likya

İyonya

Lidya

Yunanistan

Ege

Açıklama:

Antik adıyla İonya bölgesi, yani Batı Anadolu’nun İzmir’le Gökova körfezi arasında ka- lan kıyı bölgesi felsefenin başlangıçları bakımından özel bir önem taşır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Mitolojik düşüncede hangi bağlara rastlamak güçtür?

insanlık

sonuç

nedensellik

siyaset

düşünce

Açıklama:

bilimsel düşünme biçiminde iyice alışmış olduğumuz sıkı nedensellik bağlarına mitolojik düşüncede rastlamak çok güçtür.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Yunan dünyasının iki temel temsilcisinden birisidir?

Sokrates

Aristoteles

Mitos

Homeros

Heraklitos

Açıklama:

Eski Yunan felsefesinin temel problemleri de bu mitolojik düşünmelerden ortaya çıkacaktır. Bu konuda Eski Yunan dünyasının iki temel temsilcisi vardır: Homeros ve Hesiodos. Homeros’un, aşağı yukarı MÖ 800’lerde yaşadığı söylenir. Destanlarında, MÖ 1200’lü, 1100’lü yılları anlatır. Bunlar, bir toplumun efkârından çıkmış açıklama biçimleridir. Anlatılan öyküler, Eski Yunan dünyasının belkemiğini oluşturuyor. Homeros’un eserlerine yakından baktığımızda, bütün bu sorulara cevap verdiğini görürüz. Homeros belli bir anlamda Eski Yunan dilinin temsilcisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Mitolojik düşüncede evren çıplak gözle bakıldığında ...... kısma ayrılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisinde boşluklu yere gelecek olan olan sayı ve kısımlar doğru ve eksiksiz şekilde verilmiştir?

2-gökyüzü ve yeryüzü

2-yeryüzü ve sular

3-gökyüzü, yeryüzü ve hava

3-gökyüzü, yeryüzü ve sular

1-gökyüzü

Açıklama:

Evrenin yapısını çıplak gözle ba- kınca üç kısma ayırmaktadırlar: Gökyüzü, yeryüzü ve sular. Ancak gökyüzü ile yeryüzü arasında, bir hava olayı vardır. Yani sıradan, yalınkat bir insanın dikkatini çeken dört temel konu vardır. Gökyüzüne çıplak gözle bakınca, onu bir kubbe biçiminde görürüz.

Doğru Cevap: D

Soru 65

"Başlangıçta Khronos (zaman) evreni yarattı. Evrenden tanrı Phanes doğdu. Hem erkek, hem dişi olan Phanes, Nyks (gece)’i doğurdu: onunla birle- şerek Gaia (toprak), Uranos (gök) ve Kronos’u dünyaya getirdi. Kronos’un oğlu Zeus, Phanes’i yutarak dünya egemenliğini ele geçirdi. Zeus, kızı Persephone Demeter ile birleşip Dionysos Zagreus’u yarattı. Dionysos Zagreus, Titan’lar tarafından parçalandı, yutuldu. Bunun üzerine Zeus, yıldırımlarının alevleriyle Titan’ları mahvetti. Ama Titan’ların külünden insan soyu vücuda geldi, insan soyunda Titan’ların kötü, yutulmuş Dionysos çocuğun tanrısal iyi huyları birleşti."
Bahsi geçen olaylar hangi dinin mitosudur?

Yunan

Helen

Orphik

Zeus

Eros

Açıklama:

Bir din hareketi olan Orphik; şarkıcı, kâhin, büyücü Orpheus’a bağlanır: Orpheus, orphik dinin kurucusu sayılır. rakia’da doğan bu hareket, oradan altıncı yüzyılda Yunanistan’a ve aşağı İtalya’ya geçti. Orphik, dionysik-mistik bir kurtuluş dinidir. Homeros’taki tanrıların dindiremedikleri bir ruh ihtiyacını karşılar, giderir. Ophik dinin mitosu şöyledir: Başlangıçta Khronos (zaman) evreni yarattı. Evrenden tanrı Phanes doğdu. Hem erkek, hem dişi olan Phanes, Nyks (gece)’i doğurdu: onunla birleşerek Gaia (toprak), Uranos (gök) ve Kronos’u dünyaya getirdi. Kronos’un oğlu Zeus, Phanes’i yutarak dünya egemenliğini ele geçirdi. Zeus, kızı Persephone Demeter ile birleşip Dionysos Zagreus’u yarattı. Dionysos Zagreus, Titan’lar tarafından parçalandı, yutuldu. Bunun üzerine Zeus, yıldırımlarının alevleriyle Titan’ları mahvetti. Ama Titan’ların külünden insan soyu vücuda geldi, insan soyunda Titan’ların kötü, yutulmuş Dionysos çocuğun tanrısal iyi huyları birleşti."

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Eski Yunan dünyasında temel bilgi olarak kabul edilir?

İlahi ve tanrısal bilgi

İnsan bilgisi

Doğrudan görmenin sağladığı bilgi

Kulaktan duymanın sağladığı bilgi

Vahiy bilgisi

Açıklama:

İlahi ve tanrısal bilgi, her şeyin; olan bitenin, olmuşun ve olacağın bilgisidir. İnsan bilgisi ise sınırlı bir bilgidir. İnsan bilgisi ikiye ayrılır: Kulaktan duymanın sağladığı bilgi ve doğrudan görmenin sağladığı bilgi. Doğrudan görmenin bilgisi, bir olaya doğrudan doğruya şahit olmak, yani empirik olarak görmenin, deneylemenin bilgisidir. Bu nedenle Eski Yunan dünyasında bu, temel bilgidir. Doğrudan doğruya görmediklerinin, algılamadıklarının bilgisine itibar etmemektedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi "orphik" kavramı için doğrudur

İtalya'da başlayan bir sanat akımıdır.

Trakya'da başlayan bir din hareketidir.

Yunanlı bir düşünürdür

Yunanlıların ismini verdiği bir gökyüzü cismidir.

Kullanılan ilk takvime verilen Yunanca addır.

Açıklama:

Bir din hareketi olan Orphik; şarkıcı, kâhin, büyücü Orpheus’a bağlanır: Orpheus, orphik dinin kurucusu sayılır. Thrakia’da doğan bu hareket, oradan altıncı yüzyılda Yunanistan’a ve aşağı İtalya’ya geçti. Orphik, dionysik-mistik
bir kurtuluş dinidir. Homeros’taki tanrıların dindiremedikleri bir ruh ihtiyacını karşılar, giderir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Sophos kelimesinin içindeki "sözünü bilmek" tabiri ne anlama gelir?

Doğru söylemek

Hatip olmak

Karşıdakini ikna edebilmek

Haddini bilmek

Ahlaki olanı söylemek

Açıklama:

Eski Yunan dünyasında haddini bilmek hep bir temel düşünce olarak kalmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

"Philosophos" kelimesindeki "philo" sözcüğü ne anlama gelmektedir?

Bilgi

Sevgi

Ahlak

Düşünce

İnanç

Açıklama:

Philo sözcüğü sevgi, sophos ise bilgelik anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Hangisi mitolojik düşünce ile ilgili olarak söylenemez?

Varlığın ne olduğu sorusuna cevap arar.

Toplumun varlıksal sorunlarına cevap verir.

İnsanlara dünyadaki anlamlarının ne olduğunu söyler.

Toplumsal ilişkilerde nasıl davranılması gerektiğini ortaya koyar.

Evrene, doğaya ve çevreye saygı duymaya dayanır.

Açıklama:

Mitolojik düşüncede "Varlık nedir?" diye sorulmaz. Mitolojik düşünceye göre bunun cevabı oldukça açıktır ve konuya ilişkin sorgulama beklenmez.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Hangisi Homeros'un destanlarında yaratmış olduğu dünya tasviri için söylenebilir?

Bu dünyada en büyük erdem kendini bilmektir.

Bu dünyada demokrasi hüküm sürmektedir.

Bu dünyanın insanları olumlu bir dünya görüşüne sahiptirler.

Bu dünyada herkesin ezeli ve ebedi bir hayatı tadabileceğine inanılır.

Bu dünyada insanlar ölümden korkmazlar.

Açıklama:

Homeros'un dünyasında insanlar ölümden korkmazlar. Ancak mümkün olduğunca geç ölmek isterler.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Hangisi hem Homeros hem de Hesiodos için söylenebilir?

Doğrunun ve yanlışın tanrılardan öğrenildiğine inanmışlardır.

Karamsar bir dünya görüşleri olmuştur.

İkisi de savaşçılığı en büyük erdem olarak görmüşlerdir.

Soyluları yönetici sınıf olarak düşünmüşlerdir.

Evrenin kaostan türediğini öne sürmüşlerdir.

Açıklama:

Ana hatlarıyla ele alındıklarında ikisi de karamsar kişilerdir. Hesiodos'un kurguladığı dünyada hep kavga ve eşitsizlik vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Eski Yunan'da ortaya çıkmış mysterie inanışlarından birisi olan Dionysosçu geleneğin tanrısı Dionysos ne tanrısı olarak görülmüştür?

Bağ, şarap ve mistik vecd tanrısı

Yeraltı tanrısı

Gökyüzü tanrısı

Ateş tanrısı

Adalet tanrısı

Açıklama:

Dionysos bağ, şarap ve mistik vecd tanrısı olarak bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Hangisi mitolojik düşünce ile ilgili söylenebilir?

Tek tanrı merkezlidir.

Evrende bir düzensizlik olduğunu öne sürer.

Etiolojiktir.

En büyük erdemi ahlaklı olmak olarak görür.

Hesiodos en önemli temsilcisidir.

Açıklama:

Mitolojik düşüncede neden bulma denen bir tutum vardır. Buna etiolojik açıklama denir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Felsefe ve mitolojik düşünce arasındaki en önemli fark hangisi ile ilişkilidir?

Doğada bir düzen olduğu düşüncesi

İnsansal ve tanrısal bilgi ayrımı

Evrenin temel maddesine ilişkin fikir

Temel kabullerin kuruluş biçimi

Doğuştan erdem fikri

Açıklama:

Felsefe mitolojik düşüncenin temel kabullerinin çoğunu değiştirmeden kabul etmiştir, ancak kabulleri rasyonel biçimde kurmuştur. Rasyonel kullanım mitik kullanım yerine geçmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Hangisi Hesoidos'un mitoslarında yer alan Prometheus'un özelliklerinden birisi değildir?

İki yüzlüdür.

Bilgelik öğretir.

Kandırmayla ilişkilendirilir.

İnsanlara insan olmayı öğretir.

İnsanlara neşe ve sevinç verir.

Açıklama:

İnsanlara neşe ve sevinç verdiği düşünülmüş olan tanrı bağ, şarap ve mistik vecd tanrısı olan Dionysos'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Hangisi Hesiodos için söylenemez?

Düşüncesinde tarih bilinci görülür.

Evrenin khaostan meydana geldiğini düşünmüştür.

Anlayışını soylulara göre şekillendirmiştir.

İnsanı Kronos adlı bir soyun yaratmış olduğunu öne sürmüştür.

Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilir.

Açıklama:

C şıkkı Homeros ile ilişkilendirilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi, mitolojik düşüncenin ana hatlarından değildir?

O, irade üzerinde iş göreceği malzeme olarak değerlendirilir.

Evrendeki her şeyi kişileşmiş ve canlı olarak görürler.

İnsanlara evrenle, toplumla ilgili teorik çözümler önerir.

Aklın, çözümsüzlüklerde oluşabilecek çıkmazlarını engeller.

İçinde yaşanılan evrene, doğaya, çevreye saygılı olmaktır.

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, MİTOLOJİK DÜŞÜNCENİN ANA HATLARI
Mitolojik düşünmede tabiatla konuşulur, diyalog kurulur, ona saygı duyulur. Modern düşünmede ‘ben-sen bağı’ yoktur, ‘ben-o bağı’ vardır. O, cansız olarak görülür ve benim irademin üzerinde iş göreceği malzeme olarak değerlendirilir.
Evrendeki her şeyi kişileşmiş ve canlı olarak görürler. Mitoslar, evrendeki her şeyi kişileşmiş ve canlı olarak görürler. Onların gözünde evrendeki her şey, her obje ya da varlık bir “sen”dir. Mitolojik düşünmede ögeler arasında kurulan bağ bir “ben” ve “sen” bağına indirgenebilir. Bu bağ, birbirini bağlayan iki varlıktır. Mitoslar, o mitoslara inanan insan bireylerine ve topluluklarına evrenle, insanla, toplumla ilgili birtakım teorik çözümler önerir. Mitolojik düşünme, köken sorunlarına, yani evrenin, insanın, canlılığın kökenleri sorununa da birtakım çözümler sunmuştur. Bu yönüyle mitolojik düşünme, insan aklının, çözümsüzlüklerden dolayı oluşabilecek çıkmazlarını engeller. Mitolojik düşünmenin özü, içinde yaşanılan evrene, doğaya, çevreye saygılı olmaktır. Bu da her şeyden önce, bu evrenin dayandığı kuralları bilmeye ve onlara saygı duymaya dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi, Aristoteles’e göre ilk filozoftur?

Thales

Platon

Homeros

Philon

Numenius

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, GİRİŞ
Aristoteles’e kulak verecek olursak, Thales ilk filozoftur. Dolayısıyla felsefe ilk defa Antik Yunan’da ortaya çıkmıştır. Felsefe yapma etkinliği MÖ 600 dolaylarında bir İyonya kenti olan Milet’te (Miletos) yaşayan Thales ile başlamıştır. Platon, Homeros, Philon, Numenius ise Thales’ten sonraki filozoflardır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi, Philosophos sözcüğünün anlamıdır?

Bilgelik sevgisi

Büyük sorular

Çok üzerindeki bir

İlk felsefe

En yüksek iyi

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, FELSEFE SÖZCÜGÜNÜN ANLAMI
Philosophos sözcüğü, “bilgelik sevgisi” anlamına gelmektedir.
Sadece felsefe tarafından yanıtlanmaya çalışılan ikinci düzey sorulara “büyük sorular” adı verilir. “Çok üzerindeki bir”, filozofların dış dünyadaki çokluğu ya da görünüşleri nihai bir nedensel faktörle açıklamalarına karşılık gelir. Aristoteles metafiziği, diğer felsefelerden önce gelen anlamında “ilk felsefe” olarak nitelemiştir. Aristoteles, zamanında bilim ile felsefe arasında bir ayrım bulunmadığı için, fiziğe ise, “ikinci felsefe” adını vermiştir. Teleolojik etik teorileri, ahlaki eylemin ürettiği sonuçtur. Bu sonuç, aynı zamanda ahlaki eylemin değerini belirleyen şeydir. Bu teorilerin temel problematiği “en yüksek iyi” problemi olup bireysel mutluluk, kendini gerçekleştirme ya da en yüksek sayıda insanın en büyük mutluluğu gibi bir summum bonum ulaşılması gereken nihai amaç olarak konumlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi, mitosların yerlerini felsefeye bırakma sebeplerinden değildir?

İçinde yaşanılan evrene, doğaya, çevreye saygılı olunduğunda

Evrenle ilgili insan aklına ikna edici yanıtlar veremez olduğunda

İnsanın değişen toplumsal gereksinimlerini karşılayamadığında

Aristokrat sınıfın güç kaybettiği sosyal-siyasal olayların gelişmesinde

Toprağın zamanla temel zenginlik ölçütü olmaktan çıkmasında

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, MİTOLOJİK DÜŞÜNCENİN ANA HATLARI
Mitolojik düşünmenin özü, içinde yaşanılan evrene, doğaya, çevreye saygılı olmaktır. Bu da her şeyden önce, bu evrenin dayandığı kuralları bilmeye ve onlara saygı duymaya dayanır.
Mitosların insanın gündelik hayatında karşılaştığı sorunlara çözüm üretmekten uzaklaşması ile felsefenin ortaya çıkması eş zamanlıdır. Öte yandan, felsefenin ortaya çıkısı mitosların tümüyle ortadan kalkması ile sonuçlanmamıştır. Mitoslar da düşünen ve evren hakkında sorular soran insan aklının ürünleridirler ve bu aklı ikna ettikleri sürece etkinliklerini korumuşlardır. Mitoslar insanın sorgulayıcı aklının ürünü olan sorulara ikna edici yanıtlar veremez olmuştur. O zaman Yunan insanı bu soruları başka araçlarla yanıtlama yoluna gitmiştir. İşte felsefe, mitosların yetersiz kaldığı, evren olaylarını, insanın değişen toplumsal gereksinimlerini karşılayamaz olduğu bu noktada, belli bir zorunluluktan dolayı ortaya çıkmıştır. Eski Yunan dünyasında mitolojik düşünmeyi benimseyen gruplar, genellikle toprak sahibi aristokratlardı. Toprak zamanla temel zenginlik ölçütü olmaktan çıkmış ve onun yerini para almıştı. Felsefenin ortaya çıkısı, topraktan metaya (para) geçilen bu sürecin bir izdüşümü gibidir ve felsefe tarihinde, topraktan metaya geçisin tarihini izlemek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi, insanın yaratılışına ilişkin “Altın Çağ”dan bahseden şairdir?

Hesiodos

Homeros

Prometheus

Konfüçyüs

Platon

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, YUNAN MİTOSUNUN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ VE FELSEFE İLE İLİŞKİSİ
Yunan Didaktik şiirinin Babası olarak kabul edilen Hesiodos’ta insanın nasıl yaratıldığına ilişkin eskiden var olan bir soydan, Altın Çağ’dan bahsedilir.
Homeros’ta insanın nasıl yaratıldığına ilişkin bir bilgi yoktur. Prometheus, insanlara bilgeliği tekniği ve insan olmayı öğreten tanrıdır. Çin filozofu Konfüçyüs felsefesi, ahlak ile siyaset felsefesinin ağırlıkta olduğu bir felsefeydi. Bu felsefe, hep devinimli olmalarına karşın gök ile yerin birbirini dengeleyen güçler ve ortak varoluşlarının uyumlu olduğu inanışına dayanıyordu. Konfüçyüs'e göre insan bu koşullara tabidir, evreni örnek alıp ona benzemeye çalışması gerekir. Platon’un yaşadığı dönemde yaratılış gibi bir düşünce henüz yeterince olgunlaşmamış bir düşünceydi ve genel kanaat, “yoktan hiçbir şey varolmaz” yaklaşımıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi, Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavramdır?

Khaos

Physikoi

Arete

Theoria

Mantike

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, MİTOLOJİK DÜŞÜNCENİN ANA HATLARI
Hesiodos’un doğa anlayışında düzen ve yasa hâkimdir. Özellikle gökyüzündeki yasa, sarsılmaz bir yasadır. Hesiodos’un kozmoloji ve doğa anlayışında temel kavram, khaostur. Bundan diğer maddeler zaman içinde çıkarak düzenli ve güzel evren, kosmos meydana gelmiştir.
Milet Okulu düşünürlerinin, yani Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes’in düşünsel etkinlikleri genellikle doğa araştırması olarak anılmakta, kendilerine de doğa araştırmacıları yani physikoi denmekteydi. Eski Yunan dünyasında ustalık ya da kabiliyet, arete (erdem) kelimesiyle ifade edilmekteydi. Arete ile benzer kullanıma sahip olan sophos kelimesine MÖ 800-700 arasında etkinlik göstermiş olan Homeros’un eserlerinde de rastlanmaktadır. Bilgelik, geniş bir hayat tecrübesi içinde gezmeyi gerektirir. Theorianın, yani tefekkürün ikinci anlamı, bununla ilişkili olarak, gezmektir. Eski Yunan dünyasında bu işin piri, Ksenophanes’ti. Eski Yunan dünyasında vahy bilgisi yok, bol miktarda mantike (esinlenme) var. Bunu daha sonraları en çok Sokrates’te görürüz.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes’in bağlı olduğu ekoldur?

Milet Okulu

Kyrene Okulu

Megara Okulu

Elea Okulu

Efes Okulu

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, MİTOLOJİK DÜŞÜNCENİN ANA HATLARI
Milet Okulu düşünürleri, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes’dir.
Sokrates'in ölümünün hemen ardından öğrencileri bazı okullara ayrılmışlardır. Bu okullardan olan Kyrene Okulu, Kuzey Afrika'da Kyrene kentinde, Aristoppos tarafından kurulmuştur. Megara okulu, Sokratesçi filozof Eukleides'in kurucusu olduğu felsefe okuludur. Eukleides Megaralı olduğundan okul bu isimle adlandırılmıştır. Elea Okulu, İtalya'nın batı kıyılarında yer alan Alento Irmağı'nın denize döküldüğü yerde kurulan ve bir Yunan kolonisi olan Elea (Elaia) kentinde kurulmuş bir felsefe okuludur. Üç büyük filozofu vardır: Bunlar Ksenophanes, Parmenides ve Zenon’dur. Efes Okulu, M.Ö. 500 yıllarında bir kıyı kenti olan Efes'te kurulmuş Milet Okulu'ndan sonraki felsefe okuludur. Bu okulun başlıca ismi Heraklit'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi, Orphik kelimesini açıklamaktadır?

Bir din hareketidir.

Eleştiri ve sorgulamadır.

Bilgeliğe sahip olmaktır.

Hayatı açıklamaya çalışmaktır.

Demokrasinin gelişmesini sağlamaktır.

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, YUNAN MİTOSUNUN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ VE FELSEFE İLE İLİŞKİSİ
Bir din hareketi olan Orphik; sarkıcı, kâhin, büyücü Orpheus’a bağlanır. Orpheus, orphik dinin kurucusu sayılır. Thrakia’da doğan bu hareket, oradan altıncı yüzyılda Yunanistan’a ve aşağı İtalya’ya geçmiştir.
Eleştiri ve sorgulama, Antik Yunan filozofu Sokrates’in felsefe ile ilgili görüşüdür. Bilgeliğe sahip olmak, Platon’a göre felsefe ile uğraşan kişinin özelliklerinden biridir. Hayatı açıklamaya çalışmak, felsefenin özelliklerinden biridir. Demokrasinin gelişmesine ve işleyişine katkılar yapması, felsefenin toplumsal düzeydeki katkılarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi, Thales’in özelliklerindendir?

Düşünsel etkinlikte genellikle doğa araştırmacısıdır.

Dünyayı, doğaüstü güçler ile açıklamaktadır.

Kesinlikle herhangi bir konuda meraksız birisidir.

Alışkanlıklarına bağlı, dogmatik olabilmektedir.

Efsaneye dayalı açıklamalarda bulunmaktadır.

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, FELSEFE SÖZCÜGÜNÜN ANLAMI
Thales, ilk bilim adamı-filozof kabul edilir. Thales’in ilk bilim adamı-filozof kabul edilmesinin en önemli nedeni, onun “doğal olayların, doğaüstü güç ve nedenler yoluyla değil de doğal nedenleriyle açıklanması gerektiği” görüşüdür.
Buna göre, doğadaki olayları tanrıların hiddetiyle izah etmekten oluşan açıklama, efsaneye dayalı bir açıklamadır; o, belli bir olaya ilişkin genelleştirilemeyen, hiçbir şekilde test edilip sorgulanamayan ve sadece kabul edilmesi istenen bir açıklamadır. Oysa olup bitenleri veya doğadaki değişmeleri, nitelikleri niceliğe indirgeyerek veya nesneleri meydana getiren temel öğelerin oransal değişimleri yoluyla açıklamak, tamamen doğal nedenlere dayanan, bütünüyle akli ve test edilebilir bir açıklamadır. Dahası, akla dayalı bir anlamlı kılma çabasından oluşan bilim ya da felsefede sunulan açıklama genel ya da evrensel bir açıklama olmak durumundadır. Bir filozof olarak Thales’in ilgileri, ortalama insanın ilgilerinden farklıydı. Thales, “bir şeylerin neden var olduğunu” merak ediyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi, Homeros’ta temel maddedir?

Okeanos

Khaos

Kosmos

Psykhe

Mysterie

Açıklama:

İLKÇAĞ FELSEFESİ, Bölüm 1. Antik Yunan Mitolojisi ve Felsefe, MİTOLOJİK DÜŞÜNCENİN ANA HATLARI
Homeros’ta temel madde okeanostur ve bu su da hareket hâlindedir. Yani hareketin kaynağı aranmamaktadır.
Hesiodos’ta ise temel madde, khaostur. Eski Yunan düşüncesinin temel kabulleri şunlardır: Başlangıçta hep ezelî ve ebedî bir madde vardır. Bu başlangıç maddesi, belli bir zamanda, bildiğimiz anlamda düzenli evren olan kosmosa dönüşmüştür. Bu madde canlıdır. Bu maddenin canı var. Eski Yunan dünyasında can kelimesinin adı psykhedir. Bu ruh, ilahi bir ruh değil, bir meteordur. Mysterie ise, iman edenlere günahlardan arınma, öte dünyada mutluluk içinde yasama sağlayan gizli kült(din)lere verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

İnsan bilgisi ile tanrısal bilgi ayırımı.
Doğada bir düzenlilik olduğu fikri.
Kulaktan duyma bilgilerle doğrudan görmenin bilgisi arasında ayrım yapılması.
Evrenin temel maddesinin ezelî ve ebedî olduğu fikri.

Yukarıdakilerin hangisi Hesiodos’un ve Homeros’un Eski Yunan felsefesine temel kabulleri sağlayan fikirlerindendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Gerek Hesiodos’un gerekse Homeros’un fikirleri Eski Yunan felsefesine şu temel kabulleri sağlamıştır: 1. Homeros’un doğuştan erdem fikri. 2. Hesiodos’un kötümser tarih anlayışı. 3. İnsan bilgisi ile tanrısal bilgi ayırımı. 4. Doğada bir düzenlilik olduğu fikri. 5. Kulaktan duyma bilgilerle doğrudan görmenin bilgisi arasında ayrım yapılması. 6. Evrenin temel maddesinin ezelî ve ebedî olduğu fikri. 7. Bu maddenin belli bir zaman içinde, oluşum ve dönüşümlerle, kosmos hâline geldiği fikri. 8. Ana maddenin canlı olarak tasavvur edilmesi, böylece onun dönüşüm nedeninin ne olduğuna ilişkin sorunun belli bir biçimde cevaplanmasının sağlanması. 9. Başlangıçta var olduğu kabul edilen belirsiz, sınırsız, şekilsiz maddenin belirli, sınırlı, şekilli kosmos hâline dönüşmüş olduğu fikri. Bu bilgilerin ışığında doğru cevap “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilen şair aşağıdakilerin hangisidir?

Hesiodos

Homeros

Sokrates

Platon

Thales

Açıklama:

Yunan didaktik şiirinin babası olarak kabul edilen şair Hesiodos’tur. Doğru cevap “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Aşağıdakilerin hangisi mitos (Mythos) sözünün anlamını en iyi şekilde karşılamaktadır?

Bir yaşama ve düşünme tarzı

Mutluluğa yönelme

Güç kullanımında adalet

Erk paylaşımı ve eşitlik

Hikmet arayışı

Açıklama:

Mitoslar, o mitoslara inanan insan bireylerine ve topluluklarına evrenle, insanla, toplumla ilgili birtakım teorik çözümler önerir. Mythos (mitos), bir yaşama ve düşünme tarzı, dünyayı anlama biçimidir. Bu açıdan yaklaşıldığında doğru cevap “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıda Hesiodos ile ilgili önermelerin hangisi doğru değildir?

Hesiodos karamsar bir evren tablosu çizmiştir.

Hesiodos için başlıca erdem çalışkanlıktır.

Hesiodos soylu, aristokrat sınıfların kaygılarına yanıt vermeye çalışmıştır.

Hesiodos’ta belirgin bir tarih bilinci göze çarpmaktadır.

Hesiodos evrende bir düzen olduğu görüşündedirler.

Açıklama:

Mitolojik düşünme sabit bir zeminde ilerlemekteydi ve Eski Yunan dünyasında mitolojik düşünmeyi benimseyen gruplar, genellikle toprak sahibi aristokratlardı. Bunların şairi, Homeros’tu. Toprak zamanla temel zenginlik ölçütü olmaktan çıkmış ve onun yerini para almıştı. Bu gelişmelere paralel biçimde yeni bir düşünme tarzı ortaya çıkmıştır. Eski yaşama tarzı artık yeni problemlerin çözümü için yetmez olmuştur. Artık insanlar, Homeros’un görüşleri ile tatmin olmamaya başlamış ve bu düşünsel gelişme süreci aristokrat sınıfın güç kaybettiği sosyal ve siyasal olaylarla paralel ilerlemiştir. Bu sebeple sorunun doğru cevabı “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Felsefede Sophia ne anlama gelmektedir?

Mutluluğa yönelme

Güç kullanımında adalet

Erk paylaşımı ve eşitlik

Dini bilgelik

Erdeme yönelme

Açıklama:

Philosophos sözcüğünün kökünü oluşturan iki sözcükten biri olan sophia, dinî bilgelik, hikmet anlamlarına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi Antik Yunan dünyasındaki khaos-eros inanışlarıyla ilişkilendirilebilir?

Homeros

Anaksimandros

Thales

Anaksimenes

Hesiodos

Açıklama:

Hesiodos’ta ise temel madde, khaostur ve hareket etme görevi erosa yüklenir. Homeros, sudan kosmosa geçişi anlatamıyor ama bize evrenin yapılışını bildiriyor. Bu bilgiler ışığında doğru cevap “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 94

“Temel madde okeanostur ve bu su da hareket hâlindedir.” Anlayışı aşağıdaki düşünürlerin hangisiyle ilişkilendirilebilir?

Homeros

Anaksimandros

Thales

Anaksimenes

Hesiodos

Açıklama:

Homeros’ta temel madde okeanostur ve bu su da hareket hâlindedir. Yani hareketin kaynağı aranmamaktadır. Bu kapsamda doğru cevap “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Prometheus problemi dendiğinde akla gelen düşünür aşağıdakilerin hangisidir?

Homeros

Anaksimandros

Thales

Anaksimenes

Hesiodos

Açıklama:

Hesiodos’ta tüm bu konuların etrafında toplandığı bir problem vardır: Prometheus problemi. Metheus akıl demektir. Pro ön-eki ile birlikte, prometheus, ‘akılca önde gelen’dir. Eski Yunan dünyasında tanrılarla insanlar sürekli ilişki içindeler ve tanrılar çoğu zaman daha baştan itibaren kandırılabilir olarak gözükür. Bu sebeple filozofların önünde engel teşkil etmemişlerdir. Bunun yanı sıra, insanlarla tanrılar arasında sürekli bir kavga da mevcuttur. Bu sebeple doğru cevap “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Yunan mitolojisinin Etiyolojik olması, onun hangi özelliğine işaret eder?

Evrendeki tüm unsurları kaostan türetmesi

Evrendeki olaylara ve durumlara nedenler bulmak kaygısında olması

Evreni tanrısal esaslarla açıklama yolunu seçmesi

Sunduğu açıklamaların sınanabilir ve denetlenebilir nitelikte olması

Kuşkuculuk içermemesi

Açıklama:

Mitolojik düşüncede neden bulma (Etiyolojik açıklama) denen bir tutum vardır. Mitolojiler, insan düşüncelerinin hayata ilişkin ince kıvrımlarını yakalarlar. Mitolojik düşünme insan, tanrılar, hayat, doğa vb. konularda sorular sorar ve cevaplar üretir. Bu tarz düşünmede, başlangıçta her zaman için belli maddeler ya da varlıklar vardır.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Geometrinin kurucusu olarak kabul edilen, Geo metri alanındaki en meşhur başarısı ikizkenar üçgenin taban açılarının eşit olduğunu göstermesi olan ve dairenin çapla iki eşit bölüme ayrıldığını, birbirini kesen iki doğruda ters açıların birbirine eşit olduğunu söyleyen filozof aiağıdakilerden hangisidir ?

Anaksimandros

Thales

Anaksimenes

Aristoteles

Sokrates

Açıklama:

Geometrinin kurucusu olarak kabul edilir. Geo metri alanındaki en meşhur başarısı ikizkenar üçgenin taban açılarının eşit olduğunu göstermesidir. Dairenin çapla iki eşit bölüme ayrıldığını, birbirini kesen iki doğruda ters açıların birbirine eşit olduğunu söyleyen filozof Thales' dir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Evrenin düzenini anlama ve açıklamada doğal nedenleri kullanırlar.
İlk doğa bilimciler olarak anılmaktadırlar.
İlk filozof ünvanını kazanmışlardır.
Mitostan logosa geçişi temsil eder.
Maddeyi canlı kabul etmektedirler.
Gerekçelemelerini doğaüstü varlıklarla yapmaktadırlar.

Yukarıda sıralanmış maddelerin hangisi yada hangileri Miletos Okulu düşünürlerine aittir ?

I,II ve III

II,III ve IV

I,II,III,IV ve V

I,III,IV,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Evrenin düzenini anlama ve açıklamada doğal nedenleri kullanırlar.
İlk doğa bilimciler olarak anılmaktadırlar.
İlk filozof ünvanını kazanmışlardır.
Maddeyi canlı kabul etmektedirler.
Mitostan logosa geçişi temsil eder. İlk 5 madde Miletos Okulu düşünürlerine aittir.
Gerekçelemelerini doğaüstü varlıklarla yapmaktadırlar ,maddesi Miletos Okulu düşünürlerine ait değildir. Bu nedenden dolayı tüm düşünceleri içeren doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Thales'e göre ''her şeyin ilk temeli'' nedir?

Hava

Madde

Toprak

Ruh

Açıklama:

Thales''her şeyin ilk temeli'' ,''kendisinden meydana geldiği şey''in ''su '' olduğunu ileri sürer. Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Thales

Aristotales

Descartes

Anaksimandros

Anaksimenes

Yukarıdaki filozoflardan hangileri Miletos Okulu filozoflarındandır?

I,II ve III

II,III ve IV

III,IV ve V

I,IV ve V

II,III ve V

Açıklama:

Miletos okulu filozofları Thales,Anaksimandros ve Anaksimenes dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Miletos Okulu ile Pythagorasçılar arasındaki fark nedir?

Miletos okulu ''maddi neden''e Pythagorasçılar ''Formel neden'e yönelmişlerdir.

Miletos okulu ''maddi neden''e Pythagorasçılar ''ruhani neden'e yönelmişlerdir.

Miletos okulu ''kütlesel neden''e Pythagorasçılar ''Formel neden'e yönelmişlerdir.

Miletos okulu ''maddi neden''e Pythagorasçılar ''İnformel neden'e yönelmişlerdir.

Miletos okulu ''ruhani neden''e Pythagorasçılar ''Formel neden'e yönelmişlerdir.

Açıklama:

Miletos Okulu ile Pythagorasçılar arasındaki fark Miletos okulu ''maddi neden''e Pythagorasçılar ''Formel neden'e yönelmiş olmalarıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Pythagorasçılar .................... dirler.
Yukarıda noktalarla belirtilmiş boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Rasyonalist

Realist

Pozitivist

Empirist

Düalist

Açıklama:

Pythagorasçılar düalisttir. Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

İnsanın nefesi yada yaşamı ile sonsuz ve tanrısal olan evrenin nefesi ya da yaşamı özce bir ve aynıdır.
Her yerde var olan ölümsüz ruh, insanda ölümlü bir bedene hapsolmuştur.
Evrenin bütününe yayılan ve yaşamın kaynağını oluşturan nicelikçe sınırsız bir havayla kuşatıldığını ileri sürerler.
''Ruh'' kavramından ilk kez söz edilebilir.
İnsan kendisini , beden ve ruh göçüne köle olmaktan kurtarmalıdır.
Evrenin bir, ebedi ve tanrısal oluşuna karşın insanlar çok, bölünmüş ve ölümlüdürler.

Yukarıdakilerden hangileri Pythagorasçı felsefecilere aittir?

I,II ve III

I,II,III ve IV

III,III,IV ve V

I,II,III, IV ve V

I,II,III,IV,V ve VI

Açıklama:

İnsanın nefesi yada yaşamı ile sonsuz ve tanrısal olan evrenin nefesi ya da yaşamı özce bir ve aynıdır.
Her yerde var olan ölümsüz ruh, insanda ölümlü bir bedene hapsolmuştur.
Evrenin bütününe yayılan ve yaşamın kaynağını oluşturan nicelikçe sınırsız bir havayla kuşatıldığını ileri sürerler.
''Ruh'' kavramından ilk kez söz edilebilir.
İnsan kendisini , beden ve ruh göçüne köle olmaktan kurtarmalıdır.
Evrenin bir, ebedi ve tanrısal oluşuna karşın insanlar çok, bölünmüş ve ölümlüdürler. Bu meddelerin tümü Pythagorasçı Felsefede benimsenmiştir. Bu nedenden dolayı doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Pythagorasçılar' a göre Arkhe nedir ?

Madde

Ruh

Toprak

Sayı

Geometri

Açıklama:

Pythagorasçılar arkhenin sayı oldugu kanaatindedir. Onlara göre, sayılar, evrendeki
uyumun, orantılılığın kaynağıdır ve şeylerin ne iseler o olmalarını sağlamaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Herakleitos’nin kabul ettiği arkhe aşağıdakilerden hangisidir?

Madde

Ateş

Hava

Tahta

Açıklama:

Herakleitos’nin kabul ettiği arkhe Ateştir. Ateşin bir bölümü toprağı , suları ve havayı oluşturur. Oluşum daima bir düzen içerisindedir. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Elea okulu üyeleri felsefelerini deneyden bağımsız bir biçimde akıl yürütmelere dayandırırlar.

Parmenides'e göre hareket var olan bir şeyin var olmayan bir şeye dönüşmesi anlamına gelir.

Parmenides için ''varlık vardır'' önermesi, hiçbir araştırmaya gerek duyulmadan kabul edilmesi gereken tek önermedir.

Değişimin ve çokluğun olanaksızlığına yönelmesi, Zenon'u özellikle Pythagorasçıların en önemli eleştirmeni yapmıştır.

Ksenophanes'e göre varlık hakkında sağlam bilginin tek kaynağı,Tanrı'dır.

Yukarıda yazılı olan maddelerden hangileri doğrudur ?

I ve II

II ve III

III ve IV

IV ve V

Hepsi

Açıklama:

Soruya uygun konu başlığı yoktur.

Elea okulu üyeleri felsefelerini deneyden bağımsız bir biçimde akıl yürütmelere dayandırırlar.

Parmenides'e göre hareket var olan bir şeyin var olmayan bir şeye dönüşmesi anlamına gelir.

Parmenides için ''varlık vardır'' önermesi, hiçbir araştırmaya gerek duyulmadan kabul edilmesi gereken tek önermedir.

Değişimin ve çokluğun olanaksızlığına yönelmesi, Zenon'u özellikle Pythagorasçıların en önemli eleştirmeni yapmıştır.

Ksenophanes'e göre varlık hakkında sağlam bilginin tek kaynağı,Tanrı'dır. Yazılmış olan bütün maddeler doğrudur. Bu nedenden dolayı doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Miletos Okulu, bir ana-maddenin diğer maddelere değişim ve dönüşümünü hangi anlayış ile açıklamaya çalışmaktadır?

Logos

Dualizm

Monizm

Hylozoizm

Makro Kosmos

Açıklama:

Miletoslu filozoflar, arkheyi tek bir madde olarak kabul eden monist bir görüşe sahiptirler. Ancak arkheyi tek bir madde olarak kabul ediş, değişim ve hareketin olanağını açıklamakta yetersiz kalır. Düşünürler, bir ana-maddenin diğer maddelere değişim ve dönüşümü sorununu maddeyi canlı kabul etmekle çözümlemeye girişirler. Bu nedenle Miletos Okulu düşünürlerinin görüşlerine canlı maddecilik (hylozoizm) anlayışı hâkimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Her şeyin iç içe geçtiği ve kendisinden türediği başlangıçtaki sonsuz, sınırsız ve belirsiz ana-madde olarak adlandırılan "apeiron" hangi düşünür tarafından ortaya atılmıştır?

Thales

Zenon

Pythagoras

Anaksimenes

Anaksimandros

Açıklama:

Anaksimandros’a göre, her şeyin iç içe geçtiği ve kendisinden türediği başlangıçtaki bu kütle apeirondur. Apeiron sonsuz, sınırsız ve belirsiz bir ana-maddedir. Tüm var olanların kendisinden meydana geldiği apeiron, aynı zamanda var olan her şeyin tekrar kendisine döneceği şeydir. Zıtlıkları bir arada barındırması apeironu tüm var olanların kaynağı yaptığı gibi tüm yok olanların da gideceği yer yapar.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Felsefede madde yerine formu, nitelik yerine niceliği, fizik yerine matematiği ön plana çıkaran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Miletos Okulu

Pythagorasçı felsefe

Elea Okulu

Logos öğretisi

Ruh öğretisi

Açıklama:

Pythagorasçı felsefede madde yerine form, nitelik yerine nicelik, fizik yerine de matematik ön plana çıkmıştır. Buna göre, Pythagorasçılar bir şeyin kendisinden doğduğu ana-maddenin bilinmesiyle değil, şeyin maddi yapısının, yerine getirdiği işlevinin, yöneldiği amacının araştırılarak bilinebileceğini ileri sürerler.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Pythagorasçılara göre yetkinliği ve düzeni ifade eden karşıt kavram çiftleri arasında yer almaktadır?

Sınırlı

Eğri

Dikdörtgen

Kötü

Karanlık

Açıklama:

Bir evrendeki her şeyin temeli olduğundan, sınırlı ve sınırsız çifti de tüm evrene saçılmıştır. Pythagorasçılar aynı zamanda evrendeki uyumu sağlayan on karşıt çift saptarlar: Sınırlı/sınırsız, tek/çift, bir/çok, sağ/sol, erkek/dişi, sükûnette olan/harekette olan, doğru/eğri, aydınlık/karanlık, iyi/kötü, kare/dikdörtgen. Bu kavram çiftlerinden ilk olarak anılanlar Pythagorasçılara göre yetkinliği ve düzeni; ikinci olarak sözü edilenler ise eksikliği ve düzensizliği ifade ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Mitostan logosa geçişi işaret eden felsefenin, dinin eğilimlerini eleştirel bir gözle okuyabilecek kadar olgunluğa eriştiğinin göstergesi olarak çağının Tanrı anlayışına eleştiride bulunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Pythagoras

Herakleitos

Zenon

Ksenophanes

Anaksimandros

Açıklama:

Ksenophanes’in, çağının Tanrı anlayışının yol açtığı spekülasyonlara ilişkin iki temel eleştirisi bulunur. Bu eleştirilerden ilki antropomorfik (insan biçimci) Tanrı anlayışına, ikincisi ise çoktanrıcılığa yöneliktir. Dönemin din anlayışına yönelik bu türden eleştiriler, mitostan logosa geçişi işaret eden felsefenin, dinin eğilimlerini eleştirel bir gözle okuyabilecek kadar olgunluğa eriştiğinin de en açık göstergesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Pre-sokratik dönem filozoflarında akıl yürütme ve gözlem ön plandadır. Doğaya yönelik bilgi doğayı gözleyerek ve akıl yürütülerek elde edilebilir yaklaşımı görülmektedir. Buna karşın bu dönemde bilimsel bilgi yeterince gelişmemiştir. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Geleneksel bilgi kanallarına sıkı bağlılık

Varoluşa yönelik bilgilerin mitolojik kaynaklardan edinilmesi

Teolojik bilginin baskın olması

Deneye yeterince önem verilmemesi

Evrene yönelik kapsayıcı açıklamaların geliştirilememesi

Açıklama:

Presokratik dönemde mitostan öte logos ön plana çıkmıştır. Ancak akıl ve gözlem bilginin kaynağı olarak görülmüş ve deneye yeterince önem verilmemiştir. Bu nedenle yanıt D seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Pre-sokratik dönemin günümüz bilimine katkısı mitostan logosa geçilmesidir. Bu ifade ile aşağıdakilerden hangisine dikkat çekilmiştir?

Bilginin kaynağının gözlemden deneye dönüşmesi

Bilginin kaynağı olarak doğa üstü olgular yerine doğanın kendisinin temel alınması

Doğal olayların doğa üstü yollarla açıklanması

Maddenin yoktan var, vardan da yok olmaması anlayışının benimsenmesi

Bilimsel bilginin geleneksel öğretilerle zenginleştirilmesi

Açıklama:

Mitos mitolojik yani doğa üstü olgularla doğanın açıklanmaya çalışılmasıdır. Logos ise anlamak ve bilmek anlamlarına gelmekte ve günümüz bilimsel düşüncesinin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle yanıt B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Miletoslu filozoflara göre, madde vardan yok, yoktan da var olmaz. Bu yaklaşıma göre bilginin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrısal onay arayışı

Evreni anlamak ve açıklamak

Doğal gelişmeleri kontrol etmek

Mitoz ve logosu uzlaştırmak

Varoluşu anlamlandırmak

Açıklama:

Maddenin yoktan var, vardan da yok olmaması yaklaşımı evrende gelişen olayları evrendeki olguları gözleyerek anlama ve açıklama isteğidir. Bu yaklaşıma göre bilgi sadece bilmek için üretilmektedir. Yanıt B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Tales’e göre evrende sürekli bir değişim ve değişimin arkasında değişmeyen bir temel madde (Arkhe) bulunmaktadır. Bu arkhe aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Hava

Ateş

Toprak

Mitos

Açıklama:

Tales’e göre sürekli değişimin arkasındaki temel madde sudur. Bu nedenle yanıt C seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aneksimandros’a göre arke zıtlıkları içerisinde barındıracağından su olamaz. Buna göre Arkhe ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sınırsız ve belirsizdir

Doğa üstü güçlerdir

Evrenle birlikte oluşmuştur

Görünmeyen bir enerjidir

Evrendeki nedensel ilişkilerdir

Açıklama:

Anaksimandros’a göre Arkhe sınırsız ve belirsiz olmalıdır ki zıtlıkları ve değişimi içerisinde barındırsın. Bu nedenle yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Anaksimandros’a göre dünyanın şekli ve konumuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Silindir şeklinde havadadır

Tepsi şeklinde ve sabittir

Yuvarlaktır ve hareket etmektedir

Sınırsızdır

Düzdür ve hareket etmektedir

Açıklama:

Anaksimandros gözlemler yaparak dünyanın silindir şeklinde havada durduğunu düşünmektedir. Havada durmasını da evrendeki diğer merkezlere eşit uzaklıkta olmasıyla açıklamaktadır. Bu nedenle yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Anaksimenes’e göre oluşu başlatan temel maddeye yönelik aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Havadır

Sudur

Ateştir

Topraktır

Belirsizdir.

Açıklama:

Anaksimenes’e göre madde havanın dönüşümü sonucu oluşmaktadır. Bu nedenle yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Evrenin var olma nedenini maddi bir başlangıç noktası ve güce dayanarak açıklanma çabası gözlenen Miletoslu düşünürler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tanrısal düşüncenin etkisi görülmektedir

Felsefenin temelini oluşturan soyut düşünce hiç yoktur

Mitolojik etki ağır basmaktadır

Deneysel yaklaşımların izleri görülmektedir

İnsanın varoluşuna bir anlam arama çabası görülmektedir

Açıklama:

Oluşun kaynağı maddi ve kimi zaman da sınırsız güçlere atfedilmesi tanrısal yaklaşımların etkisini göstermektedir. Bu nedenle yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Miletos Okulu düşünürlerinin yalnızca ilk filozoflar olarak değil, aynı zamanda ilk doğa bilimciler olarak anılmalarınn nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Evreni anlamak için doğal nedenlere başvurmuşlardır

İçlerinde coğrafyacılar bulunmaktadır

Güneş ve ay inanç sistemlerinde önemli bir yere sahiptir

Evreni doğaüstü olaylarla açıklarlar

Bu dönemde Milet'te çok fazla doğa olayı yaşanmıştır

Açıklama:

Evrenin düzenini anlama ve açıklama çabalarında Miletos Okulu düşünürlerinin gerekçelendirmelerini doğaüstü varlıklara başvurmaksızın doğal nedenlere dayandırmaları, onları yalnızca ilk filozoflar yapmaz, aynı zamanda ilk doğa bilimciler olarak anılmalarını da sağlar.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Thales Mısır’a seyahat etmiş ve Mısır’da ekim dikim işlerinin zamanlamasını ayarlamak üzere Nil nehrinin taşma hareketinin hesaplanmasında kullanılan geometrik bilgiyi empirik ve maddi kaynaklarından ayırarak, bütünüyle soyut ve teorik bilgiye dönüştürmüştür. Yukarıdaki gelişme doğrultusunda aşağıdakilerden hangisi Thales'i ilk filozof ve geometrinin kurucusu yapmıştır?

Pratik çözümlere ilgi duyması

Seyahat etmesi

Başka kültürlerden etkilenmesi

Bilgiyi teorileştirmesi

Meraklı olması

Açıklama:

Geometrik bilgi İyonya topraklarına taşınmasından çok daha önce Mısır’da ekim dikim işlerinin za-manlamasını ayarlamak üzere Nil nehrinin taşma hareketinin hesaplanmasında kullanılmıştır. Diğer bir deyişle, geometrik bilgi Mısır’da pratik bir fayda amacıyla kullanılmış olmakla birlikte teorik bir zemine oturtulmamıştır. Thales, Mısırlılardan aldığı bu bilgiyi empirik ve maddi kaynaklarından ayırarak, bütünüyle soyut ve teorik bir bilgiye dö- nüştürür. Thales’i ilk filozof ve yüzyıllardır bilindiği biçimiyle geometrinin kurucusu yapan da bu teorileştirme işidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Thales ilk maddenin hareketini maddenin ruhlarla, tanrılarla dolu olduğu iddiasıyla açıklamaya çalışır. Thales’e göre su, “mıknatıs taşındaki çekme kuvveti gibi bir hayat gücü” barındırır.
Thales'in Hylozoizm olarak adlandırılan bu yaklaşımı benimsemesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Thales suyun kaldırma kuvvetinden etkilenmiştir

Thales denize yakın bir yerde yaşamaktadır

Thales maddeyi canlı olarak algılama eğilimindedir

Thales maddenin sıvı formuna odaklanmıştır

Thales maddenin farklı şekiller alabileceğini düşünmektedir

Açıklama:

Thales ilk maddenin hareketini maddenin ruhlarla, tanrılarla dolu olduğu iddiasıyla açıklamaya çalışır. Thales’e göre su, “mıknatıs taşındaki çekme kuvveti gibi bir hayat gücü” barındırır. Thales’in bu argümanı, onun maddeyi canlı olarak kavrama eğiliminde olduğuna işaret eder.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Pythagorasçıların felsefeyle ilgilenmelerinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Anlamak

Öğrenmek

Arınmak

Düşünmek

Bilmek

Açıklama:

Pythagorasçılarda felsefeyle ilgilenmenin amacı, anlamak, öğrenmekten çok arınmak, bilgi yoluyla saflaşmak, evrenin ruhuyla birleşmektir. Bu açıdan Pythagorasçılık bir yaşam tarzıdır ve amaç insanları bilgilendirmekten çok, insan ruhunu kurtarmaktır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Pythagorasçılara göre herşeyin kendisinden meydana geldiği arkhe aşağıdakilerden hangisidir?

Kelimeler

Sayılar

İnsanlar

Düşünceler

Hisler

Açıklama:

Pythagorasçılar uyumlu seslerle sayısal oranlar arasındaki bağlantıdan hareketle, uyumu sağlaya-nın sayı olduğu ve bu nedenle evrendeki düzenin ardında yatan arkhenin de sayı olduğu görüşüne ulaşırlar. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Pythagorasçıların matematiğe yaptıkları katkıyı ifade etmektedir?

Matematiği bir yöntem haline getirmişlerdir

Günümüzdeki matematiği bulmuşlardır

En önemli matematikçileri yetiştirmişlerdir

Matematik kitabı yazmışlardır

Matematik okulu kurmuşlardır

Açıklama:

Matematik alanında özgün kuramlar geliştiren Pythagorasçılar, aynı zamanda matematiği bir yöntem haline getirerek bilimin temeline yerleştirirler.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Herakleitos evrenin ana maddesi (arkhe) olarak aşağıdakilerden hangisini seçmiştir?

Hava

Ateş

Toprak

İnsan

Açıklama:

Herakleitos’un başlangıçtaki ilgisi, Miletos Okulu geleneğinde görüldüğü gibi arkheyi aramaya yöneliktir. Ancak Herakleitos durağan bir maddeyi arkhe olarak seçmenin doğadaki değişim ve devinimi açıklayamayacağını düşündüğünden, bildiği en hareketli özdeği, “ateş”i arkhe olarak seçer. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Herakleitos'un düşüncesine göre değişmeden kalan iki şey nedir?

Zaman ve Olgular

Arkhe ve Logos

Düşünce ve Fikir

Bilgi ve Teori

Algılar ve Hisler

Açıklama:

Her şeyin değiştiği düşüncesi üzerine temellenen Herakleitosçu öğretide yine de değişmeden kalan iki şey bulunur. Bunlardan ilki, arkhe olan ateşin geçirdiği tüm dönüşümler boyunca aynı kalan miktarıdır. Herakleitos’a göre, tüm değişimleri oranlı, düzenli ve ölçülü kılan bir yasa bulunur. Her şeyin değişmesine karşın evrende değişmeden kalan ikin- ci şey ise işte bu yasa ya da logostur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Elea Okulu'nun temsilcilerinden birisidir?

Thales

Aristotales

Ksenophanes

Anaksimandros

Herakleitos

Açıklama:

Elea Okulu'nun temsilcileri Parmenides, Zenon ve Ksenophanes'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Herakleitos ve Parmenides'in fikir ayrılığına düştükleri husustur?

Bir olanın çokluğa nasıl dönüştüğü

Dünyanın şekli

Ruhun varlığı

Bilginin kesinliği

Evrenin nasıl oluştuğu

Açıklama:

Hem Herakleitos hem de Parmenides “bir olan”ın “çokluğa” nasıl dönüştüğü sorunu üzerine tartışır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi mitologlar ve filozofları birbirinden ayıran özellikler arasında gösterilebilir?

Ele aldıkları konular

İnanç sistemleri

Bilgi kaynakları

Kullandıkları yöntemler

Yaşayış biçimleri

Açıklama:

Aristoteles, mitologların doğanın işleyişine ilişkin ele aldıkları görüşleri akıl yürütmeler eşliğinde temellendiremedikleri için filozoflardan ayrıldıklarını öne sürerken felsefi düşünüşün yöntemsel ayracını da belirlemiş olur: felsefi düşünüş tutarlı akıl yürütmeler eşliğinde belirir. Buna göre, mitologlarla ilk filozofların farkı, ele aldıkları ilgi ve kaygılarla değil, konularına yaklaşımlarında kullandıkları yöntemlerle belirlenir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıda pre-Sokratik filozoflarla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

İlgileri ve kaygıları doğanın kendisinedir.

Doğayı salt akılcı yöntemle incelerler.

Doğadaki düzenlilik doğaya içkin maddelerin ya da süreçlerin bir ürünüdür.

Doğaya ilişkin konuları akıl yürütme yoluyla temellendirirler.

Sorularına yanıt ararken deney ve gözlem yöntemlerini tercih etmişlerdir.

Açıklama:

Pre- Sokratik filozoflar bu sorularına yanıt arayışlarını kontrolsüz bir gözlemle sürdürmüş, açıklamalarını akla duydukları sonsuz güvenle deneye başvurmaksızın yapmışlardır. Dolayısıyla bilim ve felsefenin iç içe geçen başlangıçlarının bu aşaması büyük ölçüde spekülasyona dayalıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Miletos Okulunun felsefe tarihinin ilk ekolü olarak değerlendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Görüşlerinin mitostan logosa geçişi temsil etmesi

Miletos okulu düşünürlerin ilk doğa bilimciler olması

Tanrıların onayını alma arzusu içerisinde olmaları

Aristoteles ünlü Metafizik kitabının başında ilk filozof olarak Thales’i işaret etmesi

Evreni anlamlandırmada doğa üstü varlıklara başvurmaları

Açıklama:

Miletos Okulunun felsefe tarihinin ilk ekolü olarak değerlendirilmesinin temel nedeni, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes’in görüşlerinin mitostan logosa geçişi temsil etmesidir. Evrenin düzenini anlama ve açıklama çabalarında Miletos Okulu düşünürlerinin gerekçelendirmelerini doğaüstü varlıklara başvurmaksızın doğal neden lere dayandırmaları, onları yalnızca ilk filozoflar yapmaz, aynı zamanda ilk doğa bilimciler olarak anılmalarını da sağlar. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Miletoslu filozofların araştırmalarına yön veren soru aşağıdakilerden hangisidir?

İnanç sisteminin kaynağı nedir?

Gerçekten bir tanrı var mıdır?

Evrenin çokluğunun arkasında yatan birlik nedir?

Dünya nasıl var olmuştur?

Bilginin kaynağı nedir?

Açıklama:

Miletoslu filozofların araştırmalarının merkezindeki soru evrendeki çokluğun ardında yatan birliğin ne olduğu, yani arkheyi neyin teşkil ettiği sorusudur. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Miletos okulu düşünürlerinin görüşlerine hylozoizm anlayışının hakim olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Arkheyi tek bir madde olarak belirlemeleri

Sadece maddi nedenlerle uğraşıyor olmaları

Görüşlerine monizmin damga vurması

Maddeyi canlı olarak kabul etmeleri

Ana maddenin değişim ve dönüşümlerini açıklayabilmeleri

Açıklama:

Bir ana maddenin diğer maddelere değişim ve dönüşümünü açıklayamayan Miletos Okulu düşünürleri, bu sorunu maddeyi canlı kabul etmekle çözümlemeye girişirler. Bu nedenle Miletos Okulu düşünürlerinin görüşlerine canlı maddecilik (hylozoizm) anlayışı hâkimdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıda Thales ile verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Aristotales tarafından ilk filozof olarak gösterilmiştir.

Thales'le birlikte doğa yöntemli bir şekilde izlenmeye başlamıştır.

Her şeyin ilk temelini su olarak saptamıştır.

Bilgilenmedeki amacı pratik fayda elde etmek içindir.

Doğada sürekli bir değişimin var olduğun savunur.

Açıklama:

Thales’in felsefesini oluşturduğu görüş ve sorular bir yana bırakıldığında ilk filozof sayılması için gereken bazı ipuçları, onun bilimsel kimliğine bağlı olarak yakalanabilir: her şeyden önce, Thales bilgiyi pratik fayda adına değil, kendinde bir amaç olarak araştırır. Böylece felsefenin yüzyıllar boyunca süregelecek teorileştirme etkinliği, Thales felsefesinin bilimden aldığı ilhamla başlar. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Anaksimandros'un arkheye ilişkin görüşlerini hangisi doğru değildir?

Arkhenin herhangi bir sınırı yoktur.

Arkhenin hayattaki çeşitliliği sağlaması gerekir.

Evren tıpkı kendi gibi sonsuz bir şeyle açıklanabilir.

Arkhenin karşıtı olamaz.

Arkhenin su olduğu düşüncesini savunur.

Açıklama:

Anaksimandros’a göre, belirli bir maddeyi, örneğin “su”yu, arkhe olarak kabul etmek, sonsuzluğa yayılan evreni açıklamak bakımından yetersizdir. Evren tıpkı kendisi gibi sonsuz olan bir unsurla açıklanabilir. Bu nedenle arkhenin sonsuz olması gerekir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıkilerden hangisi Phythagorasçı düşünceye göre doğru bir ifade değildir?

Felsefe pratik bir işleve sahiptir.

İnsan ruh ve beden olmak üzere iki unsurdan meydana gelir.

Formel nedenin araştırılması esastır.

İlgileri ve kaygıları bir şeyin doğduğu ana madde üzerinedir.

Ruh tüm canlılarda ortak olan nefestir.

Açıklama:

Pythagorasçılar bir şeyin kendisinden doğduğu ana-maddenin bilinmesiyle değil, şeyin maddi yapısının, yerine getirdiği işlevinin, yöneldiği amacının araştırılarak bilinebileceğini ileri sürerler. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Pythagorasçıların evrendeki uyumu açıklamak kullandıkları on karşıt çift arasında değildir?

Sınırlı/ Sınırsız

Tek/Çift

Bir/Çok

Sağ/Sol

Siyah/Beyaz

Açıklama:

Bir evrendeki her şeyin temeli olduğundan, sınırlı ve sınırsız çifti de tüm evrene saçılmıştır. Pythagorasçılar aynı zamanda evrendeki uyumu sağlayan on karşıt çift saptarlar: Sınırlı/sınırsız, tek/ çift, bir/çok, sağ/sol, erkek/dişi, sükûnette olan/ harekette olan, doğru/eğri, aydınlık/karanlık, iyi/ kötü, kare/dikdörtgen. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Herakleitos'un logos öğretisine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Arkhenin miktarı değişmez.

Arkhe bir yerde azalıyorsa başka bir yerde çoğalır.

Evrene egemen olan düzen logostur.

Bir nesne ya vardır ya da yoktur.

Karşıtların oranlı bir şekilde birbirlerine dönüşmesini sağlayan şey logostur.

Açıklama:

Savaş durumu her nesnenin karşıtların toplamı olduğunu ifade eder. Bu açıdan, Herakleitos’a göre, bir nesne “hem vardır, hem yoktur”. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Hangisi Miletos Okulu filozoflarının ortak noktalarından birisi değildir?

Monist olmaları

Arkhe düşüncesini öne sürmeleri

Maddenin cansız olduğunu kabul etmeleri

Doğayı gözlem yoluyla incelemeleri

Bilgiyi bilglenme amacıyla istemeleri

Açıklama:

Miletos Okulu filozofları maddeyi canlı olarak kabul etmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hangisi Anaksimandros'a göre arkhedir?

Hava

Ateş

Toprak

Apeiron

Açıklama:

Apeiron sonsuz, sınırsız ve belirsiz bir ana maddedir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Hangisi Anaksimandros tarafından arkhe olarak kabul edilen apeirona atfedilmiş özelliklerden birisi değildir?

Belirsizdir.

Khaostan doğmuştur.

Sınırları yoktur.

Bütün niteliklerin karşıtlarını içinde barındırır.

Yok olmaz.

Açıklama:

Apeiron herşeyin tükenmez, sonsuz kaynağıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Anaksimenes'in hocası Anaksimandros'dan ayrıldığı en önemli nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Canlı-cansız ayrımı

Arkhenin niteliği

Doğayı gözlem yöntemi

Akla uygun açıklamalar araması

Canlı maddecilik anlayışı

Açıklama:

Arkhenin niteliği konusunda Anaksimenes Thales'e daha yakın bir duruşa sahiptir. Hocasının ortaya atmış olduğu soyut arkhe düşüncesinden monist düşünceye dönüş sergiler.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Hangisi Miletos Okulu filozofları ve Pythagorasçı filozofların felsefeleri arasındaki farklardan birisi değildir?

Pythagorasçılar madde yerine formu ön plana çıkarırlar.

Miletos Okulu düşüncesi mistik eğilimlere sahiptir.

Pythagorasçılık bir yaşam tarzıdır.

Miletos Okulu düşüncesi anlamak ve öğrenmek için bilgiyi arar.

Pythagorasçı düşünce ahlaki bir eğitim okulu olarak görülebilir.

Açıklama:

Pythagorasçılar mistik eğilime sahiptirler.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Hangisi Pythagorasçılar için söylenebilir?

İnsanın beden ve ruhtan var olduğunu öne sürmüşlerdir.

Felsefeleri monist bir anlayışa sahiptir.

Doğayı inceleyerek sorulara cevap bulmuşlardır.

Ahlak konusu üstünde durmamışlardır.

Felsefelerinde maddi nedene yönelmişlerdir.

Açıklama:

B, C, D ve E şıkları Miletos Okulu düşünürlerinin felsefesine işaret etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Pythagorasçılara göre arkhe nedir?

Notalar

Hava

Sayılar

Ateş

Ruh

Açıklama:

Pythagorasçılara göre sayılar evrende düzeni sağlarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Hangisi Herakleitosçuların logos anlayışıyla ilgili söylenemez?

Evrene egemen olan yasadır.

Herşeyi yöneten güçtür.

Tanrılık niteliğine sahiptir.

Karşıtların birbirlerine dönüşmesini sağlayan güçtür.

Evrendeki herşey gibi değişime tabidir.

Açıklama:

Herakleitos’a göre, tüm değişimleri oranlı, düzenli ve ölçülü kılan bir yasa bulunur. Her şeyin değişmesine karşın evrende değişmeden kalan ikinci şey ise işte bu yasa ya da logostur.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Hangisi Parmenides'e göre varlığın özelliklerinden birisi olamaz?

Varlık doğmamıştır.

Varlık parçalardan oluşmaz.

Varlık bölünmezdir.

Varlık hareket etmez.

Varlık hep aynı kalmaz.

Açıklama:

Parmenides değişim olmadığını öne sürmüştür. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Thales’in görüşlerinden biridir?

Arkheyi belirsiz bir madde olarak saptaması

Canlılığın kaynağına “nemlilik” niteliğini yerleştirmesi

Evrenin boşlukta durduğu iddiası

Belirsiz bir kütlenin varlığından söz edişi

Arkhenin sonsuz niteliğe sahip olması gerektiğini düşünmesi

Açıklama:

Bir silindir olan ve hiçbir şeye dayanmadan duran dünya, ilk ayrım başladığında önce sularla kaplanır. Buradan hareketle Anaksimandros, var olan tüm canlıların suda yaşayan canlıların zaman içinde aşama aşama evrilmesiyle meydana geldikleri sonucuna ulaşır. Diğer bir deyişle tıpkı Thales’te olduğu gibi “nemlilik”, Anaksimandros için de yaşamın başlangıcında ve temelinde yer alır. Bu bilgiler ışığında doğru cevap “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Her şeyin iç içe geçtiği ve kendisinden türediği düşünülen apeiron kütlesinden ilk kez bahseden düşünür kimdir?

Anaksimandros

Aristoteles

Platon

Sokrates

Thales

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aristoteles’e göre “sonsuz” kavramını ilk kez kullanan filozof kimdir?

Anaksimenes

Platon

Anaksimandros

Sokrates

Thales

Açıklama:

Aristoteles, “sonsuz” kavramını ilk kez Anaksimandros’un kullandığını ifade ederken, “sonsuz”un doğa bilimleri için kaçınılmaz bir başlangıç olduğunu da kabul eder. Bu bilgiler ışığında doğru cevap “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerin hangisi Miletos Okulu’nun savunduğu görüşlerden birisi değildir?

Bilimsellik adına en önemli uğraş gözlemdir.

Rasyonalizm düşünüş tarzının genel karakteridir.

Miletos Okulu filozoflarının merkezi ilgileri arkhenin, yani her şeyin kendisinden meydana geldiği ana-maddenin mahiyetine yöneliktir.

Saf felsefi düşünceden söz edilmesi mümkündür.

Var olanların meydana gelişinin nedenini arkhenin canlılık özelliğidir.

Açıklama:

Bu dönemde saf felsefi düşünceden söz edilemez, filozoflar daha çok doğal olaylar üzerine görüşlerini teorileştirerek felsefenin zeminini oluştururlar. Sürtünme, doğum, yoğunlaşma, sıkılaşma, soğuma ve ısınma gibi doğal olayların organik ve fizik temelleri evrenin açıklanmasının modelini oluşturur. Bu bilgiler ışığında doğru cevap “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Pythagoras dönemi ve ardıllarıyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Pythagoras’ın öğretilerinde dinî ve mistik unsurlar ağır basmaktadır.

Pythagorasçılar felsefeyi salt teoriyle sınırlı tutmuşlardır.

Pythagoras, ahlaki öğretisini takip edenlerle birlikte siyasal bir nüfuz kazanmamıştır.

Pythagoras’çı felsefede nicelik, nitelikten üstün tutulmuştur.

Pythagoras’çılar maddi nedene yönelmişlerdir.

Açıklama:

Pythagoras’ın öğretilerinde dinî ve mistik unsurlar ağır basmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Filozof sözcüğünü ilk kez kim kullanmıştır?

Miletos okulu

Pythagorasçılar

Aristoteles

Aneksimenes

Sokrates

Açıklama:

Filozof sözcüğünü ilk kez kullanan Pythagorasçılar, felsefe etkinliğini de insani etkinliklerin en üstünü, doğru yaşama götüren yol olarak tanımlarlar. Bu çerçevede doğru cevap “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdaki ifadelerin hangisi Herakleitos’a göre doğru değildir?

Düşünemeyen, aklını kullanmak, sorgulamak yerine kendilerine verilenlerle yetinen insanlardır.

Durağan bir maddeyi arkhe olarak seçmek doğadaki değişim ve devinimi açıklamakta yeterlidir.

Oluş daima bir düzensizlik içerisindedir.

Evren “boyuna akan bir süreç”, başı sonu olmayan bir değişimdir.

Tüm değişenlerin oranlı bir biçimde değiştiği düzene logos adını verir.

Açıklama:

Herakleitos durağan bir maddeyi arkhe olarak seçmenin doğadaki değişim ve devinimi açıklayamayacağını düşündüğünden, bildiği en hareketli özdeği, “ateş”i arkhe olarak seçer. Bu bilgi ışığında sorunun doğru cevabı “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Parmenides

Herakleitos

Zenon

Ksenophanes

Sokrates

Yukarıdakilerin hangisi Elea okulu içerisinde değerlendirilmektedir?

Yalnız I

I ve II

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Parmenides, Zenon, Ksenophanes Elea okulu içerisinde değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Varlık hem var hem de bir ise, varlığı kavrayan özne nerededir?
Hayali objeler de vardır. Örneğin tek boynuzlu attan söz edebiliyorsak, Parmenides’in düşüncesine göre bunun nesnesinin de olması gerekirdi.
Var olmayan diye bir şey dile getirilebiliyorsa ve dil ile düşünme bir ise, düşünme varlıkla özdeş olacağından var olmayanın varlığını kabul etmemiz gerekirdi.
Mikro ve makro kozmosun yapılarının aynı oluşu, yani her ikisinin de bir tür havadan, soluktan meydana geliyor oluşu, bilgiyi olanaklı kılar.

Yukarıdakilerin hangisi Parmenides’in değindiği görüşler arasındadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Mikro ve makro kozmosun yapılarının aynı oluşunun, yani her ikisinin de bir tür havadan, soluktan meydana geliyor oluşunun, bilgiyi olanaklı kıldığı görüşü Pythagorasçı felsefe anlayışında yer alan bir görüştür. Bu sebeple doğru cevap “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıda Elea okulu ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Elea Okulu güney İtalya’da kurulmuştur.

Elea Okulu Aneksimenes tarafından kurulmuştur.

Okulun genel düşünme biçimindeki metafizik ağırlık, temsilcileri arasında bir yöntem birliği sağlar

“Açıklık” ile “kesinlik” Elealıların başlıca çalışma konularını oluşturur.

Parmenides’in çıkış noktasındaki soru basitçe “ne olan vardır?” sorusudur.

Açıklama:

Elea Okulu güney İtalya’nın Elea kentinde Parmenides tarafından kurulmuştur. Bu sebeple sorunun doğru cevabı “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi plüralist dönemin başlıca temsilcilerinden biri değildir?

Leukippos

Demokritos

Anaksagoras

Epiktetos

Empedokles

Açıklama:

Empedokles, Anaksagoras, Demokritos ve Leukippos plüralist dönemin başlıca temsilcileridir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi "canlı-maddecilik" anlamına gelmektedir?

Hylozoizm

Mohizm

Eudaimonizm

Ampirizm

Deizm

Açıklama:

Hylozoizm, Yunanca hyle (madde) ve zoon (canlı) kavramlarından türemekte olup “canlı-maddecilik” anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Parmenides açısından bilginin kaynağı ancak akıl olabilir. Bu yaklaşım çağdaş düşüncedeki hangi akıma benzerlik göstermektedir?

Taoizm

Empirizm

Pragmatizm

Hedonizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Herakleitos (2016, B. 55, s. 163) eşya hakkındaki bilgileri, ancak duyulardan devşirebileceğimizi söylerken Parmenides açısından bilginin kaynağı ancak akıl olabilir. Bu bakımdan, iki filozof birbirine zıt iki epistemolojik düşüncenin takipçisi olarak görülebilir ki birincisi çağdaş düşüncedeki empirizmi (Barnes, 2005, s. 115) diğeri ise rasyonalizmi hatırlatmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir nesnede veya evrenin tamamında gözlenen bir değişim veya hareketin belirli bir amaç doğrultusunda gerçekleştiğine dair düşünceyi ifade etmekte kullanılan bir kavramdır?

Kontemplatif

Antropomorfizm

Teleoloji

Reenkarnasyon

Empirizm

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 5

Abdera şehrinde doğmuş ve milattan önce 460 ile 371 yılları arasında yaşamış olan plütarist dönem filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Demokritos

Empedokles

Anaksagoras

Ksenophanes

Aristoteles

Açıklama:

Plüralist dönemde karşımıza çıkan bir diğer önemli şahsiyet Demokritos’tur. Demokritos Abdera şehrinde doğmuş ve milattan önce 460 ile 371 yılları arasında yaşamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Demokritos'un ruh dinginliğini tanımlamak amacıyla kullandığı kavramlardan biri değildir?

Esenlik

Hayranlığın olmayışı

Simetri

Mutluluk

Özgürlükçülük

Açıklama:

Demokritos ahlakın amacı olarak belirlediği ruh dinginliğini tanımlamak amacıyla çeşitli kavramlar kullanır. Eusteô (esenlik), athambia veya athaumastia (hayranlığın olmayışı), ataraxia (dinginlik), harmonia (uyum), summetria (simetri), eudaemonia (mutluluk) bunlardan bazılarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi "insan-bilimi" anlamına gelmektedir?

Etimoloji

Antropoloji

Arkeoloji

Teoloji

Fizyoloji

Açıklama:

Antropoloji kavramı Yunanca anthropos (insan) ve logos (bilim) kavramlarından türetilmiş olup “insan-bilimi” anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Yaklaşık olarak milattan önce 490 ile 420 yılları arasında yaşamış olan ilk sofist aşağıdakilerden hangisidir?

Protagoras

Tales

Bias

Solon

Myson

Açıklama:

İlk sofist yaklaşık olarak milattan önce 490 ile 420 yılları arasında yaşamış olan Protagoras’tır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Sofistlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Profesyonel birer eğitimcidirler

En belirgin özelliklerinden biri de retorik alanındaki ustalıklarıdır

İnsanlara verdikleri eğitim karşılığında hiç de küçümsenemeyecek miktarda para kazanmaktadırlar

Sofistlerin bir kısmı köleliğin doğal bir kurum olmadığı kanaatindedirler

Sofistler gittikleri tüm şehirlerde küçük kitlelere hitap etme imkânına kavuşmuşlardır

Açıklama:

Sofistler gittikleri tüm şehirlerde kalabalık kitlelere hitap etme imkânına kavuşmuşlar ve bu imkânı hem para kazanmak hem de fikirlerini toplumun büyük kısmına aracısız bir şekilde ulaştırabilmek bakımından etkili bir şekilde kullanmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

"Doğa Üzerine" isimli eserinde evrenin oluşumunu ayrıntılı bir şekilde tasvir eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Thales

Anaksagoras

Demokritos

Empedokles

Leukippos

Açıklama:

Anaksagoras Doğa Üzerine adlı eserinde, evrenin oluşumunu ayrıntılı bir şekilde tasvir etmektedir. Buna göre, başlangıçta unsurların birbirine geçmiş halde bulunması dolayısıyla evren kaos durumundadır. Sonra bu unsurların bir araya gelmesiyle kaotik durumdan çıkıp kozmosa dönüşmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 11

İlkçağ doğa filozoflarından bir kısmı, her şeyin nasıl meydana geldiğini düşünmektedir?

Tek bi öğeden

Birden çok şeyden

Tanrı tarafından

Başlangıç tarafından

Doğal olarak

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Empedokles’ten itibaren, doğa felsefesi ile ilgili tartışmalar nasıl bir karakter arz etmeye başlamıştır?

Birci

Çokçu

İlk ilke

Hiçlik

Yokluk

Açıklama:

Empedokles’ten itibaren, doğa felsefesi ile ilgili tartışmalar “plüralist” (çokçu) bir karakter arz etmeye başlamıştır. Doğa felsefesinin bu nihai dönemi, şeyleri meydana getiren öğenin birden fazla olduğu düşüncesi üzerine kurulmuştur. Empedokles, Anaksagoras, Demokritos ve Leukippos plüralist dönemin başlıca temsilcileridir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Seçeneklerden hangisi Empedokles'in tanrısal varlıklar olarak gördüğü unsurlardan değildir?

hava

ateş

ruh

toprak

Açıklama:

Empedokles dört unsuru tanrısal varlıklar olarak görmektedir. Ona göre hava Hades, ateş Zeus, toprak Hera, su ise Nestis ile özdeştir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Reenkarnasyon inancına göre Empedokles takipçilerinin neleri yemesini yasaklamıştır?

Nohut, zeytin, yağ

Fasulye, defne dalları ve hayvanlar

Mercimek, ekmek, asma

Hayvansal ürünler, tahıl, buğday

Yumurta, zencefil, ekmek

Açıklama:

Reenkarnasyon inancına sahip olan diğer geleneklerde de gözlendiği üzere, Empedokles takipçilerinin bazı şeyleri yemesini yasaklamıştır. Örneğin fasulye, defne dalları ve hayvanlar yenilmesi yasak olan şeyler arasında yer almaktadır. Bunun gerekçesi, yenilen şeyin reenkarnasyon sürecindeki başka biri olma ihtimalidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Anaksagoras, a göre evreni oluşturan unsurlar kaç tanedir?

100

300

Sonsuz

Açıklama:

Anaksagoras, evrenin, Empedokles’in iddia ettiği üzere, dört unsur (hava, ateş, toprak ve su) tarafından çeşitli oranlarda karışmak suretiyle meydana getirildiğini düşünmez. Ona göre, evreni oluşturan unsurların sayısı sonsuzdur.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Evrenin kaostan kozmosa doğru gösterdiği gelişimi kör ve kendiliğinden hareket eden güçlere atfetmenin imkânsız olduğu kanaatinde bulunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Anaksagoras

Arkhe

Nous

Aristotales

Sokrates

Açıklama:

Anaksagoras Doğa Üzerine adlı eserinde, evrenin oluşumunu ayrıntılı bir şekilde tasvir etmektedir. Buna göre, başlangıçta unsurların birbirine geçmiş halde bulunması dolayısıyla evren kaos durumundadır. Sonra bu unsurların bir araya gelmesiyle kaotik durumdan çıkıp kozmosa dönüşmüştür. Anaksagoras evrenin kaostan kozmosa doğru gösterdiği gelişimi kör ve kendiliğinden hareket eden güçlere atfetmenin imkânsız olduğu kanaatindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Atom öğretisini asıl geliştiren ve bir ekol olarak yerleştiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Anaksagoras

Empedokles

Demokritos

Leukippos

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 18

Epiküros’un atom ve ahlak anlayışı büyük oranda hangi filozofun etkisi altında gelişmiştir?

Demokritos

John Locke

Anaksagoras

Nous

Arkhe

Açıklama:

Demokritos’un felsefî öğretisi kendisinden sonra gelen pek çok düşünürü etkilemiştir. Örneğin Epiküros’un atom ve ahlak anlayışı büyük oranda Demokritos’un etkisi altında gelişmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Felsefe tarihi kaynaklarında, antropolojik dönemin ilk temsilcisi, başka bir deyişle ilk “insan felsefecisi" olarak kabul görmüş filozof kimdir?

Cern

Arkhe

Thales

Herakleitos

Sokrates

Açıklama:

Felsefe tarihi kaynaklarında, antropolojik döne- min ilk temsilcisinin, başka bir deyişle ilk “insan felsefecisi”nin Sokrates olduğuna dair genel bir kabul vardır. İddiaya göre, Sokrates, felsefeyi gökten yere indiren, yaşam ve ahlak üzerinde düşünmeyi zorunlu kılan ilk filozoftur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İlk sofist aşağıdakilerden hangisidir?

Antiphon

Kritias

Protagoras

Thrasymachus

Kallikles

Açıklama:

İlk sofist yaklaşık olarak milattan önce 490 ile 420 yılları arasında yaşamış olan Protagoras’tır. Protagoras bir rölativisttir. Ona göre, “insan her şeyin ölçüsüdür”. Yani, insan neye doğru ve iyi derse o şey doğru ve iyi, neye yanlış ve kötü derse o şey yanlış ve kötüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Şeyleri meydana getiren öğenin birden fazla olduğu düşüncesine ne ad verilir?

Monizm

Hylozoizm

Politeizm

Teizm

Pluralizm

Açıklama:

İlkçağ doğa filozoflarından bir kısmı, her şeyin tek bir öğeden meydana geldiğini düşünmektedir. Bu monist düşünce olarak adlandırılır. Pluralist düşünce ise şeyleri meydana getiren öğrenin birden fazla olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Hangisi Empedokles'in arkhe anlayışı ile ilgili söylenemez?

Mutlak bir yok oluş mümkün değildir.

Herşey hava, su, ateş ve topraktan meydana gelmiştir.

Evrenin temelindeki öğeler canlıdırlar.

Sevgi hava, su, ateş ve toprağı bir araya getiren güçtür.

Varlık vardır; var olmayan ise yoktur.

Açıklama:

Empodokles'e göre evreni meydana getiren dört temel unsur maddidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Hangisi Anaksagoras'ın arkhe anlayışının bir parçası olan nous kavramının anlamlarından birisi değildir?

Akıl

Yaratan güç

Zihin

Bilinç

Karşıt güç

Açıklama:

Nous kendi başına bıulunur. A, B, C ve D şıkları nous kavramı ile ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Hangisi Empedokles'in fikirleri doğrultusunda söylenebilir?

Empedokles mistik bir düşünceye sahiptir.

Empedokles teleolojik açıklama biçimini benimsemiştir.

Empedokles nous kavramını ortaya atmıştır.

Arkhe'nin canlı olduğunu ileri sürmüştür.

Kozmosun rasyonel bir ilkeye dayandığını düşünmüştür.

Açıklama:

B, C ve E şıkları Anaksagoras ile ilgilidirler. D şıkkı ise monist düşünürlerle ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Demokritos'a göre arkhe nedir?

Atomlar

Nous

Hava

Ateş

Açıklama:

Demokritos, evreni oluşturan temel unsurun sonsuz sayıdaki atomlar olduğu kanaatindedir. Ona göre, her cisim kendisinden geriye gidilmesi mümkün olmayan küçük parçalara dek bölünebilir. Artık bölünemeyecek olan nihai unsura Demokritos atom (bölünemeyen) adını vermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Demokritos ahlakın amacı olarak belirlediği ruh dinginliğini tanımlamak amacıyla çeşitli kavramlar kullanır. Aşağıdakilerden hangisi mutluluk anlamına gelen kavramdır?

Harmonia

Eudaemonia

Summetria

Ataraxia

Athambia

Açıklama:

Demokritos ahlakın amacı olarak belirlediği ruh dinginliğini tanımlamak amacıyla çeşitli kavramlar kullanır. Eusteô (esenlik), athambia veya athaumastia (hayranlığın olmayışı), ataraxia (dinginlik), harmonia (uyum), summetria (simetri), eudaemonia (mutluluk) bunlardan bazılarıdır (Barnes, 2005, s. 422).

Doğru Cevap: B

Soru 27

Hangisi sofistler ile ilgili olarak söylenemez?

Toplum tarafından dışlanmışlardır.

Retorik ustasıdırlar.

Para karşılığı ders vermişlerdir.

Bazıları köleliğe karşı çıkmıştır.

Entelektüeller tarafından eleştirilmişlerdir.

Açıklama:

İnsanlar sofistlerden para karşılığı ders almışlardır. Söz sanatı günün koşullarında önemli bir araçtır ve sofistler bu konuda ustadırlar. Toplum onları dışlamamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

"Haklı görülen kişi, kendi görüşünü en güzel ve en inandırıcı şekilde dile getiren, fikirlerini başarılı bir şekilde savunan ve insanları ikna eden kişidir" ifadesi aşağıdakilerden hangisini önemini vurgulayan bir ifadedir?

Şüphe etmenin

Doğru söylemenin

Retorik bilmenin

Ahlaklı olmanın

Akılcı olmanın

Açıklama:

Retorik söz söyleme sanatıdır. Soru kökündeki ifadede geçen beceriye sahip olabilecek olan kişiler ancak retorik konusunda kendilerini geliştirmiş olan kişiler olacaklardır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Hangi kavram sofistlerin din anlayışı için kullanılabilir?

Teizm

Deizm

Agnostisizm

Determinizm

Panteizm

Açıklama:

Protagoras’ın tanrıların varlığı hakkındaki şüpheciliği de hatırlanacak olursa, sofistlerin din anlayışının agnostisizm ve ateizm arasında gidip geldiği iddia edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Plüralist dönemin ilk düşünürü kimdir?

Herakleitos

Empodokles

Zenon

Permanides

Pythagoras

Açıklama:

Plüralist dönemin ilk düşünürü olarak kabul edilen Empedokles'tir (MÖ 495 - 435). Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Thales'ten bu yana filozofların üzerinde durduğu ortak soru aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Cevherin ya da tözün ne olduğu

Geleceğin nasıl şekilleneceği

Dünya dışı varlıkların gerçekte olup olmadığı

Yaradılış

Duygular

Açıklama:

Thales’ten başlamak üzere, filozoflar gerek bir bütün olarak evreni gerekse tek tek nesneleri meydana getiren temel öğenin (arkhenin, başka bir deyişle cevherin ya da tözün) ne olduğu sorusu üzerinde durmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Empedokles'in evrenin temelinde yer aldığını düşündüğü unsurlar aşağıdaki seçeneklerden hangisine yer almaktadır?

Yaşam ve ölüm

Sevgi ve nefret

Hava, ateş, toprak ve su

Geçmiş ve gelecek

Varoluş

Açıklama:

Plüralist dönemin ilk düşünürü olarak kabul edilen Empedokles (MÖ 495 - 435), evrenin temelinde dört unsurun mevcut olduğu kanaatindedir. Ona göre, hava, ateş, toprak ve su gördüğümüz bütün nesnel gerçekliği ortaya çıkaran aslî unsurlardır. Bu kapsamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Empedokles'e göre evrendeki maddi gerçekliği mümkün hale getiren iki etkin neden aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Sevgi ve nefret

Korku ve heyecan

Mutluluk ve hüzün

Sevinç ve üzüntü

Endişe ve umut

Açıklama:

Empedokles’e göre bu sorunun cevabını verebilmek için evrendeki maddî gerçekliği mümkün hale getiren iki etkin nedene müracaat etmek gerekmektedir: Sevgi (ya da Sempati) ve Nefret (ya da Antipati). Bu kapsamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Düşünme gücünün kana ait olduğunu söyleyerek ilginç bir fikir ortaya atan, kanın insani varoluşun esas taşıyıcısı ve düşüncenin merkezi olduğunu vurgulayan filozof kimdir?

Herakleitos

Empedokles

Thales

Parmenides

Zenon

Açıklama:

Empedokles, düşünme gücünün kana ait olduğunu söyleyerek ilginç bir fikir ortaya atmaktadır. Kan, insani varoluşun esas taşıyıcısı ve düşüncenin merkezidir. İnsanın bütün yetenekleri dört unsurun kandaki karışımının olgunluğuna göre artmakta veya azalmaktadır. Kanda bütün unsurlar yer aldığı için, her şeyi bilebiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ilkçağ düşünürlerinden hangilerinin eserleri günümüze aktarılabilmiştir?

Senaca ve Demostios

Thales ve Herakleitos

Çiçero ve Sokrates

Platon ve Aristoteles

Seaca ve Çiçero

Açıklama:

Platon ve Aristoteles gibi filozoflar hariç olmak üzere ilkçağ düşünürlerinin eserleri günümüze aktarılamamıştır. Kiminden birer ikişer cümle kiminden ise çok sayıda paragraf günümüzde mevcudiyetini korumaktadır. İlkçağ filozoflarından kalan bu metinlere “fragman” adı verilmektedir. Söz konusu filozofların genel düşüncesi hakkında fikir edinebilmek için fevkalade önemli olan bu parçalar Walther Kranz’ın Antik Felsefe adlı eserinde yer almaktadır. Bu kapsamda doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

"Maddî dünyanın üzerinde ikinci ve daha yüksek bir ruhlar dünyası vardır. Ruhlar ölümsüzdür. Ruhların bir kısmı işledikleri günah nedeniyle kirlenmiş kabul edilmekte ve dünyaya sürgüne gönderilmektedir. Bunlar, bir bedene girerek, Empedokles’in deyişiyle etten yabancı gömleklere bürünerek, yaşamak zorundadır. Sürgün boyunca çeşitli biçimlere giren ruhlar kimi zaman bitki, kimi zaman balık, kimi zaman hayvan, kimi zaman ise insan olmaktadır." Verilen tanım aşağıdaki seçeneklerden yer alan ifadelerden hangisini karşılamaktadır?

Öteki dünyada varolma

Ölüm

Doğum

Dirilme.

Reenkarnasyon

Açıklama:

Reenkarnasyon teorisine göre, maddî dünyanın üzerinde ikinci ve daha yüksek bir ruhlar dünyası vardır. Ruhlar ölümsüzdür. Ruhların bir kısmı işledikleri günah nedeniyle kirlenmiş kabul edilmekte ve dünyaya sürgüne gönderilmektedir. Bunlar, bir bedene girerek, Empedokles’in deyişiyle etten yabancı gömleklere bürünerek, yaşamak zorundadır. Sürgün boyunca çeşitli biçimlere giren ruhlar kimi zaman bitki, kimi zaman balık, kimi zaman hayvan, kimi zaman ise insan olmaktadır. Empedokles bitkiler arasında defne, hayvanlar arasında aslan, insanlar arasında ise bilge, ozan ve hekim bedeninin girilebilecek en iyi biçimler olduğunu iddia etmektedir. Bu kapsamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Anaksagoras evrenin maddî yapısını açıklamak üzere müracaat ettiği unsurlara verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Arkhe

Tohum

Antropomorfizm

Hylozoist

Nous

Açıklama:

Anaksagoras evrenin maddî yapısını açıklamak üzere müracaat ettiği bu unsurlara sperma (tohum) adını vermektedir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Antropomorfizme karşılık gelen Türkçe kelime aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

İnsanbiçimcilik

İnsanbilimcilik

Bitkibilimcilik

Hayvanbilimcilik

Maddebilimcilik

Açıklama:

Antropomorfizm “insanbiçimcilik” demektir. Bu doğrultuda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Herhangi bir niteliğin veya gözlemlenen bir değişimin ve hareketin belirli bir amaçla bağlantılı olarak açıklanması gerektiği yönündeki felsefî bir iddia olan kavram, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Antropomorfizm

Monizm

Hedonizm

Kontemplatif

Teleoloji

Açıklama:

Teleoloji erek-bilim olarak tercüme edilebilir. Yunanca telos (amaç, erek) ve logos (bilim) kavramlarından türetilmiştir. Kabaca, herhangi bir nesnede veya evrenin tamamında gözlenen bir değişim veya hareketin belirli bir amaç doğrultusunda gerçekleştiğine dair düşünceyi ifade etmektedir. Bir diğer açıdan, teleoloji, herhangi bir niteliğin veya gözlemlenen bir değişimin ve hareketin belirli bir amaçla bağlantılı olarak açıklanması gerektiği yönündeki felsefî bir iddiadır. Bu kapsamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Mutlak bir oluş veya bozuluşun olmadığı kanaatinde olan ve atomları ezelî ve ebedî olduğu için, evrendeki oluş ve bozuluş da ancak arızî bir niteliğe sahip olabileceğini vurgulayan düşünür aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Anaksagoras

Demokritos

Parmenides

Empedokles

Herakleitos

Açıklama:

Demokritos mutlak bir oluş veya bozuluşun olmadığı kanaatindedir. Atomlar ezelî ve ebedî olduğu için, evrendeki oluş ve bozuluş da ancak arızî bir niteliğe sahip olabilir. Genel ilke hiçbir şeyin yok iken var olamayacağını, var iken de yokluğa karışıp gidemeyeceğini söylemektedir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Plüralist dönemin ilk düşünürü olarak kabul edilen filozof kimdir?

Thales

Pythagoras

Herakleitos

Aristoteles

Empedokles

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 42

Plüralist dönemde karşımıza çıkan Dört Unsur Teorisi kime aittir?

Pythagoras

Empedokles

Herakleitos

Parmenides

Thales

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Plüralist dönemde karşımıza çıkan Dört Unsur Teorisi Empedokles'e aittir?

Doğru Cevap: B

Soru 43

"Nous yaratan, madde ise yaratılandır" görüşü hangi filozofa aittir?

Pythagoras

Thales

Empedokles

Anaksagoras

Ksenophanes

Açıklama:

Sporunun doğru yanıtı D şıkkıdır. "Nous yaratan, madde ise yaratılandır" görüşü Anaksagoras'a aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Demokritos'un görüşünü yansıtmaktadır?

Evreni oluşturan temel unsurun sonsuz sayıdaki atomlardır

İnsan Nous’tan pay almakta ve doğadaki en akıllı varlıktır

İnsanın elleri, doğadan aldığı şeyleri kullanmasını mümkün kılmaktadır

Her şey her şeyden pay almaktadır

Nous yaratan, madde ise yaratılandır

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Demokritos, evreni oluşturan temel unsurun sonsuz sayıdaki atomlar olduğu kanaatindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Ruh dinginliğini "euthymia" olarak isimlendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Ksenophanes

Thales

Demokritos

Anaksagoras

Empedokles

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Demokritos bir doğa filozofu olduğu kadar bir ahlak filozofudur. Onun ahlak anlayışı akla dayalıdır. Ahlakın amacı, ona göre, insanı “ruh dinginliği”ne ulaştırmaktır. Ruh dinginliğini euthymia olarak isimlendirmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

İlk sofist aşağıdakilerden hangisinde doğru gösterilmiştir?

Antiphon

Kallikles

Demokritos

Protagoras

Gorgias

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. İlk sofist yaklaşık olarak milattan önce 490 ile 420 yılları arasında yaşamış olan Protagoras’tır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Hukukun en temel nosyonu olarak kabul edilen adaletin yasalara uymaktan ibaret olduğunu savunan sofist aşağıdakilerden hangisidir?

Thrasymachus

Protagoras

Gorgias

Antiphon

Demokritos

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Thrasymachus’a göre, hukukun en temel nosyonu olarak kabul edilen adalet yasalara uymaktan ibarettir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi meşhur sofistler arasında yer almaz?

Prodikos

Descartes

Protagoras

Thrasymachus

Gorgias

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. B şıkkındaki Descartes kitapta belirtilen meşhur sofistler arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

"Yeteneklinin yeteneksizden daha fazla şeye sahip olması bizzat doğanın
belirlediği bir kuraldır" görüşü aşağıdaki sofistlerden hangisine aittir?

Herakleitos

Protagoras

Antiphon

Thrasymachus

Kallikles

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Kallikles, "yeteneklinin yeteneksizden
daha fazla şeye sahip olması bizzat doğanın belirlediği bir kuraldır" diye düşünmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

“İnsan her şeyin ölçüsüdür” sözü kime aittir?

Antiphon

Thrasymachus

Protagoras

Myson

Kleobulos

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. “insan her şeyin ölçüsüdür” sözü Protagoras'a aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Şeyleri meydana getiren öğenin tek olduğunu düşünen filozoflar aşağıdakilerden hangi fikrin takipçisidir?

Plüralist.

Monizm.

Hylozoizm.

Empirizm.

Antropomorfizm.

Açıklama:

İlkçağ doğa filozoflarından bir kısmı, her şeyin tek bir öğeden meydana geldiğini düşünmektedir. Örneğin Thales bu öğenin su olduğu kanaatindedir. Şeyleri meydana getiren öğenin tek olduğunu düşünen filozoflar “monizm” fikrinin takipçisidirler. Yani bircidirler. Onlara göre, tek bir öğe vardır ve şeyler bu öğenin biçim değiştirmesi neticesinde meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Plüralist dönemin ilk düşünürü olarak kabul edilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Thales.

Platon.

Empedokles.

Herakleitos.

Aristoteles.

Açıklama:

Plüralist dönemin ilk düşünürü olarak kabul edilen Empedokles (MÖ 495 - 435), evrenin temelinde dört unsurun mevcut olduğu kanaatindedir. Ona göre, hava, ateş, toprak ve su gördüğümüz bütün nesnel gerçekliği ortaya çıkaran aslî unsurlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

“ilk ilke”, “ilk neden”, “başlangıç” gibi anlamlara gelmekte olan, ilkçağ doğa felsefesinin en temel kavramlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Hylozoizm.

Arkhe.

Empirizm.

Antropomorfizm.

Teleoloji.

Açıklama:

Arkhe kavramı ilkçağ doğa felsefesinin en temel kavramlarından biridir. Bu kavram “ilk ilke”, “ilk neden”, “başlangıç” gibi anlamlara gelmektedir. Doğa filozofları bu kavramla eşyanın ortaya çıkmasını mümkün kılan unsuru kastederler.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Hareket ve değişimi maddenin bizzat kendisinden kaynaklanan bir husus olarak değerlendiren filozoflar aşağıdakilerden hangisidir?

Hylozoist.

Plüralist.

Empiriz.

Antropomorfizm.

Kontemplatif.

Açıklama:

Hylozoizm, Yunanca hyle (madde) ve zoon (canlı) kavramlarından türemekte olup “canlı-maddecilik” anlamına gelmektedir. Hylozoist filozoflar hareket ve değişimi maddenin bizzat kendisinden kaynaklanan bir husus olarak değerlendirirler.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Bilginin kaynağının duyu verileri olduğu düşüncesine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hylozoizm

Empirizm

Antropomorfizm

Kontemplatif

Teleoloji

Açıklama:

Empirizm bilginin kaynağının duyu verileri olduğu düşüncesine verilen isimdir. Rasyonalizm ise bilgiyi akıldan türetmek ya da akla dayandırmak gerektiğini iddia eder. Bu iki akım felsefe tarihinin en eski rakip teorileri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Tanrı’yı veya tanrıları insan biçiminde düşünmek anlamına gelmektedir?

Antropomorfizm

Nous

Reenkarnasyon

Empirizm

Hylozoizm

Açıklama:

Antropomorfizm “insanbiçimcilik” demektir. İnsanî nitelikleri diğer canlılara atfetmek üzere kullanılan antropomorfizmin felsefe tarihindeki özel kullanımı Tanrı ya da tanrılara özgüdür. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse, antropomorfizm Tanrı’yı veya tanrıları insan biçiminde düşünmek anlamına gelmektedir. Antik Yunan dinî düşüncesi antropomorfik öğeler ile doludur. Örneğin tanrıların tıpkı insanlar gibi yalan söylediğine, hırsızlık yaptığına, birbirini aldattığına inanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

İlkçağ felsefesinde yaygın bir kullanıma sahip olan akıl, zihin, bilinç gibi anlamlara gelmekte olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Teleoloji

Nous

Deizm

Antropomorfizm

Hylozoist

Açıklama:

Nous akıl, zihin, bilinç gibi anlamlara gelmektedir. Kavram ilkçağ felsefesinde yaygın bir kullanıma sahiptir. Aynı kavram vasıtasıyla gönderme yapılan “kurucu güç” söz gelimi Platon ve Plotinus’un düşüncesinde de yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Atom öğretisini asıl geliştiren ve bir ekol olarak yerleştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Anaksagoras

Demokritos

Empedokles

Herakleitos

Thales

Açıklama:

Atom öğretisini asıl geliştiren ve bir ekol olarak yerleştiren kişi Demokritos’tur. O, kendisinden önceki plüralistlerden, Empedokles ve Anaksagoras’tan farklı bir cevher anlayışına sahiptir. Demokritos, evreni oluşturan temel unsurun sonsuz sayıdaki atomlar olduğu kanaatindedir. Ona göre, her cisim kendisinden geriye gidilmesi mümkün olmayan küçük parçalara dek bölünebilir. Artık bölünemeyecek olan nihai unsura Demokritos atom (bölünemeyen) adını vermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

ilkçağda genellikle şairleri ve filozofları tanımlamak için kullanılmış olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sofist

Hedonizm

Plüralist

Kontemplatif

Teleoloji

Açıklama:

Sofist kavramı ilkçağda genellikle şairleri ve fi- lozofları tanımlamak için kullanılmıştır. Felsefe tarihinde ise milattan önce beşinci yüzyılda yaşamış bir düşünürler grubunu tanımlamak üzere kullanılmaktadır (Von Aster, 2015, s. 100). Sofist kavramı, Yunanca sophistai kavramından türemiştir ve bilgelik öğreten kişi anlamına gelmektedir (Störig, 2015, s. 198). Bu açıdan bakıldığında, sofistliğin olumlu bir duruma işaret ettiği düşünülebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Profesyonel birer eğitimci olan sofistlerin iyi ve etkili konuşmak, güzel söz söylemek, belagat sahibi olmak gibi anlamlara gelen ustalıkları aşağıdakilerden hangisidir?

Hedonizm

Retorik

Plüralist

Teleoloji

Kontemplatif

Açıklama:

Retorik iyi ve etkili konuşmak, güzel söz söylemek, belagat sahibi olmak gibi anlamlara gelmektedir. Sofistler profesyonel birer eğitimcidirler ve onların en belirgin özelliklerinden biri de retorik alanındaki ustalıklarıdır. Onlar konuşma sanatının inceliklerine vakıftırlar ve çok iyi birer konuşmacıdırlar. Sofistlerin insanlara para karşılığında kazandırmayı vaat ettikleri en önemli nitelik de budur.

Doğru Cevap: B

Soru 61

İlkçağ doğa filozoflarından hangisi her şeyin sudan meydana geldiğini düşünmektedir?

Thales

Empedokles

Demokritos

Leukippos

Anaksagoras

Açıklama:

İlkçağ doğa filozoflarından bir kısmı, her şeyin tek bir öğeden meydana geldiğini düşünmektedir. Örneğin Thales bu öğenin su olduğu kanaatindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi pluralizmin temsilcilerinden değildir?

Empedokles

Anaksagoras

Leukippos

Demokritos

Thales

Açıklama:

Empedokles, Anaksagoras, Demokritos ve Leukippos plüralist dönemin başlıca temsilcileridir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Hareket ve değişimi maddenin bizzat kendisinden kaynaklanan bir husus olarak değerlendiren düşünce biçimine ne ad verilir?

Monizm

Hylozoizm

Pluralizm

Empirizm

Antropomorfizm

Açıklama:

Hylozoizm, Yunanca hyle (madde) ve zoon (canlı) kavramlarından türemekte olup “canlı-maddecilik” anlamına gelmektedir. Hylozoist filozoflar hareket ve değişimi maddenin bizzat kendisinden kaynaklanan bir husus olarak değerlendirirler.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Bilginin kaynağının duyu verileri olduğu düşüncesine verilen isim nedir?

Realizm

Monizm

Empirizm

Antropomorfizm

Pluralizm

Açıklama:

Empirizm bilginin kaynağının duyu verileri olduğu düşüncesine verilen isimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Tanrı’yı veya tanrıları insan biçiminde düşünmek anlamına gelen düşünce biçimine ne ad verilir?

Antropomorfizm

Empirizm

Realizm

Monizm

Plüralizm

Açıklama:

Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse, antropomorfizm Tanrı’yı veya tanrıları insan biçiminde düşünmek anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangileri Demokritos'un ahlakın amacı olarak belirlediği ruh dinginliğini tanımlamak amacıylakullandığı kavramlardandır?

Eusteô (esenlik)
athaumastia (hayranlığın olmayışı)
euthymia (ruh dinginliği)
arkhe (madde)
nous (akıl)

1-2

2-5

1-3-4

1-2-3

3-4-5

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 67

İlk sofist kimdir?

Protagoras

Gorgias

Prodikos

Antiphon

Thrasymachus

Açıklama:

lk sofist yaklaşık olarak milattan önce 490 ile 420 yılları arasında yaşamış olan Protagoras’tır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

"Hiçbir şey yoktur, olsa da bilemezdik, bilsek de başkalarına aktaramazdık (Sprague, 1972, s. 42)." sözü hangi sofiste aittir?

Protagoras

Gorgias

Thrasymachus

Prodikos

Kallikles

Açıklama:

Gorgias’ın meşhur önermeleri ile ifade etmek gerekirse: hiçbir şey yoktur, olsa da bilemezdik, bilsek de başkalarına aktaramazdık (Sprague, 1972, s. 42). Bu önermelere şöyle bir ilavede bulunmak da mümkün gözükmektedir: Bildiklerimizi başkasına aktarabilseydik bile, aktardığımız kişinin bizimle aynı fikre sahip olduğundan asla emin olamazdık.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Hangi sofiste göre kanunları toplumun çoğunluğunu teşkil eden zayıflar koymaktadır?

Gorgias

Thrasymachus

Antiphon

Hippias

Kallikles

Açıklama:

Kallikles ise nomos ve physis arasındaki karşıtlığı daha açık ifadelerle teşhis etmekte ve tercihini physisten yana kullanmaktadır. Ona göre, kanunları toplumun çoğunluğunu teşkil eden zayıflar koymaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Sokrates'in ölüm kararıını imzalayanlar onu ne ile suçlamışlardır?

Vatan hainliği ile

Askere gitmeyi reddetmekle

Yolsuzluk la

Atina eğitim sistemine ciddi eleştiriler yöneltip gençleri eğitimden soğutmakla

Devlet'in inandığı tanrılara inanmayıp ve başka bir takım tanrılar getirmekle

Açıklama:

Sokrates, devlet'in inandığı tanrılara inanmayıp ve başka bir takım tanrılar getirmekle, dahası gençlerin ahlakını bozmakla suçlanmıştır. Kendisin bir “at sineğine benzettiği savunmasındaki boyun eğmeyen tavrı onu ölüme götürmüştür. Belki de sadece ona bir ders vermek isteyen düşmanlarını ölüm kararını imzalamak zorunda bırakmıştır.
Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Herkese kara cahil olduğunu göstermek

Cehaletin mutluluk getireceğini ispatlamak

Bilgisizliğe dair bir bilince sahip olmanın, bilgi edinmeye yönelik bir araştırma sürecine dahil olmanın ön koşulu olduğunu göstermek

İman etmenin gerçek bilgiye ulaşmaya yetecek olmasını kanıtlamaya çalışmak

Aslında gerçek bilgi diye bir şeyin olmadığını göstermeye çabalamak

Açıklama:

Sokrates’in yönteminde bilgiye ulaşmaya kapı aralayacak başlangıç eşiği “bilgisizlik bilinci”dir. Sokrates bunu“Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir” sözüyle ifade eder. Sokrates'in bunu yapmasındaki amaç, bilgisizliğe dair bir bilince sahip olmanın, bilgi edinmeye yönelik bir araştırma sürecine dahil olmanın ön koşulu olduğunu göstermektir.
Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. "Ebelik" ya da "doğurtma" II. Monolog III. "Aporetik" Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sokrates'in bilgi edinme yönteminin aşamaları ya da özellikleri arasında sayılır?

I. ve II.

I ve III.

II. ve III.

I. II. ve III.

Yalnız III.

Açıklama:

Ebelik ya da "doğurtma", Sokrates'in bilgi edinme yönteminin bir aşamasıdır. "Aporetik" ise bu yöntemin bir özelliğidir. Sokrates gerçek bilgiye ulaşmak için monoloğun aksine diyaloğu esas alır.
Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sokrates'e, insanları bir "at sineği" gibi uyararak erdemin ve mutluluğun peşinde koşmaya teşvik etme görevini veren, ahlaki yol gösterici ve kılavuz rolünü oynayan tanrısal varlığın (kimilerine göre vicdan) ismi nedir?

Daimon

Nemesis

Cronos

Apollo

Poseidon

Açıklama:

Sokrates'e, insanları bir at sineği gibi uyararak erdemin ve mutluluğun peşinde koşmaya teşvik etme görevini veren ahlaki yol gösterici ve kılavuz rolünü oynayan tanrısal varlığın (kimilerine göre vicdan) ismi Daimon'dur.
Doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdaki sözlerden hangisi Sokrates'e mal edilemez?

Bilgi erdemdir.

Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir.

Sorgulanmamış bir hayat yaşanmaya değer olmayan bir hayattır.

Kendini bil

Bilgi güçtür.

Açıklama:

Bilgi erdemdir; Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir; Sorgulanmamış bir hayat yaşanmaya değer olmayan bir hayattır; Kendini bil, sözleri Sokrates' aittir. Bilgi güçtür sözü ise Sokrates'e ait değildir.
Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Sokratesçi okullar arasında sayılan Megara okulunun kurucusu kimdir?

Platon

Aristoteles

Antistenes

Eukliedes

Ksenophon

Açıklama:

Sokratesçi okullar arasında sayılan Megara okulunun kurucusu Eukleides'tir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Sokratesçi okulların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Doğa felsefesini merkeze almak

Astronomiye odaklanmak

Ahlak felsefesini baş köşeye yerleştirmek

Teknolojik gelişimi ilk sıraya yerleştirmek

Tarih bilincini aşılamak

Açıklama:

Sokratesçi okulların ortak özelliği ahlak felsefesini baş köşeye yerleştirmektir.
Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Mümkün mertebe yoksul bir yaşam sürmeyi tercih eden Diogenes aşağıdaki hangi Sokratesçi okulun önde gelen isimlerinden biridir?

Megara

Kinikler

Eris-Eretria

Kirene

Akademi

Açıklama:

Mümkün mertebe yoksul bir yaşa sürmeyi tercih eden Diogenes Sokratesçi okulllardan biri olan kinikler okulunun önde gelen isimlerinden biridir.
Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sokratesçi bir okul olan Kirene Okulunun diğer bir ismi nedir?

Hedonist okul

İdealist okul

Formel okul

Varoluşçu okul

Ahlakçı okul

Açıklama:

Sokratesçi bir okul olan Kirene okulunun diğer bir ismi Hedonist okuldur.
Doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Sokrates ile ilgili hangisi söylenebilir?

Ölümsüzlük hayali kurmuştur.

Gençlerle konuşmaktan uzak durmuştur.

Politikacılarla iyi ilişkileri olmuştur.

Haz peşinde koşmuştur.

Düşünceleri ve eylemleri arasında bir uyum var olmuştur.

Açıklama:

Sokrates hep Sokrates olarak kalmayı seçmiş ve kendisine sadık kalmıştır. Ölümü bile dingin ve korkusuzca karşılamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Hangisi Sofistler'in ve Sokrates'in bilgi anlayışlarındaki ortak noktalardan değildir?

Felsefi düşüncelerinin nesnesi insandır.

Felsefelerini yaymak için gezmişlerdir.

Felsefelerinde şüpheye yer verilmiştir.

Evrensel bir bilginin peşinde koşmuşlardır.

Sokrates ve Sofistler retorik sahibidirler.

Açıklama:

Sokrates evrensel bir bilginin peşinden koşmayı tercih etmiştir. Öte yandan Sofistler için gerçek yoktur; bilgiye ulaşmak mümkün değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Hangisi Sokrates'in felsefi yöntemi ile ilgili söylenemez?

Doğurtucudur

Mutlak bir bilgiden yola çıkar

İroniktir

Tümevarımsaldır

Aporetiktir

Açıklama:

Sokrates bilgisizlik bilincini bilgiye ulaşmada ilk adım olarak kabul etmiştir. Dolayısıyla, kullanmış olduğu felsefe yönteminde mutlak bir bilgiden yola çıkmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Sokrates'e göre insan için mutluluğun anahtarı nedir?

Güç

Para

Statü

Kendisiyle uyum

Dünyevi hazlar

Açıklama:

Sokrates'e göre insan gerçekten mutlu olmak istiyorsa kendisiyle uyum içinde olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Sokrates'e göre ne tür bilgi insanı mutluluğa götürür?

Sanat bilgisi

Mesleki bilgi

Felsefi bilgi

Doğaya ilişkin bilgi

İyi kılan bilgi

Açıklama:

Kişiyi mutluluğa eriştirecek tek bilgi iyiye veya kötüye ya da neyin iyi ve neyin kötü olduğuna ilişkin bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Sokrates'e göre erdemin ölçütü nedir?

Zanaat bilmek

Demokratik olmak

Topluma saygı duymak

İyi olmak

İşini iyi yapmak

Açıklama:

Sokrates'e göre bilgi erdemdir. Erdem olan bilgi iyi olmalıdır. İnsanı iyi kılmalıdır. İnsan yaşamını iyi bir yaşam haline getirmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Sokrates'in felsefesine göre hangisi yanlıştır?

Bilgi ve erdem ilişkili kavramlardır.

Eğitim aracılığıyla kötülükle mücadele edilebilir.

Herkes erdemli olamaz.

Bilgi esas itibariyle ahlak alanında mümkündür.

Ruhun yetkinleştirilmesi kişiyi mutluluğa götürür.

Açıklama:

Sokrates'in bir kölenin bile bilgiye kavuşabileceğini kabul etmesi, herkesin erdemli olabileceğine dair açık bir kanıttır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Hangisi Socrates'in dostları ve öğrencilerinden birisi olmamıştır?

Platon

Ksenophon

Aristoteles

Antisthenes

Aeschines

Açıklama:

Aristoteles, Sokrates öldükten sonra dünyaya gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Hangi okul eristik sanatını geliştirmiştir?

Kinik Okulu

Megara Okulu

Platon Okulu

Kirene Okulu

Elis-Eretria Okulu

Açıklama:

Megara Okulu esas etkisini eristik sanatını geliştirmesi ile doğurmuştur. Eristik sanatta konuşma ve tartışma bir araç değil amaçtır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Elis-Eretria Okulu'nun kurucusu kimdir?

Phaidon

Platon

Eukleides

Ksenophon

Aeschines

Açıklama:

Elis-Eretria Okulu bir diğer Sokratesçi okuldur.Kurucusu Elisli Phaidon’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Her şeyi bildiğini zanneden cahil, hiçbir şey bilmediğinden kuşkulanan ise bilgedir. Sokrates’in yaklaşımı düşünüldüğünde bu ifade ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cahilliğin erdem olması

Bilgisizlik bilincinin bilgelik için temel olması

Sorgulayarak herkesin kabul edilebileceği doğrulara ulaşılabilmesi

Kişinin erdemli olduğunu düşündüğü durumlar için fedakarlık yapabilmesi

Cahilliğin her şeyi bilme yanılsaması olması

Açıklama:

Kişinin bildiği bütün olgulardan kuşkulanması yani bilgisizlik bilinci bilgeliğin ilk basamağıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Günümüzde sokak jargonunda “safa yatmak” olarak tanımlanan durum, bir başka ifadeyle bilmezlikten gelme Sokrates’in kullandığı bir yöntemdir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

Diyalogz

Ebelik

İroni

Erdem

Mizah

Açıklama:

Sokrates, bilgiyi ortaya çıkarmanın ilk basamağında bazı durumları bilmiyor gibi davranarak kişilerin bildiğini düşündüğü durumları sorgulamasını sağlamaktadır. Bu durum ironi olarak adlandırılır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Sokrates, "Tek bildiğim hiçbir şey bilmediğimdir." diyerek aşağıdakilerden hangisine karşı çıkmaktadır?

Gerçek bilginin insan ruhunda var olmasına

Dogmatik düşünceye

Tüme varımsal akıl yürütme biçimine

Beden ruh ayrımına

Bilgiye salt akıl yürütme ile ulaşılabileceği yaklaşımına

Açıklama:

Dönemin dini önderlerine karşı söylediği bu sözüyle Sokrates her şeyi bildiğini düşünmek değil her şeyi sorgulamak erdemdir yaklaşımını sergilemiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Sokrates’e göre nihai erek mutluluğa ulaşmaktır. Bunun için Sokrates aşağıdakilerden hangisini savunmaktadır?

Herkesin kabul ettiği bilgilere ulaşılması

Sorgulayarak doğada gelişen olayların kontrol edilmesi

Ruhun eğitilerek olgunlaşması

Kişinin haz duyduğu eylemleri artırması

Doğaüstü bir güçle duygusal bağ kurulması

Açıklama:

Sokratese göre bilginin nihaiyi hedefi mutluluktur. Bunun için ruhun eğitilmesi ve olgunlaştırılması gerekmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Sokrates’in takipçilerinden olan Kinikler için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Toplumsal değerlerden özgürleşilmelidir.

Kaygı ve haz insan davranışlarını yönlendirmemelidir.

Erdemli kimselerce ideal bir devlet düzeni kurulabilir.

Akrabalık ilişkileri gibi durumlar özgürlüğü kısıtlamaktadır.

Uygarlığın nimetleri kişiyi bağımlı yapmaktadır.

Açıklama:

Kinikler bireyin iradesini belirleyebilecek olan devlet, toplumsallık gibi uygulamalara karşıdırlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Sokrates kendisini at sineğine, Diogenes'i ise köpeğe benzetmektedir. Bu iki benzetmenin ortak amacı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Bilgisizliğini bilme erdemi

Yerleşik düşüncelere karşı çıkma bilinci

Var oluşun anlamsızlığını gösterme isteği

Cahil ve mutlu olma yaklaşımına karşı bir serzeniş

Mutluluk için erdemin ön şart olmasını örneklendirme

Açıklama:

Belirtilen benzetmelerdeki temel felsefe, yerleşik düzene karşı çıkma ve yerleşmiş düşünceleri rahatsız etme güdüsüdür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aristippos’a göre insanların ve hayvanların doğal olarak ulaşmak istedikleri duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Umut

Neşe

Heyecan

Haz

Şefkat

Açıklama:

Aristippos’un yaklaşımı canlıların temel motivasyonu acıdan kaçıp hazza erişmek şeklinde özetlenebilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Sokrates ve takipçileri olan Kinikler ve Kirene Okulu’nun bireysel/ toplumsal mutluluk açısından görüşlerine yönelik aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sokratese göre bireysel mutluluk toplumsal mutluluktan kiniklere ve Kirine okuluna göre daha ön plandadır.

Kinikler için toplumsal mutluluk Sokrates ve Kirene okuluna göre öne çıkar.

Kinikler ve Kirene okulu bireysel mutluluğa odaklanırken, Sokrates toplumsal mutluluğa vurgu yapmıştır.

Üç yaklaşımda da toplumsal mutluluk bireysel mutluluğu oluşturacak nihaiyi hedeftir.

Bireysel ve toplumsal mutluluk üç yaklaşım için de bir amaç olmasının ötesinde bir araçtır.

Açıklama:

Sokrates’ten sonra kinikler ve Kirine okulu için bireysel mutluluk daha ön plandadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Kiniklerin devlet anlayışını aşağıdakilerden hangisi özetlemektedir?

Elitist bir yönetim anlayışı belirgindir.

Temsili demokrasiyi desteklemektedirler.

Devleti insanın içindeki kötülüğe karşı bir fren mekanizması olarak görürler.

Devlete karşıdırlar ve kendilerini dünya vatandaşı olarak görürler.

Erdemli bir sınıf tarafından oligarşik bir yönetime inanırlar.

Açıklama:

Kinikler Devlet gibi oluşumların bireysel özgürlüğü kısıtladığını düşünürler. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

"En büyük kötülük cahilliktir." ifadesi ile Sokrates’in aşağıdaki yaklaşımlarından hangisine vurgu yapılmaktadır?

Mutluluğun nihaiyi hedef olması

Bile bile kötülük yapılmasının mümkün olmaması

Çok bilenin çok yanılması

Erdem bilgisi ile doğa bilimlerinin örtüşmesi

Cahilliğin iktidar odakları tarafından desteklenmesi

Açıklama:

Sokratese göre bilmek erdemdir. Bilmek erdemini kazanan kimse kötülük yapamaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

İnsanlar arasında düşünce farklılıkları olduğunu reddetmeyem filizof kimdir?

Cicero

Sokrates

Aristoteles

Platon

Kant

Açıklama:

Sokrates, insanlar arasında düşünce farklılıkları olduğunu reddetmez Sokrates. Fakat ona göre bizim görevimiz fikirlerin çarpışmasıyla temel uzlaşma noktalarının bulunup bulunmadığını araştırmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Sokrates’in "Aporetik" özeleliklerinden birisi değildir?

Kuşku uyandırıcıdır

Yıkıcıdır

Çürütücüdür

Eleştiricidir

Şaşırtıcıdır

Açıklama:

Aporetik yöntem olumsuzdur ve eleştiricidir, karşısındakinin özgüvenine saldırır ve şarşırtıcıdır. Sokrates’in yöntemi, çürütücü ve kuşku uyandırıcı (aporetik) olsa da, yıkıcı değildir. Yapıcıdır. Bu yönüyle, Sokrates, bilgiye ulaşmanın imkansızlığını öne süren Sofistlerden kendisini ayırt etmeye özen gösterir. Onun yönteminde bilgi bulunmaktan çok hep aranması gereken bir şey olarak görülür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Sokrates’e göre, yanılmış ya da kötülüğe meyletmiş bir ruha sahip insan için yapılacak en iyi şey aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlatmak ve bilgisizlikten kurtarmaktır

Mutluluğun ne olduğunu insanlara öğretmektir

Ruhun yetkinleştirilmesidir

Mutluluğu yanlış bir yolda aramamasıdır

Dünyevi hazlardan uzaklaşmasıdır

Açıklama:

Eğer kişi bir yanlışın içine düşmüş ise, bu o kişinin iyi olanı görememesi ve iyi görünen bir haz tarafından yanıltılması ile ilgilidir. Böylesi yanılmış ya da kötülüğe meyletmiş bir ruha sahip insan için yapılacak en iyi şey, Sokrates’e göre, aydınlatmak ve bilgisizlikten kurtarmaktır. Ancak böylelikle kişi tekrar iyi olanın çizgisine girmiş olacaktır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Sokrates için “sorgulanmamış bir hayat nasıl anlamlandırılabilir?

Mutluluğun ne olduğunun önemi olmayan

Yaşanmaya değer olmayan

Duygulanımları ve tutkuların olduğu

Gerçeklerin görülmesinin

İhtiyaçlara ve hazlara düşman olmadığı

Açıklama:

Sokrates’teki ruhun yetkinleştirilmesi çağrısı basitçe insanların yaşadıkları hayatı sorgulamaları ile ilgilidir. ‘Sorgulanmamış bir hayat yaşanmaya değer olmayan bir hayattır’ derken insanların benliklerine ya da manevi boyutlarına özen gös- termeleri gereğinin altını çizmeye çalışmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Sokrates’in hangi iki teorisi arasında kopmaz bir bağ söz konusudur?

Bilgi ve Ahlak

Bilgi ve Düşünce

Düşünce ve Ahlak

Düşünce ve Erdem

Erdem ve Ahlak

Açıklama:

Sokrates’in bilgi teorisi ile ahlak teorisi arasında kopmaz bir bağ söz konusudur. Öyle ki, aslında ne bilgi teorisi ne de ahlak teorisi birbirinden ayrı bir biçimde ele alınamaz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdaki filozoflardan hangisinin yazılı bir eseri yoktur?

Aeschines

Platon

Sokrates

Ksenophon

Antisthenes

Açıklama:

Sokrates, yaşadığı dönemin en meşhur şahsiyetlerinden biriydi. Yazılı bir eseri yoktur. Bir okul kurma çabası içinde de olmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Megara okulunun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Aeschines

Sokrates

Eukleides

Ksenophon

Aristippos

Açıklama:

Megara okulunun kurucusu Eukleides’tir. MÖ 450-374 tarihleri arasında yaşayan Eukleides Megaralıdır. Okul adını Eukleides’in Megaralı oluşundan almaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Elis-Eretria Okulunu kuran filozof kimdir?

Phaidon

Aeschines

Antisthenes

Aristippos

Eukleides

Açıklama:

Elis-Eretria Okulu bir diğer Sokratesçi okuldur. Kurucusu Elisli Phaidon’dur. Phaidon, Sokrates’in en çok sevdiği öğrencileri arasındadır. Sefil bir kölelik hayatından sonra Sokrates tarafından satın alınarak özgürlüğünü elde etmiş birisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Kinikler Okulu’nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Antisthenes

Platon

Aristoteles

Eukleides

Açıklama:

Kinikler Okulu’nun kurucusu Atinalı Antisthenes’tir. MÖ 444-368 tarihleri arasında yaşamış olan Antisthenes’in annesi Trakyalı bir köledir. Babası ise yoksul bir Atinalıdır. Antisthenes önce Sofist Gorgias’ın öğrencisi olmuştur. Daha sonra ise Sokrates’in dostluğunu kazanmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

İyi ile hazzı özdeşleştiren ve Aristippos tarafından kurulmuş olan okul hangisidir?

Kinikler Okulu

Kirene Okulu

Megara Okulu

Elis-Eretria Okulu

Sokrates Okulu

Açıklama:

Aristippos, hazzı iyi ile özdeşleştiriyor. Oysa selefi Sokrates, hatırlanırsa, iyinin içeriğini kesin olarak belirlemekten kaçınmıştı. İyi ile hazzı aynı şey olarak belirlemekle, Aristippos, hedonizmin ya da hazcılığın kurucusu olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Sokrates'in bilgi anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Herkes için geçerli olan bir bilgi mevcut değildir.

Bilgiye ulaşmanın ilk yolunu bilgisizlik bilinci olarak kabul eder.

Gerçek bilgiye ulaşmak için diyaloğu esas alır.

Bilgi edinmesinin temel yönteminin kuşku ya da kararsızlığa dayalıdır.

Onun için doğru bilgi edinme süreci çürütücüdür.

Açıklama:

“İnsan her şeyin ölçüsüdür.” Her şeyin ölçüsünün insan olması demek, herkes için geçerliliği olan genel bir hakikatin mevcut olmaması demektir. Sokrates için ise böylesi bir yaklaşım tehlikelidir. İnsanlar arasında düşünce farklılıkları olduğunu reddetmez Sokrates. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Sokrates'in doğa ile ilgilenmeyi reddetmesinin temel nedenlerinden birisi olarak gösterilebilir?

Doğaya karşı herhangi bir ilginin olmamasından.

Doğaya karşı üretilen spekülasyonların dogmatik olduğunu düşündüğünden.

Doğanın kökeninin sorgulamayla bulanamayacağını düşündüğünden.

Doğayı değiştirmenin mümkün olamayacığını savunduğundan.

Doğa ile insan yaşamını ilişkilendirememesinden.

Açıklama:

Doğa ile ilgilenmeyi Sokrates iki temel sebeple reddetmiştir. Bunlardan ilki doğa üzerine yürütülen spekülasyonların dogmatik olmalarıdır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi küçük Sokratik okullar arasında gösterilemez?

Megara Okulu

Elis-Eretria okulu

Kinikler okulu

Kirene okulu

Girit okulu

Açıklama:

Megara Okulu, Elis-Eretria Okulu, Kinikler Okulu ve Kirene Okulu bu kapsamda üzerinde durulması gereken dört temel okulu ifade etmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Küçük Sokratik okulların kendi aralarında temel bir felsefe zemini oluşturamamalarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bilginin kaynağını farklı olarak kabul etmeleri.

Bilgiyi aramada kullandıkları yöntemlerin farklı olması.

Sokrates'in öğretilerinin dogmatik olmaması.

Sokrates'in yazılı bir eser bırakmamış olması.

Sokrates'in temel düşünceleri üzerine yogunlaşmamaları

Açıklama:

Küçük Sokratik okullar kendi aralarında da ortak bir felsefi düşünce zemini oluşturmayı başaramamışlardır. Bunun temel sebebi Sokrates’in öğretisinin dogma- tik bir karakter taşımamasıdır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Kilinikler okulu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Sokrates'in daha çok hayat tarzından etkilenmişlerdir.

Düşüncelerinin temelinden Sokrates'in erdem anlayışı yatar.

Mal ve mülk insanı bağımlı kılar.

Erdem sahibi kişiler mutludur.

Kilinikler bireyciliği değil toplumculuğu savunur.

Açıklama:

Ancak erdem sahipleri mutludurlar. Yani neden korkması ve kaçınması gerektiğini bilen ile neden korkmaması gerektiğini bilen ve tabii ki bu bilgiyi hayatına uyarlayabilen kişi ya da kişiler mutluluğa erişebilirler. Burada söz konusu ettiğimiz mutluluk bireyin mutluluğudur. Kinikler bu bakımdan bireycidirler. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Kirene okulu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Aristippos tarafından kurulmuştur.

Bilginin değerini salt pratik kullanışlılığı esasında değerlendirmiştir.

Kirene okulu bireycidir.

Topluma ve devlete özgü değerleri reddederler.

Hazzın peşinde koşmanın insanın özgürlüğünü kısıtlayacağını düşünürler.

Açıklama:

Kirene Okulu için haz merkezi değerdir. Yani toplumsal değerleri ve toplumun koyduğu sınırları hiçbir biçimde dikkate almadan hazzın peşinde koşmanın özgürleşmeyi mümkün kılacağını düşünürler. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Zevki, insan hayatının tek değer ve amacı sayan, haz veren her şeyin iyi olduğunu kabul eden öğretidir. Yukarıda tanımı verlen öğreti aşağıdakilerden hangisidir?

Monizm

Dualizm

Hedonizm

Bireycilik

Çilecilik

Açıklama:

Hedonizm (Hazcılık; zevki, insan hayatının tek değer ve amacı sayan, haz veren her şeyin iyi olduğunu kabul eden öğretidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Kirene Okulu'nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Aristippos

Antisthenes

Eukleides

Sokrates

Aeschines

Açıklama:

Kirene Okulu, Aristippos tarafından kurulmuştur. Aristippos, MÖ 435-335 tarihleri arasında yaşamış ve kimi Sofistlerden ders aldıktan sonra Sokrates’in çevresindeki yerini almıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Kinik Okulu'nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Aristippos

Antisthenes

Eukleides

Sokrates

Protagoras

Açıklama:

Kinikler Okulu’nun kurucusu Atinalı Antisthenes’tir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Sokrates'in hayatı ile ilgili verilenlerden hangisi doğru değildir?

Buyruklara itaat etmeyen bir yapısı vardır.

Amacı insanların hayatına anlam katmaktadır.

Düşünce tarihinin en önemli isimlerinden biridir.

Ahlak ve bilgiye dair pek çok eser bırakmıştır.

Düşünceleri kendisinden sonra birçok okulun kurulmasında etkili olmuştur.

Açıklama:

Sokrates'in düşünceleri ve ölümü ile Antik Yunan düşüncesini radikal bir biçimde dönüştüren Sokrates hayatı boyunca ne bir okul kurmuş ne de yazılı bir eser bırakmıştır. Birçokları onun yazılı bir eser bırakmamasının bilinçli bir tercihin ürünü olduğunu düşünmektedirler. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Sokrates'in düşünceleri ve eylemleri arasında uyum olan bir kişi olarak düşünülmesine sebep olan en önemli eylemi aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefeye ilgi duyan gençlerle konuşması

Hayatını gezerek geçirmesi

Baba mesleğini yapmaması

İdam cezasını kabullenmesi

Felsefeyi insanların hayatına anlam katma yolu olarak görmesi

Açıklama:

Sokrates ölümü bizzat kendisi yeğlemiştir. Ne susmak ve Atina’yı terk etmek ne de kaçmak ona göre değildir. Sonuçta, neyse o olur. Sokrates olarak kalmayı seçer. Kendisine sadık kalır. Dingin ve korkusuzca ölmeyi tercih eder (Hackforth, 1933, s. 272). Bu ölüm düşünce tarihi içinde çokça konuşulmuştur. Her seferinde, düşünce ile eylemin uyumluluğunun en çarpıcı örnekleri arasında gösterilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Sokrates felsefesinin temelinde ne vardır?

İnsan

Doğa

Tanrılar

Metafizik

Bilim

Açıklama:

Hem Sokrates hem de Sofistler kendilerinden önceki doğa felsefelerinin dünya görüşlerini yerle yeksan eden yeni bir paradigma sunmuşlardır. Gözler artık doğada değildir. Düşüncenin nesnesi insan haline gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Sokrates aşağıdakilerden hangisi bağlamında Sofistlerden düşünsel olarak ayrılmaktadır?

İnsanı ıslah etme amacı

Diyalog yöntemi kullanımı

Evrensel bilgi ideali

Konulara şüpheci yaklaşımı

Felsfeyi gökten yere indirmesi

Açıklama:

Sofistlerin şüpheciliği herkes için geçerli olacak bir doğru bilgi idealini tümüyle ortadan kaldırırken, Sokrates, gerçek bir bilgiye ulaşma idealine lâyık olduğu değeri yeniden kazandıracaktır (Birand, 1988). Bir bakıma evrensel bir bilginin peşinde koşmayı tercih etmekle mutlak surette Sofistler ile yolunu ayıracaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Sokrates bilgi edinme yönteminin hangi yönüyle karşısındakine bilgisizlik bilinci aşılar?

Yöntemin aporetik olması

Yöntemin tümevarımsal olması

Yöntemin ironi içermesi

Yöntemin diyalog temelli olması

Yöntemin doğurtucu olması

Açıklama:

Aporetik yöntem ile Sokrates muhatabına bilgisizlik bilinci aşılar.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Sokrates'in ahlak anlayışına göre erdem olan bilginin en önemli özelliği hangisidir?

İnsana ekonomik güç sağlar.

İnsanı iyi kılar.

İnsana saygın bir statü kazandırır.

Bedensel ihtiyaçları karşılar.

Yeni bilgilerin kapısını açar.

Açıklama:

Erdem olan bilgi iyi olmalıdır. Bizi iyi kılmalıdır. Yaşamlarımızı iyi birer yaşam haline getirmelidir. Bu arada hiçbir özel uğraşı alanı zorunlu olarak bunu yapamaz. Bunu akıldan çıkarmamak gerekir. Demek ki, kişiyi mutluluğa eriştirecek tek bilgi iyi ve kötüye ya da neyin iyi ve neyin kötü olduğuna ilişkin bilgidir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Hangisi Sokrates için söylenebilir?

Demokrasiye inanmıştır.

Evrensel bir bilgiye ulaşmayı imkansız görmüştür.

Ahlaklı bireyler yetiştirmenin yolunu din öğretiminde bulmuştur.

Her işin ehli tarafından yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

Yöneten sınıf ile ilişkilerine önem vermiştir.

Açıklama:

Sokrates'e göre bir doktorun işini bir gemiciye yaptıramazsınız. Bir gemicinin işini, bu işin hakkını vererek bir terzi asla yerine getiremez.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Hangisi Küçük Sokratik Okullar ile ilgili söylenemez?

Sokrates'in dostları veya öğrencileri tarafından kurulmuşlardır.

Kendi aralarında ortak bir felsefe düşünce zemini oluşturamamışlardır.

Sokrates'in düşüncelerinin ayrıntıda kalan yönlerini benimsemişlerdir.

En önemli ikisi Platon ve Aristoteles tarafından kurulmuştur.

Küçük kelimesi okulların fiziki şartları ile ilgili bir anlam ifade etmemektedir.

Açıklama:

Platon ve Aristoteles tarafından kurulmuş olan Sokratik Okullar "Büyük Sokratik Okullar" olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Hangisi Elis-Eretria Okulu'nun kurucusudur?

Eukleides

Sokrates

Platon

Phaidon

Antisthenes

Açıklama:

Phaidon, Sokrates’in en çok sevdiği öğrencileri arasındadır. Sefil bir kölelik hayatından sonra Sokrates tarafından satın alınarak özgürlüğünü elde etmiş birisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Kinikler Okulu'nun kurucusu kimdir?

Phaidon

Antisthenes

Eukleides

Aristippos

Platon

Açıklama:

Kinikler Okulu’nun kurucusu Atinalı Antisthenes’tir. MÖ 444-368 tarihleri arasında yaşamış olan Antisthenes’in annesi Trakyalı bir köledir. Babası ise yoksul bir Atinalıdır. Antisthenes önce Sofist Gorgias’ın öğrencisi olmuştur. Daha sonra ise Sokrates’in dostluğunu kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Sokrates öncesi dönemin filozofları olarak adlandırılmıştır?

Sofistler

Pre-Sokratikler

Spartalılar

İronikler

Aporetikler

Açıklama:

Sokrates, düşünce tarihinin en önemli isimlerinden biridir. Bu önem, her şeyden önce onun çağdaşları içinde benzersiz bir konuma sahip olması ile ilgilidir. Kendisinden önceki bütün filozofların “pre-Sokratikler”, yani Sokrates öncesi dönemin filozofları olarak adlandırılmaları bu benzersiz konumun en büyük işaretidir

Doğru Cevap: B

Soru 60

İnandığı gibi yaşayan ve inançları uğruna ölen ilk büyük filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Aristoteles

Cicero

Platon

Eukleides

Açıklama:

Sokrates düşünce ve eylem uyumunun sıradan bir örneğini sunmaz bize. O, inandığı gibi yaşayan ve inançları uğruna ölen ilk büyük filozoftur. Aslında, bu durum, onun düşünce ve inançlarının yapısı ile doğrudan ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi meşhur sofist önermesidir?

İnsanlar arasında düşünce farklılıkları olduğu.

İnsan her şeyin ölçüsüdür.

Temel uzlaşma noktalarının bulunup bulunmadığı.

Evrensel bir bilgi ya da hakikat arayışı.

Bilgiye ulaşmaya kapı aralayacak başlangıç eşiği.

Açıklama:

Sofistler için gerçek yoktur. Bilgiye ulaşmak mümkün değildir. Çünkü insanlar farklı farklıdır, bir düşünce başka bir düşüncenin karşısına çıka- bilmektedir ve bir düşünce pekâlâ diğeri kadar iyi olabilmektedir. Meşhur Sofist önermeyi hatırlayalım: “İnsan her şeyin ölçüsüdür.” Her şeyin ölçüsünün insan olması demek, herkes için geçerliliği olan genel bir hakikatin mevcut olmaması demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Diyaloglarında, her şeyden önce, konuştuğu kişilere bilgisizliklerini göstermek isteyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Platon

Cicero

Aristotales

Descartes

Açıklama:

Sokrates, diyaloglarında, her şeyden önce, konuştuğu kişilere bilgisizliklerini göstermek ister. Şöyle de söyleyebiliriz: Bir konuya dair konuşurken, Sokrates, muhatabının konu hakkındaki hâlihazırda var olan bilgilerine dair şüpheler uyandırır. Bu bilgilerin doğruluğunu sorgulayıcı sorular sorar.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangi filozofun yöntemi diyalektik, diyaloga dayalı, doğurtucu, çürütücü, aporetik, ironik ve alaycıdır?

Platon

Cicero

Sokrates

Aristotales

Descartes

Açıklama:

Sokrates’in yöntemi diyalektik, diyaloga dayalı, doğurtucu, çürütücü, aporetik, ironik ve alaycıdır.Sokrates, bilgiye ulaşmanın imkansızlığını öne süren Sofistlerden kendisini ayırt etmeye özen gösterir. Onun yönteminde bilgi bulunmaktan çok hep aranması gereken bir şey olarak görülür. Bir başka biçimde söylenirse, Sokrates, bilgi ya da kavramların gerçek doğalarının nihai anlamda bilinebilir şeyler olmadıklarını söylemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Sokrates’in hayatın amacının ne olduğu sorusuna verdiği cevap aşağıdakilerden hangisidir?

Mutluluk.

Düzensizlik.

Kuşku.

Düşünce.

Karasızlık.

Açıklama:

Eğer doğa felsefeleri hayatın amacına ve gelecekte alması gereken biçimine dair bize bir şey söylemiyorlarsa, o zaman Sokrates’in hayatın amacının ne olduğu sorusuna bir cevap vermesi gerekecektir. İnsanın geleceğini düşünen Sokrates’in verdiği cevap ‘mutluluk’tur. Ona göre insanın ereği mutluluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Kendisini yargılayanlara: “Yavaş olan ve dürtülmesi gereken bir atı andıran devleti yerinden oynatmak için Tanrının tebelleş ettiği benim gibi bir at sineğini kolay kolay bulamazsınız söylemi hangi filozofa aittir?

Descartes.

Sokrates.

Cicero

Aristotales

Platon

Açıklama:

Sokrates’in neredeyse tüm hayatını ruhun yetkinleştirilmesine adadığını söylersek, abartmış olmayız. Savunma’sında kendisini bir ‘at sineği’ne benzetirken bu adanmışlığa belki de son bir kez ve açık bir biçimde değinmeyi istemişti. Şöyle diyordu kendisini yargılayanlara: “Yavaş olan ve dürtülmesi gereken bir atı andıran devleti yerinden oynatmak için Tanrının tebelleş ettiği benim gibi bir at sineğini kolay kolay bulamazsınız. Ben Tanrının devletin başına tebelleş ettiği bir at sineğiyim: her gün her yerde dürtüyor, uyarıyor, azarlıyorum, ardınızı bırakmıyorum.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Sokrates’in dostları ve öğrencileri arasında bulunan en önemli filozoflardan birisi değildir?

Antisthenes.

Aeschines.

Platon.

Ksenophon.

Cicero.

Açıklama:

Sokrates’in dostları ve öğrencileri arasında en önemlilerinden dördü Atinalıdır. Bunlar Antisthenes, Aeschines, Platon ve Ksenophon’dur. Buna karşılık Euclides Megaralıdır, Aristippos Kirenelidir. Phaidon ise Elis’dendir. Sıralanan isimlerin tümü bir yazılı eser bırakmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Megara okulunun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Ksenophon

Sokrates

Descartes

Eukleides

Açıklama:

Megara okulunun kurucusu Eukleides’tir. MÖ 450-374 tarihleri arasında yaşayan Eukleides Megaralıdır. Okul adını Eukleides’in Megaralı oluşundan almaktadır. Rivayet edilir ki, Sokrates baldıran zehri içirilmek suretiyle idam edildiğinde Eukleides de oradadır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Kinikler Okulu’nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Antisthenes.

Platon.

Ksenophon.

Aristippos.

Platon.

Açıklama:

Kinikler Okulu’nun kurucusu Atinalı Antisthenes’tir. MÖ 444-368 tarihleri arasında yaşamış olan Antisthenes’in annesi Trakyalı bir kö- ledir. Babası ise yoksul bir Atinalıdır. Antisthenes önce Sofist Gorgias’ın öğrencisi olmuştur. Daha sonra ise Sokrates’in dostluğunu kazanmıştır. Kinikler Okulu’nun adını nereden aldığına dair iki farklı rivayet vardır. İlkine göre Kinik adı, okulun kurulduğu yerden, yani Kynosargos’tan gelmektedir. İkinci yoruma göre ise, Kinik adı, eski Yunanca’daki kyondan, Türkçe karşılığı ile köpekten gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Platon' un diğer ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Eflatun

Hegel

Marks

Sokrates

Açıklama:

Platon (Türkçe diğer adıyla Eflâtun), milattan önce 427 yılında doğdu ve milattan önce 347 yı- lında öldü. Kimi kaynaklar doğum yerini Atina olarak, kimileriyse (mesela Grote 1888, s. 247), Aegina adası olarak belirtir.107

Doğru Cevap: B

Soru 2

Platon’un kurduğu ve felsefî düşünce ile yüksek düzeyde eğitim veren ilk okulun ismi nedir?

Akademi

Kratylos

Herakleitos

Hermogenes

Cyrene

Açıklama:

Platon’un kurduğu Akademi adlı okul, felsefî düşüncenin yüksek düzeyde eğitim veren bir okulda kurumlaşmasının bilinen ilk örneğini meydana getirmiştir. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Platon’un erken dönem diyaloglarında ortaya attığı en önemli kavramlardan biri hangisidir?

Meno

Düşünce

Formlar

Diyolaglar

Nesneler

Açıklama:

Platon’un erken dönem diyaloglarında ortaya attığı önemli kavramlardan biri “formlar” (biçimler) kavramıdır. Phaedo adlı eserinde Platon ilk defa “formlar” düşüncesini ortaya koymuştur. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Platon’un ruh hakkındaki görüşlerini dolaylı argümanlarla ortaya koyduğu metinlerden biri hangisidir?

Episteme

Meno

Doxa

Techne

Phaedrus

Açıklama:

Platon’un ruh hakkındaki görüşlerini dolaylı argümanlarla ortaya koyduğu metinlerden biri Phaedrus’dur. Bu diyalogda Platon’un ruh ile ilgili temel görüşlerini, formlar dünyasının varlığını ispat etmeye çalışırken ortaya koyduğunu görüyoruz. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi birbirinin zıttı olan özelliklerin bir araya gelerek bir bütünlük oluşturabileceğini iddia eden “diyalektik” kavramı ile yakından ilişkilidir?

Platonik düalizm

Psuche

Yaratıcılık

Hazcılık kavramı

Eylem kavramı

Açıklama:

“Platonik düalizm”, birbirinin zıttı olan özelliklerin bir araya gelerek bir bütünlük oluşturabileceğini iddia eden “diyalektik” kavramı ile yakından ilişkilidir. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Platon’a göre iyiliğin ve güzelliğin temeli aşağıdakilerden hangisidir?

Taklide dayalı olan sanat

Ölçü

Coşku

Şiir

Resim

Açıklama:

Platon’a göre, ölçü, iyiliğin ve güzelliğin temelidir. İyi ya da güzel bir şey yapmak isteyen zanaatkâr, daha en baştan neyi nasıl, hangi ölçülere ve hangi oranlara göre yapacağına karar verir. Zanaat ürünü olan şey ortaya çıktığında, zanaatkâr en baştan koyduğu ölçülere ne derecede uyduğuna bakar, böylece hedefine ne kadar ulaştığına karar verir. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Platon felsefesinde Mimesis 'in anlamı nedir?

Değişmez formlar

Kutsal İcracı

Evrenin tüm varlığı

Taklide dayalı sanat

Şiirsel delilik

Açıklama:

Platon felsefesinde, taklide dayalı sanat (mimesis) için de ölçü son derece önemli bir ilkedir. Yalnız burada Platon’un taklit (mimesis) kavramını çok geniş anlamda kullandığını bilmeliyiz. Ona göre, en yüksek düzeyde sanatsal icra, kutsal icracı (Demiurgos) tarafından ortaya konandır. Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

İdeal devletin kuruluş ilkeleri hakkındaki görüşleri, Platon’un hangi eserinde yer almaktadır?

Yasalar

Devlet Adamı

Devlet

Apology

Phaedo

Açıklama:

Platon’un siyaset felsefesini, devletin ve toplumun kuruluşu ile ilgili olarak öne sürdüğü ilkelerde aramak doğru olacaktır. İdeal devletin kuruluş ilkeleri hakkındaki görüşleri, Platon’un Devlet adlı eserinde yer alır. Aşağıda ayrıntıları verilen diğer görüşleri ise büyük oranda Devlet Adamı ve Yasalar adlı eserlerinde serdedilmiştir. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Platon zamanında timokrasi biçimindeki yönetimin tipik örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Demokrasi

Sparta

Tiranlık

Plütokrasi

Siyaset

Açıklama:

Timokrasi, şeref ve görev ilkelerine göre yönetilen devletlere işaret eder. Cömertlik ve bol ikram sahibi olma gibi ilkelere sahip askeri yönetimler, bu türden devlet biçimine karşılık gelir. Sparta, Platon zamanında bu timokrasi biçimindeki yönetimin tipik örneğidir. Bir tür oligarşik yönetim çeşidi olan plütokrasi, ekonomik güce dayalı ayrıcalıkları elinde bulunduran sınıfın yönetimde olduğu sistemlere işaret eder. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Platon kaç yılında ve nerde doğmuştur?

Milattan önce 417 yılında Güney Afrika' da

Milattan önce 437 yılında İtalya' da

Milattan önce 420 yılında Kuzey Afrika' da

Milattan önce 427 yılında Mısır' da

Milattan önce 427 yılında Atina' da

Açıklama:

Atina’da doğan Platon, milattan önce 427-347 yılları arasında yaşadı. Babası Ariston, annesi Perictione’dur. Babası öldükten sonra annesi Pyrilampes adında biri ile evlendi. Üvey kardeşleri ve kendisi dâhil Platon 6 çocuklu bir ailenin üyesiydi. Soylu bir aileye mensup olan Platon, Atina’nın dışına çıkarak Mısır, İtalya ve Kuzey Afrika’yı dolaştı. Bu seyahatleri, felsefî düşüncelerinin şekillenmesinde etkili oldu. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangileri Platon'nun eserlerindendir?
I. Timaeus
II. Crito
III. Sofist
IV. Laches

I ve II

II ve III

I, II ve III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platon’a ait olan ve orijinalleri bugüne kadar gelen eserlerinin isimleri şöyledir (Preus, 2007, s. 207): Ion, Charmides, Hippias I ve II, Laches, Lysis, Euthyphro, Euthydemus, Gorgias, Protagoras, Apology (bu eser Sokrates’in Savunması olarak da bilinir ve yazı tekniği açısından tam anlamıyla bir diyalog sayılmaz), Crito, Phaedo, Menexenus, Meno, Symposium, Phaedrus, Devlet, Theaetetus, Cratylus, Timaeus, Critias, Sofist, Politicus, Philebus, Parmenides, Yasalar ve Epinomis.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Platon düşüncesindeki idealara dair aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Maddi varlıktan ve insan düşüncesinden bağımsız bir şekilde var olan nesnelerdir.

İdealar dünyası (yani gerçek varlıklar dünyası) hakkında öğrendiklerimize “bilgi” (episteme) denir.

İdealar dünyasındaki varlıklar, duyularımıza konu olan gerçek varlıklardır.

Bu dünyadaki ve insan zihnindeki görünümler, yalnızca ideaların gölgeleri gibidir.

İnsan her yeni bir şey öğrendiğinde, öğrendiği şeyin formuna (ideasına) dair bilgiyi de tekrar etmiş olur.

Açıklama:

Platon düşüncesinde idealar dünyasındaki varlıklar duyularımıza konu olmayan gerçek varlıklardır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Platon' nun varlık anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur? I. Formlar dünyasındaki varlıklar gerçek varlıklardır. II. Zıtlar bir araya gelerek bir bütün oluşturabilir. III. Duyularımıza konu olan şeylerle formlar dünyasındaki şeyler birbirinden mahiyet itibariyle farklıdır. IV. Formlar dünyasındaki şeyler bilgiye (episteme) konu olurken, fenomenler (phainomena) dünyasındaki şeyler kanaatlere (doxa) konu olurlar.

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bir şey aynı anda iki zıt sıfatı taşıyabilir. Başka bir deyişle, iki zıt özellik bir araya gelerek bir bütünlük oluşturabilir. Örneğin ben bir kişi olarak sizlerden farklıyım. Ben, kendim, bir bütünüm ama kendi bedenim de sağ-sol; alt-üst gibi birbirinin zıddı olan parçalardan oluşuyor. Demek ki zıtlar bir araya gelerek bir bütün oluşturabiliyor (Platon, 1997, s. 6-7). Bu fikir (diyalektik, yani zıtların bir araya gelerek bütün oluşturması düşüncesi) Platon ontolojisinde önemli bir yer tutar. Platon düşüncesinde “gerçek varlık” ile “oluş” (yahut maddi varlık) birbirinden farklıdır. Bu ikisi arasındaki farkı anlamak için Platon’un temel düşüncelerinden birini hatırlamak gerek: Platon’a göre, duyularımıza konu olan şeylerle formlar dünyasındaki şeyler birbirinden mahiyet itibariyle farklıdır. Formlar dünyasındaki şeyler bilgiye (episteme) konu olurken, fenomenler (phainomena) dünyasındaki şeyler kanaatlere (doxa) konu olurlar. Platon’un epistemolojik düşüncesindeki bu ayrım, ontoloji anlayışında da benzer bir şekilde yer alır: Formlar dünyasındaki varlıklar gerçek varlıklardır. Oysa fenomenler dünyasındaki varlıklar, formlar dünyasındaki gerçek varlıkların duyularımıza konu olan basit yansımalarıdır. Verilen tüm öncüller doğru olduğundan doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Platon’un bilgi anlayışın göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Platon her bir eşya, varlık ve olayla ilgili özel niteliklerin insan beyninde zaten yer aldığını ve “bilme”nin bu nitelik ve nicelikleri hatırlamak olduğunu söyler.
II. Bilginin ortaya çıkması için, ona zemin teşkil eden formların varlığı elzemdir.
III. Formlar, bizim tecrübelerimize, yani duyularımıza konu değildir.
IV. Bilginin (episteme) konusu Varlık, kanaatin konusu ise varoluş (yahut ‘oluş’)tur.

I ve II

I ve III

II ve III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platonun epistemik felsefesine göre verilen öncüllerin hepsi doğru olduğundan dolayı cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

"Aşık olduğumuz insanı gördüğümüzde heyecanlanırız. Heyecan anında vücudumuzda adrenalin salgılanır. Böylece ruh halimizdeki bir değişiklik (heyecanlanma), bedenimiz üzerinde bir değişikliğe (kandaki adrenalin miktarında artışa) yol açmış olur." Bu örnekten hareketle, Platonun ruh anlayışına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangileri yapılabilir? I. Ruh bedenden mahiyet olarak farklıdır. II. Ruh bağımsız bir varlıktır. III. Ruh, bedeni etkisi altına alabilmektedir. IV. Ruhla beden arasındaki ilişki tek yönlü değildir.

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Platon düşüncesinde ruhun bedenden mahiyet itibariyle farklı, bağımsız bir varlık olmakla kalmayıp, bedeni etkisi altına alabilen bir varlık olduğu iddiası ortaya çıkmaktadır. Ruhla beden arasındaki ilişki tek yönlü değildir: Beden ruhu etkilediği kadar ruh da bedeni etkiler. Tüm öncüller doğru olduğundan cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Platon' nun ahlak anlayışına göre babasını mahkemeye şikâyet eden birinin, sırf bu hareketi nedeniyle kötülük yaptığını söyleyemeyiz. Aşağıda verilen öncüllerden hangileri bunun nedeni olabilir?
I. Adalet duygusu nedeniyle iyilik yapılabilir.
II. Toplumsal ahlak kuralları gözetilmelidir.
III. Doğruya ulaşmada vicdan ön planda olmalıdır.
IV. Ameller niyetlere göredir.

I ve II

II ve III

I ve III

I ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platon’a göre, bir eylemin iyi ya da kötü olduğunu anlamak için o eylemin salt gerçekleşme biçimine bakmak yeterli değildir. Platon’un kendi verdiği örneğe bakalım: Babasını mahkemeye şikâyet eden birinin, sırf bu hareketi nedeniyle kötülük yaptığını söyleyemeyiz. Eylemin ardına baktığımızda, şikâyet edilen kişinin haksız yere adam öldürdüğü görüldüğünde, kendisini mahkemeye şikâyet eden oğlunun kötülük değil, adalet duygusu nedeniyle iyilik yaptığını düşünürüz. “Ameller niyetlere göredir” hadisi de buna çok benzer bir düşünceyi içerir: Bir eylemin ahlâkî açıdan değerlendirilmesi yapılırken o eylemin ardındaki niyetlere de bakmak gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Platon'un estetikle ilgili görüşlerine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ölçü, iyiliğin ve güzelliğin temelidir.

Sanatsal olan şey, ölçüleri tutturabilmek, daha doğrusu uygun ölçüleri uygulayabilmektir.

Sanat, özerk ve bağımsız bir alandır.

Taklit yoluyla üretilen nesne (yani mimesisin nesnesi), nesneler arasında öngördüğü hiyerarşik düzende en altta yer alır.

Devlet adamının taklide dayalı sanatı, diğer sanatçı insanlardan daha yücedir.

Açıklama:

Platon, sanatı özerk ve bağımsız bir alan olarak görmez. Sanatı değerli kılan şey, yarattığı nesnelerdir. Platon, işe yaramayan, yeni nesilleri sağlıklı ve düzgün bireyler olarak yetiştirmeyen bir sanatı olumlamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Platon'un siyaset hakkındaki görüşlerine göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur? I. Sınıfar birbirinin işine karışmaz ve sınıflar arasında geçiş söz konusu değildir. II. Savunma sınıfı yalnızca savaşma, savunma, öldürme gibi işlerle ; entelektüel yönlerini de geliştirir. III. Platon, Aristokratik yönetimin hâkim olduğu bir toplumu savunur. IV. Yönetici, sıra dışı bilgeliği sayesinde, toplumun yararına olan şeyleri herkesten daha fazla bilir.

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platon’un sistemi, işlevsel bir iş bölümüne dayanır. Sınıflar birbirinin işine karışmaz ama sınıflar arasında geçiş söz konusudur. Örneğin asker sınıfından biri, uygun şartlar oluştuğunda yönetici sınıfına geçebilir. Dolayısıyla Platon’un ideal toplumunda sosyal sınıflar “inşa edilen” ve geçişken tabakalardan oluşur. Oysa kast sisteminde sınıfların adeta “tanrı vergisi” olduğu kabul edilir ve sınıfsal pozisyonlar aile bağlarıyla, doğuştan oluşur. Kast sisteminde tabakalar arasında geçiş mümkün değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Platon'un kurmuş olduğu akademi adlı eğitim kurumu günümüzde hangi eğitim basamağına karşılık gelmektedir?

Ortaokul

Lise

Üniversite

Yüksek lisans

Yaşam boyu eğitim

Açıklama:

Platon’un kurduğu Akademi adlı eğitim kurumu, günümüz üniversitelerinin bilinen en eski atasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Platon'un ahlak anlayışında aşağıdakilerden hangisi doğrudur? I. İyilik olmadığında o boşluk, kötülük ile dolmaktadır. II.Bu dünyanın iyiliklerini görebilmek için nedensellikleri anlamaya çalışmak gereklidir. III. İyilik, eylemlerle ve sosyal ilişkiler içerisinde açığa çıkar. IV. Haz, her zaman ve her yerde yegane veya en büyük motivasyon kaynağıdır.

I ve II

II ve III

I, II ve III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platon’un hedonist olduğunu (yani tüm eylem ve ahlâki ilkelerin ardında bir tür haz arayışı vardır dediğini) iddia etmek doğru olmaz. Platon genel olarak hazzın önemli bir motivasyon aracı olduğunu kabul etmektedir. Fakat hazzın her zaman ve her yerde yegane veya en büyük motivasyon kaynağı olduğu/olması gerektiği yönündeki bir iddiayı Platon’un diyaloglarında bulamayız. Platon, hazzı bir varlık veya olay olmaktan ziyade bir tür “süreç” olarak görür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Tarihte ilk üniversite olarak kabul edilen Platon’un Akademisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Belirli ve sabit bir mekanı yoktu.

Sadece felsefe dersleri veriliyordu.

Platon'un ölümünden sonra da faaliyetlerine devam etmiştir.

Aristoteles Akademi'de öğrenci olmamıştır.

Akademi'nin tek hocası Platon'du.

Açıklama:

Akademi belirli ve sabit binaları, mekanı ve kurumsal yapısı olan bir öğretim aktörüydü. Akademi'de felsefenin yanı sıra matematik, diyalektik ve müzik dersleri verilirdi. Platon'un ölümünden sonra da faaliyetlerine devam etmiş, dolayısıyla tarihsel devamlılığı olan bir kurumdur. Öğrencileri arasında Aristoteles en ünlüsüdür. Akademi'nin tek hocası Platon değildir. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Platon'un felsefesinin oluşmasında rol oynayan etkenlerden birisi değildir?

Politika

Eukleides'in (Öklid) etkisi

Sokrates'in etkisi

Pythagorasçıların (Pisagorcular) etkisi

Herakleitos’un düşüncelerinin etkisi

Açıklama:

Platon, politik olarak güçlü, seçkin bir ailede dünyaya gelmiştir. Bu nedenle felsefesinde politikanın önemli bir yeri olduğunu söylemek mümkündür. Diğer yandan düşüncelerinin şekillenmesinde hocası Sokrates’in önemli etkisi olduğunu söyleyebiliriz. Platon İtalya taraflarına yaptığı seyahatte Pythagoras’ın (Pisagor) öğrencileriyle karşılaşmıstır. Pythagorasçıların matematik alanındaki merakları ve çalışmaları, Platon’u etkilemiştir. Aynı şeklde, Herakleitos’un öğrencileri ile olan karşılaşması da, varlığın akışkanlığı ve hareketliliği konusundaki düşüncelerini şekillendirmiştir. Ancak Eukliedes (Öklid) Platon'dan sonra yaşadığı için, ondan etkilenmiş olması mümkün değildir. Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Platon'un varlık anlayışı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

“Gerçek varlık” (to ontos on), “maddi varlıktan” (ousia) veya “oluştan” üstündür.

Gerçek varlık ile "oluş (maddi varlık ) aynı şeydir.

Formlar dünyasındaki şeyler kanaatlere (doxa) konu olurken, fenomenler (phainomena)
dünyasındaki şeyler bilgiye (episteme) konu olurlar.

Formlar dünyasındaki varlıklar, fenomenler dünyasındaki gerçek varlıkların duyularımıza konu olan basit yansımalarıdır.

Fenomenler dünyasındaki varlıklar gerçek varlıklardır.

Açıklama:

“Gerçek varlık” (to ontos on), “maddi varlıktan” (ousia) veya “oluştan” üstündür. Gerçek varlık ile "oluş (maddi varlık ) farklı şeylerdir. Formlar dünyasındaki şeyler bilgiye (episteme) konu olurken, fenomenler (phainomena) dünyasındaki şeyler kanaatlere (doxa) konu olurlar. Formlar dünyasındaki varlıklar gerçek varlıklardır. Fenomenler dünyasındaki varlıklar, formlar dünyasındaki gerçek varlıkların duyularımıza konu olan basit yansımalarıdır. Doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Platon'un Phaedo adlı diyaloğunda öne sürdüğü bilgi anlayışına ilişkin önemli iddiası nedir?

"Bilmek, çalışmaktır."

"Bilmek, yaşamaktır."

"Bilmek, düşünmektir."

"Bilmek, güçtür."

"Bilmek, hatırlamaktır."

Açıklama:

Platon'un Phaedo adlı diyaloğunda öne sürdüğü bilgi anlayışına ilişkin önemli iddiası: "Bilmek, hatırlamaktır", iddiasıdır. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

I. Platon’un metinlerinde “ruh” tabirine karşılık kullanılan orijinal kelime “psuche”dir.II. Avrupa dillerine “psyche” olarak geçmiştir.III. Platon’un “psuche” kavramına Türkçe en uygun anlamsal karşılığın “beyin” ve “beden” kavramlarının karışımıolduğu düşünülebilir. Platon'un ruh anlayışına ilişkin yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız III.

I. II. ve III

II. ve III

Yalnız II.

I. ve II.

Açıklama:

Platon’un metinlerinde “ruh” tabirine karşılık kullanılan orijinal kelime “psuche”dir. Avrupa dillerine “psyche” olarak geçmiştir. Ancak, Platon’un “psuche” kavramına Türkçe en uygun anlamsal karşılığın “akıl” ve “can” kavramlarının karışımı olduğu düşünülebilir. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Platon’a göre ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir. Başka bir deyişle, işleyiş itibariyle bakıldığında ruhun kendi içerisinde parçalardan oluştuğu görülecektir. Bu parçalar Platon’a göre üç tanedir. Aşağıdakilerden hangisinde bu üç parça doğru verilmiştir?

Sağduyu (reason), öz (spirit) ve iştah (appetite)

Anlak (understanding), öz (spirit) ve iştah (appetite)

Sağduyu (reason), haz (pleasure) ve iştah (appetite)

Sağduyu (reason), töz (susbstance) ve iştah (appetite)

Töz (susbstance), öz (spirit), ve haz (pleasure)

Açıklama:

Platon’a göre ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir. Başka bir deyişle, işleyiş itibariyle bakıldığında ruhun kendi içerisinde parçalardan oluştuğu görülecektir. Bu parçalar Platon’a göre üç tanedir: Sağduyu (reason), öz (spirit) ve iştah (appetite). Doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Platon'un ahlak anlayışı söz konusu olduğunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Eyleme dönüşmemiş (yani sosyal bir zemine ulaşmamış), yalnızca felsefi tartışmalar içerisine sıkışmış bir iyilik tanımlamasının, Platon felsefesinde yeri yoktur.

Platon’un ahlak anlayışı söz konusu olduğunda, o tam anlamıyla bir “hedonist”tir.

Platon’a göre devleti yönetenlerin tam anlamıyla liyâkat sahibi olması için “iyi” kavramını tam anlamıyla öğrenmiş ve içselleştirmiş olmaları gerekir.

Platon’un iyi ve kötü ile ilgili düşüncelerinin (özellikle “iyi” hakkındaki düşüncelerinin) en açık biçimde görüldüğü eseri Devlet’tir.

Platon’a göre, erdem tüm eylemlerin yegâne amacı olmalıdır.

Açıklama:

Eyleme dönüşmemiş (yani sosyal bir zemine ulaşmamış), yalnızca felsefi tartışmalar içerisine sıkışmış bir iyilik tanımlamasının, Platon felsefesinde yeri yoktur. Platon’a göre devleti yönetenlerin tam anlamıyla liyâkat sahibi olması için “iyi” kavramını tam anlamıyla öğrenmiş ve içselleştirmiş olmaları gerekir. Platon’un iyi ve kötü ile ilgili düşüncelerinin (özellikle “iyi” hakkındaki düşüncelerinin) en açık biçimde görüldüğü eseri Devlet’tir. Platon’a göre, erdem tüm eylemlerin yegâne amacı olmalıdır. Ancak, Platon’un ahlak anlayışı söz konusu olduğunda, Platon’un bir “hedonist” olduğunu iddia etmek zordur. Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

I. Taklide dayalı olan sanat (nimesis), Platon’un estetik ile ilgili felsefesi'nin, etrafında şekillendiği temalardan biridir. II. Ölçü, iyiliğin ve güzelliğin temelidir. III. Platon, modern zamanlardaki gibi, sanatı özerk ve bağımsız bir alan olarak görür. Platon'un estetik anlayışı göz önüne alındığında, yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

II. ve III.

I. II. ve III.

I. ve II

I. ve III.

Açıklama:

I. Taklide dayalı olan sanat (nimesis), Platon’un estetik ile ilgili felsefesi'nin , etrafında şekillendiği temalardan biridir. Ölçü, iyiliğin ve güzelliğin temelidir. Ancak, Platon, modern zamanlardakinin aksine, sanatı özerk ve bağımsız bir alan olarak görmez. Doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Demiurgos ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Platon felsefesinde Demiurgos, İslam ve Hristiyanlıktaki "tanrı" anlayışıyla eş anlama gelir.

İyilik formu'nun (idea) ta kendisidir.

Ahlak felsefesindeki kutsal yönetici anlamına gelir.

Demiurgos, evreni yoktan var eden biri değildir: Zaten var olan varlığı ölçülülük içerisinde bir düzene
oturtan kutsal icracı'dır.

Formlar dünyasının bilgisine ulaşmış olan erdemli ve kutsal insan anlamına gelir.

Açıklama:

Demiurgos, evreni yoktan var eden biri değildir: Zaten var olan varlığı ölçülülük içerisinde bir düzene
oturtan kutsal icracı'dır. Doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I. Aristokratik bir yönetimin hakim olduğu bir toplum düzenini savunan Platon'a göre, ideal düzeyde devlet felsefeciler (filozof-kral) tarafından yönetilmelidir. II. Tamamen demokratik bir toplum düzeni savunan Platon'a göre, devlet seçimlerde en yüksek oyu alan vatandaş tarafından yönetilmelidir. III. Platon'a göre siyaset etikten bağımsız olamaz. Platon'un siyaset anlayışı göz önünde bulundurulduğunda yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I.

I. ve II

I. ve III

II. ve III.

Yalnız III.

Açıklama:

Aristokratik bir yönetimin hakim olduğu bir toplum düzenini savunan Platon'a göre, ideal düzeyde devlet felsefeciler (filozof-kral) tarafından yönetilmelidir. Platon'a göre siyaset etikten bağımsız olamaz. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Tarihteki ilk üniversite olarak kabul edilen üniversite hangisidir?

Çağ

Mektep

Akademi

Dersane

Yüzyıl

Açıklama:

Platon’un Akademi’si, tarihteki ilk üniversite olarak kabul edilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Platon eserlerini hangi biçimde yazmıştır?

Diyalog

Roman

Makale

Şiir

Öykü

Açıklama:

Platon eserlerini diyalog biçiminde yazmıştır. Diyalog biçimindeki eser, tiyatro senaryolarına benzer biçimde karakterler arasındaki tartışmaların sırayla, konuşma formatında ifade edilmesine dayanır. Böylece felsefî olduğu kadar edebî niteliklere de sahip eserler çıkar ortaya. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Platon'un eserleri arasında yer almaz?

Crito

Charmides

Euthyphro

Hippias I

Poetika

Açıklama:

Poetika Aristoteles'in eseridir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Platon’un formlarla ilgili olarak esaslı bir teori geliştirdiği eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Gorgias

Parmenides

Menexenus

Phaedo

Crito

Açıklama:

Platon’un formlarla ilgili olarak esaslı bir teori geliştirdiği eseri Parmenides’tir (Gill, 2006, s. 184). Parmenides adlı diyalogun girişinde, Zenon ile Sokrates arasında geçen bir diyaloga yer verilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Platon’a göre ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir. Başka bir deyişle, işleyiş itibariyle bakıldığında ruhun kendi içerisinde parçalardan oluştuğu görülecektir. Bu parçalar Platon’a göre üç tanedir. aşağıdakilerden hangiai bu üç parçadan biridir?

Psuche

Reason

Gorgias

Phaedo

Phaedrus

Açıklama:

Platon’a göre ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir. Başka bir deyişle, işleyiş itibariyle bakıldığında ruhun kendi içerisinde parçalardan oluştuğu görülecektir. Bu parçalar Platon’a göre üç tanedir: Sağduyu (reason), öz (spirit) ve iştah (appetite). Bu parçaların her biri ruhun farklı
şekillerde işlemesini sağlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerin hangisi Platon felsefesinde erdemin farklı görünümleri arasında yer almaz?

Cesaret

Ölçülülük

Bilgelik

Sosyallik

Dindarlık

Açıklama:

Platon felsefesinde erdemin farklı görünümleri vardır: Cesaret, ölçülülük, bilgelik, dindarlık ve adalet. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Platon’un iyi ve kötü ile ilgili düşüncelerinin en açık biçimde görüldüğü eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet

Euthyphro

Meno

Psuche

Erdem

Açıklama:

Platon’un “iyi” ve “kötü” kavramlarını en iyi şekilde ortaya koyan eseri Devlet’tir. Aslında Devlet adlı eseri “adalet” kavramını ele alır fakat Platon’a göre, adalet kavramı da eninde sonunda “iyi” kavramı ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Platon felsefesinde “tanrı” benzeri varlığın adı nedir?

Politicus

Nomoi

Mimesis

Demiurgos

Timaeus

Açıklama:

Demiurgos, Platon felsefesinde “tanrı” benzeri bir valıktır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Platon, varlık türlerini bir tür ontolojik basamak üzerine yerleştirdikten sonra, bu türlerin yaratıcıları arasında da bir hiyerarşi kurar. Bu hiyerarşide en üst katında ne vardır?

Duyularımıza konu olan nesneler ve onların var edicileri yer alır.

Nesnelerin imajları ve bu imajların var edicileri yer alır.

Hayvanlar yer alır.

Formlar ve formların yaratıcıları yer alır.

Yer altı dünyası yer alır.

Açıklama:

Platon, varlık türlerini bir tür ontolojik basamak üzerine yerleştirdikten sonra, bu türlerin yaratıcıları arasında da bir hiyerarşi kurar: En üstte formlar ve formların yaratıcıları; ortada duyularımıza konu olan nesneler ve onların var edicileri; en altta ise nesnelerin imajları ve bu imajların var edicileri yer alır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Platon’un beş devlet tanımlaması içinde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Timokrasi

Plütokrasi

Demokrasi

Tiranlık ve Aristokrasi

Meno

Açıklama:

“Platon’un beş devlet tanımlaması” şunları içerir: Timokrasi, plütokrasi, demokrasi, tiranlık ve Aristokrasi. Platon, (demokrasi dâhil) diğer türlerin her birinin zayıf ve kötü yönlerini ortaya koyarak iyi eğitim almış üst sınıf insanların yönetimini (Aristokrasiyi) ön plana çıkarır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Platon’un akademisi tarihteki ilk ne olarak bilinir?

İlkokul

Ortaokul

Lise

Yüksekokul

Üniversite

Açıklama:

Platon’un Akademi’si, tarihteki ilk üniversite olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Platon'un Akademisi’nde verilen derslerden değildir?

Felsefe

Din

Müzik

Matematik

Diyalektik

Açıklama:

Akademi’de felsefe, matematik, diyalektik
ve müzik dersleri verilirdi

Doğru Cevap: B

Soru 43

Platon’un bilgi anlayışını ifade eden “Bilmek, hatırlamaktır” sözü hangi eserinde geçmektedir?

Meno

Devlet

Phaedo

Parmenides

Symposium

Açıklama:

Platon’un bilgi anlayışı ile ilgili önemli bir noktayı, onun Phaedo adlı eserindeki şu sözü özetlemektedir:“Bilmek, hatırlamaktır”.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Platon’un ruh hakkındaki görüşlerini dolaylı argümanlarla ortaya koyduğu metinlerden biridir?

Devlet

Phaedrus

Gorgias

Phaedo

Laches

Açıklama:

Platon’un ruh hakkındaki görüşlerini dolaylı argümanlarla ortaya koyduğu metinlerden biri Phaedrus’dur.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Ruhun ölümsüz olduğu ve bir bedenden başka bir bedene geçtiği düşüncesini hangi filozof ortaya atmıştır?

Aristoteles

Platon

Pythagoras

Freud

Lacan

Açıklama:

Ruhun ölümsüz olduğu ve bir bedenden başka bir bedene geçtiği düşüncesini Pythagoras ortaya atmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Platon’un erdemlilik göstergesi olarak ortaya koyduğu diğer iki kavram dindarlık ve adalet hangi eserde tartışılmaktadır?

Gorgias

Devlet

Charmides

Euthyphro

Laches

Açıklama:

Platon’un erdemlilik göstergesi olarak ortaya koyduğu diğer iki kavram dindarlık ve adalettir. Bu iki kavram, Euthyphro adlı
diyalogda tartışılır (bu diyalog için de bkz. Cairns,
1980, s. 169-185).

Doğru Cevap: D

Soru 47

Platon'un, iyi şeyler arasında yaptığı hiyerarşik sıralama aşağıdakilerden hangisidir?

I. ölçülülük
II. güzellik
III. akıl
IV. bilgi
V. haz

I. akıl
II. güzellik
III. ölçülülük
IV. bilgi
V. haz

I. akıl
II. güzellik
III. ölçülülük
IV. haz
V. bilgi

I. haz
II. güzellik
III. ölçülülük
IV. akıl
V. bilgi

I. haz
II. akıl
III. ölçülülük
IV. güzellik
V. bilgi

Açıklama:

Platon, iyi şeyler arasında hiyerarşik bir sıralama yaparken hazza en son
sırayı verir. Bu hiyerarşik şemaya göre ilk sırada ölçülülük, ikinci sırada güzellik, üçüncü sırada akıl, dördüncü sırada bilgi ve beşinci sırada haz gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Platon’un siyaset ile ilgili görüşlerini ihtiva eden başlıca eserler aşağıdakilerden hangileridir?
I. Devlet (ideal devlet)
II. Devlet Adamı (Politicus)
III.Yasalar (Nomoi)
IV. Symposium

I - II

II-III-V

I- II- III

I-IV

I-III-IV

Açıklama:

Platon’un siyaset ile ilgili görüşlerini ihtiva eden başlıca üç eseri vardır: Devlet (ideal devlet), Devlet Adamı (Politicus) ve Yasalar (Nomoi).

Doğru Cevap: C

Soru 49

Platon, asker sınıfından birilerinin, uygun özellikler taşımak ve
belirli eğitimlerden geçmek kaydıyla, kaç yaşından
sonra yönetici sınıfına geçebileceğini söyler?

Açıklama:

Platon, örneğin asker
sınıfından birilerinin, uygun özellikler taşımak ve
belirli eğitimlerden geçmek kaydıyla, otuz yaşından
sonra yönetici sınıfına geçebileceğini (hatta geçmesi
gerektiğini) söyler (Ritter, 1933, s.324-325).

Doğru Cevap: C

Soru 50

Şeref ve görev ilkelerine göre yönetilen devletlere işaret eden yönetim sistemi hangisidir?

Monarşi

Tiranlık

Demokrasi

Plütokrasi

Timokrasi

Açıklama:

Timokrasi, şeref ve görev ilkelerine göre yönetilen devletlere işaret eder.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Sokrates gibi önemli bir düşünürün öğrencisi, Aristoteles gibi bir başka büyük düşünürün ise öğretmeni olan ünlü filozof kimdir?

Descartes

Platon

Bacon

Konfüçyüs

Aquinas

Açıklama:

Platon, en önemli ilk çağ felsefecilerinden biridir. Sokrates gibi önemli bir düşünürün öğrencisi, Aristoteles gibi bir başka büyük düşünürün ise öğretmeni olması itibariyle, ilk çağ felsefesinde önemli bir yere sahiptir. Doğduğu şehir olan Atina’nın dışına çıkarak Kuzey Afrika, Mısır ve İtalya gibi ül- kelerde bulunduğu için, düşünceleri yerel sınırların ve küçük toplum etkilerinin dışına çıkabilmiş, kendi zamanının düşünceleri ve felsefecileri kadar kendisinden önceki düşünceleri ve felsefecileri tanıma fırsatı bulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Tarihteki ilk üniversite olarak kabul edilen Akademi hangi filozof tarafından kurulmuştur?

Platon

Sokrates

Aristoteles

Descartes

Bacon

Açıklama:

Platon’un Akademi’si, tarihteki ilk üniversite olarak kabul edilir. Platon, siyasetle olan ilişkisini sınırlandırdıktan sonra düşünmeye ve yazmaya daha çok zaman ayırmıştır. Akademi’nin tam olarak hangi yılda kurulduğu bilinmemekle birlikte, MÖ 388-387 yıllarında kurulduğu çeşitli yazarlar tarafından dile getirilmektedir (Runes, 1942, s. 237; Taylor, 1956, s. 6). Platon’dan önce de yüksek düzeyde düşünce ve kültür dersleri veren ekoller vardı. Örneğin Sofistler de bugün adına “yükseköğretim” diyebileceğimiz (günümüzün üniversitelerine karşılık gelen) bir düzeyde dersler veriyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Platon’un erken dönem diyaloglarında ortaya attığı önemli kavramlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Diyaloglar

Formlar

Bilgiler

Varlıklar

Etikler

Açıklama:

Platon, ilerleyen zamanlarda (geç dönem diyaloglarında) bilgi, varlık, etik, estetik gibi konularda düşüncelerini ortaya koyarken, erken dönemde geliştirdiği yaklaşımlara ve özgün kavramlarına yaslanmıştır. Platon’un erken dönem diyaloglarında ortaya attığı önemli kavramlardan biri “formlar”(biçimler) kavramıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Platon’un “psuche” kavramı aşağıdakilerden hangisini anlatmaktadır?

Akıl

Duygu

Beden

Düşünce

Var oluş

Açıklama:

Platon’un “psuche” kavramı, her ne kadar modern Avrupa dillerinin çoğuna “ruh” anlamında geçmiş ise de, “psuche” kavramını “can”, “akıl” ve “ruh” kavramlarının kesişimi olarak düşünmek daha isabetli olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir görüşü aşağıdaki hangi filozofa aittir?

Sokrates

Platon

Descartes

Aristoteles

Bacon

Açıklama:

Platon’a göre ruh, her ne kadar bütüncül bir şekilde görünüyorsa da, parçalı bir yapıya sahiptir. Başka bir deyişle, işleyiş itibariyle bakıldığında ruhun kendi içerisinde parçalardan oluştuğu görülecektir. Bu parçalar Platon’a göre üç tanedir: Sağduyu (reason), öz (spirit) ve iştah (appetite) (Preus, 2007, s. 227). Bu parçaların her biri ruhun farklı şekillerde işlemesini sağlar. İlerleyen yüzyıllarda akıl, mantık, vicdan ve sağduyu gibi kavramlarla ruhun çok daha çeşitli ve farklı parçalara sahip olduğunun iddia edildiğini, hatta Sigmund Freud ve Jacques Lacan gibi psikanalistlerin eserlerinde bu parçaların birbiriyle çatıştığının iddia edildiğini görüyoruz.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerde hangisi Platon’un ahlâk anlayışından bir tanesi değildir?

Erdem

Hedonizm

Mutluluk

Eylem

Hoşgörü

Açıklama:

Platon’un ahlâk anlayışı, onun bir dizi kavra- ma nasıl başvurduğuna ve bu kavramları birbiri ile nasıl ilişkilendirdiğine bakarak anlaşılabilir. Bunlar, erdem, hedonizm (hazcılık), mutluluk, iyi-kötü ve eylem kavramlarıdır. Şimdi bu kavramların her birinin Platon’un eserlerinde nasıl yer aldığına bakarak, onun ahlâk anlayışını bütüncül bir şekilde anlamaya çalışalım.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangi kavram eylemlerin nihaî amacının haz duymak olduğunu belirtmektedir?

Euthyphro

Hedonizm

İdea

Düalizm

Platonik

Açıklama:

Platon’un ahlâk anlayışını ortaya koymak için söz edilmesi gereken bir başka kavram “hedonizm” ve onunla ilişki içerisinde olan “mutluluk” kavramlarıdır. Öncelikle hedonizm kavramının genel kabul görmüş anlamını ortaya koyalım. Hedonizm, eylemlerin nihaî amacının haz duymak olduğunu söyler. Bu haz, doğrudan eylemin kendisinden kaynaklanabileceği gibi, eylemle birlikte belirli bir amaca ulaşma neticesinde de hâsıl olabilir (Pro- udfoot ve Lacey, 2010, s. 163). Philebus adlı diyalogunda Platon, Sokrates karakteri aracılığıyla şu düşünceyi savunur:

Doğru Cevap: B

Soru 58

Platon’a göre iyiliğin ve güzelliğin temeli aşağıdakilerden hangisidir?

Yargı

Ölçü

Mutluluk

Duygu

Sanat

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 59

Şiirsel deliliğin dört farklı delilikten yalnızca biri olduğunu söyleyen ünlü filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Platon

Descartes

Aristoteles

Bacon

Açıklama:

Platon, şiirsel deliliğin dört farklı delilikten yalnızca biri olduğunu söyler. Diğer üçü kehânet, meczubiyet ve erotik deliliktir. Şiirsel delilik insa- nı tanrılarla ilişki içerisine sokar. Âşık, sevgilisine kavuşma arzusu ile yanıp tutuştuğunda, bu durum onu bir hâl içerisine sokar ki bu hâl, tanrıların bulunduğu alanın güzelliğiyle bezenmiştir. Platon, her hâlükârda yaratıcılığın ardında bir taklit olduğunu söyler. Ancak tanrıların ve formların (ideaların) işin içerisine karıştığı durumlarda bu taklitlerin estetik değerinin daha yüksek olduğunu söyler.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Platon’un beş devlet tanımlamasından birisi değildir?

Devlet biçimi

Tiranlık

Demokrasi

Plütokrasi

Timokrasi

Açıklama:

“Platon’un beş devlet tanımlaması” şunları içerir: Timokrasi, plütokrasi, demokrasi, tiranlık ve Aristokrasi. Platon, (demokrasi dâhil) diğer türlerin her birinin zayıf ve kötü yönlerini ortaya koyarak iyi eğitim almış üst sınıf insanların yönetimini (Aristok- rasiyi) ön plana çıkarır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Tarihteki ilk akademik kurum olan Akademi’yi kurduğu için felsefi düşüncelerikurumsal bir şekilde yeni nesillere öğretilmiştir. Bu düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Socrates

Aristoteles

Glaucon

Potone

Açıklama:

Platon, en önemli ilk çağ felsefecilerinden biridir. Tarihteki ilk akademik kurum
olan Akademi’yi kurduğu için felsefi düşünceleri kurumsal bir şekilde yeni nesillere öğretilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Platon tarafından kurulan Akademi'yi önemli kılan özelliklerden biri değildir?

Akademi'de felsefe, matematik, diyalektik ve müzik dersleri verilir ve bu derslerin hepsi platon tarafından öğretilirdi.

Akademi Platon’un kişisel gayretleri ile kurulmuş bir kurumdu.

Akademi, Platon’un ölümünden sonra da faaliyetlerine devam etmiş, dolayısıyla bir tarihsel devamlılık arz etmişti.

Akademi, sabit bir kurumsal mekân özelliği göstermişti.

Akademi, sabit bir mekân özelliği gösterdiği için bir tür yükseköğretim kurumu niteliği kazanmıştı.

Açıklama:

Platon’un Akademi’si, sabit binaları, mekânı ve dolayısıyla kurumsal yapısı olan bir öğretim aktörüydü. Akademi’de felsefe, matematik, diyalektik ve müzik dersleri verilirdi. Akademi’nin tek hocası Platon değildi. Tüm bunları bir arada düşündüğümüzde Akademi’yi önemli kılan özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: İlk olarak, Akademi Platon’un kişisel gayretleri ile kurulmuş bir kurumdu. İkinci olarak Akademi, Platon’un ölümünden sonra da faaliyetlerine devam etmiş, dolayısıyla bir tarihsel devamlılık arz etmişti. Üçüncü olarak Akademi, sabit bir kurumsal mekân özelliği gösterdiği için bir tür yükseköğretim kurumu niteliği kazanmıştı. Günümüzde yükseköğretim kurumlarının tarihinden söz edilirken Platon’un Akademisinden öyle veya öyle söz edilmektedir. Akademi, pek çok önemli öğrenci yetiştirmiştir. Bunlar arasında en çok bilineni Aristoteles’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Platon’a ait olan ve orijinalleri bugüne kadar gelen eserlerden biridir?

Retorik

Devlet

Poetika

Yerlemeler

Yüklemler

Açıklama:

Platon’a ait olan ve orijinalleri bugüne kadar gelen eserlerinin isimleri şöyledir: Ion, Charmides, Hippias I ve II, Laches, Lysis, Euthyphro, Euthydemus, Gorgias, Protagoras, Apology (bu eser Sokrates’in Savunması olarak da bilinir ve yazı tekniği açısından tam anlamıyla bir diyalog sayılmaz), Crito, Phaedo, Menexenus, Meno, Symposium, Phaedrus, Devlet, Theaetetus, Cratylus, Timaeus, Critias, Sofist, Politicus, Philebus, Parmenides, Yasalar ve Epinomis. Bu eserlerin çoğu (Devlet, Yasalar, Symposium ve Apology gibileri hariç) adlarını eser içerisindeki diyaloglarda konuşan karakterlerden aldığı için bu isimler Türkçeye tercüme edilmez.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Platon’un varlık anlayışının “formlar” ve “teklik-çokluk” kavramları ile birlikte
ortaya çıktığı diyalog eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Charmides

Parmenides

Yasalar

Devlet

Yasalar ve Epinomis

Açıklama:

Parmenides adlı diyalogun girişinde, Zenon ile Sokrates arasında geçen bir diyaloga yer verilir. Diyalogda Zenon, Atina’ya ilk gez getirdiği bir kitabını seslice okumaktadır. Kitap okuma etkinliği bittikten sonra, kitapta geçen tespitlerle ilgili olarak Sokrates ile Zenon arasında diyalog başlar. Söz konusu diyalogda, Platon’un varlık anlayışı, “formlar” ve “teklik-çokluk” kavramları ile birlikte ortaya çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Platon'un bilginin nesnesinin sonsuz Varlık yani “formlar” olduğunu, buna karşılık doxa’nın nesnesinin ise duyulara konu olan varlıklar ve değişim olduğunu söylediği eser aşağıdakilerden hangisidir?

Hippias

Sofist

Devlet

Politicus

Yasalar

Açıklama:

Devlet adlı eserinde Platon, bilginin nesnesinin sonsuz Varlık yani “formlar” olduğunu, buna karşılık doxa’nın nesnesinin ise duyulara konu olan varlıklar ve değişim olduğunu söyler. Başka türlü söylersek bilginin (episteme) konusu Varlık, kanaatin konusu ise varoluş (yahut ‘oluş’)tur. Böylece Meno’da epistemolojik bir karşıtlıkla ortaya atılan bilgi ve kanaat, Devlet’te ontolojik bir zemine taşınır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Ruhun ölümsüz olduğu ve bir bedenden başka bir bedene geçtiği düşüncesini Pythagoras ortaya atmıştır. Platon bu düşünceyi daha ileri götürerek fikirler geliştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu fikirlerden biri değildir?

Kimlik

Hayatta kalma

Yok olma

Dirilme

Ruhun bedenden ayrılması

Açıklama:

Ruhun ölümsüz olduğu ve bir bedenden başka bir bedene geçtiği düşüncesini Pythagoras ortaya atmıştır. Platon bu düşünceyi daha ileri götürmüş ve kimlik, hayatta kalma, dirilme ve ruhun bedenden ayrılması fikirlerini geliştirmiştir. Hatta Platon’a göre ruh, bir bedenden ayrıldıktan sonra insan bedenlerine yerleşebileceği gibi, insan harici bedenlere de yerleşebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Platon, Sokratik diyaloglarında erdemin bir kaç farklı çeşidinden söz eder, aşağıdakilerden hangisi erdemin farklı çeşitlerinden biridir?

Hazcılık

Mutluluk

Ölçülülük

İyi-kötü

Eylem

Açıklama:

Platon, Sokratik diyaloglarında erdemin bir kaç farklı çeşidinden söz eder: Cesaret, ölçülülük, dindarlık, bilgelik ve adalet.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Platon’un estetik ile ilgili felsefesi bazı esaslar ve temalar etrafında şekillenir. Aşağıdakilerden hangisi bu esaslardan biri değildir?

Temelinde “ölçü” (veya “ölçüm”) olan zanaat

Taklide dayalı olan sanat

Şiirsel yaratıcılığın temel şartı olarak görülen coşku

Oran ve nesne ilişkisinde eser

Erotik delilik ve bunun güzellikle ilişkisi

Açıklama:

Platon’un estetik ile ilgili görüşlerini derli toplu bir şekilde ifade eden yegâne eseri yoktur. Başka bir deyişle onun estetik hakkındaki görüşleri, eserleri arasında dağınık halde bulunur. Yine de, onu “felsefî estetik görüşünün büyük kurucusu” olarak gösterenler için bu önemli bir sorun sayılmaz. Özellikle şu eserlerinde Platon’un estetik hakkındaki görüşlerinin özünü bulmak mümkün: Politicus, Devlet, Sofist, Yasalar, Ion, Phaedrus ve Symposium. Bu eserlerinde Platon’un estetik ile ilgili felsefesi, şu esaslar üzerinde ve temalar etrafında şekillenir:
• Temelinde “ölçü” (veya “ölçüm”) olan zanaat (techne),
• Taklide dayalı olan sanat (mimesis),
• Şiirsel yaratıcılığın temel şartı olarak görülen coşku,
• Erotik delilik ve bunun güzellikle ilişkisi.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Platon’un siyaset ile ilgili görüşlerini ihtiva eden başlıca üç eseri vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu eserlerden biridir?

Magna Moralia

Atinalıların Yasası

Politika

Devlet

Organon

Açıklama:

Platon’un siyaset ile ilgili görüşlerini ihtiva eden başlıca üç eseri vardır: Devlet (ideal devlet), Devlet Adamı (Politicus) ve Yasalar (Nomoi).

Doğru Cevap: D

Soru 70

Platon'un insan ruhunun belirli bedenlerde var olmasının öncesinde ve o bedenler yok olduktan sonra da varlığını koruduğunu anlattığı mitolojik anlatılara, aşağıdaki eserlerden hangisinde yer vermiştir?

Politicus

Sofist

Parmenides

Charmides

Gorgias

Açıklama:

Platon’un Gorgias, Phaedo, Devlet ve Phaedrus eserlerinde bahsettiği mitolojik anlatılara bakıldığında, insan ruhunun belirli bedenlerde var olmasının öncesinde ve o bedenler yok olduktan sonra da varlığını koruduğunu görüyoruz. Dolayısıyla Platon’un ruh ile ilgili düşüncesinde örtülü bir şekilde şu varsayım hâkimdir: Ruhun belirli bir zamanda belirli bir bedende yerleşik olması, onun bu bedenden önce ve sonra da var olmayı sürdürdüğünü düşünmemize engel olmamalıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Aristoteles'i diğer ilk çağ filozoflarından ayıran özellik nedir?

Görkemli felsefi sistem

Çeşitli bilim dallarının gelişimine sağladığı katkılar

Platonizm’in temel prensiplerini kabul etmesi

İslam filozoflarının Aristoteles'e ilk öğretmen unvanını layık görmesi

Batı felsefesinin temellerini döşeyen sistem sahibi olması

Açıklama:

Aristoteles, aralarında biyolojinin de bulunduğu çeşitli bilim dallarının gelişimine sağladığı katkılar dolayısıyla da fevkalade önemli bir düşünürdür. Aristoteles,
engin merakı ve bilgi edinmeyi insan yaşamının gayesi sayan ahlaki tutumu ile felsefe tarihinin vazgeçilmez düşünürlerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in ahlak ve siyaset ile ilgili eserlerinden değildir?

Yorum Üzerine

Nikomakhos’a Etik

Politika

Eudemos’a Etik

Büyük Etik

Açıklama:

Ahlak ve siyaset ile ilgili eserleri Ethica Nicomachea (Nikomakhos’a Etik), Magna Moralia
(Büyük Etik), Ethica Eudemia (Eudemos’a Etik), Politica (Politika), Oeconomica (Ekonomi) adlı risaleleridir. Bunlardan Magna Moralia ile Oeconomica’nın özgünlükleri
tartışmalıdır. Yorum üzerine adlı eseri mantık ve münazara ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aristotelesçi mantık neden çoğu zaman "formel mantık" olarak anılır?

Bilimsel bir ispatın neticesinin gerçeğe ilişkin bir bilgi sunmasından dolayı

Felsefeye karşı ikinci bir cürüm işletmemek için

Düşüncenin biçimsel tarafını analiz ettiği için

Aristoteles'in, engin merakı ve bilgi edinmeyi insan yaşamının gayesi sayan ahlaki tutumu yüzünden

Erken dönem eserlerinde gerek seçtiği konuları ve gerekse üslubu bakımından

Açıklama:

Aristoteles mantık biliminin kurucusudur. Aristotelesçi mantık düşüncenin biçimsel tarafını analiz ettiğinden (yani analitik olduğundan) çoğu zaman formel mantık olarak anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Önerme ifadelerinin sonunda yer alan ve hüküm belirten “… dir/dır” koşacına ne ad verilir?

Edilgi

Görelik

Nicelik

Töz

Kopula

Açıklama:

Her önermede bir süje (özne) ve bir yüklem vardır. Önerme süje ile yüklem arasındaki
bir bağı ifade ettiği için bu bağı oluşturacak bir unsura ihtiyaç vardır. Bu bağa “kopula” (bağ) adı verilmektedir. Kopula diye tabir edilen şey Türkçe ifadelerin sonunda yer alan ve hüküm belirten “… dir/dır” koşacıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aristoteles neticesini veya sonucunu esaslı bir farklılıkla kanıtlamaya çalışan iki tür önerme gösterir, bu önermelerden tümevarım'a ulaşmak nasıl mümkün olur?

Tekden genele gidişle

Genelden teke gidişle

Neticeden sonuca gidişle

Sonuçtan neticeye gidişle

Klasik düşünceden mantıklı düşünceye gidişle

Açıklama:

Aristoteles neticesini veya sonucunu esaslı bir farklılıkla kanıtlamaya çalışan iki tür önerme gösterir.Bunların ilki tümdengelim yöntemini teşkil eder. Diğer önerme biçimi tümevarım yöntemini oluşturur. Bu önerme türünde tek tek hadiselerden genel ilkelere ulaşılmak istenir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aristoteles’e göre bir şeyi bilmenin iki boyutu nedir?

Doğru ve ilksel-aslî-iptidaî oluşu

Teoremler oluşturacak ve bu öz niteliklerine bağlı olması

Sebep-sonuç ilişkisinin olması

Sebebi ve neden başka türlü olmayacağı

Öncülü-sonrası olması

Açıklama:

Aristoteles’e göre, bir şeyi bilmenin iki boyutu vardır: evvela sebebini bilmek sonra neden başka türlü olamayacağını bilmek.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aksiyom denilen önceden var olan bilgilerin, dört beklenileninden olmayan cevap hangisidir?

Doğru

Daha aslî

Dolaysız

Daha genel

Belirsiz

Açıklama:

1.Doğru (aksi halde herhangi bir bilgiye temel olamazlar),
2. Daha aslî,
3. Dolaysız olmaları gerekir (aksi halde bunların da arkasında mevcut bir başka bilginin
varlığını var saymak gerekir ki bu durumda bunları aksiyom olarak kabule gerek kalmaz), ayrıca bunların,
4. Daha genel olmaları beklenir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aristoteles’e göre tabiat olaylarını anlamaya çalışırken bu hadiselerin “ne için” cereyan ettiğini sormamız aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Gereklilik ilkesi

Nedensellik

Tabiattaki amaçsallık

Kanıtlanabilir bilgi

Hayvan biyolojisindeki ayrıntılar

Açıklama:

Aristoteles’in düşüncesinin ve bilim anlayışının dikkate değer bir yönü tabiatta bir amaçsallık olduğuna inanmasıdır. İnsan ediminin belli amaçlar gütmesi gibi tabiat da edimlerinde bir gayeyi hedefler. Tabiat olaylarını anlamaya çalışırken bu hadiselerin “ne için” cereyan ettiğini sormalıyız. Çünkü bu hadiselerin, bu tabiat olaylarının bir telosu, bir gayesi vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aristoteles'in ruh anlayışını nasıl tanımlayabiliriz?

Bedenden ayrı ruh olmaz.

Bedenin formu ruhtur.

Beden ruhun enerjisidir.

Ruh beden için bir araçtır.

Beden yok olsa da ruh yok olmaz.

Açıklama:

Aristoteles ruhu yaşayan nesnelerin yaşam formu olarak düşünmekte, canlı varlıkların
hayatiyetlerini ve bedensel bütünlüklerini temin eden ve bedene edimsellik kazandıran bir şey olarak tasavvur etmektedir. Ona göre, bedenden ayrı bir ruh düşünülemez.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Antik Yunan’da tıp alanında ve dini pratikte kullanılan "Katharsis" kelimesini Aristoteles hangi anlamda kullanmamıştır?

Didaktik

Etik

Dramatik

Demokratik

Terapötik

Açıklama:

Aristoteles’in ne anlamda kullandığı üzerine getirilen yorumları şöyle tasnif edebiliriz:
• Didaktik
• Etik
• Terapötik
• Entelektüel
• Dramatik

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in siyasi görüşleri arasında yer almaktadır?

Şehir köy toplumunun bir ileri biçimi, imparatorluk da şehir devletinin bir ileri biçimidir.

İnsan sosyal bir varlıktır ve yalnız yaşayamaz.

İnsan hayatının kötü edimlerini komedi, iyi edimlerini tragedya taklit eder.

Elleri olduğu için en zeki varlık insandır.

Canlı varlıklar farklı farklı olduklarına göre ruhlar da farklı farklı olmalıdır.

Açıklama:

Aristoteles insanın tabiatı gereği sosyal bir varlık olduğunu savunmaktadır. Yalnız yaşayan, kendi kendine yeten bir insan, Aristoteles’e göre, ya tanrıdır ya da hayvan. Arılar, karıncalar gibi insanoğlu da biyolojisi gereği toplum içinde yaşar; aile, toplum ve devlet insanın tabiatının tezahürleridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in estetik anlayışı için söylenebilir?

Sanat insan hayatını taklit eder; buna mimesis denir.

Bilgi ancak daha önce var olan başka bir bilgiden doğar.

Aristoteles’in estetik hakkındaki görüşleri için hylomorfizm kavramını kullanabiliriz.

İnsana özgü melekeleri zihinsel melekeler ve karakter melekeleri olarak ayırabiliriz.

Yaşamın gayesi serpilmek, inkişaf etmek, tekemmül etmek manasındaki eudaimoniadır.

Açıklama:

En genel manada mimesisin tabii süreçlere bir müdahale olduğu anlayışı kabul görmektedir. Yani mimesisin doğanın bir taklidi ya da doğanın taklit edilmesi olduğu söylenebilir. Bunu şöyle bir örnekle açıklamak mümkündür. Doğru A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aristoteles’in ruh anlayışı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bilgi ancak daha önce var olan başka bir bilgiden doğar.

İnsana özgü melekeleri zihinsel melekeler ve karakter melekeleri olarak ayırabiliriz.

Yaşamın gayesi serpilmek, inkişaf etmek, tekemmül etmek manasındaki eudaimoniadır.

Aristoteles’in ruh hakkındaki görüşleri için hylomorfizm kavramını kullanabiliriz.

İnsan hayatının kötü edimlerini komedi, iyi edimlerini tragedya taklit eder.

Açıklama:

Aristoteles’in ruha dair görüşleri hylomorfizm kavramı ile ifade edilmektedir: Ruh bedenin biçimi (morphē) ve beden de ruhun maddesidir (hylē). Aristoteles ruhu canlılığın sebebi ve alameti saydığından ona göre tüm canlıların ruhu vardır; ruhu olmak ile canlı olmak bir yerde aynı anlama gelmektedir, yalnızca canlı varlıkların ruhu vardır. Doğru D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden kelimelerden hangisi Aristotales’in kullandığı anlamda, tragedya temsil edilen hadisenin izleyici tarafından sağlıklı bir biçimde anlaşılmasına imkan tanır cümlesine karşılık gelmektedir?

Dramatik

Didaktik

Etik

Terapötik

Entellektüel

Açıklama:

Entelektüel; yani tragedya temsil edilen hadisenin izleyici tarafından sağlıklı bir biçimde anlaşılmasına imkan tanır. Bu yorumcular katharsis ile entelektüel arınmanın kastedildiği görüşündedirler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Aristotales’in ahlak ilkeleri arasında yer alan yaşamın gayesinin serpilmek, inkişaf etmek ve tekemmül etmek olduğunu anlatan kavramdır?

Hylomorfizm

Tragedya

Eudaimonia

Mimesis

Katharsis

Açıklama:

Aristoteles’in kullandığı ve çoğunlukla mutluluk diye tercüme edilen eudaimonia kelimesi serpilmek, inkişaf etmek, gelişmek, muvaffak olmak anlamlarını barındırır ve mutluluk kelimesi ile dolaylı ilgisi vardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aristoteles Atina'da 19 yıl boyunca kimin talebesi olmuştur?

Konfüçyüs

Platon

Sokrates

Diogenes

Thomas Aquinas

Açıklama:

Aristoteles MÖ 367’de Aristoteles Atina’ya gelerek Platon’un Akademi’sine katıldı ve Platon’un ölümüne dek -19 yıl- burada kaldı. Diogenes Laertius’un aktardığına göre Platon’un en özgün talebesi olan Aristoteles şüphesiz Akademi’deki yılları boyunca Platonizm’in temel prensiplerini kabul etmiş bir talebeydi ve erken dönem eserlerinde gerek seçtiği konuları ve gerekse üslubu bakımından Platon’un etkisi altındaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Aristotales' in Biyoloji ile alakalı eserlerinden birisi değildir?

Historia Animalium

De Partibus Animalium

De Motu Animalium

De Anima

De Generatione Animalium

Açıklama:

Aristoteles'in biyoloji ile alakalı Historia Animalium(Hayvanların Tarihi), De Partibus Animalium (Hayvanların Kısımları Üzerine), De Motu Animalium (Hayvanların Hareketi Üzerine), De Incessu Animalium (Hayvanların Gelişimi Üzerine) ve De Generatione Animalium (Hayvanların Türeyişi Üzerine) kitapları bulunmaktadır. De Anima (Ruh Üzerine) psikoloji üzerine bir eseridir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Mantık biliminin kurucusudur?

Kant

Aristotales

Sokrates

Platon

Philip

Açıklama:

Aristoteles mantık biliminin kurucusudur. Aristotelesçi mantık düşüncenin biçimsel tarafını analiz ettiğinden (yani analitik olduğundan) çoğu zaman formel mantık olarak anılır. Bununla birlikte Aristoteles’in mantık ilmini dış gerçeklikten tamamen bağımsız olarak tasavvur ettiğini düşünmek hata olur.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Teleoloji kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Aksi, genel

Sebep,öncü

Amaç, gaye

Doğru, asli

Çelişki, tür

Açıklama:

Teleoloji kelimesi amaç,gaye gibi anlamları olan Yunanca "telos" kelimesinden türetilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Ruhun ölümlü olduğunu söylemekle kendisinden önceki Sokrates ve Platon’dan ayrılan filizof kimdir

Aristotales

Kant

Locke

Descartes

freud

Açıklama:

Aristoteles ruhun ölümlü olduğunu söylemekle kendisinden önceki Sokrates ve Platon’dan ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki önermelerden hangisi tümden gelime örnektir?

Atomu anlamak evreni anlamaktır.

Siyah kuğu yoktur.

Ali dolandırıcıysa herkes dolandırıcıdır.

İnsan düşünen bir varlık olduğundan Ahmet’in de kafasını kullanmasını bekliyorum.

Burdur’da hava kirliliği düşük, demek ki küçük şehirler havayı daha az kirletmektedirler.

Açıklama:

Tümden gelim, genele yönelik bir varsayımın özel bir birim için de geçerli Kabul edilmesidir. İnsanlar düşünen bir varlıktır, Ahmet de insandır, o halde Ahmet de düşünmektedir önermesi bir tümdengelim örneğidir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Bir madde aynı anda hem enerji hem de madde olabilir önermesi için Aristotales mantığı açısından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Doğrudur çünkü tümdengelime bir örnektir

Yanlıştır çünkü bir şey aynı şartlar altında hem kendisi hem de başka bir şey olamaz

Doğrudur çünkü bir şey ya kendisidir ya da kendisinden başka bir şeydir

Doğrudur çünkü bir tümevarım örneğidir

Yanlıştır çünkü bir şeyin kendisi kendisine eşittir

Açıklama:

Aristotales mantığına göre bir şey aynı şartlarda hem kendisi hem de başka bir şey olamaz. Bu durum açıklamasıyla birlikte B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Yeni keşfedilmiş bir organı gören kimse gördüğü organın işlevini sormuştur. Bu durum aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

Mitos

Aksiyom

Teorem

Teleoloji

Nedensellik

Açıklama:

İşleve yani bir olgunun belirli bir amaç doğrultusunda bir duruma hizmet etmesi varlığın hedef yönelimli olması teleoloji ile ifade edilmektedir. Bu durum D seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aristotales’e göre ruh ile aşağıdakilerden hangisi neredeyse eş anlamlıdır?

Can

Kalp

Beyin

Düşünce

Beden

Açıklama:

Aristotales kendinden önceki filozofların aksine, ruhun bedenin ölümünden sonra sona erdiğini düşünmektedir. Bu yönüyle ruh can ile eş anlamlı kullanılmaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aristotales’e göre mutluluk 'Eudaimonia’ insanın potansiyelini maksimum derecede kullanması ve başarılı olmasıyla gelmektedir. Buna göre aşağıdaki uğraşlardan hangisi kişiyi daha çok mutlu edebilir?

Yemek yemek

Bir matematik kuramı geliştirmek

Televizyon izlemek

Spor yapmak

Şiir okumak

Açıklama:

Aristoya göre insanı diğer varlıklardan ayıran özellik akıldır. Gelişme ve büyüme sonucu oluşan mutluluk da bu özelliğin en etkili kullanılmasıyla olacaktır. Belirtilen durumlar içerisinde bir matematik kuramı geliştirmek bu konuda ileri bir mutluluk kaynağı olabilir. Bu nedenle yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Tragedya izlenmesinin Aristo’ya göre en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Arınma (duygusal katarsis) yaşanması

Ulus bilincinin kazanılması

Topluma bilgi aktarılması

Sanat yoluyla etiğin yaygınlaştırılması

Devlet otoritesinin halka betimlenmesi

Açıklama:

Aristoya göre tragedyanın en önemli işlevi duygusal bir boşalım yaşanmasıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aristo’nun ve Platon’un ruh olgusuna bakışları aşağıdakilerden hangisi ile ayrışmaktadır?

Sonlu/ sonsuz

Doğa üstü/ doğal

Nedensellik/ teleolojik

Yaratılma/ kendindenlik

Geliştirilebilirlik/ durağanlık

Açıklama:

Aristo ve Platon’un ruh anlayışlarındaki temel fark; Aristoya göre ruhun sonlu Platon’a göre sonsuz olmasıdır. Bu nedenle yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aristoya göre Devlet yönetimi en yetenekli kesime verilmelidir. Bazen de çoğunluk belirli bir kesimden daha doğru kararlar alabilir. Bu iki durum aşağıdaki yönetim biçimlerinden sırasıyla hangisi ile ifade edilmektedir?

Aristokrasi/ Monarşi

Demokrasi/ parlementer monarşi

Aristokrasi/ Demokrasi

Demokrasi/ Teknokrasi

Teknokrasi/ Monarşi

Açıklama:

Devletin yetenekli bir kesim tarafından yönetilmesi aristokrasi, bazen çoğunluğun yetenekli bu kesimden daha doğru karar alabileceği önermesi ise demokrasidir. Bu bakımdan yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Toplumsal yaşama ilişkin Aristo açısından aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

Toplum bireyin özgürlüğünü kısıtlamaktadır

Bireyin ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için şehir yaşantısı idealdir

İdeal toplum düzeni kurulursa devlete gerek kalmaz

Köleler yönetime köle olmayanlarla eşit katılmalıdırlar

Nihaiyi erek toplumsal mutluluktur

Açıklama:

Aristo’ya göre, insan sosyal bir varlıktır. İhtiyaçlarını sosyal ortamlarda karşılayabilir. Bunun için de en ideal ortam şehirlerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aristoya göre bazı bilgiler kendinden bilgi olarak Kabul edilir. Örneğin Ağaç tohumdan, tohum güneş, hava ve sudan oluşuyor denilebilir. Güneş büyük patlamadan büyük patlama ise kendinden olmaktadır. Bu kendinden olan ve temel olarak öyle varsayılan bilgi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Teleoloji

Mantık

Önerme

Tümevarım

Aksiyom

Açıklama:

Nedensellik ilkesini sonsuza kadar götürmek mantıksız olacağından bir noktada bilgi kendinden öyle var sayılır. Buna aksiyom denilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Modern Aristotales'in çalışmalarının temelini oluşturan külliyat aşağıdakilerden hangisidir?

Organon

De Caelo

Parva Naturalia

Corpus Aristotelicum

Poetica

Açıklama:

Aristoteles’e atfedilen eserlerin tamamının ona ait olup olmadığı, metinlerin özgün yapılarını koruyup korumadıkları gibi meseleler tartışılmakla birlikte genel olarak modern Aristoteles çalışmalarının temelini oluşturan külliyat Immanuel Bekker’in derlediği Corpus Aristotelicum’dur.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Bir şey kendisi ile aynıdır. Örneğin A=A ifadesi bu duruma işaret etmektedir.
Yukarıda ifade edilen ilke Aristotales'in hangi ilkesi ile ilişkilidir?

Özdeşlik İlkesi

Çelişmezlik İlkesi

Üçüncü Halin İmkansızlığı

Tümdengelim

Tümevarım

Açıklama:

Bir şey kendisi ile aynıdır. Örneğin A=A ifadesi bu duruma işaret etmektedir. Buna özdeşlik ilkesi denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Bir şey aynı şartlar altında ve aynı anda hem kendisi hem de kendisinden başka bir şey olamaz.
Yukarıda ifade edilen ilke Aritotales'in hangi ilkesi ile ilişkilidir?

Özdeşlik

Çelişmezlik

Üçüncü Halin İmkansızlığı

Tümevarım

Tümdengelim

Açıklama:

Bir şey aynı şartlar altında ve aynı anda hem kendisi hem de kendisinden başka bir şey olamaz. Buna çelişmezlik ilkesi denir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Bir şey ya kendisidir ya da kendisinden başka bir şeydir. Üçüncü bir ihtimal yoktur.
Yukarıda ifade edilen ilke Aritotales'in hangi ilkesi ile ilişkilidir?

Özdeşlik

Çelişmezlik

Üçüncü Halin İmkansızlığı

Tümevarım

Tümdengelim

Açıklama:

Bir şey ya kendisidir ya da kendisinden başka bir şeydir. Üçüncü bir ihtimal yoktur. Buna üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi denir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aristotales'in mantık anlayışıyla alakalı aşağıdakilerden hangisi doğru değildir ?

bilimsel bir ispatın neticesinin gerçeğe ilişkin bir bilgi sunduğunu kabul etmektedir

kategoriler varlıkları tüm halleriyle ifade etmemizi sağlayan şekillerdir.

Varlıkları tüm halleriyle ifade edilmesini sağlayan kategoriler ona ayrılır

Aristotales'in kurduğu mantık disiplinin dört temel ilkesi vardır.

Aristotales'in mantığı bir önermeler mantığıdır.

Açıklama:

Aristoteles’in kurduğu mantık disiplininin üç temel ilkesi vardır. Bunlar; özdeşlik, çelişmezlik ve üçüncü halin imkansızlığıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aristotales'in hayatıyla ilgili olarak verilenlerden hangisi doğru değildir?

Makendonya'da sarayında büyümüştür.

Platon'un okulunda eğitim görmüştür.

Lyceum denilen okulları kurmuştur.

Peripatos olarak bilinen düşünce okulunu kurmuştur.

Aristotales'in fikirleri sadece batı dünyasını etkilemiştir.

Açıklama:

Aristoteles’in felsefesi yalnızca Batı düşüncesini etkilemekle kalmamış, İslam düşüncesinde de derin izler bırakmıştır. Kurucusu olduğu mantık disiplini yüzyıllar boyunca medrese müfredatının vazgeçilmez dersleri arasında yer almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Aristotales'in mantık ve münazaraya dayalı eserleri arasında yer almaz?

Kategoriler

Yorum Üzerine

Birinci Analitikler

İkinci Analitikler

Konuşma Sanatı

Açıklama:

Konuşma Sanatı adlı Aristotales'in şiir ve belagate dair eserleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Aristotales'e göre önceden var olan bilginin sahip olması gereken özellikler arasında yer almaz?

Doğru olması

Dolaysız olması

Sebebi ve öncülü olması

İlksel ve asli olması

Kendisinden elde edilen bilginin daha bilinir olması

Açıklama:

Eğer (kanıtlanabilir) bilgi daha önce mevcut olan bir bilgiden doğmaktaysa bu durumda önceden var olan bilginin 1- doğru, 2- ilksel-aslî-iptidaî, 3- dolaysız olması, elde edeceğimiz bilginin 4- sebe- bi ve 5- öncülü olması ve de 6- elde edeceğimiz bilgiden daha bilinir olması gerekir. Aristoteles’in “sistemli olarak yapılandırılmış bilgi” anlamında bilim anlayışının temelini bu ilkeler oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aristotales'in ruh anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Ruh ölümsüzdür.

Sadece organik bedenlerin ruhu vardır.

Düşünen bir ruh insan bedenine edim kazandırır.

Ruh bedenin biçimidir.

Ruh bedenden ayrılamaz.

Açıklama:

De Anima (Ruh Üzerine) adlı eserinde ruh ve beden arasındaki münasebetleri araştıran Aristoteles ruhun bedenden ayrı düşünülemeyeceği kanaatindedir. Ruh bedenden ayrılamayacağı için beden öldüğünde ruh da varlığına devam edemez. Burada ruhun varlığı konusunda hemfikir olduğu hocası Platon’dan farklı olarak Aristoteles ruhun ölümsüz olduğu ve bedenden ayrı olarak var olabildiği kanaatinde değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aristotales'in siyaset anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Devlet bir yurttaşlar topluluğudur.

Devletin faaliyetleri doğrudan yurttaşları tarafından yürütülür.

Yurttaşlar yargı meclisinin de üyesidir.

Bir yurttaşın ne kadar bir siyasi güce sahip olacağı devletin anayasasına bağlıdır.

Devlet tüm alanları düzenler çünkü devlet yurttaşlara aittir.

Açıklama:

Aristotales'e göre devlet daha doğumdan önce bireye müdahaleye başlar. Sağlıklı nesiller için devlet kimlerin bir biriyle evlenebileceğini belirlemelidir. Yine genç nesillere verilecek eğitimin ortak ve kamusal nitelikte olması gerekir, zira tüm şehir aynı ortak amacı paylaşmaktadır. Devlet tüm alanları düzenler çünkü yurttaşlar devlete aittir, kendilerine değil.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aristoteles’in ahlak üzerine yazdığı kitaplarının ikisinin başlığı aşağıdakilerden hamgisidir?

Eudaimonia

Ethika

Terapötik

Dramatik

Didaktik

Açıklama:

Aristoteles’in ahlak üzerine yazdığı kitaplarının ikisi ‘ethika’ başlığını taşımaktadır. Türkçede de ahlaki konulara atfen kullanılan etik kelimesi kökeninde karaktere dair meseleleri işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aristoteles’e göre Eudaimonia ' nın anlamı nedir?

Ruhun çeşitli biçimleri

Ruh bedenin bütünlüğü

Ruhun mükemmellik ile uyumlu faaliyeti

Bedenin formu, biçimi

Ruhu ebedi olarak görme

Açıklama:

Eudaimonia yaşamımızın gayesidir. Demek ki kişi serpilmek, inkişaf etmek, insan olarak tekemmül etmek emeli taşır. Eudaimonia, Aristoteles’e göre, ruhun mükemmellik ile uyumlu faaliyetidir. Onun tanımından şunu anlayabiliriz: Başarı, inkişaf, serpilme, tekemmül etme bir hal değil bir faaliyet ya da faaliyetler dizisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aristoteles için yurttaşlar topluluğu aşağıdaklerden hangisidir?

Devlet

Aile

Köy

Şehir

Kamu hizmetleri

Açıklama:

Aristoteles için devlet bir yurttaşlar topluluğudur; devletin faaliyetleri doğrudan yurttaşları tarafından yürütülür. Anlaşılıyor ki yurttaşlık Aristoteles için yargısal faaliyetlere ve kamu hiz- metlerine iştirak etmek anlamı taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Mimesis kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Acıma ve korku vasıtası

Duygusal arınma

Bilme edimi

Doğanın taklit edilmesi

Benzerlik

Açıklama:

Mimesis kelimesinin nasıl anlaşılması gerektiği üzerine farklı yorumlar getirilmiştir. En genel manada mimesisin tabii süreçlere bir müdahale olduğu anlayışı kabul görmektedir. Yani mimesisin doğanın bir taklidi ya da doğanın taklit edilmesi olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in eserlerinden biri değildir?

Categoriae

Analytica Priora

Historia Animalium

Metaphysica

Ethica Magna

Açıklama:

Ethica Magna Aristoteles'in eserlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aristoteles'e göre akla dayalı tüm bilgi aşağıdakilerden hangisinden doğar?

Deneyimden

Mevcut olan bilgiden

Zihinde var olan kutudan

Öngörülerden

Öğretilenden

Açıklama:

Aristoteles’e göre, akla dayalı tüm öğretim ve öğrenim (bilgi diyelim) önceden mevcut olan bir bilgiden doğar. Aristoteles’in bu anlayışı aslında mantık anlayışını da izah etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in aksiyom olarak açıkladığı bilginin özelliklerinden biri değildir?

Doğru olması

Asli olması

Dolaysız olması

Genel olması

Özel olması

Açıklama:

Özel olması, Aristoteles'in aksiyom olarak açıkladığı bilginin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in ruha dair görüşlerini açıklayan keavramdır?

Hylomorfizm

Morphē

Hyle

Anima

Amip

Açıklama:

Aristoteles’in ruha dair görüşleri hylomorfizm kavramı ile ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'i Sokrates ve Platondan ayıran düşüncesidir?

Ölümden sonra yaşam olduğu

Bedenin ölümsüz olduğu

Bedenin ölümlü olduğu

Cennet ve Cehennem kavramları

Ruhun ölümlü olduğu

Açıklama:

Aristoteles ruhun ölümlü olduğunu söylemekle kendisinden önceki Sokrates ve Platon’dan ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi, Aristoteles’e göre başarıyı getiren unsurdur?

Mükemmel zihinsel faaliyet

Mükemmel sosyal faaliyet

Mükemmel ahlaki faaliyet

Mükemmel yardımsal faaliyet

Hiçbiri

Açıklama:

Aristoteles’e göre mükemmel zihinsel faaliyet beraberinde başarı getirir. İnsanın tekemmül etmesi ve gelişmesi de yine mükemmel zihinsel faaliyet sayesindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Teleoloji kelimesinin türetildiği Yunanca ‘telos’ kelimesinin anlamlarıdır?

Amaç, gaye

Hedef, mesafe

Umut, istek

İstek, talep

Amaç, niyet

Açıklama:

Teleoloji kelimesi ‘amaç, gaye’ gibi anlamları olan Yunanca ‘telos’ kelimesinden türetilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'e göre bedene edimsellik, eylemsellik kazandıran unsurdur?

Düşünce

Zihin

Ruh

Zeka

Davranış

Açıklama:

Aristoteles'e göre bedene edimsellik, eylemsellik kazandıran unsur Ruh'tur.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'e göre insanoğlunun içinde bulunan ilahi bir unsurdur?

Ruhu

Davranışı

Zihni

Zekası

Düşüncesi

Açıklama:

Aristoteles'e göre insanoğlunun içinde bulunan ilahi bir unsur zihnidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'e göre yurttaşlar topluluğu olarak tanımlanan kavramdır?

Millet

Ulus

Halk

Devlet

Toplum

Açıklama:

Aristoteles için devlet bir yurttaşlar topluluğudur;devletin faaliyetleri doğrudan yurttaşları tarafından yürütülür.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aristoteles'in mantık kategorilerinden hangisi bir varlık biçimini ifade etmektedir?

Etki

Edilgi

İyelik

Görelik

Cevher

Açıklama:

Aristoteles'in mantık kategorilerin ilki kabul edilen cevher bir varlık biçimidir; sonraki dokuz kategori ancak cevherin vasfı olarak var olabilen arazlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aristoteles hangi tarihler arasında yaşamıştır?

Mö 384-322

MÖ 350- 300

Mö 375- 325

Mö 480-435

Mö 500-455

Açıklama:

Aristoteles, Mö 384-322 Tarihleri Arasında Yaşamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aristoteles’e İslam dünyasında verilen isim nedir?

Fikir babası

Muallime

Muallim

Muallim-i evvel

Muallim-i sani

Açıklama:

Aristoteles’e İslam dünyasında ‘Muallim-i Evvel’ denmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aristoteles’in İkinci kez Atina’da bulunduğu sırada kurduğu okul şıklardan hangisidir?

Lykeion

Organon

Nikomakhos

De Partibus

Atina

Açıklama:

Aristoteles’in İkinci kez Atina’da bulunduğu sırada kurduğu okul Lykeion (Latincesi: Lyceum) ‘dur.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aristoteles’in kurduğu mantık disiplininin temel ilkelerinden olan “Bir şey aynı şartlar altında ve aynı anda hem kendisi hem de kendisinden başka bir şey olamaz.” İlkesinin adı nedir?

Özdeşlik ilkesi

Üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi

Çelişmezlik ilkesi

Çeşitlilik ilkesi

Özdeşim İlkesi

Açıklama:

Bir şey aynı şartlar altında ve aynı anda hem kendisi hem de kendisinden başka bir şey olamaz. Buna çelişmezlik ilkesi denir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Şıklardan hangisi Aristoteles’in Platon’dan ayrıldığı konulardan biridir?

Ruhun ölümsüzlüğüne inanmak

Bazı eserleri diyalog yöntemiyle yazmak

Felsefesinde ahlak düşüncesine önemli yer vermek

Ruhun varlığına inanmak

Eğitim kurumu tesis etmek

Açıklama:

Platon ve ondan önceki Sokrates’in ruhu ölümsüz olarak gören düşüncelerine karşı Aristoteles ruhu bedene hayatiyet sağlayan bir form olarak tasvir etmiş ve bedenin ölümüyle birlikte ruhun ortadan kalktığını söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Şıklardan hangisi Aristoteles ile Sokrates arasındaki düşünce farklarından birisidir?

Ruhun varlığına inanmak

Felsefesinde ahlak düşüncesine önem vermek

Doğa bilimlerine önem vermek

İnsan yaşamının bir gayesi olduğuna inanmak

Sofistlerden farklı olarak evrensel bilginin varlığına inanmak

Açıklama:

Aristoteles’in bilgi kuramında bir diğer önemli ilke ereksellik/teleoloji prensibidir. Yani bir şeyin gayesinin ne olduğunu bilmek bilgi- nin önemli bir unsurudur.
Aristoteles’e göre bilgi ancak daha önce var olan başka bir bilgiden doğabilir. Bilmek demek bir şeyin nedenini bilmek ve neden başka türlü olamayacağını bilmek demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Şıklardan hangisi Aristoteles’in tercih edeceği yönetim biçimidir?

Zenginlerin yönetimi

Nitelikli azınlığın yönetimi

Kadınların yönetimi

Zorbaların yönetimi

Çoğunluğun yönetimi

Açıklama:

Demek ki başarılı bir insan topluluğu şehir düzeni içinde yaşamalıdır. Bu şehirde daha olgun, daha başarılı bir veya birkaç kişinin (monarşi veya aristokrasi) yönetimi elinde bulundurması Aristoteles’e göre adil olacaktır.
İnsanın ayırt edici vasıflarından birinin de sosyal bir varlık olmak olduğunu öne süren Aristoteles’e göre şehir en ideal toplumsal örgütlenme biçimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in estetik anlayışı için söylenemez?

Her sanat belli bir iyiyi hedeflemektedir.

Sanat insan hayatını taklit eder; buna mimesis denir.

İnsan hayatının kötü edimlerini komedi, iyi edimlerini tragedya taklit eder.

Tragedya acıma ve korku yolu ile duygularda arınmaya yol açar, buna katharsis denir.

Katharsis kelimesinin didaktik, etik, terapötik, entelektüel ve romantik yorumları yapılmıştır.

Açıklama:

Aristoteles’in estetik anlayışının da Platon’un yaklaşımına göre olumlu olduğunu söyleyebiliriz. Ona göre sanat mimesis yoluyla doğayı taklit eder ve izleyenlerin sağlıklı bir biçimde duygulanmalarına ve arınmalarına imkân tanır. Aristoteles’in düşüncesinde sanat bilgilenme ve öğrenme için önemli bir unsurdur. Ona göre, sanat mimesis yoluyla insanda bir arınma imkânı doğurmaktadır. Didaktik, etik, terapötik, entelektüel ve dramatik boyutlarıyla bilhassa tragedya insanoğlunun eudaimoniayı elde etmesi yolunda önemli imkânlar sunmaktadır.
Katharsis kelimesinin didaktik, etik, terapötik, entelektüel ve romantik yorumları yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in siyasi görüşleri arasında yer almaz?

İnsan sosyal bir varlıktır ve yalnız yaşayamaz.

İnsan yaşamının bir amacı olduğu gibi toplum yaşamının da bir amacı vardır.

Aile hayatı da fert ve toplum hayatı gibi doğal bir yapıdır.

Şehir köy toplumunun bir ileri biçimi, imparatorluk da şehir devletinin bir ileri biçimidir.

Şehir devleti için yurttaşların sayısının bir sınırı olmalıdır.

Açıklama:

Şehir köy toplumunun bir ileri biçimi, imparatorluk da şehir devletinin bir ileri biçimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aristoteles’in ahlak ilkeleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Yaşamın gayesi serpilmek, inkişaf etmek, tekemmül etmek manasındaki eudaimoniadır.

Karakter melekelerinde başarılı olmak zihinsel melekelerde başarılı olmaktan önce gelmelidir.

İnsana has melekelerde başarılı olmadan yaşamın gayesine erilemez.

İnsan diğer varlıklardan aklı ile ayrıldığına göre aklını kullanmada mükemmelleşmekle başarıya ulaşır.

İnsana özgü melekeleri zihinsel melekeler ve karakter melekeleri olarak ayırabiliriz.

Açıklama:

Karakter melekelerinde başarılı olmak zihinsel melekelerde başarılı olmaktan önce gelmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

İslam filozoflarının Muallim-i Evvel (ilk öğretmen) ünvanının hangi filozof için kullanmıştır?

Sokrates

Aristoteles

Platon

Nichomachos

Phaistis

Açıklama:

İslam filozofları Aristoteles’e Muallim-i Evvel (ilk öğretmen) unvanını layık görmüşlerdir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Lykeion okulu kim tarafından kurulmuştur?

Sokrates

Nichomachos

Hermias

Aristoteles

Platon

Açıklama:

Aristoteles MÖ 335-323 yılları arasında ikinci kez Atina’da bulundu ve burada ünlü okulu Lykeion’u (Latincesi: Lyceum) kurdu. Bu kapsamda doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan Aristoteles eserlerinden hangisi mantık ve münazaraya dair eserleri arasında yer almaktadır?

De Interpretatione (Yorum Üzerine)

Ars Rhetorica (Konuşma Sanatı)

Magna Moralia (Büyük Etik)

Metafizik

De Caelo (Gökyüzü Üzerine)

Açıklama:

Aristoteles'in A seçeneğinde yer alan De Interpretatione (Yorum Üzerine) eseri mantık ve münazaraya dair ait eserlerinin yer aldığı grup içerisinde bulunmaktadır. Bu kapsamda doğrus seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Mantık biliminin kurucusu aşağıdaki seçeneklerde yer alan filozoflardan hangisidir?

Hermias

Aristoteles

Sokrates

Platon

Diogenes

Açıklama:

Aristoteles mantık biliminin kurucusudur. Aristotelesçi mantık düşüncenin biçimsel tarafını analiz ettiğinden (yani analitik olduğundan) çoğu zaman formel mantık olarak anılır. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aristoteles mantığının en küçük birimi olan önermelerin, önerme olarak kabul edilebilmesi için özne ve yüklem dışında aşağıdaki sçeneklerden hangisine ihtiyaç vardır?

Yargı

Soyut düşünce

Bağ

Somut düşünce

Mantıksal ifade

Açıklama:

Her önermede bir süje (özne) ve bir yüklem vardır. Önerme süje ile yüklem arasındaki bir bağı ifade ettiği için bu bağı oluşturacak bir unsura ihtiyaç vardır. Bu bağa “kopula” (bağ) adı verilmektedir. Kopula diye tabir edilen şey Türkçe ifadelerin sonunda yer alan ve hüküm belirten “… dir/dır” koşacıdır. Kopula olmaksızın önermelerin anlamlı bir hüküm teşkil etmesi mümkün değildir. Bu kapsamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Aristoteles'in “sistemli olarak yapılandırılmış bilgi” anlamında bilim anlayışının temelini oluşturan ilkeler arasında yer almamaktadır?

İlksel-aslî-iptidaî olması

Dolaylı olması

Sebebi olması

Öncülü olması

Doğru olması

Açıklama:

Eğer (kanıtlanabilir) bilgi daha önce mevcut olan bir bilgiden doğmaktaysa bu durumda önceden var olan bilginin 1- doğru, 2- ilksel-aslî-iptidaî, 3- dolaysız olması, elde edeceğimiz bilginin 4- sebebi ve 5- öncülü olması ve de 6- elde edeceğimiz bilgiden daha bilinir olması gerekir. Aristoteles’in “sistemli olarak yapılandırılmış bilgi” anlamında bilim anlayışının temelini bu ilkeler oluşturmaktadır. B seçeneğinde yer alan dolaylı olması ifadesi yanlış olarak ifade edilmiştir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Ruh ve beden arasındaki münasebetleri araştıran Aristoteles'in, ruhun bedenden ayrı düşünülemeyeceğini ve ruhun bedenden ayrılamayacağı için beden öldüğünde ruhun da varlığına devam edemeyeceğini ifade ettiği kitabının ismi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Analytica Priora

Magna Moralia

Animalium

De Generatione

De Anima

Açıklama:

De Anima (Ruh Üzerine) adlı eserinde ruh ve beden arasındaki münasebetleri araştıran Aristoteles ruhun bedenden ayrı düşünülemeyeceği kanaatindedir. Ruh bedenden ayrılamayacağı için beden öldüğünde ruh da varlığına devam edemez. Burada
ruhun varlığı konusunda hemfikir olduğu hocası Platon’dan farklı olarak Aristoteles ruhun ölümsüz olduğu ve bedenden ayrı olarak var olabildiği kanaatinde değildir. Bu kapsamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aristoteles, ruhun mükemmellik ile uyumlu faaliyetini aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi kavram ile ifade etmektedir?

Eudaimonia

Aretê

Nous

Ethika

Politika

Açıklama:

Eudaimonia, Aristoteles’e göre, ruhun mükemmellik ile uyumlu faaliyetidir. Onun tanımından şunu anlayabiliriz: Başarı, inkişaf, serpilme, tekemmül etme bir hal değil bir faaliyet ya da faaliyetler dizisidir. Dolayısıyla tekemmül etmek, başarılı olmak bir takım faaliyetleri mükemmel olarak ya da çok iyi icra etmek demektir. Bu kapsamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Hangi filozof ahlak ve siyaset alanlarının birbirini tamamlanan ya da birbirinin uzantısı olan sahalar olarak tanımlamaktadır?

Platon

Aristoteles

Sokrates

Diogenes Laertius

Pisagor

Açıklama:

Bugün ahlak ve siyaset alanları birbirinden bir ölçüde de olsa ayrılabilir alanlar olarak anlaşılıyor. Ama Aristoteles için bu ikisi birbirini tamamlayan ya da birbirinin uzantısı olan sahalardır. Gerçekten de Aristoteles siyaseti ayrı bir alan olarak düşünmemiş,
bunu etik başlığı altında incelemiştir. Onun Politika adını taşıyan risaleleri Nikomakhos’a Etik kitabının devamı mahiyetindedir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Tragedya kelimesinin Aristoteles tarafından kullanılan anlamlarından biri değildir?

Didaktik

Aydın olmayan

Dramatik

Terapötik

Entelektüel

Açıklama:

Tragedyanın acıma ve korku duyguları uyandırarakbir duygusal arınma sağladığını yukarıda belirttik. Burada duygusal arınma diye kullandığımız kavramın Yunancası olan katharsis kelimesinin anlamı üzerine de pek çok yorum getirilmiştir. Antik Yunan’da tıp alanında (sindirim yollarının arınması) ve dini pratikte (saliklerin geçirmeleri gereken arınma merhaleleri olarak) kullanılan bu kelimeyi Aristoteles’in ne anlamda kullandığı üzerine getirilen yorumları şöyle tasnif edebiliriz: Didaktik, Etik, Terapötik, Entelektüel ve Dramatik olarak ifade edilmektedir. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Aristoteles'in çalışmalarının temelini oluşturan Immanuel
Bekker’in derlediği külliyatın adı nedir?

De Anima

Historia Animalium

Topica

Ars Rhetorica

Corpus Aristotelicum

Açıklama:

Aristoteles’e atfedilen eserlerin tamamının ona ait olup olmadığı, metinlerin özgün yapılarını koruyup korumadıkları gibi meseleler tartışılmakla
birlikte genel olarak modern Aristoteles çalışmalarının temelini oluşturan külliyat Immanuel Bekker’in derlediği Corpus Aristotelicum’dur.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangileri ahlak ve siyaset ile ilgili eserlerindendir?
I. Ethica Nicomachea (Nikomakhos’a Etik)
II. Poetica (Şiir sanatı üzerine)
III.Magna Moralia (Büyük Etik)
IV. Ethica Eudemia (Eudemos’a Etik)
V. Parva Naturalia (Küçük Doğal Şeyler)

I-III-IV

I-II-V

II-III-IV

III-IV-V

I-IV-V

Açıklama:

Ahlak ve siyaset ile ilgili eserleri Ethica Nicomachea (Nikomakhos’a Etik), Magna Moralia (Büyük Etik), Ethica Eudemia (Eudemos’a Etik), Politica (Politika), Oeconomica (Ekonomi) adlı risaleleridir. Bunlardan Magna
Moralia ile Oeconomica’nın özgünlükleri tartışmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aristoteles’in kategoriler teorisinde kaç tane kategori vardır?

Açıklama:

Yani kategoriler varlıkları tüm halleriyle ifade etmemizi sağlayan şekillerdir. Bu kategoriler cevher (töz), nitelik (keyfiyet), nicelik (kemiyet), görelik (izafet-ilişki-nispet), mekân, zaman, durum (vaziyet), iyelik (mülkiyet), etki (fiil) ve edilgi (infial) olmak üzere ona ayrılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Bir iddiayı kanıtlamaya çalışan bir ifade bütünü ya da eşya hakkında verilen kısa hüküme ne ad verilir?

Suje

Mantık

Önerme

Kopula

Yüklem

Açıklama:

Önerme, bir iddiayı kanıtlamaya çalışan bir ifade bütünü ya da eşya hakkında verilen kısa hüküm olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aristoteles'i kendisinden önceki Sokrates ve Platon’un düşüncelerinden farklı kılan özellik nedir?

ruhu edilgen bir şey olarak tasavvur etmesi

ruhu ebedi olarak görmemesi

bedenin ölümüyle ruhun ölmeyeceğini savunması

tüm canlıların ruhunun olmadığını söylemesi

her türlü bedenin ruhu olduğunu söylemesi

Açıklama:

Yine görüyoruz ki Aristoteles kendisinden önceki Sokrates ve Platon’un düşündüklerinin aksine ruhu ebedi olarak görmemekte, bedenin ölümüyle
birlikte son bulduğunu savunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Aristoteles zihni melekeler ile karakter melekeleri arasında ayrım
yapar. Aşağıdakilerden hangileri karakter melekelerindendir?

cesaret
cömertlik
adil olma
bilgi
erdem

2-5

1-4

1-2-3

1-3-5

4-5

Açıklama:

Karakter melekeleri ya da davranış olgunlukları diyebileceğimiz cesaret, cömertlik, adil olma gibi hususların yanında doğru bir özgüven, makul
kabul edilebilecek bir gösterişlilik ya da caka ve kurnaz bir zekâyı da sayar. Zihni melekeler ise bilgi, iyi muhakeme ve erdemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aristoteles bir kişinin ya da bir hanedanın olgunluk, mükemmellik anlamında herkesten üstün olduğu bir toplumda o kişi ya da hanedanın tek başına yönetmesinin ve tüm meselelerde hüküm sahibi olmasının adil olduğu görüşündedir.
Bu görüş aşağıdaki yönetim sistemlerinden hangisine örnektir?

monarşi

aristokrasi

demokrasi

komünizm

teokrasi

Açıklama:

Aristoteles anayasaları inceler ve üç gruba ayırır. Bunlar yönetim biçimi olarak monarşi, aristokrasi ve demokrasiyi benimseyen anayasalardır. Aristoteles bir kişinin ya da bir hanedanın olgunluk, mükemmellik anlamında herkesten üstün olduğu bir toplumda o kişi ya da hanedanın tek başına yönetmesinin
ve tüm meselelerde hüküm sahibi olmasının adil olduğu görüşündedir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri Aristoteles'in katharsis kavramına yüklemiş olabileceği anlamlar arasında sayılabilir?

Didaktik

Psikolojik

Dramatik

Etik

Estetik

1 - 4 - 5

1 - 3 - 4

2 - 4 - 5

3 - 4 - 5

1 - 3

Açıklama:

Aristoteles’in katharsis kavramını ne anlamda kullandığı üzerine getirilen yorumları şöyle tasnif edebiliriz:
• Didaktik. Yani tragedya bize kötü örnekleri göstermek suretiyle aşırı duygulanmaların yol açtığı eylemlerin sonuçları hakkında ahlaki bir ders vermektedir.
• Etik. Yani sahnede tragedya izlemek iyi bir ahlaki karakter oluşturmamıza yol açacak duygusal davranışlara sebep olur.
• Terapötik. Yani tragedya sağlıklı bir biçimde duygusal boşalmalara imkân tanır. Görüldüğü üzere bu izah tamamen tıbbi bir yorumdan oluşmaktadır.
• Entelektüel. Yani tragedya temsil edilen hadisenin izleyici tarafından sağlıklı bir biçimde anlaşılmasına imkân tanır. Bu yorumcular katharsis ile entelektüel arınmanın kastedildiği görüşündedirler.
• Dramatik. Yani tragedya temsil ettiği hadiseleri öyle bir biçimde düzenler ki bu olayların lanetli ya da başka bir biçimde söyleyecek olursak ahlaken iğrenç olduğuna dair izleyicide var olan duyguları gidermek suretiyle arınma sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Aristoteles'in tragedyada taklit anlamında kullandığı kelime hangisidir?

mimesis

katharsis

kalon

muhakeme

eudaimonia

Açıklama:

Şiirin amacı kalondur (güzel olmak ya da mükemmellik); tragedya kalonu belli bir mimesis (taklit) biçimi ile hedefler.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

I. Eski Stoa - Kıbrıslı Zenon
II. Orta Stoa - Poseidonios
III. Yeni Stoa - Epiktetos
Yukarıdakilerden hangisi veya hangilerinde Stoacılık'ın evreleri ve temsilcileri doğru eşleştirilmiştir?

I, III

II, III

I, II

I, II, III

Yalnız I

Açıklama:

Eski Stoa- Kıbrıslı Zenon, Kleanthes (MÖ 331-232) ve Khrysippos (MÖ 280-206)
Orta Stoa-Panaitios (MÖ 180-110) ve Poseidonios (MÖ 135-51)
Yeni Stoa- Seneca (MÖ 4 -MS 65), Epiktetos (55-135) ve Marcus Aurelius (121-180)
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Stoacılar'a göre felsefenin merkezidir?

Ahlak

Fizik

Mantık

Din

Matematik

Açıklama:

Stoacılar mantık, fizik ve ahlak adıyla üçe ayırdıkları felsefenin merkezini ahlak olarak belirlemektedirler. Diğer iki alan ancak ahlaka giriş olarak bir anlama sahiptir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

I. Monizm
II. İdealizm
III. Materyalizm
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri eski Stoa fizik ve metafiziğini oluşturan en önemli unsurlardır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Tanrı evrenin en yüksek prensibidir. Materyalizm ve Tanrı-evren özdeşliğinden çıkarılan monizm Stoa fizik ve metafiziğinin yekpare yapısını teşkil eden en önemli unsurlardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Stoacılar ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğru değildir?

İnsanın özgürlüğü, onun erdemliliği ile özdeştir.

Kader sonsuza değin kendi kendini tekrar eden kozmik bir döngünün ifadesidir.

Herşey Tanrı tarafından, bir amaç ve bilgi doğrultusunda belirlenmiştir.

Evrendeki tek gerçeklik maddedir.

Duyuların bize sağladığı bilgi alanı, şeylerin nihai sebeplerini keşfetmemizi sağlar.

Açıklama:

Duyular bize çok dar bir bilgi alanı sunmaktadır ve biz şeylerin nihai sebeplerini keşfedemediğimiz için neyin niçin gerçekleştiğini tam olarak bilemeyiz. Stoacılara göre her şey Tanrı tarafından, bir amaç ve bilgi doğrultusunda belirlenmiştir. Bize düşen, sahip olmadığımız için hadiseleri anlamakta ve açıklamakta zorlandığımız bu Tanrısal bilgiye teslim olmaktır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Her ikisi de felsefeyi mantık, fizik ve ahlak olarak üç bölüme ayırmıştır.
II. Her ikisi de panteisttirler.
III. Her iki öğretinin fizik anlayışı da Herakleitos'a dayanmaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Stoacı ve Epikürosçu öğretiler arasında bulunan benzerliklerdendir?

I, III

Yalnız I

I, III, III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Stoacılar pantesittirler. Bu, Epküros’ta görülen bir fikir değildir. Stoacıların fizik anlayışı Herakleitos's, Epiküros'un fizik anlayışı Demokritos'a dayanmaktadır. Fakat her iki grup da felsefeyi mantık, fizik ve ahlak olarak üç bölüme ayırmıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I. Dünya üzerinde iyi olduğu söylenebilecek tek şey erdem, kötü olduğu iddia edilebilecek tek şey ise acıdır.
II. Bütün canlı varlıkların eylemlerinin başlıca motivasyon kaynağı içgüdüleridir.
III. Entelektüel hazlar bedensel hazlara tercih edilmelidir.
Epiküros'un hazcılığına göre yukarıda verilen yargılardan hangisi veya hangileri doğrudur?

I, II, III

I, II

Yalnız II

Yalnız III

I, III

Açıklama:

Epiküros'a göre dünya üzerinde iyi olduğu söylenebilecek tek şey haz, kötü olduğu iddia edilebilecek tek şey ise acıdır. Bütün canlı varlıkların eylemlerinin başlıca motivasyon kaynağı hazdır.
Epiküros bedensel hazlarla entelektüel hazlar arasında bir ayırım yapmakta ve bunlardan ikincisini tercih etmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıda Şüphecilik (Pyrrhonculuk) ile ilgili olarak verilen yargılardan hangisi doğru değildir?

Şüphecilere göre bir durumda takınılması gereken en doğru tutum epokhe'den kaçınmaktır.

Şüphecilerin şüphe konusu ettikleri şey nesnelerin kendinde halleridir.

Şüpheciler'e göre, her iddiaya aynı güçte başka bir iddiayla yanıt verilebilir.

Şüpheciler'e göre ahlakın amacı mutluluktur.

Bilgi sahibi olmaya çalışmak bizi mutlu etmez, aksine mutsuzluğumuzun en önemli kaynaklarından birini teşkil eder.

Açıklama:

Epokhe “yargıyı askıya almak” ya da “yargıdan kaçınmak” gibi anlamlara gelmektedir. Pyrrhon ve takipçilerine göre, her iddiaya aynı güçte başka bir iddiayla cevap verilebilir. Bu iki iddiadan hangisinin niçin doğru olduğunu belirleyecek bir ölçüt yoktur. O halde, yapılacak en doğru şey yargıdan kaçınmaktır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi hem bir filozof hem de imparator olması hasebiyle Platon'un "bilge kral" olarak adlandırdığı Stoacı filozofun adıdır?

Seneca

Epiktetos

Marcus Aurelius

Poseidonios

Panaitios

Açıklama:

Marcus Aurelius hem bir filozof hem de imparator olması hasebiyle, Platon'un "bilge kral" olarak adlandırdığı imparatordur. MS 161-180 yılları arasında Roma imparatorluğu yapmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

I. İnsanları tek bir tipe göre tanımlamanın doğru olmadığı, evrensel bir insan tipinin olamayacağı kanaatindedir.
II. Eski Stoacıların benimsediği "dünya devleti" anlayışına karşıdır.
III. Eski Stoacıların tersine ruh ve bedenin Tanrı tarafından bütünleşik bir formda, bir arada yaratıldığını düşünmektedir.
IV. Ona göre, Daimonlar Tanrı ile insan arasındaki ruhani varlıklar olup insanın Tanrı'yla olan bağının sağlarlar.
V. Ona göre, biri şairlerin ve filozofların, diğeri ise devlet adamlarının olmak üzere iki dini vardır ve kendisi ikincisini tercih eder. Eski Stoacılar ise halk dinine yakın durmuşlardır.
Yukarıdakilerden hangileri Panaitios'u eski Stoacılar'dan ayıran özelliklerdendir?

I, II, III ve IV

II, IV ve V

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

IV numaralı seçenek Orta Stoacı düşünür olan Poseidonis'e aittir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Stoacıların insan zihni için öne sürdürdüğü yaklaşımın adıdır?

Katalepsis

Tabula rasa

Kozmik-döngü

Pneuma

Panteizm

Açıklama:

Stoacılar deneyci ve duyumcudurlar. Onlara göre insan doğuştan herhangi bir bilgiye sahip değildir. İnsan zihni doğuştan boş bir levhadan (tabula rasa) ibarettir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Stoacıların ahlak anlayışı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ahlakın amacı mutluluktur

Haz ahlakın amacıdır

Ahlak akla uygun bir yaşamdır

Bir eylemi ahlaki yapan şey, o eylemin dayandığı düşüncedir

İnsanın başlıca göre nefis mücadelesi yürütmektir

Açıklama:

A, C, D ve E seçenekleri stoacıların ahlak anlayışını ifade etmektedir. Stoacıların hazza karşı olumsuz bir tutumu vardır. Onlar hazzın gerçekliğini inkar etmemekle birlikte, hazzı ahlakın amacı olarak görmezler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi birçok konuda eski Stoacılara karşı çıkmıştır?

Poseidonios

Epiktetos

Panaitios

Seneca

Marcus Aurelius

Açıklama:

Stoacı düşüncenin üç evresinde aynı fikirler birebir benimsenmemiştir. Panaitios bu durumun somut örneğidir. Panaitios eski Stoa’ya çeşitli açılardan karşı çıkmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Helenistik felsefenin genel karakterine uygun olarak Yunan düşüncesinin kurucu öğelerine dönüşü temsil etmektedir?

Pyrrhon

Timon

Kleanthes

Epiküros

Epiktetos

Açıklama:

Epiküros Helenistik felsefenin genel karakterine uygun olarak Yunan düşüncesinin kurucu öğelerine bir dönüşü temsil etmektedir. O, Demokritos’un atomcu anlayışını benimsemekte ve materyalist bir yaklaşım sergilemektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Epiküros'un haz anlayışını ifade etmektedir?

Dünya üzerinde kötü olan tek şey hazdır

Haz, insanı acı durumundan kurtaran şeylerdir

Hazzın ahlaki bir görevi ve işlevi yoktur

Bedensel ve entelektüel haz arasında bir fark yoktur

Öncelikli olan fiili ve bedensel hazlardır

Açıklama:

Haz, Epiküros’a göre, organizmaların eylemlerinin başlıca motivasyon kaynağıdır. Dolayısıyla hazzın ahlaki bir rolü ve işlevi olduğunu kabul etmek gerekir. Bununla birlikte, Epiküros, Kirenelilerin teorisini aynen benimsiyor değildir. Epiküros’un hazcılığı genellikle “negatif hazcılık” olarak isimlendirilmektedir. O, hazzı “acının yokluğu” olarak tanımlamaktadır. Dünya üzerinde iyi olduğu söylenebilecek tek şey haz, kötü olduğu iddia edilebilecek tek şey ise acıdır. Kireneliler fiilî ve bedensel hazları önceler ve bunların süre bakımından daha uzun olanını tercih etmek gerektiğini söylerken, Epiküros acının yokluğunu öncelemekte ve bizi acı durumundan kurtaran şeyler de haz olarak isimlendirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi "erdem bilgisiz olmaz" görüşüne sahip değildir?

Stoacılar

Epikürosçular

Şüpheciler

Sokrates

Aristoteles

Açıklama:

Sokrates, Platon, Arstoteles, Stoacılar ve Epikürosçular şu görüşte birleşiyorlardı: erdem bilgisiz olamaz. Bir başka deyişle, mutluluk erdemli olmaya bağlı olduğu için bilgi olmadan mutlu da olunamaz. Şüpheciler de mutluluğa giden yolu bulmak ve mutlulukla bilgi arasındaki ilişkiyi irdelemek istemişlerdir. Fakat onlar, bilgi ile mutluluk arasında negatif bir ilişki kurmuşlardır. Onlara göre, bilgi sahibi olmaya çalışmak bizi mutlu etmez, aksine mutsuzluğumuzun en önemli kaynaklarından birisini teşkil eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Hangisi Stoacı düşünürlerden birisi değildir?

Kleanthes

Panaitios

Poseidonios

Epiktekos

Elealı Zenon

Açıklama:

Stoacılık Kıbrıslı Zenon (MÖ 334-262) tarafından kurulan okula verilmiş bir isimdir. Elealı Zenon paradoksları ile tanınır. Felsefe tarihinde Zenon adlı çok sayıda filozof vardır. Bunlardan özellikle ikisi oldukça meşhurdur. İlki paradoksları ile tanınan Elealı Zenon’dur. Stoa ekolünün kurucusu olan Zenon’a, Parmenides’in öğrencisi olan Zenon ile karıştırılmaması için, Kıbrıs’ın Kition kentinde doğmuş olması münasebetiyle “Kıbrıslı” önadı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Hangisi yeni Stoa evresi düşünürlerinden birisidir?

Marcus Aurelius

Poseidonios

Kıbrıslı Zenon

Khrysippos

Kleanthes

Açıklama:

Stoacılığın birinci evresi genellikle “eski Stoa” ya da “eski Stoacılık” olarak anılmaktadır. Eski Stoacıların en ünlüsü şüphesiz okulun kurucusu olan Kıbrıslı Zenon’dur. Kleanthes (MÖ 331-232) ve Khrysippos (MÖ 280-206) bu döenmin önemli isimleridir.
Stoacılığın ikinci evresi “orta Stoa” olarak isimlendirilmektedir. Orta Stoa’nın başlıca iki temsilcisi vardır. Bunlar Panaitios (MÖ 180-110) ve Poseidonios’tur (MÖ 135-51).
Üçüncü evre Stoa düşüncesi ise “yeni Stoa” veya “Roma Stoası” olarak adlandırılmaktadır. Stoacılığın bu son döneminin en ünlü simaları arasında özellikle üç isim öne çıkmaktadır. Bunlar Seneca (MÖ 4 - MS 65), Epiktetos (55-135) ve Marcus Aurelius’tur (121-180).

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hangisi Stoacılar için söylenemez?

Materyalist bir anlayışa sahiptirler.

Stoa felsefesine göre herşey Tanrı tarafından belirlenmiştir.

Duyular en önemli yol göstericidirler.

Hiçbir şey rastlantısal değildir.

Özgürlük duygulardan ve arzulardan bağımsız olmak demektir.

Açıklama:

Stoacılar materyalisttir. Buna göre, duyular bize çok dar bir bilgi alanı sunmaktadır ve biz şeylerin nihai sebeplerini keşfedemediğimiz için neyin niçin gerçekleştiğini tam olarak bilemeyiz.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kozmik-döngü fikrine göre hangisi doğrudur?

Tanrı evrenin üstünde bir varlıktır.

Evrenin sürekli değişen bir döngüsü vardır.

Kozmik-döngüde her varlık kendi kaderini tayin eder.

Evren her defasında kendisini var edene döner.

Evrende tek bir kozmik-döngü hüküm sürer.

Açıklama:

Kozmik-döngü, Stoa düsüncesinin ayırt edici fikirlerinden biri olup evrenin yaratıcı bir ateş olan Tanrı’dan geldiği ve her defasında ona geri döndüğü inancını temsil etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Stoacılara göre hegemonikon ruhun bütünü üzerindeki temel güçtür. Bu güç vücutta hangi organda yerleşiktir?

Kalp

Karaciğer

Beyin

Mide

Göz

Açıklama:

Hegemonikon kalpte yerleşmiştir ve tüm ruhsal işlevleri o hayata aktarmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

"Biz varken ölüm yoktur, ölüm varken de biz yokuz." deyişi hangi düşünüre aittir?

Zenon

Epiküros

Aurelius

Seneca

Platon

Açıklama:

Epiküros'a göre, yaşamdan korkmuyorsak, ölümden de ürkmememiz gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Hangisi Epiküros ile ilgili söylenebilir?

O'na göre Tanrılar insanlarla iç içe yaşarlar.

O'na göre ölümden sonra sonsuz bir hayat vardır.

Bütün varlıkların atomlardan meydana geldiğini ileri sürmüştür.

İbadetin tanrılara saygı göstermenin önemli bir yolu olduğuna inanmıştır.

İnsanın algılarının her zaman doğru olabileceğini düşünmüştür.

Açıklama:

Epiküros’a göre, algılar daima doğrudur. Yanlış olan bizim algılara dayalı olarak ürettiğimiz yargılardır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Hangisi Stoacılar ve Epikürüsçüler arasındaki ortak noktalardan değildir?

Tanrı inancına sahiptirler.

İrade özgürlüğünü kabul ederler.

Eudaimonist bir anlayışları vardır.

Erdem ve bilgiyi özdeş görürler.

Empirist bir bilgi anlayışları vardır.

Açıklama:

Stocaılar ve Epikirüsçüler arasındaki farklardan biri, Epiküros’un mutlak anlamda bir irade özgürlüğünden bahsetmesine karşılık Stoacıların irade özgürlüğünü son derece dar bir anlamda yorumlamalarıdır. Stoa düşüncesinde irade ancak kadere rıza göstermek ya da hadiseler karşısında kayıtsız kalmayı tercih etmek anlamında mevcut olabilir. Ayrıca, haz Stoacılara göre bir eylemin gerekçesini teşkil edemez. Epiküros ise bütün eylemlerimizi haz beklentisinin ve arayışının ifadeleri olarak görmektedir. Epiküros’a göre, tek iyi vardır o da hazdır. O, bedensel ve kinetik hazları değil, ruhsal ve entelektüel hazları kastetmektedir. Stoacılar kendi kendine yeten bireyi idealleştirmektedirler. Bu nedenle bireyci bir yaklaşımı benimsedikleri izlenimini vermektedirler. Geniş bir açıdan bakıldığında ise onların insanı evrensel bir sistemin parçası olarak kabul ettikleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Stoacıların salt bireyci bir yaklaşım sergilediklerini söylemek zordur. Epiküros ise hazzı merkeze alması bakımından bireyci olarak nitelendirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Hangisi erdem ve bilgiyi özdeş olarak görmemiştir?

Epikürosçular

Sokratesçiler

Stoacılar

Platoncular

Şüpheciler

Açıklama:

Şüpheciler bilginin imkansız olduğunu düşünmüşlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Şüpheciler için en yüksek mutluluğa ulaşmak nasıl mümkündür?

Haz peşinde koşarak

Erdemli olmaya çalışarak

Bilgiyi arayarak

Tanrı'ya yönelerek

Bilgisizliği kabullenerek

Açıklama:

Pyrrhon’un süpheciliğnde amaç epokhe degil, ataraxadır. Ataraxa süpheciler için eudaimonadır, yani en yüksek mutluluktur. Bunu da ancak bilgisizliğimizi kabullenerek elde edebiliriz.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Stoacılık okulunun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Genç Zenon

Kıbrıslı Zenon

Sidonlu Zenon

Tarsuslu Zenon

İskenderiyeli Zenon

Açıklama:

Stoacılık Kıbrıslı Zenon (MÖ 334-262) tarafından kurulan okula verilmiş bir isimdir. Felsefe tarihinde Zenon adlı çok sayıda filozof vardır. Bunlardan özellikle ikisi oldukça meşhurdur. İlki paradoksları ile tanınan Elealı Zenon’dur. Stoa ekolünün kurucusu olan Zenon’a, Parmenides’in öğrencisi olan Zenon ile karıştırılmaması için, Kıbrıs’ın Kition kentinde doğmuş olması münasebetiyle “Kıbrıslı” önadı verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdaki filozoflardan hangisi Stoacılık akımının son temsilcisidir?

Khrysippos

Kleanthes

Marcus Aurelius

Panaitios

Poseidonios

Açıklama:

Stoacılık, Kıbrıslı Zenon tarafından kurulduğu milattan önceki 300 yılından, son temsilcisi Marcus Aurelius’un ölümüne (yaklaşık olarak milattan sonra 180 yılına) kadar çeşitli evrelerden geçmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Zenon’un üçlü ayırımına sonraki dönemde öğrencisi Kleanthes tarafından bazı ilaveler yapılmıştır. Mantık alanına retoriği, fizik alanına teolojiyi ekleyen Kleanthes'in ahlak alanına eklediği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Politika

Sanat

Edebiyat

Ekonomi

Matematik

Açıklama:

Zenon’un bu üçlü ayırımına sonraki dönemde öğrencisi Kleanthes tarafından bazı ilaveler yapılmıştır. Örneğin Kleanthes mantık alanına retoriği, fizik alanına teolojiyi, ahlak alanına ise politikayı eklemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Yunanca bir kelime olan "katalepsis" hangi anlama gelmektedir?

Sorgulamak

Direnmek

Şüphe duymak

Kavramak

Araştırmak

Açıklama:

Katalepsis Yunanca bir kelimedir ve “kavramak” anlamına gelmektedir. Zenon’un bilgi teorisi açısından ise objesini aslına uygun bir şekilde, tahrif etmeden yansıtan bir düşüncedir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Yalnız tikellerin gerçek olduğuna, tümellerin ise birer isimden ibaret bulunduğuna yönelik düşünceye verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Materyalizm

Empirizm

Rasyonalizm

Pragmatizm

Nominalizm

Açıklama:

Stoacıların deneyciliği onları nominalist bir yaklaşıma sevk etmiştir. Nominalizm “adcılık” demek olup yalnız tikellerin gerçek olduğuna, tümellerin ise birer isimden ibaret bulunduğuna yönelik düşünceye verilen isimdir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Stoa fiziği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kozmik-döngü fikrine dayanmaktadır.

Doğa nasıl ki ateşten türemişse, yine ona dönmektedir.

Ateşten gelen ve ateşe dönen evrenin her defasında yeniden ortaya çıkışı yeni bir kozmik gerçeklik üretmektedir.

Evrende cereyan eden her hadise önceden belirlenmiştir.

Evrende sıkı sıkıya belirlenmiş bir kader hüküm sürmektedir.

Açıklama:

Stoa fiziğinin ana ilkelerinden biri, evrenin kendisini var eden ateşe sürekli olarak geri döndüğünü ve yeniden kurulduğunu ifade etmek üzere kullanılan kozmik-döngü fikrine dayanmaktadır. Buna göre, doğa nasıl ki ateşten (dolayısıyla Tanrı’dan) türemişse, yine ona dönmektedir. Yalnız bu döngü sonsuz bir şekilde cereyan etmektedir. İlginç olan, ateşten gelen ve ateşe dönen evrenin her defasında yeniden ortaya çıkışının yeni (farklı) bir kozmik gerçeklik üretmeyişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Stoacılara göre, ruhun 8 bölümünden biri değildir?

5 duyu

Fiziksel güç

Akıl

Konuşma yetisi

Üreme gücü

Açıklama:

Stoacılara göre, ruhta 8 bölüm vardır. Bunlar akıl, beş duyu, konuşma yetisi ve üreme gücüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Haz, acı ya da korku gibi duygulardan uzak olmak anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Apatheia

Pneuma

Stoa

Katharsis

Aiton

Açıklama:

Apatheia haz, acı ya da korku gibi duygulardan uzak olmak anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Epiküros'un ahlak anlayışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Entelektüalist ve eudaimonist bir ahlak anlayışına sahiptir.

Tıpkı Sokrates gibi, erdem ve bilgiyi özdeşleştirir.

Ahlakın amacının mutluluk olduğunu düşünür.

Ruh tıpkı beden gibi atomlardan oluşmaz, dolayısıyla ölümsüzdür.

Bilgi bizi boş ve temelsiz inançlardan, kuruntulardan kurtarır.

Açıklama:

Ona göre, ruh da tıpkı beden gibi atomlardan oluşur ve ölüm aslında bu atomların dağılmasından ibarettir. Ruh, tıpkı beden gibi, kendisini var eden atomların bir araya gelmesi ile kaimse, bu, atomlar ayrıldıktan sonra ruhun niteliklerini eksiksiz bir şekilde koruyarak var olmaya devam edemeyeceğini gösterir. Dolayısıyla, ölümden sonra tecrübe edeceğimiz bir şey olmadığına göre, ölümden korkmamıza gerek yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Şüpheciliğin teorisyeni ve ilk temsilcisi aşağıdaki düşünürlerden hangisidir?

Pyrrhon

Epiküros

Metrodorus

Polyaenus

Themista

Açıklama:

Pyrrhon (MÖ 365 - 275) bu şüpheciliğin teorisyeni ve ilk temsilcisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Belirlenimcilik anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Determinizm

İntermundia

Kanonik

Şüphecilik

Euthymia

Açıklama:

Determinizm belirlenimcilik demektir. Evrende cereyan eden şeylerin, insan dav- ranışları da dâhil olmak üzere, belirli sebepler tarafından önceden, sıkı bir şekilde belirlendiği anlamına gelmektedir. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki ekollerden hangisi Stoacı felsefenin biçimlenmesi üzerinde etkili olmamıştır?

Herakleitos

Sokrates

Kinik Düşüncesi

Demokritos

Epiküros

Açıklama:

Herakleitos, Demokritos, Sokrates ve Sokratesçi bir ekol olan Kinik düşüncesi Stoacı öğretinin gelişimi bakımından birer kaynak işlevi görmüştür. Diğer bir taraftan Helenistik felsefenin ikinci büyük düşünce ekolü Epiküros tarafından geliştirilen fikirlere dayanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Stoacıların materyalizmi benimsemiş olmaları aşağıdaki filozoflardan hangisinin etkisine işaret etmektedir?

Platon

Demokritos

Aristoteles

Sokrates

Herakleitos

Açıklama:

Stoacılar materyalisttirler. Materyalizmi benimsemiş olmaları Demokritos’un etkisine işaret etmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Stoacılara göre felsefenin merkezidir?

Deney

Duyum

Ahlak

Fizik

Mantık

Açıklama:

Stoacılar mantık, fizik ve ahlak adıyla üçe ayırdıkları felsefenin merkezini ahlak olarak belirlemektedirler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Kıbrıslı Zenon'a göre bilgideki kesinliğin derecelerinden biri değildir?

Hayal etmek

İnanmak

Açıklamak

Duyumsamak

Bilmek

Açıklama:

Zenon ise bilgideki kesinliği dört dereceye ayırmaktadır: hayal etmek, inanmak, bilmek ve açıklamak. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Eski Stoacılara göre ruh aşağıdakilerden hangisinden bir parçadır?

Logos

Aiton

Katharsis

Nominalizm

Euthymia

Açıklama:

İnsan ruhu çok ince ve görünmez olan Logos’tan bir parçadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Poseidonios’a göre insan ile Tanrı arasında ne vardır?

Boşluk

Daimon

Nefes

Hegemonikon

Ahlak

Açıklama:

Poseidonios’a göre, insan ile Tanrı arasında bir boşluk yoktur. Boşluk zannettiğimiz yer aslında insanüstü yaratıklarla, “daimon”larla doludur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Epiktetos'a göre ahlakın amacı nedir?

Mutluluk

Uyum

Bilgelik

Rasyonalite

Düzen

Açıklama:

Epiktetos, ahlakın amacını mutluluk olarak belirler. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki filozoflardan hangisi Platon'un tasfir ettiği "filozof kral" idealine uyar?

Epiktetos

Seneca

Marcus Aurelius

Panaitios

Kıbrıslı Zenon

Açıklama:

Marcus Aurelius hem bir filozof hem de imparator olması hasebiyle Platon’un “bilge kral” idealinin ete kemiğe bürünmüş hali olarak nitelendirilebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki filozoflardan hangisinden geriye yazılı eser kalmamıştır?

Timon

Arkesilaos

Pyrrhon

Karneades

Epiküros

Açıklama:

Pyrrhon’dan geriye yazılı hiçbir eser kalmamıştır. Bunun nedeni, muhtemelen, fikirleri yazıya dökmenin bilgi sahibi olarak yorumlanabileceği endişesi, başka bir deyişle tutarlı olma kaygısıdır. Pyrrhon, öğretisi ile çelişeceğini düşündüğü için fikirlerini birer yargı olarak yazıya aktarmak istememiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Yunancada yüksek sütunlu galeri, sundurma anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

PANTEİZM.

Stoa.

Epokhe.

Epiküros.

Zenon.

Açıklama:

Stoa. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Stoacılık aşağıdakilerden hangisi tarafından okula verilmiş bir isimdir?

Kıbrıslı Zenon

Genç Zenon.

Elealı Zenon.

İskenderiyeli Zenon.

Tarsuslu Zenon

Açıklama:

Kıbrıslı Zenon . Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Evrendeki tek gerçekliğin madde olduğunu savunan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm.

Materyalizm.

Negatif Hazcılık.

Şüphecilik.

Panteizm.

Açıklama:

Materyalizm. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Stoacı düşüncenin gelişmesi bakımından etkili olmuştur?

Panteizm.

Negatif Hazcılık.

İdealizm.

Materyalizm.

Kinik düşüncesi.

Açıklama:

Kinik düşüncesi. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangi kelime kavramak anlamına gelmektedir?

Stoa.

Panteizm.

Epokhe.

Kaos.

Katalepsis.

Açıklama:

Katalepsis. CevAP E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisine göre insan doğuştan bilgi sahibi değildir?

Stoacılık.

Maddecilik.

İdealizm.

Negatif Hazcılık.

Panteizm

Açıklama:

Stoacılık. CevaP A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Tanrı ve Evreni bir yahut aynı gören düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Panteizm.

Negatif hazcılık.

İdealizm.

Stoacılık.

Maddecilik.

Açıklama:

Panteizm. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakileren hangisi yunancada nefes anlamına gelmektedir?

Stoa.

Epokhe

Pneuma.

Eudaimonist.

Kaos.

Açıklama:

Pneuma. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi haz, acı veya korkudan uzak olmak anlamına gelmektedir?

Epokhe.

Stoa.

Pueduma.

Apatheia.

Kaos.

Açıklama:

Apatheia. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Seneca aşağıdakilerden hangisinin kapsamında değerlendirilmelidir?

Roma Stoası.

OrtA sTOA.

Eski Stoa.

Panaitios.

Kıbrıslı Zenon.

Açıklama:

Roma Stoası. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Orta Stoa düşünürlerinden biridir?

Poseidonios

Seneca

Khrysippos

Kleanthes

Epiktetos

Açıklama:

Poseidonios

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki kavramlardan hangisi Stoacıların Tanrı anlayışını tanımlamak üzere kullanılmaktadır?

Teizm

Deizm

Panteizm

Ateizm

Politeizm

Açıklama:

Panteizm

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi hem Stoacılar hem de Epikürosçular açısından doğru bir ifadedir?

Toplumla birlikte yaşamak zorunludur.

Evrende egemen olan bir kader vardır.

Tanrılar Yunanca konuşmaktadır.

Haz en yüksek iyidir.

Tek gerçeklik maddedir.

Açıklama:

Tek gerçeklik maddedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kıbrıslı Zenon açısından yanlıştır?

İnsanın özgürlüğü ve erdemliliği iki özdeş unsurdur.

Bilgi her yönden ve yalnızca duyulara dayanmaktadır.

Erdem hakkındaki bilgi zorunlu olarak eyleme aktarılmalıdır.

Kişi yaşamın getirdiklerine kayıtsız kaldığı oranda mutlu olur.

Doğuştan getirdiğimiz hiçbir bilgi yoktur.

Açıklama:

Bilgi her yönden ve yalnızca duyulara dayanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisinin Pyrrhonculara göre anlamsız ve boş bir kavram olduğu söylenebilir?

Ataraxia

Epokhe

Euthymia

Arkhe

Eudaimonia

Açıklama:

Arkhe

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi şüpheci filozoflardan biri değildir?

Timon

Karneades

Arkesilaos

Pyrrhon

Kleanthes

Açıklama:

Kleanthes

Doğru Cevap: E

Soru 62

Stoacılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Stoacılar entelektüalist bir ahlak anlayışına sahiptirler.

Stoacılar eudaimonisttirler.

Stoacılar erdemi doğaya uygun bilgi olarak nitelendirirler.

Stoacılar bilgi eylem birliğini gereksiz bulurlar.

Stoacılar erdemi ruhtaki aklî unsura dayandırırlar.

Açıklama:

Stoacılar bilgi eylem birliğini gereksiz bulurlar.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Epiküros’un doğru kabul edeceği bir ifade değildir?

Tanrılara ibadet etmek ahlakın zorunlu bir parçasıdır.

İnsan eylemlerini özgür bir şekilde gerçekleştirir.

Atomlar ve boş uzay gerçekliği oluşturan unsurlardır.

Siyasi ve toplumsal meselelerden uzak durulmalıdır.

İyi olan tek şey haz, kötü olan tek şey ise acıdır.

Açıklama:

Tanrılara ibadet etmek ahlakın zorunlu bir parçasıdır

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Pyrrhoncuları tanımlarken kullanılabilecek yanlış bir ifadedir?

Görünüş ve gerçeklik arasında ayrım yaparlar.

Mutlu olmak için yargıdan kaçınmak gerektiğini düşünürler.

Her şeyden mutlak anlamda şüphe ederler.

Epokheyi hem epistemolojik hem ahlaki bir ilke olarak görürler.

Mutlak tasdikten olduğu kadar mutlak inkârdan da kaçınırlar.

Açıklama:

Her şeyden mutlak anlamda şüphe ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Epikuros ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Epiküros toplumla uyumlu bir yaşam sürdürmeyi önerir.

Epiküros bütün algıların doğru olduğunu düşünür.

Epiküros pratik meselelerden çok teorik meselelere önem verir.

Epiküros ruhun ölümsüz bir cevher olduğu fikrini benimser.

Epiküros hazzı sonuçlarından bağımsız bir ilke olarak kabul eder.

Açıklama:

Epiküros bütün algıların doğru olduğunu düşünür.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Stoacılığın kurucusu olan Zenon nerelidir?

Antakya

Kıbrıs

Atina

Efes

Milet

Açıklama:

Stoacılık Kıbrıslı Zenon (MÖ 334-262) tarafından kurulan okula verilmiş bir isimdir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Stoacılık aşağıdakilerden hangisinde derin etki bırakmıştır?

Tasavvuf

Budizm

Çileci Hristiyan Ahlakı

Yahudilik

Roma Hukuku

Açıklama:

Stoacılık yarattığı etki bakımından felsefe tarihinde çok daha kalıcı izler bırakmıştır. Onun bilhassa çileci Hıristiyan ahlakı üzerinde yarattığı derin etki dikkat çekmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Stoacılığı felsefe tarihinde dikkat çekici kılan fikirlerin başında hangisi vardır?

Tek Tanrı inancı

Ahlak

Etik

Kader

Bilim

Açıklama:

Stoacılığı felsefe tarihinde dikkat çekici kılan fikirlerin başında bu kader anlayışı gelmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Eudaimonist olan Zenon'a göre ahlakın amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini tanımak

Mutlu olmak

Kadere inanmak

Geleceği bilmek

İnsanlarla anlaşmak

Açıklama:

Zenon eudaimonisttir. Başka bir deyişle, o, ahlakın amacının mutluluk olduğunu düşünmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Epikürosçulara verilen diğer isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahlaklı düşünürler

Kaderci insanlar

Yeni ekolcüler

Bahçe filozofları

Felsefe babaları

Açıklama:

Epiküros derslerini Atina civarındaki bir bahçede vermiştir. Bu nedenle Epikürosçulara “bahçe filozofları” adı da verilmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Epiküros ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Zamanını pratik mevzulara ayırmıştır

Materyalisttir

Demokritos'un atomcu öğretisini reddetmiştir

Bilgiyi mutluluğa ulaşmanın aracı olarak görmektedir

Erdem ve bilgiyi özdeşleştirir

Açıklama:

Epiküros, Demokritos'un atomcu öğretisini benimsemiştir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Epikürosçulara göre var olan tek iyi nedir?

Ahlak

İnanç

Düşünce

Haz

Gerçek

Açıklama:

Epiküros ve Epikürosçuların haz anlayışını şu iki maddede özetleyebiliriz: 1) Var olan tek “iyi” hazdır, 2) mümkün olan en fazla hazzı elde edebilmek için yalnızca kontrol edebileceğimiz hazları temin etmeliyiz.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Epiküros'a göre insanların kendilerini güvende tutmak ve korunma ihtiyaçlarını karşılamak için ortaya çıkardıkları olgu nedir?

Felsefe

Devlet

Ordu

Din

Dil

Açıklama:

İnsanların bir arada bulunmaları, toplum halinde yaşamaları, sırf onların bunun böyle olmasını istemelerinin bir sonucudur. Onlar kendilerini güvende tutmak, korunma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla toplumsal bir sözleşmeyi, devleti ortaya çıkarmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Helenistik dönemin üçüncü ve son okulu aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekçilik

Doğruculuk

Ahlakçılık

Devletçilik

Şüphecilik

Açıklama:

Helenistik dönemin üçüncü ve son okulu şüpheciliktir. Şüphecilik ekolüne septisizm, skeptisizm ya da kuşkuculuk kavramları ile de işaret edilmektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

"Epokhe" ne demektir?

Yargıdan kaçınmak

Doğruyu söylemek

İdeal olanı bulmak

Gerçeği aramak

Mutlu olmak

Açıklama:

Epokhe “yargıyı askıya almak” ya da “yargıdan kaçınmak” gibi anlamlara gelmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi Epiküros'un tanrı anlayışıyla ilgili doğru bir bilgidir?

Tanrılar cinsiyetsizdirler.

Tanrılar yeme içme ihtiyacı duymazlar.

Tanrılar Yunanca konuşurlar.

Tanrılar her zaman dünya işlerine müdahil olurlarlar.

Tanrılar insan biçiminde olamazlar.

Açıklama:

Epiküros tanrıların varlığını inkâr ediyor değildir. Ona göre, tanrılar intermundiadadırlar, yani sonsuz sayıdaki dünyalar arasında bir yerleri vardır. Onlar insan biçimindedirler fakat insanlardan daha güzeldirler. İki cinsiyetlidirler. Yeme-içme ihtiyacı duyarlar. Bir dilleri vardır ve Yunanca konuşurlar. İnsanların yaşantısına ilgisizdirler. Dünyanın gidişatına hiçbir şekilde karışmazlar. Barış dolu, kutsanmış bir yaşam sürerler. Kaygı ve sıkıntıdan uzaktırlar.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

"Yeni-Platonculuk felsefî olduğu kadar dinî bir yapıya sahiptir. Onun dinî karakterini dönemin sosyokültürel şartlarında aramak da gerekmektedir." Bu noktada karsımıza çıkan en önemli etken olan inanış aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlık

Müslümanlık

Musevilik

Budizm

Stoa

Açıklama:

Yeni-Platonculuk felsefî olduğu kadar dinî bir yapıya sahiptir. Yeni-Platonculuktaki dinî karakteri doğrudan ve yalnızca onu temellendiren düşünürlerin kişisel yaklaşımlarına dayandırmak eksik bir çaba olur. Onun dinî karakterini dönemin sosyokültürel şartlarında aramak da gerekmektedir. Bu noktada karsımıza çıkan en önemli etken Hristiyanlık olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Plotinus’un Hayatı Üzerine adlı eseriyle Plotinus’un hayatı ve kişiliği hakkındaki ayrıntılı bilgilere ulaşma fırsatı veren aynı zamanda Plotinus’un öğrencisi olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Sakkas

Porphyry

Gallienus

Aristoteles

Platon

Açıklama:

Plotinus’un hayatı ve kişiliği hakkındaki ayrıntılı bilgilere onun öğrencisi olan Porphyry’nin Plotinus’un Hayatı Üzerine (On the Life of Plotinus) adlı eseri vasıtasıyla ulaşmak mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Plotinus’un düşüncesinde varlık hiyerarşisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Tanrı-Bilgi-Ruh-Ahlak

Tanrı-Ahlak-Bilgi-Madde

Tanrı-Nous-Ruh-Madde

Ahlak-Nous-Ruh-Tanrı

Tanrı-Nous-Bilgi-Ahlak

Açıklama:

Yeni-Platonculuk, temelde varlıklar arasında gözetilen hiyerarşik bir sıralamaya dayanmaktadır denilebilir. Bu hiyerarşi, bir ucunda Tanrı’nın, diğer ucunda maddenin bulunduğu bir mükemmeliyet skalası üretmiştir. Tanrı, ya da Plotinus’un kullandığı tabirle “Bir”, mükemmeliyetin pozitif tarafını teşkil etmektedir. Tanrı evrenin tek ve gerçek nedenidir. Madde ise “yokluk”tur. Madde hiçbir niteliğe sahip değildir. Dolayısıyla ondan bahsederken aslında yokluktan bahsedilmiş olmaktadır. Tanrı ve madde arasında ise yukarıdan aşağıya doğru Nous, Evren Ruhu ve bireysel ruhlar yer almaktadır. İnsan ruhu için nihai hedef, maddeden uzaklaşmak, Tanrı ile bütünleşmektir. Yeni-Platonculuk bu varlık katmanlarının temel niteliklerine dair yoğun bir tartışma yürütmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Tanrı’nın var olup olmadığını, varsa O’nun hangi sıfatlara sahip olduğunu söylemenin mümkün olmadığını belirten ve “bilinemezcilik” anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Stoa

Monoteizm

Apofatik teoloji

Agnostisizm

Katafatik teoloji

Açıklama:

Agnostisizm “bilinemezcilik” demektir. Teoloji tartışmalarında çok sık karşılaşılan bu kavram Tanrı’nın var olup olmadığını, varsa O’nun hangi sıfatlara sahip olduğunu söylemenin mümkün olmadığını belirtir. Agnostisizme göre, Tanrı’nın varlığınaysa da sıfatlarına dair yargıda bulunmayı mümkün kılacak verilere ulaşmak imkânsızdır. Bu nedenle, bu hususlarda bildirimde bulunmak yerine, yargıyı askıya almak gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Kendisi “şey” olmayan, başka bir deyişle, evrendeki “eşya”ya dâhil olmayan, fakat o eşyanın ortaya çıkısını mümkün kılandır. Bu itibarla, gündelik dildeki anlamı ile “var olan” ilk “şey”in Yeni-Platoncu literatürdeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh

Tanrı

Madde

Bilgi

Nous

Açıklama:

Bir, kendisi “şey” olmayan, başka bir deyişle, evrendeki “eşya”ya dâhil olmayan, fakat o eşyanın ortaya çıkısını mümkün kılandır. Bu itibarla, gündelik dildeki anlamı ile “var olan” ilk “şey”in Yeni-Platoncu literatürdeki karşılığı Nous’tur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi cisimsel olmayan ve bölünemez bir varlık olarak, manevi gerçeklikle maddi gerçeklik arasında bir köprü, duyular üstü dünya ile duyusal dünyayı birbirine bağlayan halka görevi görür?

Tanrı

Madde

Bilgi

Nous

Ruh

Açıklama:

Sudur sürecinin ikinci aşamasını Ruh teşkil etmektedir. Cisimsel olmayan ve bölünemez bir varlık olarak ruh, manevi gerçeklikle maddi gerçeklik arasında bir köprü, duyular üstü dünya ile duyusal dünyayı birbirine bağlayan halka görevi görür.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Plotinus’un bilgi anlayışına göre Tanrı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanrı’yı evrendeki herhangi bir nesne gibi bilmek imkânsızdır

Mistik bir tecrübe vasıtasıyla bilmek mümkün değildir

O’nun hiçbir niteliği yoktur

Tanrı varlığın ötesindedir

Kendisi niteliksiz olmakla birlikte her şeye kaynaklık teşkil eder

Açıklama:

İnsan ruhu varlık hiyerarşisinde merkezi öneme sahip evren ruhunun bir parçasıdır. Dolayısıyla onu bilmek insan açısından ancak kendi ruhu aracılığıyla mümkündür. Onun Tanrı’yı bilmesi ise, vecd yolu ile olmaktadır. Tanrı’yı evrendeki herhangi bir nesne gibi bilmek imkânsızdır. Çünkü Tanrı varlığın ötesindedir. O’nun hiçbir niteliği yoktur. Kendisi niteliksiz olmakla birlikte her şeye kaynaklık teşkil eden Bir’in klasik bilgi vasıtalarıyla bilinmesi bu bakımdan mümkün değildir. Onu, doğasına uygun düşecek şekilde, ancak mistik bir tecrübe vasıtasıyla bilmek mümkündür. Bilgi araçları da tıpkı varlık mertebeleri gibi belirli bir hiyerarşi içerisinde yükselmekte ve Tanrı hakkındaki bilgi ile sonlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Plotinus mutluluğu tanımlarken tüm canlı varlıkların ortak amacı olarak belirlemek doğru olmadığını belirtmiştir. Plotinus’a göre mutluluk aşağıdakilerden hangisine bağlı olduğu söylenebilir?

Mutluluk yetkin ve gerçek bir yaşama

Doğaya uygun bir yasam sürdürmeye

Huzurlu olma

Kendi özel amacını gerçekleştirme

Sarsılmazlık

Açıklama:

Mutluluğun ön koşulu olan “iyi yaşam”ın, Aristoteles ve takipçilerinin iddia ettiği gibi “kendi özel amacını gerçekleştirme ”ye, Stoacıların iddia ettiği üzere “doğaya uygun bir yasam sürdürmeye” veya Epikürosçulukta benimsendiği biçimiyle “huzurlu olma” ya ve “sarsılmazlığa” (ataraxia) bağlı olması, mutluluğu yalnızca insanla ilgili bir ilke olmaktan çıkaracak ve bütün canlıları kapsayan bir hale sokacaktır. Bu son durumda, söz gelimi bitkilerin de “iyi yasam” sürdürdüğü iddia edilebilecektir. Böylesi bir iddia bitkilerin de pekâlâ mutlu olabileceği anlamına gelecektir. Oysaki bu pek de makul bir iddia değildir. Plotinus’a göre, mutluluk canlı varlıkların ulaşmak istediği bir şeydir. Fakat onu tüm canlı varlıkların nihai amacı olarak belirlemek doğru olmaz. Mutluluk yetkin ve gerçek bir yaşama bağlıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Plotinus’un estetik anlayışına göre ruhun güzel yapan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ahlak

Bilgi

Erdem

Nous

Tanrı

Açıklama:

Çirkin ruh, kendisini maddeye kaptırmış, tiksinti duyduğumuz ruhtur. Ruhu güzel yapan, cisimden uzak durması; akla, ruhsal olana yönelmesidir, erdemlerdir. Cisim güzel ideasından pay almak suretiyle güzelleşirken ruh kendisini maddeden arındırmak suretiyle güzel olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Plotinus’un varlık hiyerarşisi içerisinde, antik Yunan düşüncesinin genelinde olduğu gibi Yeni-Platoncu düşüncede de yokluk olarak kabul edilen, mutlak yokluk ve karanlık olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrı

Madde

Bilgi

Nous

Ruh

Açıklama:

Plotinus’un varlık hiyerarşisi içerisinde en aşağı tabakayı madde teşkil etmektedir. Salt madde, antik Yunan düşüncesinin genelinde olduğu gibi Yeni-Platoncu düşüncede de yokluk olarak kabul edilmektedir. O mutlak yokluk ve karanlıktır. Maddenin mutlak yokluk olması onun herhangi bir niteliğe sahip olmamasından kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Plotinus’un başyapıtı olan 6 ciltlik "Enneadlar" adlı eserinde ele alınan konulardan değildir?

Ahlak

Evren

Aşk

Ruh

Demokrasi

Açıklama:

Enneadların birinci cildi ahlak hakkındaki meselelere hasredilmiştir. İkinci cildinde evren mevzuu ele alınmaktadır. Örneğin gök cisimlerinin dairesel hareketleri, yıldızların hareketlerinin neden-sonuç ilişkisi dâhilinde açıklanıp açıklanamayacağı, imkân ve gerçeklik gibi hususlar bu cildin başlıca tartışma konularını oluşturmaktadır. Üçüncü cilt kader, aşk, sonsuzluk ve zaman gibi konuları irdelemektedir. Dördüncü ciltte ele alınan meseleler daha ziyade ruh mevzuu üzerine odaklanmaktadır. Ruhun özü, ruh ile ilgili sorular, duyumsama ve hafıza, ruhun ölümsüzlüğü, tüm ruhların aynı olup olmadığı gibi hususlar bu bölümde ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Beşinci cilt idealar mevzuunu ele alırken altıncı cildin konusunu varlık türleri, sayılar, özgür irade ve iyilik gibi hususlar teşkil etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Plotinus’un Tanrı’yı tanımlarken en sık kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yüce

Bir

Ölümsüz

Mükemmel

Sonsuz

Açıklama:

Plotinus’un Tanrı’yı tanımlarken en sık kullandığı kavram “Bir”dir. Tanrı hem nesnelerin ilk ve tek nedeni olduğu hem de kendisine benzer başka herhangi bir varlık bulunmadığı için Bir’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Plotinus’un Estetik Anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Nesnenin güzelliği veya çirkinliği bizim ona duyduğumuz yakınlıktan bağımsızdır.

Bir nesneye kendimizi yakın bulmamız ondan farklı bir düzleme ait olduğumuz içindir.

Nesne güzel ideasını yansıtırsa, ondan pay almışsa güzeldir ve bizi kendine çeker.

Nesnedeki güzellik bizi görünüşler evrenine yaklaştırır.

Nesneye atfedilen değer temsil kabiliyeti ile ters orantılıdır.

Açıklama:

Plotinus’a göre de nesnenin güzelliği veya çirkinliği bizim ona duyduğumuz yakınlıkla alakalıdır. Bir nesneye kendimizi yakın bulmamız onunla aynı düzleme ait olduğumuz içindir. Nesne güzel ideasını yansıtırsa, ondan pay almışsa güzeldir ve bizi kendine çeker. Nesnedeki güzellik bizi idealar evrenine yaklaştırır. Bu, nesnenin maddî bir unsur olarak hiçbir değerinin olmadığı anlamına gelmektedir. Ona atfedilen değer temsil kabiliyeti ile doğru orantılıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

"Nous" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tanrı’dan sudur eden ilk varlıktır.

Nous akıl, zihin, düşünce ve sezgi gibi anlamlara gelmektedir.

Nous da tıpkı Tanrı gibi tektir.

Nous evrendeki her şeyin görüntüsünü barındırmaktadır.

Nous’un yarattığı ilk varlık Evren Ruhu’dur.

Açıklama:

Nous Tanrı’dan sudur eden ilk varlıktır. Nous akıl, zihin, düşünce ve sezgi gibi anlamlara gelmektedir. Nous da tıpkı Tanrı gibi tektir. Çünkü, Plotinus’a göre, Bir’den, yani Tanrı’dan ancak bir sudur eder. Nous evrendeki her şeyin ideasını barındırmaktadır. Nous’un yarattığı ilk varlık Evren Ruhu’dur. Evren Ruhu’ndan ise bireysel ruhlar türemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Plotinus’un varlık ve bilgi anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ruhu bilmek insanın kendi özü vasıtasıyla mümkündür.

Her varlık düzeyini bilmek için tek bir kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır.

Varlık türü yükseldikçe bilginin değeri de azalmaktadır.

Varlık hiyerarşisinin en altında idealar bulunur.

Maddenin değersizliği ona dair bilginin epistemolojik değerini artırmaktadır.

Açıklama:

Plotinus varlık hiyerarşisine uygun bir bilgi anlayışı geliştirmiştir. Her varlık düzeyini bilmek için farklı bir kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır. Varlık türü yükseldikçe bilginin değeri de artmaktadır. Varlık hiyerarşisinin en altında bulunan ve maddî bir unsur olan cisimler ve onların bir toplamı olan fenomenal evren duyular vasıtasıyla bilinir. Maddenin değersizliği ona dair bilginin de epistemolojik değerini düşürmektedir. Ruhu bilmek insanın kendi özü vasıtasıyla mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Plotinus, hangi yüzyılda yaşamıştır?

1. yüzyıl

2. yüzyıl

3. yüzyıl

4. yüzyıl

5. yüzyıl

Açıklama:

Plotinus, milattan sonra 204-270 Yılları arasında yaşamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Platonculuğun felsefi kaynakları arasında yer almaz?

Pythagorasçılık

Aristoteles

Stoacılık

Hint ve İran dinî ve mistik düşünceleri

Uzak Doğu Felsefesi

Açıklama:

Yeni-Platonculuğun oluşumunda rol sahibi olan felsefî kaynakların geniş bir yelpazeye yayıldığını söylemek mümkündür. Pythagorasçılık, Aristoteles, Stoacılık, Hint ve İran dinî ve mistik düşünceleri de Platon ile birlikte Plotinus’un düşüncesi üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Bundan dolayı doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Yeni-Platonculuk hangi dine karşı verilmiş dinî ve felsefî bir cevaptır?

Yahudilik

Hristiyanlık

Müslümanlık

Budizm

Paganizm

Açıklama:

Yeni-Platonculuk hızlı bir şekilde yayılan Hıristiyanlığa karşı verilmiş dinî ve felsefî bir cevaptır. Bundan dolayı doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Plotinus’un sudur (emanation) teorisini İslam düşüncesi ile uzlaştırmaya gayret göstermiştir?

Farabi

İbn-i Sina

Gazali

İbn-İ Rüşd

Biruni

Açıklama:

Farabi, Plotinus’un sudur (emanation) teorisini İslam düşüncesi ile uzlaştırmaya gayret göstermiştir. Bundan dolayı doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Plotinus'un varlık hiyerarşisi en üsten aşağıya doğru bir biçimde aşağıdaki şıklardan hangisinde sıralanmıştır?

Nous, Tanrı, Evren Ruhu, Bireysel Ruhlar, Madde

Tanrı, Madde, Nous, Evren Ruhu, Bireysel Ruhlar

Tanrı, Bireysel Ruhlar, Evren Ruhu, Nous, Madde

Tanrı, Nous, Evren Ruhu, Bireysel Ruhlar, Madde

Tanrı, Evren Ruhu, Nous, Bireysel Ruhlar, Madde

Açıklama:

Plotinus'un varlık hiyerarşisinde Tanrı ve madde arasında yukarıdan aşağıya doğru Nous, Evren Ruhu ve bireysel ruhlar yer almaktadır. Bundan dolayı doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Plotinus'un varlık hiyerarşisinde tanrı’dan ortaya çıkan ilk varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Nous

Evren Ruhu

Bireysel Ruhlar

Madde

İdea

Açıklama:

Tanrı’dan ilk olarak Nous türemektedir. Bundan dolayı doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Platonculuğun kurucusu Platinus'un düşünceleri üzerinde etkili olmamıştır?

Mitler ve efsaneler

Pythagorasçılık

Stoacılık

Hint ve İran dinî

Aristoteles

Açıklama:

Pythagorasçılık, Aristoteles, Stoacılık, Hint ve İran dinî ve mistik düşünceleri de Platon ile birlikte Plotinus’un düşüncesi üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Platonculuk hakkında verilmiş doğru bir bilgi değildir?

Felsefî olduğu kadar dinî bir yapıya sahiptir.

Hristiyanlığa karşı bir rakiptir.

Materyalist bir yaklaşıma sahiptir.

Öncüsü Platon'dur.

Yeni-Eatunculuk veya Neo-Platonizm olarak da bilinir.

Açıklama:

Yeni-Platonculuk felsefî olduğu kadar dinî bir yapıya sahiptir.
Yeni-Platonculuk hızlı bir şekilde yayılan Hıristiyanlığa karşı verilmiş dinî ve felsefî bir cevaptır.
Yeni-Platonculuk anti-materyalist (madde karşıtı) bir yaklaşıma sahiptir.
Platon’un düşüncelerinden etkilenmiştir.
Yeni-Eatunculuk veya Neo-Platonizm gibi isimlerle de anılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Plotinus'a göre Sudur süreci kaç aşamada gerçekleşmektedir?

Açıklama:

Plotinus'a göre Sudur süreci üç aşamada gerçekleşmektedir. Bundan dolayı doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

İlk monoteist (tek tanrıcı) din hangisidir?

Yahudilik

Hıristiyanlık

İslamiyet

Hinduizm

Budizm

Açıklama:

Monoteizm kavramı Yunanca mono (tek) ve theos (tanrı) kavramlarından türemiş olup “tek tanrıcılık” anlamına gelmektedir. İlk monoteist (tek tanrıcı) din Yahudiliktir. Hıristiyanlık ve İslam monoteist dinî geleneğin devamıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Plotinus'a göre Tanrı'yı bilmek hangi yolla olmaktadır.

Duyular yoluyla

Akıl yoluyla

Vecd yoluyla

İnsanın kendi ruhu aracılığıyla

Gözlemle

Açıklama:

Plotinus'a göre Tanrı'yı bilmek vecd yoluyla olmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Plotinus’a göre güzellik veya çirkinlik nitelemelerini hak eden unsur hangisidir?

İnsan

Doğa

İdea

Evren

Ruh

Açıklama:

Plotinus'a göre, güzel ya da çirkin olan şey yalnızca nesne değildir. Güzellik veya çirkinlik nitelemelerini hak eden başka bir unsur daha vardır. Bu, Plotinus’a göre, ruhtur. Çirkin ruh, kendisini maddeye kaptırmış, tiksinti duyduğumuz ruhtur. Ruhu güzel yapan, cisimden uzak durması; akla, ruhsal olana yönelmesidir, erdemlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Plotinus'a göre ahlak erdemi gerektirir. Erdemler ise dörde ayrılır. Hangisi bu erdemlerden değildir?

Medenî erdemler

Manevi erdemler

Arınmayı sağlayan erdemler

Arınmış ruhun erdemleri

İbretlik erdemler

Açıklama:

Ahlak erdemi gerektirir. Erdemler ise dörde ayrı- lır. İlk kısım erdemler “medenî” (civic) erdemlerdir. İkinci kısım erdemler “arınmayı sağlayan” erdemlerdir. Üçüncü kısım erdemlerin Plotinus’un terminolojisindeki karşılığı “arınmış ruhun erdemleri”dir. Dördüncü kısım erdemlere ise o “ibretlik erdemler” adını vermektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hangi düşünüre göre Tanrı’nın kendisi erdeme sahip değildir?

Zenon

Aristoteles

Plotinus

Platon

Epikür

Açıklama:

Plotinus’a göre Tanrı’nın kendisi erdeme sahip değildir. Bu nedenle Tanrı’ya medenî erdemler atfedemeyiz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi neoplatonizm ile hristiyanlık arasındaki benzerliklerden bir tanesi değildir?

Madde karşıtı bir yaklaşımı benimsemişlerdir.

“Düşüş” ve “Kurtuluş” öğretileri vardır.

Paganist unsurlar barındırırlar.

Kurtuluş ümidinin belirebilmesi için bir kurtarıcıya ihtiyaç vardır.

Dini nitelik taşımaktadırlar.

Açıklama:

Yeni-Platoncu ve Hıristiyan kurtuluş teorileri arasında önemli farklar vardır. Örneğin Yeni-Platonculuk ruhun kendi çabaları vasıtasıyla arınabileceği ve böylece kurtuluşa ulaşabileceği düşüncesine sahiptir. Hıristiyanlık ise, kurtuluş ümidinin belirebilmesi için bir kurtarıcıya ihtiyaç olduğu kanaatindedir. Bu kurtarıcı da Hz. İsa’dır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Plotinus'un ahlak anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cennet ve cehennem inancına sahiptir.

Reenkarnasyon inancına sahiptir.

Ruhun bedenden kurtulması için arınması gerekmektedir.

Arınma, ruhun madde ile olan bütün ilişkisini kesmesi neticesinde mümkün olabilir.

Arınmış ruh ise Tanrı ile birleşir ve kurtuluşa erer.

Açıklama:

Plotinus'un ahlak anlayışında cennet cehennem inancı yer almaz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Plotinus’un Tanrı’yı tanımlarken en sık kullandığı kavram hangisidir?

İlah

Tek yaratıcı

Bir

Büyük güç

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 33

Timaeus adlı diyalogunda, Tanrı’yı bilmek mümkün olsa da O’nun hakkında bilgi aktarımında bulunmanın imkânsızlığından bahseden ünlü filozof kimdir?

Platon

Aristoteles

Plotinus

Heraklitos

Epikür

Açıklama:

Platon, Timaeus adlı diyalogunda, Tanrı’yı bilmek mümkün olsa da O’nun hakkında bilgi aktarımında bulunmanın imkânsızlığından bahsetmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıda "Nous" kavramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi Plotinus'un düşüncelerine göre doğru değildir?

Nous, Tanrı'dan ilk aşamada türemektedir.

Nous'un türemesi bir yaratmadır.

Nous varlıklar âleminin başlangıcına işaret etmektedir.

Nous, Yeni-Platoncu literatürde “var olan” ilk “şey”in karşılığıdır.

Nous, "akıl”, “zihin”, “düşünce” ya da “sezgi” anlamlarına gelmektedir.

Açıklama:

Plotinus sudur sürecinin üç aşamalı olarak gerçekleştiği kanaatindedir. İlk aşamada, Tanrı’dan Nous türemektedir. Bu bir yaratma değildir elbette. Zorunlu olarak Tanrı’dan ortaya çıkan ilk varlıktır Nous. Nous’un Tanrı’dan sudur etmesiyle birlikte, birlik çokluğa dönüşmeye başlar. Tanrı’nın mutlak birliği olduğu gibi durmaktadır şüphesiz. Fakat, Tanrı dışında, onun mükemmeliyetinden zorunlu olarak taşmış ilk varlık olarak Nous varlıklar âleminin başlangıcına da işaret etmektedir. Plotinus Tanrı’yı varlığın ve iyiliğin ötesinde gördüğü için, Tanrı’nın varlıklar skalasında yer aldı- ğını söylemesi imkânsızdır. Bir, kendisi “şey” olmayan, başka bir deyişle, evrendeki “eşya”ya dâhil olmayan, fakat o eşyanın ortaya çıkışını mümkün kılandır. Bu itibarla, gündelik dildeki anlamı ile “var olan” ilk “şey”in Yeni-Platoncu literatürdeki karşılığı Nous’tur. Yunanca bir kelimedir ve “akıl”, “zihin”, “düşünce” ya da “sezgi” anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Plotinus'un estetik anlayışı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Estetik açısından insanın bir ölçüt olarak kabul etmesi gereken görünüş evrenidir.

Nesnenin güzelliği veya çirkinliği bizim ona duyduğumuz yakınlıkla
alakalıdır.

Estetik açısından bakıldığında, görünüşler dünyasının kendinde bir değeri yoktur.

Nesnedeki güzellik ancak güzel ideasını yansıttığı ve güzel ideasını taklit
ettiği oranda mevcuttur.

Nesnelerdeki güzellik ancak temsilî bir güzellik olabilir.

Açıklama:

Platon’un idealist yaklaşımında iki evren vardır. Bunlar idealar evreni ve görünüşler evrenidir. Asıl olan, elbette ki, idealar evrenidir. Varlık, ahlak, bilgi, estetik açısından insanın bir ölçüt olarak kabul etmesi gereken evren budur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi tek tanrıcılığı ifade eder?

Monoteizm.

Neo- EFLATUNCULUK.

Sudur Teorisi.

Nous.

Negatif Teoloji.

Açıklama:

Monoteizm. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi yeni platonculukla ilgilidir?

Hristiyanlık.

Negatif teoloji.

Plotinus.

Yahudilik

Monoteizm

Açıklama:

İlkçağ felsefesinin son ve büyük akımı YeniPlatonculuktur. Yeni-Platonculuğun kurucusu Plotinus’tur (d. 204 - ö. 270).
Plotinus. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sudur teorisini İslam inancıyla uzlaştırma girişimi aşağıdakilerden hangisine aittir?

İmam Gazali.

Farabi.

Plotinus.

Platon.

Porphyry.

Açıklama:

Farabi, Plotinus’un sudur (emanation) teorisini İslam düşüncesi ile uzlaştırmaya gayret göstermiştir.
Farabi. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Sudur Teorisini yaratma düşüncesine aykırı olduğu gerekçesiyle aşağıdakilerden hangisi eleştirmiştir?

Platon.

Farabi.

PLOTİNUS.

İmam Gazali.

Porphyry.

Açıklama:

İmam Gazali. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

'Enneadlar'ı aşağıdakilerden hangisi derleyip kitap haline getirmiştir?

Plotinus.

Porphyry.

İmam Gazali.

Farabi.

Negatif Teoloji.

Açıklama:

Porphyry. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Ortaçağ filozofları aşağıdakilerden hangisi keşfedilinceye kadar Plotinusa başvurmuşlardır?

Platon

Farabi.

İmam GAZALİ.

Aristo.

Stoacılar.

Açıklama:

Aristo. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Yeni Platoncu düşüncenin bel kemiğini oluşturan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Nous.

Sudur.

Ennead.

Negatif Teoloji.

Porphyry.

Açıklama:

Ennead.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Ennead'ın tanımıdır?

Ruh.

Sudur.

Negatif Teoloji

Nous.

Dokuzlar

Açıklama:

Dokuzlar . Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Bilinemezcilik anlamındadır?

Agnostisizm.

Ruh.

Nous.

Negatif Teoloji.

Ennead.

Açıklama:

Agnostisizm. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Akıl , zihin sezgi anlamlarına gelen seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Ennead.

Agnostisizm.

Nous.

Sudur.

Negatif teoloji.

Açıklama:

Nous. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

İlk çağ felsefesinin son ve büyük akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Monoteizm

Yeni-Platonculuk

Stoacılık

Kuşkuculuk

Görecelilik

Açıklama:

İlk çağ felsefesinin son ve büyük akımı Yeni-Platonculuktur.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Yeni-Platonculuğun aşağıdakilerden hangisine karşı dini ve felsefi bir cevap olduğu varsayılmaktadır?

Yahudilik

Paganizm

Budizm

Hristiyanlık

Hinduizm

Açıklama:

Yeni-Platonculuğun kendisini Hristiyanlığa karşı bir rakip olarak konumlandırdığı dahi söylenebilir. Yeni-Platonculuk hızlı bir şekilde yayılan Hıristiyanlığa karşı verilmiş dinî ve felsefî bir cevaptır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Plotinus'un hayatı ve kişiliği hakkında ayrıntılı bilgilere ulaşmayı sağlayan öğrencisi Porphyry'nin eserinin adı nedir?

Plotinus'un Hayatı Üzerine

Plotinus kimdir?

Plotinus'la neden tanıştım?

Plotinus ve Felsefe

Plotinus'la Sohbetler

Açıklama:

Plotinus’un hayatı ve kişiliği hakkındaki ayrıntılı bilgilere onun öğrencisi olan Porphyry’nin Plotinus’un Hayatı Üzerine (On the Life of Plotinus) adlı eseri vasıtasıyla ulaşmak mümkündür.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Plotinus'a göre evrenin tek ve gerçek nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Madde

Tanrı

İnsan

Düşünce

Para

Açıklama:

Tanrı, ya da Plotinus’un kullandığı tabirle “Bir”, mükemmeliyetin pozitif tarafını teşkil etmektedir. Tanrı evrenin tek ve gerçek nedenidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Agnostisizm aşağıdakilerden hangi anlama gelmektedir?

Tanrıcılık

Paganlık

Semavi Dinler

Bilinemezcilik

İnançsızlık

Açıklama:

Agnostisizm “bilinemezcilik” demektir. Teoloji tartışmalarında çok sık karşılaşılan bu kavram Tanrı’nın var olup olmadığını, varsa O’nun hangi sıfatlara sahip olduğunu söylemenin mümkün olmadığını belirtir. Agnostisizme göre, Tanrı’nın varlığına ya da sıfatlarına dair yargıda bulunmayı mümkün kılacak verilere ulaşmak imkânsızdır. Bu nedenle, bu hususlarda bildirimde bulunmak yerine, yargıyı askıya almak gerekmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Yunanca bir kelime olan ve Plotinus'a göre Tanrı'dan ilk olarak Türeyen Nous aşağıdakilerden hangi anlama gelmektedir?

Akıl

Varlık

Yaşam

Can

Ruh

Açıklama:

Yunanca bir kelimedir ve “akıl”, “zihin”, “düşünce” ya da “sezgi” anlamlarına gelmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Plotinus'a göre sudur sürecinin ikinci aşamasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

Beden

Akıl

Ruh

Düşünce

İnanç

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 53

Plotinus'a göre cisimler dünyasını bilmenin yolu aşağıdakilerden hangisi ile mümkündür?

Akıl

Kitaplar

Eğiticiler

Duyular

Sihir

Açıklama:

Plotinus belirlediği bu varlık hiyerarşisine uygun olacak şekilde birbirinden farklı bilgi yolları öngörmektedir. Ona göre, cisimler dünyasını bilmenin yolu duyulardır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Plotinus'un ifade ettiği dört erdem arasında yer almaz?

Medeni erdemler

Arınmayı sağlayan erdemler

Arınmış ruhun erdemleri

İbretlik erdemler

Ahlaki erdemler

Açıklama:

Ahlak erdemi gerektirir. Erdemler ise dörde ayrılır. İlk kısım erdemler “medenî” (civic) erdemlerdir. İkinci kısım erdemler “arınmayı sağlayan” erdemlerdir. Üçüncü kısım erdemlerin Plotinus’un terminolojisindeki karşılığı “arınmış ruhun erdemleri”dir. Dördüncü kısım erdemlere ise o “ibretlik erdemler” adını vermektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Plotinus'a göre güzellik nesnenin özünden kaynaklansaydı aşağıdakilerden hangisi olmazdı?

Nesne

Aşk

Düşünce

Çirkinleşme

Kıskançlık

Açıklama:

Güzellik nesnenin özünden kaynaklanıyor olsaydı onda hiçbir zaman çirkinleşme temayülünün bulunmaması gerekirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Yeni-Platonculuğun kurucusu kimdir ?

Eflatun

Aristotales

Descartes

Plotinus

Sokrates

Açıklama:

Yeni-Platonculuğun kurucusu Plotinus’tur.

Doğru Cevap: D

Soru 57

İlk monoteist (tek tanrıcı) din hangisidir ?

Budizm

Şintoizm

Yahudilik

Hristiyanlık

Müslümanlık

Açıklama:

İlk monoteist (tek tanrıcı) din Yahudiliktir

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Yahudiliğin özelliklerinden biri değildir ?

Kendi içine kapalı bir yapıya sahiptir

Evrensellik iddiası yoktur

Irk temelli bir dindir

İlk monoteist (tek tanrıcı) din Yahudiliktir

Teslis inancı yaygındır

Açıklama:

Teslis inancı Yahudiliğin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Platonculuğun özelliklerinden biridir ?

İlkçağ felsefesinin son ve büyük akımıdır

Kurucusu Plotinus’tur

Platon’un düşüncelerinden etkilenmiştir.

Yeni-Platonculuk hızlı bir şekilde yayılan Hıristiyanlığa karşı verilmiş dinî ve felsefî bir cevaptır

Hepsi

Açıklama:

Hepsi Yeni-Platonculuğun özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıda verilen Plotinus ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Doğum yeri Mısır’ın Lykopolis şehridir.

Ölüm nedeni difteridir

Yeni-Platonculuğun kurucusudur.

Son derece sade ve dünyevî kaygılardan uzak bir yaşam sürdürmeye çalışmıştır

270 yılında Roma şehrinde ölmüştür

Açıklama:

270 yılında Roma şehrinde ölmüştür yanlış bir bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Enneadlar ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Plotinus’un başyapıtıdır

Birinci cildi ahlak hakkındaki meselelere hasredilmiştir

İkinci cildinde evren mevzuu ele alınmaktadır

Üçüncü cilt kader, aşk, sonsuzluk ve zaman gibi konuları irdelemektedir

Eflatun tarafından yazılmıştır

Açıklama:

Enneadlar Eflatun tarafından yazılmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Plotinus’un Tanrı’yı tanımlarken en sık kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir ?

Allah

Zeus

Yaratıcı

Bir

İlah

Açıklama:

Plotinus’un Tanrı’yı tanımlarken en sık kullandığı kavram "Bir"dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Nous ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Tanrı’dan ortaya çıkan ilk varlıktır

Yunanca yaratmak anlamına gelmektedir

Dildeki anlamı ile “var olan” ilk “şey”in Yeni-Platoncu literatürdeki karşılığı Nous’tur.

Varlıklar âleminin başlangıcına da işaret etmektedir

Yunanca bir kelimedir ve “akıl”, “zihin”, “düşünce” ya da “sezgi” anlamlarına gelmektedir

Açıklama:

Nous Yunanca yaratmak anlamına gelmemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi Ruh ile ilgili doğru bir bilgi değildir ?

Sudur sürecinin ikinci aşamasını Ruh teşkil etmektedir

Manevi gerçeklikle maddi gerçeklik arasında bir köprü görevi görür

Düşünce gücüne sahiptir

Düşünce gücüne sahip değildir

Cisimsel olmayan ve bölünemez bir varlıktır

Açıklama:

Düşünce gücüne sahip değildir Ruh ile ilgili doğru bir bilgi değildir

Doğru Cevap: D

Soru 65

Plotinus'a göre cisimler dünyasını bilmenin yolu nedir ?

İnanç

Duyular

Tanrı

Din

Felsefe

Açıklama:

Plotinus'a göre cisimler dünyasını bilmenin yolu duyulardır

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Platonculuğun oluşumunda rol sahibi olan felsefî kaynaklardan biri değildir?

Konfüçyüs

Pythagorasçılık

Aristoteles

Stoacılık

Hint ve İran dinî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 67

Plotinus’un düşünsel müktesebatını oluştururken etkisi altında kaldığı söylenebilecek en önemli isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ammonius Sakkas

Aziz Augustinus

Proclus

Boethius

Aristoteles

Açıklama:

Plotinus’un düşünsel müktesebatını oluştururken etkisi altında kaldığı söylenebilecek en önemli isimlerden biri de Ammonius Sakkas’tır. Bir hamal (Sakkas) olan Ammonius bir süre Hıristiyan inancını benimsemiş, fakat daha sonra Hıristiyanlığı terk etmiştir. Plotinus on yılı aşkın bir süre Ammonius Sakkas’ın yanında felsefe öğrenimi görmüştür. Bu bakımdan, Yeni-Platonculuğun Ammonius Sakkas’ın etkisini taşıdığı sonucuna tabii olarak ulaşılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Plotinus sudur sürecinin aşamalı olarak gerçekleştiği kanaatindedir. Bu aşamalardan ilki aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh

Nous

Madde

Evren

Cisim

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 69

“Gerçek varlık” ya da varlığın temel dayanağı olarak ifade edilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Nous

Hipostaz

Madde

Logoi

Spermatikoi

Açıklama:

Tanrı, Nous ve Ruh Plotinus felsefesinde hipostaz, başka bir deyişle “gerçek varlık” ya da varlığın temel dayanağı olarak isimlendirilmektedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Plotinus belirlediği varlık hiyerarşisine uygun olacak şekilde birbirinden farklı bilgi yolları öngörmektedir. Ona göre, cisimler dünyasını bilmenin yolu aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleşir?

Ruhu bilmeyle

İnsanın kendi özünü bilmesiyle

Duyular yoluyla

Vecd yoluyla

Evrenin ruhunu bilmeyle

Açıklama:

Plotinus belirlediği bu varlık hiyerarşisine uygun olacak şekilde birbirinden farklı bilgi yolları öngörmektedir. Ona göre, cisimler dünyasını bilmenin yolu duyulardır.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Plotinus'a göre ahlakın amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgiye ulaşmak

Toplumsal yaşamın sağlamak

Mutluluğa ulaşmak

Evreni anlamlandırmak

Evrenin ruhunu anlamak

Açıklama:

Plotinus ahlakı mutlulukla özdeşleştirmekte ve ahlakın amacını insanın mutluluğa ulaşması olarak belirlemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Ahlak erdemi gerektirir. Erdemler ise dörde ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi bu erdemlerden biri değildir?

Medeni erdemler

Arınmayı sağlayan erdemler

Arınmış ruhun erdemleri

Deneyimlenmiş erdemler

İbretlik erdemler

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 73

Cisim özü itibariyle güzel değildir. Plotinus’un Platoncu bu yaklaşımından çıkarsanabilecek sonuçlardan biri olarak nesnedeki güzelliği aşağıdakilerden hangisiyle ifade etmektedir?

Taklit

Geçici

Kalıcı

Temsili

Fenomenal

Açıklama:

Güzellik cisme içkin değildir. Başka bir deyişle cisim özü itibariyle güzel değildir. Plotinus’un Platoncu bu yaklaşımından çıkarsanabilecek sonuçlardan biri nesnedeki güzelliğin “temsilî” olduğudur. Güzel olan nesneler bizi etkiler, fakat bu etkinin nedeni nesnenin bizzat kendisi değil, onun arkasında bulunan şey, yani güzel ideasıdır. Nesne o ideadan pay aldığı oranda güzelleşir. Haricî gerçekliği örgütleyen güç ve bizzat bir idea olarak ruhun etkinliği olmaksızın güzelliği açıklamak imkânsızdır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İlk çağ filozofları tarafından monoteizmin bir tehdit olarak görülmesi ne zaman başlamıştır?

Yahudiliğin ortaya çıkmasıyla

Pagan inançların ağırlık kazanmasıyla

İslamiyet'in yükselmesi döneminde

Budizmin hızlı ve etkili yayılması döneminde

Hristiyanlığın yükselişi sonrasındaki dönemde

Açıklama:

Monoteist gelenek Yahudilerle birlikte ortaya çıkmıştır. Yahudilerin başlıca dinî metinleri Septuagint adıyla milattan önce üçüncü yüzyılda Yunancaya tercüme edilmiş, böylece ilkçağ filozofları Yahudi dinî inancıyla erken denebilecek bir dönemde tanışmışlardır. Fakat monoteizmin bir tehdit olarak görülmesi Hıristiyanlığın yükselişinden sonraki döneme rastlamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Yeni-Platonculuğa göre evren ruhunun bir parçası olan ruhun bir bedene girmesi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Kurtuluş

Dönüş

Varoluş

Gerçeklik

Düşüş

Açıklama:

Yeni-Platonculuğun ortaya attığı düşüş ve kurtuluş teorileri ise daha genel bir çerçeveye sahiptir. Düşüş ve kurtuluş daha ziyade reenkarnasyon vakıası eşliğinde ele alınmış görünmektedir. Evren ruhunun bir parçası olan ruhun bir bedene girmesi, Yeni-Platonculuğa göre, aslında bir cezalandırmadır. Ruh bedene girerek aslında düşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Yeni-Platoncu düşünce sistemiyle alakalı doğru bir bilgi değildir?

Kendi sistematiği içerisinde geliştirdiği düşüş ve kurtuluş öğretileri vardır.

Ruhun kendi çabaları vasıtasıyla arınabileceği ve böylece kurtuluşa ulaşabileceği düşüncesine sahiptir

Aziz Augustinus ile birlikte Hıristiyan felsefesinin ilk basamağı halini almıştır.

Kurtuluş ümidinin belirebilmesi için bir kurtarıcıya ihtiyaç olduğu kanaatindedir.

Madde karşıtı bir yaklaşımı benimsemişlerdir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

İlkçağ Felsefesi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler