Estetik ve Sanat Felsefesi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Yalnızca güzeli değil başka pek çok değeri de araştıran estetiğe Kant'ın kattığı değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dengeli
B
Güçlü
C
Narin
D
Yüce
E
Çocuksu
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANAT FELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİ ESTETİĞİN OLANAĞI
Felsefe tarihinden yaptığımız bu saptamalar estetiğin alanının günümüzde de
“güzel” ile sınırlandırılmış olduğu izlenimini doğurabilir. Ancak pek çok başka kavramı, değeri de araştırır. Örneğin günümüze yakın bir örnek olarak Frank Sibley’in (1959) “estetik özellikler” listesini verebiliriz. Bu listede “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” gibi özellikler bulunmaktadır. Bu terimler genellikle farklı bağlamlarda da kullanılabilen terimlerdir. Buradan da anlaşılacağı üzere gündelik yaşamımızda kullana geldiğimiz pek çok terimin, en azından Sibley gibi kimi düşünürlere göre, estetik bir boyutu vardır. Bununla birlikte Kant, “güzel”i incelediği gibi “yüce”yi de estetik alan içerisine dahil etmiştir. Schiller, “hoş”, “çekici”, “soylu”, “duyusal” ve “çocuksuyu” estetik değer olarak görür. Hegel’in öğrencisi olan Rosenkranz da “çirkinliği” estetik alana katmıştır (Tunalı 1989: 16). Tüm bu örneklerden anlaşılacağı üzere estetiğin alanını yalnızca “güzel” ile sınırlandırmak estetiğin alanını gereksiz ve haksız yere daraltmaktır.
Felsefe tarihinden yaptığımız bu saptamalar estetiğin alanının günümüzde de
“güzel” ile sınırlandırılmış olduğu izlenimini doğurabilir. Ancak pek çok başka kavramı, değeri de araştırır. Örneğin günümüze yakın bir örnek olarak Frank Sibley’in (1959) “estetik özellikler” listesini verebiliriz. Bu listede “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” gibi özellikler bulunmaktadır. Bu terimler genellikle farklı bağlamlarda da kullanılabilen terimlerdir. Buradan da anlaşılacağı üzere gündelik yaşamımızda kullana geldiğimiz pek çok terimin, en azından Sibley gibi kimi düşünürlere göre, estetik bir boyutu vardır. Bununla birlikte Kant, “güzel”i incelediği gibi “yüce”yi de estetik alan içerisine dahil etmiştir. Schiller, “hoş”, “çekici”, “soylu”, “duyusal” ve “çocuksuyu” estetik değer olarak görür. Hegel’in öğrencisi olan Rosenkranz da “çirkinliği” estetik alana katmıştır (Tunalı 1989: 16). Tüm bu örneklerden anlaşılacağı üzere estetiğin alanını yalnızca “güzel” ile sınırlandırmak estetiğin alanını gereksiz ve haksız yere daraltmaktır.
Soru 2
“Güzellik nedir?” sorusunu ilk defa soran ve soruyu metafizik çerçevede yanıtlayan Platon'un, "Şölen" diyaloğunda nasıl kavranılacağını göstermeye çalıştığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzel beden
B
Erdem
C
Ruh güzelliği
D
Güzel bilgi
E
Mutlak güzellik
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANAT FELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİ ESTETİĞİN OLANAĞI
“Güzellik nedir?” sorusu ilk defa Platon’la birlikte sorulmuş olsa da bu soru metafizik bir çerçevede yanıtlanan bir soru olmuştur. Örneğin Şölen diyaloğunda gösterilmeye çalışılan mutlak güzelliğin nasıl kavranılacağıdır. Buna göre yalnızca bir bedenin güzelliğinden yola çıkılarak güzel bedenler olduğu kavranılır. Sonrasında erdem ya da ruhun güzelliğini kavrayabilir insan. Aşama aşama buradan varılan nokta güzel bilgidir. Ve nihayet bir insan tüm bu güzellikleri kavradıktan sonra artık mutlak güzelliği yani öz güzelliğini kavrar. Bu anlayış Platon’un ontolojik-epistemolojik boyutu olan idealar öğretisi ile tam bir uyum içerisindedir. Nitekim bu öğretiye göre ideaların sıralamasında en üstteki idea iyi ve Güzel ideasıdır. İyi ve güzelin bir arada düşünüldüğü bu varlık ve bilgi tasarımında ancak bir filozof uzun düşünme uğraşları sonucunda mutlak güzelliği kavrayabilecek, sezebilecektir. Anlaşılacağı üzere burada güzelin güzel olarak bir araştırmasının yapılmasından ziyade, güzellik bir genel varlık ve bilgi tasarımına göre belirlenmektedir.
“Güzellik nedir?” sorusu ilk defa Platon’la birlikte sorulmuş olsa da bu soru metafizik bir çerçevede yanıtlanan bir soru olmuştur. Örneğin Şölen diyaloğunda gösterilmeye çalışılan mutlak güzelliğin nasıl kavranılacağıdır. Buna göre yalnızca bir bedenin güzelliğinden yola çıkılarak güzel bedenler olduğu kavranılır. Sonrasında erdem ya da ruhun güzelliğini kavrayabilir insan. Aşama aşama buradan varılan nokta güzel bilgidir. Ve nihayet bir insan tüm bu güzellikleri kavradıktan sonra artık mutlak güzelliği yani öz güzelliğini kavrar. Bu anlayış Platon’un ontolojik-epistemolojik boyutu olan idealar öğretisi ile tam bir uyum içerisindedir. Nitekim bu öğretiye göre ideaların sıralamasında en üstteki idea iyi ve Güzel ideasıdır. İyi ve güzelin bir arada düşünüldüğü bu varlık ve bilgi tasarımında ancak bir filozof uzun düşünme uğraşları sonucunda mutlak güzelliği kavrayabilecek, sezebilecektir. Anlaşılacağı üzere burada güzelin güzel olarak bir araştırmasının yapılmasından ziyade, güzellik bir genel varlık ve bilgi tasarımına göre belirlenmektedir.
Soru 3
Antik Yunan’a dayanan estetik-sanat felsefesi ayrıklığı günümüzde de bir kısım düşünürlerce benimsenir. Bu düşünürlere göre aşağıdakilerden hangisi estetiğin araştırdığı konulardır?
Seçenekler
A
Doğada ve sanatta güzeli araştırır.
B
Sanatı araştırır.
C
Tek tek sanat dallarını felsefi boyutta inceler.
D
Sanatın nasıl tanımlanacağı üzerine çalışır.
E
Sanatın bir ereğinin olup olmadığını inceler.
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANAT FELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİ ESTETİĞİN OLANAĞI
Antik Yunan’a dayanan bu estetik-sanat felsefesi ayrıklığının günümüzde de bir kısım düşünürlerce benimsendiğini söyleyelim. Bu düşünürlere göre örneğin estetik, doğada ve sanatta güzeli araştırırken sanat felsefesi sanatı araştırır. Estetik, duyusal yetkinlik olarak Baumgarten’in de göstermeye çalıştığı gibi, güzeli araştırırken, sanat felsefesi tek tek sanat dallarını felsefi boyutta inceleyebildiği gibi sanatın nasıl tanımlanacağı ya da bir ereğinin olup olmadığı gibi konuları da ele alır.
Antik Yunan’a dayanan bu estetik-sanat felsefesi ayrıklığının günümüzde de bir kısım düşünürlerce benimsendiğini söyleyelim. Bu düşünürlere göre örneğin estetik, doğada ve sanatta güzeli araştırırken sanat felsefesi sanatı araştırır. Estetik, duyusal yetkinlik olarak Baumgarten’in de göstermeye çalıştığı gibi, güzeli araştırırken, sanat felsefesi tek tek sanat dallarını felsefi boyutta inceleyebildiği gibi sanatın nasıl tanımlanacağı ya da bir ereğinin olup olmadığı gibi konuları da ele alır.
Soru 4
Güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu olarak nitelendiren üçüncü yüzyılda yaşamış teolog ve felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Plotinos
B
Augustinus
C
Tertullianus
D
Pythagoras
E
Platon
Açıklama:
Güzel ile ilgili karşıt görüşlerden de söz etmemiz mümkün. Örneğin üçüncü yüzyılda yaşamış teolog ve felsefeci Tertullianus güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiştir. Diğer taraftan yine üçüncü yüzyılda yaşamış olan filozof Plotinos’a göre ise güzellik ilahi olanın yeryüzündeki tezahürü/görünümüdür (McMahon 2005: 307). Dördüncü yüzyılda yaşamış ünlü Ortaçağ düşünürlerinden Augustinus’a göre de bir kimsenin ruh ve beden güzelliğine sahip olması için Tanrının mükemmel olan güzelliğine yaklaşması gerekmektedir.
Soru 5
On yedinci on sekizinci yüzyıl deneyimcilerinin deneye dayalı bilgi anlayışını estetikte göstermeye çalışarak sanatın temeline içsel duyuyu koyan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frank Sibley
B
Alexander Nehamas
C
Guy Sircello
D
Francis Hutcheson
E
Charles Baudelaire
Açıklama:
Francis Hutcheson, örneğin, on yedinci on sekizinci yüzyıl deneyimcilerinin deneye dayalı bilgi anlayışını estetikte göstermeye çalışarak sanatın temeline içsel duyuyu koymuştur. Güzellik ona göre adına güzel duyusu da diyebileceğimiz içsel bir duyudur ve bir nesnedeki belirli özelliklerin kişiler tarafından tasarlanmasıdır. Bu anlayışa göre güzellik nesnel bir özellik değildir ancak kişilerin nesnelerdeki belirli unsurları belirleyebilme yetisidir. Bir kimse örneğin sarı bir toptan edindiği izlenimi tasarlayarak ona “sarı” diyebiliyorsa benzer şekilde bir nesnedeki belirli özelliklerle karşılaştığında bu özellikleri tasarlayarak nesneyi “güzel” olarak değerlendirebilir. Buna göre Hutcheson bir nesnede “tekdüzelik ve çeşitliliğin bileşik oran›” olduğunda kişide güzel düşüncesinin doğduğunu iddia etmiştir.
Soru 6
Canlılık ve renklerin güzelliği üzerine yaptığı araştırma, Sircello’nun hangi kavramı bulmasını sağlar?
Seçenekler
A
Berraklık özelliği
B
Renk güzelliği
C
Canlılık özelliği
D
Niteliksel derece özelliği
E
Karmaşa-dinginlik zıtlığı
Açıklama:
Sircello turuncu bir kedi, yeşil tepeler, kırmızı bir araba ve turuncu bir gün batımı ile çamura bulanmış bir kedi, güneşin altında sararmış tepeler, cilasını kaybetmiş bir araba ve rengi solduktan sonraki gün batımını karşılaştırır. Bir tür deney yapmaktadır. Bu deney ona renklerin canlılıklarını kaybettiklerinde daha az güzel olduklarını hatta güzelliklerini hepten kaybettiklerini gösterir. Demek ki canlılık bir rengin güzel olmasında önemli bir role sahiptir (Sircello 1975: 21-23). Canlılık ve renklerin güzelliği üzerine yaptığı bu araştırma Sircello’nun niteliksel derece özelliği (a property of qualitative degree) adını verdiği bir kavramı bulmasını sağlamıştır. Eğer bir nesne yüksek derecede niteliksel derece özelliği içeriyorsa bu nesnenin güzel olacağını iddia etmiştir. Niteliksel derece özelliği, sıcaklık derecesi ya da ağırlık gibi niceliksel olarak ölçülebilir olan bir özellik değildir. Niteliksel derece özelliği, bir nesnede yüksek derecede bulunup bulunmadığı yargısına varabilen, bu konuda yeterince deneyim sahibi olan kişilerce zevk alınan bir özelliktir.
Soru 7
I- Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir.
II-İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır.
III- Bir kişinin estetik deneyim yaşaması dikkatinin ilgili nesnenin biçimsel özelliklerine yönelmesini gerektirir.
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri, estetik deneyim konusunda yaygın iki görüşten biri olan bağlamcılıkla ilgili görüşlerdir?
II-İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır.
III- Bir kişinin estetik deneyim yaşaması dikkatinin ilgili nesnenin biçimsel özelliklerine yönelmesini gerektirir.
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri, estetik deneyim konusunda yaygın iki görüşten biri olan bağlamcılıkla ilgili görüşlerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
I-III
E
II-III
Açıklama:
Bağlamcılık görüşü biçimciliğin tam tersidir. Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin. Kimi durumlarda “bilgili” de olmak durumundadır. Gördüğü bir mimarinin hangi tarzda yapılmış olduğunu öğrenmişse ve bu tarz hakkında bilgiye sahipse bilgi sahibi olmayana kıyasla estetik deneyim yaşaması daha olanaklıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi “Estetik deneyimi herkes yaşar mı yoksa bu deneyim yalnızca belirli bir beğeniye sahip, kendini yetiştirmiş kişiler tarafından mı yaşanabilir?” sorusuna David Hume ve sonrasında Frank Sibley'in verdiği cevaplardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Aynı nesne karşısında bazılarının estetik deneyim yaşadıklarını bazılarınınsa yaşamadıklarını savunmuşlardır.
B
Onlara göre yalnızca beğenisi olan ya da özel bir tür duyarlılığı olan kişiler bu deneyimi yaşayabilmektedirler.
C
Hume, tüm insanların aynı şekilde yetenekli birer uzman olmadıklarını ve sadece duyarlı, dikkatli, açık fikirli, zihni açık, eğitimli, deneyimli insanların örneğin iyi bir şiiri kötü bir şiirden ayırabileceğini iddia etmiştir.
D
İzleyici burada oldukça etkin ve özel bir konumdadır.
E
Estetik deneyime iki temel karakter yükler. Bunlardan ilki “birlik” ve “tamamlanmışlıktır."Estetik deneyimin ikinci karakteri daha ziyade anlama yetilerimizle ilgilidir.
Açıklama:
Bu soru ortada bir deneyim olduğunu kabul etmekte ancak bu deneyimin herkes tarafından değil de belirli bir kesim tarafından yaşanabilme olasılığını da düşünmemize yol açmaktadır. Nitekim David Hume (1759) ve sonrasında Frank Sibley (1959) aynı nesne karşısında bazılarının estetik deneyim yaşadıklarını bazılarınınsa yaşamadıklarını savunmuşlardır. Onlara göre yalnızca beğenisi olan ya da özel bir tür duyarlılığı olan kişiler bu deneyimi yaşayabilmektedirler. Hume, tüm insanların aynı şekilde yetenekli birer uzman olmadıklarını ve sadece duyarlı, dikkatli, açık fikirli, zihni açık, eğitimli, deneyimli insanların örneğin iyi bir şiiri kötü bir şiirden ayırabileceğini iddia etmiştir. Anlaşıldığı üzere izleyici burada hiçbir şekilde edilgen bir konumda değildir. Tam tersine oldukça etkin ve özel bir konumdadır. Bu sıraladığımız özelliklere yüksek derecede sahip olan kişiler “ideal eleştirmenler”dir ve geri kalan bizler güzellik konusunda onlara uymalıyızdır. Demek ki bu ideal eleştirmenler yalnızca estetik deneyim yaşayabilmekle kalmıyorlar bir de genelden farklı olarak vardıkları estetik yargılar kabul edilebilir yargılar oluyor.
Soru 9
Bir doğa manzarasına, bir heykele ya da mimari bir yapıya yalnızca seyretmek için bakılıyorsa ve herhangi dışsal bir amaç güdülmüyorsa, seyrine dalınan nesneden o nesne olarak zevk alınıyorsa, edinilen tutum nasıl bir tutumdur?
Seçenekler
A
Estetik tutum
B
Bilişsel tutum
C
Pratik tutum
D
Kişisel tutum
E
Örtük tutum
Açıklama:
Bir nesneye ya da olaya onun hakkında bir şeyler öğrenebilmek için yaklaşıyorsam tutumum bilişsel, kendimle ilgili kimi şeylerle benzerlik kurmak için yaklaşıyorsam tutumum kişisel ve kullanışlılığı açısından yaklaşıyorsam da pratik olarak kabul edilebilir. Bu tutumlardan farklı olarak estetik tutumun “ereğini kendinde taşıdığı”, bir başka şeye hizmet etmediği, yöneldiği nesne ya da olaydan yalnızca zevk almak adına zevk almak için yöneldiği iddia edilmiştir. Bir doğa manzarasına, bir heykele ya da mimari bir yapıya yalnızca seyretmek için bakıyorsam ve herhangi dışsal bir amaç gütmüyorsam, seyrine daldığım nesneden o nesne olarak zevk alıyorsam, tutumumun estetik olduğu söylenir.
Soru 10
Biçimi “A, B’dir” şeklinde olan “Hamlet müthiş bir oyundur “ (Hamlet’i bir değer ölçeğine yerleştiriyorum); “Hamlet müthiştir çünkü ahlaksal olarak karmaşıktır”. (Ahlaksal karmaşa özelliğinin Hamlet’i değerli kılan bir özellik olduğunu söylemiş oluyorum.) şeklinde örneklenebilecek yargı, ne tür bir estetik yargıdır?
Seçenekler
A
Karşılaştırmalı yargılar
B
Mutlak yargılar
C
Estetik deneyim yargıları
D
Tipik olarak estetik bir terim kullanan estetik yargılar
E
Estetik bir terim kullanmayan estetik yargılar
Açıklama:
Estetiğin Dile Gelişi: Bir Değer Yargısı Olarak Estetik Yargı
Biçimi “A, B’dir” olan mutlak yargılar. Örnek: “Hamlet müthiş bir oyundur “ (Hamlet’i bir değer ölçeğine yerleştiriyorum); “Hamlet müthiştir çünkü ahlaksal olarak karmaşıktır”. (Ahlaksal karmaşa özelliğinin Hamlet’i değerli kılan bir özellik olduğunu söylemiş oluyorum.) Verdiğimiz ikinci örnek birincisine göre daha belirli bir yargıda bulunmaktadır. Eğer daha da fazlasını dile getirmek istiyorsam da sözünü ettiğim ahlaksal karmaşayı oluşturan özelliklerden bahsedebilirim. Örneğin, Hamlet’in babasının hayaletiyle konuştuktan sonra öç alma olayına hemen girişmemesi, Hamlet’in kararsızlığının karakterinden mi yoksa nesnel koşullardan mı ileri geldiğinin tam olarak belli olmaması gibi. Her iki örneği de mutlak yargı örneği olarak verdik. Belirtmemiz gerekir ki buradaki “mutlaklık” bağlamından bağımsız bir mutlak gerçeklik, mutlak değer anlamında bir mutlaklık değildir. “Mutlak yargılar, kendilerine karşı çıkılamaz ya da söylenebilecek son sözler anlamında mutlak değildir.” Townsend’in sözünü ettiği türden mutlaklık, dikkatimizi ayrıntılara yönelterek yargılarımızı bir temele dayandırmamız anlamında bir mutlaklıktır. Hem karşılaştırmalı hem de mutlak yargılar eleştirel yargılardır. Buna göre bu tür yargılar hem nesnenin çözümlenmesinde hem de olguların değerlerle ilişkilendirilmesinde yardımcı olurlar.
Biçimi “A, B’dir” olan mutlak yargılar. Örnek: “Hamlet müthiş bir oyundur “ (Hamlet’i bir değer ölçeğine yerleştiriyorum); “Hamlet müthiştir çünkü ahlaksal olarak karmaşıktır”. (Ahlaksal karmaşa özelliğinin Hamlet’i değerli kılan bir özellik olduğunu söylemiş oluyorum.) Verdiğimiz ikinci örnek birincisine göre daha belirli bir yargıda bulunmaktadır. Eğer daha da fazlasını dile getirmek istiyorsam da sözünü ettiğim ahlaksal karmaşayı oluşturan özelliklerden bahsedebilirim. Örneğin, Hamlet’in babasının hayaletiyle konuştuktan sonra öç alma olayına hemen girişmemesi, Hamlet’in kararsızlığının karakterinden mi yoksa nesnel koşullardan mı ileri geldiğinin tam olarak belli olmaması gibi. Her iki örneği de mutlak yargı örneği olarak verdik. Belirtmemiz gerekir ki buradaki “mutlaklık” bağlamından bağımsız bir mutlak gerçeklik, mutlak değer anlamında bir mutlaklık değildir. “Mutlak yargılar, kendilerine karşı çıkılamaz ya da söylenebilecek son sözler anlamında mutlak değildir.” Townsend’in sözünü ettiği türden mutlaklık, dikkatimizi ayrıntılara yönelterek yargılarımızı bir temele dayandırmamız anlamında bir mutlaklıktır. Hem karşılaştırmalı hem de mutlak yargılar eleştirel yargılardır. Buna göre bu tür yargılar hem nesnenin çözümlenmesinde hem de olguların değerlerle ilişkilendirilmesinde yardımcı olurlar.
Soru 11
Estetiğin felsefenin bir alt alanı olarak sistemli bir şekilde araştırılması Baumgarten’in Aesthetica kitabının yayınlandığı hangi yüzyıla kadar gecikmiştir ?
Seçenekler
A
18. YY
B
17. YY
C
19. YY
D
16. YY
E
15. YY
Açıklama:
Estetiğin felsefenin bir alt alanı olarak sistemli bir şekilde araştırılması on
sekizinci yüzyıla, Baumgarten’in Aesthetica kitabının yayımlanmasına kadar gecikmiştir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
sekizinci yüzyıla, Baumgarten’in Aesthetica kitabının yayımlanmasına kadar gecikmiştir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 12
On sekizinci yüzyılda yaşamış olan hangi Alman filozof Estetik bilimine “güzellik bilimi” ya da “güzellik teorisi” gibi bir anlamı olan Yunanca güzel anlamına gelen “kallos” sözcüğünden türetilen “kalligone” adını vermiştir ?
Seçenekler
A
Hegel
B
Herder
C
Phythgoras
D
Plotinos
E
Kant
Açıklama:
On sekizinci yüzyılda yaşamış olan Alman filozoflardan Herder estetik bilimine “güzellik bilimi” ya da “güzellik teorisi” gibi bir anlamı olan Yunanca güzel anlamına gelen “kallos” sözcüğünden türetilen “kalligone” adını vermiştir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 13
Güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok
özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini
araştıran felsefe alanı hangisidir?
özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini
araştıran felsefe alanı hangisidir?
Seçenekler
A
Felsefi Estetik
B
Felsefi Bakış
C
Felsefi Düşünme
D
Felsefi Okuma
E
Felsefi Mantık
Açıklama:
Güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok
özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini
araştıran felsefe alanı felsefi estetiktir. doğru cevap a şıkkıdır.
özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini
araştıran felsefe alanı felsefi estetiktir. doğru cevap a şıkkıdır.
Soru 14
Güzel olan yalnızca “Güzel İdeası”dır. Güzel İdeası dışında güzel olan her şey hep belirli bir açıdan, belirli bir zamanda güzeldir ya da bir başka şeyle karşılaştırıldığında güzeldir önermesinin sahibi kimdir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Platon
C
Plutarkos
D
Anaksimenes
E
Demokritos
Açıklama:
Platon'a göre güzel olan yalnızca “Güzel İdeası”dır. Güzel İdeası dışında güzel olan her şey hep belirli bir açıdan, belirli bir zamanda güzeldir ya da bir başka şeyle karşılaştırıldığında güzeldir.
Soru 15
En güzel şey uyumdur görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Platon
C
Plutarkos
D
Pythagoras
E
Anaksimenes
Açıklama:
Pythagoras, evrenin adeta bir müziğinin, melodisinin olduğuna inanmış, gökyüzündeki yıldızların, ayın, güneşin dans ederek dönerlerken uyumlu bir ses çıkardıklarını iddia etmiştir. İşte bu da ona göre güzel olandır. Ona göre en güzel şey uyumdur.
Soru 16
Güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir kandırmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiş olan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Thomasius
B
Hutcheson
C
Augustinus
D
Plotinos
E
Tertullianus
Açıklama:
Üçüncü yüzyılda yaşamış teolog ve felsefeci Tertullianus güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir kandırmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiştir.
Soru 17
Güzellik ilahi olanın yeryüzündeki tezahürü/görünümüdür düşüncesi kime aittir?
Seçenekler
A
Augustinus
B
Plotinos
C
Hutcheson
D
Thomasius
E
Tertullianus
Açıklama:
Üçüncü yüzyılda yaşamış olan filozof Plotinos’a göre güzellik ilahi olanın yeryüzündeki tezahürü/görünümüdür.
Soru 18
- Aesthetica adlı yapıtıyla, estetiği bir bilim gibi ele almış ilk felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Tertullianus
C
Plotinos
D
Platon
E
Alexander G. Baumgarten
Açıklama:
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir.
Soru 19
Bir nesnede “tekdüzelik ve çeşitliliğin bileşik oranı” olduğunda kişide güzel düşüncesinin doğduğunu iddia etmiş olan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Augustinus
B
Plotinos
C
Hutcheson
D
Thomasius
E
Tertullianus
Açıklama:
Hutcheson bir nesnede “tekdüzelik ve çeşitliliğin bileşik oranı” olduğunda kişide güzel düşüncesinin doğduğunu iddia etmiştir.
Soru 20
“Estetik Özellikler” tartışmasını çağımızda başlatan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Frank Sibley
B
İmmanuel Kant
C
Alexander Nehamas
D
Guy Sircello
E
Francis Hutcheson
Açıklama:
“Estetik Özellikler” tartışmasını çağımızda başlatan düşünür Frank Sibley olmuştur.
Soru 21
Fransızcada “öncü birlik” anlamına gelen, sanattaki metaforik karşılığı sanatın öncü rolünün olması anlamı taşıyan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Experimental
B
performative
C
Avangard
D
Expresyonist
E
Empresyonist
Açıklama:
Fransızcada “öncü birlik” anlamına gelen askeri bir sözcüktür. Bu sözcüğün sanattaki metaforik karşılığı sanatın öncü rolünün olmasıdır. Buna göre sanatçıların yarattıkları yenilikçi yapıtlar toplumların izleyeceği yolu belirledikleri için avangard olarak değerlendirilir.
Soru 22
Estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Estetik süje
B
Estetik obje
C
Estetik haz
D
Estetik özne
E
Estetik deha
Açıklama:
Estetik özne, estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişidir.
Soru 23
Estetik deneyim konusundaki iki yaygın görüş hangileridir?
Seçenekler
A
Biçimcilik- Bağlamcılık
B
Akılcılık-duygusallık
C
Faydacılık-fedakarlık
D
Yakınlık-uzaklık
E
Yücelik-basitlik
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden
biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır.
biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır.
Soru 24
- Aşağıdakilerden hangisi Platon’un sanat anlayışı ile ilişkilendirilebilir?
Seçenekler
A
Sanat anlayışının varlık ve bilgi tasarımına göre oluşturulması
B
Taklit etmenin, sanatın, sanatçının, kimi sanatların izleyici üzerindeki arındırıcı etkisinin son derece önemli olduğu düşüncesi
C
“Güzel üzerine düşünme”den daha ziyade “sanat üzerine düşünme”
D
Sanat kategorilerinin, türlerinin araştırılması
E
Bizzat sanatların kendilerine, özellikle de tragedyalara yönelmiş bir araştırma yapılmış olması
Açıklama:
Platon’un sanat anlayışına baktığımızda da sanatçı, pek çok şeyin hakiki bilgisine sahip olmadan taklidini yapabilen bir insan olarak saygın bir konumdan yoksun ve insanlara yanlış şeyler öğreten bir şahsiyet olarak konumlandırılmıştır. Buradaki sanat anlayışı da yine varlık ve bilgi tasarımına göre oluşturulmuştur: Platon’a göre gerçeklikten uzaklaşıldığı ölçüde insanlar sanı dünyasında, yanılsamalar içerisinde yaşamaya devam etmektedirler. Bu anlamda da sanatın ve sanatçının genel olarak olumsuz bir konumda bulunduğunu, sanatın sanat olarak değerinin araştırılmadığını söyleyebiliriz. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "sanat anlayışının varlık ve bilgi tasarımına göre oluşturulması" seçeneğidir.
Soru 25
- Aristoteles’in sanat hakkında yazdıkları incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi sözü geçen düşünürün sanat felsefesi anlayışı ile ilintili sayılabilir?
Seçenekler
A
Sanatçının insanlara yanlış şeyler öğreten bir şahsiyet olarak konumlandırılması
B
İnsanların gerçeklikten uzaklaştıkları ölçüde sanı dünyasında, yanılsamalar içerisinde yaşamaya devam ettikleri düşüncesi
C
Varlık ve bilgi tasarımına göre oluşturulmuş bir sanat anlayışı
D
“Güzel üzerine düşünme”den daha ziyade “sanat üzerine düşünme”
E
Sanat ve sanatçının genel olarak olumsuz bir konumda bulunması
Açıklama:
Aristoteles’in sanat hakkında yazdıklarına baktığımızda taklit etmenin, sanatın, sanatçının, kimi sanatların izleyici üzerindeki arındırıcı etkisinin son derece önemli olduğunu anlarız. Aristoteles’te “güzel üzerine düşünme”den daha ziyade “sanat üzerine düşünme” ile karşılaşırız. Bu yazılar, sanat kategorilerinin, türlerinin araştırıldığı nitelikli yazılardır. Bu anlamda Aristoteles’de sanatın Platon’a kıyasla sistemli bir ele alınış örneğini bulduğumuzu ve bizzat sanatların kendilerine, özellikle de tragedyalara yönelmiş bir araştırma ile karşılaştığımızı söyleyebiliriz. Bu bağlamda Aristoteles bir tür sanat felsefesi yapmaktadır.
Soru 26
Hangi yüzyıla geldiğimizde felsefeciler güzel problemini kavramsal çözümleme problemi olarak ele almaya başlamışlardır ?
Seçenekler
A
Ondokuzuncu
B
Onsekizinci
C
Yirminci
D
Onyedinci
E
Onaltıncı
Açıklama:
Yirminci yüzyıla geldiğimizde felsefeciler güzel problemini kavramsal çözümleme problemi olarak ele almaya başlamışlardır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 27
Hangi felsefeci de “güzel”i “hoş”tan diğer felsefeciler gibi benzer sebeplerle ayırmıştır ve hangi felsefeciye göre “hoş” duyusal bir öğedir ve nesnelere belirli bir ilgiyle ya da çıkarla yaklaşmamız sonucu oluşmaktadır ?
Seçenekler
A
Herder
B
Rosenkranz
C
Hegel
D
Kant
E
Platon
Açıklama:
Alman felsefeci Kant ta “güzel”i “hoş”tan benzer sebeplerle ayırmıştır. Ona göre “hoş” duyusal bir öğedir ve nesnelere belirli bir ilgiyle ya da çıkarla yaklaşmamız sonucu oluşmaktadır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 28
Hangi felsefeciye göre hiç bir özellik kendi başına, genel olarak güzel değildir ve belirli bir nesneye uygulandığında ancak güzel olabilir ?
Seçenekler
A
Kant
B
Herder
C
Hegel
D
Platon
E
Sircello
Açıklama:
Sircello’ya göre hiç bir özellik kendi başına, genel olarak güzel değildir. Belirli bir nesneye uygulandığında ancak güzel olabilir. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 29
Bir nesne, yüksek derecede niteliksel derece özelliği içerdiğinde ve söz konusu özellik ilgili deneyime sahip olan kişiye zevk verdiğinde güzeldir. şimdi bu tanımdan yola çıkarsak örneğin, tuhaf örnekler de bulunabilir. Sircello, limonun ekşiliği, tuvalet kokusu, sümüklüböceğin yapışkanlığı gibi örnekleri niteliksel derece özellikleri olarak kabul etmek durumundadır. Ancak bu özelliklerin güzel olup olmadığı tartışma konusudur. Örneğin, limonları tatmada oldukça deneyimli birini düşünelim. Bu kişi belirli bir limondaki ekşiliğin yüksek derecede bulunduğu yargısına varsın ve deneyimlediği ekşilikten de zevk alsın. Bu durumda Sircello haklıysa limonun ekşiliği güzel olarak kabul edilecektir. Sircello’nun kuramına kaç itiraz yapılabilir ?
Seçenekler
A
İki
B
Dört
C
Üç
D
Bir
E
Beş
Açıklama:
Bir nesne, yüksek derecede niteliksel derece özelliği içerdiğinde ve söz konusu özellik ilgili deneyime sahip olan kişiye zevk verdiğinde güzeldir. Şimdi bu tanımdan yola çıkarsak örneğin, tuhaf örnekler de bulunabilir. Sircello, limonun ekşiliği, tuvalet kokusu, sümüklüböceğin yapışkanlığı gibi örnekleri niteliksel derece özellikleri olarak kabul etmek durumundadır. Ancak bu özelliklerin güzel olup olmadığı tartışma konusudur. Örneğin, limonları tatmada oldukça deneyimli birini düşünelim. Bu kişi belirli bir limondaki ekşiliğin yüksek derecede bulunduğu yargısına varsın ve deneyimlediği ekşilikten de zevk alsın. Bu durumda Sircello haklıysa limonun ekşiliği güzel olarak kabul edilecektir. sircello’nun kuramına iki itiraz yapılabilir. 1) Yüksek derecede bulunmayan kimi özellikler yine de çok güzel olabilir. Örneğin Beethoven’ın 5. konçertosunun sonuna doğru, orkestranın yarattığı karmaşa içerisinde fagotun beklenmedik on dingin notası güzeldir. Buradaki büyüleyici etki aniden ortaya çıkan “karmaşa-dinginlik” zıtlığındandır. 2) Kimi durumlarda ise yüksek derecede bulunan bir niteliksel derece özelliği nesnesinin güzelliğini bozabilir. Örneğin çok yüksek bir ses tüm melodinin etkisini altüst edecek kadar kulak tırmalayıcı olabilir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 30
Hangi felsefeci estetik özelliklerle ilgili bir tanım vermek yerine ‘estetik’ teriminin kapsamını belirleyen dengeli, sakin, güçlü, narin ve zarif gibi terimlerin bulunduğu bir liste verir ?
Seçenekler
A
Sircello
B
Sibley
C
Kant
D
Platon
E
Herder
Açıklama:
Frank Sibley estetik özelliklerle ilgili bir tan›m vermek yerine ‘estetik’ teriminin
kapsamını belirleyen bir liste verir. Bu listede dengeli, sakin, güçlü, narin ve zarif
gibi terimler bulunmaktadır. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
kapsamını belirleyen bir liste verir. Bu listede dengeli, sakin, güçlü, narin ve zarif
gibi terimler bulunmaktadır. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 31
Estetik deneyim konusunda kaç yaygın görüş bulunmaktadır ?
Seçenekler
A
Üç
B
Dört
C
İki
D
Bir
E
Beş
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden
biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 32
Sibley’e göre kaç tür estetik yargı vardır ?
Seçenekler
A
İki
B
Beş
C
Altı
D
Üç
E
Dört
Açıklama:
Sibley’e göre üç tür estetik yargı vardır: 1) tipik olarak estetik bir terim (“zarif”,
“dengeli”, “şatafatlı” gibi) kullanan estetik yargılar. 2) estetik bir terim kullanmayan
estetik yargılar (“yeterince solgun değil”, “çok fazla karakter var” gibi). 3) değer biçen estetik yargılar (şeylerin estetik anlamda iyi ya da kötü olmaları, mükemmel
ya da sıradan olmaları gibi). Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
“dengeli”, “şatafatlı” gibi) kullanan estetik yargılar. 2) estetik bir terim kullanmayan
estetik yargılar (“yeterince solgun değil”, “çok fazla karakter var” gibi). 3) değer biçen estetik yargılar (şeylerin estetik anlamda iyi ya da kötü olmaları, mükemmel
ya da sıradan olmaları gibi). Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 33
Hangi felsefeciye göre takındığımız estetik tutum sonucu estetik bir yargıda bulunurken nesnenin varoluşuyla ilgilenmeyiz yalnızca görünüşüyle ilgileniriz ?
Seçenekler
A
Zemach
B
Bullough
C
Walton
D
Goldman
E
Kant
Açıklama:
Kant'a göre takındığımız estetik tutum sonucu estetik bir yargıda bulunurken
nesnenin varoluşuyla ilgilenmeyiz yalnızca görünüşüyle ilgileniriz. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
nesnenin varoluşuyla ilgilenmeyiz yalnızca görünüşüyle ilgileniriz. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 34
- Estetik alan içerisine “çirkinlik” kavramını dahil etmiş, Hegel’in öğrencisi düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Rosenkranz
D
Frank Sibley
E
Charles Lalo
Açıklama:
Kant, “güzel”i incelediği gibi “yüce”yi de estetik alan içerisine dâhil etmiştir. Schiller, “hoş”, “çekici”, “soylu”, “duyusal” ve “çocuksuyu” estetik değer olarak görür. Hegel’in öğrencisi olan Rosenkranz da “çirkinliği” estetik alana katmıştır (Tunalı 1989: 16). Tüm bu örneklerden anlaşılacağı üzere estetiğin alanını yalnızca “güzel” ile sınırlandırmak estetiğin alanını gereksiz ve haksız yere daraltmaktır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Rosenkranz” seçeneğidir.
Soru 35
- “Estetik özellikler” listesi ile “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” terimlerini araştırmış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frank Sibley
B
Charles Lalo
C
Alexander G. Baumgarten
D
Immanuel Kant
E
Herder
Açıklama:
Estetik yalnızca güzeli değil pek çok başka kavramı, değeri de araştırmaktadır. Örneğin günümüze yakın bir örnek olarak Frank Sibley’in (1959) “estetik özellikler” listesini verebiliriz. Bu listede “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” gibi özellikler bulunmaktadır. Bu terimler genellikle farklı bağlamlarda da kullanılabilen terimlerdir. Buradan da anlaşılacağı üzere gündelik yaşamımızda kullana geldiğimiz pek çok terimin, en azından Sibley gibi kimi düşünürlere göre, estetik bir boyutu vardır. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Frank Sibley” seçeneğidir.
Soru 36
- Aşağıdaki ifadelerden hangisi Antik Yunan’daki güzellikle ilgili yaygın anlayışın kökeninin de dayandığı Pythagoras’un “güzel” anlayışına uygundur?
Seçenekler
A
Güzel İdeası dışında güzel olan her şey hep belirli bir açıdan güzeldir
B
Güzel İdeası dışında güzel olan her şey hep başka şeyle karşılaştırıldığında güzeldir
C
Kavranamayan bir şey güzel sayılamaz
D
Güzel orantıyla ilgilidir
E
En güzel şey uyumdur
Açıklama:
M.Ö. 6. Yüzyılda yaşamış olan Yunanlı filozof Pythagoras Platon’un yaptığına benzer bir şekilde güzel olanı kendi evren anlayışının bütünü içerisine yerleştirmiştir. Ona göre en güzel şey uyumdur. Pythagoras, evrenin adeta bir müziğinin, melodisinin olduğuna inanmış, gökyüzündeki yıldızların, ayın, güneşin dans ederek dönerlerken uyumlu bir ses çıkardıklarını iddia etmiştir. İşte bu da ona göre güzel olandır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “en güzel şey uyumdur” seçeneğidir.
Soru 37
Güzeli şeytani bir şey olarak tanımlamış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pythagoras
B
Tertullianus
C
Plotinos
D
Augustinus
E
Platon
Açıklama:
Üçüncü yüzyılda yaşamış teolog ve felsefeci Tertullianus, güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiştir. Sorunun doğru cevabı "Tertullianus" seçeneğidir.
Soru 38
20. Yüzyılda “estetik özellikler” tartışmasını başlatan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ted Cohen
B
John Dewey
C
Monroe Beardsley
D
Frank Sibley
E
George Dickie
Açıklama:
Estetik araştırmalarında ilginin “güzel”den daha geniş bir alana yayılması ve yirminci yüzyılda güzel ve benzeri kavramların çözümlemesine yönelinmesi sonucu “estetik özellikler” diyebileceğimiz, nesnelere özgü kimi özelliklerin olup olmadığı araştırma konusu oldu. Bu bağlamda bir nesnenin, örneğin nesnel özelliklerine benzer bir şekilde, estetik özelliklerinden gerekli ve yeterli koşulları içeren listeler yapılarak söz edilebilir mi? Bir nesnenin mor renkte olmasından, hafif olmasından, köşegen olmasından söz edebilmemize benzer bir şekilde kimi “estetik” özellikler bulabilir miyiz? Bu anlamda “estetik özellikler” tartışmasını çağımızda başlatan düşünür Frank Sibley (1923-1996) olmuştur. Sibley’in “Aesthetic Concepts” (Estetik Kavramlar) adlı 1959’da yayımlanan makalesi yirminci yüzyıl analitik (çözümleyici) felsefe içerisinde bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Sorunun doğru cevabı "Frank Sibley" seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi John Dewey’in 1958’de yayımlanmış “Art as Experience” (Deneyim olarak Sanat) başlıklı yapıtında sözü geçen, estetik deneyime yüklenmiş temel karakterlerdir?
Seçenekler
A
Birlik-tamamlanmışlık
B
Algı-algının nesnesi
C
Çirkinlik-kasvetlilik
D
Sıkıcılık-kasvetlilik
E
Biçimcilik-bağlamcılık
Açıklama:
John Dewey 1958 de yayımlanan Art as Experience (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyime iki temel karakter yükler. Bunlardan ilki “birlik” ve “tamamlanmışlık”tır. Bu iki nitelik olmadan deneyim oluşamaz. Dewey’e göre estetik deneyimin ikinci karakteri daha ziyade anlama yetilerimizle ilgilidir. Buna göre estetik deneyim için el ve göz yalnızca araçtırlar. Estetik deneyim denilen deneyim el ve gözün ötesinde gerçekleşir. Sorunun doğru cevabı “birlik-tamamlanmışlık” seçeneğidir
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi estetik deneyim konusundaki iki yaygın görüş olan bağlamcılık ve biçimcilik değerlendirildiğinde, biçimciliğin bir özelliğini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Kişinin bilgili olması gerekliliğinin savunulması
B
İçeriğin biçimden önemli sayılabileceği görüşü
C
İçeriğin öneminin vurgulanması
D
Kişinin ilgili nesneyle araya mesafe koymaması
E
Kişinin söz konusu nesneyle kendisi arasına mesafe koyması
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır. Biçimcilik, estetik deneyimin nesnesini biçimsel özellikler olarak kabul eder. Renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi özellikler biçimseldir. Buna göre bir kişinin estetik deneyim yaşaması dikkatinin ilgili nesnenin biçimsel özelliklerine yönelmesini gerektirir. Bu bir resimse örneğin, tuvaldeki renklere, bu renklerin tonlarına, aralarındaki uyuma, resmedilen şekillere dikkat ettiğinde ya da dikkat ettiği için estetik bir deneyim yaşamış olacaktır. Bir müzikse, bestedeki notaların birbiriyle uyumuna, çıkan seslerdeki vurgulara, müzikteki genel yapıya dikkat edecektir. Biçimcilerin anladığı türden bir estetik deneyim aynı zamanda kişinin söz konusu nesneyle kendisi arasına mesafe koyması anlamına gelmektedir. Bağlamcılık görüşü ise biçimciliğin tam tersidir. Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin. Kimi durumlarda “bilgili” de olmak durumundadır. Gördüğü bir mimarinin hangi tarzda yapılmış olduğunu öğrenmişse ve bu tarz hakkında bilgiye sahipse bilgi sahibi olmayana kıyasla estetik deneyim yaşaması daha olanaklıdır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "kişinin söz konusu nesneyle kendisi arasına mesafe koyması" seçeneğidir.
Soru 41
18. yüzyılda yaşamış olan ve estetiği özel bir araştırma alanı haline getiren felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Schiller
B
Goethe
C
Baumgarten
D
Hegel
E
Kant
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği gibi, “Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci onsekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir. Bu yüzden doğru yanıt "c" seçeneğinde verilmiştir.
Soru 42
Sanatçıları, pek çok şeyin hakiki bilgisine sahip olmadan taklidini yapabilen insanlar olarak saygın bir konumdan yoksun ve insanlara yanlış şeyler öğreten şahsiyetler olarak konumlandıran filozof kimdir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Platon
C
Sokrat
D
Plotinus
E
Baumgarten
Açıklama:
Kitabımız şöyle diyor: "Platon’un sanat anlayışına baktığımızda da sanatçı, pek çok şeyin hakiki bilgisine sahip olmadan taklidini yapabilen bir insan olarak saygın bir konumdan yoksun ve insanlara yanlış şeyler öğreten bir şahsiyet olarak konumlandırılmıştır." Buna göre doğru yanıt "b" seçeneğindedir.
Soru 43
Estetik alanındaki görüşlerini özellikle tragedya kavaramı üzerinden izah etmeye çalışmış filozof kimdir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Schiller
E
Heidegger
Açıklama:
Estetikle ilgili görüşlerini daha çok tragedya kavramı üzerinden örneklendiren filozof, "c" seçeneğinde yer alan Aristoteles'tir.
Soru 44
Antik Yunan’da rastladığımız bir yaygın görüş olan“güzel” kavramı ile “iyi” kavramının bir tutulmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mağara Allegorisi
B
Fenomenler
C
Katharsis
D
Kalokagathia
E
Mimesis
Açıklama:
Kitabımız, "Antik Yunan’da rastladığımız bir yaygın görüş de “güzel” kavramı ile “iyi” kavramının bir tutulmasıdır. Bunun için kullandıkları tek bir sözcük bile vardır: kalokagathia (kalos: güzel, agathos: iyi)." diyor. Bu yüzden doğru yanıt "d" seçeneğinde verilmiştir.
Soru 45
Alman filozof Kant'a göre güzeli hoştan ayıran en temel özellik hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Derinlik
C
Soyutluk
D
Yücelik
E
Çıkarsızlık
Açıklama:
Kitabımız, Alman felsefeci Kant'ın “güzel”i “hoş”tan ayırışından şöyle bahsediyor: "Ona göre “hoş” duyusal bir ögedir ve nesnelere belirli bir ilgiyle ya da çıkarla yaklaşmamız sonucu oluşmaktadır. Oysaki güzelde bir çıkarsızlık vardır. Bu yüzden doğru yanıt "e" seçeneğinde verilmiştir.
Soru 46
Sibley'in “estetik özellikler” listesi oluşturma girişimlerinin boş bir çaba olduğunu savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Cohen
B
Goldman
C
Sircello
D
Guyer
E
Plotinos
Açıklama:
Kitabımıza göre doğru yanıt "a" seçeneğindedir, çünkü Sibley'in “estetik özellikler” listesi oluşturma girişimlerinin boş bir çaba olduğunu savunan düşünür Ted Cohen'dir.
Soru 47
Hangisi estetik deneyimin nesnesini biçimsel özellikler olarak kabul eden biçimcilik görüşünün öncelikle odaklanacağı bir kavramdır?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Din
C
Renk
D
Yer
E
Zaman
Açıklama:
Kitabımızda belirtildiği üzere, biçimcilik, estetik deneyimin nesnesini biçimsel özellikler olarak kabul eder ve şekil, çizgi, ses, yapı, kalıp gibi özelliklere odaklanır. "c" seçeneğinde yer alan "Renk" de böyledir.
Soru 48
1958 de yayımlanan "Art as Experience" (Deneyim olarak Sanat) adlı kitabı kim yazmıştır?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
İsmail Tunalı
C
James Joyce
D
John Dewey
E
Martin Heidegger
Açıklama:
Kitabımıza göre, "d" seçeneğinde yer alan "John Dewey" 1958 de yayımlanan "Art as Experience" (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyim üzerinde durmuştur.
Soru 49
Kant'a göre, beğeni yargısı aşağıdaki kavramların hangisine daha yakındır?
Seçenekler
A
Güzeli yargılama yetisi
B
Varlığı kavrama gücü
C
Güzeli ifade gücü
D
Çıkarsız olarak hoşa gitme
E
Aklın eleştirisi
Açıklama:
Kant estetik yargıyı be¤eni yargısıyla aynı anlamda kullanr. Beğeni ise "a" seçeneğinde yer alan “güzeli yargılama yetisidir.”
Soru 50
Sibley'in önerdiği ve eleştirmenlerin eserler hakkında yargı sunarken kullandığı yollar kaç tanedir?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
7
E
8
Açıklama:
Kitabımızda Sibley'in önerdiği bu yollar "d" seçeneğinde belirtildiği gibi "7" olarak yer almıştır.
Soru 51
Estetiği bir bilim olarak ele alıp araştırma alanı yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Kant
C
Aristoteles
D
Baumgarten
E
Croce
Açıklama:
Estetiği 18. yüzyılda bir bilim gibi ele alıp sistemleştiren düşünür Baumgarten'dir.
Soru 52
Estetikçi Baumgarten'e göre estetiğin araştırdığı temel konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
duyusal yetkinlik
B
haz
C
rasyonel bilgi
D
iyi
E
tragedyalar
Açıklama:
18. yüzyılda estetiği bilim olarak kuran Baumgarten, estetiğin etimolojik anlamına sadık kalarak estetiği "duyusal yetkinlik" konusunu araştıran alan olarak tanımlamıştır.
Soru 53
Platon'un güzelliğin ne olduğunu araştırdığı diyaloglarından biri olan Şölen diyaloğunda güzellik araştırmasının varacağı nokta aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
öznel beğeni
B
mutlak güzellik
C
evrensel haz
D
bedensel güzellik
E
karakter güzelliği
Açıklama:
Platon Şölen diyaloğunda tek tek bedenlerin güzelliğinden yola çıkarak öncelikle genel bir güzelliğe sonra ise asıl olan mutlak güzelliğe nasıl ulaşılacağını konu edinmiştir.
mutlak güzellik
mutlak güzellik
Soru 54
"Realitede hoşlanmayarak baktığımız bir obje, özellikle tamamlanmış bir resim haline gelince, ona bu sefer hoşlanarak bakarız, örneğin tiksinti uyandıran hayvanların ve cesetlerin resimlerinde olduğu gibi." Estetik tarihinde sıklıkla kullanılan ve estetik düşüncelerin oluşmaya başladığı ilk zamanlarda modern denilebilecek bir düşünceyi barındıran bu alıntı kime aittir?
Seçenekler
A
Parmenides
B
Platon
C
Aristoteles
D
Demokritos
E
Herakleitos
Açıklama:
Bu modern denilebilecek düşünce Aristoteles'e aittir. Öğrenciden bu alıntının hatırlanması beklenmektedir çünkü estetik tarihinde sık sık örnek olarak verilir.
Soru 55
Aşağıdaki estetik özelliklerden hangisi Frank Sibley'in verdiği "estetik özellikler" listesinde yer alabilecek bir özellik değildir?
Seçenekler
A
narin
B
güçlü
C
zarif
D
erdemli
E
dengeli
Açıklama:
Pek çok özellik bir estetik özellik olarak Sibley'in listesine girebilir ancak "erdemli" gibi bir özellik ahlaki-etik alana ait olduğu için bu listede yer alamayacaktır. Öğrenciden bu çıkarsamayı yapması beklenir.
Soru 56
Estetik ya da sanat felsefesi konusunda araştırmalar yapan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Baumgarten
C
Hegel
D
Aristo
E
Platon
Açıklama:
Estetiğin felsefenin bir alt alanı olarak sistemli bir şekilde araştırılması on sekizinci yüzyıla, Baumgarten’in Aesthetica kitabının yayımlanmasına kadar gecikmiştir. Başka bir deyişle Baumgarten’e kadar “estetik” ya da “sanat felsefesi” adı altında araştırmalar yapılmamıştır.
Soru 57
Güzelin ne olduğu ile ilgili felsefi problem 21. yüzyılda genel olarak nasıl ele alınmıştır?
Seçenekler
A
haz duygusuna dayandırılarak
B
sezgisel yöntemle
C
diyalektik yöntemle
D
içsel duyuya dayandırarak
E
kavramsal çözümleme yoluyla
Açıklama:
Güzelin ne olduğu gibi oldukça tartışmalı olan konu 21. yüzyılda kavramsal çözümleme aracılığıyla ele alınmaya başlanıp, güzeli bir kavram olarak ele alarak bunun üzerinden felsefi sorular ortaya koymaya başlamıştır.
kavramsal çözümleme yoluyla
kavramsal çözümleme yoluyla
Soru 58
Ontolojik-epistemolojik boyutu olan idealar öğretisi, aşağıdaki ilkçağ düşünürlerinden hangisi tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Platon
C
Pisagor
D
Hipokrat
E
Sokrates
Açıklama:
İdealar öğretisi platon tarafından geliştirilmiştir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Frank Sibley’in ‘estetik’ boyutunun bulunduğunu düşündüğü kavramlardan biridir?
Seçenekler
A
Dengeli
B
Coşkulu
C
Hoş
D
Yüce
E
Çekici
Açıklama:
Frank Sibley’in (1959) “estetik özellikler” listesini verebiliriz. Bu listede “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” gibi özellikler bulunmaktadır.
Soru 60
Estetiğin en temel kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzel
B
Çirkin
C
Hoş
D
Çekici
E
Yüce
Açıklama:
Güzel” kavramı estetiğin en temel kavramı olmuş, daha önce de anlattığımız üzere kimi filozoflara göre bu alanın adını bile belirleyecek kadar önem kazanmıştır.
Soru 61
Aşağıda güzellik ile ilgili görüşleri verilen düşünürlerin hangisi doğru eşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Platon- En güzel şey uyumdur
B
Pythagoras - Güzellik şeytani bir şeydir.
C
Aristotales- Güzel ideası
D
Plotinos - Güzellik ilahi olanın yeryüzündeki görünümüdür.
E
Tertullianus- Güzellik belli bir büyüklük ile ilgilidir
Açıklama:
Platon- Güzel ideası ;Pythagoras - Ona göre en güzel şey uyumdur; Aristotales- Güzellik belli bir büyüklük ile ilgilidir; Plotinos - Güzellik ilahi olanın yeryüzündeki görünümüdür; Tertullianus- Güzellik şeytani bir şeydir
Soru 62
‘Güzelde bir çıkarsızlık vardır. Güzel olan hoşumuza gitse de bu hoşlanma kişisel olmayan, çıkar gütmeyen bir hoşlanmadır. Bir melodiyi çocukluğumuzla ilgili bir anıyı anımsattığı için hoş bulabiliriz. Bu tamamen bizimle ilgili bir durumdur ve dolayısıyla burada tartışacak hiçbir şey yoktur. Aynı melodiyi notaların birbiriyle uyumundan ötürü ise güzel bulabiliriz ve karşımızdakini bu güzelliğe ikna etmek için uğraşabiliriz’ bu ifadeler aşağıdaki düşünürlerden hangisinin güzellikle ilgili görüşlerini yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Friedrich Hegel
B
Friedrich Nietzsche
C
Aristotales
D
İmmanuel Kant
E
Platon
Açıklama:
Güzelde bir çıkarsızlık vardır çıkarımı Kant’a aittir.
Soru 63
‘Bu estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli değildir, içerik son derece önemlidir. Hatta bu anlayışta olanlara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin.’ Estetik deneyimi ifade eden bu ifadeler, aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır.
Seçenekler
A
Bağlamcılık
B
Estetik özne
C
Çıkarsızlık
D
Biçimcilik
E
Yoğunluk
Açıklama:
Bağlamcılık görüşü ise biçimciliçin tam tersidir. Bu estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. içeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Dabney Townsend’e göre varolan üç estetik yargıdan birisidir?
Seçenekler
A
Değer biçen estetik yargılar
B
Karşılaştırmalı yargılar,
C
Bireysel yargılar
D
Estetik terim kullanan yargılar
E
Estetik terim kullanmayan estetik yargılar
Açıklama:
Debney Townsend’e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Sibley’e göre varolan üç estetik yargıdan birisidir?
Seçenekler
A
Estetik bir terim kullanan estetik yargılar
B
Estetik deneyim yargıları
C
Öznel estetik yargılar
D
Mutlak yargılar
E
Kavramsal estetik yargılar
Açıklama:
Estetik bir terim(Zarif, dengeli, şatafatlı) kullanan estetik yargılar Sibley’in üç estetik yargısından birisidir.
Soru 66
‘Hiç bir özellik kendi başına, genel olarak güzel değildir. Belirli bir nesneye uygulandığında ancak güzel olabilir. Örneğin, tek başına “berraklık” da “tenin berraklığı” da genel olarak güzel kabul edilemez. Güzel olan belirli bir kişinin (örneğin Ayşe’nin) teninin berraklığıdır. Dolayısıyla berraklığın güzel bir özellik olduğunu söylemek, berraklığın kimi örneklemelerinde güzel olabileceğini söylemektir. Berraklık tek başına güzel değildir.’ Paragrafta dile getirilen güzellik ile ilgili görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
Frank Sibley
B
Friedrich Hegel
C
Friedrich Nietzsche
D
İmmanuel Kant
E
Guy Sircello
Açıklama:
Sircello’ya göre‘Hiç bir özellik kendi başına, genel olarak güzel değildir. Belirli bir nesneye uygulandığında ancak güzel olabilir. Örneğin, tek başına “berraklık” da “tenin berraklığı” da genel olarak güzel kabul edilemez.
Soru 67
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alexander G. Baumgarten
B
Platon
C
Aristoteles
D
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
E
İsmail Tunalı
Açıklama:
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci onsekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir.
Soru 68
“Güzellik nedir?” sorusunu ilk kez soran, ancak soruyu yalnızca metafizik bir çerçevede yanıtlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alexander G. Baumgarten
B
Platon
C
Aristoteles
D
Tertullianus
E
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Açıklama:
Platon’da gördüğümüz gerek “güzel üzerine düşünme” gerek “sanat üzerine düşünme”, onun varlık ve evren anlayışıyla iç içe geçmiş düşüncelerden ibarettir. “Güzellik nedir?” sorusu ilk defa Platon’la birlikte sorulmuş olsa da bu soru metafizik bir çerçevede yanıtlanan bir soru olmuştur.
Soru 69
Güzelin araştırılmasını konu "güzellik bilimi", "güzel sanat felsefesi" ya da "güzellik teorisi" olarak adlandırılabilecek disiplin, on dokuzuncu yüzyıl Alman filozoflarından Hegel tarafından nasıl adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
kalligom
B
kallos
C
kalliologie
D
aesthetica
E
aisthanomai
Açıklama:
Estetiğin güzellik fenomenini incelediğini düşünen kimi filozoflara göre tam da bu nedenle “estetik” s.zcü.ü bu araştırma alanı için uygun düşmemektedir. Madem ki söz konusu olan güzelin araştırılmasıdır, o hâlde bu disiplinin adının da bu duruma uygun olarak “güzellik bilimi” ya da “güzellik teorisi” gibi bir şey olması gerekir. Nitekim, on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Alman filozoflardan Herder bu bilime Yunanca güzel anlamına gelen “kallos” sözcüğünden türetilen “kalligone” adını; on dokuzuncu yüzyıl Alman filozoflarından olan Hegel de güzel sanat felsefesi “kalliologie” adını vermiştir (Tunalı 1989: 15).
Soru 70
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Frank Sibley'in "estetik özellkiler" listesinde yer almaz?
Seçenekler
A
Dengeli
B
Uyumlu
C
Sakin
D
Zarif
E
Duygusal
Açıklama:
Frank Sibley’in (1959) “estetik özellikler” listesinde “dengeli”, “sakin”, “güçlü”, “narin”, “duygusal”, “zarif” ve “gösterişli” gibi özellikler bulunmaktadır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Schiller'in estetik değer olarak gördüğü değerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hoş
B
Çekici
C
Soylu
D
Çocuksu
E
Çekingen
Açıklama:
Schiller, “hoş”, “çekici”, “soylu”, “duyusal” ve “çocuksu”yu estetik değer olarak görür.
Soru 72
Baudelaire'den alıntı yaparak güzeli bir "mutluluk vaadi" olrak tanımlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sircello
B
Ookerjee
C
Frank Sibley
D
Alexander Nehamas
E
Aristoteles
Açıklama:
Nehamas’a göre güzel, bir “mutluluk vaadidir”. Bu ifadeyi Baudelaire’den almış olan Nehamas’a göre “mutluluk vaadi” şu anlama gelmektedir: Biz bir nesneyi bizi kendisiyle ve ilgili nesne ağıyla süre giden bir uğraşın içine çektiğinde güzel buluruz.
Soru 73
"Estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişi"ye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Estetik özne
B
Estetik Nesne
C
Güzellik
D
Estetik bağlam
E
Estetik deneyim
Açıklama:
Estetik özne; estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişidir.
Soru 74
"Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri ......, diğeri ise .........'dır" ifadesinde yer alan boşluklara seçeneklerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
renkçilik/biçimcilik
B
kallos/kalligone
C
biçimcilik/bağlamcılık
D
öznellik/nesnellik
E
güzellik/çirkinlik
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri biçimcilik, diğeri ise bağlamcılıktır.
Soru 75
"İlgisizlik" kavramına "duygusal ayrılma"yı ekleyen fizolof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edward Bullough
B
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
C
Eddy Zemach
D
Immanuel Kant
E
Arthur Danto
Açıklama:
Edward Bullough (1912) "ilgisizlik" kavramına "duygusal ayrılma"yı eklemiştir.
Soru 76
"....'e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim yargıları" ifadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Edward Bullough
B
Eddy Zemach
C
Walton ve Danto
D
Alan Goldman
E
Dabney Townsend
Açıklama:
Dabney Townsend'e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim yargıları.
Soru 77
“Estetik” kelimesi özünde, ……………, ………….. ortaya koyduğu bilgi anlamında kullanılmış bir epistemolojik kelimedir?
Seçenekler
A
duyularımızın, aklımızın
B
duyularımızın, ahlakımızın
C
duyularımızın, algılarımızın
D
düşüncelerimizin, algılarımızın
E
düşlerimizin, algılarımızın
Açıklama:
“Estetik” kelimesi Yunanca “duyular yoluyla algılama” anlamına gelen aisthanomai kelimesinden gelmektedir. Aisthesis de algı, duyum anlamında kullanılmıştır. Yunanlı düşünürler bu kelimeleri epistemolojik bir bağlamda kullanmışlardır. Bu bağlamda akıl yoluyla ulaşılan bilgi ile duyusal dünyadan yola çıkılarak üretilen bilgi arasındaki karşıtlık ortaya konmuştur. Buna göre “estetik” kelimesi özünde duyularımızın, algılarımızın ortaya koyduğu bilgi anlamında kullanılmış bir epistemolojik kelimedir. Akıl yoluyla ulaşılan bilgiden farklı olarak değişen dünyaya dair bildiklerimizi ortaya koyar.
Soru 78
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Alexander G. Baumgarten
D
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
E
Benedetto Croce
Açıklama:
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci onsekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir.
Soru 79
Disiplin olarak “Estetik” sözcüğünün en uygun karşılığı hangisidir?
Seçenekler
A
Güzel
B
Güzellik
C
Güzellik Bilimi
D
Sanat
E
Sanat Felsefesi
Açıklama:
Estetiğin güzellik fenomenini incelediğini düşünen kimi filozoflara göre tam da bu nedenle “estetik” sözcüğü bu araştırma alanı için uygun düşmemektedir. Mademki söz konusu olan güzelin araştırılmasıdır, o hâlde bu disiplinin adının da bu duruma uygun olarak “güzellik bilimi” ya da “güzellik teorisi” gibi bir şey olması
gerekir.
gerekir.
Soru 80
Antik Yunan’da rastlanılan yaygın görüşe göre “güzel” kavramı ile hangi kavram bir tutulmuştur?
Seçenekler
A
Doğru
B
Etik
C
Hoş
D
İyi
E
Yararlı
Açıklama:
Antik Yunan’da rastladığımız bir yaygın görüş de “güzel” kavramı ile “iyi” kavramının bir tutulmasıdır. Bunun için kullandıkları tek bir sözcük bile vardır: kalokagathia (kalos: güzel, agathos: iyi). Bu bize Antik Yunan’da etik ve estetik değerlerin birbirinden ayrılmadığını göstermektedir.
Soru 81
“Estetik Özellikler” tartışmasını çağımızda başlatan düşünür kim olmuştur?
Seçenekler
A
McMahon
B
Guy Sircello
C
Frank Sibley
D
Alan Goldman
E
Ted Cohen
Açıklama:
Bu anlamda “estetik özellikler” tartışmasını çağımızda başlatan düşünür Frank Sibley (1923-1996) olmuştur. Sibley’in “Aesthetic Concepts” (Estetik Kavramlar) adlı 1959’da yayımlanan makalesi yirminci yüzyıl analitik (çözümleyici) felsefe içerisinde bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir.
Soru 82
Estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştirene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Estetik özne
B
Estetik nesne
C
Estetik obje
D
Estetik tutum
E
Estetik deneyim
Açıklama:
Estetik özne; estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişidir.
Soru 83
Estetik deneyim konusundaki iki yaygın görüş hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimcilik - Bağlamcılık
B
Biçimcilik - Konuculuk
C
Biçimcilik - Özcülük
D
Nesnecilik - Subjelcilik
E
Nesnelcilik - Öznelcilik
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır.
Soru 84
“Ereğini kendinde taşıdığı’’, bir başka şeye hizmet etmediği, yöneldiği nesne ya da olaydan yalnızca zevk almak adına zevk almak için yöneldiği varsayılan tutum hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Tutum
B
Estetik Tutum
C
Kişisel Tutum
D
Pratik Tutum
E
Psikolojik Tutum
Açıklama:
Estetik tutuma sahip olmak çoğu zaman bilişsel tutum, kişisel tutum ve pratik tutum gibi öznelerin takınabileceği diğer tutumlardan ayırt edilmiştir. Bir nesneye ya da olaya onun hakkında bir şeyler öğrenebilmek için yaklaşıyorsam tutumum bilişsel, kendimle ilgili kimi şeylerle benzerlik kurmak için yaklaşıyorsam
tutumum kişisel ve kullanışlılığı açısından yaklaşıyorsam da pratik olarak kabul edilebilir. Bu tutumlardan farklı olarak estetik tutumun “ereğini kendinde taşıdığı’’, bir başka şeye hizmet etmediği, yöneldiği nesne ya da olaydan yalnızca zevk almak adına zevk almak için yöneldiği iddia edilmiştir.
tutumum kişisel ve kullanışlılığı açısından yaklaşıyorsam da pratik olarak kabul edilebilir. Bu tutumlardan farklı olarak estetik tutumun “ereğini kendinde taşıdığı’’, bir başka şeye hizmet etmediği, yöneldiği nesne ya da olaydan yalnızca zevk almak adına zevk almak için yöneldiği iddia edilmiştir.
Soru 85
Estetik nesnelerle ilgili bir ifade kullandığımızda yani bir doğa nesnesi ya da bir sanat yapıtına estetik bir yüklem yüklediğimizde nasıl bir yargıda bulunmuş oluruz?
Seçenekler
A
Bilişsel Yargı
B
Değer Yargısı
C
Güzellik Yargısı
D
Öznel Yargı
E
Subjektif Yargı
Açıklama:
Bu bölümde estetik araştırma alanının kullandığı dili anlamaya çalışacağız. Estetik nesnelerle ilgili bir ifade kullandığımızda yani bir doğa nesnesi ya da bir sanat yapıtına estetik bir yüklem yüklediğimizde bir yargıda bulunmuş oluruz. Bu yargı bir değer yargısıdır. Başka bir deyişle estetik fenomen dile geldiğinde özneye ait bir
değer yargısı oluşur.
değer yargısı oluşur.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Dabney Townsend'in belirlediği estetik yargı türlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Subjektif yargılar
B
Karşılaştırmalı yargılar
C
Mutlak yargılar
D
Eleştirel Yargılar
E
Estetik deneyim yargıları
Açıklama:
Dabney Townsend'e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim yargıları.
Soru 87
'Güzel' kavramını çıkarsızlık ilkesi gereği 'hoş'tan ayıran filozofların başında aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Kant
C
Hutcheson
D
Platon
E
Croce
Açıklama:
Kant güzeli hoştan ayırır. Hoş kişisel zevklere dayanırken güzel öznel ama evrensel bir zeminde ele alınmaktadır.
Soru 88
Çağdaş estetikçilerden Guy Sircello, güzelin ilkelerinin bulunabileceğini öne sürerken hangi temel kavramı ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
bilişsel tutum
B
mimesis
C
niteliksel derece özelliği
D
içsel duyu
E
öznel evrensellik
Açıklama:
Sircello eğer bir nesne yüksek derecede niteliksel derece özelliği içeriyorsa söz konusu nesnenin güzel olduğunu iddia etmiştir.
Soru 89
Aşağıdaki görüşlerden hangisi estetik deneyim konusunda öne sürülen görüşlerdendir?
Seçenekler
A
nesnelcilik
B
öznelcilik
C
sezgicilik
D
ahlakçılık
E
bağlamcılık
Açıklama:
Bağlamcılık ve biçimcilik estetik deneyim konusunda öne sürülen iki görüştür. Cevaplarda yalnızca bir tanesi verilmiştir.
Soru 90
Kant'a göre estetik yargıların temel özelliklerini ifade eden kavramlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
öznel evrensellik
B
zevk alabilme yeteneği
C
nesnellik
D
öznellik
E
doğrulanabilirlik
Açıklama:
Kant'ın estetikteki en önemli kavramlardan biri öznel evrenselliktir.
Soru 91
Algı, duyum anlamına gelen Eski Yunanca kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Logos
B
Aisthesis
C
Kosmos
D
Nous
E
Thesis
Açıklama:
Algı, duyum anlamına gelen Eski Yunanca kelime aisthesis'tir.
Soru 92
Duyusal bilginin mantığını araştıran alana ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ontoloji
B
Epistemoloji
C
Etik
D
Estetik
E
Metafizik
Açıklama:
Duyusal bilginin mantığını araştıran alan estetiktir.
Soru 93
“Estetik” kelimesini özellikle sanatta “güzelin duyular yoluyla algılanması” anlamında kullanan düşünür hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Heidegger
E
Baumgarten
Açıklama:
Baumgarten “estetik” kelimesini özellikle sanatta “güzelin duyular yoluyla algılanması” anlamında kullandı. Başka bir deyişle, estetik duyusal yetkinliği yani güzelliği araştıran bir alan oldu.
Soru 94
Hangi düşünür ile birlikte estetik güzelliği araştıran bir alan haline gelmiştir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Kant
C
Fichte
D
Platon
E
Descartes
Açıklama:
Baumgarten “estetik” kelimesini özellikle sanatta “güzelin duyular yoluyla algılanması” anlamında kullandı. Başka bir deyişle, estetik duyusal yetkinliği yani güzelliği araştıran bir alan oldu.
Soru 95
Hangi düşünür sanatçıyı şeyleri taklit eden ve saygın bir konumu olmayan kişi olarak görmüştür?
Seçenekler
A
Kant
B
Aristoteles
C
Hegel
D
Platon
E
Schelling
Açıklama:
Platon’un sanat anlaşında sanatçı, pek çok şeyin hakiki bilgisine sahip olmadan taklidini yapabilen bir insan olarak saygın bir konumdan yoksun ve insanlara yanlış şeyler öğreten bir şahsiyet olarak konumlandırılır.
Soru 96
Yüce kavramını estetik teoriye dahil eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Hegel
C
Kant
D
Heidegger
E
Dewey
Açıklama:
Kant, “güzel”i inceledi¤i gibi “yüce”yi de estetik alan içerisine dahil etmiştir.
Soru 97
Pythagoras güzelliği hangi kavramla birlikte açıklamıştır?
Seçenekler
A
İlgisizlik
B
Evrensellik
C
Uyum
D
İyilik
E
Yüce
Açıklama:
M.Ö. 6. yüzyılda yaşamış olan Yunanlı filozof Pythagoras güzel olanı kendi evren anlayışının bütünü içerisine yerleştirmiştir. Ona göre en güzel şey uyumdur. Pythagoras, evrenin adeta bir müziğinin, melodisinin olduğuna inanmış, gökyüzündeki yıldızların, ayın, güneşin dans ederek dönerlerken uyumlu bir ses çıkardıklarını düşünmüştür.
Soru 98
Estetik deneyimde ilgili nesneyle araya mesafe koymamak gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimcilik
B
Bağlamcılık
C
Ahlakçılık
D
Duyumculuk
E
Akılcılık
Açıklama:
Bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin.
Soru 99
Estetik tutum sonucu estetik bir yargıda bulunurken nesnenin varoluşuyla değil yalnızca görünüşüyle ilgilendiğimizi savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Dewey
D
Platon
E
Schiller
Açıklama:
Estetik tutum sonucu estetik bir yargıda bulunurken nesnenin varoluşuyla değil yalnızca görünüşüyle ilgilendiğimizi savunan düşünür Kant'tır. Bu tutumu, ilgisizlik kavramıyla açıklamaktadır.
Soru 100
"İlgisizlik" kavramına "duygusal ayrılma" kavramına ekleyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Dewey
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Bullough
Açıklama:
Edward Bullough (1912) “ilgisizlik” kavramına “duygusal ayrılma”yı eklemiştir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Alexander G. Baumgarten tarafından geliştirilen ve estetiğin araştırma alanı oluşturan bileşenlerinin doğru ifadesidir?
Seçenekler
A
Duyusal bilginin mantığı
B
Bilginin duyusal mantığı
C
Duyusal mantığın bilgisi
D
Mantığın duyusal bilgisi
E
Duyunun mantıksal bilgisi
Açıklama:
GİRİŞ
Duyusal bilginin mantığı
Duyusal bilginin mantığı
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi estetiğin, felsefenin bir alt alanı olarak sistemli bir şekilde araştırılması sonucunda sanat felsefesi tanımını geliştiren Aesthetica adlı eserin yazarı olan filozoftur?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Baumgarten
D
Herder
E
Hegel
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANATFELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİESTETİĞİN OLANAĞI
Baumgarten
Baumgarten
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi estetiğin araştırdığı kavramların arasına çirkinliği de ekleyen düşünürdür?
Seçenekler
A
Sibley
B
Kant
C
Schiller
D
Rosenkranz
E
Hegel
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANATFELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİESTETİĞİN OLANAĞI
Rosenkranz
Rosenkranz
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“…..; güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini araştıran felsefenin bir alanıdır…”
“…..; güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini araştıran felsefenin bir alanıdır…”
Seçenekler
A
Sanat Estetiği
B
Sanat Felsefesi
C
Estetik Felsefesi
D
Estetik Sanatı
E
Felsefi Estetik
Açıklama:
ESTETİK Mİ SANAT FELSEFESİ Mİ? SANATFELSEFESİNİ DE KAPSAYAN BİR FELSEFİESTETİĞİN OLANAĞI
Felsefi Estetik
Felsefi Estetik
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi güzel olanı “…. şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası, başka bir deyişle şeytanın bir oyunu…” olarak nitelendiren felsefecidir?
Seçenekler
A
Tertullianus
B
Plotinos
C
Augustinus
D
Francis Hutcheson
E
Platon
Açıklama:
GÜZELLİK
Tertullianus
Tertullianus
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi Antik Yunanda güzel kavramı ile bir tutulan ve kalokagathia ifadesinin içinde yer alan Kalos: güzel kavramının yanında dile getirilen Agathos sözcüğünün Türkçe karşılığıdır?
Seçenekler
A
Doğru
B
İyi
C
Uyumlu
D
Büyük
E
Düzenli
Açıklama:
ESTETİĞİN PROBLEMLERİ
İyi
İyi
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi Sibley’in geliştirdiği estetik kavramının beğeni kavramına dönüşerek tanımlanmasına neden olan ‘estetik’ teriminin kapsamını belirleyen listede yer alan özelliktir?
Seçenekler
A
Sakin
B
Güçlü
C
Narin
D
Zarif
E
Dengeli
Açıklama:
ESTETİK ÖZELLİKLER
Dengeli
Dengeli
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi nesneler yalnızca biçimlerinin algılanmalarıyla zevk uyandırdıklarında estetik deneyimler de keyifli olurlar görüşünü geliştiren “Biçimci” felsefecidir?
Seçenekler
A
John Dewey
B
George Dickie
C
Eddy Zemach
D
Monroe Beardsley
E
Immanuel Kant
Açıklama:
ESTETİK DENEYİM
Immanuel Kant
Immanuel Kant
Soru 109
“… trajik bir oyunu doğru bir şekilde değerlendirebilmemiz için sahnede olup bitenlere müdahale etmekten kendimizi alıkoyacak kadar oyundan ayrılmalıyız…” görüşünü Kant’ın “İlgisizlik” kavramına “Duygusal Ayrılma” kavramını ekleyerek geliştiren estetik felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zemach
B
Goldman
C
Bullough
D
Walton
E
Danto
Açıklama:
ESTETİK TUTUM
Bullough
Bullough
Soru 110
Estetik yargıları, karşılaştırmalı, mutlak ve estetik deyim yargıları olarak sınıflayan estetik felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
David Hume
B
Alan Goldman
C
Dabney Townsend
D
Frank Sibley
E
Arthur Danto
Açıklama:
Estetiğin Dile Gelişi: Bir Değer Yargısı Olarak Estetik Yargı
Dabney Townsend
Dabney Townsend
Soru 111
Estetik kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Rosenkranz
C
Schiller
D
Aristoteles
E
Hegel
Açıklama:
Baumgarten
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi estetiğin en temel kavramıdır?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Güzel
C
Yaşam
D
Birlik
E
Mutluluk
Açıklama:
Güzel
Soru 113
Hangi yüzyılda hepimizin güzellik yetisine ya da güzellik iç duyusuna sahip olduğumuz görüşü yaygın görüş olmuştur?
Seçenekler
A
1. Yüzyıl
B
4. Yüzyıl
C
8. Yüzyıl
D
12. Yüzyıl
E
18. Yüzyıl
Açıklama:
18. Yüzyıl
Soru 114
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin sanattaki metaforik karşılığı sanatın öncü rolünün olması anlamındadır?
Seçenekler
A
Fütürist
B
Eklektik
C
Avangard
D
Pantheon
E
Arketip
Açıklama:
Avangard
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi estetik bir tutumla estetik deneyim yaşayan, estetik nesneleri değerlendiren, yorumlayan, eleştiren kişidir?
Seçenekler
A
Estetik özne
B
Estetik nesne
C
İzleyici
D
Eleştirmen
E
Küratör
Açıklama:
Estetik özne
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi estetik deneyim konusunda iki yaygın görüşten biridir?
Seçenekler
A
Güzellik
B
İçsel duyu
C
Mesafe
D
Bağlamcılık
E
Seyre dalma
Açıklama:
Bağlamcılık
Soru 117
Bir nesneye ya da olaya kullanışlılığı açısından yaklaşılıyorsa aşağıdaki tutumlardan hangisi söz konusudur?
Seçenekler
A
Kişisel tutum
B
Pratik tutum
C
Estetik tutum
D
Algısal tutum
E
Bilişsel tutum
Açıklama:
Bilişsel tutum
Soru 118
Dabney Townsend’e göre üç tür estetik yargı vardır. “Hamlet müthiş bir oyundur" ifadesi bu bağlamda ne tür bir yargıdır?
Seçenekler
A
Mutlak yargı
B
Karşılaştırmalı yargı
C
Estetik deneyim yargıları
D
Esnek yargı
E
Şüpheli yargı
Açıklama:
Mutlak yargı
Soru 119
Sibley’e göre üç tür estetik yargı vardır. “yeterince solgun değil”, “çok fazla karakter var” gibi yargılar hangi tür yargıyı ifade eder?
Seçenekler
A
Estetik bir terim kullanan estetik yargılar
B
Estetik bir terim kullanmayan estetik yargılar
C
Değer biçen estetik yargılar
D
Eleştiren estetik yargılar
E
Şüpheci estetik yargılar
Açıklama:
Estetik bir terim kullanmayan estetik yargılar
Soru 120
Estetik yargıların haklılandırılmaları konusunda eleştirmenler özel yollar izlerler. Bir eleştirmen verdiği yargılarla bir nesnedeki estetik özellikleri görmemizi sağlar. Aşağıdakilerden hangisi bu bağlamda Sibley'in önerdiği yedi yoldan biri değildir?
Seçenekler
A
Sözel olarak dile getirilenlerin dışında davranışlarımızı da kullanarak
B
Tezat, karşılaştırma ve anıları kullanarak
C
Benzetme ve metaforlar kullanarak
D
İnsanların görmelerini istediğimiz özellikleri dile getirerek
E
Estetik olan özelliklere işaret ederek
Açıklama:
Estetik olan özelliklere işaret ederek
Soru 121
Baumgarten'in sanatta estetik kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanatta estetik güzelin duyular yoluyla algılanmasıdır.
B
Sanatta estetik ahlaki bilginin bilmidir.
C
Sanatta estetik duyusal bilginin anlaşılmasıdır.
D
Sanatta estetik rasyonel bilginin açığa çıkmasıdır.
E
Sanatta estetik açık ve seçik bilginin bilmidir.
Açıklama:
Soru analiz sorusudur. Metin dikkatli okunmalıdır.
Soru 122
Aristoteles'te ''güzel üzerine düşünme''den ziyade ''sanat üzerine düşünme''ile karşılaşırız bu düşünce ile Aritoteles ne yapmıştır?
Seçenekler
A
Güzellik kavramını açıklar.
B
Duyusal bilgi verir.
C
Taklit etmeyi vurgular.
D
Sanat felsefesi yapar.
E
Mutlak güzelliği açıklar.
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın estetik kavramlarının içerisine dahil ettiği terim hangisidir?
Seçenekler
A
Dengeli
B
Sakin
C
Güçlü
D
Duygusal
E
Yüce
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 124
Hegel'in öğrencisi olan Rosenkranz estetik alanına hangi kavramı katmıştır.
Seçenekler
A
Çekici
B
Soylu
C
Çirkinlik
D
Yüce
E
Çocuksu
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi Pythagoras'ın güzellik anlayışıdır?
Seçenekler
A
Güzel olan yalnızca güzel ideasıdır.
B
Güzel belirli bir büyüklükle ilgilidir.
C
Güzel hoş,çekici,soylu ve duygusal estetik değerdir.
D
Güzel olan şey evrende uyumdur.
E
Güzellik teorisi olmalıdır.
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 126
Antik Yunan'da Stoacılarda felsefi görüş nedir?
Seçenekler
A
Güzel-iyi
B
Yaşam biçimi
C
Mutlak güzellik
D
Kalokagathia sözcüğü
E
Güzel ideası
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi Sircello'nun''A New Theory of Beauty'' terimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Berraklık
B
Dikkat çeken
C
Duyumsanır etki
D
Renk güzelliği
E
Çıkarsızlık
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi estetik deneyim kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Birlik
B
Düzen
C
Birleştirilmiş
D
Yoğun
E
Çirkinlik
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi Sibley'in estetik özellikleri anlatan estetik terim kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dengeli
B
Sakin
C
Canlılık
D
Güçlü
E
Zarif
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 130
Sibley'e göre eleştirmenlerin nesnedeki estetik özellikleri görmemizi sağlayan seçeneklerden hangisi yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Davranışların kullanımı
B
Dile getirmek
C
İlgisizlik kavramı
D
Benzetme ve metafor kullanmak
E
Tekrar etmek
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 131
Alexander G. Baumgarten için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
I-“Estetik” kelimesini sanatta “güzelin duyular yoluyla algılanması” anlamında kullamıştır.
II- “Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanmıştır.
III- Estetiği özel bir araştırma alanı yapmış ve hatta
yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefecidir.
IV- Rasyonalistlerin kullandığı “akıl yoluyla açık ve seçik olarak bilinen” ve “duyular yoluyla açık ve seçik olarak bilinemeyen” kavramlar ayrımını temel alarak estetiği açık ve seçik olmayan bir bilginin yani duyusal bilginin bilimi olarak tanımlamıştır.
V- Estetik alanındaki açık ve seçik olarak bilinemeyen kavramların da kendi içerisinde bir açıklıklarının olabileceğini savunmuştur.
I-“Estetik” kelimesini sanatta “güzelin duyular yoluyla algılanması” anlamında kullamıştır.
II- “Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanmıştır.
III- Estetiği özel bir araştırma alanı yapmış ve hatta
yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefecidir.
IV- Rasyonalistlerin kullandığı “akıl yoluyla açık ve seçik olarak bilinen” ve “duyular yoluyla açık ve seçik olarak bilinemeyen” kavramlar ayrımını temel alarak estetiği açık ve seçik olmayan bir bilginin yani duyusal bilginin bilimi olarak tanımlamıştır.
V- Estetik alanındaki açık ve seçik olarak bilinemeyen kavramların da kendi içerisinde bir açıklıklarının olabileceğini savunmuştur.
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
II, IV, V
C
I, II, III, IV
D
I, II, III, IV
E
I, II, III
Açıklama:
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir. Baumgarten rasyonalistlerin kullandığı “akıl yoluyla açık ve seçik olarak bilinen” ve “duyular yoluyla açık ve seçik olarak bilinemeyen” kavramlar ayrımını temel alarak estetiği açık ve seçik olmayan bir bilginin yani duyusal bilginin bilimi olarak tanımlamıştır. Açıklık ve seçiklik rasyonel bilginin ölçüsüyken açık ve seçik olmamak (bulanık olmak) duyusal bilginin (estetik bilginin) ölçüsüdür. ‹şte duyusal bilginin mantığını araştıran alanın adı da estetiktirBaumgarten estetik alanındaki açık ve seçik olarak bilinemeyen kavramların da kendi içerisinde bir açıklıklarının olabileceği görüşündedir. Açıklık ve seçikliğin içerikle ilgili olduğunu düşünen Baumgarten örneğin, herhangi bir nesnenin tüm açılardan görülebilmesiyle yalnızca tek bir açıdan görülebilmesinin o nesnenin açıklığına etki ettiğini iddia etmiştir.
Soru 132
Estetik ve sanat felsefesini birbirinden ayırmadan ve bir felsefi estetiğin aynı zamanda bir “sanat üzerine düşünme” olduğu savı aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri ile açıklanabilir?
- Güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini araştıran felsefenin bir alanı olması
- Estetiğin yalnızca güzeli ele almasının eksik görülmesi
- Estetiğin görsel sanatlar alanı içerisinde yer alan “görsel estetik” gibi felsefi olmayan bir şekilde de ele alınabilir olmasıdır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II
E
I, II, III
Açıklama:
Felsefi bir estetik güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini araştıran felsefenin bir alandır aynı zamanda bir “sanat üzerine düşünme” dir ve yalnızca güzellik üzerine düşünme biliminden daha geniş bir alandır. Burada “felsefi” sözcüğüne vurgu yapmamızın en önemli nedeni de estetiğin felsefi olmayan bir şekilde de ele alınabilir olmasıdır. Örnek vermek gerekirse fotoğraf ve film gibi görsel sanatlar alanı içerisinde yer alan bir “görsel estetik” felsefi olmayan estetiktir. Bu alanda felsefi konuların ve sorunların tartışılmasından çok ışık, aydınlatma ve renk gibi görsel öğelerin fotoğraf ve filmlerde ortaya çıkan incelikleri esas alınmaktadır.
Soru 133
Güzelliği “uyum” olarak tanımlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pythagoras
B
Aristoteles
C
Platon
D
Plotinos
E
Kant
Açıklama:
Pythagoras, evrenin adeta bir müziğinin, melodisinin olduğuna inanmış, gökyüzündeki yıldızların, ayın, güneşin dans ederek dönerlerken uyumlu bir ses çıkardıklarını iddia etmiştir. İşte bu da ona göre güzel olandır.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangileri Antik Yunan dönemi temsil eden “güzellik” kavramına ilişkin düşüncelerdendir?
- “Güzel” kavramı ile “iyi” kavramının bir tutulması
- Güzelin belli bir büyüklükle, orantıyla ilgili olduğu ve matematiksel olarak belirlenebileceği görüşü
- Güzel olan her şeyin hep belirli bir açıdan, belirli bir zamanda güzel ya da bir başka şeyle karşılaştırıldığında güzel olduğu düşüncesi
- Güzelliğin uyum olarak ele alınması
- Güzel kavramının öznel mi nesnel mi olduğuna ilişkin kavramsal çözümlemelerin ele alınması
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
I, II, III, IV
C
II, III, IV, V
D
I, II, IV, V
E
III, IV, V
Açıklama:
Yirminci yüzyılda felsefeciler güzel problemini kavramsal çözümleme problemi olarak ele almaya başlamışlardır. Örneğin şu tip sorular sorulmaktadır. “Güzel öznel midir nesnel midir?”; “Bir nesneyi güzel kılacak olan ve gerekli ve yeterli olarak değerlendirebileceğimiz türden özellikler var mıdır?”; “Güzel deneyimden kaynaklanan zevk ne tür bir zevktir?”
Soru 135
“Hoş, duyusal bir öğedir ve nesnelere belirli bir ilgiyle ya da çıkarla yaklaşmamız sonucu oluşmaktadır. Oysaki güzelde bir çıkarsızlık vardır” diyerek “güzel”i “hoş”tan ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Kant
D
Marks
E
Sircello
Açıklama:
Alman felsefeci Kant ta “güzel”i “hoş”tan benzer sebeplerle ayırmıştır. Ona göre “hoş” duyusal bir öğedir ve nesnelere belirli bir ilgiyle ya da çıkarla yaklaşmamız sonucu oluşmaktadır. Oysaki güzelde bir çıkarsızlık vardır. Güzel olan hoşumuza gitse de bu hoşlanma kişisel olmayan, çıkar gütmeyen bir hoşlanmadır. Bir melodiyi çocukluğumuzla ilgili bir anıyı anımsattığı için hoş bulabiliriz. Bu tamamen bizimle ilgili bir durumdur ve dolayısıyla burada tartışacak hiçbir şey yoktur.
Soru 136
A New Theory of Beauty (Yeni Bir Güzellik Kuramı) adlı yapıtında ağırlıklı olarak “renk güzelliği”ni araştırırak güzelin ilkelerinin bulunabileceğini iddia eden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sibley
B
Hegel
C
Schiller
D
Sircello
E
Kant
Açıklama:
1975’te yayımlanan A New Theory of Beauty (Yeni Bir Güzellik Kuramı) adlı yapıtında Sircello ağırlıklı olarak “renk güzelliği”ni araştırır. Bunun nedeni de güzelliğin esas olarak “dikkat çeken”, “göze çarpan”, “bilince işleyen” bir şey olduğu gerçeğidir. Sircello turuncu bir kedi, yeşil tepeler, kırmızı bir araba ve turuncu bir gün batımı ile çamura bulanmış bir kedi, güneşin altında sararmış tepeler, cilasını kaybetmiş bir araba ve rengi solduktan sonraki gün batımını karşılaştırır. Bir tür deney yapmaktadır. Bu deney ona renklerin canlılıklarını kaybettiklerinde daha az güzel olduklarını hatta güzelliklerini hepten kaybettiklerini gösterir. Demek ki canlılık bir rengin güzel olmasında önemli bir role sahiptir.
Soru 137
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır. Aşağıdakilerden hangisi bağlamcılık görüşünü yansıtan bir ifadedir?
Seçenekler
A
Bir kişinin estetik deneyim yaşaması dikkatinin ilgili nesnenin renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi özelliklerine yönelmesini gerektirir.
B
Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır.
C
Kant’a göre nesneler yalnızca biçimlerinin algılanmalarıyla zevk uyandırdıklarında estetik deneyimler keyifli olurlar.
D
Estetik deneyim nesnelerin algılanabilir olan özellikleri üzerinden değerlendirme yapmaktadır.
E
Estetik deneyimin nesnesi Renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi özelliklerdir.
Açıklama:
A,C,D,E seçeneklerindeki ifadeler estetik deneyimin biçimci bakış açısını açıklamaktadır. Bağlamcılık görüşü ise biçimciliğin tam tersidir. Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir. İçeriğe dikkat etmek, ilgili nesneyle araya mesafe koymamaktır. Kişi kendi ahlaki, bilimsel, dini görüşlerini, inandıklarını bir kenara koymadan zihinsel olarak meşgul olmalıdır ki tam anlamıyla bir estetik deneyim yaşayabilsin.
Soru 138
Art as Experience (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyime “birlik” ve “tamamlanmışlık” olmak üzere iki temel karakter yükleyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Dewey
B
George Dickie
C
Frank Sibley
D
Eddy Zemach
E
David Hume
Açıklama:
John Dewey 1958 de yayımlanan Art as Experience (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyime iki temel karakter yükler. Bunlardan ilki “birlik” ve “tamamlanmışlık”tır. Bu iki nitelik olmadan deneyim oluşamaz. Dewey’e göre estetik deneyimin ikinci karakteri daha ziyade anlama yetilerimizle ilgilidir. Buna göre estetik deneyim için el ve göz yalnızca araçtırlar. Estetik deneyim denilen deneyim el ve gözün ötesinde gerçekleşir.
Soru 139
Nesneye yalnızca bir seyir nesnesi olarak yaklaşan izleyicinin tutumu nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Bilişsel tutum
B
Kişisel tutum
C
Pratik tutum
D
ilgisizlik
E
Estetik tutum
Açıklama:
Bu kavram estetik nesnenin hem pratik kullanımına karşı ilgi eksikliği (ilgisiz kalmak) anlamında hem de söz konusu nesnenin varoluşuyla ilgilenmemek anlamında kullanılır. Nesneye yalnızca bir seyir nesnesi olarak yaklaşılır, özelliklerine yalnızca algılamak adına bakılır.
Soru 140
Dabney Townsend’e göre üç tür estetik yargı aşağıdakilerden hangileridir?
- Karşılaştırmalı yargılar
- Mutlak yargılar
- Estetik bir terim kullanan estetik yargılar.
- Estetik bir terim kullanmayan estetik yargılar
- Değer biçen estetik yargılar
- Estetik deneyim yargıları
Seçenekler
A
I, II, VI
B
I, II, III
C
IV, V, VI
D
II, III, V
E
I, III, VI
Açıklama:
Dabney Townsend’e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim yargıları. Sibley’e göre de üç tür estetik yargı vardır. Buna göre bir estetik yargı estetik bir terim içerebilir; estetik bir terim içermediği halde yargı estetik olabilir ve son olarak bir estetik yargı nesneleri değerlendirebilir.
Soru 141
Estetiğin güzellik fenomenini incelediğini düşünen ve estetiğe 'güzel sanat felsefesi' anlamına gelen 'kalliologie' adını veren filozof kimdir?
Seçenekler
A
Aristotales
B
Platon
C
Herder
D
Hegel
E
Kant
Açıklama:
Alman filozoflardan Hegel, estetiğin güzellik fenomenini incelediğini düşünen ve estetiğe 'güzel sanat felsefesi' anlamına gelen 'kalliologie' adını vermiştir.
Soru 142
Platon'a göre güzel ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Güzel olan yalnızca güzel ideasıdır.
B
Kavrama gücümüzü aşan bir şey güzel olamaz.
C
Evren ve doğayla yaşanan saf uyumun kendisidir.
D
Güzel, doğanın kendisidir.
E
Güzel, yaşama sanatıdır.
Açıklama:
Platon'a göre güzel olan yalnızca güzel ideasıdır. Güzel ideası dışında güzel olan her şey hep belirli bir açıdan, belirli bir zamanda güzeldir ya da bir başka şeyle karşılaştırıldığında güzeldir.
Soru 143
Güzel ile ilgili olarak karşıt görüş ileri süren ve güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası olarak gören felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Plotinos
B
Tertullianus
C
Augustinus
D
Pythagoras
E
Aristotales
Açıklama:
Üçüncü yüzyılda yaşamış olan Tertullianus, güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası olarak görmüştür.
Soru 144
'Niteliksel derece özelliği' kavramı için aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Sircello tarafından ortaya atılmış bir kavramdır.
B
Özellik, ilgili deneyime sahip olan kişiye zevk verdiğinde güzeldir
C
Niteliksel derece özelliği, sıcaklık derecesi, ağırlık gibi niceliksel olarak ölçülebilir bir özelliktir.
D
Bir rengin canlılığı niteliksel derece özelliği açısından önemlidir.
E
Güzelliğin 'dikkat çeken', 'göze çarpan', 'bilince işleyen' bir şey olduğu gerçeğinden yola çıkılarak ortaya atılmıştır.
Açıklama:
'Niteliksel derece özelliği' kavramı Sircello tarafından ortaya atılmıştır. Güzelliğin 'dikkat çeken', 'göze çarpan', 'bilince işleyen' bir şey olduğu gerçeğinden yola çıkılarak ortaya atılmıştır. Bir rengin canlılığı niteliksel derece özelliği açısından önemlidir. Niteliksel derece özelliği, sıcaklık derecesi, ağırlık gibi niceliksel olarak ölçülemeyen bir özelliktir.
Soru 145
Aşağıdaki ifadelerden hangisi estetik deneyim konusundaki yaygın görüşlerden biri olan 'biçimcilik' görüşünü yansıtmaz?
Seçenekler
A
Estetik deneyimin nesnesini biçimsel özellikler olarak kabul eder
B
Kişinin nesneyle arasına mesafe koymasını gerektirir.
C
İçerikten çok biçim önemlidir
D
Biçimsel algılamanın zevk uyandırdığını düşünülür
E
Nesne hakkında bilgi sahibi olmak zorundadır
Açıklama:
Biçimci anlayışa göre nesne hakkında bilgi sahibi olmak zorunda değildir. Nesne hakkında bilgi sahibi olmak zorundalığı bağlamcı görüşe göre aittir.
Soru 146
Estetik deneyime 'birlik ve tamamlanmışlık' olmak üzere iki temel karakter yükleyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
John Dewey
B
George Dickie
C
David Hume
D
Frank Sibley
E
Monroe Beardsley
Açıklama:
John Dewey Art as Experience (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyime 'birlik ve tamamlanmışlık' olmak üzere iki temel karakter yüklemiştir
Soru 147
Aşağıdakilerden hangisi George Dickie'nin estetik felsefeye bakış açısını oluşturan görüştür?
Seçenekler
A
Birlik ve tamamlanmışlık olmadan estetik deneyim oluşamaz
B
Estetik deneyimde öznenin dikkati fenomonal nesnededir
C
Nesneler biçimlerin algılanmalarıyla zevk uyandırırlar ve estetik deneyimi oluştururlar
D
Tamamlanmış bir eseri görmek, tamamlanmış bir görmeye sahip olmamıza yol açmaz.
E
Estetik özellikler nesnelerin sadece içsel özellikleridir
Açıklama:
George Dickie (1965) estetik deneyimin hem Dewey hem de Beardsley tarafından yapılan tasvirlerine karşı çıkar. Dickie’ye göre tamamlanmış ya da biçimsel anlamda birliğe sahip olan bir sanat yapıtı olabilir ancak aynı şeyi bir deneyim için söylemek mümkün değildir. Deneyimler için genellikle bu ifadeler kullanılmaz. Bunları kullanmak, Dickie’ye göre, algı ile algının nesnesini karıştırmaktır. Ona göre, tamamlanmış bir eseri görmek ya da duymak tamamlanmış bir görme ya da duymaya sahip olmamıza yol açmaz.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi Edward Bullough'un ilgisizlik kavramı üzerine düşüncelerini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
İlgisizlik kavramına şüpheyle yaklaşmıştır
B
İlgisizlik kavramını reddetmiştir
C
İlgisizlik kavramına duygusal ayrılmayı eklemiştir
D
Her nesne estetik değerlendirmeye davet etmez
E
Nesnenin varoluşuyla ilgilenir
Açıklama:
Edward Bullough, ilgisizlik kavramına duygusal ayrılmayı eklemiştir
Soru 149
Sibley, bir eleştirmenin verdiği yargılarla bir nesnedeki estetik özellikleri görmemizi sağladığını ve bunu yaparken yedi tane yoldan faydalandığını söylemektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu yedi yoldan biri değildir?
Seçenekler
A
Estetik olan özelliklere işaret ederek
B
İnsanların görmelerini istediğimiz özellikleri dile getirerek
C
Estetik özelliklerle estetik-olmayan özellikler arasındaki bağlantıyı göstererek
D
Tezat, karşılaştırma ve anıları kullanarak
E
Benzetme ve metaforlar kullanarak
Açıklama:
Sibley'in işaret ettiği noktanın ilki 'Estetik olmayan özelliklere işaret ederek'tir.
Soru 150
I. Biçimi "A, B'den daha iyidir" olan karşılaştırmalı yargılar
II. Biçimi "A, B'dir" olan mutlak yargılar
III. Biçimi "A, B ile benzerdir " olan benzer yargılar
IV. Estetik duygunun kendine yönelik olan estetik deneyim yargıları
Yukarıdakilerden hangileri Townsend'in sözünü ettiği üç tür estetik değer yargısını oluşturmaktadır?
II. Biçimi "A, B'dir" olan mutlak yargılar
III. Biçimi "A, B ile benzerdir " olan benzer yargılar
IV. Estetik duygunun kendine yönelik olan estetik deneyim yargıları
Yukarıdakilerden hangileri Townsend'in sözünü ettiği üç tür estetik değer yargısını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I,II ve IV
C
I,III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Townsend'in sözünü ettiği üç tür estetik değer yargısı;
I. Biçimi "A, B'den daha iyidir" olan karşılaştırmalı yargılar
II. Biçimi "A, B'dir" olan mutlak yargılar
III. Estetik duygunun kendine yönelik olan estetik deneyim yargıları
Biçimi "A, B ile benzerdir " olan benzer yargılar diye bir yargıda bulunmamıştır.
I. Biçimi "A, B'den daha iyidir" olan karşılaştırmalı yargılar
II. Biçimi "A, B'dir" olan mutlak yargılar
III. Estetik duygunun kendine yönelik olan estetik deneyim yargıları
Biçimi "A, B ile benzerdir " olan benzer yargılar diye bir yargıda bulunmamıştır.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefecidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Ludvig Witgenstein
D
Alexander G. Baumgarten
E
Gilles Deleuze
Açıklama:
“Estetik” kelimesini epistemolojik bağlamından koparmadan “duyusal bilgi” anlamında kullanan ama aynı zamanda estetiği özel bir araştırma alanı yapan ve hatta yayınladığı Aesthetica adlı yapıtıyla estetiği bir bilim gibi ele alan ilk felsefeci on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Alexander G. Baumgarten (1714-1762) dir. Baumgarten rasyonalistlerin kullandığı “akıl yoluyla açık ve seçik olarak bilinen” ve “duyular yoluyla açık ve seçik olarak bilinemeyen” kavramlar ayrımını temel alarak estetiği açık ve seçik olmayan bir bilginin yani duyusal bilginin bilimi olarak tanımlamıştır.
Soru 152
I. Estetik özelliklerle estetik-olmayan özellikler arasındaki bağlantıyı göstermek
II. Estetik-olmayan özelliklere işaret etmek
III. Benzetme ve metaforlar kullanmak
IV. Estetik kavramların nesnelere uygulanmasından kaçınmak
Yukarıdakilerden hangileri Sibley'in eleştileri doğrulamak için kullanmak üzere önerdiği yollardandır?
II. Estetik-olmayan özelliklere işaret etmek
III. Benzetme ve metaforlar kullanmak
IV. Estetik kavramların nesnelere uygulanmasından kaçınmak
Yukarıdakilerden hangileri Sibley'in eleştileri doğrulamak için kullanmak üzere önerdiği yollardandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve III
D
I ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Sibley’e göre estetik yargılar estetik kavramları nesnelere uygulayan yargılardır. Estetik yargıların haklılandırılmaları konusunda eleştirmenler özel yollar izlerler. Bir eleştirmen verdiği yargılarla bir nesnedeki estetik özellikleri görmemizi sağlar. Peki eleştirmenler bunu nasıl yapmaktadır? Sibley yedi tane yoldan söz eder:
I. Estetik-olmayan özelliklere işaret ederek
II. İnsanların görmelerini istediğimiz özellikleri dile getirerek
III. Estetik özelliklerle estetik-olmayan özellikler arasındaki bağlantıyı göstererek
IV. Benzetme ve metaforlar kullanarak
V. Tezat, karşılaştırma ve anıları kullanarak
VI. Tekrar ederek
VII. Sözel olarak dile getirilenlerin dışında davranışlarımızı da kullanarak.
I. Estetik-olmayan özelliklere işaret ederek
II. İnsanların görmelerini istediğimiz özellikleri dile getirerek
III. Estetik özelliklerle estetik-olmayan özellikler arasındaki bağlantıyı göstererek
IV. Benzetme ve metaforlar kullanarak
V. Tezat, karşılaştırma ve anıları kullanarak
VI. Tekrar ederek
VII. Sözel olarak dile getirilenlerin dışında davranışlarımızı da kullanarak.
Soru 153
"....... ......." dile geldiğinde özneye ait bir değer yargısı oluşur.
Yukarıdaki cümlede "..." olarak verilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümlede "..." olarak verilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Estetik fenomen
B
Estetik değer
C
Analitik estetik
D
Estetik nesne
E
Estetik tutum
Açıklama:
Estetik nesnelerle ilgili bir ifade kullandığımızda yani bir doğa nesnesi ya da bir sanat yapıtına estetik bir yüklem yüklediğimizde bir yargıda bulunmuş oluruz. Bu yargı bir değer yargısıdır. Başka bir deyişle estetik fenomen dile geldiğinde özneye ait bir değer yargısı oluşur. Gerçeklikle ilgili yargılar “Su H2O’dur” gibi herkesin üzerinde anlaşabileceği türden yargılardır. Değer yargıları ise bir değerlendirme sonucu oluştukları için gerçeklikle ilgili yargılardan farklıdırlar.
Estetiğin Dile Gelişi: Bir Değer Yargısı Olarak Estetik Yargı / Sayfa 18
Bu yargı bir değer yargısıdır. Başka bir deyişle estetik fenomen dile geldiğinde özneye ait bir değer yargısı oluşur.
Estetiğin Dile Gelişi: Bir Değer Yargısı Olarak Estetik Yargı / Sayfa 18
Bu yargı bir değer yargısıdır. Başka bir deyişle estetik fenomen dile geldiğinde özneye ait bir değer yargısı oluşur.
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisi felsefi estetiğin ilgi alanına girmez?
Seçenekler
A
Sanatçı-yapıt-izleyici ilişkisi
B
Görsel estetik
C
Sanatın niteliği
D
Güzellik
E
Çirkinlik
Açıklama:
Felsefi bir estetik; güzel, hoş, narin, duygusal, zarif, gösterişli, çirkin, yüce, çocuksu gibi pek çok özelliği, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici ilişkisini ve genel olarak sanatın neliğini araştıran felsefenin bir alanıdır. Burada "felsefi" sözcüğünün kullanılma nedeni estetiğin felsefi olmayan bir şekilde de ele alınabilir olmasıdır. Örnek vermek gerekirse fotoğraf ve film gibi görsel sanatlar alanı içerisinde yer alan bir “görsel estetik” felsefi olmayan estetiktir. Bu alanda felsefi konuların ve sorunların tartışılmasından çok ışık, aydınlatma ve renk gibi görsel öğelerin fotoğraf ve filmlerde ortaya çıkan incelikleri esas alınmaktadır.
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi "güzel" kavramını olumsuz bir anlamla ele almıştır?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Tertullianus
D
Plotinos
E
Augustinus
Açıklama:
Diğerlerinden farklı olarak üçüncü yüzyılda yaşamış teolog ve felsefeci Tertullianus güzeli şeytani bir şey, şeytan tarafından tohumları atılmış dünyevi arzuların gizli bir yanıltmacası, başka bir deyişle
şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiştir.
şeytanın bir oyunu olarak nitelendirmiştir.
Soru 156
Niteliksel derece özelliği kavramı aşağıdakilerden hangisi tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Platon
B
Kant
C
Sircello
D
Sibley
E
Dickie
Açıklama:
Sircello turuncu bir kedi, yeşil tepeler, kırmızı bir araba ve turuncu bir gün batımı ile çamura bulanmış bir kedi, güneşin altında sararmış tepeler, cilasını kaybetmiş bir araba ve rengi solduktan sonraki gün batımını karşılaştırır. Bir tür deney yapmaktadır. Bu deney ona renklerin canlılıklarını kaybettiklerinde daha az güzel olduklarını hatta güzelliklerini hepten kaybettiklerini gösterir. Demek ki canlılık bir rengin güzel olmasında önemli bir role sahiptir. Canlılık ve renklerin güzelliği üzerine yaptığı bu araştırma Sircello’nun niteliksel derece özelliği (a property of qualitative degree) adını verdiği bir kavramı bulmasını sağlamıştır. Eğer bir nesne yüksek derecede niteliksel derece özelliği içeriyorsa bu nesnenin güzel olacağını iddia etmiştir.
Soru 157
Estetik deneyimin nesnesini içeriğe ilişkin özellikler olarak kabul eden görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimcilik
B
Bağlamcılık
C
Estetik tutum
D
Estetik yargı
E
Estetik nesne
Açıklama:
Estetik deneyim konusunda iki yaygın görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerden biri biçimcilik diğeri ise bağlamcılıktır. Biçimcilik, estetik deneyimin nesnesini biçimsel özellikler olarak kabul eder. Bağlamcılık görüşü ise biçimciliğin tam tersidir. Estetik deneyim için biçimsel özellikler tek başına yeterli olmaz, içerik son derece önemlidir. Hatta bağlamcılara göre kimi durumlarda içerik biçimden çok daha önemli olabilir.
Soru 158
I. Karşılaştırmalı yargılar
II. Mutlak yargılar
III. Estetik deneyim yargıları
IV. İlgisizlik
V. Duygusal ayrılma
Yukarıdakilerden hangileri Dabney Townsend'e göre var olan estetik değer yargılarındandır?
II. Mutlak yargılar
III. Estetik deneyim yargıları
IV. İlgisizlik
V. Duygusal ayrılma
Yukarıdakilerden hangileri Dabney Townsend'e göre var olan estetik değer yargılarındandır?
Seçenekler
A
IV ve V
B
I, IV ve V
C
I, II ve III
D
III ve IV
E
II ve V
Açıklama:
Dabney Townsend’e göre üç tür estetik yargı vardır: Karşılaştırmalı yargılar, mutlak yargılar ve estetik deneyim yargıları.
Soru 159
John Dewey' göre estetik deneyimin koşulu nedir?
Seçenekler
A
Birlik ve tamamlanmışlık
B
Biçimcilik ve bağlamcılık
C
Canlılık
D
Dengelilik
E
Uyum ve evrensellik
Açıklama:
John Dewey 1958 de yayımlanan Art as Experience (Deneyim olarak Sanat) adlı yapıtında estetik deneyime iki temel karakter yükler. Bunlardan ilki “birlik” ve “tamamlanmışlık”tır. Bu iki nitelik olmadan deneyim oluşamaz.
Soru 160
Aşağıdakilerden hangisi çirkinliği estetik alana katmıştır?
Seçenekler
A
Hegel
B
Kant
C
Schiller
D
Rosenkranz
E
Sibley
Açıklama:
Kant, “güzel”i incelediği gibi “yüce”yi de estetik alan içerisine dahil etmiştir. Schiller, “hoş”, “çekici”, “soylu”, “duyusal” ve “çocuksuyu” estetik değer olarak görür. Hegel’in öğrencisi olan Rosenkranz da “çirkinliği” estetik alana katmıştır.
Ünite 2
Soru 1
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramlarından hangisi mimetik sanat kuramı olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
İstenççilik
B
Sezgicilik
C
Duyguculuk
D
Biçimcilik
E
Öykünmecilik
Açıklama:
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramları öykünmecilik, biçimcilik, duyguculuk, sezgicilik ve istenççiliktir.
Soru 2
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Nikolay Gogol
B
Leo Tolstoy
C
Maksim Gorki
D
Aleksander Puşkin
E
İvan Turgenyev
Açıklama:
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur.
Soru 3
Bir sanat tanımının başarısız olmasının iki nedeninden biri hangisidir?
Seçenekler
A
Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralamak
B
Yaratıcısının zamana uygun eser üretmemesini öne sürmek
C
Yeterli koşulları taşıyıp taşımadığını açıklamak
D
Başka eseri kopya edip etmediğini tasdik etmek
E
Hiçbiri
Açıklama:
Bir sanat tanımının başarısız olmasının iki nedeni vardır:
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlayarak.
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlayarak.
Soru 4
İşlevselci görüşü savunanlara göre bir eser hangi durumda sanat eseri sayılır?
Seçenekler
A
sanat özgür olduğunda sanat olur
B
sanat sanat için olmalıdır
C
sanat belirli bir amaca hizmet etmelidir
D
sanat olması için konusunun net olması gereklidir
E
sanat eseri belli bir akıma dahil olmalıdır
Açıklama:
İşlevselci görüşü savunanlara göre sanat belirli bir amaca hizmet etmektedir. Buna göre bir şey ancak bu amacı gerçekleştirirse sanat eseri sayılabilir..
Soru 5
Sanatın .....................koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’ın görüşüne benzer bir görüşü savunan felsefecilerden biri Amerikalı sanatçı ve estetikçi Paul Ziff (1920-2003) dir.Cümlede boş yere hangi şık gelmelidir?
Seçenekler
A
Gerekli ve olumlu
B
Yeterli ve sebepsiz
C
Yaratıcı ve bağımsız
D
Zorunlu ve yeterli
E
Sayısız ve süresiz
Açıklama:
Sanatın zorunlu ve yeterli koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’ın görüşüne benzer bir görüşü savunan felsefecilerden biri Amerikalı sanatçı ve estetikçi Paul Ziff (1920-2003) dir.
Soru 6
Yirminci yüzyılın sonlarına doğru geliştirilen sanat tanımları sanatın özsel özelliklerini aramak yerine bağıntısal özelliklerini araştırmış ve bu doğrultuda sanatı karmaşık bağıntısal özellikler bütünü olarak tanımlamıştır. Sanatın bu şekilde hangi özelliklerine yönelim gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Dışsal özelliklerine
B
İçsel özelliklerine
C
Yan özelliklerine
D
Geçmiş özelliklerine
E
Gelecek özelliklerine
Açıklama:
Yirminci yüzyılın sonlarına doğru geliştirilen sanat tanımları sanatın özsel özelliklerini aramak yerine bağıntısal özelliklerini araştırmış ve bu doğrultuda sanatı karmaşık bağıntısal özellikler bütünü olarak tanımlamıştır. Sanatın bu şekilde içsel özellikleri yerine dışsal özelliklerine yönelim özellikle Weitz’ın özcülük karşıtı görüşünün etkisiyle olmuştur.
Soru 7
Andy Warhol’un sanatın kitle kültüründen ayrılmasına savaş açtığı, ticari paketlemenin evde bulunabilecek türden dünyevi bir ürünü arzu edilebilir bir mala dönüştürülmesini yorumlaması ve bu nesnelerin ayrıca kişisel olmayan, ticarileştirilmiş tüketim toplumu içinde yaşadığımıza dikkat çekmek için olduğunu ileri sürdüğü eserinin adı nedir?
Seçenekler
A
Danto kutuları
B
Brillo heykeli
C
Shot Marliyns
D
Campbell’s soup
E
Pop art
Açıklama:
Andy Warhol’un sanatın kitle kültüründen ayrılmasına savaş açtığı söylenir. Brillo heykeli, ticari paketlemenin evde bulunabilecek türden dünyevi bir ürünü arzu edilebilir bir mala dönüştürülmesini yorumlamaktadır. Bu nesneler ayrıca kişisel olmayan, ticarileştirilmiş tüketim toplumu içinde yaşadığımıza dikkat çekmektedir. O hâlde Brillo Kutuları’nı sanat yapan şey bir sanat kuramı olacaktır.
Soru 8
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir ........... ile nasıl ilintili olduğudur.Cümlede boş kalan yere hangi sözcük uygundur?
Seçenekler
A
Durum
B
Yorum
C
Kurum
D
Sorun
E
Akım
Açıklama:
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur.
Soru 9
Sanatçının eserini yaratırken geçtiği aşamalardan sonuncusu hangisidir?
Seçenekler
A
Sona gelme
B
Bitirme durumu
C
Sonuncu dokunuş
D
Tamamlama
E
Son çizgi
Açıklama:
Sanatçı eserini yaratırken belirli aşamalardan geçer. Yaratmanın aşamalarını şu şekilde sıralayabiliriz: Etkilenme aşaması, tasarlama aşaması ve tamamlama aşaması.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi soyut dışavurumculuğa ait değildir?
Seçenekler
A
Akımın ilk temsilcisi George Dickie‘dir.
B
New York’da ortaya çıkmıştır.
C
1940’da Amerika’da başlamış bir akımdır.
D
Sadece renk ve şekillerin kullanıldığı bir akımdır.
E
Sanat dünyasının merkezini değiştirmiştir.
Açıklama:
Soyut dışavurumculuk:
(soyut ekspresyonizm) 1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuştur.
(soyut ekspresyonizm) 1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuştur.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliğine karşılık olarak kulanılan adlandırmadır?
Seçenekler
A
Küratör
B
Sanatçı
C
Galerici
D
Eleştirmen
E
İzleyici
Açıklama:
Küratör, sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliği olarak ifade edilebilir.
Soru 12
Taklit kuramları hangi yüzyılla birlikte yavaş yavaş etkisini yitirmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
17
B
18
C
19
D
15
E
16
Açıklama:
Onsekizinci yüzyılla birlikte taklit kuramları yavaş yavaş etkisini yitirmeye başlamış, sanatçının nesnelere öykünmek yerine yaratıcılığının önemli olduğu, sanat etkinliğinin özgün yapıtlar üretmek olduğu iddiaları ağırlık kazanmıştır.
Soru 13
"Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim" düşüncesini savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
A. Danto
B
L. Tolstoy
C
B. Croce
D
M. Weitz
E
D. Parker
Açıklama:
Sezgici görüş ise hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Sezgici düşünürlerden Croce’ye göre örneğin, sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değildir. Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim.
Soru 14
"Sanat belirli bir amaca hizmet etmektedir" görüşünü savunanlar hangi düşünce anlayışı içinde sanatı değerlendirmektedirler?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Duyguculuk
C
Biçimcilik
D
İşlevselcilik
E
İstenççilik
Açıklama:
İşlevselci görüşü savunanlara göre de sanat belirli bir amaca hizmet etmektedir. Buna göre bir şey ancak bu amacı gerçekleştirirse sanat eseri sayılabilir.
Soru 15
Weitz ile Ziff’in ortak görüşü olarak adlandırılan sanat anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat anlamlı biçimdir
B
Duyguların dışavurumudur
C
Mimetik sanat kuramı
D
Sanat bir edimdir
E
Yeni sanat anlayışı
Açıklama:
Weitz ile Ziff’in ortak görüşü “yeni sanat anlayışı” olarak adlandırılabilir. Bu görüşe göre “insan yapımı olma” (insan eliyle yapılmış olma) özelliği de dâhil olmak üzere sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmamaktadır.
Soru 16
Sanat eserlerindeki tipik örnek için Ziff, Fransız ressam Nicolas Poussin’den seçtiği hangi örneği vermektedir?
Seçenekler
A
Sabinli Kadınlara Saldırı
B
Brillo Kutuları
C
Mahşer
D
Ölü İsa'ya Ağıt
E
Bisiklet Tekerleği
Açıklama:
Sanat eserlerindeki tipik örnek için Ziff, Fransız ressam Nicolas Poussin’den seçtiği Sabinli Kadınlara Saldırı adlı resmi şöyle tasvir etmiştir.
Soru 17
Arthur Danto'ya göre, Andy Warhol’un Brillo Kutuları’nı sanat yapan şey nedir?
Seçenekler
A
Sanatçısı
B
Sanat Kuaramı
C
Popüler Kültür
D
Görünüşü
E
Bilinen nesne olması
Açıklama:
Arthur Danto'ya göre, Andy Warhol’un Brillo Kutuları’nı sanat yapan şey bir sanat kuramı olacaktır.
Soru 18
"Sanatın özü sanat sosyolojisinde değil sanatın olumsal tarihiyle olan ilişkisinde yatmaktadır" düşüncesi hangi sanat kuramcısına aittir?
Seçenekler
A
Arthur Danto
B
George Dickie
C
Jerrold Levinson
D
Paul Ziff
E
Stephen Davies
Açıklama:
Jerrold Levinson bir toplumdaki sanat kurumlarının sanatın özünü oluşturduğuna karşı çıkmaktadır. Ona göre temel olan sanat yapılmasıdır. Toplumsal çevreler ve bu çevrelerin etrafında gelişen uzlaşımlar sanatın temelinde yer almaz. Sanatın özü sanat sosyolojisinde değil sanatın olumsal tarihiyle olan ilişkisinde yatmaktadır.
Soru 19
Hangi ressam perspektifi ilk kullanan olarak ardıllarından daha yaratıcı kabul edilir?
Seçenekler
A
Leonardo da Vinci
B
Duccio
C
Pierro della Francesca
D
Giotto
E
Gimabue
Açıklama:
Giotto gibi ressamlar perspektifi kullanan ilk ressamlar olarak ardıllarından daha yaratıcı kabul edilirler.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi eleştirmenlerin eserleri yargılamada bulunmasında diğerlerine göre esas olandır?
Seçenekler
A
Piyasa değerleri
B
Sanatçı kimliği
C
Eserin konusu
D
Eserin boyutları
E
Eleştirel önermeler
Açıklama:
Eleştirmenler ne tür yargılarda bulunurlar? Tabii burada bizi ilgilendiren yapıtlar hakkındaki olgusal önermeler değil eleştirel önermelerdir.
Soru 21
"Nesne, ilişkili olduğu ve biçimini aldığı daha temel nesnenin bir temsili olarak asıl nesneden ayrılır. Bir resme baktığımızda iki şey görürüz; resmi ve resmedilen şeyi. Resmedilen resme göre öncelik taşır ve resim nedensel olarak buna bağlı olup buna
göre biçim kazanır”
Townsend, yukarıdaki ifadeleriyle aşağıdaki sanat kuramlarından hangisini açıklamaya çalışmaktadır?
göre biçim kazanır”
Townsend, yukarıdaki ifadeleriyle aşağıdaki sanat kuramlarından hangisini açıklamaya çalışmaktadır?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk,
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
Felsefi Düşünmede Sanat Kuramları
Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur. Bu kuram sanatı yaşamın bir yansıması olarak sanatın en önemli işlevini gerçeği yansıtması olarak gördüğü için yansıtmacı kuram; gerçekteki nesnelerin temsil edilmeleri anlamında da temsilci kuram olarak da anılır. “Taklit kuramlarında nesne, ilişkili olduğu ve biçimini aldığı daha temel nesnenin bir temsili olarak asıl nesneden ayrılır. Bir resme baktığımızda iki şey görürüz; resmi ve resmedilen şeyi. Resmedilen resme göre öncelik taşır ve resim nedensel olarak buna bağlı olup buna
göre biçim kazanır” (Townsend 2002: 107). Örneğin, heykel kişilerin taklidi olarak;
tiyatro, Aristoteles’in de iddia ettiği gibi “insan eylemlerinin bir taklidi”, görülebilir.
“şiir konuşma biçiminin taklidi olarak düşünülebilir.” Müzik ise “doğal seslerin ya
da duygu ve coşkuların taklididir.”
Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur. Bu kuram sanatı yaşamın bir yansıması olarak sanatın en önemli işlevini gerçeği yansıtması olarak gördüğü için yansıtmacı kuram; gerçekteki nesnelerin temsil edilmeleri anlamında da temsilci kuram olarak da anılır. “Taklit kuramlarında nesne, ilişkili olduğu ve biçimini aldığı daha temel nesnenin bir temsili olarak asıl nesneden ayrılır. Bir resme baktığımızda iki şey görürüz; resmi ve resmedilen şeyi. Resmedilen resme göre öncelik taşır ve resim nedensel olarak buna bağlı olup buna
göre biçim kazanır” (Townsend 2002: 107). Örneğin, heykel kişilerin taklidi olarak;
tiyatro, Aristoteles’in de iddia ettiği gibi “insan eylemlerinin bir taklidi”, görülebilir.
“şiir konuşma biçiminin taklidi olarak düşünülebilir.” Müzik ise “doğal seslerin ya
da duygu ve coşkuların taklididir.”
Soru 22
I-Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim.
II- Sanat, sanatçıların kendi imge ve sezgilerini ifadeye dönüştürdükleri bir bilgidir.
III- Sanatın gerçek işlevi dışavurumdur.
IV- Sanat bir farkındalıktır, şeylerin tekliğinin farkındalığı.
V-Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sezgiciliğin sanat tanımına uyar?
II- Sanat, sanatçıların kendi imge ve sezgilerini ifadeye dönüştürdükleri bir bilgidir.
III- Sanatın gerçek işlevi dışavurumdur.
IV- Sanat bir farkındalıktır, şeylerin tekliğinin farkındalığı.
V-Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sezgiciliğin sanat tanımına uyar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız V
C
I-II
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Felsefi Düşünmede Sanat Kuramları
V. seçenekte yer alan "Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir. " ifadesi biçimciliğin görüşünü yansıtmaktadır. Bu nedenle yanlıştır.
V. seçenekte yer alan "Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir. " ifadesi biçimciliğin görüşünü yansıtmaktadır. Bu nedenle yanlıştır.
Soru 23
Amerikalı estetikçi Morris Weitz'in Wittgenstein’dan aldığı ve sanata uyarladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özsel tanım
B
Açık kavram
C
Anlamlı biçim
D
aile benzerliği
E
tipik örnek görüşü
Açıklama:
SANATI TANIMLAMADAKİ SORUNLAR
Weitz'in Wittgenstein’dan aldığı aile benzerliği kavramını sanata uyarlar. Buna göre tüm sanatların paylaştığı bir öz bulma arayışı bir kenara konmuştur. Bunun yerine sanat yapıtlarının birbirleriyle olan benzerlikleri bulunmalıdır. Müziğin, heykelin, resmin, şiirin, dansın ve diğerlerinin paylaştığı, tüm bunları “sanat” yapan ortak bir öz yoktur. Bulabileceğimiz şeyler yalnızca örneğin müzikle şiir arasındaki, şiirle dans arasındaki, şiirle heykel arasındaki benzerlik ağıdır.
Weitz'in Wittgenstein’dan aldığı aile benzerliği kavramını sanata uyarlar. Buna göre tüm sanatların paylaştığı bir öz bulma arayışı bir kenara konmuştur. Bunun yerine sanat yapıtlarının birbirleriyle olan benzerlikleri bulunmalıdır. Müziğin, heykelin, resmin, şiirin, dansın ve diğerlerinin paylaştığı, tüm bunları “sanat” yapan ortak bir öz yoktur. Bulabileceğimiz şeyler yalnızca örneğin müzikle şiir arasındaki, şiirle dans arasındaki, şiirle heykel arasındaki benzerlik ağıdır.
Soru 24
Sanatın zorunlu ve yeterli koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’in görüşüne benzer bir görüşü savunan Amerikalı sanatçı ve estetikçi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stephen Davies
B
Dewitt Parker
C
Clive Bell
D
Paul Ziff
E
Dabney Townsend
Açıklama:
SANATI TANIMLAMADAKİ SORUNLAR
Sanatın zorunlu ve yeterli koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’in görüşüne benzer bir görüşü savunan felsefecilerden biri Amerikalı sanatçı ve estetikçi Paul Ziff (1920-2003) dir. Weitz ile Ziff’in ortak görüşü “yeni sanat anlayışı” olarak adlandırılabilir. Bu görüşe göre “insan yapımı olma” (insan eliyle yapılmış olma) özelliği de dâhil olmak üzere sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmamaktadır. 1968 de yayımlanan “Bir Sanat Yapıtını Tanımlama Meselesi” adlı makalesinde Ziff bir nesnenin sanat eseri olduğunu söylediğimizde sanatı belirli bir özellikler kümesinin alt kümelerini bulma yoluyla tanımladığımızı iddia etmiştir. Ziff bu bağlamda tipik örnekler adını verdiği bir görüşü savunmuştur.
Sanatın zorunlu ve yeterli koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’in görüşüne benzer bir görüşü savunan felsefecilerden biri Amerikalı sanatçı ve estetikçi Paul Ziff (1920-2003) dir. Weitz ile Ziff’in ortak görüşü “yeni sanat anlayışı” olarak adlandırılabilir. Bu görüşe göre “insan yapımı olma” (insan eliyle yapılmış olma) özelliği de dâhil olmak üzere sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmamaktadır. 1968 de yayımlanan “Bir Sanat Yapıtını Tanımlama Meselesi” adlı makalesinde Ziff bir nesnenin sanat eseri olduğunu söylediğimizde sanatı belirli bir özellikler kümesinin alt kümelerini bulma yoluyla tanımladığımızı iddia etmiştir. Ziff bu bağlamda tipik örnekler adını verdiği bir görüşü savunmuştur.
Soru 25
Sanatın özsel bir tanımının yapılamayacağını söyleyen, özcülük karşıtı görüşlerinin etkisiyle sanatın bağıntısal özellikleriyle tanımlanmasının yolunu açan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Jerrold Levinson
B
Paul Ziff
C
Morris Weitz
D
Arthur Danto
E
George Dickie
Açıklama:
SANATI FARKLI ŞEKİLLERDE TANIMLAMAK
Yirminci yüzyılın sonlarına doğru geliştirilen sanat tanımları sanatın özsel özelliklerini aramak yerine bağıntısal özelliklerini araştırmış ve bu doğrultuda sanatı karmaşık bağıntısal özellikler bütünü olarak tanımlamıştır. Sanatın bu şkilde içsel özellikleri yerine dışsal özelliklerine yönelim özellikle Weitz’in özcülük karşıtı görüşünün etkisiyle olmuştur. Weitz’in da belirttiği gibi sanatın özsel bir tanımının yapılması olanaksızdır. Ne var ki buradan yola çıkıldığında sanatın tanımlanamaz olduğu sonucu çıkmaz. Sanat örneğin toplumsal, tarihsel ya da kurumsal doğasından yola çıkılarak tanımlanabilir. Bu tür bir tanım da bağıntısal ya da dışsal bir tanım olacaktır. Sanatın özünün bağıntısal olduğunu savunan felsefecilerin başında Arthur Danto (1924-), George Dickie (1926-) ve Jerrold Levinson (1948-) gelmektedir.
Yirminci yüzyılın sonlarına doğru geliştirilen sanat tanımları sanatın özsel özelliklerini aramak yerine bağıntısal özelliklerini araştırmış ve bu doğrultuda sanatı karmaşık bağıntısal özellikler bütünü olarak tanımlamıştır. Sanatın bu şkilde içsel özellikleri yerine dışsal özelliklerine yönelim özellikle Weitz’in özcülük karşıtı görüşünün etkisiyle olmuştur. Weitz’in da belirttiği gibi sanatın özsel bir tanımının yapılması olanaksızdır. Ne var ki buradan yola çıkıldığında sanatın tanımlanamaz olduğu sonucu çıkmaz. Sanat örneğin toplumsal, tarihsel ya da kurumsal doğasından yola çıkılarak tanımlanabilir. Bu tür bir tanım da bağıntısal ya da dışsal bir tanım olacaktır. Sanatın özünün bağıntısal olduğunu savunan felsefecilerin başında Arthur Danto (1924-), George Dickie (1926-) ve Jerrold Levinson (1948-) gelmektedir.
Soru 26
Eğer Warhol’un Brillo Kutuları, görünüşte olağan Brillo kutularından ayırt edilemiyorsa, Warhol'un yaptıkları nasıl oluyor da bir sanat yapıtı olabiliyor?
Seçenekler
A
Çok daha pahalı olmasıdır.
B
Ahşaptan yapılmış bir tıpkıbasım olmasıdır.
C
Sanat dünyasının içine sokulmuş olmasıdır.
D
Ticarileştirilmiş tüketim toplumu içinde yaşadığımıza dikkat çekmesidir.
E
Dünyevi bir ürünü arzu edilebilir bir mala dönüştürmesidir.
Açıklama:
SANATI FARKLI ŞEKİLLERDE TANIMLAMAK
Andy Warhol’un Brillo Kutuları, süpermarketlerde görülen “Brillo” marka sabun kutuları gibi karton
görünümündedir ancak ahşaptan yapılmış bir tıpkıbasımdır ve bir düzen içinde üst üste yığılmıştır. Danto’ya göre bu kutuların sanat yapıtı sayılmasının nedeniyse belirli bir sanat kuramının olmasıdır. Sanat dünyası, belirli nesnelerin birer sanat yapıtı olmasını sağlamaktadır. “Sanat dünyasının içine sokulmuş olmak”, Danto’ya göre, bütün sanatların özünü oluşturan şeydir.
Andy Warhol’un Brillo Kutuları, süpermarketlerde görülen “Brillo” marka sabun kutuları gibi karton
görünümündedir ancak ahşaptan yapılmış bir tıpkıbasımdır ve bir düzen içinde üst üste yığılmıştır. Danto’ya göre bu kutuların sanat yapıtı sayılmasının nedeniyse belirli bir sanat kuramının olmasıdır. Sanat dünyası, belirli nesnelerin birer sanat yapıtı olmasını sağlamaktadır. “Sanat dünyasının içine sokulmuş olmak”, Danto’ya göre, bütün sanatların özünü oluşturan şeydir.
Soru 27
I- Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir insan yapımı ürün yaratarak yapabilir.
II- Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir sanat dünyasına sunulacak türden bir şey yaratarak gerçekleştirebilir.
III- Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Dickie’ye göre bir şeyin sanat yapıtı olabilmesinin kuralı ya da zorunlu şartıdır?
II- Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir sanat dünyasına sunulacak türden bir şey yaratarak gerçekleştirebilir.
III- Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Dickie’ye göre bir şeyin sanat yapıtı olabilmesinin kuralı ya da zorunlu şartıdır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
I-III
E
II-III
Açıklama:
SANATI TANIMLAMADAKİ SORUNLAR
"Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur." yargısı, Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak üç saptamasından biridir. Oysa soruda "Dickie’ye göre bir şeyin sanat yapıtı olabilmesinin kuralı ya da zorunlu şartı"nın ne olduğu sorulmaktadır. Bu nedenle doğru cevap "C" seçeneğidir.
"Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur." yargısı, Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak üç saptamasından biridir. Oysa soruda "Dickie’ye göre bir şeyin sanat yapıtı olabilmesinin kuralı ya da zorunlu şartı"nın ne olduğu sorulmaktadır. Bu nedenle doğru cevap "C" seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Taklit kuramlarında nesne, ilişkili olduğu ve biçimini aldığı daha temel nesnenin bir temsili olarak asıl nesneden ayrılır.
B
Biçimci görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar.
C
Sanat duyguculuğa göre ifadedir. İfade ise amaç, duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koymaktır ve bunlar yine kendisini ifade eden ve başkalarıyla iletişimde olan tarafından deneyimlenir.
D
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur.
E
İstenççiliği savunan Dewitt Parker’a göre, “anlamlı biçim”, “ifade”, “sezgi”, “duyguların iletişimi” gibi popüler sanat tanımları hatalı tanımlardır.
Açıklama:
Sezgicilik
Sezgici görüş hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Sezgici düşünürlerden
Croce’ye göre örneğin, sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değildir.
Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim.
Kısaca sanat Croce’ye göre ifadedir. İfade ise amaç, duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koymaktır ve bunlar yine kendisini ifade eden ve başkalarıyla iletişimde olan tarafından deneyimlenir. Bu anlamda lirik bir şiir, epik bir şiir
birer ifadedir; resimler, heykeller, mimari eserler birer ifadedir.
Sezgici görüş hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Sezgici düşünürlerden
Croce’ye göre örneğin, sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değildir.
Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim.
Kısaca sanat Croce’ye göre ifadedir. İfade ise amaç, duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koymaktır ve bunlar yine kendisini ifade eden ve başkalarıyla iletişimde olan tarafından deneyimlenir. Bu anlamda lirik bir şiir, epik bir şiir
birer ifadedir; resimler, heykeller, mimari eserler birer ifadedir.
Soru 29
Bir ressam aşağıdaki durumlardan hangisinde eleştirmen kimliğine sahip olur?
Seçenekler
A
Resim yaparken
B
Resim sergisi gezerken
C
Klasik müzik dinlerken
D
Roman okurken
E
Bir tiyatro oyunu izlerken
Açıklama:
Sanat Yapıtı ile İzleyici Arasındaki İlişki: Deneyimleme, Değerlendirme, Eleştirme
Ressam, resim yaparken sanatçıdır. Resim sergisi gezerken eleştirmen, müzik dinlerken, roman okurken, bir tiyatro oyunu izlerken sıradan izleyicidir. Bu nedenle doğru cevap "b" seçeneğindedir.
Ressam, resim yaparken sanatçıdır. Resim sergisi gezerken eleştirmen, müzik dinlerken, roman okurken, bir tiyatro oyunu izlerken sıradan izleyicidir. Bu nedenle doğru cevap "b" seçeneğindedir.
Soru 30
Bir ressam zihninde tasarladıktan sonra bunu tuvaline aktarmaya başladıysa hangi yaratma aşamasındadır?
Seçenekler
A
Tamamlama aşaması
B
Etkilenme aşaması
C
Zihinde tasarladıktan sonra oluşturma aşaması
D
Oluştururken tasarlama aşaması
E
Yerleştirme aşaması
Açıklama:
Sanatçı ile Sanat Yapıtı Arasındaki İlişki: Yaratıcılık
Tasarlama aşaması da iki şekilde olabilir: Zihinde tasarladıktan sonra oluşturma ya
da oluştururken (oluşturarak) tasarlama. Örnek vermek gerekirse; bir ressam zihninde tasarladıktan sonra bunu tuvaline aktarabilir ya da renklerle oynarken süreç
içerisinde tasarlayabilir. Aynı şekilde, bir modern dans koreografı seçtiği bir müzik
parçasına zihninde hareketler tasarlayarak daha sonra bu hareketleri dansçılarına
öğretebilir ya da dansçılarını yönlendirerek bizzat onlara hareket bulmada olanak
sağlayabilir yani hareketlerle oynarken süreç içerisinde tasarlayabilir. İlk durumda
bir zihinsel tasarı nesnesi söz konusuyken ikinci durumda bir süreç içinde şekil
alan nesne söz konusudur.
Tasarlama aşaması da iki şekilde olabilir: Zihinde tasarladıktan sonra oluşturma ya
da oluştururken (oluşturarak) tasarlama. Örnek vermek gerekirse; bir ressam zihninde tasarladıktan sonra bunu tuvaline aktarabilir ya da renklerle oynarken süreç
içerisinde tasarlayabilir. Aynı şekilde, bir modern dans koreografı seçtiği bir müzik
parçasına zihninde hareketler tasarlayarak daha sonra bu hareketleri dansçılarına
öğretebilir ya da dansçılarını yönlendirerek bizzat onlara hareket bulmada olanak
sağlayabilir yani hareketlerle oynarken süreç içerisinde tasarlayabilir. İlk durumda
bir zihinsel tasarı nesnesi söz konusuyken ikinci durumda bir süreç içinde şekil
alan nesne söz konusudur.
Soru 31
Sanat yapıtı her ne kadar tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir sürece karşılık geliyor gibi gözükse de yapıtın izleyiciyle olan ilişkisi sanat etkinliğini izleyici olduğu sürece devam ettirir. İzleyiciler kimlerden oluşmaktadır ?
I-) Sanatseverlerden
II-) Sanat eleştirmenlerinden
III-) Kuratörlerden
IV-) Operatörlerden
I-) Sanatseverlerden
II-) Sanat eleştirmenlerinden
III-) Kuratörlerden
IV-) Operatörlerden
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, III ve IV
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Sanat yapıtı her ne kadar tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir sürece karşılık geliyor gibi gözükse de yapıtın izleyiciyle olan ilişkisi sanat etkinliğini izleyici olduğu sürece devam ettirir. İzleyiciler; sergilere, müzelere giden sanatseverlerden oluştuğu gibi sanatla daha iç içe yaşayan sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi insanlardan da oluşmaktadır. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 32
Felsefi düşünme sanat kuramlarındaki en eski ve uzun süre etkili olmuş kuram aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Biçimcilik
B
Öykünmecilik/Taklitçilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İradecilik/İstenççilik
Açıklama:
En eski ve uzun süre etkili olmuş kuram öykünmecilik/taklitçilikdir.
Soru 33
Hangi yüzyılla birlikte taklit kuramları yavaş yavaş etkisini yitirmeye başlamış, sanatçının nesnelere öykünmek yerine yaratıcılığının önemli olduğu, sanat etkinliğinin özgün yapıtlar üretmek olduğu iddiaları ağırlık kazanmıştır ?
Seçenekler
A
Onbeşinci yüzyıl
B
Ondokuzuncu yüzyıl
C
Onsekizinci yüzyıl
D
Ondördüncü yüzyıl
E
Onaltıncı yüzyıl
Açıklama:
Onsekizinci yüzyılla birlikte taklit kuramları yavaş yavaş etkisini yitirmeye başlamış, sanatçının nesnelere öykünmek yerine yaratıcılığının önemli olduğu, sanat etkinliğinin özgün yapıtlar üretmek olduğu iddiaları ağırlık kazanmıştır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 34
Hangi felsefi düşünmede sanat kuramına göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir ?
Seçenekler
A
Sezgicilik
B
Öykünmecilik/Taklitçilik
C
Duyguculuk
D
Biçimcilik
E
İradecilik/İstenççilik
Açıklama:
Biçimcilik felsefi düşünmede sanat kuramına göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 35
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden olan kişi aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Clive Bell
B
Sokrates
C
Danto
D
Parker
E
Leo Tolstoy
Açıklama:
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 36
Hangi felsefi düşünmede sanat görüşü hem biçimi hem de duyguyu reddeder ?
Seçenekler
A
Sezgicilik
B
Biçimcilik
C
Öykünmecilik/Taklitçilik
D
Duyguculuk
E
İradecilik/İstenççilik
Açıklama:
Sezgici görüş hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 37
Hangi felsefi düşünmede sanat kuramı diğerleri gibi sanatı basit bir şekilde tanımlamaz ?
Seçenekler
A
Duyguculuk
B
İradecilik/İstenççilik
C
Biçimcilik
D
Sezgicilik
E
Öykünmecilik/Taklitçilik
Açıklama:
İradecilik/İstenççilik kuramı diğer kuramlarda biraz farklıdır. Farkı şudur: Diğerleri gibi sanatı basit bir şekilde tanımlamaz. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 38
Bir sanat tanımının başarısız olmasının kaç nedeni vardır ?
Seçenekler
A
5
B
6
C
2
D
4
E
3
Açıklama:
Bir sanat tanımının başarısız olmasının iki nedeni vardır:
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi
tanımlayarak.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi
tanımlayarak.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 39
Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak kaç saptama yapmıştır ?
Seçenekler
A
4
B
2
C
5
D
3
E
6
Açıklama:
Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak üç saptama
yapar:
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat
açık bir kavramdır.
Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
yapar:
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat
açık bir kavramdır.
Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 40
Dickie’ye göre bir şeyin sanat yapıtı olabilmesinin kaç kuralı ya da zorunlu şartı vardır ?
Seçenekler
A
3
B
6
C
4
D
5
E
2
Açıklama:
Dickie’ye göre bir fleyin sanat yap›t› olabilmesinin iki kuralı ya da zorunlu şartı vardır.
1) Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir insan yapımı ürün yaratarak yapabilir.
2) Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir sanat dünyasına sunulacak türden bir şey yaratarak gerçekleştirebilir.
Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
1) Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir insan yapımı ürün yaratarak yapabilir.
2) Eğer bir kimse sanat yapıtı yapmak istiyorsa bunu ancak bir sanat dünyasına sunulacak türden bir şey yaratarak gerçekleştirebilir.
Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 41
Bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen terim hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat Dünyası
B
Sanat Tarihçileri
C
Sanat Piyasası
D
Sanat Eleştirmenleri
E
Sanat Yönetmenleri
Açıklama:
Sanata İlişkin Felsefi Araştırma
Sanat dünyası; bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen bir terimdir.
Sanat dünyası; bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen bir terimdir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İçerikçilik
Açıklama:
FELSEFİ DÜŞÜNMEDE SANAT KURAMLARI
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramları öykünmecilik, biçimcilik, duyguculuk, sezgicilik ve istenççiliktir.
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramları öykünmecilik, biçimcilik, duyguculuk, sezgicilik ve istenççiliktir.
Soru 43
En eski ve uzun süre etkili olmuş kuram Yunancadan kabul edildiği biçimiyle mimetik - temsilci sanat kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
Ele alabileceğimiz en eski ve uzun süre etkili olmuş kuram öykünmecilik/taklitçilik ya da Yunancadan kabul edildiği biçimiyle mimetik sanat kuramıdır. Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur. Bu kuram sanatı yaşamın bir yansıması olarak sanatın en önemli işlevini gerçeği yansıtması olarak gördüğü için yansıtmam kuram; gerçekteki nesnelerin temsil edilmeleri anlamında da temsilci kuram olarak da anılır.
Soru 44
Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi özelliklerdir diyen sanat kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
Biçimcilik
Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Biçimci görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar. “Anlamlı biçim” de bu sıraladığımız unsurlar gibi belirli unsurların özgün birlikteliğidir. Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir.
Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Biçimci görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar. “Anlamlı biçim” de bu sıraladığımız unsurlar gibi belirli unsurların özgün birlikteliğidir. Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, biçimsel unsurlar arasındaki ilişkidir.
Soru 45
Önemli temsilcisi 19. yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’a göre sanat, insanla insan arasında gerçekleşen ilişki araçlarından biri olarak kabul edilir ve bu anlayışı temsil eden kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
Duyguculuk
Sanat duyguların tuval gibi, taş, sesler ya da kelimeler gibi duyusal araçlara aktarılmasıdır. Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur. Tolstoy başlangıç noktası olarak şu soruyu sormuştur: “Sanat insanlığın yaşamında nasıl bir amaca hizmet etmektedir?”
Bu açıdan yaklaşılınca sanat Tolstoy’a göre insanla insan arasında gerçekleşen ilişki araçlarından biri olarak kabul edilir. Nasıl ki insan kelimeler aracılığıyla düşüncelerini başkalarına iletir, işte sanat aracılığıyla da insan duygularını başkalarına iletmektedir.
Sanat duyguların tuval gibi, taş, sesler ya da kelimeler gibi duyusal araçlara aktarılmasıdır. Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur. Tolstoy başlangıç noktası olarak şu soruyu sormuştur: “Sanat insanlığın yaşamında nasıl bir amaca hizmet etmektedir?”
Bu açıdan yaklaşılınca sanat Tolstoy’a göre insanla insan arasında gerçekleşen ilişki araçlarından biri olarak kabul edilir. Nasıl ki insan kelimeler aracılığıyla düşüncelerini başkalarına iletir, işte sanat aracılığıyla da insan duygularını başkalarına iletmektedir.
Soru 46
Hem biçimi hem de duyguyu reddeden, Sanat daha çok bir edimdir ve Yaratıcı, Bilişsel ve Tinsel bir edimdir anlayışını savunan öncülüğünü Croce’nin yaptığı sanat kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
Sezgicilik
Sezgici görüş ise hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Sezgici düşünürlerden Croce’ye göre örneğin, sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değildir. Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim (Weitz 2004: 13). Dolayısıyla bu kurama göre sanat etkinliğinin en önemli unsuru, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici üçlüsünü düşünürsek sanatçı ve onun yaratıcılığı olacaktır.
Sezgici görüş ise hem biçimi hem de duyguyu reddeder. Sezgici düşünürlerden Croce’ye göre örneğin, sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değildir. Sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim (Weitz 2004: 13). Dolayısıyla bu kurama göre sanat etkinliğinin en önemli unsuru, sanatçı-sanat yapıtı-izleyici üçlüsünü düşünürsek sanatçı ve onun yaratıcılığı olacaktır.
Soru 47
Dewitt Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Parker’a göre bu üç özellik yalnızca sanatın sahip olduğu özelliklerdir. Diyen Paker’in savunduğu sanat kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
İradecilik/İstenççilik
Dewitt Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Parker’a göre bu üç özellik yalnızca sanatın sahip olduğu özelliklerdir. diyen Paker’in savunduğu sanat kuramı hangisidir?
Dewitt Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Parker’a göre bu üç özellik yalnızca sanatın sahip olduğu özelliklerdir. diyen Paker’in savunduğu sanat kuramı hangisidir?
Soru 48
Sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini savunan Fransız/Amerikalı Dada sanatçısı kimdir?
Seçenekler
A
Salvador Dali
B
Jean Arp
C
Marcel Duchamp
D
Tristan Tzara
E
Hugo Ball
Açıklama:
SANATI TANIMLAMADAKİ SORUNLAR
Marcel Duchamp (1887-1968) Fransız/Amerikalı bir Dada sanatçısıdır. Etkisini günümüzün çağdaş sanatçılarına kadar sürdürmüştür. Sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini savunmuştur. En çarpıcı üretimi hazır nesnelerdir. Bir nesne sanatçı onu o şekilde tasarladığı için sanat eseri olabilir.
Marcel Duchamp (1887-1968) Fransız/Amerikalı bir Dada sanatçısıdır. Etkisini günümüzün çağdaş sanatçılarına kadar sürdürmüştür. Sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini savunmuştur. En çarpıcı üretimi hazır nesnelerdir. Bir nesne sanatçı onu o şekilde tasarladığı için sanat eseri olabilir.
Soru 49
Bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre “sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez diyen “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atan kimdir?
Seçenekler
A
Arthur Danto
B
George Dickie
C
Salvador Dali
D
Jerrold Levinson
E
Andy Warhol
Açıklama:
SANATI FARKLI ŞEKİLLERDE TANIMLAMAK
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre
“sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre
“sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez
Soru 50
1940'ların ortalarında New York'ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri sanat akımı hangisidir?
Seçenekler
A
Fovizm
B
Fütürizm
C
Sürrealizm
D
Kavramsal Sanat
E
Soyut Ekspresyonizm
Açıklama:
SANATÇI İLE SANAT YAPITI VE SANAT YAPITI İLE İZLEYİCİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Soyut dışavurumculuk (soyut ekspresyonizm) 1940'ların ortalarında New York'ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin
Paris'ten New York'a kaymasında etkili olmuştur.
Soyut dışavurumculuk (soyut ekspresyonizm) 1940'ların ortalarında New York'ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin
Paris'ten New York'a kaymasında etkili olmuştur.
Soru 51
- Aşağıdakilerden hangisi bir sanat etkinliğinin başlangıç noktası olabilir?
Seçenekler
A
Sanat yapıtının tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir süreç sayılması
B
Sanat yapıtının ortaya çıkması
C
Sanatçının yaratıcı edimi
D
Sanatçı ile izleyicinin bir araya gelmesi
E
Sanat eserinin sergilenmesi
Açıklama:
Sanat yapıtı her ne kadar tamamlanmış bir nesne olarak sonlanmış bir sürece karşılık geliyor gibi gözükse de yapıtın izleyiciyle olan ilişkisi sanat etkinliğini izleyici olduğu sürece devam ettirir. Bu anlamda yüzyıllar öncesinde yaratılmış sanat yapıtları günümüz izleyicileriyle buluşmaya devam etmektedir. Bu bağlamda sanat etkinliği sanatçının yaratıcı edimiyle başlar, sanat yapıtının ortaya çıkmasıyla da sanatçı ile izleyicinin bir araya gelmesi sonucu devam eder. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “sanatçının yaratıcı edimi” seçeneğidir.
Soru 52
- “Mimetik Sanat Kuramı” aşağıdaki düşünürlerden hangisi ile başlamıştır?
Seçenekler
A
Clive Bell
B
Platon
C
Leo Tolstoy
D
Aristoteles
E
Hegel
Açıklama:
Ele alabileceğimiz en eski ve uzun süre etkili olmuş kuram öykünmecilik/taklitçilik ya da Yunancadan kabul edildiği biçimiyle mimetik sanat kuramıdır. Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur. Sorunun doğru cevabı “Platon” seçeneğidir.
Soru 53
- Aşağıdakilerden hangisi “biçimcilik” kuramının bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Duyguların sanatta en önemli unsur olarak kabul edilmesi
B
Sanatın yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim olarak kabul edilmesi
C
Sanat eserinin tarihsel bağlamı ya da hangi niyetle ortaya koyulduğunun önemsiz kabul edilmesi
D
Sanatın fiziksel ya da kamusal bir nesne kabul edilmemesi
E
Sanatın, sanatçıların kendi imge ve sezgilerini ifadeye dönüştürdükleri bir bilgi olarak kabul edilmesi
Açıklama:
Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Biçimci görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar. Sorunun doğru cevabı “sanat eserinin tarihsel bağlamı ya da hangi niyetle ortaya koyulduğunun önemsiz kabul edilmesi” seçeneğidir.
Soru 54
- “Sanat insanlığın yaşamında nasıl bir amaca hizmet etmektedir?” sorusunu sormuş on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy aşağıda adı verilmiş sanat kuramlarından hangisinin temsilcilerinden sayılmıştır?
Seçenekler
A
Duyguculuk
B
Biçimcilik
C
Öykünmecilik
D
Sezgicilik
E
İradecilik
Açıklama:
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur. Tolstoy başlangıç noktası olarak şu soruyu sormuştur: “Sanat insanlığın yaşamında nasıl bir amaca hizmet etmektedir?” Bu açıdan yaklaşılınca sanat Tolstoy’a göre insanla insan arasında gerçekleşen ilişki araçlarından biri olarak kabul edilir. Sorunun doğru cevabı “duyguculuk” seçeneğidir.
Soru 55
- Aşağıdakilerden hangisi Morris Weitz’in sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak yaptığı bir saptamadır?
Seçenekler
A
Sanatın bilginin ilk aşaması sayılması
B
Sanatın yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim olduğu görüşü
C
Sanatın hayal gücüyle dili birleştiren uyum olduğu görüşü
D
Sanatın tanımlanmasında gereken şeyin basit bir tanım değil sanatın karmaşık özelliklerini ortaya koyan bir tanım olduğu görüşü
E
Sanatın zaten tanımlanamaz kabul edilmesinden dolayı yine sanatın tanımlanabilmesi için bir kuram öne sürülemeyeceği görüşü
Açıklama:
Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak üç saptama yapar:
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli
koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat
açık bir kavramdır
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “sanatın zaten tanımlanamaz kabul edilmesinden dolayı yine sanatın tanımlanabilmesi için bir kuram öne sürülemeyeceği görüşü” seçeneğidir.
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli
koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat
açık bir kavramdır
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “sanatın zaten tanımlanamaz kabul edilmesinden dolayı yine sanatın tanımlanabilmesi için bir kuram öne sürülemeyeceği görüşü” seçeneğidir.
Soru 56
- Aşağıdaki ifadelerden hangisi Stephen Davies’e göre Morris Weitz’in sanat tanımındaki bir problemi ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Benzerlikleri temel alan bir görüşün sanat kavramının birliğini, bütünlüğünü açıklayamayacağı anlayışı
B
Sanatın belirli bir amaca hizmet etmesi gerekliliği
C
Bir şeyin ancak estetik deneyim yaşatabilme niyetiyle yapılmışsa sanat eseri sayılması
D
Sanatın duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koyması
E
Mimari eserlerin ifade sayılması
Açıklama:
Stephen Davies’e göre Weitz’ın görüşünde şöyle bir problem vardır. Sanat yapıtlarının birbirleriyle olan benzerlikleri bulunurken aslında her şey her şeye benzeyebilir ya da benzetilebilir. Dolayısıyla benzerlikleri temel alan bir görüş sanat kavramının birliğini, bütünlüğünü açıklayamaz. Sorunun doğru cevabı "Benzerlikleri temel alan bir görüşün sanat kavramının birliğini, bütünlüğünü açıklayamayacağı anlayışı” seçeneğidir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi sanat dünyasının doğrudan bir üyesi kabul edilemez?
Seçenekler
A
sanatçı
B
küratör
C
sanat eleştirmeni
D
sergi organizatörü
E
okur
Açıklama:
"sanat dünyası"; sanatçı, organizatör, küratör gibi uğraşlara sahip olan pek çok insanı doğrudan barındırır ancak okur gibi daha geniş bir kitleyi kapsayan bir terim bunun dışında olacaktır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşünme içerisinde değerlendirilen sanat kuramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
biçimcilik
B
istenççilik
C
ahlakçılık
D
duyguculuk
E
öykünmecilik
Açıklama:
ahlakçılık; felsefi düşünme içerisinde yer alan bir sanat kuramı değildir.
Soru 59
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi öykünmeci kuramın savunucularından biri olmuştur?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Croce
C
Tolstoy
D
Kant
E
Hume
Açıklama:
Platon ve Aristoteles felsefe tarihinde sanat bağlamında öykünmeci kuramın savunucularından kabul edilir.
Soru 60
Duyguculuğu savunan Tolstoy'a göre sanatın amacı nedir?
Seçenekler
A
doğaya öykünmek
B
insanlar arasında birlik yaratmak
C
özerk mesajlar vermek
D
İzlenimleri nesnelleştirmek
E
Arzuları cisimleştirmek
Açıklama:
Duyguculuğu savunan Tolstoy'a göre sanatın en önemli amacı insanlığa hizmet etmesi, insanlar arasında ruhsal birleşme yaratması, birlik yaratmasıdır.
insanlar arasında birlik yaratmak
insanlar arasında birlik yaratmak
Soru 61
Sezgici görüşe göre sanatla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
sanat kamusal bir nesnedir
B
sanat bilgisi bilimsel bir bilgidir
C
sanat biçimi ve duyguları reddeder
D
sanat bilim ve metafizikten sonra gelir
E
sanatta ifade ve sezgiyi birbirinden ayırmak gerekir
Açıklama:
sezgici görüş biçimi ve duyguları reddederek sanatsal etkinliği daha çok sanatçının ifadesi, yaratıcılığı, tinsel etkinliği ile açıklamaktadır.
sanat biçimi ve duyguları reddeder
sanat biçimi ve duyguları reddeder
Soru 62
Morris Weitz ile Paul Ziff'in savundukları ortak görüş hangi ad altında anılabilmektedir?
Seçenekler
A
yeni sanat anlayışı
B
dışavurumcu sanat anlayışı
C
öykünmeci sanat anlayışı
D
sezgici sanat anlayışı
E
özerkçi sanat anlayışı
Açıklama:
Weitz ve Ziff'in ortak görüşü yeni sanat anlayışı adı altında anlaşılabilir çünkü her ikisi de sanatın doğasından yola çıkılarak yapılan geleneksel sanat tanımlarının işe yaramadığı iddiasından yola çıkmışlardır.
Soru 63
Sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini iddia eden sanatçı/düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Morris Weitz
B
Dewitt Parker
C
Benedetto Croce
D
Marcel Duchamp
E
Leo Tolstoy
Açıklama:
Bu görüşü savunarak çağdaş sanatta bir kırılma noktası sağlayan sanatçı ve düşünür Marcel Duchamp'dır.
Soru 64
Marcel Duchamp'ın çağdaş sanata kazandırdığı en çarpıcı üretimleri hangi kavramsal ad ile bilinmektedir?
Seçenekler
A
asamblaj
B
soyut nesne
C
dadacı şiir
D
enstalasyon
E
hazır nesne
Açıklama:
Duchamp'ın sanata kazandırdığı en önemli üretimi hazır nesne olarak bilinir.
Soru 65
"Bir Sanat Yapıtını Tanımlama Meselesi" adlı yazısında Paul Ziff'in savunduğu ve sanatı belirli özellikler kümesinin alt kümelerini bulma yoluyla tanımladığı görüşünün adı nedir?
Seçenekler
A
tipik örnekler
B
dada
C
onurlandırıcı tanımlar
D
betimleyici özellikler
E
aile benzerliği
Açıklama:
"Bir Sanat Yapıtını Tanımlama Meselesi" adlı yazısında Paul Ziff'in savunduğu ve sanatı belirli özellikler kümesinin alt kümelerini bulma yoluyla tanımladığı görüşünün adı tipik örnekler görüşüdür.
Soru 66
Arthur Danto'nun ünlü "Sanat Dünyası" makalesinde konu edindiği sanatçı ve eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marcel Duchamp-Çeşme
B
Andy Warhol-Brillo Kutuları
C
Claes Oldenburg-Hamburger
D
Andy Warhol-Campells konserve kutusu
E
Marcel Duchamp-bisiklet tekerleği
Açıklama:
Arthur Danto bu makalede Andy Warhol'un "Brillo Kutuları" eserini ele almıştır.
Andy Warhol-Brillo Kutuları
Andy Warhol-Brillo Kutuları
Soru 67
Bir eserin tarihsel bağlamı ya da yaratıcısının hangi niyetle yarattığından çok, eserin biçimsel özelliklerine vurgu yapan kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Eleştirel kuram
B
Biçimci kuram
C
Duyguculuk Kuramı
D
Öykünmeci kuram
E
Sezgicilik kuramı
Açıklama:
Biçimcilik kuramının içeriği
Kitabımızda da belirtildiği gibi "Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur". Bu yüzden doğru yanıt "b" seçeneğindedir.
Kitabımızda da belirtildiği gibi "Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur". Bu yüzden doğru yanıt "b" seçeneğindedir.
Soru 68
Croce'nin düşünce dünyasına ve sanatsal anlayışına en uygun düşen kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimcilik
B
Öykünmecilik
C
İradecilik
D
Duyguculuk
E
Sezgicilik
Açıklama:
Groce'nin sanat yaklaşımı.
Groce'ye göre, "Sezgi; sanatçının yaratım sürecinde yaşadığı bir defalık estetik yaşantıdır, sanatçının kendi izlenimlerini nesnelleştirmesidir" (Croce 1983). Bu yüzden "e" seçeneğinde yer alan "sezgicilik" kuramı onun adıyla anılmaktadır.
Groce'ye göre, "Sezgi; sanatçının yaratım sürecinde yaşadığı bir defalık estetik yaşantıdır, sanatçının kendi izlenimlerini nesnelleştirmesidir" (Croce 1983). Bu yüzden "e" seçeneğinde yer alan "sezgicilik" kuramı onun adıyla anılmaktadır.
Soru 69
Hangi düşünür bir şeyi sanat yapan özelliğin sanat kuramı olduğunu savunur?
Seçenekler
A
Danto
B
Weitz
C
Ziff
D
Davies
E
Warhol
Açıklama:
Arthur Danto'nun sanat görüşü
Arthur Danto'nun brillo kutuları üzerinden yaptığı açıklamaya göre, "Brillo Kutuları’nı sanat yapan şey bir sanat kuramı olacaktır". Dolayısıyla doğru yanıt "a" seçeneğindedir.
Arthur Danto'nun brillo kutuları üzerinden yaptığı açıklamaya göre, "Brillo Kutuları’nı sanat yapan şey bir sanat kuramı olacaktır". Dolayısıyla doğru yanıt "a" seçeneğindedir.
Soru 70
Hangi düşünüre göre, “sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez?
Seçenekler
A
Danto
B
Ziff
C
Lamarque
D
Dickie
E
Olsen
Açıklama:
George Dickie'nin sanatsal yaklaşımı
Kitabımızdan alıntılayacak olursak: "George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre “sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez". Dolayısıyla doğru yanıt "d" seçeneğidir.
Kitabımızdan alıntılayacak olursak: "George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre “sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez". Dolayısıyla doğru yanıt "d" seçeneğidir.
Soru 71
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki hangi kavramla ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Özgünlük
B
Yaratıcılık
C
Sınırsızlık
D
Uyum
E
Belirsizlik
Açıklama:
Sanatçı-Sanat yapıtı ilişkisinde yaratıcılık
Kitabımız, "sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki"'yi "b" seçeneğinde yer alan "yaratıcılık" kavramıyla izah ediyor.
Kitabımız, "sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki"'yi "b" seçeneğinde yer alan "yaratıcılık" kavramıyla izah ediyor.
Soru 72
Kullandığı teknikle yaptığı resimler sonradan hareket resmi adını alan sanatçı kimdir?
Seçenekler
A
Pollock
B
Warhol
C
Basquiat
D
Vermeer
E
Picasso
Açıklama:
Jackson Pollock ve "action painting"
Amerikalı sanatçı Jackson Pollock, boya karıştırma, fırça kullanma gibi geleneksel teknikleri bir kenara koymuştur. Yere çok büyük boyutlarda tuval bezler sererek bu bezlerin üzerinde hareket ederek boya dökmüş, damlatmış, fırlatmıştır. Bu nedenle de kullandığı bu teknikle yaptığı resimler sonradan hareket resmi adını almıştır. Bu yüzden doğru yanıt "a" seçeneğinde yer almaktadır.
Amerikalı sanatçı Jackson Pollock, boya karıştırma, fırça kullanma gibi geleneksel teknikleri bir kenara koymuştur. Yere çok büyük boyutlarda tuval bezler sererek bu bezlerin üzerinde hareket ederek boya dökmüş, damlatmış, fırlatmıştır. Bu nedenle de kullandığı bu teknikle yaptığı resimler sonradan hareket resmi adını almıştır. Bu yüzden doğru yanıt "a" seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 73
Sanat eseri, hangi düşünürün ifadesiyle, “görülmek için kendini sunan bir nesnedir”?
Seçenekler
A
Danto
B
Townsend
C
Derrida
D
Focuault
E
Read
Açıklama:
Townsend'in sanatsal yaklaşımı
Kitabımızda belirtildiği üzere, Sanat eseri, "b" seçeneğinde yer alan "Townsend"’in ifadesiyle, “görülmek için kendini sunan bir nesnedir.”
Kitabımızda belirtildiği üzere, Sanat eseri, "b" seçeneğinde yer alan "Townsend"’in ifadesiyle, “görülmek için kendini sunan bir nesnedir.”
Soru 74
Levinson'a göre herhangi bir sanat tanımında mutlaka yer alması gereken kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Duyarlılık
B
Derinlik
C
Kışkırtıcılık
D
Tarihsellik
E
Özgünlük
Açıklama:
Levinson'un sanat yaklaşımı
Levinson'a göre, sanatın zorunlu olarak geriye -yani geçmişte olmuş olanlara- bakan bir şey olduğu sanatın tanımında olmalıdır. Bu "d" seçeneğinde yer alan "tarihsellik" kavramına tekabül eder.
Levinson'a göre, sanatın zorunlu olarak geriye -yani geçmişte olmuş olanlara- bakan bir şey olduğu sanatın tanımında olmalıdır. Bu "d" seçeneğinde yer alan "tarihsellik" kavramına tekabül eder.
Soru 75
Hangi düşünüre göre, sanatın özsel bir tanımının yapılması olanaksızdır?
Seçenekler
A
Weitz
B
Danto
C
Levinson
D
Derrida
E
Deleuze
Açıklama:
Weitz'ın sanatsal yaklaşımı
Weitz’ın belirttiği gibi sanatın özsel bir tanımının yapılması olanaksızdır. Bu yüzden doğru yanıt "a" seçeneğindedir.
Weitz’ın belirttiği gibi sanatın özsel bir tanımının yapılması olanaksızdır. Bu yüzden doğru yanıt "a" seçeneğindedir.
Soru 76
“Yeni Kurumsal Sanat Kuramı” adlı makaleyi hangi kuramcı yazmıştır?
Seçenekler
A
Weitz
B
Dickie
C
Adorno
D
Danto
E
Dewey
Açıklama:
Dickie'nin sanatsal yaklaşımı
“Yeni Kurumsal Sanat Kuramı” adlı makaleyi "b" seçeneğinde yer alan "d"ickie" hazırlamıştır.
“Yeni Kurumsal Sanat Kuramı” adlı makaleyi "b" seçeneğinde yer alan "d"ickie" hazırlamıştır.
Soru 77
Seçeneklerden hangisi sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliği olarak ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Ressam
B
Yazar
C
Müdür
D
Küratör
E
Heykeltraş
Açıklama:
Küratör, sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliği olarak ifade edilebilir.
Soru 78
Sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi geniş bir çevreyi tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küratör
B
Sanat Dünyası
C
Galeri ortamı
D
Sanat Kuramı
E
Sanatsal Organizasyonlar
Açıklama:
Sanat Dünyası; bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen anat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen bir terimdir.
Soru 79
Bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen terim hangisidir?
Seçenekler
A
Sergi
B
Sanat dünyası
C
Sanat tarihi
D
Müze
E
Müzayede
Açıklama:
Sanat dünyası; bir şeyin sanat eseri olarak kabul edilmesi için gerekli görülen
sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi
bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen bir terimdir.
sanat kuramı, sanat tarihi bilinci, sanatçının niyeti, sanat yapıtları mirası gibi
bağlamlara ve sanat eleştirmenleri, küratörler, organizatörler gibi bir çevreye karşılık gelen bir terimdir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşüncede sanat kuramlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
Doğalcılık
Açıklama:
Doğalcılık sanat kuramlarından birisi değildir.
Soru 81
“Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Bu görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar. “Anlamlı biçim” de bu sıraladığımız unsurlar gibi belirli unsurların özgün birlikteliğidir. Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, bu unsurlar arasındaki ilişkidir. Bu görüşe göre çizgilerin ve renklerin birleşimi bir nesneyi sanat eseri yapar ve izleyici de ancak “anlamlı biçim” temelinde bir estetik deneyim yaşayabilir.” Bu ifadeler aşağıdaki sanat kuramlarından hangisinin içeriğiyle örtüşmektedir.
Seçenekler
A
Sezgicilik
B
Öykünmecilik
C
Biçimcilik
D
İradecilik
E
Taklitçilik
Açıklama:
Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir. Bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Biçimci görüş sanatı “anlamlı biçim” olarak tanımlar. “Anlamlı biçim” de bu sıraladığımız unsurlar gibi belirli unsurların özgün birlikteliğidir. Sanatı gerçekten sanat yapan yani sanatın doğası, bu unsurlar arasındaki ilişkidir. Biçimcilere göre çizgilerin ve renklerin birleşimi bir nesneyi sanat eseri yapar ve izleyici de ancak “anlamlı biçim” temelinde bir estetik deneyim yaşayabilir.” Bu ifadeler aşağıdaki sanat kuramlarından hangisinin içeriğiyle örtüşmektedir
Soru 82
“Sanat bir insanın bilinçli bir şekilde bir takım dışsal işaretler kullanarak kendi yaşadığı duyguları başkalarına aktardığı ve başkalarının da bu duygulardan etkilendiği bir insan etkinliğidir” Tolstoy’un bu sanat tanımı aşağıdaki sanat kuramlarından hangisine paralel bir yaklaşımı dile getirmektedir.
Seçenekler
A
Duyguculuk
B
Biçimcilik
C
İradecilik
D
Taklitçilik
E
istenççilik
Açıklama:
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi, Rus yazar Leo Tolstoy’dur. Tolstoy’un bu görüşleri de duyguculuğu yansıtmaktadır.
Soru 83
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramları arasında yer almayan seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
Uzlaşımcılık
Açıklama:
Felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramları öykünmecilik, biçimcilik, duyguculuk, sezgicilik ve istenççiliktir.
Soru 84
Amerikalı estetikçi Morris Weitz “Estetikte Kuramın Rolü” adlı makalesinde beklenilen doğru sanat kuramının hiçbir zaman gelmeyeceğini savunur. Aşağıdakilerden hangisi bu savın nedenlerinden birisidir?
Seçenekler
A
Kuramlar empriktir.
B
Kuramlar doğrulama/yanlışlamaya uygun değildir.
C
Kuramlar sanatı her zaman doğru tanımlar
D
Kuramlar, sanatı anlamlı biçim olarak tanımlar
E
Kuramlar, doğrulanmaya uygundurlar
Açıklama:
Weitz’a göre bu kuramları test etmenin bir yolu bulunmamaktadır. Doğrulama ya da yanlışlamaya uygun değildirler. Dolayısıyla empirik kuramlar olarak değerlendirilemezler.
Soru 85
En çarpıcı üretimi hazır nesneler olan; sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini savunan; 'bir nesne sanatçı onu o şekilde tasarladığı için sanat eseri olabilir' şeklinde görüşleri olan günümüz çağdaş sanatını güçlü şekilde etkileyen Fransız/Amerikalı Dadaist sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marcel Duchamp
B
Joseph Beuys
C
Kurt Schwitterz
D
George Grosz
E
Hugo Ball
Açıklama:
Sanatın göz yerine zihne hitap etmesi gerektiğini savunan sanatçı Marcel Duchamp’tır.
Soru 86
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatın özünün bağlantısal olduğunu savunan felsefecilerin başında gelmektedir?
Seçenekler
A
Arthur Danto
B
Wilhelm Worringer
C
Ludwig Wittgenstein
D
Ervin Panofsky
E
Jacques Derrida
Açıklama:
Sanatın özünün bağlantısal olduğunu savunan felsefecilerin başında Arthur Danto (1924-), George Dickie (1926-) ve Jerrold Levinson (1948-) gelmektedir.
Soru 87
Yunancadan kabul edilen mimetik sanat kuramı seçeneklerden hangisine karşılık gelir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
En eski ve uzun süre etkili olmuş kuram öykünmecilik/taklitçilik ya da Yunancadan kabul edildiği biçimiyle mimetik sanat kuramıdır. Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur.
Soru 88
“Estetikte Kuram›n Rolü” (1956) adlı makalesinde beklenilen doğru sanat kuramının hiçbir zaman gelmeyeceğini ve felsefecilerin “sanatın doğası nedir?” sorusunu başka sorularla değiştirmeleri gerektiğini savunmuş olan estetikçi kimdir?
Seçenekler
A
Ludwig Wittgenstein
B
Stephen Davies
C
Morris Weitz
D
George Dickie
E
Jerrold Levinson
Açıklama:
Amerikalı estetikçi Morris Weitz (1916-1981), “Estetikte Kuramın Rolü” (1956) adlı makalesinde beklenilen doğru sanat kuramının hiçbir zaman gelmeyeceğini ve felsefecilerin “sanatın doğası nedir?” sorusunu başka sorularla değiştirmeleri gerektiğini savunmuştur.
Soru 89
Aşağıdaki düşünürlerden hangileri ‘sanatın özünün olup olmadığı’ konusunda birbirine karşıt görüşlere sahip oldukları söylenebilir?
Seçenekler
A
Arthur Danto -George Dickie
B
George Dickie-Jerrold Levinson
C
Arthur Danto- Morris Weitz
D
Paul Ziff- Morris Weitz
E
Jerrold Levinson- Arthur Danto
Açıklama:
Sanat dünyası, belirli nesnelerin birer sanat yapıtı olmasını sağlamaktadır. “Sanat dünyasınınn içine sokulmuş olmak” Danto’ya göre, bütün sanatların özünü oluşturan şeydir. Yani, Weitz’ın iddiasının aksine, sanatın özünden söz etmek olanaklıdır
Soru 90
Bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğu şeklinde açıklanabilecek olan ‘kurumsal sanat anlayışını’ ortaya atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jerrold Levinson
B
George Dickie
C
Paul Ziff
D
Morris Weitz
E
Ervin Panofsky
Açıklama:
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır
Soru 91
Birbirine hepsinde ortak olan tek bir özellikle değil örtüşen benzerlikler dizisiyle
bağlanabilen şeyler için kullanılan kavram hangisidir?
bağlanabilen şeyler için kullanılan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Koşutluk kavramı
B
Zıtlık kavramı
C
Benzerlik kavramı
D
Estetik kavramı
E
Aile benzerliği kavramı
Açıklama:
Aile benzerliği kavram birbirine hepsinde ortak olan tek bir özellikle değil örtüşen
benzerlikler dizisiyle bağlanabilen şeyler için kullanılan bir kavramdır. Wittgenstein bu kavramı açıklamak için “oyun” kavramını kullanır. Buna göre top oyunları, kart oyunları, olimpiyat oyunları, tahta üzerinde oynanan oyunlar gibi pek çok farklı oyun vardır ve bu oyunların hiçbiri ortak tek bir özelliğe sahip değildir. Hepsi de örtüşen benzerliklerle birbirine bağlıdır. Kimi oyunlar eğlendirir,
kimilerinde kazanma ya da kaybetme yoktur vb.
benzerlikler dizisiyle bağlanabilen şeyler için kullanılan bir kavramdır. Wittgenstein bu kavramı açıklamak için “oyun” kavramını kullanır. Buna göre top oyunları, kart oyunları, olimpiyat oyunları, tahta üzerinde oynanan oyunlar gibi pek çok farklı oyun vardır ve bu oyunların hiçbiri ortak tek bir özelliğe sahip değildir. Hepsi de örtüşen benzerliklerle birbirine bağlıdır. Kimi oyunlar eğlendirir,
kimilerinde kazanma ya da kaybetme yoktur vb.
Soru 92
Aşağıdaki iddialardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanatçılar da izleyici ve çoğu zaman eleştirmen konumundadırlar.
B
Eleştirmenler de izleyici kitlesinin bir parçasıdırlar.
C
Eleştirmenler, sanat otoriteleri olarak kabul edilirler.
D
Sanat yapıtını her eleştiren aynı zamanda eleştirmendir.
E
Eleştiri sayesinde belirli bir kültür oluşur.
Açıklama:
Sanat yapıtını her eleştiren aynı zamanda eleştirmendir. İddiası doğru olamaz. İzleyici eğer sanat yapıtını değerlendirmeyi iş olarak edinirse “eleştirmen” olur
Soru 93
belli bir mekanı kurgulamaya; anlam ve algı düzleminde birbirleri ve
içinde bulundukları mekanla ilişkili nesnelerin bir arada sergilenmesine dayanan
sanat tarzı hangisidir?
içinde bulundukları mekanla ilişkili nesnelerin bir arada sergilenmesine dayanan
sanat tarzı hangisidir?
Seçenekler
A
Mimari
B
Emprovizasyon
C
Sahneleme
D
Enstalasyon
E
Kolaj
Açıklama:
Yerleştirme (Enstalasyon), belli bir mekanı kurgulamaya; anlam ve algı düzleminde birbirleri ve içinde bulundukları mekanla ilişkili nesnelerin bir arada
sergilenmesine dayanan sanat tarzı. Bu tarz sanat eserleri, belli bir yer için tasarlanır, orada sergilenir ve sergilendikten sonra sökülür.
sergilenmesine dayanan sanat tarzı. Bu tarz sanat eserleri, belli bir yer için tasarlanır, orada sergilenir ve sergilendikten sonra sökülür.
Soru 94
1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri sout sanat türü hangisidir?
Seçenekler
A
Kübizm
B
Dadaizm
C
Süprematizm
D
Soyut izlenimcilik
E
Soyut dışavurumculuk
Açıklama:
Soyut dışavurumculuk (soyut ekspresyonizm) 1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat
akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuştur.
akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuştur.
Soru 95
Bir şeyin gerçek bir sanat yapıtına dönüşmesi için gereken en temel unsur nedir?
Seçenekler
A
Teknik beceri
B
Yetenek
C
Anlamsal bütünlük
D
İzleyicisi
E
Maddi değeri
Açıklama:
İlk söylenmesi gereken şey yapıtın mutlaka bir izleyici gerektirdiğidir. Sanatçının
“kimseye göstermeyeceğim” niyetiyle yaratmaya giriflebileceği olası yapıt bile örtük olarak bir izleyiciyi varsayar. Başka bir deyişle, sanat yapıtı ancak izleyicilerin vereceği tepkilerle “sanat yapıtı”na dönüşebilir.
“kimseye göstermeyeceğim” niyetiyle yaratmaya giriflebileceği olası yapıt bile örtük olarak bir izleyiciyi varsayar. Başka bir deyişle, sanat yapıtı ancak izleyicilerin vereceği tepkilerle “sanat yapıtı”na dönüşebilir.
Soru 96
İzleyicinin sanat yapıtıyla yaşadığı ilişki nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Estetik deneyim
B
Eğlence
C
Boş vakit değerlendirme
D
Sosyal etkinlik
E
Kültürel etkinlik
Açıklama:
Sanatçının yapıtıyla yaşadığı ilişkiyi daha çok “yaratıcılık” olarak izleyicinin
yapıtla yeni başlayan ilişkisini ise daha çok “estetik deneyim” olarak tanımlıyoruz.
yapıtla yeni başlayan ilişkisini ise daha çok “estetik deneyim” olarak tanımlıyoruz.
Soru 97
- Aşağıdakilerden hangisi Stephen Davies’in Morris Weitz’i sanat kavramının incelenmesi konusunda eleştirdiği bir nokta olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Sanatın değerinin sanatın doğasında olduğu görüşü
B
Sanat kavramının açık kavram olarak ele alınması
C
Sanatın değerinin temel alınması
D
Her anlamlı biçimin sanat eseri olarak kabul edilemeyeceği görüşü
E
Sanatın belirli bir işleve hizmet etmesi gerekliliğinin savunulması
Açıklama:
Davies’in Weitz’ı eleştirdiği ikinci bir nokta da Weitz’ın sanat kavramını açık kavram olarak ele almasının sorunlu olduğudur. Weitz’a göre sanat değişken ve öngörülemez bir içeriğe sahip olduğundan kapalı bir kavram olamaz. Ne var ki Davies bu görüşün inandırıcı olmadığını söyler. Ona göre örneğin yediğimiz yemekler kümesi gün geçtikçe genişler ve kimi zaman içerisine yeni ve sıra dışı örnekler alır. Ancak Davies’e göre burada değişen şey sanatın tanımlayıcı özellikleri değil kümenin elemanlarıdır. Kim bilir, belki de sanatın değişmeyen bir özü vardır. Weitz sanat eserlerinin ortak bir özelliğinin olmadığı konusunda haklı olabilir ancak bu görüşten yola çıkarak sanatın tanımlanamayacağı sonucuna değil olsa olsa sanatın tanımlayıcı özelliklerinin algılanamaz, bağıntısal özellikler olduğu sonucuna varılabilir (Davies 2002: 229). Sorunun doğru cevabı “sanat kavramının açık kavram olarak ele alınması” seçeneğidir.
Soru 98
- Aşağıdakilerden hangisi Weitz ile Ziff’in sanat tanımı hakkındaki “yeni sanat anlayışı” olarak da adlandırılan ortak görüşünü açıklamıştır?
Seçenekler
A
Sanat kavramının açık kavram olarak ele alınması
B
Sanatın değişken ve öngörülemez bir içeriğe sahip olduğu anlayışı
C
Sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmadığı görüşü
D
Sanatın değişmeyen bir özü olduğu kabulü
E
Sanatın kapalı bir kavram olamayacağı görüşü
Açıklama:
Sanatın zorunlu ve yeterli koşullardan yola çıkarak tanımlanamaz olduğunu savunan ve Weitz’ın görüşüne benzer bir görüşü savunan felsefecilerden biri Amerikalı sanatçı ve estetikçi Paul Ziff (1920-2003) dir. Weitz ile Ziff’in ortak görüşü “yeni sanat anlayışı” olarak adlandırılabilir. Bu görüşe göre “insan yapımı olma” (insan eliyle yapılmış olma) özelliği de dâhil olmak üzere sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmamaktadır (Dickie 2005: 47). Sorunun doğru cevabı “Sanat yapıtı sınıfına giren üyelerin hiç bir ortak özelliği bulunmadığı görüşü” seçeneğidir.
Soru 99
- Aşağıdakilerden hangisi sanatta “yaratıcılık” teriminin bir tanımı sayılabilir?
Seçenekler
A
Sanatçının bir sanat yapıtı ortaya koyması
B
Zihinsel bir tasarının ortaya koyulması
C
Daha önce varolan bir sanat yapıtının restore edilerek sergilenmesi
D
Daha önce varolmayan bir şeyin ortaya çıkışı
E
Belirli bir süreç içerisinde şekil alan bir nesnenin ortaya koyulması
Açıklama:
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki yaratıcılıktır. Yaratıcılık kısaca ifade edilirse yeni bir şeyin yani daha önce varolmayan bir şeyin ortaya çıkması-dır. Sorunun doğru cevabı “daha önce varolmayan bir şeyin ortaya çıkışı” seçeneğidir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi izleyicinin sanat yapıtıyla yeni başlayan ilişkisinin tanımlanması için kullanılan bir terimdir?
Seçenekler
A
Yaratıcılık
B
Estetik deneyim
C
Eleştiri
D
Yorumculuk
E
İnsan yapımı
Açıklama:
Sanatçının yapıtıyla yaşadığı ilişkiyi daha çok “yaratıcılık” olarak izleyicinin yapıtla yeni başlayan ilişkisini ise daha çok “estetik deneyim” olarak tanımlıyoruz. Bir de özel bir tür ilişki ve izleyici kitlesi vardır. Bu özel ilişki “eleştiri” ve özel izleyici kitlesi de eleştirmenler yani sanat yapıtları hakkında yazıp çizenler, çeşitli yerlerde konuşanlardır.
Soru 101
Sergi düzenleyicisi veya sergilerde sanat yönetmenliğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Küratör
B
Sanat
C
Sanatçı
D
Eleştirmen
E
Galeri
Açıklama:
Küratör, sergi düzenleyicisi ya da sanat yönetmenliği olarak ifade edilebilir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
Anlamdaşçılık
Açıklama:
Anlamdaşçılık bu kavramlrdan biri değildir. Beşinci kavram istenççilik olmalıdır.
Soru 103
"Bir kavramın nasıl uygulanabileceğiyle ilgili olarak zorunlu ve yeterli koşulları belirleyebilirsek bu kavram ........... bir kavramdır." ifadesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
kapalı
B
açık
C
güzel
D
nötr
E
yüzeyler
Açıklama:
Bir kavramın nasıl uygulanabileceğiyle ilgili olarak zorunlu ve yeterli koşulları belirleyebilirsek bu kavram kapalı bir kavramdır.
Soru 104
"Eğer bir kavramın uygulanış şartları değiştirilebilir ve düzeltilebilirse bu kavram .......... bir kavramdır." ifadesindeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
kapalı
B
açık
C
nötr
D
eşdeş
E
oyun
Açıklama:
Eğer bir kavramın uygulanış şartları değiştirilebilir ve düzeltilebilirse bu kavram açık bir kavramdır.
Soru 105
Weitz'in sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili yaptığı saptamalarda yer alan "Sanat kavramını ................ bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat ............... bir kavramdır" ifadesindeki boşluklara sırasıyla hangi kavramlr gelmelidir?
Seçenekler
A
açık, kapalı
B
kapalı, açık
C
nötr, açık
D
kapalı, nötr
E
nötr, açık
Açıklama:
Weitz'in sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili yaptığı saptamalarda "Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat açık bir kavramdır" demiştir.
Soru 106
Wittgenstein, aile benzerliği kavramını açıklamak için hangi kavramı kullanır?
Seçenekler
A
Yakınlık
B
Göz
C
Oyun
D
Dil
E
Bilmece
Açıklama:
Wittgenstein, aile benzerliği kavramını açıklamak için oyun kavramını kullanır.
Soru 107
"Çeşme" başlıklı bu eser hangi sanatçıya aittir?Seçenekler
A
Pablo Picasso
B
Vincent Van Gogh
C
Marcel Duchamp
D
Rembrandt
E
Goya
Açıklama:
"Çeşme" başlıklı bu eser Marcel Duchamp'a aittir.
Soru 108
"Brillo Kutuları" adlı bu eser hangi sanatçıya aittir?Seçenekler
A
Marcel Duchamp
B
Robert Motherwell
C
Salvador Dali
D
Andy Warhol
E
Frida Kahlo
Açıklama:
"Brillo Kutuları" adlı bu eser Andy Warhol'a aittir.
Soru 109
"Beyaz bordürlü resim" adlı bu eser hangi sanatçıya aittir?Seçenekler
A
Jackson Pollock
B
Vasily Kandinsky
C
Pablo Picasso
D
Frida Kahlo
E
Salvador Dali
Açıklama:
"Beyaz bordürlü resim" adlı bu eser Vasily Kandinsky'e aittir.
Soru 110
Bu eser, soyut dışavurumcu eserleriyle ünlü olan hangi sanatçıya aittir?Seçenekler
A
Jackson Pollock
B
Robert Motherwell
C
Salvador Dali
D
Andy Warhol
E
Marcel Duchamp
Açıklama:
Eser Jackson Pollock' aittir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kuramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Akılcılık
B
Öykünmecilik
C
Biçimcilik
D
Sezgicilik
E
İstenççiliktir
Açıklama:
Akılcılık
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşünmede en eski ve uzun süre etkili olmuş sanat kuramıdır?
Seçenekler
A
Sezgicilik
B
Öykünmecilik
C
Biçimcilik
D
Duyguculuk
E
İstenççilik
Açıklama:
Öykünmecilik
Soru 113
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi tiyatroyu insan eylemlerinin bir taklidi olarak görmüştür?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Sokrates
D
Pisagor
E
Thales
Açıklama:
Aristoteles
Soru 114
Danto'ya göre aşağıdakilerden hangisinin etkisiyle öykünmeci kuramın yetersizliği anlaşılmıştır?
Seçenekler
A
Romantizm
B
Sinema
C
Aydınlanma çağı
D
Sanayi devrimi
E
Fotoğrafın İcadı
Açıklama:
Fotoğrafın İcadı
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi Biçimci sanat görüşünün özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Renk
B
Şekil
C
Çizgiler
D
Duygu
E
Ses
Açıklama:
Duygu
Soru 116
Aşağıdaki olgulardan hangisi duygucu görüşün sanat anlayışını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Dilek ve arzuların cisimleşmesi
B
Sanatın kamusallığını ortaya koyan dil
C
Sanatçının eserini hangi amaçla yarattığı
D
Hayal gücüyle dili birleştiren uyum
E
Anlamlı biçim
Açıklama:
Sanatçının eserini hangi amaçla yarattığı
Soru 117
Sanat fiziksel bir nesne ya da kamusal bir nesne değil, sanat daha çok bir edimdir. Yaratıcı, bilişsel ve tinsel bir edim. Görüşü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Croce
B
Danto
C
Tolstoy
D
Parker
E
Weitz
Açıklama:
Croce
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi belli bir mekanı kurgulamaya; anlam ve algı düzleminde birbirleri ve içinde bulundukları mekanla ilişkili nesnelerin bir arada sergilenmesine dayanan sanat tarzı olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Asamblaj
B
Enstalasyon
C
Kompozisyon
D
Ready made
E
Peyzaj
Açıklama:
Enstalasyon
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisinin etkisiyle birlikte Rönesans döneminde eski resim anlayışı sona ermiştir?
Seçenekler
A
Fotoğraf
B
Gravür
C
Fresk
D
Perspektif
E
Mozaik
Açıklama:
Perspektif
Soru 120
1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri ilk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuş olan sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hiperrealizm
B
Soyut Ekspresyonizm
C
Minimalizm
D
Dadaizm
E
Fütürizm
Açıklama:
Soyut Ekspresyonizm
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi küratör kavramını açıklar?
Seçenekler
A
Sanat dünyası içerisinde sanatçıdır.
B
İzleyici gurubunun adıdır.
C
Sergi düzenleyicisidir.
D
Sanat eleştirmenidir.
E
Sanat yapıtını ortaya koyan kişidir.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşünmede karşımıza çıkan temel sanat kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
İsteççilik
E
Akılcılık
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 123
Mimetrik yada yansıtmacı kuram olarak bilinen bu anlayış hangi temel sanat kuramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Duyguculuk
B
Biçimcilik
C
İstemççilik
D
Taklitçilik
E
İradecilik
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İstenççiliğin dışındaki tanımlar sanat olmayan şeyleri de kapsar
B
Sezgici görüş hem biçim hem de duyguyu savunur.
C
Duyguculuk sanatta en önemli olandır.
D
Biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan onun biçimsel özelliğidir.
E
Öykünmecilik sanata yaşamın bir yansımasıdır.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Morris,Weitz. Estetikte kuramın rolü
B
Paul,Ziff. Tipik örnek kavramı
C
Monro,Beardsley. Sanatta estetik var
D
Stephen,Davis. Tekrar sanat değildir.
E
Morris,Weitz. Sanat tanımlanmalıdır.
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 126
Sanatın göz yerine zihne hitap etmesinin gerekliliğini savunan ''Çeşme''adlı eseri ile günümüz çağdaş sanatını etkileyen sanatçının adı nedir?
Seçenekler
A
Edvard Munch
B
Auguste Rodin
C
Paul Cezanne
D
Marcel Duchamp
E
Edgar Degas
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 127
Aşağıdaki eleştirmen tanımlarından hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Weitz,Morris.Sanatın özsel bir tanımı yapılamaz.
B
Danto,Artur. sanat gözün görmediği sanat dünyasına bağlıdır.
C
Dickie,George. Bir şeyi sanat eseri yapan malzemesi değil bunun bir kurumla ilintili olduğudur.
D
Ziff, Paul. Sanatın yapısı değiştirilemez.
E
Levinson,Jerrold. Yeni sanat geçmiş sanatla olan ilişkisinden dolayı sanattır.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi sanatçının yaratma faaliyetlerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Esinlenilen nesne
B
Etkilenme
C
Tasarlama
D
Tamamlama
E
Eleştirme
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 129
Aşağıdaki ilişkilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanat yapıtı-izleyici ilişkisi
B
Galeri-tasarlama ilişkisi
C
Sanat yapıtı- yaratıcılık ilişkisi
D
İzleyici-sanat yapıtı ilişkisi
E
Özel ilişki-eleştiri ilişkisi
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 130
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaratıcılığın başlıca aşamaları;etkilenme, tasarlama, tamamlamadır.
B
Eleştirmenlerin dile getirdikleri yargılar eleştirel önermelerdir.
C
Eleştirmen ,bir sanat yapıtı hakkında yazan,çizen,konuşan kişidir.
D
Sanat yapıtının değerlendirilmesi ve yaşam bulması için izleyici gerekli değildir.
E
Sanatçı ile sanat yapıtı arasındaki ilişkiye yaratıcılık denir.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 131
Sanatı yaşamın bir yansıması olarak sanatın en önemli işlevini gerçeği yansıtması şeklinde gören kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biçimci
B
Duygucu
C
Yansıtmacı
D
Sezgici
E
İradeci
Açıklama:
Platon’la birlikte başlamış ve onsekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur. Bu kuram sanatı yaşamın bir yansıması olarak sanatın en önemli işlevini gerçeği yansıtması olarak gördüğü için yansıtmacı kuram; gerçekteki nesnelerin temsil edilmeleri anlamında da temsilci kuram olarak da anılır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi biçimciliğe göre bir şeyi sanat yapan özelliklerden değildir?
Seçenekler
A
Renk
B
Şekil
C
Ses
D
Yapı
E
Tarihsel bağlamı
Açıklama:
Biçimciliğe göre bir eserin tarihsel bağlamı ya da eserin yaratıcısının hangi niyetle eseri yarattığının bir önemi yoktur. Önemli olan şeyler renk, şekil, çizgiler, ses, yapı, kalıp gibi biçimsel özelliklerdir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden biridir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Platon
C
Clive Bell
D
Townsend
E
Croce
Açıklama:
Duygucu görüşün en önemli temsilcisi on dokuzuncu yüzyıl Rus yazar ve düşünürlerinden Leo Tolstoy’dur. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 134
I) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralaması II) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlaması III) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne sürülmesi Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bir sanat tanımının başarısız olmasının nedenidir?
Seçenekler
A
I
B
II
C
I - II
D
I - III
E
I - II -III
Açıklama:
Bir sanat tanımının başarısız olmasının iki nedeni vardır: 1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak, 2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlayarak. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi istenççiliği savunan Dewitt Parker’a göre sanatın sahip olduğu özelliklerdir?
Seçenekler
A
Sanatın boyutsallığı
B
Duyguların sanata karıştırılmaması
C
Diğer sanat eserleri ile uyum
D
Dilek ve arzuların cisimleşmesi
E
Biçimsellik
Açıklama:
Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) Sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) Hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 136
“Weitz’a göre, sanat kavramı hem ………………… hem de ……………………. anlamda kullanılmaktadır.” Cümlesinde boş bırakılan kısımlara aşağıdaki kelimelerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Betimleyici - Değerlendirmesel
B
Şekilsel - Soyutsal
C
Sezgisel - Kamulsa
D
Çizgisel - Renksel
E
Ses - Yapısal
Açıklama:
Weitz’a göre, “sanat” kavramı hem betimleyici hem de değerlendirmesel anlamda kullanılmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 137
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişkiye nedir?
Seçenekler
A
Sezgisellik
B
Şekilsellik
C
Boyutsallık
D
Seslilik
E
Yaratıcılık
Açıklama:
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki yaratıcılıktır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi bir başlangıç noktası olarak sanatçının çevresindeki, zihnindeki, deneyimlerindeki her türlü şey için kullanılan ifadedir?
Seçenekler
A
Süreç içinde şekil alan nesne
B
Şekilsel nesne
C
Esinlenilen nesne
D
Hareket resmi
E
Soyut dışavurumcu
Açıklama:
Sanatçı çevresindeki, zihnindeki, deneyimlerindeki her türlü şeyden etkilenebilir. Bu başlangıç noktasıdır. Bir ses, bir gülümseme, bir kavram, bir eşya, yeni tanışılan bir kişi sanatçının yaratım nesnesi olabilir. Buna aynı zamanda esinlenilen nesne de diyebiliriz. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 139
“Sanat ifadedir ve ifade amaç, duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koymaktır ve bunlar yine kendisini ifade eden ve başkalarıyla iletişimde olan tarafından deneyimlenir” görüşünü savunan sezgici düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Parker
B
Croce
C
Weitz
D
Platon
E
Davies
Açıklama:
Kısaca sanat Croce’ye göre ifadedir. İfade ise amaç, duygu ya da düşünceyi duyusal bir araçla ortaya koymaktır ve bunlar yine kendisini ifade eden ve başkalarıyla iletişimde olan tarafından deneyimlenir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 140
I) Deneyimleme II) Değerlendirme III) Eleştirme Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sanat yapıtı ile izleyici arasındaki ilişkiyi tanımlar?
Seçenekler
A
I
B
II
C
II - III
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Sanat Yapıtı ile izleyici Arasındaki ilişki: Deneyimleme, Değerlendirme, Eleştirme'dir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 141
I. Sanatı, zorunlu koşullarını temel alarak tanımlayan tanımlar
II. Sanatı, yeterli koşullarını temel alarak tanımlayan tanımlar
III. Sanatı, sanatın belirli bir yönünü merkeze alarak tanımlayan tanımlar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "Kuramsal Tanımlar" olarak kabul edilen tanımlamalar arasındadır?
II. Sanatı, yeterli koşullarını temel alarak tanımlayan tanımlar
III. Sanatı, sanatın belirli bir yönünü merkeze alarak tanımlayan tanımlar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "Kuramsal Tanımlar" olarak kabul edilen tanımlamalar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
Hepsi
Açıklama:
Sanatı zorunlu ve yeterli koşullarını temel alarak tanımlamak yerine bu tanımlar sanatın belirli bir yönünü merkeze almasından ötürü "kuramsal tanımlar" olarak görülmektedir.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi 'Öykünmecilik' kuramı için söylenemez?
Seçenekler
A
En eski kuramdır
B
Varlığı çok kısa sürmüş olan bir kuramdır
C
Yunancadan kabul edildiği biçimiyle 'mimetik sanat kuramı' olarak da bilinir
D
Sanatı yaşamın yansıması olarak kabul ettiği için 'yansıtmacı kuram' olarak da bilinir
E
Nesnelerin temsil edilmesi anlamında 'temsilci kuram' olarak da anılır
Açıklama:
Ele alabileceğimiz en eski ve uzun süre etkili olmuş kuram; Yunancadan kabul edildiği biçimiyle 'mimetik sanat kuramı', Sanatı yaşamın yansıması olarak kabul ettiği için 'yansıtmacı kuram', Nesnelerin temsil edilmesi anlamında da 'temsilci kuram' olarak da anılan Öykünmecilik/Taklitçilik kuramıdır.
Soru 143
I. Sezgicilik
II. Duyguculuk
III. Biçimcilik
IV. İradecilik
V. Faydacılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri felsefi düşünmede sanat kuramları arasında sayılamaz?
II. Duyguculuk
III. Biçimcilik
IV. İradecilik
V. Faydacılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri felsefi düşünmede sanat kuramları arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
Yalnız V
C
I, II ve IV
D
IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Felsefi düşünmede sanat kuramları; Öykünmecilik, Sezgicilik, Duyguculuk, Biçimcilik ve İradecilik'tir. Faydacılık diye bir kuramdan bahsedilemez.
Soru 144
Dewitt Parker tarafından savunulan ve sanatın tanımını diğer kuramlar gibi basit bir şekilde yapmayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Duyguculuk
C
Sezgicilik
D
İradecilik/İstenççilik
E
Biçimcilik
Açıklama:
İradecilik/İstençlik kuramı diğer kuramlardan biraz farklıdır. Farkı şudur: Diğerleri gibi sanatı basit bir şekilde tanımlamaz. Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Parker’a göre bu üç özellik yalnızca sanatın sahip olduğu özelliklerdir. Bu yüzden "anlamlı biçim", "ifade", "sezgi" gibi popüler sanat tanımları hatalı tanımlardır.
Soru 145
Aşağıdaki nedenlerden hangisi sanatı tanımlamadaki sorunlardan birisidir?
Seçenekler
A
Sanat yapıtlarının bir şeyi taklit ya da temsil etmemesi
B
Sanat yapıtlarının ortak özelliklere sahip olması
C
Sanat yapıtlarıyla sınırlandırılabilecek özellikler kümesinin oluşturulabilmesi
D
Sanatın kapalı bir kavram olarak değerlendirilebilmesi
E
Sanatın zorunlu ve yeterli koşulları olabilmesi
Açıklama:
*Kimi müzik parçaları ya da resimler herhangi bir şeyi taklit ya da temsil etmezler.
*Sanat yapıtlarının ortak özelliklere sahip olmaması
*Sanat yapıtlarıyla sınırlandırılabilecek özellikler kümesinin oluşturulamaması
*Sanatın kapalı bir kavram olarak değil açık bir kavram olarak değerlendirilmesi
*Sanatın zorunlu ve yeterli koşullarından bahsedilememesi
sanatı tanımlamadaki sorunlardan bazılarıdır.
*Sanat yapıtlarının ortak özelliklere sahip olmaması
*Sanat yapıtlarıyla sınırlandırılabilecek özellikler kümesinin oluşturulamaması
*Sanatın kapalı bir kavram olarak değil açık bir kavram olarak değerlendirilmesi
*Sanatın zorunlu ve yeterli koşullarından bahsedilememesi
sanatı tanımlamadaki sorunlardan bazılarıdır.
Soru 146
Belirli nesneleri öğrenme biçimimizden yola çıkarak bu öğrenme biçimini sanat dallarına uyarlayan 'tipik örnek' görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Morris Weitz
B
Stephen Davies
C
Paul Ziff
D
Marcel Duchamp
E
Arthur Danto
Açıklama:
Belirli nesneleri öğrenme biçimimizden yola çıkarak bu öğrenme biçimini sanat dallarına uyarlayan 'tipik örnek' görüşü" Paul Ziff'in ortaya attığı bir görüştür. Örneğin, “kitap” kelimesinin kullanımını bilmeyen bir çocuğa kitabın ne olduğunu öğretmenin en iyi yolu ona bir kitap göstermek olacaktır. Bu kitap muhtemelen ne fazla kalın ne fazla ince olacak, sayfaları bofl olmayan bir kitap olacak,
bir cep kitabı ya da deftere benzeyen bir kitap olmayacaktır.
bir cep kitabı ya da deftere benzeyen bir kitap olmayacaktır.
Soru 147
I. Arthur Danto
II. George Dickie
III. Jerrold Levinson
IV. Paul Ziff
Yukarıdaki felsefecilerin hangisi ya da hangileri, sanatın özünün bağıntısal olduğunu savunmuşlardır?
II. George Dickie
III. Jerrold Levinson
IV. Paul Ziff
Yukarıdaki felsefecilerin hangisi ya da hangileri, sanatın özünün bağıntısal olduğunu savunmuşlardır?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Sanat örneğin toplumsal, tarihsel ya da kurumsal doğasından yola çıkılarak tanımlanabilir. Bu tür bir tanım da bağıntısal ya da dışsal bir tanım olacaktır. Sanatın özünün bağıntısal olduğunu savunan felsefecilerin başında Arthur Danto (1924-), George Dickie (1926-) ve Jerrold Levinson (1948-) gelmektedir.
Soru 148
Bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil, bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğu şeklinde açıklanan ve 'kurumsal sanat kuramı' olarak bilinen anlayışı ilk ortaya atan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Arthur Danto
B
Jerrold Levinson
C
John Chamberlain
D
Andy Warhol
E
George Dickie,
Açıklama:
George Dickie, Arthur Danto’nun görüşünü belirli yönden geliştirerek “kurumsal sanat kuramı” anlayışını ortaya atmıştır. Bu anlayışa göre bir şeyi sanat eseri yapan o şeyin nasıl göründüğü, duyulduğu vs. ya da hangi malzemeden yapıldığı gibi içsel özellikleri değil bu şeyin bir kurumla nasıl ilintili olduğudur. Buna göre “sanat” denen kurum olmadan sanat eserlerinden söz edilemez.
Soru 149
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişkiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
İlham
B
Esinlenme
C
Deneyimleme
D
Yaratıcılık
E
Eleştirme
Açıklama:
Sanatçı ile sanat yapıtı arasında kurulan özel ilişki; yaratıcılıktır. Yaratıcılık kısaca ifade edilirse yeni bir şeyin yani daha önce varolmayan bir şleyin ortaya çıkmasıdır. Yaratıcılık, Tanrı ya da Tanrıların işinin olduğunun düşünülmesinden başka insanın
ortaya koyduğu bir başarı olarak da görülür. Bu anlamda hem bilimsel hem sanatsal yaratmadan söz edebiliriz.
ortaya koyduğu bir başarı olarak da görülür. Bu anlamda hem bilimsel hem sanatsal yaratmadan söz edebiliriz.
Soru 150
1940’ların ortalarında New York’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri soyut sanat türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soyut Süpramatizm
B
Soyut Fütürizm
C
Soyut Konstrüktivizm
D
Soyut Ekspresyonizm (Soyut Dışavurumculuk)
E
Soyut Kübizm
Açıklama:
Soyut ekspresyonizm (soyut dışavurumculuk), 1940’ların ortalarında NewYork’ta ortaya çıkan, ressamların gerçek nesnelerin temsiline yer vermeden kendilerini sadece renk ve şekillerle ifade ettikleri bir tür soyut sanattır. İlk Amerikan sanat akımı olarak kabul edilip, sanat dünyasının merkezinin Paris’ten New York’a kaymasında etkili olmuştur.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi en eski sanat kuramıdır?
Seçenekler
A
Öykünmecilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İstenççilik
Açıklama:
En eski ve uzun süre etkili olmuş kuram öykünmecilik/taklitçilik ya da Yunancadan kabul edildi¤i biçimiyle mimetik sanat kuramıdır. Bu kuram Platon’la birlikte başlamış ve on sekizinci yüzyıla kadar da önemini korumuştur.
Soru 152
Aşağıdaki cümlelerden hangisi sanatı duyguların dışavurumu olarak değerlendiren görüşü yansıtır?
Seçenekler
A
Bir şeyi sanat yapan o şeyin biçimsel özellikleridir.
B
Bir sanat eseri, izleyicisine birtakım duyguları deneyimleme olanağı sunmalıdır.
C
Sanat fiziksel ya da kamusal bir nesne değil; daha çok bir edimdir.
D
Sanat, hayal gücüyle dili birleştiren uyumdur.
E
Sanat yaşamın bir yansımasıdır.
Açıklama:
Sanatı duyguların dışa vurumu olarak ele alan kuram duyguculuk olarak adlandırılmaktadır ve bu kuramın en önemli temsilcisi sayılan Tolstoy'a göre bir sanat eseri ancak ve ancak;
a) izleyicisine bir takım duyguları deneyimlemesine neden oluyorsa,
b) yaratıcısı tarafından tam da bunun için amaçlandıysa
c) yaratıcısı ortaya çıkan duyguları kendisi de yaşadıysa sanat eseridir.
a) izleyicisine bir takım duyguları deneyimlemesine neden oluyorsa,
b) yaratıcısı tarafından tam da bunun için amaçlandıysa
c) yaratıcısı ortaya çıkan duyguları kendisi de yaşadıysa sanat eseridir.
Soru 153
I. Sanat tanımlanamaz.
II. Tüm sanatların paylaştığı bir öz vardır.
III. Sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
IV. Sanat açık bir kavramdır.
V. Estetikte esas amaç bir kuram oluşturmaktır.
Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangileri Amerikalı estetikçi Morris Weitz tarafından söylenmiş olabilir?
II. Tüm sanatların paylaştığı bir öz vardır.
III. Sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
IV. Sanat açık bir kavramdır.
V. Estetikte esas amaç bir kuram oluşturmaktır.
Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangileri Amerikalı estetikçi Morris Weitz tarafından söylenmiş olabilir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II ve V
C
I, III ve IV
D
III, IV ve V
E
I, III ve V
Açıklama:
Weitz, sanatın yanlış anlaşılmasıyla ilgili olarak üç saptama yapar:
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat açık bir kavramdır.
Weitz Wittgenstein’dan aldığı aile benzerliği kavramını sanata uyarlar. Buna göre tüm sanatların paylaştığı bir öz bulma arayışı bir kenara konmuştur. Bunun yerine sanat yapıtlarının birbirleriyle olan benzerlikleri bulunmalıdır.
1) Sanatı tanımlayabilmek için kuram öne süremeyiz çünkü sanat zaten tanımlanamaz.
2) Zorunlu ve yeterli koşulları öne süremeyiz çünkü sanatın zorunlu ve yeterli koşulları yoktur.
3) Sanat kavramını kapalı bir kavram olarak değerlendiremeyiz çünkü sanat açık bir kavramdır.
Weitz Wittgenstein’dan aldığı aile benzerliği kavramını sanata uyarlar. Buna göre tüm sanatların paylaştığı bir öz bulma arayışı bir kenara konmuştur. Bunun yerine sanat yapıtlarının birbirleriyle olan benzerlikleri bulunmalıdır.
Soru 154
Sanat eserinin varlığından söz edebilmek için aşağıdakilerden hangisinin bulunması zorunludur?
Seçenekler
A
Ödül
B
Eleştirmen
C
Kuramcı
D
İzleyici
E
Yapımcı
Açıklama:
İlk söylenmesi gereken şey yapıtın mutlaka bir izleyici gerektirdiğidir. Sanatçının “kimseye göstermeyeceğim” niyetiyle yaratmaya girişebileceği olası yapıt bile örtük olarak bir izleyiciyi varsayar. Yapıtın ortaya çıkması için sanatçının varlığı ve etkinliği ne kadar gerekliyse yapıtın yaşam bulması, değerlendirilmesi ve yorumlanması için izleyicinin varlığı ve etkinliği de o kadar gereklidir. Sanat eseri, Townsend’in ifadesiyle, “görülmek için kendini sunan bir nesnedir.” Bir doğa manzarası
potansiyel olarak estetik niteliklere sahip olabilir ancak bu manzaranın estetik bir nesne olması için bakan birinin olması gerekir. Yani estetik, “insanların nesnelere tepki verme biçimiyle ilgilidir.”. Başka bir deyişle, sanat yapıtı ancak izleyicilerin vereceği tepkilerle “sanat yapıtı”na dönüşebilir.
potansiyel olarak estetik niteliklere sahip olabilir ancak bu manzaranın estetik bir nesne olması için bakan birinin olması gerekir. Yani estetik, “insanların nesnelere tepki verme biçimiyle ilgilidir.”. Başka bir deyişle, sanat yapıtı ancak izleyicilerin vereceği tepkilerle “sanat yapıtı”na dönüşebilir.
Soru 155
Aşağıdaki durumlardan hangisinde süreç içinde şekil alan nesne söz konusudur?
Seçenekler
A
Ressamın zihninde tasarladıklarını tuvale aktarması.
B
Bir koreografın bir müzik parçasından yola çıkarak hareketler tasarlaması ve bunları dansçılara öğretmesi
C
Bir müzisyenin doğadaki bir sesten esinlenerek beste yapması.
D
Bir yazarın gerçek bir olaydan esinlenerek bir roman yazması.
E
Bir koreografın dansçıları yönlendirerek bizzat onlara hareket bulma olanağı sağlaması.
Açıklama:
Sanatçı çevresindeki, zihnindeki, deneyimlerindeki her türlü şeyden etkilenebilir. Bu başlangıç noktasıdır. Bir ses, bir gülümseme, bir kavram, bir eşya, yeni tanışılan bir kişi sanatçının yaratım nesnesi olabilir. Buna aynı zamanda esinlenilen nesne de diyebiliriz. Sanatçı bu nesneden yola çıkarak tasarlamaya başlayacaktır. Tasarlama aşaması da iki şekilde olabilir: Zihinde tasarladıktan sonra oluşturma ya da oluştururken (oluşturarak) tasarlama. Örnek vermek gerekirse; bir ressam zihninde tasarladıktan sonra bunu tuvaline aktarabilir ya da renklerle oynarken süreç içerisinde tasarlayabilir. Aynı şekilde, bir modern dans koreografı seçtiği bir müzik parçasına zihninde hareketler tasarlayarak daha sonra bu hareketleri dansçılarına öğretebilir ya da dansçılarını yönlendirerek bizzat onlara hareket bulmada olanak sağlayabilir yani hareketlerle oynarken süreç içerisinde tasarlayabilir. İlk durumda bir zihinsel tasarı nesnesi söz konusuyken ikinci durumda bir süreç içinde şekil alan nesne söz konusudur.
Soru 156
Aşağıdakilerden hangisi Sanat Dünyası adlı dergide Andy Warhol'un Brillo Kutuları adlı yapıtının hangi gerekçelerle sanat eseri olduğunu tartışmıştır?
Seçenekler
A
Arthur Danto
B
George Dickie
C
Jerrold Levinson
D
Roy Lichtenstein
E
Claes Oldenburg
Açıklama:
Arthur Danto 1964 de yazdığı “Sanat Dünyası” adlı makalesinde popüler kültürün ünlü Amerikalı sanatçılarından olan Andy Warhol'(1928-1987)un yapıtlarından Brillo Kutuları’nın hangi gerekçelerle bir sanat yapıtı olarak kabul edildiğini tartışır. Yazıda şu soru sorulmaktadır: “Eğer Warhol’un Brillo Kutuları görünüşte olağan Brillo kutularından ayırt edilemiyorsa nasıl oluyor da biri sanat yapıtı olabiliyor?” Danto’ya göre bunun nedeni belirli bir sanat kuramının olmasıdır. Sanat dünyası, belirli nesnelerin birer sanat yapıtı olmasını sağlamaktadır. “Sanat dünyasının içine sokulmuş olmak”, Danto’ya göre, bütün sanatların özünü oluşturan şeydir.
Soru 157
"... kavramı birbirine hepsinde ortak olan tek bir özellikle değil örtüşen benzerlikler dizisiyle bağlanabilen şeyler için kullanılan bir kavramdır."
Yukarıdaki cümlede "..." olarak belirtilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümlede "..." olarak belirtilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Açıklık
B
Kapalılık
C
Aile benzerliği
D
Kurumsal sanat
E
Bağıntısal özellikler
Açıklama:
Aile benzerliği kavramı birbirine hepsinde ortak olan tek bir özellikle değil örtüşen benzerlikler dizisiyle bağlanabilen şeyler için kullanılan bir kavramdır. Wittgenstein bu kavramı açıklamak için “oyun” kavramını kullanır. Buna göre top oyunları, kart oyunları, olimpiyat oyunları, tahta üzerinde oynanan oyunlar gibi pek çok farklı oyun vardır ve bu oyunların hiçbiri ortak tek bir özelliğe sahip değildir. Hepsi de örtüşen benzerliklerle birbirine bağlıdır. Kimi oyunlar eğlendirir, kimilerinde kazanma ya da kaybetme yoktur vb.
Soru 158
Sanatı; dilek ve arzuların cisimleşmesi, sanatın kamusallığını ortaya koyan dil ve hayal gücüyle dili birleştiren uyum olarak tanımlayan görüş aşağıdaki sanat kuramlarından hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Öykünmecilik / Taklitçilik
B
Biçimcilik
C
Duyguculuk
D
Sezgicilik
E
İradecilik / İstenççilik
Açıklama:
İstenççiliği savunan Dewitt Parker’a göre, “anlamlı biçim”, “ifade”, “sezgi”, “duyguların iletişimi” gibi popüler sanat tanımları hatalı tanımlardır. Bu tür basit tanımlar sanat için geçerli oldukları kadar sanat olmayan şeyler için de geçerlidir. Dolayısıyla da sanatı sanat olmayandan ayıramazlar. Ayrıca hepsi de sanatın önemli yönlerini ihmal eder. Gereken şey basit bir tanım değil sanatın karmaşık özelliklerini ortaya koyan bir tanımdır. Parker’a göre sanat üç şeydir: 1) Dilek ve arzuların cisimleşmesi 2) sanatın kamusallığını ortaya koyan dil 3) hayal gücüyle dili birleştiren uyum. Parker’a göre bu üç özellik yalnızca sanatın sahip olduğu özelliklerdir.
Soru 159
I. Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlanması
II. Sanatın gerçek işlevi olan dışavurumculuğun göz ardı edilmesi
III. Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralanması
IV. Sanatın kamusallığının ortaya konmaması
Yukarıdakilerden hangileri sanat kuramlarının sanat tanımlarının başarısız olma nedeni olarak değerlendirilmiştir?
II. Sanatın gerçek işlevi olan dışavurumculuğun göz ardı edilmesi
III. Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralanması
IV. Sanatın kamusallığının ortaya konmaması
Yukarıdakilerden hangileri sanat kuramlarının sanat tanımlarının başarısız olma nedeni olarak değerlendirilmiştir?
Seçenekler
A
II ve IV
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I ve IV
Açıklama:
Sanatı zorunlu ve yeterli koşullarından yola çıkarak tanımlamak pek de olanaklı değildir. Bir sanat tanımının başarısız olmasının iki nedeni vardır:
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlayarak.
İşte sanat kuramları, bu iki noktada da başarısızdır. Kimi müzik parçaları ya da resimler herhangi bir şeyi taklit ya da temsil etmezler. Örneğin soyut yapıtlar bu şekilde değerlendirilir.
1) Tüm sanat yapıtlarının sahip olmadığı bir özelliği sıralayarak,
2) Yalnızca sanat yapıtlarıyla sınırlandırılamayacak bir özellikler kümesi tanımlayarak.
İşte sanat kuramları, bu iki noktada da başarısızdır. Kimi müzik parçaları ya da resimler herhangi bir şeyi taklit ya da temsil etmezler. Örneğin soyut yapıtlar bu şekilde değerlendirilir.
Soru 160
“Bir sanat yapıtı bir sanat dünyasına sunulacak şekilde yaratılmış türden bir insan yapımıdır” görüşü, aşağıdakilerden hangisine ait olabilir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Platon
C
Wittgenstein
D
George Dickie
E
Clive Bell
Açıklama:
George Dickie 1983’te “Yeni Kurumsal Sanat Kuram›” adında bir makale yazar. Burada verdiği sanat yapıtı tanımına göre “bir sanat yapıtı bir sanat dünyasına sunulacak şekilde yaratılmış türden bir insan yapımıdır”. Dickie’ye göre kurumsal sanat yapıtı görüşü bir açıdan geleneksel sanat kuramlarına benzer. Bu ortak yan, sanat yapıtının her şeyden önce insan yapımı olmasıdır. “İnsan yapımı” insan tarafından yapılmış bir nesneye denir. Ne var ki bu nesne kimi durumlarda fiziksel bir nesne olmayabilir. Örneğin bir şiir fiziksel bir nesne de¤ildir ama yine de insan yapımıdır.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdaki alanlardan hangisi sanatın bilgi ile ilişkisini ele alan, araştıran bir alandır?
Seçenekler
A
Sanat Ontolojisi
B
Sanat Epistemolojisi
C
Sanat felsefesi
D
Sanat Sosyolojisi
E
Etik
Açıklama:
Sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştran alandır.
Soru 2
Sanatçılar, herhangi bir şeyin taklidini o şey hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilen kişiler olduğu; sanatsal etkinliklerin de insanların dengesiz bir ruha ve dolayısıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeyler olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristo
C
Hegel
D
Marks
E
Schopenhauer
Açıklama:
Platon, sanatçıların, herhangi bir şeyin taklidini o şey hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilen kişiler olduğuna inanır; sanatsal etkinliklerin de insanların dengesiz bir ruha ve dolayısıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeyler olduğunu savunur.
Soru 3
“Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir. Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar. Bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar” Aristo’nun sanatın epistemolojisine ilişkin görüşlerini açıklayan bu ifadeler aşağıdakilerden hangi kavrama karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Poetika
B
Tragedya
C
Doxa
D
Katharsis
E
Episteme
Açıklama:
Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bilgi kaynağı olarak gören görüşlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Bilgi kategorilerini şekillendirmede rölü
B
Sanatın ahlaki bilgi sağladığı görüşü
C
Sanatın mistik uyarı sağladığı görüşü
D
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığı göürüşü
E
Sanatın bilişsel uyarı sağladığı görüşü
Açıklama:
Sanatın mistik uyarı sağladığı görüşü, bilgi kaynağı olarak gören görüşlerden birisi değildir
Soru 5
Genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Sanat yapıtının genel varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği bir alandır. Bu alanın en temel sorusu “Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?; Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?; Sanat yapıtları ideal türler midir?; Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?; Sanat yapıtları sanatçının ya da izleyicinin zihinsel hâlleriyle nasıl bir ilişki içindedir?; Sanat yapıtlarının fiziksel nesnelerle nasıl bir ilişkisi vardır? gibi sorular ile ilgilenen alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat Felsefesi
B
Sanat Ontolojisi
C
Sanat Epistemolojisi
D
Kültür Felsefesi
E
Sanat Sosyolojisi
Açıklama:
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır.
Soru 6
Aşağıdaki sorulardan hangisi sanatın ontolojisini açıklayan sorulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?
B
Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
C
Sanat yapıtları ideal türler midir?
D
Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?
E
Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?
Açıklama:
Sanat bilginin kaynağı olabilir mi? Sorusu sanatın ontolojisi değil, epistemolojisi ile ilgili bir sorudur?
Soru 7
Picasso’nun Avingonlu Kızlar veya Duchamp’ın ‘Merdivenden İnen Çıplak’ isimli resimleri genel varlık kategorileri içerisinde ne tür bir varlık olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Soyut varlık
B
Tümel varlık
C
Tekil varlık
D
Zihinsel varlık
E
Çoklu varlık
Açıklama:
Farklı sanat türlerini dikkate alarak sanat yapıtlarına baktığımızda, resim ve (döküm olmayan) heykelleri tekil varlıklar olarak görürüz .
Soru 8
Tip-örnek kuramının, aşağıdaki görüşlerden hangisi ile ilişkili olduğunu söyleyebiliriz?
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Tümel varlık kuramı
C
Hayali varlık görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Çoğul varlık kuramı
Açıklama:
Tip-örnek kuramı, Richard Wollheim Sanat ve Nesneleri (1980) adlı kitabında, edebi yapıtların ve müziğin fiziksel nesneler ya da bu nesnelerin bir sınıfı olmadıklarını söyleyerek bu tür yapıtların tipler olduğunu ve kopyalarının ya da gösterimlerinin de bu yapıtların örnekleri olduğunu görüşüne dayalıdır.
Soru 9
Sanatın etik değerlendirmesinin doğurduğu, ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu; sanat eserlerinin yalnızca estetik ölçütlere göre değerlendirilmesi gerektiği görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özerkçilik
B
Moralizm
C
Ahlakçılık
D
Biçimcilik
E
Ilımlı Ahlakçılık
Açıklama:
İfadelerdeki içerik özerkçiliği tanımlamaktadır.
Soru 10
Sanat yapıtlarının yalnızca estetik boyutunun özerk olması gerektiğini aşağıdaki görüşlerden hangisinin taraftarları savunmaktadır?
Seçenekler
A
Ilımlı Özerkçilik
B
Ilımlı Ahlakçılık
C
Aşırı Ahlakçılık
D
Aşırı Özerkçilik
E
Özerkçilik
Açıklama:
Ilımlı özerkçiler yalnızca sanat yapıtlarının estetik boyutunun özerk olduğunu iddia ederler.
Soru 11
Aşağıdaki yargılardan hangisi “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?” ve “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?” sorularına, sanatın ya da sanat deneyiminin bilginin üretiminde gerekli şartları yerine getirmediğini belirten görüşle çelişir?
Seçenekler
A
Bu gruptaki düşünürler sanatın doğru inanç bildiremeyeceğini ya da bildirse bile bu inançları gerekçelendiremeyeceğini söyler.
B
Bu gruptaki kimi düşünürler sanatın doğrularla bir ilgisinin olmamasından ötürü bilgi üretemeyeceği iddiasındadırlar.
C
Bir grup düşünür ise sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceğini, sanatın dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceğini iddia eder.
D
Bu gruptaki düşünürlere göre sanat, olgu sağlayamadığı ya da argüman ortaya koyamadığı için herhangi bir şey de öğretemeyecektir.
E
Bilginin epistemoloji tarihinde en sık yapılan tanımına bakacak olursak, gerekçelendirilmiş doğru inancın önermesel bilgi için geçerli olduğunu oysaki sanatın bilgi ürettiği kabul edildiğinde aynı tanımın geçerli olmayacağını söylememiz gerekir
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Bu aynı zamanda sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının yapıldığı sorgulamadır. Bu tartışma alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?”
Sanatın bilişsel değerinin olduğunu savunan düşünürler çoğunlukla; sanatın
bize bir şeyler öğretebileceğini, sanat hakkında bir şeyler bilebileceğimizi, sanatın dünya hakkındaki algımızı, anlayışımızı değiştirebileceğini, sanatın kendimizle ilgili kimi şeylerin değişmesine neden olabileceğini ve sanatın bilginin kaynaklarından biri olabileceğini düşünürler. Ancak “bilgi”den yalnızca önermesel bilgi türünü anlıyorsak bu durumda sanatın bilgiyle olan ilişkisine pek de sıcak bakmayacağımız aşikârdır. Nitekim bilginin epistemoloji tarihinde en sık yapılan tanımına bakacak olursak, gerekçelendirilmiş doğru inancın önermesel bilgi için geçerli olduğunu oysaki sanatın bilgi ürettiği kabul edildiğinde aynı tanımın geçerli olmayacağını söylememiz gerekir
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Bu aynı zamanda sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının yapıldığı sorgulamadır. Bu tartışma alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?”
Sanatın bilişsel değerinin olduğunu savunan düşünürler çoğunlukla; sanatın
bize bir şeyler öğretebileceğini, sanat hakkında bir şeyler bilebileceğimizi, sanatın dünya hakkındaki algımızı, anlayışımızı değiştirebileceğini, sanatın kendimizle ilgili kimi şeylerin değişmesine neden olabileceğini ve sanatın bilginin kaynaklarından biri olabileceğini düşünürler. Ancak “bilgi”den yalnızca önermesel bilgi türünü anlıyorsak bu durumda sanatın bilgiyle olan ilişkisine pek de sıcak bakmayacağımız aşikârdır. Nitekim bilginin epistemoloji tarihinde en sık yapılan tanımına bakacak olursak, gerekçelendirilmiş doğru inancın önermesel bilgi için geçerli olduğunu oysaki sanatın bilgi ürettiği kabul edildiğinde aynı tanımın geçerli olmayacağını söylememiz gerekir
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi, Platon'un aynanın içinde görünen nesnelere verdiği isimdir?
Seçenekler
A
doxa
B
eidola
C
mimesis
D
episteme
E
katharsis
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Platon, aynanın içinde görünen nesnelere eidola adını vermiştir. Eidola görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü. Bir ressam örneğin ayakkabı tamircilerinin resmini yapabilir. Başka bir deyişle gerçek nesneler dünyasındaki
ayakkabı tamircileri resmedildiklerinde yani kopyaları, benzetmeleri (mimesis)
yapıldıklarında gerçek olmayan nesneler dünyasına taşınmış olurlar. Ressamlar bu kopyaları ayakkabı yapımı hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilirler
Platon, aynanın içinde görünen nesnelere eidola adını vermiştir. Eidola görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü. Bir ressam örneğin ayakkabı tamircilerinin resmini yapabilir. Başka bir deyişle gerçek nesneler dünyasındaki
ayakkabı tamircileri resmedildiklerinde yani kopyaları, benzetmeleri (mimesis)
yapıldıklarında gerçek olmayan nesneler dünyasına taşınmış olurlar. Ressamlar bu kopyaları ayakkabı yapımı hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilirler
Soru 13
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin tartışıldığı veya irdelendiği alana genel olarak hangi ad verilir ?
Seçenekler
A
Sanat epistemolojisi
B
Sanat ontolojisi
C
Sanat etik ilişkisi
D
Ilımlı özerkçilik
E
Ilımlı ahlakçılık
Açıklama:
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin tartışıldığı veya irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Dolayısyla cevap A şıkkıdır.
Soru 14
Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflar aşağıdaki hangi seçenekelrde belirtilmiştir ?
I-) Platon
II-) Aristoteles
III-) Descartes
IV-) Sokrates
V-) Aquinas
I-) Platon
II-) Aristoteles
III-) Descartes
IV-) Sokrates
V-) Aquinas
Seçenekler
A
II ve III
B
I ve II
C
III ve IV
D
IV ve V
E
I ve V
Açıklama:
Sanatı bilgi kaynağ› olarak ele alan ilk filozoflar Platon ve Aristoteles’tir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 15
Platon’un Devlet adlı meşhur eserinden şu bölüm epistomoloji konusunun özüne açıklık getirmektedir: “İstersen bir ayna al eline, dört bir
yana tut. Bir anda yaptın gitti güneşi, yıldızları, dünyayı, kendini, evin bütün eşyasını, bitkileri, bütün canlı varlıkları. -Evet görünürde varlıklar yaratmış olurum, ama hiçbir geçerliliği olmaz bunların. -İyi ya, tam üstüne bastın, işte düşüncemin; çünkü bu türlü varlık yaratan ustalar arasına ressamı da koyabiliriz değil mi?” Bu alıntıdan anlaşılacağı üzere iki dünya söz konusudur: Aynanın dışındaki dünya (gerçek nesneler dünyası) ve aynanın içindeki dünya (gerçek olmayan nesneler dünyası). Platon, aynanın içinde görünen nesnelere hangi adı vermiş ?
yana tut. Bir anda yaptın gitti güneşi, yıldızları, dünyayı, kendini, evin bütün eşyasını, bitkileri, bütün canlı varlıkları. -Evet görünürde varlıklar yaratmış olurum, ama hiçbir geçerliliği olmaz bunların. -İyi ya, tam üstüne bastın, işte düşüncemin; çünkü bu türlü varlık yaratan ustalar arasına ressamı da koyabiliriz değil mi?” Bu alıntıdan anlaşılacağı üzere iki dünya söz konusudur: Aynanın dışındaki dünya (gerçek nesneler dünyası) ve aynanın içindeki dünya (gerçek olmayan nesneler dünyası). Platon, aynanın içinde görünen nesnelere hangi adı vermiş ?
Seçenekler
A
Mimesis
B
Usçu
C
Eidola
D
Episteme
E
Guernica
Açıklama:
Platon’un Devlet adlı meşhur eserinden şu bölüm epistomoloji konusunun özüne açıklık getirmektedir: “İstersen bir ayna al eline, dört bir yana tut. Bir anda yaptın gitti güneşi, yıldızları, dünyayı, kendini, evin bütün eşyasını, bitkileri, bütün canlı varlıkları. -Evet görünürde varlıklar yaratmış olurum, ama hiçbir geçerliliği olmaz bunların. -İyi ya, tam üstüne bastın, işte düşüncemin; çünkü bu türlü varlık yaratan ustalar arasına ressamı da koyabiliriz değil mi?” Bu alıntıdan anlaşılacağı üzere iki dünya söz konusudur: Aynanın dışındaki dünya (gerçek nesneler dünyası) ve aynanın içindeki dünya (gerçek olmayan nesneler dünyası). Platon, aynanın içinde görünen nesnelere Eidola adını vermiştir. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 16
Bir sanatçı bilgisini edinmeden herhangi bir şeyi taklit edebilmektedir. Benzer şekilde bir şair de erdemler hakkında bilgi sahibi olmaksızın güzellik hakkında ya da cesaret hakkında yazabilir. Kendisi hiçbir şekilde erdemli olmayan bir sanatçı erdemlere övgü yağdıran, ahlaklı olmanın ne kadar önemli olduğunu anlatan şiirler yazabilir. Bu mümkündür çünkü sanatçılar yalnızca görüntülerle yetinebilen, görüntülerden yola çıkarak etkinlikte bulunan kişilerdir. Gerçeği yansıtmadıkları için de “öğrettikleri” şeyler yanlış şeyler olmaktadır. Epistemolojik bağlam içerisinden söyleyecek olursak sanatçılar ne ile ilgilenirler ?
Seçenekler
A
Eidola
B
Mimesis
C
Uşçu
D
Doxa
E
Episteme
Açıklama:
Bir sanatçı bilgisini edinmeden herhangi bir şeyi taklit edebilmektedir. Benzer şekilde bir şair de erdemler hakkında bilgi sahibi olmaksızın güzellik hakkında ya da cesaret hakkında yazabilir. Kendisi hiçbir şekilde erdemli olmayan bir sanatçı erdemlere övgü yağdıran, ahlaklı olmanın ne kadar önemli olduğunu anlatan şiirler yazabilir. Bu mümkündür çünkü sanatçılar yalnızca görüntülerle yetinebilen, görüntülerden yola çıkarak etkinlikte bulunan kişilerdir. Gerçeği yansıtmadıkları için de “öğrettikleri” şeyler yanlış şeyler olmaktadır. Epistemolojik bağlam içerisinden söyleyecek olursak sanatçılar Doxa ile ilgilenirler. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 17
Aristoteles hocası Platon’un sanatın kişinin ahlaki karakterinin gelişimini etkilemesi görüşüne katılmıştır. Ne var ki Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından hangi ad verdiği bir görüş geliştirmiştir ?
Seçenekler
A
Eidola
B
Doxa
C
Tekil varlıklar
D
Empatik inançlar
E
Katharsis
Açıklama:
Aristoteles hocası Platon’un sanatın kişinin ahlaki karakterinin gelişimini etkilemesi görüşüne katılmıştır. Ne var ki Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir.
Soru 18
"Tüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi" aşağıdaki kavramlardan hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
episteme
B
doxa
C
poetika
D
eidola
E
katharsis
Açıklama:
Sanat Epistemolojisi
ETüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani epistemedir.
ETüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani epistemedir.
Soru 19
Sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceği, dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceği, bir farkındalık yaratacağı iddialarını desteklemiş ilk filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Tolstoy
D
Baumgarten
E
Kant
Açıklama:
Sanat Epistemolojisi
Aristoteles hocası Platon’un sanatın kişinin ahlaki karakterinin gelişimini etkilemesi görüşüne katılmıştır. Ne var ki Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar. Bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar. Böylelikle sanatın (özellikle tragedyaların) kişileri olumlu anlamda değiştirme, dönüştürme etkisi vardır. Anlaşıldığı üzere Aristoteles sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceği, dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceği, bir farkındalık yaratacağı iddialarını desteklemiş ilk filozoftur.
Aristoteles hocası Platon’un sanatın kişinin ahlaki karakterinin gelişimini etkilemesi görüşüne katılmıştır. Ne var ki Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar. Bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar. Böylelikle sanatın (özellikle tragedyaların) kişileri olumlu anlamda değiştirme, dönüştürme etkisi vardır. Anlaşıldığı üzere Aristoteles sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceği, dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceği, bir farkındalık yaratacağı iddialarını desteklemiş ilk filozoftur.
Soru 20
Virginia Woolf’un Deniz Feneri adlı yapıtından elde edilen sempatiyle ilgili deneyimsel bilgi, sanatı bilgi kaynağı olarak ele alabilmenin olanaklı yollarından hangisine göndermektedir?
Seçenekler
A
Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğu öne sürülebilir.
B
Sanat yapıtları ahlaklı etkinliğin örnekleri olarak değerlendirilebilir.
C
Sanatın ahlaki yargılarla ve ahlaki bilgiyle alakalı olan deneyimlere hayali erişim sağlama gücü olduğu söylenebilir.
D
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığı da ileri sürülebilir.
E
Sanat bilişsel ulaşım kaynağıdır.
Açıklama:
sanat epistemolojisi
Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alabilmenin olanaklı yollarından biri de sanatın
bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmektir. Bu görüşe
göre örneğin “kavramsal bilgi” kategorisi yeniden şekillenebilir. Kimi düşünürler
(Hagberg ve Wilson gibi) sanatın bize kavramsal bilgi sağladığı görüşünü savunmuşlardır. Örneğin, Virginia Woolf’un Deniz Feneri adlı yapıtında ağırlıklı olarak işlenen konu “sempati”dir. Bu yapıttan sempatiyle ilgili edinilen deneyimsel bilgi genel olarak “sempati” kavramı hakkında genel bir şeyler öğrenmemize katkıda bulunur.
Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alabilmenin olanaklı yollarından biri de sanatın
bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmektir. Bu görüşe
göre örneğin “kavramsal bilgi” kategorisi yeniden şekillenebilir. Kimi düşünürler
(Hagberg ve Wilson gibi) sanatın bize kavramsal bilgi sağladığı görüşünü savunmuşlardır. Örneğin, Virginia Woolf’un Deniz Feneri adlı yapıtında ağırlıklı olarak işlenen konu “sempati”dir. Bu yapıttan sempatiyle ilgili edinilen deneyimsel bilgi genel olarak “sempati” kavramı hakkında genel bir şeyler öğrenmemize katkıda bulunur.
Soru 21
I-Bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir.
II-Sanatçının imzalı el yazması tahrip olsa bile yapıtın kendisi varlığını sürdürmeye devam eder.
III-Bu tür yapıtlar alınıp satılabilir ve sahibiyle birlikte yer değiştirebilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çoklu varlıkların özellikleridir?
II-Sanatçının imzalı el yazması tahrip olsa bile yapıtın kendisi varlığını sürdürmeye devam eder.
III-Bu tür yapıtlar alınıp satılabilir ve sahibiyle birlikte yer değiştirebilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çoklu varlıkların özellikleridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Sanat Ontolojisi
Klasik müzik ve edebiyata baktığımızda ise, bu tür eserleri çoklu varlıklar olarak değerlendiririz. Bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir. Sanatçının imzalı el yazmasına ayrı bir değer verebiliriz ama şu bir gerçektir ki el yazması tahrip olsa bile yapıtın kendisi yok olmaz, varlığını sürdürmeye devam eder. III. seçenek ise tekil varlıkların özelliklerinden söz edilmektedir.
Klasik müzik ve edebiyata baktığımızda ise, bu tür eserleri çoklu varlıklar olarak değerlendiririz. Bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir. Sanatçının imzalı el yazmasına ayrı bir değer verebiliriz ama şu bir gerçektir ki el yazması tahrip olsa bile yapıtın kendisi yok olmaz, varlığını sürdürmeye devam eder. III. seçenek ise tekil varlıkların özelliklerinden söz edilmektedir.
Soru 22
I- Sanat yapıtlarınınn ontolojik statüsü sopaların, taşların, mermer parçalarının statüsünden daha az ya da daha çok karmaşık değildir.
II-Bir besteci bir müzik parçasını herhangi bir şekilde kağıda dökmeden yalnızca "kafasının içinde" yaratabilir.
III-Sanat yapıtını görebilmek için kesinlikle hayal gücü gerekir.
IV-Somut olarak elimde tutarak okumağa başladığım roman "Çalıkuşu" romanının bir örneğidir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri "hayali varlık görüşü" ile ilgilidir?
II-Bir besteci bir müzik parçasını herhangi bir şekilde kağıda dökmeden yalnızca "kafasının içinde" yaratabilir.
III-Sanat yapıtını görebilmek için kesinlikle hayal gücü gerekir.
IV-Somut olarak elimde tutarak okumağa başladığım roman "Çalıkuşu" romanının bir örneğidir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri "hayali varlık görüşü" ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız IV
C
I-II
D
II-III
E
III-IV
Açıklama:
Sanat Ontolojisi
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyar. Ona göre sanat yapıtlarının yaratılmalarında hayal gücü şarttır. Üstelik bu şart yeterli bile olabilir. Sanat yapıtını görebilmek için kesinlikle hayal gücü gerekir. Bu hayal gücü
örneğin, duyulan sesleri tamamlayabilir ya da düzeltebilir ve eğer gürültü varsa bu gürültüyü duyulan seslerden ayırabilir.
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyar. Ona göre sanat yapıtlarının yaratılmalarında hayal gücü şarttır. Üstelik bu şart yeterli bile olabilir. Sanat yapıtını görebilmek için kesinlikle hayal gücü gerekir. Bu hayal gücü
örneğin, duyulan sesleri tamamlayabilir ya da düzeltebilir ve eğer gürültü varsa bu gürültüyü duyulan seslerden ayırabilir.
Soru 23
Soyut varlıklar görüşüne göre aşağıdakilerden hangisi tip cümlesidir?
Seçenekler
A
Evimdeki kitaplıkta "Çalıkuşu" romanı var.
B
Dün akşamki konserde orkestra "dokuzuncu senfoni"yi seslendirdi.
C
Hamlet'in beş perdelik gösterimi çok güzeldi.
D
"Ahlat Ağacı" filmini sinema salonunda izledim.
E
"Yurttal Kane" bir baş yapıttır.
Açıklama:
Sanat Ontolojisi
“Çalıkuşu en çok okunan Türk romanıdır.” dediğimizde bir tip olarak edebi bir yapıttan söz ediyoruzdur. Reşat Nuri Güntekin’in 1922 yılında yazmış olduğu bu romanın sonrasında çoğaltılarak kopyalarının satılmaya başlamasıyla kendime de bir kopya alabildiğimi düşünelim. Şimdi artık somut olarak elimde tutarak okumaya başladığım roman Çalıkuşu’nun bir örneğidir. Çalıkuşu soyut bir varlık olan bir tip olarak yok edilemez. O bir kere kaleme alınmış ve dolayısıyla yaratılmıştır. Diğer taraftan kopyalarının hepsinin yok edildiğini tasarlamak olanaklıdır. Evimde bulunan ve bana ait olan Çalıkuşu örneği herhangi bir sebepten yok olabilir (örneğin yanabilir), ancak Reşat Nuri Güntekin’in yazmış olduğu Çalıkuşu hiçbir şekilde tahrip edilemez, yok edilemez.
“Çalıkuşu en çok okunan Türk romanıdır.” dediğimizde bir tip olarak edebi bir yapıttan söz ediyoruzdur. Reşat Nuri Güntekin’in 1922 yılında yazmış olduğu bu romanın sonrasında çoğaltılarak kopyalarının satılmaya başlamasıyla kendime de bir kopya alabildiğimi düşünelim. Şimdi artık somut olarak elimde tutarak okumaya başladığım roman Çalıkuşu’nun bir örneğidir. Çalıkuşu soyut bir varlık olan bir tip olarak yok edilemez. O bir kere kaleme alınmış ve dolayısıyla yaratılmıştır. Diğer taraftan kopyalarının hepsinin yok edildiğini tasarlamak olanaklıdır. Evimde bulunan ve bana ait olan Çalıkuşu örneği herhangi bir sebepten yok olabilir (örneğin yanabilir), ancak Reşat Nuri Güntekin’in yazmış olduğu Çalıkuşu hiçbir şekilde tahrip edilemez, yok edilemez.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi "sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan, sanatın insan yaşamında hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini" iddia eden görüştür?
Seçenekler
A
Aşırı ahlakçılık
B
Ilımlı ahlakçılık
C
Estetikçilik
D
Ilımlı Özerkçilik
E
Aşırı Özerkçilik
Açıklama:
Aşırı Ahlakçılık ve Aşırı Özerkçilik
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir (Peek 2005). Sanatın hizmet ettiği amaç da tüm toplumlarda var olan dini bilinç temelinde insanlığın birliği ve kardeşliğidir.
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir (Peek 2005). Sanatın hizmet ettiği amaç da tüm toplumlarda var olan dini bilinç temelinde insanlığın birliği ve kardeşliğidir.
Soru 25
Yapıtlardan bir şey öğrenilmediğinin, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu ileri süren görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşırı ahlakçılık
B
Ilımlı ahlakçılık
C
Ilımlı özerkçilik
D
Estetikçilik
E
Aşırı özerkçilik
Açıklama:
Ilımlı Özerkçilik ve Ilımlı Ahlakçılık
Etik eleştiri konusuyla ilgili önemli bir tartışma da sanat yapıtlarının eğitimsel
gücünün olup olmadığı tartışmasıdır. Özerkçiler, yapıtlardan bir şey öğrenilmediğini, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu öne sürerler. Örneğin, kimse Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sını okuyarak cinayetin kötü bir şey olduğunu öğrenmez. Hatta cinayetin kötü bir şey olduğunu bilmenin Suç ve Ceza’nın gerektiği gibi anlaşılabilmesinin bir önkoşulu olduğu bile iddia edilebilir. Noël Carroll gibi ılımlı ahlakçılar bu iddiaya karşı çıkarak sanat yapıtlarının ahlaki eğitim verdiğini öne sürmüşlerdir.
Etik eleştiri konusuyla ilgili önemli bir tartışma da sanat yapıtlarının eğitimsel
gücünün olup olmadığı tartışmasıdır. Özerkçiler, yapıtlardan bir şey öğrenilmediğini, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu öne sürerler. Örneğin, kimse Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sını okuyarak cinayetin kötü bir şey olduğunu öğrenmez. Hatta cinayetin kötü bir şey olduğunu bilmenin Suç ve Ceza’nın gerektiği gibi anlaşılabilmesinin bir önkoşulu olduğu bile iddia edilebilir. Noël Carroll gibi ılımlı ahlakçılar bu iddiaya karşı çıkarak sanat yapıtlarının ahlaki eğitim verdiğini öne sürmüşlerdir.
Soru 26
Sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın kaç yolu bulunmaktadır ?
Seçenekler
A
4
B
2
C
5
D
6
E
2
Açıklama:
Sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın 4 yolu bulunmaktadır.
1-) Sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmek
2-) Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmek
3-) Sanatın ahlaki bilgi sağadığını öne sürmek
4-) Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmek.
Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
1-) Sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmek
2-) Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmek
3-) Sanatın ahlaki bilgi sağadığını öne sürmek
4-) Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmek.
Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 27
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Ontolojiyle uğraşan düşünürler gerçekliğin geniş bir haritasını sunarlar. Bu harita içerisine kimi zaman birbiriyle örtüşen kimi zaman da birbirinden bağımsız varlık türleri ya da kategorileri girer. Varlık kategorileri içerisinde aşağıdaki hangi seçeneklerde belirtilenler bulunur ?
I-) Fiziksel ve zihinsel varlıklar
II-) Somut ve soyut varlıklar
III-) Görsel ve işitsel varlıklar
IV-) Tümel ve tikel varlıklar
I-) Fiziksel ve zihinsel varlıklar
II-) Somut ve soyut varlıklar
III-) Görsel ve işitsel varlıklar
IV-) Tümel ve tikel varlıklar
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II ve III
D
I ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Ontolojiyle uğraşan düşünürler gerçekliğin geniş bir haritasını sunarlar. Bu harita içerisine kimi zaman birbiriyle örtüşen kimi zaman da birbirinden bağımsız varlık türleri ya da kategorileri girer. Varlık kategorileri içerisinde şunlar bulunur: Fiziksel ve zihinsel varlıklar (fiziksel ve zihinsel ontolojik kategorileri); somut ve soyut varlıklar (somut ve soyut ontolojik kategorileri) ve tümel ve tikel varlıklar (tümel ve tikel ontolojik kategorileri). Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 28
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle kaç
açıdan karşı çıkmıştır ?
açıdan karşı çıkmıştır ?
Seçenekler
A
4
B
5
C
2
D
6
E
3
Açıklama:
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle iki
açıdan karşı çıkmıştır:
1) Sanat yapıtlarının yaratılmalarında fiziksel nesnelerden farklı olarak hayal gücü şarttır
2) Bir sanat yapıtı yalnızca bir müziğin seslerini duyarak ya da bir resmin renklerini görerek algılanmaz.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
açıdan karşı çıkmıştır:
1) Sanat yapıtlarının yaratılmalarında fiziksel nesnelerden farklı olarak hayal gücü şarttır
2) Bir sanat yapıtı yalnızca bir müziğin seslerini duyarak ya da bir resmin renklerini görerek algılanmaz.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 29
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak kaç karşıt felsefi duruşu doğurmuştur?
Seçenekler
A
5
B
6
C
3
D
2
E
4
Açıklama:
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 30
"Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu ve on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından olan kişi aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Anton Çehov
B
Maksim Gorki
C
Dostoyevski
D
Turgenyev
E
Leo Tolstoy
Açıklama:
Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 31
Verilmiş en eski bilgi tanımlarından biri olan "gerekçelendirilmiş doğru inanç" tanımı kime aittir?
Seçenekler
A
Thales
B
Platon
C
Aristo
D
Herodot
E
Cicero
Açıklama:
Platon’un Theaitetos diyaloğunda verilen bilgi tanımlarından biri ve en eskisi gerekçelendirilmiş doğru inançtır.
Soru 32
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sanat epistemolojisi
B
Sanat tarihi
C
Sanat eleştirisi
D
Sanat himayesi
E
Sanat arşivi
Açıklama:
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak Sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır.
Soru 33
Sanatsal etkinliklerin insanların dengesiz bir ruha ve dolayısıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeyler olduğu fikrini dile getiren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hesiodos
B
Herodot
C
Thales
D
Aristo
E
Platon
Açıklama:
Platon'a göre sanatsal etkinlikler insanların dengesiz bir ruha ve dolayısıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeylerdir.
Soru 34
"Eidola" nedir?
Seçenekler
A
Anlam
B
Özet
C
Görüntü
D
Gerçek
E
Hayal
Açıklama:
Eidola görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü
Soru 35
Aritoteles poetika adlı eserinde "uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemek" olarak tarif ettiği tragedyanın ödevini hangi kavramla adlandırmıştır?
Seçenekler
A
Pracsis
B
Mimesis
C
exodus
D
Khatarsis
E
Dromos
Açıklama:
Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.”
Soru 36
Aydınlanma Dönemine birıtepki olarak ortaya çıkan, bilgilenmenin, dünyayı deneyimleme, anlama ve kurmanın tek bir yolunun olmadığını göstermeye çalışan ve akla ek olarak ya da aklın üstünde sezgi, hayal gücü ve duygulara önem veren akım hangisidir?
Seçenekler
A
Rasyonalizm
B
Empirizm
C
Romantizm
D
Realizm
E
Naturalizm
Açıklama:
Romantizmin Aydınlanma Dönemine bir tepki olarak ortaya çıkmasından ötürü bu dönem düşünürlerin aklın önemini vurgulamak yerine akla ek olarak ya da aklın üstünde sezgi, hayal gücü ve duygulara önem verdiklerini görüyoruz.
Soru 37
Duyular aracılığıyla algılama, bellek işlevleri, akıl yürütme ve bilgilenme işlevlerini kapsayan üst düzey zihinsellik sürecine karşılık gelen sıfat hangisidir?
Seçenekler
A
Tümleşik
B
Bileşik
C
ilişkisel
D
Düşünsel
E
Bilişsel
Açıklama:
‘Bilişsel’ sıfatı; duyular aracılığıyla algılama, bellek işlevleri, akıl yürütme ve bilgilenme işlevlerini kapsayan üst düzey zihinsellik sürecine karşılık gelmektedir. Başka bir deyişle ‘bilişsel’ sıfatı genellikle, bilgi kavramını da içine alan daha geniş bir küme olarak anlaşılmaktadır.
Soru 38
İnsanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamak ve hissetmesi anlamına gelen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Antipati
B
Empati
C
Sempati
D
Telepati
E
Merhamet
Açıklama:
Empati; insanın kendisini karşısndakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlaması ve hissetmesidir.
Soru 39
Genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adı nedir?
Seçenekler
A
Fizik
B
Kimya
C
Sosyoloji
D
Ontoloji
E
Morfoloji
Açıklama:
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır.
Soru 40
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu, sanat eserlerinin yalnızca estetik ölçütlere göre değerlendirilmeleri gerektiği görüşünü savunan felsefi yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Moralizm
B
Otonomizm
C
Kübizm
D
Dadaizm
E
Realizm
Açıklama:
Özerkçilik (otonomizm) ya da estetikçilik, ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir. Bu görüşe göre sanat eserleri yalnızca estetik ölçütlere göre değerlendirilmelidir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi sanat epistemolojisinin bir tanımı olabilir?
Seçenekler
A
Genel olarak varlıkları ve bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alan
B
Sanat yapıtının ne tür bir varlık olduğunun irdelendiği alan
C
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alan
D
Bir sanat yapıtının nasıl bir şey olduğunun araştırıldığı alan
E
Sanat yapıtlarının yaratılmalarında hayal gücünün gerekliliğini savunan alan
Açıklama:
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Bu aynı zamanda sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının yapıldığı sorgulamadır. Bu tartışma alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?” Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alan” seçeneğidir.
Soru 42
Sanatsal etkinlikleri zararlı şeyler olarak görmüş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Hegel
C
Morris Weitz
D
Stephen Davies
E
Ted Cohen
Açıklama:
Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflar Platon ve Aristoteles’tir. Platon’un görüşü oldukça ilginç bir görüştür ve epistemolojik-ontolojik öğretisi içerisinde yerini alır. Ona göre sanatsal etkinlikler insanların dengesiz bir ruha ve dolaysıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeylerdir. Sanatçılar, herhangi bir şeyin taklidini o şey hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilen kişilerdir (Worth 2003). Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Platon” seçeneğidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi sanat ontolojisi alanının bir tanımı olabilir?
Seçenekler
A
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alan
B
Sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alan
C
Sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının sorgulandığı alan
D
Sanatın bilişsel uyarım gücünün araştırılması
E
Sanatın kişinin ahlaki karakterinin gelişimini etkilemesi
Açıklama:
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Ontolojiyle uğraşan düşünürler gerçekliğin geniş bir haritasını sunarlar. Bu harita içerisine kimi zaman birbiriyle örtüşen kimi zaman da birbirinden bağımsız varlık türleri ya da kategorileri girer. Varlık kategorileri içerisinde şunlar bulunur: Fiziksel ve zihinsel varlıklar (fiziksel ve zihinsel ontolojik kategorileri); somut ve soyut varlıklar (somut ve soyut ontolojik kategorileri) ve tümel ve tikel varlıklar (tümel ve tikel ontolojik kategorileri). Özelde sanat ontolojisi ile uğraşanlar da sanat yapıtlarının bu varlık çeşitliliği içerisinde nerede yer aldıklarını yani bir sanat yapıtının ne tür bir şey/varlık olduğunu araştırırlar (Rohrbaugh 2005: 241). Başka bir deyişle sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alana sanat ontolojisi adı verilir. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alan” seçeneğidir.
Soru 44
Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne karşı çıkmış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frank Sibley
B
Robin George Collingwood
C
Monroe Beardsley
D
Clive Bell
E
Leo Tolstoy
Açıklama:
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın ilkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle iki açıdan karşı çıkmıştır: 1) Sanat yapıtlarının yaratılmalarında fiziksel nesnelerden farklı olarak hayal gücü şarttır. 2) Bir sanat yapıtı yalnızca bir müziğin seslerini duyarak ya da bir resmin renklerini görerek algılanmaz. Sorunun doğru cevabı “Robin George Collingwood” seçeneğidir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi rasyonalistler ve empiristler arasındaki bilginin kaynağı ile ilgili ortak bir görüşü ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Sezgi, hayal gücü ve duygulara önem verilmesi
B
Hayal gücü ve kurgusal durumların bilgi kaynağı sayılamayacağı görüşü
C
Sanatın bilgi kaynağı olarak görülmesi
D
Sanatın bilişsel değeri olduğunun savunulması
E
Gerekçelendirilmiş doğru inanca ulaşılması
Açıklama:
Usçular (rasyonalistler) genel olarak hayal gücünün bir bilgi kaynağı olarak ele alınabileceği fikrine karşı çıkmışlardır. Onlara göre bilgiden anlaşılan şey Platon ile birlikte tartışılmaya başlanmış olan “gerekçelendirilmiş doğru inanç” tır. Deneyimciler (empiristler) de benzer şekilde kurgusal durumlardan öğrenmenin imkânsız olduğu kanısındaydılar. Onlara göre de kurgusal ve temsili durumlardan yola çıkarak “gerekçelendirilmiş doğru inanç” olan bilgiye nasıl ulaşacağımız belli değildir (Worth 2003). Bunlardan dolayı sorunun doğru cevabı “hayal gücü ve kurgusal durumların bilgi kaynağı sayılamayacağı görüşü” seçeneğidir.
Soru 46
Richard Wollheim’in edebi yapıtların ve müziğin fiziksel nesneler ya da bu nesnelerin bir sınıfı olmadıklarını söyleyerek bu tür yapıtların tipler olduğunu ve kopyalarının ya da gösterimlerinin de bu yapıtların örnekleri olduğunu öne sürdüğü eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanatın İlkeleri
B
Poetika
C
Mor Renk
D
Dorian Gray’in Portresi
E
Sanat ve Nesneleri
Açıklama:
Fiziksel nesne görüşü ve hayali varlık görüşünden başka bir görüş de bir kısım ya da tüm sanat yapıtlarını soyut varlıklar olarak kabul eden, soyut varlıklar görüşü olarak adlandırılan görüştür. Richard Wollheim örneğin Sanat ve Nesneleri (1980) adlı kitabında, edebi yapıtların ve müziğin fiziksel nesneler ya da bu nesnelerin bir sınıfı olmadıklarını söyleyerek bu tür yapıtların tipler olduğunu ve kopyalarının ya da gösterimlerinin de bu yapıtların örnekleri olduğunu öne sürmüştür (Thomasson 2004: 82-83). Sorunun doğru cevabı “Sanat ve Nesneleri” seçeneğidir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi sanatın etik değerlendirilmesinde kullanılan özerkçilik (otonomizm) görüşünün bir özelliğini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşü
B
Sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerekliliğinin savunulması
C
Soyut varlıklarla somut varlıkların aynı özelliklere sahip olmalarının nasıl olanaklı kabul edilebileceğinin tartışılması
D
Bir kısım ya da tüm sanat varlıklarının soyut varlıklar olarak kabul edilmesi
E
Sanat yapıtlarının ortaya koyulmasında hayal gücünün şart olduğu görüşü
Açıklama:
Sanatla etik arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar genel olarak sanatın etik eleştirisi adı altında yapılmaktadır. Sanatın etik eleştirisi, sanatın yorumlanması ve değerlendirilmesinde etik unsurların dâhil edilmesi (Peek 2005) ya da bir eserin sanatsal açıdan değerlendirilirken etik statüsü ya da değerinin dikkate alınması eleştirisidir (Giovannelli 2007: 117). Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir. Sorunun doğru cevabı “ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşü” seçeneğidir.
Soru 48
Aşağıdaki sorulardan hangisi özelde sanat epistemolojisinin sorduğu sorulardan biri olabilir?
Seçenekler
A
sanatın bilişsel değeri var mıdır?
B
bir sanat yapıtının ahlaki içeriğinden söz edilebilir mi?
C
sanatın etikle olan ilişkisinde ne araştırılmaktadır?
D
bir sanat yapıtı ne tür bir varolandır?
E
bir sanat yapıtı nasıl yorumlanır?
Açıklama:
sanatın bilgi ile olan ilişkisini araştıran epistemoloji, bilgiye yönelik her türlü soruyu sorabilir. Dolayısıyla bir sorunun bilişsel olup olmadığı bu alana girecek bir sorudur.
sanatın bilişsel değeri var mıdır?
sanatın bilişsel değeri var mıdır?
Soru 49
Sanatın bilgiyle olan ilişkisinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
sanat bilgisi önermesel bilgidir.
B
sanat bilgisi doğru veya yanlış önermelerden oluşur.
C
sanat bilgisi doğrulanamaz ama yanlışlanabilir.
D
sanat bize önermesel bilgi dışında da bir bilgilenme türü olabileceğini gösterir.
E
sanat bilgisi ahlaki bilgidir.
Açıklama:
sanat bilgisi özel türden bir bilgilenme biçimine karşılık gelir. Bu nedenle de geleneksel bilgi tanımı dışında bir bilginin olanaklı olduğunu gözetir.
sanat bize önermesel bilgi dışında da bir bilgilenme türü olabileceğini gösterir.
sanat bize önermesel bilgi dışında da bir bilgilenme türü olabileceğini gösterir.
Soru 50
Aşağıdaki filozoflardan hangisi sanatı bilgi ile olan ilişkisinde ele almış ilk filozoflardan biridir.
Seçenekler
A
Thales
B
Platon
C
Demokritos
D
Zenon
E
Herakleitos
Açıklama:
Antikçağ düşünürlerden Platon ve Aristoteles sanatın bilgi ile olan ilişkisini araştıran ilk filozoflardır. Seçeneklerde Aristoteles olmadığı için cevap Platon olacaktır.
Soru 51
Katharsis görüşünü ortaya atan filozof hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Pythagoras
C
Parmenides
D
Empedokles
E
Aristoteles
Açıklama:
Katharsis görüşü Aristoteles tarafından Poetika kitabında ortaya atılmıştır.
Soru 52
Sanat epistemolojisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
sanattan öğrenmek ile sanattan etkilenmek farklı şeylerdir.
B
usçulara göre sanattaki hayalgücü bilginin kaynaklarından biri olabilir.
C
empiristler sanatta sezgi ve duygulara önem vermişlerdir.
D
romantik dönemde sanatta aklın önemi vurgulanmıştır.
E
sanatta öğrenme konusu kişinin ruh halleriyle ilgilidir.
Açıklama:
sanat epistemolojisi içerisindeki en önemli ayrımlardan biri sanat konusunda öğrenmek ile sanattan etkilenmek arasındaki ayrımdır.
sanattan öğrenmek ile sanattan etkilenmek farklı şeylerdir.
sanattan öğrenmek ile sanattan etkilenmek farklı şeylerdir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi sanatın bilgi ile olan ilişkisinde ele alınan konulardan değildir?
Seçenekler
A
empatik inançlar
B
deneyimsel bilgi
C
ahlaki bilgi
D
bilişsel uyarım
E
soyut varlık
Açıklama:
soyut varlık konusu sanat ontolojisi içerisinde tartışılan bir konudur.
Soru 54
Sanatın bilgi ile ilişkisini inceleyen alana hangi isim verilir?
Seçenekler
A
Sanat Ontolojisi
B
Estetik
C
Sanat Epistemolojisi
D
Sanat Sosyolojisi
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Sanat epistemolojisinin genel anlamda tanımı
Kitabımızda da belirtildiği gibi, "c" seçeneğinde yer alan "... sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır".
Kitabımızda da belirtildiği gibi, "c" seçeneğinde yer alan "... sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır".
Soru 55
Hangisi sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele alan ilk kuramcılardandır?
Seçenekler
A
Platon
B
Kant
C
Hegel
D
Schopenhauer
E
Plotinos
Açıklama:
Kitabımız, "Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflar Platon ve Aristoteles’tir" diyor. Dolayısıyla doğru yanıt "a" seçeneğinde yer almıştır.
Soru 56
Düşünürlerin, sanat alanında, aklın önemini vurgulamak yerine akla ek olarak ya da aklın üstünde sezgi, hayal gücü ve duygulara önem verdikleri dönem hangisidir?
Seçenekler
A
Helenistik Dönem
B
Aydınlanma Dönemi
C
Romantik Dönem
D
İzlenimci Dönem
E
Gerçeküstücü Dünem
Açıklama:
Romantik Dönemde sanat-bilgi ilişkisi.
Kitabımızda belirtildiği üzere, "Düşünürlerin aklın önemini vurgulamak yerine akla ek olarak ya da aklın üstünde sezgi, hayal gücü ve duygulara önem verdikleri" dönem "c" seçeneğinde yer alan "romantik dönem"'dir.
Kitabımızda belirtildiği üzere, "Düşünürlerin aklın önemini vurgulamak yerine akla ek olarak ya da aklın üstünde sezgi, hayal gücü ve duygulara önem verdikleri" dönem "c" seçeneğinde yer alan "romantik dönem"'dir.
Soru 57
“Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?” sorusu hangi disiplinin temel uğraşıdır?
Seçenekler
A
Sanat Sosyolojisi
B
Sanat Eleştirisi
C
Sanat Epistemolojisi
D
Sanat Ontolojisi
E
Sanat Tarihi
Açıklama:
Sanat Ontolojisinin çalışma alanı.
Kitabımız, “Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?” sorusunu doğrudan ontolojiyla yani "d" seçeneğinde yer alan "sanat ontolojisi" kavramıyla ilişkilendirmektedir.
Kitabımız, “Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?” sorusunu doğrudan ontolojiyla yani "d" seçeneğinde yer alan "sanat ontolojisi" kavramıyla ilişkilendirmektedir.
Soru 58
Hangi görüş, sanat yapıtının ontolojik statüsünü, herhangi bir doğa varlığıyla eş görür?
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Tekil varlık kuramı
C
Hayali varlık görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip-örnek kuramı
Açıklama:
Sanat yapıtının ontolojik statüsü.
Kitabımıza göre, "Bir sanat yapıtının ontolojik statüsünün doğadaki herhangi bir varlıktan farksız olduğunu savunan görüş", "a" seçeneğinde yer alan "fiziksel nesne görüşü"'dür.
Kitabımıza göre, "Bir sanat yapıtının ontolojik statüsünün doğadaki herhangi bir varlıktan farksız olduğunu savunan görüş", "a" seçeneğinde yer alan "fiziksel nesne görüşü"'dür.
Soru 59
Pek çok kopyası veya gösterimi olabilen yapıtlar hangi ontolojik kategoride ele alınabilir?
Seçenekler
A
Tekil varlıklar
B
Fiziksel varlıklar
C
Somut varlıklar
D
Çoklu varlıklar
E
Soyut varlıklar
Açıklama:
Çoklu varlıkların tarifi.
Kitabımız konuyu şöyle açıklıyor:"Klasik müzik ve edebiyata baktığımızda ise, bu tür eserleri çoklu varlıklar olarak değerlendiririz. Bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir". Bu sebeple doğru yanıt "d" seçeneğinde yer almaktadır.
Kitabımız konuyu şöyle açıklıyor:"Klasik müzik ve edebiyata baktığımızda ise, bu tür eserleri çoklu varlıklar olarak değerlendiririz. Bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir". Bu sebeple doğru yanıt "d" seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 60
Bir resim sergisinde yer alan eserlerin insan vücudunu sergilerken nasıl davranması gerektiği tartışılırken aslında neden söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Resim beden ilişkisi
B
Beden Din ilişkisi
C
Sanat etik ilişkisi
D
Sanatçı birey ilişkisi
E
Sanat varlık ilişkisi
Açıklama:
Burada konu edilen kavram "c" seçeneğinde yer almaktadır. Kitabımız, ahlaki yargılar ve sanatsal üretim konularının yanyana gelişini çevreleyen soruların hepsini "sanat etik ilişkisi" başlığında ele almış.
Soru 61
Sanat yapıtlarına yanlızca ahlaki değerlerimle yaklaşıyorsam hangi görüşü savunuyorumdur? bir sanat eserinin estetik de¤erinin ahlaki de¤eriyle belirlendi¤i görüflüdür.”
Seçenekler
A
Ilımlı Özerkçilik
B
Aşırı Ahlakçılık
C
Taklitçilik
D
Aşırı Özerkçilik
E
Aşırı Gerçekçilik
Açıklama:
Sanat etik ilişkisine yönelik görüşler.
Kitabımıza göre, "Bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüş", "b" seçeneğinde yer alan "aşırı ahlakçı görüş"'tür.
Kitabımıza göre, "Bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüş", "b" seçeneğinde yer alan "aşırı ahlakçı görüş"'tür.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangi ikili sanat yapıtı bağlamında eş anlamlı olarak düşünülebilir?
Seçenekler
A
Ahlakçılık ve eleştirmecilik
B
Ahlakçılık ve estetikçilik
C
Ahlakçılık ve özerkçilik
D
Özerkçilik ve estetikçilik
E
Biçimcilik ve gerçekçilik
Açıklama:
Sanat etik ilişkisini anlamayı kolaylaştıran görüşler.
Kitabımızda belirtildiği şekliyle, "d" seçeneğinde belirtilen “Özerkçilik ve estetikçilik", "özünde aynı görüşe karşılık gelir."
Kitabımızda belirtildiği şekliyle, "d" seçeneğinde belirtilen “Özerkçilik ve estetikçilik", "özünde aynı görüşe karşılık gelir."
Soru 63
Yapıtlardan bir şey öğrenilmediğini, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu öne süren görüşü takip eden gurup hangisidir?
Seçenekler
A
Ahlakçılar
B
Gerçekçiler
C
Özerkçiler
D
Soyutlamacılar
E
Ilımlı ahlakçılar
Açıklama:
Sanat etik ilişkisine dair görüşler.
Yapıtlardan bir şey öğrenilmediğini, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu öne süren görüşü savunanlar, kitabımızda bahsi geçtiği kadarıyla, "c" seçeneğinde yer alan "özerkçiler"'dir.
Yapıtlardan bir şey öğrenilmediğini, öğrenilse bile bu öğrenilenlerin herkesin bildiği gerçekler olduğunu öne süren görüşü savunanlar, kitabımızda bahsi geçtiği kadarıyla, "c" seçeneğinde yer alan "özerkçiler"'dir.
Soru 64
Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapmış, aşırı ahlakçılık görüşünün savunucusu düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Richard Wollheim
B
Robin George Collingwood
C
Leo Tolstoy
D
Virginia Woolf
E
Platon
Açıklama:
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir (Peek 2005). Sorunun doğru cevabı “Leo Tolstoy” seçeneğidir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi sanatın etikle olan ilişkisinin araştırılması sırasında ortaya çıkabilecek bir sorudur?
Seçenekler
A
Nasıl olur da tipler zaman ve mekân içinde olmamalarına rağmen (zaman ve mekân içinde olan) somut örnekleriyle aynı özellikleri paylaşabilirler?
B
Nasıl olur da soyut bir nesne bir saat sürebilir ya da yumuşak seslidir?
C
Şiddeti savunan sanat yapıtlarına maruz kalmak izleyicisini ahlaken bozar mı?
D
Aynı sanat yapıtı pek çok farklı insan tarafından nasıl olur da deneyimlenebilir ve tartışılabilir?
E
Bir sanat yapıtı ne tür bir şeydir?
Açıklama:
Sanatın etikle olan ilişkisi araştırılırken ortaya çıkan kimi sorular şunlardır: “Etik açıdan şüpheli olan (örneğin şiddeti savunan) sanat yapıtlarına maruz kalmak izleyicisini ahlaken bozar mı?”; “Bazı sanat yapıtlarının etik açıdan kötü olmaları sansürlenmelerini gerektirir mi?”; Sanat yapıtlarını (filmleri renklendirmeme yükümlülüğü gibi) belirli şekillerde koruma anlamında ahlaki yükümlülüklerimiz var mıdır?”; “Estetik yargılarla ahlaki yargılar arasında (nesnel ya da öznel olmaları gibi) yapısal bir paralellik var mıdır?”; “Sanat yapıtlarının etik kusur ya da üstünlükleri aynı zamanda onlardaki estetik kusur ya da üstünlükler midir?” (Gaut 2005:431-432). Sorunun doğu cevabı “Şiddeti savunan sanat yapıtlarına maruz kalmak izleyicisini ahlaken bozar mı?” seçeneğidir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi sanatın etik değerlendirmesinden doğmuş iki karşıt görüşten biridir?
Seçenekler
A
Tip-örnek kuramı
B
Soyut varlıklar görüşü
C
Ontoloji
D
Usçuluk
E
Ahlakçılık
Açıklama:
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir. Sorunun doğru cevabı “ahlakçılık” seçeneğidir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi sanat ontolojisi içerisinde sorulan bir sorudur?
Seçenekler
A
sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
B
sanat yapıtlarının bilişsel değeri var mıdır?
C
sanat bilginin kaynaklarından biri olabilir mi?
D
sanat yapıtlarının ahlaki içeriğinden söz edilebilir mi?
E
sanat deneyimsel bilgi üretir mi?
Açıklama:
fiziksel nesnelerden söz edebilmek bir varlık kategorisine işaret eder. Sanattaki varlık kategorileri de sanat ontolojisinin konusu içerisine girmektedir.
sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi çoklu varlık kategorisine girmektedir?
Seçenekler
A
resim
B
heykel
C
klasik müzik
D
seramik
E
enstalasyon
Açıklama:
Pek çok kopyası ve gösterimi olabilen varlıklar çoklu varlık kategorisine girer. Klasik müzik de bu anlamda çoklu bir varlıktır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi sanatın etikle olan ilişkisinde ele alınan bir kuram ya da görüştür?
Seçenekler
A
empatik inançlar
B
özerkçilik
C
tip-örnek
D
soyut varlıklar
E
fiziksel nesne
Açıklama:
Özerkçilik sanatın etikle olan ilişkisinde ortaya atılmış, sanat yapıtının özerkliğini savunan bir kuram ya da görüştür.
Soru 70
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmaması gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ahlakçılık
B
tip-örnek
C
fiziksel varlıklar
D
empatik inançlar
E
özerkçilik
Açıklama:
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmaması gerektiğini savunan görüş sanat etik ilişkisinde özerkçilik olarak geçer.
Soru 71
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak ne adı verilir?
Seçenekler
A
Sanat Epistemolojisi
B
Sanat Felsefesi
C
Sanat Ontolojisi
D
Sanat Sosyolojisi
E
Sanat Tarihi
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Bu bölümde sanatın bilgi ile olan ilişkisini tartışacağız. Bu ilişkinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Bu aynı zamanda sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının yapıldığı sorgulamadır. Bu tartışma alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?”
Bu bölümde sanatın bilgi ile olan ilişkisini tartışacağız. Bu ilişkinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Bu aynı zamanda sanatın bilişsel değerinin olup olmadığının yapıldığı sorgulamadır. Bu tartışma alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?”
Soru 72
Theaitetos diyalogunda verilen bilgi tanımlarından biri ve en eskisi gerekçelendirilmiş doğru inançtır hangi filozofa aittir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Heraklitos
E
Thales
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Platon'un Theaitetos diyaloğunda verilen bilgi tanımlarından biri ve en eskisi gerekçelendirilmiş doğru inançtır. Bu tanım yirminci yüzyılda epistemoloji literatüründe, özellikle Edmund Gettier'in “Gerekçelendirilmiş Doğru inanç Bilgi midir?” başlıklı makalesiyle çok büyük tartışmalara neden olmuştur. Bu tartışmalar halen devam etmektedir.
Platon'un Theaitetos diyaloğunda verilen bilgi tanımlarından biri ve en eskisi gerekçelendirilmiş doğru inançtır. Bu tanım yirminci yüzyılda epistemoloji literatüründe, özellikle Edmund Gettier'in “Gerekçelendirilmiş Doğru inanç Bilgi midir?” başlıklı makalesiyle çok büyük tartışmalara neden olmuştur. Bu tartışmalar halen devam etmektedir.
Soru 73
“Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar ve bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar görüşünü savunan filozof kimdir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Heraklitos
E
Thales
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar (Poetika VI, 2). Bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar (Worth 2003). Böylelikle sanatın (özellikle tragedyaların) kişileri olumlu anlamda değiştirme, dönüştürme etkisi vardır. Anlaşıldığı üzere Aristoteles sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceği, dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceği, bir farkındalık yaratacağı iddialarını desteklemiş ilk filozoftur.
Aristoteles kişinin karakteri üzerindeki bu etkilenmenin olumsuz değil olumlu olduğunu iddia etmiştir. Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar (Poetika VI, 2). Bu temizlenme, arınma sayesinde kişi gündelik yaşamında daha rasyonel olma şansını yakalar (Worth 2003). Böylelikle sanatın (özellikle tragedyaların) kişileri olumlu anlamda değiştirme, dönüştürme etkisi vardır. Anlaşıldığı üzere Aristoteles sanatın dünya hakkındaki algımızı değiştirebileceği, dünyayı anlamlandırmamıza etkisinin olabileceği, bir farkındalık yaratacağı iddialarını desteklemiş ilk filozoftur.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi bilişsel uyarımı sağladığı düşünülen kişinin bilinçli yaşamını harekete geçiren etkinliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Algılar
B
Arzular
C
Durumlar
D
Duygular
E
Düşünceler
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Sanatın bir bilgi kaynağı olması konusunda şüpheleri olanlar bile genellikle sanatın bilişsel uyarım kaynağı olduğunu kabul ederler. “Bilişsel olarak uyarmak” tan anlaşılan şey, kişinin bilinçli yaşamını harekete geçiren “düşünceler, duygular, algılar ve arzular” gibi etkinliklerdir. Bu tür etkinlikler bilgiye götürebilir, götürmeye de bilir. Yine de sanatın böyle bir gücünün olması onun bir bilgi kaynağı olarak ele alınabilmesiyle ilgilidir.
Sanatın bir bilgi kaynağı olması konusunda şüpheleri olanlar bile genellikle sanatın bilişsel uyarım kaynağı olduğunu kabul ederler. “Bilişsel olarak uyarmak” tan anlaşılan şey, kişinin bilinçli yaşamını harekete geçiren “düşünceler, duygular, algılar ve arzular” gibi etkinliklerdir. Bu tür etkinlikler bilgiye götürebilir, götürmeye de bilir. Yine de sanatın böyle bir gücünün olması onun bir bilgi kaynağı olarak ele alınabilmesiyle ilgilidir.
Soru 75
Genel olarak varlıkları ve bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adı nedir?
Seçenekler
A
Antoloji
B
Arkeoloji
C
Epistemoloji
D
Onkoloji
E
Ontoloji
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Ontolojiyle uğraşan düşünürler gerçekliğin geniş bir haritasını sunarlar. Bu harita içerisine kimi zaman birbiriyle örtüşen kimi zaman da birbirinden bağımsız varlık türleri ya da kategorileri girer. Varlık kategorileri içerisinde şunlar bulunur: Fiziksel ve zihinsel varlıklar (fiziksel ve zihinsel ontolojik kategorileri); somut ve soyut varlıklar (somut ve soyut ontolojik kategorileri) ve tümel ve tikel varlıklar (tümel ve tikel ontolojik kategorileri). Özelde sanat ontolojisi ile uğraşanlar da sanat yapıtlarının bu varlık çeşitliliği içerisinde nerede yer aldıklarını yani bir sanat yapıtının ne tür bir şey/varlık olduğunu araştırırlar.
Ontoloji (varlıkbilim) genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır. Ontolojiyle uğraşan düşünürler gerçekliğin geniş bir haritasını sunarlar. Bu harita içerisine kimi zaman birbiriyle örtüşen kimi zaman da birbirinden bağımsız varlık türleri ya da kategorileri girer. Varlık kategorileri içerisinde şunlar bulunur: Fiziksel ve zihinsel varlıklar (fiziksel ve zihinsel ontolojik kategorileri); somut ve soyut varlıklar (somut ve soyut ontolojik kategorileri) ve tümel ve tikel varlıklar (tümel ve tikel ontolojik kategorileri). Özelde sanat ontolojisi ile uğraşanlar da sanat yapıtlarının bu varlık çeşitliliği içerisinde nerede yer aldıklarını yani bir sanat yapıtının ne tür bir şey/varlık olduğunu araştırırlar.
Soru 76
Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde Hayali Varlık Görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne karşı çıkan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Arthur Schopenhauer
B
Friedrich Schelling
C
Herbert Spencer
D
R.G. Collingwood
E
Walter Benjamin
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle iki açıdan karşı çıkmıştır:
İngiliz felsefeci Collingwood (1889-1943), Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle iki açıdan karşı çıkmıştır:
- Sanat yapıtlarının yaratılmalarında fiziksel nesnelerden farklı olarak hayal gücü şarttır. Üstelik bu şart yeterli bile olabilir.
- Bir sanat yapıtı yalnızca bir müziğin seslerini duyarak ya da bir resmin renklerini görerek algılanmaz. Sanat yapıtını görebilmek için kesinlikle hayal gücü gerekir.
Soru 77
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) karşıtı görüşlerden birisi hangisidir?
Seçenekler
A
Akılcılık
B
Nesnelcilik
C
Özerkçilik
D
Öznelcilik
E
Varoluşçuluk
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir.
Sanatın etik değerlendirmesi genel olarak iki karşıt felsefi duruşu doğurmuştur: Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir.
Soru 78
Etik eleştiri konusunda güncel tartışmalar özellikle daha çok hangi sanat alanı etrafında dönmektedir?
Seçenekler
A
Açısal Sanat
B
Anıtsal Sanat
C
Anlatısal Sanat
D
Anlaksal Sanat
E
Ansal Sanat
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Konuyla ilgili çalışmalar artık sanat yapıtlarının ahlaki değerlendirmelerinin yapılıp yapılamayacağı üzerine değil daha çok bu tür değerlendirmelerin estetik değerlendirmeler olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği üzerine eğilmektedir. Güncel tartışmalar daha çok (roman, hikâ- ye, sinema gibi) anlatısal sanat etrafında dönmektedir. Anlatısal sanatın kendine özgü özelliklerinden ötürü etik eleştirinin özellikle bu sanat türüyle ilgili olduğu görüşü yaygındır.
Konuyla ilgili çalışmalar artık sanat yapıtlarının ahlaki değerlendirmelerinin yapılıp yapılamayacağı üzerine değil daha çok bu tür değerlendirmelerin estetik değerlendirmeler olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği üzerine eğilmektedir. Güncel tartışmalar daha çok (roman, hikâ- ye, sinema gibi) anlatısal sanat etrafında dönmektedir. Anlatısal sanatın kendine özgü özelliklerinden ötürü etik eleştirinin özellikle bu sanat türüyle ilgili olduğu görüşü yaygındır.
Soru 79
Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarları kimdir?
Seçenekler
A
Aleksandr Puşkin
B
Anton Çehov
C
Fyodor Dostoyevski
D
Leo Tolstoy
E
Maksim Gorki
Açıklama:
Aşırı Ahlakçılık ve Aşırı Özerkçilik
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir.
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir.
Soru 80
Aşırı Özerkçiliğin en tipik temsilcilerinden birisi olan ve on dokuzuncu yüzyılda yaşamış olan İrlandalı sanatçı kimdir?
Seçenekler
A
George Bernard Shaw
B
James Joyce
C
Oscar Wilde
D
Samuel Beckett
E
Thomas Moore
Açıklama:
Aşırı Ahlakçılık ve Aşırı Özerkçilik
Aşırı özerkçiliğin sloganı “sanat sanat içindir” sözüdür. Anlaşılacağı üzere bu sözün gerçekleşmesi ancak sanatın toplumsal kılıfından çıkartılmasıyla olanaklıdır. Aşırı özerkçiliğin en tipik temsilcilerinden biri on dokuzuncu yüzyılda yaşamış olan İrlandalI yazar ve şair Oscar Wilde’dir. Wilde’m görüşüne göre edebi eserlerde ahlakla ilgili konular ele alınsa dahi bu işlenen konuların sanatın estetik değeriyle bir alakası bulunmamaktadır.
Aşırı özerkçiliğin sloganı “sanat sanat içindir” sözüdür. Anlaşılacağı üzere bu sözün gerçekleşmesi ancak sanatın toplumsal kılıfından çıkartılmasıyla olanaklıdır. Aşırı özerkçiliğin en tipik temsilcilerinden biri on dokuzuncu yüzyılda yaşamış olan İrlandalI yazar ve şair Oscar Wilde’dir. Wilde’m görüşüne göre edebi eserlerde ahlakla ilgili konular ele alınsa dahi bu işlenen konuların sanatın estetik değeriyle bir alakası bulunmamaktadır.
Soru 81
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sanat Ontolojisi
B
Sanat Felsefesi
C
Sanat Psikolojisi
D
Sanat Epistemolojisi
E
Sanat Sosyolojisi
Açıklama:
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir. Başka bir deyişle sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile aransındaki ilişkiyi araştıran alandır.
Soru 82
Sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin incelendiği alana ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sanat Psikolojisi
B
Sanat Ontolojisi
C
Sanat Epistemolojisi
D
Sanat Felsefesi
E
Sanat Sosyolojisi
Açıklama:
Sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin incelendiği alana sanat ontolojisi adı verilir. Sanat ontolojisi ile uğraşanlar da sanat yapıtlarının bu varlık çeşitliliği içerisinde nerede yer aldıklarını yani bir sanat yapıtının ne tür bir şey/varlık olduğunu araştırırlar.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi sanat ontolojisinin en temel sorusudur?
Seçenekler
A
Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?
B
Sanatta kaç tane akım vardır?
C
Sanatçı yarattığına göre tanrısal mıdır?
D
Sanat yapıtlarının maliyeti sanat eserine doğrudan yansıtılmalı mıdır?
E
Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?
Açıklama:
"Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?" sanat ontolojisinin en temel sorusudur.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi sanat epistemolojisinin en temel sorusudur?
Seçenekler
A
Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?
B
Sanat yapıtları ideal türler midir?
C
Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?
D
Sanat yapıtlarının soyut olan görsel, işitsel yapılarla ya da dilsel yapılarla nasıl bir ilişkisi vardır?
E
Sanat eserlerinin maliyeti ne olmalıdır?
Açıklama:
"Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?" veya "sanat bilginin kaynağı olabilir mi?" sanat epistemolojisinin en temel sorularıdır.
"Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?" sanat epistemolojisinin en temel sorusudur.
"Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?" sanat epistemolojisinin en temel sorusudur.
Soru 85
"............... bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür." cümlesindeki boşluğa aşağıdaki terimlerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Aşırı özerkçilik
B
Aşırı ahlakçılık
C
Aşırı etikçilik
D
Etik
E
Ahlak
Açıklama:
Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.
Soru 86
"............. sanat yapıtlarıyla ilgili ahlaki tartışma ve değerlendirmelerin hiçbir zaman uygun olmadığını savunurlarken, ............... yalnızca sanat yapıtlarının estetik boyutunun özerk olduğunu iddia ederler." cümlesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdaki terimlerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Aşırı ahlakçılar, ılımlı ahlakçılar
B
Ilımlı ahlakçılar, aşırı özerkçiler
C
Aşırı özerkçiler, ılımlı özerkçiler
D
Ilımlı özerkçiler, aşırı özerkçiler,
E
Aşırı ahlakçılar, ılımlı özerkçiler
Açıklama:
Aşırı özerkçiler sanat yapıtlarıyla ilgili ahlaki tartışma ve değerlendirmelerin hiçbir zaman uygun olmadığını savunurlarken, ılımlı özerkçiler yalnızca sanat yapıtlarının estetik boyutunun özerk olduğunu iddia ederler.
Soru 87
Sanat yapıtlarının ahlaki eğitim verdiğini öne süren ve anlatısal eserlerin okuyucuya yeni ahlaki duygular ya da ilkeler öğretmediğini, sadece zaten varolan bu tür duygu ve ilkeleri harekete geçirdiğini savunan ılımlı ahlakçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ajendo Amenabar
B
John Eileen
C
Richard Wollheim
D
Noel Carroll
E
Richard Posner
Açıklama:
Sanat yapıtlarının ahlaki eğitim verdiğini öne süren ve anlatısal eserlerin okuyucuya yeni ahlaki duygular ya da ilkeler öğretmediğini, sadece zaten varolan bu tür duygu ve ilkeleri harekete geçirdiğini savunan ılımlı ahlakçı Noel Carroll'dur.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi ılımlı ahlakçıların kullandığı argümanlardandır?
Seçenekler
A
ortak neden argümanı
B
sebep sonuç argümanı
C
aynı neden argümanı
D
çoklu varlık argümanı
E
soyut varlık argümanı
Açıklama:
Ilımlı ahlakçıların kullandığı argümanlardan biri "ortak neden argümanı" olarak bilinir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Carroll'ün ılımlı ahlakçı duruşunu desteklemek için sıklıkla örnek olarak kullandığı eser örneklerdendir?
Seçenekler
A
İradenin Zaferi
B
Guernica
C
Dorian Gray'in Portresi
D
Savaş ve Barış
E
Anna Karenina
Açıklama:
Carroll’un ılımlı ahlakçı duruşunu desteklemek için kullandığı pek çok roman ve film örnekleri arasında en önemlisi belki de başka düşünürlerin de sıklıkla örnek olarak kullandığı Leni Riefenstahl’ın yapımcı ve yönetmenliğini üstlendiği "İradenin Zaferi" adlı 1935 yılı Nazi propagandası yapan belgesel filmdir.
Soru 90
Aşırı ahlakçılığın en önemli savunucularından biri olan on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dorian Gray
B
Virginia Woolf
C
Dostoyevski
D
Oscar Wilde
E
Leo Tolstoy
Açıklama:
Leo Tolstoy aşırı ahlakçılığın en önemli savunucularındandır. Tolstoy (1828-1910); pek çok kişiye göre dünyanın en iyi roman yazarlarından biridir. En ünlü iki romanı, Savaş ve Barış ile Anna Karenina’dır. Karmafık kişiliği ve aşırı ahlakçılığı ile bilinmektedir.
Soru 91
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… Tüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani …….. ile sanatçının bir ilgisi yoktur...”
“… Tüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani …….. ile sanatçının bir ilgisi yoktur...”
Seçenekler
A
Katharsis
B
Mimesis
C
Episteme
D
Eidola
E
Doxa
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Episteme
Episteme
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in Poetika adlı eserinde “…Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir…” önermesinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Katharsis
B
Mimesis
C
Episteme
D
Eidola
E
Doxa
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Katharsis
Katharsis
Soru 93
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“……; insanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamak ve hissetmektir..."
“……; insanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamak ve hissetmektir..."
Seçenekler
A
Epistemoloji
B
Empati
C
Katharsis
D
Eidola
E
Ontoloji
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Empati
Empati
Soru 94
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alana sanat ……….. adı verilir..."
“… sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alana sanat ……….. adı verilir..."
Seçenekler
A
Epistemolojisi
B
Empatisi
C
Katharsisi
D
Doxası
E
Ontolojisi
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Ontolojisi
Ontolojisi
Soru 95
Aşağıdaki ifade sanat ontolojisi çalışmalarında geliştirilen görüşlerden hangisine aittir?
“… Klasik müzik ve edebiyat eserlerinin pek çok kopyası ve gösterimi olabilir…”
“… Klasik müzik ve edebiyat eserlerinin pek çok kopyası ve gösterimi olabilir…”
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Hayali varlık görüşü
C
Çoklu varlıklar görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip örnek kuramı
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Çoklu varlıklar görüşü
Çoklu varlıklar görüşü
Soru 96
Aşağıdaki ifade sanat ontolojisi çalışmalarında geliştirilen görüşlerden hangisine aittir?
“… Bu görüşe göre sanat yapıtlarının ontolojik statüsü sopaların, taşların, mermer parçalarının statüsünden daha az ya da daha çok karmaşık değildir…”
“… Bu görüşe göre sanat yapıtlarının ontolojik statüsü sopaların, taşların, mermer parçalarının statüsünden daha az ya da daha çok karmaşık değildir…”
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Hayali varlık görüşü
C
Çoklu varlıklar görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip örnek kuramı
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Fiziksel nesne görüşü
Fiziksel nesne görüşü
Soru 97
Sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunan yaklaşım aşağıda sanatın etik eleştirisi ile ilgili olarak verilen anlayışlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ilımlı Ahlakçılık
B
Aşırı Ahlakçılık
C
Özerkçilik
D
Biçimcilik
E
Estetikçilik
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Aşırı Ahlakçılık
Aşırı Ahlakçılık
Soru 98
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşü aşağıda sanatın etik eleştirisi ile ilgili olarak verilen anlayışlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ilımlı Ahlakçılık
B
Aşırı Ahlakçılık
C
Özerkçilik
D
Biçimcilik
E
Estetikçilik
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Özerkçilik
Özerkçilik
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi duyular aracılığıyla algılama, bellek işlevleri, akıl yürütme ve bilgilenme işlevlerini kapsayan üst düzey zihinsellik sürecine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Tip-örnek kuramı
B
Tekil varlık kuramı
C
Hayali varlık görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Bilişsel sıfatı
Açıklama:
Bilişsel sıfatı
Soru 100
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sanat Epistomolojisi
B
Sanat Ontolojisi
C
Sanat Felsefesi
D
Sanat Psikolojisi
E
Sanat Sosyolojisi
Açıklama:
Sanat Epistomolojisi
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflardan biridir?
Seçenekler
A
Platon
B
Sokrates
C
Hegel
D
Kierkegaard
E
Nietzsche
Açıklama:
Platon
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi, sanat ontolojisinde varlık kategorileri içerisinde bulunmaz?
Seçenekler
A
Somut varlık
B
Soyut varlık
C
Öznel varlık
D
Tümel varlık
E
Tikel varlık
Açıklama:
Öznel varlık
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi, genel olarak varlıkları, bu varlıkların ne tür birer varlık olduğunu araştıran alanın adıdır?
Seçenekler
A
Epistomoloji
B
Ontoloji
C
Sosyoloji
D
Psikoloji
E
Biyoloji
Açıklama:
Ontoloji
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi sanat ontolojisinin en temel sorusu olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
B
Sanat yapıtları ideal türler midir?
C
Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?
D
Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?
E
Sanat yapıtlarının fiziksel nesnelerle nasıl bir ilişkisi vardır?
Açıklama:
Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?
Soru 105
Farklı sanat türlerini dikkate alarak sanat yapıtlarına bakıldığında aşağıdakilerden hangisi tekil varlıklar olarak görülür?
Seçenekler
A
Klasik müzik
B
Edebiyat
C
Resim
D
Opera
E
Tiyatro
Açıklama:
Resim
Soru 106
Klasik müzik ve edebiyat eserleri ne tür varlıklar olarak değerlendirilir?
Seçenekler
A
Tekil varlıklar
B
Çoklu varlıklar
C
Fiziksel varlıklar
D
Tümel varlıklar
E
Soyut varlıklar
Açıklama:
Çoklu varlıklar
Soru 107
Çalıkuşu en çok okunan Türk romanıdır. Cümlesi aşağıdaki kuram ve görüşlerden hangisine ait bir ifadedir?
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Tip-örnek kuramı
C
Hayali varlık görüşü
D
Soyut varlık görüşü
E
Tekil varlık görüşü
Açıklama:
Tip-örnek kuramı
Soru 108
Leo Tolstoy'un Savaş ve Barış ile Anna Karenina romanları aşağıdaki estetik değer kategorilerinden hangisinde değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Ahlakçılık
B
Özerkçilik
C
Tip örnek
D
Soyut varlık
E
Hayali varlık
Açıklama:
Ahlakçılık
Soru 109
Aşağıdaki tanımlardan hangisi sanat epistemolojisinin endoğru tanımıdır?
Seçenekler
A
Sanat epistemolojisi bilginin kaynağıdır.
B
Sanat epistemolojisi sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır.
C
Sanat epistemolojisi gerçekleştirilmiş doğru inançtır.
D
Sanat epistemolojisi doğrularla bir ilgisinin olmamasından dolayı bilgi üretemediklerini açıklar.
E
Sanat epistemolojisi bize bir şeyler öğretir.
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup, metni okumak yeterlidir.
Soru 110
Sanat epistemolojisi açısından bakıldığında aşağıdakilerden hangi görüş Aristoteles'e aittir?
Seçenekler
A
Sanat duyusal bilgi ile ilgilenir,gerçek nesneler dünyasının uzağında yer alır.
B
Sanat bir şeyler öğretmesine rağmen gerçek bir bilgi kaynağı olamaz.
C
Sanat dünya hakkındaki algılarımızı değiştirir,anlamlandırma etkisi ve farkındalık yaratır.
D
Sanat sanatçılar tarafından bir şeyin taklidini,o şey hakkında her hangi bir bilgiye sahip olmadan oluşturur.
E
Sanat doğrularla bir ilgisinin olmamasından ötürü bilgi üretemeyeceğini iddia eder.
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup, metni okumak yeterlidir.
Soru 111
Platon;aynanın içerisinde görünen nesneleri ne diye adlandırmıştır?
Seçenekler
A
Mimesis
B
Eidola
C
Ontoloji
D
Episteme
E
Etik
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup, metni okumak yeterlidir.
Soru 112
"Platon'a göre, sanatçılar görüntülerle yetinebilirler, görüntülerden yola çıkarak etkinlikte bulunabilirler. Gerçeği yansıtmadıkları için de öğrettikleri şeyler yanlış şeyler olmaktadır. Epistemolojik bağlam içerisinden söyleyecek olursak sanatçılar bu nedenle gerçeklerle değil, (1) ile ilgilenirler."
Yukarıdaki ifadede (1) yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki ifadede (1) yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Eidola
B
Mimesis
C
Episteme
D
Doxa
E
Katharsis
Açıklama:
Bir sanatçı bilgisini edinmeden herhangi bir şeyi taklit edebilmektedir. Gerçeği yansıtmadıkları için de öğrettikleri şeyler yanlış şeyler olmaktadır. Bu durumda epistemolojik bağlam içerisinden söyleyecek olursak sanatçılar doxa ile yani sanılarla ilgilenirler.
Soru 113
Aristoteles'in tiyatro tarzı 'Katharsis' anlayışının tersine 20.yüzyılın en önemli tiyatro yönetmeni ve yazarı Bertolt Brecht'in anlayışları arasındaki fark nedir?
Seçenekler
A
Tragedya uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizler.
B
Konularını günlük yaşamdan değil,efsane ve mitolojiden alır.
C
Klasik ve kusursuz bir üslup barındırır.
D
Sanatın kişinin ahlaki karakterlerinin gelişimini etkilemesi görüşüne katılır.
E
Epik tiyatro ile seyircinin dünya hakkındaki algısı özdeşleşerek değil eleştirerek değişir.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 114
Sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın yanısıra;duygu,algı ve arzu türünden yaşadıkları süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneyimsel bilgi
B
Empatik inançlar
C
Bilişsel uyarım
D
Deneyimsel gerçekleştirme
E
Deneyimsel inançlar
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 115
Reşat Nuri Güntekin'in 'Çalıkuşu' adlı romanı, genel varlık kategorileri içerisinde ne tür bir varlığa atıf yapmaktadır?
Seçenekler
A
Somut varlık
B
Soyut varlık
C
Tümel varlık
D
Tekil varlık
E
Çoklu varlık
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 116
Ressam Osman Hamdi Beyin''Kaplumbağa Terbiyecisi'' ve İbrahim Çallı'nın ''Üsküdar''tablosu genel varlık kategorileri içerisinde ne tür bir varlıktır?
Seçenekler
A
Tümel varlık
B
Zihinsel varlık
C
Tekil varlık
D
Hayali varlık
E
Soyut varlık
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi özerkçiliğin savunduğu bir görüştür?
Seçenekler
A
Sanatın estetik değeri,ahlaki değerince belirlenmelidir.
B
Sanat insan yaşamında hizmet ettiği amaca göre tanımlanmalıdır.
C
Sanat toplum için yapılmalıdır.
D
Sanat eserleri yalnızca estetik ölçülere göre değerlendirilmelidir.
E
Sanata yalnızca saf estetik özellikler açısından yaklaşılamaz.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatlice okumak yeterlidir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi ılımlı özerkcilerin iddia ettikleri görüştür?
Seçenekler
A
Sanat yapıtlarıyla ilgili ahlaki tartışma ve değerlendirme hiç bir zaman uygun değildir?
B
Sanat yapıtlarının estetik boyutunun özerk olduğudur?
C
Bazı sanat yapıtlarıyla ilgili olarak ahlaki yargıya varılabilmektir.
D
Dostoyevski'nin 'Suç ve Cezasını' okuyarak cinayetin kötü bir şey olduğunu öğrenemezsiniz.
E
Dar bir estetik tanım, bir eserin estetik değerinin anlaşılmasında yeterli değildir.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatlice okumak yeterlidir.
Soru 119
Sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alana ne isim verilir?
Seçenekler
A
Sanat Epistemolojisi
B
Sanat Anatomisi
C
Sanat Ekspresyonizmi
D
Sanat Ontolojisi
E
Estetik
Açıklama:
Sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alana sanat epistemolojisi denir. Doğru cevap A'dır.
Soru 120
Sanatı bilgi kaynağı olarak gören ilk filozoflar kimdir?
Seçenekler
A
Socrates ve Platon
B
Platon ve Aristoteles
C
Aristoteles ve Eflatun
D
Spinoz ve Aristoteles
E
Hegel ve Marks
Açıklama:
"Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?" ve "Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?" sorularına genel olarak iki ayrı uçta yanıtlar gelmiştir. Sanatın bir şeyler öğretebildiğini iddia edenler ve sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflar Platon ve Aristetoles'tir. Doğru cevap B'dir.
Soru 121
Kişinin bilinçli yaşamını harekete geçiren "düşünceler, duygular, algılar ve arzular" gibi etkinlikler sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın birkaç yolundan birini tanımlamaktadır. Bu tanımın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneyimsel bilgi
B
Bilgi ve kaynak
C
Bilişsel uyarım
D
Bilişsel ayrım
E
Deneyimsel gerekçelendirme
Açıklama:
Bilişsel Uyarım; Kişinin bilinçli yaşamını harekete geçiren "düşünceler, duygular, algılar ve arzular" gibi etkinliklerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 122
Sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelediği alan ne ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Estetik Kuramları
B
Estetik
C
Sanat ve Etik
D
Sanat Felsefesi
E
Sanat Ontolojisi
Açıklama:
Sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelediği alana "sanat ontolojisi" adı verilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 123
Deneyimsel inançlarımızın gerekçelendirilmeleri için kullanılmış olan kavramın adı nedir?
Seçenekler
A
İnançlar sistemi
B
Deneyimsel inançlar
C
Empatik inançlar
D
Sistematik inançlar
E
İnanç kuralları
Açıklama:
Deneyimsel inançlarımızın gerekçelendirilmeleri için kullanılmış olan kavramın empatik inançlardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 124
Sanatın etik değerlendirmesi ile ilgili çalışmalar ne adı altında yapılır?
Seçenekler
A
Sanatın etik eleştirisi
B
Sanatın görsel eleştirisi
C
Sanatın kuramsal eleştirisi
D
Etik kuram anlayışı
E
Sanat ve yöntemler eleştirisi
Açıklama:
Sanatın etik değerlendirmesi ile ilgili çalışmalar genel olarak sanatın etik eleştirisi adı altında yapılır. Doğru cevap A'dır.
Soru 125
Leo Tolstoy 19. yüzyılda savunucusu olduğu görüş hangisidir?
Seçenekler
A
Özerkçilik
B
Aşırı Özerkçilik
C
Özerkçilik
D
Ilımlı Ahlakçılık
E
Aşırı Ahlakçılık
Açıklama:
Bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşü aşırı ahlakçılık olarak kabul edilir. Bu görüşün en tipik savunucusu Tolstoy'dur. Doğru cevap E'dir.
Soru 126
Sanat sanat içindir sloganı nasıl bir düşüncenin sloganıdır?
Seçenekler
A
İzlenimcilik
B
Aşırı özerkçilik
C
Çağdaş düşünce
D
Modernizm
E
Aşırı ahlakçılık
Açıklama:
Aşırı özerkçiliğe göre sanatta yalnızca saf estetik özellikler açısından yaklaşılmalıdır. Buna göre sanatta ahlaki ya da toplumsal kimi değerler açısından yaklaşmak sanat yapıtlarını yalnış değerlendirmektir. Aşırı özerkçiliğin sloganı sanat sanat içindir sözüdür. Doğru cevap B'dir.
Soru 127
Aşırı özerkçiliğe göre estetik tutuma sahip olabilmek için yaygın olan görüş nedir?
Seçenekler
A
Ahlaki düşüncelere duyarsız kalmak
B
Ahlaki düşünceleri benimsemek
C
Ahlaki görüşleri aktarmak
D
Ahlaki görüşlere ve estetik görüşlere sahip çıkmak
E
Ahlaki görüşe aykırı tutumları desteklemek
Açıklama:
Aşırı özerkçiliğe göre nasıl ki sayıların ahlaki değerlendirmesini yapmanın hiç bir anlamı yoksa aynı şekilde sanat yapıtlarının ahlaki değerlendirmesini yapmanın da hiçbir anlamı yoktur. Estetik tutuma sahip olabilmek için yaygın olan görüş ahlaki görüşlere duyarsız kalmak gerektiğidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 128
Sanat yapıtlarının ahlaki değerlendirmesini yapmanın hiçbir anlamı yoktur görüşünü savunan düşünce hangisidir?
Seçenekler
A
Özerkçilik
B
Aşırı özerkçilik
C
Ilımlı ahlak
D
Ahlakçılık
E
Estetik
Açıklama:
Sanat yapıtlarının ahlaki değerlendirmesini yapmanın hiçbir anlamı yoktur görüşünü savunan düşünce aşırı özerkçilikdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 129
Bir sanat yapıtının ontolojik statüsünün doğadaki herhangi bir varlıktan farksız olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tip-örnek kuramı
B
Fiziksel nesne görüşü
C
Tekil varlık kuramı
D
Hayali varlık görüşü
E
Soyut varlıklar görüşü
Açıklama:
Fiziksel nesne görüşünü savunanlara göre sanat yapıtlarının ontolojik statü açısından taş ve sopa gibi nesneler gibi ele alınırlar.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi sanatın etik değerlendirmesiyle doğurduğu karşıt felsefi duruş değildir?
Seçenekler
A
Ahlakçılık
B
Moralizm
C
Özerkçilik
D
Estetikçilik
E
Modernizm
Açıklama:
Ahlakçılık (moralizm) ve özerkçilik (otonomizm) (estetikçilik). Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi Posner’ın ahlakçılığı eleştirerek estetikçiliği savunduğu nedenlerdendir?
Seçenekler
A
Edebi eserlere tutulmak bizi daha iyi vatandaş ve daha iyi insan yapar.
B
Etik boyutun estetik açıdan ilgili olacağı söylenebilir.
C
Yazarın ahlaki nitelik ya da görünüşleri eserlerine değer biçmemize etki etmemelidir.
D
Ahlaki kusur ya da üstünlüğün belirli sanat biçimlerinin içeriğinde bulunamayacağı
E
Sanat eserleriyle ilgili verilen ahlaki yargıların yerinde olmayacağını kabul etmesidir.
Açıklama:
Posner ise ahlakçılığı eleştirerek estetikçiliği savunan üç neden ileri sürmüştür:
1) “Edebi eserlere tutulmak bizi daha iyi vatandaş ya da daha iyi insan” yapmaz.
2) “Edebi eserlerde karşılaştığımız ve hatta yazarın da katıldığı ahlaken kötü olan görüşlerden soğumamalıyız.”
3) “Yazarın ahlaki nitelik ya da görüşleri eserlerine değer biçmemize etki etmemelidir”
1) “Edebi eserlere tutulmak bizi daha iyi vatandaş ya da daha iyi insan” yapmaz.
2) “Edebi eserlerde karşılaştığımız ve hatta yazarın da katıldığı ahlaken kötü olan görüşlerden soğumamalıyız.”
3) “Yazarın ahlaki nitelik ya da görüşleri eserlerine değer biçmemize etki etmemelidir”
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un aynanın içinde görünen nesnelere verdiği addır?
Seçenekler
A
Poetika
B
Episteme
C
Eidola
D
Mimesis
E
Doxa
Açıklama:
Platon, aynanın içinde görünen nesnelere eidola adını vermiştir. Eidola görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın yollarından değildir?
Seçenekler
A
Sanatın önermesel bilgi olduğunu ortaya koymaktır.
B
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmektir.
C
Sanatın ahlaki bilgi sağladığını öne sürmektir.
D
Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmektir.
E
Sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmektir.
Açıklama:
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmektir. Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmektir. Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmektir. Sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmektir.
Soru 134
Beethoven’ın “9. Senfonisi” ya da Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yaban” adlı romanı genel varlık kategorileri içerisinde ne tür bir varlıktır?
Seçenekler
A
Tekil varlık
B
Zihinsel varlık
C
Fiziksel varlık
D
Tümel varlık
E
Çoklu varlık
Açıklama:
Bu soruda geçen sanat yapıtları birden fazla gösterimleri ya da kopyaları olmalarından ötürü çoklu varlıklar olarak kabul edilir.
Soru 135
Ilımlı özerkçilerle ılımlı ahlakçıların ortak görüşü nedir?
Seçenekler
A
Sanat toplum için yapılmalıdır.
B
Bazı sanat yapıtlarıyla ilgili olarak ahlaki yargıya varılabilmektedir.
C
Estetik ilgi yalnızca çizgi ve renklere yönelmektedir.
D
Ahlaki yargılar her zaman estetik alanın dışında kalmaktadır.
E
Estetik açıdan övülen sanat yapıtları ahlaki açıdan da övülmektedir.
Açıklama:
Ilımlı özerkçilerle ılımlı ahlakçılara göre kimi sanat yapıtlarıyla ilgili olarak ahlaki yargıya varılabileceğidir.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi sanatın bir bilgi kaynağı olarak görülmesindeki görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanatın ahlaki bilgi sağladığı görüşü
B
Sanatın metafizik uyarımlarda bulunduğu görüşü
C
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığı görüşlü
D
Sanatın bilişsel uyarım kaynağı olduğu görüşü
E
Sanatın genel olarak bilgi kategorilerini şekillendirmede payının olduğu görüşü
Açıklama:
Sanatın metafizik uyarımlarda bulunduğu görüşü sanatı bilgi kaynağı olarak gören bir bakış açısı değildir
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi özerkçiliği savunma nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Estetik tutumda olabilmek için ahlaki düşüncelere duyarsız kalmak gerekmektedir.
B
Edebi yapıtlar insanları daha iyi insan haline getirmezler.
C
Edebi yapıtların yazarlarının kişisel görüşlerinin yapıtlarına değer biçmemizde rolünün olması doğru olmaz.
D
Sanat yapıtları itici oldukları zaman “iyi” sanat yapıtları olarak değerlendirilemezler.
E
Edebi yapıtlardaki ahlaken kötü düşüncelerden soğumak yanlış olur.
Açıklama:
Özerkçiliği savunma nedenlerinden biri sanat yapıtlarının itici oldukları zaman “iyi” sanat yapıtları olarak değerlendirilemeyecekleri değil tam tersine değerlendirilebilecekleridir.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi Posner’ın roman okumanın ahlaki ya da politik sonuçlarının olabileceğini inkâr edip hangi örnekleri göstermez?
Seçenekler
A
Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu
B
George Orwell’in Hayvan Çiftliği
C
George Orwell’in Bin Dokuz Yüz Seksen Dört
D
Dostoyevski’nin Ecinniler
E
Turgenyev’in Babalar ve Oğulları
Açıklama:
Posner, roman okumanın ahlaki ya da politik sonuçlarının olabileceğini inkâr etmemiştir. Bu konuda pek çok örnek gösterir. Bunlar Turgenyev’in Babalar ve Oğulları, George Orwell’in Hayvan Çiftliği, George Orwell’in Bin Dokuz Yüz Seksen Dört’ü, Dostoyevski’nin Ecinniler’i gibi.
Soru 139
Sanatın bilgi ile ilişkisini araştıran alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat epistemolojisi
B
Sanat ontolojisi
C
Etik
D
Estetik
E
Ahlak felsefesi
Açıklama:
Sanat epistemolojisi, sanatın bilgi ile arasındaki ilişkiyi araştıran alandır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 140
Aşağıdakilerden hangisi sanat epistemolojisi alanı altında araştırılan soru ve düşüncelerden değildir?
Seçenekler
A
Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?
B
Sanat bize birşeyler öğretebilir mi?
C
Bir sanat yapıtı nasıl bir varlıktır?
D
Sanat dünya hakkındaki algımızı değiştirebilir mi?
E
Sanat kendimizle ilgili kimi şeylerin değişmesine neden olabilir mi?
Açıklama:
Sanat epistemolojisi alanı içerisinde olmak demek en temelde şu iki soruyu sormak demektir: “Sanat bilginin kaynağı olabilir mi?”, “Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?” Sanatın bilimsel değerinin olduğunu savunan düşünürler çoğunlukla; sanatın bize bir şeyler öğretebileceğini, sanat hakkında bir şeyler bilebileceğimizi, sanatın dünya hakkındaki algımızı, anlayışımızı değiştirebileceğini, sanatın kendimizle ilgili kimi şeylerin değişmesine neden olabileceğini ve sanatın bilginin kaynaklarından biri olabileceğini düşünür ve araştırırlar. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 141
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un sanat görüşü ile çelişmektedir?
Seçenekler
A
Sanatsal etkinlikler insanların ruhsal açıdan etkileyerek kötü bir karaktere sahip olmalarına neden olabilir.
B
Sanat ile ilgilenen insanlarda ruhsal dengesizlikler olabilir.
C
Gerçek nesneler dünyası ve gerçek olmayan nesneler dünyası olmak üzere iki farklı dünya vardır.
D
Sanatçı herhangi bir bilgiye sahip olamadan o şeyin taklidini yapabilir.
E
Sanat gerçek bir bilgi kaynağıdır.
Açıklama:
Platon'a göre sanatsal etkinlikler insanların dengesiz bir ruha ve dolayısıyla kötü bir karaktere sahip olmalarına yol açmasından ötürü zararlı şeylerdir. Sanatçılar, herhangi bir şeyin taklidini o şey hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan yapabilen kişilerdir. Platon'a göre iki dünya söz konusudur: Aynanın dışındaki dünya (gerçek nesneler dünyası) ve aynanın içindeki dünya (gerçek olmayan nesneler dünyası). Sanatçı gerçek nesneler dünyasındaki bir nesneyi taklit ettiğinde gerçek olmayan nesneler dünyasında bir görüntü yaratmış olur. Burada görüntü yeterlidir, bilgisini edinmeden herhangi bir şeyi taklit edebilmektedir. Duyusal bilgiyle ilgilenen, yetinen sanatçı gerçek nesneler dünyasının uzağında iş görmektedir. Ortaya konan sanat her zaman tam olarak gerçeği yansıtmayabilir ve bu nedenle doğru bigi olmayabilir. Demek ki Platon’a göre sanat bir şeyler öğretmesine rağmen gerçek bir bilgi kaynağı olamaz. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bilgi kaynağı olarak ele almanın yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmek
B
Sanatın deneyimsel bilgi sağladığını öne sürmek
C
Sanatın ahlaki bilgi sağladığını öne sürmek
D
Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmek
E
Sanatın insan ruh haline olumlu etkileri olduğunu öne sürmek
Açıklama:
Sanatı bir bilgi kaynağı olarak ele almanın birkaç yolu bulunmaktadır. Bunlardan ilki, sanatı bilişsel uyarım kaynağı olarak görmektir. İkinci bir yolu, sanatın deneyimsel bilgi sağladığını ileri sürmektir. Bir üçüncü yolu da sanatın ahlaki bilgi sağladığını öne sürmektir. Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alabilmenin olanaklı yollarından biri de sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olduğunu öne sürmektir. Fakat sanatın insan ruhu üzerine etkilerini tartışmak sanatı bilgi kaynağı olarak değerlendirmede bir yol göstermemektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi sanat ontolojisi alanı altında araştırılan sorulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bir sanat yapıtı nasıl bir varlıktır?
B
Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?
C
Sanat bize bir şeyler öğretebilir mi?
D
Sanat yapıtları ideal türler midir?
E
Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?
Açıklama:
Sanatın bize bir şeyler öğretebilirliği, sanat epistemolojisi altında sorulan sorulardandır.
Sanat ontolojisinin en temel sorusu olan “Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?” sorusu etrafında ayrıntılı olarak sorulabilecek sorular şunlardır: “Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?”; “Sanat yapıtları ideal türler midir?”; “Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?”; “Sanat yapıtları sanatçının ya da izleyicinin zihinsel hâlleriyle nasıl bir ilişki içerisindedir?”. Doğru cevap C şıkkıdır.
Sanat ontolojisinin en temel sorusu olan “Bir sanat yapıtı ne tür bir varlıktır?” sorusu etrafında ayrıntılı olarak sorulabilecek sorular şunlardır: “Sanat yapıtları fiziksel nesneler midir?”; “Sanat yapıtları ideal türler midir?”; “Sanat yapıtları hayali varlıklar mıdır?”; “Sanat yapıtları sanatçının ya da izleyicinin zihinsel hâlleriyle nasıl bir ilişki içerisindedir?”. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 144
Sanat ontolojisi alanındaki tip-örnek kuramı aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
Seçenekler
A
"Çalıkuşu en çok okunan Türk romanıdır" cümlesinde Çalıkuşu "örnek" edebi eserdir.
B
"Beethoven 9. senfoniyi bestelemeyi 1824 yılında tamamlamıştır" cümlesinde 9. senfoni "örnek" müzik eseridir.
C
"Hamlet oyunu beş perdeden oluşmaktadır" cümlesinde Hamlet "örnek" bir tiyatro eseridir.
D
"Beethoven’ın 9. senfonisinin çalındığı bir konsere gittik" cümlesinde bir müzik eseri "örnek" olarak verilmiştir.
E
"Hamlet burada üç bölümde oynayacak" cümlesinde Hamlet bir "tip" tiyatro eseri olarak olarak verilmiştir.
Açıklama:
"Beethoven’ın 9. senfonisinin çalındığı bir konsere gittik" cümlesinde bir müzik eseri "örnek" olarak verilmiştir. Dinlediğimiz 9. senfoninin bir örneğidir. Sonuç olarak, tip-örnek kuramına göre 9. senfoni soyut bir varlık olan bir tipken, belirli bir mekânda gerçekleşen ve benim de dinlemek için gittiğim bu konser ise senfoninin bir örneğidir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 145
Aşağıdaki sanatçılardan hangisi sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değerler için zorunlu olduğuna vurgu yapan, aşırı ahlakçılığın tipik savunucularındandır?
Seçenekler
A
Leo Tolstoy
B
Oscar Wilde
C
George Orwell
D
James Joyce
E
Turgenyev
Açıklama:
“Aşırı ahlakçılık bir sanat eserinin estetik değerinin ahlaki değeriyle belirlendiği görüşüdür.” Bu görüşün en uç savunulan şekli bütün estetik değerleri ahlaki değerlere indirger. Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından Leo Tolstoy’dur. Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 146
Aşağıdakilerden hangisi aşırı özerkçiliğin sloganı olarak görülmektedir?
Seçenekler
A
Sanat ahlaki değerleri içermelidir.
B
Sanat sanat içindir.
C
Sanat toplumsal değerleri yansıtmalıdır.
D
Sanat gerçek bir bilgi kaynağı olmalıdır.
E
Sanat öğretici olmalıdır.
Açıklama:
Aşırı özerkçiliğe göre sanata yalnızca saf estetik özellikler açısından yaklaşılmalıdır. Bu saf özellikler sanat yap›t›n›n kendisinde bulunduğuna inan›lan özelliklerdir. Buna göre sanata ahlaki ya da toplumsal kimi de¤erler açısından yaklaşmak sanat yapıtlarını yanlış değerlendirmektir. Aşırı özerkçiliğin sloganı “sanat sanat içindir” sözüdür. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 147
Aşağıdaki sanat türlerinden hangisi çoklu varlıklardandır?
Seçenekler
A
Resim
B
Heykel
C
Enstalasyon sanatı
D
Müzik
E
Baskı resim
Açıklama:
Klasik müzik ve edebiyatı çoklu varlıklar olarak değerlendiririz. Çünkü bu tür yapıtların pek çok kopyası ve gösterimi olabilir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 148
Aşağıdaki sanat eserlerinden hangisi tekil bir varlıktır?
Seçenekler
A
Guernica
B
Dorian Grey'ın Portresi
C
Gnossienne No:1
D
Babalar ve Oğullar
E
Hamlet
Açıklama:
Resim ve (döküm olmayan) heykelleri tekil varlıklar olarak görürüz ve bu tür tekil eserlerin alınıp satılabileceğini ve sahibiyle birlikte yer değiştirebileceği düşünülür. Guernica da tekil varlıklara örnek olabilecek resim kategorisinde bir sanat eseridir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 149
"İzleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar" tanımı nedir ve kim hangi eserinde bu tanımı dile getirmiştir?
Seçenekler
A
Empati, Aristoteles, Poetika
B
Diyalektik, Platon, Poetika
C
Diyalektik, Aristoteles, Poetika
D
Katharsis, Aristoteles, Poetika
E
Katharsis, Platon, Poetika
Açıklama:
Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir. “Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.” Buna göre izleyici oyunu seyrederken kahramanla özdeşleşir ve onun içine düştüğü ruhsal çatışmaları bizzat yaşar (Poetika VI, 2).
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un görüşünü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Sanat bir şeyler öğretmesine rağmen gerçek bir bilgi kaynağı olamaz.
B
Sanat gerçek bir bilgi kaynağıdır.
C
Sanatçı herhangi bir bilgiye sahip olmadan hiçbir şey yapamaz.
D
Sanatçı cesaret ile ilgili yorum yapamaz.
E
Sanat hiçbir şey öğretmez.
Açıklama:
Duyusal bilgiyle ilgilenen, yetinen sanatçı gerçek nesneler dünyasının uzağında iş görmektedir. Demek ki Platon’a göre sanat bir şeyler öğretmesine rağmen gerçek bir bilgi kaynağı olamaz.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bilgi kaynağı olarak ele alma yöntemlerinden değildir?
Seçenekler
A
Sanatın bilişsel uyarım kaynağı olması
B
Sanatın deneyimsel bilgi sağlaması
C
Sanatın ahlaki bilgi sağlaması
D
Sanatın maddi kaynak olması
E
Sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olması
Açıklama:
sanatı bilgi kaynağı olarak ele alma yöntemleri; Sanatın bilişsel uyarım kaynağı olması, deneyimsel bilgi sağlaması, ahlaki bilgi sağlaması ve sanatın bilgi kategorilerini şekillendirmede rolünün olması olarak sıralanmaktadır.
Soru 152
Bir sanat yapıtının ontolojik statüsünün doğadaki herhangi bir varlıktan farksız olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tekil varlık kuramı
B
Tip-örnek kuramı
C
Fiziksel nesne görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Soyut varlıklar görüşü
Açıklama:
Fiziksel nesne görüşünü savunanlara göre sanat yapıtlarının ontolojik statü açısından taş ve sopa gibi nesneler gibi ele alınmıştır.
Soru 153
Resim ve döküm olmayan heykeller aşağıdaki kategorilerden hangisi içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Çoklu varlıklar
B
Tümel varlıklar
C
Tekil varlıklar
D
Hayali varlıklar
E
Soyut varlıklar
Açıklama:
resim ve döküm olmayan heykeller tekil varlıklar olarak ele alınmaktadır.
Soru 154
Beethoven’ın “9. Senfonisi” ya da Orhan Pamuk'un “Masumiyet Müzesi” adlı romanı genel varlık kategorileri içerisinde ne tür bir varlık olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hayali varlıklar
B
Soyut varlıklar
C
Somut varlıklar
D
Çoklu varlıklar
E
Tekil varlıklar
Açıklama:
Adı geçen sanat yapıtları birden fazla gösterimleri ya da kopyaları olmalarından ötürü çoklu varlıklar olarak kabul edilir.
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi ılımlı özerkçiler ile ılımlı ahlakçıların ortak görüşüdür?
Seçenekler
A
Bazı sanat yapıtlarıyla ilgili olarak ahlaki yargıya varılabilmektedir.
B
Estetik ilgi yalnızca çizgi ve renklere yönelmektedir.
C
Sanat toplum için yapılmalıdır.
D
Estetik aç›dan övülen sanat yapıtları ahlaki açıdan da övülmektedir
E
Ahlaki yargılar her zaman estetik alanın dışında kalmaktadır.
Açıklama:
Ilımlı özerkçilerle ılımlı ahlakçılara göre kimi sanat yapıtlarıyla ilgili olarak ahlaki yargıya varılabilmektedir.
Soru 156
- Estetik tutumda olabilmek için ahlaki düşüncelere duyarsız kalmak gerekmektedir.
- Sanat yapıtları itici oldukları zaman “iyi” sanat yapıtları olarak değerlendirilemezler.
- Edebi yapıtların yazarlarının kişisel görüşlerinin yapıtlarına değer biçmemizde rolünün olması doğru olmaz.
- Edebi yapıtlar insanları daha iyi insan haline getirmezler.
- Edebi yapıtlardaki ahlaken kötü düşüncelerden soğumak yanlış olur.
Seçenekler
A
II, III,V
B
I, II, III, IV, V
C
I, II, III
D
I ve IV
E
I, III, IV, V
Açıklama:
Özerkçiliği savunma nedenlerinden biri sanat yapıtlarının itici oldukları zaman “iyi” sanat yapıtları olarak değerlendirilemeyecekleri değil tam tersine değerlendirilebilecekleridir.
Soru 157
"Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir" açıklamasına göre Tolstoy aşağıdaki hangi etik değerlendirmeyi benimsemiştir?
Seçenekler
A
Ahlakçılığı
B
Aşırı Ahlakçılığı
C
Özerkçiliği
D
Aşırı Özerkçiliği
E
Estetikçiliği
Açıklama:
Aşırı ahlakçılığın en tipik savunucusu on dokuzuncu yüzyıl Rus yazarlarından
Leo Tolstoy’dur. "Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir".
Leo Tolstoy’dur. "Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir".
Soru 158
1) Edebi eserlere tutulmak bizi daha iyi vatandaş ya da daha iyi insan yapmaz.
2) Edebi eserlerde karşılaştığımız ve hatta yazarın da katıldığı ahlaken kötü olan görüşlerden soğumamalıyız.
3) Yazarın ahlaki nitelik ya da görüşleri eserlerine değer biçmemize etki etmemelidir.
Ahlakçılığı eleştirerek estetikçiliği savunan ve yukarıdaki üç neden ileri süren kimdir?
2) Edebi eserlerde karşılaştığımız ve hatta yazarın da katıldığı ahlaken kötü olan görüşlerden soğumamalıyız.
3) Yazarın ahlaki nitelik ya da görüşleri eserlerine değer biçmemize etki etmemelidir.
Ahlakçılığı eleştirerek estetikçiliği savunan ve yukarıdaki üç neden ileri süren kimdir?
Seçenekler
A
Noel Carroll
B
Oscar Wilde
C
Platon
D
Tolstoy
E
Posner
Açıklama:
Posner, ahlakçılığı eleştirerek estetikçiliği savunan bu üç nedeni ileri sürmüştür.
Soru 159
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sanatta etik
B
Sanat epistemolojisi
C
Sanat ontolojisi
D
Deneyimsel bilgi
E
Sanat tarihi
Açıklama:
Sanatın bilgi ile olan ilişkisinin irdelendiği alana genel olarak sanat epistemolojisi adı verilir.
Soru 160
Aşağıdakilerden hangisi sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflardan biridir?
Seçenekler
A
Kant
B
Descartes
C
Sokrates
D
Konfüçyüs
E
Platon
Açıklama:
Sanatı bilgi kaynağı olarak ele alan ilk filozoflar Platon ve Aristoteles’tir.
Soru 161
"......... adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir." ifadesinde yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
Retorik
B
Şölen
C
Poetika
D
Mekanik
E
Politeia
Açıklama:
Poetika adlı eserinde özellikle tragedyalar üzerine eğilen Aristoteles izleyiciler açısından katharsis adını verdiği bir görüş geliştirmiştir.
Soru 162
Platon, aynanın içinde görünen nesnelere ne ad vermektedir?
Seçenekler
A
Eidola
B
Episteme
C
Image
D
Mimesis
E
Doxa
Açıklama:
Platon, aynanın içinde görünen nesnelere eidola adını vermiştir. Eidola
görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü.
görüntü’dür, gerçek nesnelerin görüntüsü.
Soru 163
İngiliz felsefeci Collingwood Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hangi görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne karşı çıkmıştır?
Seçenekler
A
Tikel varlıklar
B
Tekil varlıklar
C
Çoklu varlıklar
D
Hayali varlık
E
Soyut varlık
Açıklama:
İngiliz felsefeci Collingwood Sanatın İlkeleri (1938) adlı eserinde hayali varlık görüşü adı verilen bir görüşü ortaya koyarak fiziksel nesne görüşüne özellikle iki açıdan karşı çıkmıştır.
Soru 164
Aşağıdakilerden hangi felsefi duruş ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir?
Seçenekler
A
Akılcılık
B
Varoluçuluk
C
Özerkçilik
D
Ahlakçılık
E
Gerçekçilik
Açıklama:
Ahlakçılık, sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerekti¤ini savunur. Özerkçilik ya da estetikçilik ise ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşündedir.
Soru 165
Aşağıdaki hangi ünlü yazar "sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği
amaca göre tanımlanması gerektiğini" iddia etmiştir?
amaca göre tanımlanması gerektiğini" iddia etmiştir?
Seçenekler
A
Oscar Wilde
B
Leo Tolstoy
C
George Orwell
D
Ivan Turgenyev
E
Fyodor Dostoyevski
Açıklama:
Sanatın toplum içerisindeki ahlaki öneminin estetik değeri için zorunlu olduğuna vurgu yapan Tolstoy sanatın insan yaşamındaki hizmet ettiği amaca göre tanımlanması gerektiğini de iddia etmiştir
Soru 166
Çağdaş özerkçilerden Richard Posner, “Against Ethical Criticism” (Etik Eleştiriye Karşı) adlı makalesinde hangi yazara gönderme yaparak hiçbir kitabın “ahlaka
uygun ya da aykırı” olamayacağını, bir kitabın sadece “iyi ya da kötü yazılmış” olabileceğini söylemiştir?
uygun ya da aykırı” olamayacağını, bir kitabın sadece “iyi ya da kötü yazılmış” olabileceğini söylemiştir?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Fyodor Dostoyevski
C
Leo Tolstoy
D
Ivan Turgenyev
E
Oscar Wilde
Açıklama:
Çağdaş özerkçilerden Richard Posner, “Against Ethical Criticism” (Etik Eleştiriye Karşı) adlı makalesinde Oscar Wilde’a da gönderme yaparak hiçbir kitabın “ahlaka uygun ya da aykırı” olamayacağını, bir kitabın sadece “iyi ya da kötü yazılmış” olabileceğini söylemiştir.
Soru 167
"Picasso’nun ............ adlı savaş karşıtı tablosuna yalnızca Kübik stilde yapılmış bir eserin çizgileri ve renkleri olarak bakmak estetik ilginin merkezinde bulunan bir unsuru hiçe saymaktır." cümlesinde yer alan boşlukta Picasso'nun hangi eserinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Guernica
B
Ağlayan Kadın
C
Dorian Gray’in Portresi
D
Atomik Leda
E
Yıldızlı Gece
Açıklama:
Picasso’nun Guernica adlı savaş karşıtı tablosuna yalnızca Kübik stilde yapılmış bir eserin çizgileri ve renkleri olarak bakmak estetik ilginin merkezinde bulunan bir unsuru hiçe saymaktır.
Soru 168
Sonradan sinemaya da uyarlanan Anthony Burgess’in yazdığı hangi romanla ilgili olarak yazar şu sözleri söylemiştir?: “Tüm hayvanların en zekisi, iyiliğin ne demek olduğunu bilen insanoğluna bir baskı yöntemi uygulayarak onu otomatik işleyen bir makine hâline getirenlere kılıç kadar keskin olan kalemimle saldırmaktan başka hiçbir şey yapamıyorum.”
Seçenekler
A
Babalar ve Oğulları
B
Ecinniler
C
Bin Dokuz Yüz Seksen Dört
D
Otomatik Portakal
E
Hayvan Çiftliği
Açıklama:
Anthony Burgess’in yazdığı daha sonra sinemaya da uyarlanan Otomatik Portakal adlı romanla ilgili olarak yazar şu sözleri söylemiştir: “Tüm hayvanların en zekisi, iyiliğin ne demek olduğunu bilen insanoğluna bir baskı yöntemi uygulayarak onu otomatik işleyen bir makine hâline getirenlere kılıç kadar keskin olan kalemimle saldırmaktan başka hiçbir şey yapamıyorum.”
Soru 169
Sanata yalnızca saf estetik özellikler açısından yaklaşan felsefi duruş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşırı özerkçilik
B
Aşırı ahlakçılık
C
Ilımlı özerkçilik
D
Ilımlı ahlakçılık
E
Çağdaş özerkçilik
Açıklama:
Aşırı özerkçiliğe göre sanata yalnızca saf estetik özellikler açısından yaklaşılmalıdır. Bu saf özellikler sanat yapıtının kendisinde bulunduğuna inanılan özelliklerdir. Buna göre sanata ahlaki ya da toplumsal kimi değerler açısından yaklaşmak sanat yapıtlarını yanlış değerlendirmektir.
Ünite 4
Soru 1
Felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışan ünlü filozof kimdir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Plotinus
D
Aquinas
E
Farabi
Açıklama:
Platon, Sokrates’in etkisinin açıkça görüldüğü gençlik döneminde felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışır.
Soru 2
Platon’un genel felsefi gelişimi üç farklı dönemi kapsar: Bunlardan birincisi Sokratik devir veya gençlik dönemi, ikincisi olgunluk dönemi, üçüncüsü ise yaşlılık dönemidir. Onun estetik konusundaki düşünceleri de bu gelişim dönemlerine göre farklılık gösterir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Platon’un felsefi gelişim dönemi ile estetik anlayışını doğru bir biçimde yansıtır?
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Platon’un felsefi gelişim dönemi ile estetik anlayışını doğru bir biçimde yansıtır?
Seçenekler
A
Gençlik dönemi - Güzeli, kavramsal olarak ele almıştır.
B
Olgunluk dönemi - Güzeli, sayı ve ölçüyle ilişkili olarak ele almıştır.
C
Olgunluk dönemi - Güzeli, ontolojik olarak incelemiştir.
D
Sokratik devir - Güzeli, ontolojik olarak incelemiştir.
E
Yaşlılık dönemi - Güzeli, kavramsal olarak ele almıştır.
Açıklama:
Platon’un genel felsefi gelişimi üç farklı dönemi kapsar: Bunlardan birincisi Sokratik devir veya gençlik dönemi, ikincisi olgunluk dönemi, üçüncüsü ise yaşlılık dönemidir. Onun estetik konusundaki düşünceleri de bu gelişim dönemlerine göre farklılık gösterir. Platon, Sokrates’in etkisinin açıkça görüldüğü gençlik döneminde felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışır. Olgunluk döneminde ise Platon’un güzel sorgulamasının amacı “güzel” kavramının tanımından çok onun ontolojik temellerini araştırmaktır. Bu yaklaşımda güzel, oluşa ve görüngüler dünyasına karşı t, zihinsel ve tözsel bir varlık olarak görülür. Yaşlılık döneminde Pitagorasçılığın etkisi altında olan Platon “güzel” kavramını sayı ve ölçüyle ilişkili olarak ele alır.
Soru 3
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Aristoteles’in estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşlerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Sanat, insan psikolojisi çerçevesinde temellendirilir.
B
Sanat, taklide dayanan bir etkinliktir.
C
Estetik edim ve deneyim özerktir.
D
Tragedya, sanat sınıflandırmasında en üstte yer alır.
E
Sanatta eylemin taklidi sadece estetik veya ahlaki değer taşımalıdır.
Açıklama:
Aristoteles, hocası Platon’un sanatın taklide dayanan bir etkinlik olduğu görüşünü paylaşmakla birlikte estetik edimin ve deneyimin özerk olduğunu savunur. Bu görüş farklılığı, Aristoteles’in sanatı insan psikolojisi çerçevesinde temellendirmesinde yatar. Aristoteles sanatta eylemin taklidinden bahsederken bununla sadece estetik veya ahlaki değeri olan bir eylemi değil, aynı zamanda genel doğruluğu olan bir eylemi kast eder.
Soru 4
- Taklit
- Birlik
- Sayı
- Eşitlik
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I ve III
D
II, III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Augustinus’un güzel kuramının birlik, sayı, eşitlik, oran ve düzen kavramları üzerine kuruludur.
Soru 5
“Sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması geren iş, pratik edim veya yapma biçimidir.” diyen Orta Çağ düşünürü kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Aquinas
D
Augustinus
E
İbn Rüşd
Açıklama:
Aquinas’ın (1225-1274) estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir. Ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması geren iş, pratik edim veya yapma biçimidir. Buna karşın güzellik bir eylem içermez; salt bilmedeki doyma, derin düşüncedir. Güzel, biliş yetisinde var olur ve edilgendir. Güzel, estetik nesneyle onu izleyen estetik özne arasındaki karşılıklı etkileşim içerisinde görüşe zevk veren şeydir.
Soru 6
Aşağıdaki isimlerden hangisi Orta Çağ İslam estetiğine katkıda bulunmuş İslam filozofları arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Platon
B
İbn Rüşd
C
Mevlana
D
İbn Sina
E
Farabi
Açıklama:
Orta Çağ İslam sanat ve estetik anlayışına katkı sunan İslam filozofları; İbn Rüşd, Mevlana, İbn Sina, Farabi, El Kindi gibi isimlerdir.
Soru 7
Orta Çağ İslam sanat ve estetik anlayışına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Antik Yunan felsefesinin etkileri hissedilir.
B
Yalnızca dinî ve ahlâkî izler taşır.
C
Hristiyan Orta Çağ sanat ve estetik anlayışından çok farklıdır.
D
Güzel kavramı, Tanrı ile ilişkilendirilmez.
E
Haz, hoşlanma ve hayret kavramları hoş karşılanmaz.
Açıklama:
Orta Çağ İslam sanat ve estetik anlayışının genel özelliği tıpkı Hristiyan Orta Çağ’ında olduğu gibi, ontolojik, metafizik, dinî ve ahlâkî özellikler taşımasıdır. Hem metafizik hem de psikolojik temellendirme açısından Antik Yunan felsefesinin Farabi (870-950), İbn Sina (980-1037) ve İbn Rüşd’ün (1126-1198) estetik anlayışları üzerine açık bir etkisi vardır. İslam Felsefesinde güzelin metafiziksel ya da duyularla algılanamayan güzellik olarak ele alınması güzel kavramını Tanrı ile ilişkili olarak ele almayı gerektirmektedir. İslam filozofları güzelin metafiziksel temelinin yanı sıra psikolojik veya duyumsal açıdan da incelemişlerdir. Bu incelemede haz, hoşlanma ve hayret kavramları önemli bir yer tutar.
Soru 8
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Antik Çağ ve Orta Çağ’da estetik ve sanat felsefesinin genel özelliğini yansıtır?
Seçenekler
A
Felsefenin bağımsız ana dallarından biridir.
B
Estetik ve sanat kuramları daha çok araçsalcıdır.
C
Sanat ve estetik, insan algısının bir parçası olamaz.
D
Etik ile estetik birbirinden bağımsız olarak düşünülür.
E
Güzellik yalnızca kavramsal düzlemde incelenmiştir.
Açıklama:
Antik Çağ ve Orta Çağ’da estetik ve sanat felsefesi Platon ve Aristoteles’te olduğu gibi genel olarak araçsaldır. Örneğin Plotinus’un güzellik kuramı onun metafiziğine dayanır. Ona göre, tüm varlıkların nedeni olan Bir, ezeli ve ebedi, bölünmez, yetkin ve bütünlük sahibidir. Duyusal dünyanın güzellikleri, varlıklarını sudûr yoluyla Bir’den alırlar. Bu güzellikler aynı zamanda Bir’e ulaşmak için aracı rol oynarlar.
Soru 9
Aşağıda estetik ve sanat anlayışları verilen filozofların görüşlerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Platon’a göre mimetik bir etkinlik olan sanat doğrunun bilgisini verir.
B
Aristoteles’e göre, mimetik etkinliğe dayanan sanat genel doğruluğun bilgisini vermez.
C
Plotinus’a göre sanatçı Bir’in, Güzel’in, Doğ-ru’nun ve İyi’nin özünden bir şey yansıtır.
D
Aquinas’a göre güzel ve iyilik arasında doğrudan bir ilişki yoktur.
E
Orta Çağ İslam filozoflarına göre güzel, yalnızca iyi olduğu için güzel sayılamaz.
Açıklama:
- Platon’a göre mimetik bir etkinlik olan sanat doğrunun bilgisini vermez.
- Aristoteles’e göre, mimetik etkinliğe dayanan sanat genel doğruluğun bilgisini verir.
- Plotinus’a göre sanatçı Bir’in, Güzel’in, Doğru’nun ve İyi’nin özünden bir şey yansıtır.
- Aquinas’a göre güzel ve iyilik arasında doğrudan bir ilişki vardır.
- Orta Çağ İslam filozoflarına göre güzel, yalnızca iyi olduğu için güzel sayılabilir.
Soru 10
- Yarar
- İyi
- Doğru
- Basit
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Antik Çağ ve Orta Çağ estetik ve sanat kuramları göz önüne alındığında güzel kavramı yarar, iyi ve doğru kavramlarıyla ilişkili olarak temellendirilmiştir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un güzellik anlayışının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Güzel, doğru ve uygun orantıdır.
B
Güzel, mutlak ve tözsel bir varlıktır.
C
Güzel sevginin nesnesi, onun yöneldiği şeydir.
D
Güzel tüm güzelliklerin ondan pay aldığı bir varlıktır.
E
Güzel, tek tek şeylerde güzel olandır.
Açıklama:
Güzel, tek tek şeylerde güzel olandır, Platon’un güzellik anlayışının özelliklerinden biri değildir.
Soru 12
Platon’un Büyük Hippias eserinde Sokrates’in güzelin kavramsal olarak belirlenmesini ele aldığı diyaloglarda güzel için aşağıdaki ölçütlerin hangilerinin uygun olup olmadığı irdelenmiştir?
Seçenekler
A
Yararlılık, uygunluk, kullanışlılık, görelilik, haz
B
Yararlılık, uygunluk, mantıksallık, nesnellik
C
Mantıksallık, nesnellik, kullanışlılık, görelilik
D
Evrensellik, nesnellik, uygunluk, kullanışlılık
E
Evrensellik, yararlılık, ahlaklılık, uygunluk
Açıklama:
Platon’un Büyük Hippias eserinde Sokrates’in güzelin kavramsal olarak belirlenmesini ele aldığı diyaloglarda güzel için yararlılık, uygunluk, kullanışlılık, görelilik, haz ölçütlerinin uygun olup olmadığı irdelenmiştir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un güzel kuramı çerçevesinde savunulamaz?
Seçenekler
A
Güzel kavramının kendisi başka, tek tek şeylerin güzel olması başka bir şeydir.
B
Güzel, zamana ve mekana göre değişmeyen, göreceli olmayandır.
C
Güzel, salt duyu yoluyla haz verendir.
D
Güzel, orantılı olan ve ölçülebilendir.
E
Güzel ve İyi, mutlak ve gerçek varlıktır.
Açıklama:
Güzel, salt duyu yoluyla haz verendir kavramı, Platon’un güzel kuramı çerçevesinde savunulamaz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in sanat kuramında yer alan bir görüş değildir?
Seçenekler
A
Sanatın görevi acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan arındırmaktır.
B
Sanatsal etkinlik salt estetik değerle ilişkili değildir aynı zamanda ahlaki değerle de ilişkilidir.
C
Sanat toplum içindir ve tüm toplumsal olguların irdelenmesini gerektirir.
D
Sanatsal değer sadece doğada olanın olduğu gibi aktarılmasıyla ortaya çıkar.
E
Sanat genel olan üstüne bilgi üretir.
Açıklama:
Sanatsal değer sadece doğada olanın olduğu gibi aktarılmasıyla ortaya çıkar görüşü, Aristoteles’in sanat kuramında yer alan bir görüş değildir.
Soru 15
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Augustinus’un güzellik anlayışını yansıtmaz?
Seçenekler
A
Güzel, birlik, oran ve düzene dayanır.
B
Gerçeklikten uzak yalanlar içeren sanat, insanı kandırmayı hedefler.
C
Güzel, sayısal olarak temellendirilebilir.
D
Güzele ilahi aydınlanma yoluyla ulaşılır.
E
Güzel, onu görenin bilişsel yapısı tarafından belirlenir.
Açıklama:
Gerçeklikten uzak yalanlar içeren sanat, insanı kandırmayı hedefler ifadesi, Augustinus’un güzellik anlayışını yansıtmaz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ İslam estetiğinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Metafizik, dini ve ahlaki özellikler taşır.
B
Sanat yapıtının değeri hakikate uygun düşmesi, iyi ve mükemmel olmasına bağlıdır.
C
Güzel kavramı mantıksal olarak belirlenebilir.
D
Güzelin aynı zamanda psikolojik ve duyumsal boyutu da vardır.
E
Güzel kavramı duyularla algılanamayan yaratıcıyla ilişkili bir kavramdır.
Açıklama:
Güzel kavramı mantıksal olarak belirlenebilir ifadesi, Orta Çağ İslam estetiğinin özelliklerinden biri değildir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ liberal sanatlar sınıflandırmasında yer almaz?
Seçenekler
A
Şiir
B
Mantık
C
Retorik
D
Gramer
E
Geometri
Açıklama:
Şiir, Orta Çağ liberal sanatlar sınıflandırmasında yer almaz.
Soru 18
Aşağıdaki düşünürlerden hangi ikisi güzele yönelmeyi insan doğasında var olan bir eğilim olarak görür?
Seçenekler
A
Platon-Aristoteles
B
Plotinus-Aquinas
C
Aristoteteles-İbn Sina
D
Plotinus-St. Augustinus
E
Farabi-Mevlana
Açıklama:
Aristoteteles-İbn Sina güzele yönelmeyi insan doğasında var olan bir eğilim olarak görür.
Soru 19
“Bir Orta Çağ mimari eserine bakan kişi sadece kilise, katedral veya cami binası görmez. Onun arkasındaki değerleri de görür.” diye düşünen bir sanat yorumcusu hangi bakış açısından hareket etmektedir?
Seçenekler
A
Dini, metafizik, psikolojik
B
Dini, metafizik, biçimsel
C
Psikolojik, biçimsel, ontolojik
D
Psikolojik, duyumsal, bağlamsal
E
Dini, metafizik, bağlamsal
Açıklama:
“Bir Orta Çağ mimari eserine bakan kişi sadece kilise, katedral veya cami binası görmez. Onun arkasındaki değerleri de görür.” diye düşünen bir sanat yorumcusu dini, metafizik, bağlamsal bakış açısından hareket etmektedir.
Soru 20
Aşağıdaki düşünürlerin hangisi güzeli metafiziksel bir temel üzerine kurmaz?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
Aquinas
E
Mevlana
Açıklama:
Aquinas, güzeli metafiziksel bir temel üzerine kurmaz.
Soru 21
Sokrates öncesi felsefenin konusu aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Kozmos
B
Nomos
C
Hippias
D
Eros
E
Poetika
Açıklama:
Sokrates öncesi felsefenin konusu Kozmos idi. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 22
Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan neye dönmüştür ?
Seçenekler
A
Tragedya
B
Nomos
C
Eros
D
Hippias
E
Mimesis
Açıklama:
Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 23
Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacı kimdir ?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Hippias
C
Sokrates
D
Descartes
E
Hegel
Açıklama:
Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacı Sokrates’tir. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 24
Platon’un genel felsefi gelişimi kaç farklı dönemi kapsar ?
Seçenekler
A
5
B
7
C
6
D
3
E
4
Açıklama:
Platon’un genel felsefi gelişimi üç farklı dönemi kapsar. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 25
Platon’un gençlik dönemi felsefesinin yer aldığı eserlerinden biri olan ve ilk kez “Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya çalıştığı eser aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Phaidros
B
Şölen
C
Kriton
D
Küçük Hippias diyalogu
E
Büyük Hippias diyalogu
Açıklama:
Platon’un gençlik dönemi felsefesinin yer aldığı eserlerinden biri Büyük Hippias diyalogudur. Platon bu eserinde ilk kez “Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya
çalışmıştır. Dolayısıyla cevap E şıkkıdr.
çalışmıştır. Dolayısıyla cevap E şıkkıdr.
Soru 26
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı ve şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı eser aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Poetika
B
Metafizik
C
Kategoriler
D
Sofistçe Çürütmeler
E
Magna Morelia
Açıklama:
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 27
Aristoteles’in mimesis kavramını düşünürken kaç noktayı göz önünde bulundurmalıyız ?
Seçenekler
A
5
B
2
C
6
D
4
E
3
Açıklama:
Aristoteles’in mimesis kavramını düşünürken iki noktayı göz önünde bulundurmalıyız. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 28
Plotinus, güzel olan şeylerin güzelliklerini kendilerinden mi, yoksa bir başka varlıktan mı aldıkları sorusunun yanıtını ararken kaç çeşit güzel olduğunu tespit etmiştir ?
Seçenekler
A
5
B
6
C
2
D
4
E
3
Açıklama:
Plotinus, güzel olan şeylerin güzelliklerini kendilerinden mi, yoksa bir başka varlıktan mı aldıkları sorusunun yanıtını ararken iki çeşit güzel olduğunu tespit etmiştir. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 29
Hangi filozof'un estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir ve ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması gereken iş, pratik edim veya yapma biçimidir ?
Seçenekler
A
Plotinus
B
Aritoteles
C
Platon
D
Aquinas
E
St. Augustinus
Açıklama:
Aquinas’ın (1225-1274) estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir. Ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması gereken iş, pratik edim veya yapma biçimidir. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 30
Orta Çağ İslam sanat ve estetik anlayışının genel özelliği tıpkı Hıristiyan Orta Çağ’ında olduğu gibi, aşağıda belirtilen hangi özellikleri taşımasıdır ?
I-) Görkem
II-) Ontolojik
III-) Metafizik
IV-) Dinî
V-) Ahlâkî
I-) Görkem
II-) Ontolojik
III-) Metafizik
IV-) Dinî
V-) Ahlâkî
Seçenekler
A
I, II, III ve IV
B
I, II, III ve V
C
I, II, IV ve V
D
I, III, IV ve V
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Orta Çağ İslam sanat ve estetik anlayışının genel özelliği tıpkı Hıristiyan Orta Çağ’ında olduğu gibi, ontolojik, metafizik, dinî ve ahlâkî özellikler taşımasıdır. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 31
Hangi düşünürle birlikte felsefenin konusu genel olarak insan, onun eylemleri, davranışları, yapıp ettikleri, duyguları, tutkuları, hazları, değerleri, içinde yaşadığı ve geliştirdiği sosyal kurumlar olmuştur?
Seçenekler
A
Anaksimenes
B
Herakleitos
C
Demokritos
D
Sokrates
E
Thales
Açıklama:
Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür. Nomosa dönüşle birlikte felsefenin konusu genel olarak insan, onun eylemleri, davranışları, yapıp ettikleri, duyguları, tutkuları, hazları, değerleri, içinde yaşadığı ve geliştirdiği sosyal kurumlar olmuştur.
Soru 32
“Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya çalışan Büyük Hippias diyaloğu kimin eseridir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Aristoteles
C
Platon
D
Thales
E
Herakleitos
Açıklama:
Platon’un gençlik dönemi felsefesinin yer aldığı eserlerinden biri Büyük Hippias diyaloğudur. Platon bu eserinde ilk kez “Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya
çalışır.
çalışır.
Soru 33
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı hangi eserinde yer alır?
Seçenekler
A
Devlet
B
Şölen
C
Politika
D
Etika
E
Poetika
Açıklama:
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı Şölen adlı eserinde yer alır.
Soru 34
Aristoteles’in sanatla ilişkili olan, şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı eseri hangisidir?
Seçenekler
A
Poetika
B
Etika
C
Devlet
D
Poitika
E
Şölen
Açıklama:
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir.
Soru 35
Aristoteles’in sanatlar sınıflamasında en üstün yeri alan hangisidir?
Seçenekler
A
Heykel
B
Resim
C
Müzik
D
Dans
E
Tragedya
Açıklama:
Aristoteles’in sanatlar sınıflamasında en üstün yeri tragedya alır.
Soru 36
Tragedyanın altı temel elemanı arasında en önemlisi tragedyanın temeli ve aynı zamanda ruhu olan öge hangisidir?
Seçenekler
A
Karakter
B
Dil
C
Düşünce
D
Öykü
E
Müzik
Açıklama:
Tragedyanın altı temel elemanı arasında en önemlisi tragedyanın temeli ve aynı zamanda ruhu olan öge öyküdür.
Soru 37
Sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Misesis
B
Katharsis
C
Poetika
D
Etik
E
Estetik
Açıklama:
Katharsis, sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade eder.
Soru 38
Yazıları öğrencisi Porphyry tarafından Dokuzluklar adlı eserinde toplanmış, Çalışmalarında mistik öğeler hâkim olan, Platon’un en
sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur sayılan düşünür Kimdir?
sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur sayılan düşünür Kimdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Sokrates
C
Plotinus
D
Thales
E
Demokritos
Açıklama:
Yazıları öğrencisi Porphyry tarafından Dokuzluklar adlı eserinde toplanmış, Çalışmalarında mistik öğeler hâkim olan Plotinus, Platon’un en
sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur.
sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur.
Soru 39
Güzelliğin temel biçimi birliktir. Görülen şeyler bu birliğe yöneldikleri için güzeldirler. En yetkin birlik ise Tanrı’dır düşüncesi hangi orta çağ düşünürüne aittir?
Seçenekler
A
Augustinus
B
Demokritos
C
Virgillius
D
Dante
E
Luther
Açıklama:
Augustinus'a göre güzelliğin temel biçimi birliktir. Görülen şeyler bu birliğe yöneldikleri için güzeldirler. En yetkin birlik ise Tanrı’dır.
Soru 40
Nesnelerde görülen güzellikler Tanrı’nın belli bir zaman için onlara verdiği bir niteliktir. Bu güzellik geri alınınca, nesnede veya insanda var olan güzellik de kaybolur: düşüncesini dile getiren kimdir?
Seçenekler
A
Farabi
B
İbn Rüşd
C
El Kindi
D
Mevlana
E
İbn Sina
Açıklama:
Mevlana'ya göre, nesnelerde görülen güzellikler Tanrı’nın belli bir zaman için onlara verdiği bir niteliktir. Bu güzellik geri alınınca, nesnede veya insanda var olan güzellik de kaybolur.
Soru 41
Yaşlılık döneminde Platon "güzel" kavramını hangi bağlamda araştırmıştır?
Seçenekler
A
ahlak bağlamında
B
yararlılık, işlevsellik bağlamında
C
ontolojik bağlamda
D
sayı ve ölçü bağlamında
E
epistemolojik bağlamda
Açıklama:
Platon'un güzel kavramını araştırırken üç döneminin olduğunu ve son dönem olan yaşlılık döneminde güzeli sayı ve ölçü bağlamında ele aldığını hatırlayarak sonuca gider.
Soru 42
Platon Büyük Hippias diyaloğunda güzel kavramı ile ilgili olarak neyi araştırmaya yönelmiştir?
Seçenekler
A
güzelin kendisinin ne olduğunu
B
güzelin iyi ile olan ilişkisinin ne olduğunu
C
tek tek güzelin ne olduğunu
D
güzelin varlıklı ve sağlıklı olmakla ilgisinin ne olduğunu
E
güzelin uygunluk ile ilgisinin ne olduğunu
Açıklama:
Sokrates Hippias'ın tek tek nesnelere yönelerek güzeli tanımlama girişimini beğenmez ve güzelin kendisinin ne olduğunun araştırılması gerektiğini belirtir.
Soru 43
Platon'un Şölen diyaloğunda güzellik konusunda aşağıdaki konulardan hangisi işlenmemiştir?
Seçenekler
A
öz güzelliği
B
sevgi
C
yaratma
D
güzel içinde doğurma
E
matematiksel güzellik
Açıklama:
Platon Şölen diyaloğunda güzeli sanatsal yaratıcılık, üretme, özsel güzellik bağlamında ele almıştır. Öğrenci bu konuları hatırlayarak doğru şıkkı işaretleyecektir.
matematiksel güzellik
matematiksel güzellik
Soru 44
- Sokrates’in görüşlerini kaleme alarak sonraki dönemlere aktarılmasını sağlamış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Plotinus
B
Hegel
C
Platon
D
St. Augustinus
E
Aquinas
Açıklama:
Antik Çağ felsefesi üzerine bilgisi olan hemen hemen her felsefe öğrencisi Sokrates, Platon ve Aristoteles arasındaki hoca-öğrenci ilişkisini bilir. Bilindiği gibi, Sokrates’in kendisi bir eser yazmamış, onun görüşlerini öğrencisi Platon (M.Ö. 428-347) kaleme alarak ölümsüzleşmesini sağlamıştır. Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacı Sokrates’tir. Bu nedenle, felsefe tarihçileri Sokrates’in etkisinin açıkça belli olduğu Platon’un bu gençlik dönemi yazılarının ne ölçüde kendisine ait olduğu konusunda tereddütlüdürler. Sokrates’in görüşleriyle Platon’un görüşleri arasında çoğu noktalarda benzerlik bulunmasının nedenlerinden biri de budur. Sorunun doğru cevabı “Platon” seçeneğidir.
Soru 45
Platon Şölen diyaloğunda aynı zamanda özellikle modern estetik ve sanat felsefesinde de yer alan hangi konuyu işlemiştir?
Seçenekler
A
yaratıcılık
B
ontolojik güzellik
C
öznel ve nesnel güzellik
D
ruhsal güzellik
E
ahlaki güzellik
Açıklama:
Platon güzellik konusunda ele aldığı pek çok konunun yanı sıra bir de modern estetik ve sanat felsefesinde de işlenen kimi konulara yer vermiştir. Öznel ve nesnel güzellik bunların başında gelmektedir.
Soru 46
- Platon’un ilk kez “Güzel nedir” sorusunu cevaplamaya çalıştığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Büyük Hippias
B
Devlet
C
Poetika
D
Dokuzluklar
E
İtiraflar
Açıklama:
Platon’un gençlik dönemi felsefesinin yer aldığı eserlerinden biri Büyük Hippias diyalogudur. Platon bu eserinde ilk kez “Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya çalışır. Çoğu eserinde olduğu gibi, bu eserde de diyalogların baş aktörü Sokrates’tir. Sokrates, her zamanki tavrıyla, kendisinin hiç bir şey bilmiyormuş, karşısındakine de çok şey biliyormuş havası vererek ama biraz da alaycı bir edayla sohbet ettiği sofist Hippias’a güzelin ne olduğunu kendisine öğretmesini ister. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Büyük Hippias” seçeneğidir.
Soru 47
- Aşağıdakilerden hangisi Büyük Hippias diyalogunun estetik tarihi açısından önemini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Güzel kavramının uygunluk açısından tanımlanmasının amaçlanması
B
Yararlı ve kullanışlı olarak güzel tanımlaması
C
Güzelin birine göre güzel diğerine göre güzel olmayan olarak tanımlanması
D
Özsel veya metafiziksel olarak güzel kavramı belirlenmesi
E
Güzelin ne olduğunun felsefi olarak irdelenmesi
Açıklama:
Çoğu Sokratik diyalogda olduğu gibi okuyucu kesin bir tanım veya hüküm beklerken hiç de öyle olmaz ve başka bir konuya geçilir. Büyük Hippias diyalogundaki güzel kavramı irdelemesi de böyledir. Ancak, bu diyalog estetik tarihi açısından önemlidir çünkü bu eser düşünce tarihinde ilk defa “Güzel nedir?” sorusunu felsefi olarak irdeler. Bu eserinde Platon ilk defa kendinde güzel, mutlak güzel ile tek tek güzel olan şeylerin ayrımını yapar ve “güzel” ile “güzellik” arasında kavramsal bir fark olduğunu belirtir. Bu kavramsal irdeleme güzelin gerekli ve yeterli koşullarını içeren bir tanım sunmasa da bir şeye neden dolayı güzel diyebileceğimiz hakkında önemli açıklamalar sunar. Bundan dolayı sorunun doğu cevabı “güzelin ne olduğunun felsefi olarak irdelenmesi” seçeneğidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden düşünürlerden hangisi, varlığın özünü ve doğayı araştıran Sokrates öncesi düşünürlerden değildir?
Seçenekler
A
Thales
B
Anaksimenes
C
Anaksimandros
D
Aristotales
E
Herakleitos
Açıklama:
Sokrates öncesi felsefenin konusu kozmos idi. Thales, Anaksimenes, Anaksimandros, Herakleitos ve Demokritos gibi düşünürler varlığı, varlığın özünü ve doğayı araştırmaya çalışmışlardır.
Soru 49
Felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde güzel nedir sorusuna kavramsal çözümlemeler öneren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Anaksimandros
C
Aristotales
D
Herakleitos
E
Sokrates
Açıklama:
Platon, Sokrates’in etkisinin açıkça görüldüğü gençlik döneminde felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Sokrates’in ‘Büyük Hippias’ eserinde güzel ile ilgili tartıştığı konulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Hiçbir kimseye çirkin görünmeyen şeylerin güzel olduğu
B
Birbirine uygun olan şeylerin güzel olduğu
C
Yararlı ve kullanışlı olan şeylerin güzel olduğu
D
Görme ve işitme yoluyla haz veren şeylerin güzel olduğu
E
Karşılıksız algılamayla haz veren şeylerin güzel olduğu
Açıklama:
Karşılıksız alğılama sonucunda haz veren şeylerin güzel olduğu düşüncesi Kant’a aittir.
Soru 51
Düşünce tarihinde ilk kez güzel nedir sorusunu irdeleyen yapıt ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
Aristotales- Poetika
B
Platon - Hippias
C
Porphyry -Dokuzluklar
D
Augustinus - İtiraflar
E
Farabi- İdeal Devlet
Açıklama:
'Büyük Hippias' diyalogundaki güzel kavramı irdelemesi de böyledir. Ancak, bu diyalog estetik tarihi açısından önemlidir çünkü bu eser düşünce tarihinde ilk defa “Güzel nedir?” sorusunu felsefi olarak irdeler.
Soru 52
‘Sanatların ve sanat eserlerinin amacı sadece estetik hoşlanma veya haz yaratmak değil aynı zamanda ahlaki bir değer yaratmak ve seyircisini ahlaki bir süreçten geçirmektir. Ona göre, özel olarak şiir sanatı genel olarak tüm sanatlar varlıklarını insan doğasında bulunan iki temel nedene borçludurlar. Bunlardan birincisi insanda doğuştan var olan taklit içtepisi ikinci temel neden ise taklit ürünleri karşısında duyulan hoşlanmadır. Poetika adlı eserinde Filozof, bu düşüncelerini katharsis kavramıyla tamamlar.’ Yukardaki ifadelerde aşağdaki düşünürlerden hangisinin görüşlerinden bahsedilmektedir.
Seçenekler
A
Platon
B
Anaksimandros
C
Aristotales
D
Herakleitos
E
Thales
Açıklama:
Bahsedilen düşünceler Aristotalesin sanat anlayışını yansıtmaktadır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Platinus'un güzellik anlayışını yansıtmamaktadır.
Seçenekler
A
Metafizik ile doğrudan ilişkilidir.
B
Akılsal alan ve duyusal alan ikilemi üzerine kuruludur.
C
Hiyerarşik bir ontolojiye sahiptir.
D
Uygun, yararlı ve kullanışlı özelliklerine sahiptir
E
Tüm varlıkların nedeni birdir ve bölünmez
Açıklama:
‘Uygun’, ‘yararlı’ ve ‘kullanışlı’ kavramları Platon'un güzellik anlayışına karşılık gelmektedir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi ortaçağ estetik ve sanat felsefesinin ortak özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür
B
Kültür, din ve dünya görüşü ile yakından ilişkilidir
C
Güzellik teolojik bağlamında düşünülmektedir.
D
Sanat Pratik beceri ve zanaat olarak görülmektedir.
E
Sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir.
Açıklama:
Felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür” ifadesi ilkçağ felsefesini tanımlayan bir ifadedir.
Soru 55
“Düşündüm ve gördüm ki, bu nesnelerin biçimlerinde bir çeşit bütünlük var ve bu yüzden güzeller, sonra bir çeşit oranları var, yani bir şey başka bir şeye gayet güzel uyabiliyor, tıpkı bedenin bir parçasının bütünüyle uyumlu olması gibi ya da bir ayakkabının ayağa uyması gibi ve bu türden benzer şeyler” Bu düşünceler aşağdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
Aquinas
B
Duns Scotus
C
Pisagor
D
Plotinus
E
Augustinus
Açıklama:
Yukarıdaki ifadeler Augustinus’un İtiraflar adlı eserinden alınan güzellik ile ilgili düşüncelerini yansıtmaktadır.
Soru 56
Zorunlu Varlık ile evren arasında söz konusu olan varlık veren varlık verilen ilişkisi tek tek güzellerin güzelliğinin açıklanmasında da aynı şekilde geçerlidir. Bir başka deyişle, Kendisi Mutlak Güzel ve iyi olan Tanrı’dan meydana gelecek her şeyin, O’nun varlığına uygun olarak, güzel, iyi ve yetkin olacağı kabul edilmiştir.
Bu ifadeler aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Bu ifadeler aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Sokrates öncesi estetik anlayış
B
Antik Yunan estetiği
C
Ortaçağ estetiği
D
Ortaçağ İslam estetiği
E
Gotik dönem estetiği
Açıklama:
Bu ifadeler Ortaçağ İslam estetiğini açıklamaktadır.
Soru 57
Bir duvarın üzerine bir nur düşer. O nur duvarın değildir. Duvar o nuru aksettiren bir ayna gibidir. Güzellerde görülen güzellik de onların değildir. Muvakkat bir zaman için onlara lutf edilmiş olan ilahi güzelliktir... Bütün güzellikler, kudretler, güçler, faziletler ve ma’rifetler hep güzellik güneşinden, yani Haktan’dır. O güneşten ötelerden, bu tarafa gelmiş vurmuştur. O güneşin ışığı yıldızlar gibi geri döner. Ve vurduğu flu beden duvarını terk eder, çekilir gider. Güneflin ışığı çekilip güneşe geri gidince, her beden duvarı karanlık ve simsiyah kalır
Ortaçağ islam düşüncesini yansıtan bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Ortaçağ islam düşüncesini yansıtan bu görüşler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
Mevlana
B
İbn Sina
C
Farabi
D
İbn Rüşt
E
El Kindi
Açıklama:
Yukarıdaki ifadeler Mevlana’nın güzellik ile ilgili düşüncelerini yansıtmaktadır.
Soru 58
Hangi düşünürle birlikte felsefenin konusu Kozmostan Nomosa dönmüştür?
Seçenekler
A
Thales
B
Herakleitos
C
Demokritos
D
Sokrates
E
Platon
Açıklama:
Antik Çağ ve Orta Çağda Estetik ve Sanat Felsefesi
Bilindiği gibi Sokrates öncesi felsefenin konusu kozmos idi. Thales, Anaksimenes, Anaksimandros, Herakleitos ve
Demokritos gibi düşünürler varlığı, varlığın özünü ve doğayı araştırmaya çalışmışlardır. Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür. Nomosa dönüşle birlikte felsefenin konusu genel olarak insan, onun eylemleri, davranışları, yapıp ettikleri, duyguları, tutkuları, hazları, değerleri, içinde yaşadığı ve
geliştirdiği sosyal kurumlar olmuştur.
Bilindiği gibi Sokrates öncesi felsefenin konusu kozmos idi. Thales, Anaksimenes, Anaksimandros, Herakleitos ve
Demokritos gibi düşünürler varlığı, varlığın özünü ve doğayı araştırmaya çalışmışlardır. Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür. Nomosa dönüşle birlikte felsefenin konusu genel olarak insan, onun eylemleri, davranışları, yapıp ettikleri, duyguları, tutkuları, hazları, değerleri, içinde yaşadığı ve
geliştirdiği sosyal kurumlar olmuştur.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Sokrates’in görüşleriyle Platon’un gençlik görüşleri arasında çoğu noktalarda benzerlik bulunmasının nedenlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Platon’un Sokrates’in çağdaşı olması
B
İkisinin de Antik çağın en popüler düşünürü olması
C
Sokrates ve Platon arasındaki hoca-öğrenci ilişkisini
D
Sokrates’in görüşlerini öğrencisi Platon’un kaleme alması
E
Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacının Sokrates olması
Açıklama:
PLATON’DA GÜZELİN KAVRAMSAL VE ÖZSEL OLARAK BELİRLENMESİ
Antik Çağ felsefesi üzerine bilgisi olan hemen hemen her felsefe öğrencisi Sokrates, Platon ve Aristoteles arasındaki hoca-öğrenci ilişkisini bilir. Bilindiği gibi, Sokrates’in kendisi bir eser yazmamış, onun görüşlerini öğrencisi Platon kaleme alarak ölümsüzleşmesini sağlamıştır. Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacı Sokrates’tir. Bu nedenle, felsefe tarihçileri Sokrates’in etkisinin açıkça belli olduğu Platon’un bu gençlik dönemi yazılarının ne ölçüde kendisine ait olduğu konusunda tereddütlüdürler. Sokrates’in görüşleriyle Platon’un görüşleri arasında çoğu noktalarda benzerlik bulunmasının nedenlerinden biri de budur.
Antik Çağ felsefesi üzerine bilgisi olan hemen hemen her felsefe öğrencisi Sokrates, Platon ve Aristoteles arasındaki hoca-öğrenci ilişkisini bilir. Bilindiği gibi, Sokrates’in kendisi bir eser yazmamış, onun görüşlerini öğrencisi Platon kaleme alarak ölümsüzleşmesini sağlamıştır. Platon’un diyaloglar şeklinde yazdığı çoğu eserde ana konuşmacı Sokrates’tir. Bu nedenle, felsefe tarihçileri Sokrates’in etkisinin açıkça belli olduğu Platon’un bu gençlik dönemi yazılarının ne ölçüde kendisine ait olduğu konusunda tereddütlüdürler. Sokrates’in görüşleriyle Platon’un görüşleri arasında çoğu noktalarda benzerlik bulunmasının nedenlerinden biri de budur.
Soru 60
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı hangi eserinde yer alır?
Seçenekler
A
Hippias
B
Savunma
C
Şölen
D
Phaidon
E
Devlet
Açıklama:
PLATON’DA GÜZELİN KAVRAMSAL VE ÖZSEL OLARAK BELİRLENMESİ
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı Şölen adlı eserinde yer alır. Şölen M.Ö. 416 yılında Agathon’un evinde gerçekleşen ünlü bir toplantının hikâyesidir.
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı Şölen adlı eserinde yer alır. Şölen M.Ö. 416 yılında Agathon’un evinde gerçekleşen ünlü bir toplantının hikâyesidir.
Soru 61
Sanatı devletin varlığı ve geleceği açısından da ele alarak yurttaşlar arasında gevşekliğe, duygusallığa ve tanrılara saygısızlığa yol açan bazı sanatların yasaklanmasını savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Thales
B
Herakleitos
C
Sokrates
D
Platon
E
Aristoteles
Açıklama:
PLATON’DA GÜZELİN KAVRAMSAL VE ÖZSEL OLARAK BELİRLENMESİ
Platon, sanatı devletin varlığı ve geleceği açısından da ele alarak yurttaşlar arasında gevşekliğe, duygusallığa ve tanrılara saygısızlığa yol açan bazı sanatların yasaklanmasını savunur.
Platon, sanatı devletin varlığı ve geleceği açısından da ele alarak yurttaşlar arasında gevşekliğe, duygusallığa ve tanrılara saygısızlığa yol açan bazı sanatların yasaklanmasını savunur.
Soru 62
Doğrudan sanatla ilişkili olan şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Thales
B
Sokrates
C
Platon
D
Aristoteles
E
Plotinus
Açıklama:
ARİSTOTELES’TE MİMESİS VE KATHARSİS OLARAK SANAT
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir.
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir.
Soru 63
Güzellik kavramını psikolojik bakımdan ele alarak katharsis kavramıyla sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği etkiyi açıklamaya çalışan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Plotinus
E
St. Augustinus
Açıklama:
ARİSTOTELES’TE MİMESİS VE KATHARSİS OLARAK SANAT
Aristoteles, güzellik kavramını psikolojik bakımdan ele alarak katharsis kavramıyla sanat
eserinin izleyicisinde meydana getirdiği etkiyi açıklamaya çalışır.
Aristoteles, güzellik kavramını psikolojik bakımdan ele alarak katharsis kavramıyla sanat
eserinin izleyicisinde meydana getirdiği etkiyi açıklamaya çalışır.
Soru 64
Çalışmalarında mistik öğeler hâkim olan ve Platon’un en sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Plotinus
E
St. Augustinus
Açıklama:
PLOTİNUS’TA GÜZELİN BİR’DEN TAŞMASI
Çalışmalarında mistik öğeler hâkim olan Plotinus, Platon’un en sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur.
Çalışmalarında mistik öğeler hâkim olan Plotinus, Platon’un en sıkı takipçilerinden olup Yeni-Platonculuğun kurucusudur.
Soru 65
“Güzelliğin temel biçimi birliktir. Görülen şeyler bu birliğe yöneldikleri için güzeldirler. En yetkin birlik ise Tanrı'dır” diyen kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
St. Augustinus
E
Aquinas
Açıklama:
ST AUGUSTİNUS VE AQUİNAS’IN GÜZEL ÜSTÜNE GÖRÜŞLERİ
Augustinus'a göre güzelliğin temel biçimi birliktir. Görülen şeyler bu birliğe yöneldikleri için güzeldirler. En yetkin birlik ise Tanrı'dır.
Augustinus'a göre güzelliğin temel biçimi birliktir. Görülen şeyler bu birliğe yöneldikleri için güzeldirler. En yetkin birlik ise Tanrı'dır.
Soru 66
Estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkili olan Orta Çağ düşünürü kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
St. Augustinus
E
Aquinas
Açıklama:
ST AUGUSTİNUS VE AQUİNAS’IN GÜZEL ÜSTÜNE GÖRÜŞLERİ
Aquinas’in (1225-1274) estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir. Ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması geren iş, pratik edim veya yapma biçimidir. Buna karşın güzellik bir eylem içermez; salt bilmedeki doyma, derin düşüncedir. Güzel, biliş yetisinde var olur ve edilgendir. Güzel, estetik nesneyle onu izleyen estetik özne arasındaki karşılıklı etkileşim içerisinde görüşe zevk veren şeydir.
Aquinas’in (1225-1274) estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir. Ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması geren iş, pratik edim veya yapma biçimidir. Buna karşın güzellik bir eylem içermez; salt bilmedeki doyma, derin düşüncedir. Güzel, biliş yetisinde var olur ve edilgendir. Güzel, estetik nesneyle onu izleyen estetik özne arasındaki karşılıklı etkileşim içerisinde görüşe zevk veren şeydir.
Soru 67
“Güzellik, parlaklık ve ihtişama sahip her mevcûd, varlığı en mükemmel durumda olandır. İlk Olan’ın varlığı en mükemmel varlık olduğuna göre, onun güzelliği güzel olan her şeyin güzelliğinin üstündedir” diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Farabi
B
Biruni
C
İbn Sina
D
Gazali
E
İbn Rüşd
Açıklama:
ORTA ÇAĞ İSLAM ESTETİĞİ
Farabi’ye göre “Güzellik, parlaklık ve ihtişama sahip her mevcûd, varlığı en mükemmel durumda olandır. İlk Olan’ın varlığı en mükemmel varlık olduğuna göre, onun güzelliği güzel olan her şeyin güzelliğinin üstündedir”.
Farabi’ye göre “Güzellik, parlaklık ve ihtişama sahip her mevcûd, varlığı en mükemmel durumda olandır. İlk Olan’ın varlığı en mükemmel varlık olduğuna göre, onun güzelliği güzel olan her şeyin güzelliğinin üstündedir”.
Soru 68
Sokrates'ten önce felsefenin ana konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kozmos
B
Birey
C
Değişim
D
Tanrı
E
gündelik hayat
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği gibi "Sokrates öncesi felsefenin
konusu kozmos idi." Dolayısıyla doğru yanıt "a" seçeneğinde verilmiştir.
konusu kozmos idi." Dolayısıyla doğru yanıt "a" seçeneğinde verilmiştir.
Soru 69
Hangi düşünür Orta Çağ İslam filozoflarındandır?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
Farabi
E
Derrida
Açıklama:
Kitabımız Orta Çağ İslam filozofları bahsinde Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd ve Mevlana gibi düşünürleri saydığından doğru yanıt "d" seçeneğidir.
Soru 70
Felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışmış filozof kimdir?
Seçenekler
A
Hume
B
Aristoteles
C
Platon
D
Plotinus
E
Sokrates
Açıklama:
Felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışmış filozof "c" seçeneğinde yer alan "Platon"'dur.
Soru 71
Yaşlılık dönemindeki Platon’a göre "güzel olan" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mimesis
B
Salt geometrik form
C
Sevgi dolu benzeşim
D
Emek
E
Ölçü ve oran
Açıklama:
Yaşlılık dönemindeki Platon’a göre "güzel olan" "b" seçeneğinde yer alan "salt geometrik form"'dur.
Soru 72
Sanat kavramını Mimesis ve Katharsis kavramlarıyla anlamaya ve anlaşılır kılmaya çalışan filozof kimdir?
Seçenekler
A
Focuault
B
Platon
C
Sokrates
D
Aristoteles
E
Gazali
Açıklama:
Sanat kavramını Mimesis ve Katharsis kavramlarıyla anlamaya ve anlaşılır kılmaya çalışan filozof "d" seçeneğinde yer alan "Aristotelesé'tir.
Soru 73
"Bir’den ilkin Akıl taşar. Bir, güneş gibidir; akıl da ondan yayılan ışık. Akıl’dan da duyular dünyasını düzenleyen Ruh."
Yukarıdaki cümleler sizce hangi düşünürün sanat anlayışını, güzel tanımlamasını yansıtmaktadır?
Yukarıdaki cümleler sizce hangi düşünürün sanat anlayışını, güzel tanımlamasını yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Plotinus
C
Sokrates
D
İbn Arabi
E
Sofokles
Açıklama:
Soruda yer alan cümleler kitabımızda "b" seçeneğinde yer alan "p"lotinusé'un görüşleri kısmında geçmektedir.
Plotinus
Plotinus
Soru 74
Bütünlük, oran ve uyum kavramları hangi filozofun güzellik anlayışının temel kavramlarıdır?
Seçenekler
A
Augustinus
B
Plotinus
C
Adorno
D
Habermas
E
Levinas
Açıklama:
Kitabımız, "a" seçeneğinde yer alan "Augustinus"’un güzellik anlayışının temel kavramlarını bütünlük, oran ve uyum olarak ele almıştır.
Soru 75
Farabi (870-950), İbn Sina (980-1037) ve İbn Rüşd (1126-1198) gibi İslam filozoflarının estetik anlayışları üzerinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Hristiyanlık
B
Antik Yunan felsefesi
C
Roma hukuku
D
Kavimler göçü
E
Çok tanrılı dinler
Açıklama:
Farabi (870-950), İbn Sina (980-1037) ve İbn Rüşd (1126-1198) gibi İslam filozoflarının estetik anlayışları üzerinde "B" seçeneğinde yer alan "Antik Yunan felsefesi"'nin kesin bir etkisi söz konusudur.
Soru 76
“Zorunlu Varlık Sırf Güzellik ve parlaklık sahibidir. O her şeyin güzelliğinin ve her şeyin hoşluğunun ilkesidir” ifadesi hangi İslam filozofuna aittir?
Seçenekler
A
Farabi
B
İbn Sina
C
İbn Rüşd
D
İbn Arabi
E
Harezmi
Açıklama:
Kitabımızda belirtildiğine göre bu söz "b" seçeneğinde yer alan "İbn Sina"'ya aittir.
Soru 77
Hangi filozofa göre, nesnelerde görülen güzellikler, Tanrının belli bir zaman için onlara verdiği bir niteliktir?
Seçenekler
A
Farabi
B
Plotinus
C
Mevlana
D
İbn Rüşd
E
İbn Sina
Açıklama:
Bu görüş bir çok İslam filozofu tarafından benimsenmiş olsa da soru kökünde yer aldığı haliyle en bariz olarak "c" seçeneğinde yer alan "Mevlana"'ya aittir.
Soru 78
- Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ’daki güzel anlayışına uygun olabilir?
Seçenekler
A
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi
B
Güzelin ontolojik yapısının açıklanması
C
Güzelin sevginin nesnesi kabul edilmesi
D
Sevgi yoluyla güzele ulaşılması
E
Güzelin teolojik bağlamda düşünülmesi
Açıklama:
Orta Çağ’da felsefenin metafizik, mantık, etik gibi alanlarının bağımsız alanlar olarak gelişmiş olduklarını görüyoruz. Aynı şeyi estetik için söyleyebilir miyiz? Yani bir Orta Çağ estetiği yaklaşımından söz etmek mümkün müdür? Bu konuda birbirinden farklı iki görüş vardır. Birinci görüşe göre çağdaş anlamda düşünüldüğünde Orta Çağ’da estetik olmasa da bu dönemde üretilen güzel kuramlarından ve tek tek sanatlar üstüne yapılan teknik çalışmalardan bir Orta Çağ estetiğinin olduğunu söyleyebiliriz.
İkinci yaklaşıma göre ise, Orta Çağ’da güzel, sanat çerçevesinde değil, büyük ölçüde teolojik bağlamda düşünülüyor ve Tanrı’nın yaratısı olarak görülüyordu. Bu yaklaşıma göre, Orta Çağ’da güzelin aşkınsal olarak ele alınması da tartışılır çünkü güzel, birlik, doğru ve iyi gibi tüm var olanın bağımsız niteliği veya sıfatı gibi değil de sadece iyiliğin bir yönü olarak alınmıştır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “güzelin teolojik bağlamda düşünülmesi” seçeneğidir.
İkinci yaklaşıma göre ise, Orta Çağ’da güzel, sanat çerçevesinde değil, büyük ölçüde teolojik bağlamda düşünülüyor ve Tanrı’nın yaratısı olarak görülüyordu. Bu yaklaşıma göre, Orta Çağ’da güzelin aşkınsal olarak ele alınması da tartışılır çünkü güzel, birlik, doğru ve iyi gibi tüm var olanın bağımsız niteliği veya sıfatı gibi değil de sadece iyiliğin bir yönü olarak alınmıştır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “güzelin teolojik bağlamda düşünülmesi” seçeneğidir.
Soru 79
- Aşağıdakilerden hangisi St. Augustinus’un güzel kuramının temel prensiplerinden sayılabilir?
Seçenekler
A
Estetik deneyim
B
Estetik görü
C
Aklın ve Bir’in deneyimlenmesi
D
Güzelin sanatlarda, eylem ve pratiklerde bulunabileceği görüşü
E
Birlik, sayı, eşitlik
Açıklama:
St. Augustinus (354-430) Orta Çağ Hıristiyan felsefesinin önde gelen filozoflarından biridir. Çalışmalarının tümünü incelediğimizde Augustinus’un güzel kuramının birlik, sayı, eşitlik, oran ve düzen kavramları üzerine kurulu olduğunu görmekteyiz. Gençlik yıllarında kaleme aldığı İtiraflar adlı eserinde bu konunun o zamanlar ilgisini çektiğini belirtir. Bunlardan dolayı sorunun doğru cevabı “birlik, sayı, eşitlik” seçeneğidir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in Poetika adlı eserinde araştırılan konulardan biridir?
Seçenekler
A
taklit içtepisi
B
doxa
C
arkhe
D
tekil güzellik
E
gerçeklik
Açıklama:
Poetika'da işlenen temel konulardan biri taklit ürünleri karşısında duyulan hoşlanma ve diğeri de taklit içtepisidir.
Soru 81
Aristoteles'in Poetika'daki sanatlar sınıflandırmasında en üst sanat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
dithrambos şiiri
B
flüt
C
komedi
D
tragedya
E
destan
Açıklama:
Aristoteles'in sanatları sınıflandırmasından yola çıkarak en üstün sanatın tragedya olduğu sonucuna gider.
Soru 82
Aristoteles, tragedyanın ödevinin uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemesi olduğunu dile getirerek hangi kavramı tanımlamaya çalışmıştır?
Seçenekler
A
etik
B
katharsis
C
yaratım
D
sanat
E
mimesis
Açıklama:
Poetika'da işlenen en önemli konulardan biri tragedya ve onunla bağlantılı olan katharsis kavramıdır.
Soru 83
Plotinus'un değerler alanındaki hiyerarşik düzenin iki ucunda hangi iki değer bulunmaktadır?
Seçenekler
A
güzel-iyi
B
ahlaki-çirkin
C
güzel-çirkin
D
akılsal-duyusal
E
ruhsal-çirkin
Açıklama:
Plotinus'un değerler alanındaki hiyerarşik düzenin iki ucunda güzel ve çirkin değerlerinin olduğunu hatırlayarak sonuca gider.
güzel-çirkin
güzel-çirkin
Soru 84
Sanatı, "yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesi" olarak tanımlayan filozof hangisidir?
Seçenekler
A
Aquinas
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
Augustinus
E
Platon
Açıklama:
Sanatı, "yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesi" olarak tanımlayan filozofun Aquinas olduğunu hatırlayarak sonuca gider.
Soru 85
Augustinus'a göre tüm gerçekliğin ve her türlü güzelliğin başlıca biçimi nedir?
Seçenekler
A
madde
B
ruh
C
enerji
D
birlik
E
duyular
Açıklama:
Augustinus'a göre tüm gerçekliğin ve her türlü güzelliğin başlıca biçiminin birlik olduğunu hatırlayarak sonuca gider.
Soru 86
- Aşağıdakilerden hangisi Aquinas’ın güzel ile sanat arasında yaptığı ayrışım bağlamında güzelin bir özelliğini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Bir eylem içermemesi
B
Pratik edim oluşu
C
Belirli bir düzen içinde yapılması gereken bir iş sayılması
D
Sayıya göre yaratılmış güzelin birlik, oran ve düzenden kaynaklanması
E
Güzelin dıştan gelen bir şey sayılmaması
Açıklama:
Aquinas’ın (1225-1274) estetik görüşü onun güzel ile sanat arasında yaptığı ayrımla ilişkilidir. Ona göre, sanat belli bir pratik düzen içerisinde yapılması geren iş, pratik edim veya yapma biçimidir. Buna karşın güzellik bir eylem içermez; salt bilmedeki doyma, derin düşüncedir. Güzel, biliş yetisinde var olur ve edilgendir. Güzel, estetik nesneyle onu izleyen estetik özne arasındaki karşılıklı etkileşim içerisinde görüşe zevk veren şeydir. Sorunun doğru cevabı “bir eylem içermemesi” seçeneğidir.
Soru 87
- Aristoteles’in, Platon’un Devlet adlı eserinde ortaya koyduğu şiir eleştirisine bir karşı cevap içeren eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şölen
B
Büyük Hippias
C
Dokuzluklar
D
İtiraflar
E
Poetika
Açıklama:
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir. Poetika’nın en önemli özelliği Platon’un Devlet’inde ortaya koyduğu şiir eleştirisine bir karşı cevap içermesidir. Sorunun doğru cevabı “Poetika” seçeneğidir.
Soru 88
- Platon’un Büyük Hippias diyalogunda, Hippias’ın güzeli yararlı ve kullanışlı olarak tanımlamasına Sokrates’in karşı çıkma nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Güzelin iyiye götüren şey sayılması
B
Yararlı ve kullanışlının kötüye götürme olasılığı
C
Güzelin yararlının bir sonucu sayılması
D
Güzelin faydalının bir nedeni sayılmaması
E
İyi ve güzel ideasının en tepe noktada görülmesi
Açıklama:
…Hippias diyalogun devam eden bölümünde güzeli yararlı ve kullanışlı olan olarak tanımlar (295e). Sokrates, kötülüğe götüren şeylerin de yararlı ve faydalı olabileceğini belirterek yine karşı çıkar. Oysa, güzel kötüye değil de iyiye götüren şey olmalıdır. Dahası, bu durumda iyi veya güzel yararlı ve faydalının nedeni değil sonucu olur. Böyle bir sonuç İyi ve Güzel ideasını en tepe noktada gören Platon’un metafiziğiyle çeliştiği için bu temellendirmeye de karşı çıkılır. Bunlardan dolayı sorunun doğru cevabı “yararlı ve kullanışlının kötüye götürme olasılığı” seçeneğidir.
Soru 89
- Aşağıdakilerden hangisi Plotinus’un metafiziğindeki akılsal alanın bir özelliğini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Değişen oluşu
B
Uzamsız gerçeklik alanı oluşu
C
Uzamsal olanın alanı sayılması
D
Gerçek olmayanın alanı oluşu
E
Cansız bedenler ve madde bulunması
Açıklama:
Dokuzluklar’ın bir bölümü “Güzel Üstüne” başlığını taşır. Plotinus’un estetik konusundaki görüşleri onun metafiziğiyle doğrudan ilişkili olduğu için bu konudaki görüşlerini kısaca hatırlatmak gerekir. Plotinus’un metafiziği akılsal alan ve duyusal alan ikilemiyle başlar. Akılsal alan, değişmeyen, uzamsız gerçeklik alanıyken; duyusal alan uzamsal, değişen ve gerçek olmayanın alanıdır. Her iki alan da kendi içinde hiyerarşik bir varlık düzenine sahiptir. Bu hiyerarşik ontolojide akılsal alanın en üstünde “Bir” olmak üzere sırasıyla “Akıl”, ondan sonra da “Ruh” yer alır. Duyusal alanda ise cansız bedenler ve madde bulunur. Sorunun doğru cevabı “uzamsız gerçeklik alanı oluşu” seçeneğidir.
Soru 90
- İslam filozoflarının güzeli metafiziksel temelinin yanı sıra psikolojik ve duyumsal açıdan da incelemiş olmaları bağlamında düşünüldüğünde aşağıdaki kavramlardan hangisi bu anlayışta önemli bir yere sahip olabilir?
Seçenekler
A
İyilik
B
Hayret
C
Sayı
D
Eşitlik
E
Yetkinlik
Açıklama:
İslam filozofları güzeli metafiziksel temelinin yanı sıra psikolojik veya duyumsal açıdan da incelemişlerdir. Bu incelemede haz, hoşlanma ve hayret kavramları önemli bir yer tutar. Örneğin İbn Sina, şiir üzerine yazdığı eserinde şiirin estetik değerinin ortaya çıkardığı hazza, memnuniyet ve mutluluğa; taklide dayanmasına ve insanların doğal olarak vezin ve melodilere sevgi duymalarına bağlar. Ona göre, sanatın temelinde var olan taklit çocukluktan itibaren insan doğasında olan bir eğilimdir. Güzeli metafizik temelden ziyade psikolojik açıdan ele alan Farabi bu kavramı birlik, düzen ve uygunluk açısından açıklar. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “hayret” seçeneğidir.
Soru 91
"Diğer Orta Çağ düşünürlerinde olduğu gibi, ...........'a göre de güzellik ile iyilik aransında doğrudn ilişki, hatta özdeşlik vardır. Güzel, varlığın öz niteliğidir; ancak o birlik, doğruluk veya iyilik nitelikleriyle birlikte ortaya çıkar. Aralarındaki fark, iyiliğin arzulama yetisiyle ilişkili olmasına karşın, güzelliğin bilme yetisiyle ilgili olmasıdır. .........'a göre, bir nesne iyiyse güzeldir." cümlesindeki boşluklara aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Aquinas
B
Thales
C
Hippias
D
Portos
E
Sokrates
Açıklama:
"Diğer Orta Çağ düşünürlerinde olduğu gibi, Aquinas'a göre de güzellik ile iyilik aransında doğrudn ilişki, hatta özdeşlik vardır. Güzel, varlığın öz niteliğidir; ancak o birlik, doğruluk veya iyilik nitelikleriyle birlikte ortaya çıkar. Aralarındaki fark, iyiliğin arzulama yetisiyle ilişkili olmasına karşın, güzelliğin bilme yetisiyle ilgili olmasıdır. Aquinas'a göre, bir nesne iyiyse güzeldir."
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi 354-430 yılları arasında yaşamış Orta Çağ Hıristiyan felsefesinin önde gelen filozoflarındandır?
Seçenekler
A
Thales
B
St. Augustinus
C
Anaksimenes
D
Herakleitos
E
Anaksimandros
Açıklama:
St. Augustinus, 354-430 yılları arasında yaşamış Orta Çağ Hıristiyan felsefesinin önde gelen filozoflarındandır.
Soru 93
204 yılında Mısır'da doğan, yaşamının büyük bir bölümünü kendi okulunu kurmuş oluğu Roma'da geçiren ve yazıları öğrencisi Porphyry tarafından Dokuzluklar adlı eserde toplanan ve günümüze kadar ulaşabilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Herakles
C
Plotinus
D
Platon
E
Sokrates
Açıklama:
204 yılında Mısır'da doğan, yaşamının büyük bir bölümünü kendi okulunu kurmuş oluğu Roma'da geçiren ve yazıları öğrencisi Porphyry tarafından Dokuzluklar adlı eserde toplanan ve günümüze kadar ulaşabilen filozof Plotinus'tur.
Soru 94
Aristoteles, güzellik kavramını psikolojik bakımdan ele alarak ............... kavramıyla sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği etkiyi açıklamaya çalışır.
Seçenekler
A
değer
B
mimesis
C
osmosis
D
katharsis
E
ahlak
Açıklama:
Aristoteles, güzellik kavramını psikolojik bakımdan ele alarak katharsis kavramıyla sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği etkiyi açıklamaya çalışır.
Soru 95
"Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı ........... adlı eseridir. ............’nın en önemli özelliği Platon’un Devlet’inde ortaya koyduğu şiir eleştirisine bir karşı cevap içermesidir."
Yukarıda boş bırakılan yerde sözü geçen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda boş bırakılan yerde sözü geçen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Poetika
B
Hippias
C
Şölen
D
Devlet
E
İtiraflar
Açıklama:
Aristoteles’in (M.Ö. 384-322) estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı şiir üzerine açıklamalarının yer aldığı Poetika adlı eseridir. Poetika’nın en önemli özelliği Platon’un Devlet’inde ortaya koyduğu şiir eleştirisine bir karşı cevap içermesidir.
Soru 96
Aristoteles'in sanatlar sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi en üstün yerdedir?
Seçenekler
A
Kitara
B
Resim
C
Dans
D
Edebiyat
E
Tragedya
Açıklama:
Aristoteles'in sanatlar sınıflandırmasında en üstün yeri tragedya alır.
Soru 97
Sanatı zanaat temelli gördüğünü "Sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir" ve "Sanat, yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesidir" şeklinde iki ünlü cümlesiyle ifade eden filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Plotinus
B
Aquinas
C
Platon
D
Aristoteles
E
Thales
Açıklama:
Sanatı zanaat temelli gördüğünü "Sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir" ve "Sanat, yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesidir" şeklinde iki ünlü cümlesiyle ifade eden filozof Aquinas'tır.
Soru 98
"İslam düşünürlerine göre, algılanan dünyadaki varlıkların güzelliklerinin nedeni ......... ya da ......., yani Tanrı'dır." cümlesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Zorunlu Varlık / İlk Sebep
B
Mutlak sebep / Nihai Sonuç
C
Zor Varlık / Öncül Sebep
D
İlk Sebep / İkinci Sebep
E
Doğu / Batı
Açıklama:
İslam düşünürlerine göre, algılanan dünyadaki varlıkların güzelliklerinin nedeni Zorunlu Varlık ya da İlk Sebep, yani Tanrı'dır.
Soru 99
Yukarıda, nesnelerde görülen güzelliklerin Tanrı'nın belli bir zaman için onlara verdiği bir nitelik olduğnu aktaran paragraf, hangi İslam düşünürü tarafından kaleme alınmıştır?Seçenekler
A
Thales
B
Sokrates
C
İbn-i Rüşd
D
El Kindi
E
Mevlana
Açıklama:
Bu düşünce Mevlana (1206-1274) tarafından dile getirilmiştir.
Soru 100
Aşağıdaki düşünürlerden hangileri güzele yönelmeyi insan doğasında var olan bir eğilim olarak görür?
Seçenekler
A
Thales ve Herakleitos
B
İbn-i Rüşd ve Mevlana
C
St. Augustinus ve Aristoteles
D
Aristoteles ve İbn-i Sina
E
Aquinas ve Aristoteles
Açıklama:
Aristoteles ve İbn-i Sina güzele yönelmeyi insan doğasında var olan bir eğilim olarak görür.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi sanatın bir bilgi kaynağı olarak öğretebileceği görüşünü savunan düşünürlerin ilk temsilcisidir?
Seçenekler
A
Eileen John
B
Jacobson D.
C
Sarah E. Worth
D
Platon
E
Alessandro Giovannelli
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Platon
Platon
Soru 102
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… Tüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani ……..ile sanatçının bir ilgisi yoktur....”
“… Tüm görünüşlerin arkasında yatan ve akılla ulaşılan rasyonel bilgi yani ……..ile sanatçının bir ilgisi yoktur....”
Seçenekler
A
Katharsis
B
Mimesis
C
Episteme
D
Eidola
E
Doxa
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Episteme
Episteme
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in Poetika adlı eserinde “…Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir…” önermesinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Katharsis
B
Mimesis
C
Episteme
D
Eidola
E
Doxa
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Katharsisi
Katharsisi
Soru 104
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“……; insanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamak ve hissetmektir…”
“……; insanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak, onun duygu ve düşüncelerini anlamak ve hissetmektir…”
Seçenekler
A
Epistemoloji
B
Empati
C
Katharsis
D
Eidola
E
Ontoloji
Açıklama:
SANAT EPİSTEMOLOJİSİ
Empati
Empati
Soru 105
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alana sanat ……….. adı verilir.
“… sanat yapıtlarının genel olarak varlıklar içerisindeki yerinin irdelendiği alana sanat ……….. adı verilir.
Seçenekler
A
Epistemolojisi
B
Empatisi
C
Katharsisi
D
Doxası
E
Ontolojisi
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Ontolojisi
Ontolojisi
Soru 106
Aşağıdaki ifade sanat ontolojisi çalışmalarında geliştirilen görüşlerden hangisine aittir?
“… Klasik müzik ve edebiyat eserlerinin pek çok kopyası ve gösterimi olabilir…”
“… Klasik müzik ve edebiyat eserlerinin pek çok kopyası ve gösterimi olabilir…”
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Hayali varlık görüşü
C
Çoklu varlıklar görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip örnek kuramı
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Çoklu varlıklar görüşü
Çoklu varlıklar görüşü
Soru 107
Aşağıdaki ifade sanat ontolojisi çalışmalarında geliştirilen görüşlerden hangisine aittir?
“… Bu görüşe göre sanat yapıtlarının ontolojik statüsü sopaların, taşların, mermer parçalarının statüsünden daha az ya da daha çok karmaşık değildir…”
“… Bu görüşe göre sanat yapıtlarının ontolojik statüsü sopaların, taşların, mermer parçalarının statüsünden daha az ya da daha çok karmaşık değildir…”
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Hayali varlık görüşü
C
Çoklu varlıklar görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip örnek kuramı
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Fiziksel nesne görüşü
Fiziksel nesne görüşü
Soru 108
Aşağıdaki ifade sanat ontolojisi çalışmalarında geliştirilen görüşlerden hangisine aittir?
“… Edebi yapıtların ve müzik fiziksel nesneler ya da bu nesnelerin bir sınıfı değildir, bu tür yapıtlar tiptir ve kopyaları ya da gösterimleri de bu yapıtların örnekleridir…”
“… Edebi yapıtların ve müzik fiziksel nesneler ya da bu nesnelerin bir sınıfı değildir, bu tür yapıtlar tiptir ve kopyaları ya da gösterimleri de bu yapıtların örnekleridir…”
Seçenekler
A
Fiziksel nesne görüşü
B
Hayali varlık görüşü
C
Çoklu varlıklar görüşü
D
Soyut varlıklar görüşü
E
Tip örnek kuramı
Açıklama:
SANAT ONTOLOJİSİ
Hayali varlık görüşü
Hayali varlık görüşü
Soru 109
Sanatın estetik değerinin ahlaki değerince belirlenmesi ya da ona indirgenmesi gerektiğini savunan yaklaşım aşağıdaki anlayışlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ilımlı Ahlakçılık
B
Aşırı Ahlakçılık
C
Özerkçilik
D
Biçimcilik
E
Estetikçilik
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Aşırı Ahlakçılık
Aşırı Ahlakçılık
Soru 110
Ahlaki kategorilerin sanata uygulanmasının uygunsuz olduğu görüşü aşağıda sanatın etik eleştirisi ile ilgili olarak verilen anlayışlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ilımlı Ahlakçılık
B
Aşırı Ahlakçılık
C
Özerkçilik
D
Biçimcilik
E
Estetikçilik
Açıklama:
SANAT ETİK İLİŞKİSİ
Aşırı Ahlakçılık
Aşırı Ahlakçılık
Soru 111
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi ile birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Aristoteles
D
Farabi
E
İbn Rüşd
Açıklama:
Sokrates
Soru 112
İlk kez “Güzel nedir?” sorusunu cevaplamaya çalışan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Büyük Hippias
C
Euthydphyon
D
Alkibiades
E
Gorgias
Açıklama:
Büyük Hippias
Soru 113
Platon’un olgunluk döneminde yazdığı Şölen adlı eserinde aşağıdaki kavramlardan hangisinin metafiziksel olarak belirlenmesine yer verilir?
Seçenekler
A
Estetik
B
Mimesis
C
Güzel
D
Çirkin
E
Sanat
Açıklama:
Güzel
Soru 114
Platon Devlet adlı eserinde sanatı nasıl bir etkinlik olarak görür?
Seçenekler
A
Yüce
B
Soyut
C
Özgün
D
Taklitçi
E
Akılcı
Açıklama:
Taklitçi
Soru 115
Aristoteles’in estetik ve sanat felsefesi üzerine görüşleri onun çeşitli eserlerinde yer almaktadır. Bunlardan doğrudan sanatla ilişkili olanı hangisidir?
Seçenekler
A
Metafizik
B
Poetics
C
Theta
D
Retorik
E
Poetika
Açıklama:
Poetika
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in sanatlar sınıflamasında en üstün yeri alır?
Seçenekler
A
Tragedya
B
Komedya
C
Resim
D
Şiir
E
Felsefe
Açıklama:
Tragedya
Soru 117
Aristoteles mimesis kuramını yeni bir kavramla, katharsis kavramıyla tamamlıyor. Aşağıdakilerden hangisi katarsis kavramını açıklar?
Seçenekler
A
Sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenme
B
Şiir eleştirisine bir karşı cevap
C
Sanatın taklide dayanan bir etkinlik olduğu
D
Estetik edimin ve deneyimin özerk olduğu
E
Sanatı insan psikolojisi çerçevesinde temellendirme
Açıklama:
Sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenme
Soru 118
Augustinus tüm tanım ve çözümlemelerini aşağıdakilerden hangisinin temelinde savunur?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Sanat
C
İnanç
D
Felsefe
E
Estetik
Açıklama:
İnanç
Soru 119
İslam düşünürlerine göre, algılanan dünyadaki varlıkların güzelliklerinin nedeni nedir?
Seçenekler
A
İnsan
B
Doğa
C
Tanrı
D
Ahlak
E
Güzel
Açıklama:
Tanrı
Soru 120
Güzeli metafizik temelden ziyade psikolojik açıdan ele alan bu kavramı birlik, düzen ve uygunluk açısından açıklayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Farabi
B
Mevlana
C
El Kindi
D
İbn Rüşd
E
İbn Sina
Açıklama:
Farabi
Soru 121
Platon'un Sokrates'in etkisi altında kaldığı yıllardaki yazılarında ve Sokrates'in baş konuşmacı olduğu diyaloglarda aşağıdaki kavramlardan hangisi tartışılmamıştır?
Seçenekler
A
İyilik
B
Uygunluk
C
Mantıksallık
D
Yararlılık
E
Haz
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metin iyi okunmalıdır.
Soru 122
Platon'un gençlik dönemi eseri olan ''Büyük Hippias'' diyaloğunda aşağıdaki yanıtlardan neyin cevabını aramıştır?
Seçenekler
A
Güzel uygunluk açısından tanımlanır.
B
Güzel yararlı ve kullanışlı olarak tanımlanır.
C
Güzelin görme ve işitme yoluyla haz verdiği açıklanır.
D
Güzel varlıklı,sağlıklı ve iyi olmayı açıklar.
E
Güzel nedir? Sorusunu felsefi olarak açıklar.
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 123
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi konusu;Platon'un olgunluk dönemine rastlar.Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Agathon
B
Şölen
C
Büyük Hippias
D
Sokrates
E
Diotima
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un estetik kuramında sevgi yoluyla güzele ulaşma düşüncesini açıklamaz?
Seçenekler
A
Sevgi niyetsel ve yönelimseldir.
B
Belirli bir güzel bedene yönelen kişi,tüm güzel bedenleri sever.
C
Bedene göre güzel olan kalıcıdır.
D
Tüm güzelliklerin tepe noktası mutlak güzelliktir.
E
Kişi'taslaklara değil gerçeğin ta kendisine bağlanır'
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un metafizik ve ontolojik görüşleri çerçevesindeki fikirlerini yansıtmaz?
Seçenekler
A
Sanatçılar bir şeyin aslından 3 derece uzağını yaparlar.
B
Ressamın yaptığı sedir kopyanın kopyasıdır.
C
Her benzetmeci sanat doğrudan uzak kalır.
D
İstersen bir ayna al eline dört bir yana tut.
E
Bezemeci veya taklitçi ortaya çıkardığı şeyin bilgisine sahiptir.
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metin dikkatlice okunmalıdır.
Soru 126
Platon'un yaşlılık döneminde idealler kuramının ontolojik yanını yitirerek mantıksal-matematiksel bir yöne dönüşmesi onun hangi güzellik anlayışına yansımıştır?
Seçenekler
A
Güzel olan salt geometrik formdur.
B
Güzel iyi mutlak ve gerçek varlıktır.
C
Güzel salt duyu yoluyla haz verendir.
D
Güzel doğru ve uygun orantılı olandır.
E
Güzel zamana ve mekana göre değişmeyen varlıktır.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni iyi okumak gerekir.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi tragedyanın altı temel elamanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Öykü
B
Karakterler
C
Dil
D
Taklit
E
Dekorasyon
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 128
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Aritoteles'in güzellik kavramını piskolojik bakımdan ele alarak 'katharsis2 kavramını açıklar.
Seçenekler
A
Estetik hoşlanma ve haz yaratmak
B
Sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi anlatır.
C
Taklit ve benzetme ile gerçeklikten ve onun bilgisinden yoksun değildir.
D
Sanat genel olan üstüne bilgi üretir.
E
Zamana ve mekana göre değişmeyen göreceli olmayandır.
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup,metin iyi okunmalıdır.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ İslam estetiği özelliklerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Ontolojik-metafizik,dini ve ahlaki özellikler taşır
B
Sudûr kuramının kullanılmasında kendini gösterir.
C
Güzel onu görenin bilişsel yapısı tarafından belirlenir.
D
Güzeli metafiziksel yada duygularla algılanamayan güzellik olarak ele alır.
E
Estetik anlayış salt insan zihninde,düşüncesinde veya kitaplarda olan bir şey değildir.
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metin iyi okunmalıdır.
Soru 130
"……………… göre sanatların ve sanat eserlerinin amacı sadece estetik hoşlanma veya haz yaratmak değil aynı zamanda ahlaki bir değer yaratmak ve seyircisini ahlaki bir süreçten geçirmektir." Boşluğa hangi düşünürün ismi gelmelidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Mevlana
D
Aquinas
E
Plotinus
Açıklama:
"Aristoteles'e göre sanatların ve sanat eserlerinin amacı sadece estetik hoşlanma veya haz yaratmak değil aynı zamanda ahlaki bir değer yaratmak ve seyircisini ahlaki bir süreçten geçirmektir."
Soru 131
Aşağıdaki düşünürlerin hangisi güzeli metafiziksel bir temel üzerine kurmaz?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
Augustinus
E
Mevlana
Açıklama:
Augustinus’a göre, güzel dıştan gelen bir şey değildir çünkü güzele esas olan
birlik varlığa da esastır ve tek tek cisimler ve canlılar tam da bu yüzden gerçekte
oldukları derecede güzeldirler. Güzel yargısı aynı zamanda düzenin kavranmasını
da içerir.
birlik varlığa da esastır ve tek tek cisimler ve canlılar tam da bu yüzden gerçekte
oldukları derecede güzeldirler. Güzel yargısı aynı zamanda düzenin kavranmasını
da içerir.
Soru 132
Mevlevilikte önemli bir ritüel olan sema, Mevleviliğin hangi boyutunun estetik dışavurumunu yansıtır?
Seçenekler
A
Güç - dini
B
Kudret- güzellik
C
Metafiziksel-dini
D
İlah - güzellik
E
Tarihsel - bağlamsal
Açıklama:
Mevlevilikte önemli bir ritüel olan sema, Mevleviliğin metafiziksel-dini boyutunun estetik dışavurumunu yansıtır.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ liberal sanatlar sınıflandırılmasında yer alır?
Seçenekler
A
Şiir
B
Fizik
C
Edebiyat
D
Felsefe
E
Geometri
Açıklama:
Retorik, mantık, aritmetik, gramer ve geometrinin liberal sanatlar sınıflandırılmasının içinde yer alırken, şiir bir beceri ve zanaat türü olarak görülür.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ islam estetiğinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Metafizik, dini ve ahlaki özellikler taşır.
B
Sanat yapıtınınn değeri hakikate uygun düşmesi, iyi ve mükemmel olmasına bağlıdır.
C
Güzel kavramı mantıksal olarak belirlenebilir.
D
Haz, hoşlanma ve hayret kavramları islam estetiğinde önemli bir yer tutar.
E
Güzel kavramı duyularla algılanamayan yaratıcıyla ilişkili bir kavramdır.
Açıklama:
Orta Çağ islam estetiği daha çok ontolojik, dini, ahlâkî, metafizik ve psikolojik temellendirmeler üzerinden güzel kavramını açıklar. Güzel kavramının mantıksal olarak belirlenmesi bu önemin genel özelliklerinden biri değildir.
Soru 135
Yeni Platonculuğun kurucusu hangi düşünürdür?
Seçenekler
A
Aquinas
B
Aristoteles
C
Platon
D
Farabi
E
Plotinus
Açıklama:
Yeni Platonculuğun kurucusu Plotinus'tur.
Soru 136
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Augustinus’un güzellik anlayışını yansıtır?
Seçenekler
A
Güzel, birlik, oran ve düzene dayanır.
B
Gerçeklikten uzak yalanlar içeren sanat, insanı kandırmayı hedefler.
C
Acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan arındırır.
D
Güzele, mantıksal yolla ulaşır.
E
Güzel, sayısal olarak asla temellendirilemez.
Açıklama:
Augustinus’a göre, güzel dıştan gelen bir şey değildir çünkü güzele esas olan birlik varlığa da esastır ve tek tek cisimler ve canlılar tam da bu yüzden gerçekte oldukları derecede güzeldirler.
Soru 137
Sağ elin yukarıya doğru, sol elin de aşağıya doğru açık olması neyi temsil eder?
Seçenekler
A
İnsandan alıp Tanrı’ya vermeyi temsil eder.
B
Güzel'den alıp Tanrıya vermeyi temsil eder.
C
Tanrı’dan alıp güzele vermeyi temsil eder.
D
Tanrı’yı ve toprağı temsil eder.
E
Tanrı’dan alıp insanlara vermeyi temsil eder
Açıklama:
Tanrı’dan alıp insanlara vermeyi temsil eder
Soru 138
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi güzellik, parlaklık ve ihtişama sahip her mevcûd, varlığı en mükemmel durumda olduğunu savunur?
Seçenekler
A
İbn Sina
B
Farabi
C
Mevlana
D
Platon
E
İbn Ruşd
Açıklama:
Farabi’ye göre “Güzellik, parlaklık ve ihtişama sahip her mevcûd, varlığı en mükemmel durumda olandır. İlk Olan’ın varlığı en mükemmel varlık olduğuna göre, onun güzelliğ, güzel olan her şeyin güzelliğinin üstündedir”
Soru 139
“Bir Orta Çağ mimari eserine bakan kişi sadece kilise, katedral veya cami binası görmez. Onun arkasındaki değerleri de görür.” diye düşünen bir sanat yorumcusu hangi bakışı açısından hareket etmektedir?
Seçenekler
A
Dini, metafizik, psikolojik
B
Dini, metafizik, biçimsel
C
Psikolojik, biçimsel, ontolojik
D
Psikolojik, duyumsal, bağlamsal
E
Dini, metafizik, bağlamsal
Açıklama:
Sözü edilen düşünce maddi bir yönü bulunan sanat eserinin arkasında duran bir metafiziksel, dini ve bağlamsal boyut olduğunu vurgular.
Soru 140
Aşağıdaki verilen eserlerden hangisinde Platon, sanatın doğası, toplumdaki ve insan hayatındaki yeri üzerine çözümlemelerde bulunarak kendi metafizik ve ontolojik kuramı çerçevesinde “Sanat nedir?” sorusuna yanıt aramıştır?
Seçenekler
A
Şölen
B
Büyük Hippias
C
Devlet
D
Poetika
E
Estetik
Açıklama:
Platon, Devlet adlı eserinde sanatın doğası, toplumdaki ve insan hayatındaki yeri üzerine çözümlemelerde bulunarak kendi metafizik ve ontolojik kuramı çerçevesinde “Sanat nedir?” sorusuna yanıt aramıştır.
Soru 141
- Güzel, doğru ve uygun orantılıdır.
- Güzel, mutlak ve tözsel bir varlıktır.
- Güzel sevginin nesnesi, onun yöneldiği şeydir.
- Güzel tüm güzelliklerin ondan pay aldığı bir varlıktır.
- Güzel, tek tek şeylerde güzel olandır.
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
IV ve V
C
I ve V
D
I, II, III, IV
E
Yalnız II
Açıklama:
Platon’un çeşitli dönemdeki yazılarında güzeli doğru ve uygun orantı, mutlak ve her şeyin ondan pay aldığı tözsel bir varlık ve sevginin nesnesi olarak tanımladığını hatırlayacaksınız. Ancak Platon hiçbir zaman güzeli tek tek şeylerin güzelliği olarak tanımlamamıştır.
Soru 142
Aristoteles 'in Poetika adlı eserinde, sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade eder, dediği terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilinçaltı
B
Estetik bakış
C
Empati
D
Mimesis
E
Katharsis
Açıklama:
Aristoteles 'in Poetika adlı eserinde, katharsis: sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade etmektedir.
Soru 143
- Güzel, birlik, oran ve düzene dayanır.
- Gerçeklikten uzak yalanlar içeren sanat, insanı kandırmayı hedefler.
- Güzel, sayısal olarak temellendirilebilir.
- Güzele ilahi aydınlanma yoluyla ulaşılır.
- Güzel, onu görenin bilişsel yapısı tarafından belirlenir.
Seçenekler
A
I, III, IV, V
B
I, II, III
C
IV ve V
D
I, II, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Augustinus’nin güzel kuramında güzel kavramı sayı, birlik, oran ve düzen kavramlarıyla açıklanmış ve temellendirilmiştir. Güzel onu algılayanın bilişsel yapısı tarafından belirlenir. Yalnız bununla Augustinus güzelin göreceliğini savunmaz. Güzel Tanrı’nın birliğinden pay aldığından ve güzel Tanrı’nın ilahi aydınlatması sayesinde insan bilincine sunulduğundan nesnel ve mutlaktır.
Soru 144
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in sanat kuramında yer alan bir görüş değildir?
Seçenekler
A
Sanat toplum içindir ve tüm toplumsal olguların irdelenmesini gerektirir.
B
Sanatsal değer sadece doğada olanın olduğu gibi aktarılmasıyla ortaya çıkar.
C
Sanat genel olan üstüne bilgi üretir.
D
Sanatın görevi acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan arındırmaktır.
E
Sanatsal etkinlik salt estetik değerle ilişkili değildir aynı zamanda ahlaki değerle de ilişkilidir.
Açıklama:
Aristoteles katharsis kuramıyla sanatın amacının acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan arındırmak olduğunu ileri sürmüştür. Onun estetik kuramında mimetik etkinlik salt estetik değer taşıyan bir etkinlik değildir; mimetik etkinliğin
amacı aynı zamanda iyi ve ahlaki olarak olması gerekeni ortaya koymaktır. Aristoteles estetik nesnenin estetik öznede duygulardan ve tutkulardan arınma veya temizlenme yaratıp yaratmaması açısından sanatsal değeri olduğunu belirtir. Estetik deneyim sadece doğada olanı olduğu gibi aktarmaz, onun özünde bilişsel ve duyuşsal boyut da vardır.
amacı aynı zamanda iyi ve ahlaki olarak olması gerekeni ortaya koymaktır. Aristoteles estetik nesnenin estetik öznede duygulardan ve tutkulardan arınma veya temizlenme yaratıp yaratmaması açısından sanatsal değeri olduğunu belirtir. Estetik deneyim sadece doğada olanı olduğu gibi aktarmaz, onun özünde bilişsel ve duyuşsal boyut da vardır.
Soru 145
- Tüm varlıkların nedeni olan Bir, ezeli ve ebedi, bölünmez, yetkin ve bütünlük sahibidir.
- Duyusal dünyanın güzellikleri varlıklarını sudûr yoluyla Bir’den alırlar.
- Bu güzellikler aynı zamanda Bir’e ulaşmak için aracı rol oynarlar.
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Plotinus
D
Augustinus
E
Sokrates
Açıklama:
Plotinus'a göre;
- Tüm varlıkların nedeni olan Bir, ezeli ve ebedi, bölünmez, yetkin ve bütünlük sahibidir.
- Duyusal dünyanın güzellikleri varlıklarını sudûr yoluyla Bir’den alırlar.
- Bu güzellikler aynı zamanda Bir’e ulaşmak için aracı rol oynarlar.
Soru 146
- 1-Metafizik, dini ve ahlaki özellikler taşır.
- 2-Sanat yapıtının değeri hakikate uygun düşmesi, iyi ve mükemmel olmasına bağlıdır.
- 3-Güzel kavramı mantıksal olarak belirlenebilir.
- 4-Güzelin aynı zamanda psikolojik ve duyumsal boyutu da vardır.
- 5-Güzel kavramı duyularla algılanamayan yaratıcıyla ilişkili bir kavramdır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri Orta Çağ İslam Estetiği özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I, II, IV, V
C
I ve V
D
I, II, III, IV, V
E
I, II, III
Açıklama:
Orta Çağ İslam estetiği daha çok ontolojik, dini, ahlâkî, metafizik ve psikolojik temellendirmeler üzerinden güzel kavramını açıklar. Güzel kavramının mantıksal olarak belirlenmesi bu dönemin genel özelliklerinden biri değildir.
Soru 147
“Bir Orta Çağ mimari eserine bakan kişi sadece kilise, katedral veya cami binası görmez. Onun arkasındaki değerleri de görür.” diye düşünen bir sanat yorumcusu hangi bakış açısından hareket etmektedir?
Seçenekler
A
Psikolojik, biçimsel, ontolojik
B
Psikolojik, duyumsal, bağlamsal
C
Dini, metafizik, biçimsel
D
Dini, metafizik, bağlamsal
E
Dini, metafizik, psikolojik
Açıklama:
Sözü edilen düşünce maddi bir yönü bulunan sanat eserinin arkasında duran bir metafiziksel, dini ve bağlamsal boyut olduğunu vurgular.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi Antik Çağ ve Orta Çağ düşünürlerinin estetik ve sanat kuramlarının ortak özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Güzelin iyi kavramıyla özdeşleştirilmesi, etik ile estetiğin iç içe düşünülmesi şeklinde ele alınmıştır.
B
Güzelle iyinin ilişkisi sadece kavramsal temelde ele alınmıştır.
C
Güzelle iyinin ilişkisi sadece ahlaki, eğitimsel ve estetik boyutlarıyla ele alınmıştır.
D
Estetik konusu psikolojik olarak ele alınmıştır.
E
Güzellik sadece Tanrı ile ilişkilendirilerek ele alınmıştır.
Açıklama:
Antik Çağ ve Orta Çağ düşünürlerinin estetik ve sanat kuramlarının ortak özelliklerinden biri güzelin iyi kavramıyla özdeşleştirilmesi, etik ile estetiğin iç içe düşünülmesidir.
Soru 149
Aşağıdaki düşünürlerden hangi ikisi güzele yönelmeyi insan doğasında var olan bir eğilim olarak görür?
Seçenekler
A
Farabi-Mevlana
B
Plotinus - St. Augustinus
C
Platon - Aristoteles
D
Plotinus - Aquinas
E
Aristoteteles - İbn Sina
Açıklama:
Aristoteles sanatın varlığını insan doğasındaki taklit içtepisi ve taklit edilen nesne karşısında duyulan hoşlanma duygusuna bağlar. İbn Sina da özellikle şiir sanatını tartışırken şiir sanatının taklide dayandığını ve insanların doğal olarak vezin ve melodilere sevgi duyduklarını söyler. Her iki felsefeci için de güzele yönelme insan doğasında var olan taklit içtepisi ve hoşlanma eğilimlerinden kaynaklanır.
Soru 150
Hangi felsefeciyle birlikte felsefeninin konusu kozmostan nomosa'ya dönmüştür?
Seçenekler
A
Anaksimenes
B
Thales
C
Anaksimandros
D
Herakleitos
E
Sokrates
Açıklama:
Sokrates öncesi felsefenin konusu kozmos idi. Thales, Anaksimenes, Anaksimandros, Herakleitos ve Demokritos gibi düşünürler varlığı, varlığın özünü ve doğayı araştırmaya çalışlmışlardır. Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür.
Soru 151
Platon'un hangi dönem ya da dönemleri ''güzel '' kavramının tanımından çok onun ontolojik temellerini araştırmaya yöneliktir?
Seçenekler
A
Sokratik devir veya gençlik dönemi
B
Gençlik dönemi-Yaşlılık dönemi
C
Yaşlılık dönemi
D
Olgunluk dönemi -yaşlılık dönemi
E
Olgunluk dönemi
Açıklama:
Bunlardan birincisi Sokratik devir veya gençlik dönemi, ikincisi olgunluk dönemi, üçüncüsü ise yaşlılık dönemidir. Onun estetik konusundaki düşünceleri de bu gelişim dönemlerine göre farklılık gösterir. Platon, Sokrates’in etkisinin açıkça görüldüğü gençlik döneminde felsefe tarihinde ilk kez sistematik bir şekilde “Güzel nedir?” sorusunu bazı kavramsal çözümlemelerle yanıtlamaya çalışır. Olgunluk döneminde ise Platon’un güzel sorgulamasının amacı “güzel” kavramının tanımından çok onun ontolojik temellerini araştırmaktır
Soru 152
Güzelin özsel veya metafiziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı Şölen adlı eserinde yer alır. Şölen M.Ö. 416 yılında Agathon’un evinde gerçekleşen ünlü bir toplantının hikâyesidir. Bu hikayenin ana konusu nedir?
Seçenekler
A
Sevgi ve sevginin ne olduğu
B
Aşk ve aşkın ne olduğu
C
Ruh ve ruhun ne olduğu
D
Felsefe ve felsefenin ne olduğu
E
Bedensel güzellik ve bedensel güzelliğin ne olduğu
Açıklama:
Güzelin özsel veya metaşziksel olarak belirlenmesi Platon’un olgunluk döneminde yazdığı şölen adlı eserinde yer alır. Şölen M.Ö. 416 yılında Agathon’un evinde gerçekleşen ünlü bir toplantının hikâyesidir. Bu hikayenin ana konusu sevgi(eros) olan bu toplantının baş konuşmacısı sokrates'tir. Katılımcılar ''Sevgi nedir?'' sorusunu yanıtlamaya çalışırlar.
Soru 153
Platon’a göre, özel olarak ressamlar genel olarak da tüm sanatçılar bir şeyin aslında gerçeklikten......uzağını yaparlar. Aşağıdakilerden hangisinde verilen boşluğun yerine gelecek seçenek doğru olarak cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
bir derece
B
iki derece
C
üç derece
D
dört derece
E
beş derece
Açıklama:
Platon’a göre, özel olarak ressamlar genel olarak da tüm sanatçılar bir şeyin aslında gerçeklikten''üç derece'' uzağını Yaparlar. Onların yarattığı “gölgenin gölgesidir.
Soru 154
Aristoteles’in sanatlar sınıflamasında en üstün yeri hangisi alır?
Seçenekler
A
Destan
B
Komedi
C
Ritim
D
Harmoni (uyum,düzen, ahenk)
E
Tragedya
Açıklama:
Aristoteles’in sanatlar sınıflamasında en üstün yeri tragedya alır. Tragedya, belli bir ahlaki duyarlılığı olan, olup bitmiş, başı ve sonu belli, belli bir uzunluğu olan,sanatsal bir dile sahip soylu bir eylemi taklit eder.
Soru 155
''Sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade eder.'' Bu cümle aşağıdakilerden hangi seçeneğin açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Estetik
B
Taklit
C
Öykü
D
Katharsis
E
Poetika
Açıklama:
Katharsis sanatçı tarafından yaratılan/üretilen sanat eserinin izleyicisinde meydana getirdiği duyuşsal etkilenmeyi ifade eder.
Soru 156
Sanatın, zanaat temelli görüldüğünü sanat konusundaki iki ünlü ifadesinde; sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir” ve “Sanat, yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesidir” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Plotinus
B
Platon
C
St. Augustinus
D
Aquinas
E
Duns Scotus
Açıklama:
Sanatın, zanaat temelli görüldüğünü Aquinas'ın sanat konusundaki iki ünlü ifadesinde;
Sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir” ve “Sanat, yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesidir”
Sanat yapılması gereken şeye ilişkin doğru bilgidir” ve “Sanat, yapılacak şeylere ilişkin yapma ve düşünme ilkesidir”
Soru 157
Orta Çağdaki yedili sanat sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangi konu yer almaz?
Seçenekler
A
Gramer
B
Resim
C
Retorik
D
Aritmetik
E
Müzik
Açıklama:
Orta Çağdaki yedili sanat sınıflandırmasında gramer, mantık, retorik, aritmetik, geometri, astronomi ve müzik konuları almıştır.
Soru 158
Tanrı-evren ilişkisine dayanarak Tanrı ile evrendeki güzelliklerin açıklanması, hangi kuramın kullanılması ile kendini gösterir?
Seçenekler
A
Estetik değer
B
Sudûr kuramı
C
Taklit kuramı
D
Güzel kuramı
E
Skolastik felsefe
Açıklama:
Tanrı-evren ilişkisine dayanarak Tanrı ile evrendeki güzelliklerin açıklanması, sudûr kuramın kullanılması ile kendini gösterir.
Soru 159
''Sahip olduğu dini ve metafiziksel temelden hareketle salt bağlamsal bir yaklaşımla İslam sanatını anlamaya çalışmak onun duyuşsal estetik değerini görmemizi engeller. Ona göre, bir sanat eserinin estetik değerini anlamak için ille de onu üretenin zihninden neler geçtiğini bilmemiz gerekmez.'' Yukarıdaki sözün sahibi aşağıdaki hangi kişiye aittir?
Seçenekler
A
Oliver Leaman
B
İbn Sina
C
Mevlana
D
El Kindi
E
Farabi
Açıklama:
Oliver Leaman'a göre, sahip olduğu dini ve metafiziksel temelden hareketle salt bağlamsal bir yaklaşımla İslam sanatını anlamaya çalışmak onun duyuşsal estetik değerini görmemizi engeller. Ona göre, bir sanat eserinin estetik değerini anlamak için ille de onu üretenin zihninden neler geçtiğini bilmemiz gerekmez.
Soru 160
Felsefenin konusunun kozmostan nomosa dönüşmesini sağlayan Antik Yunan filozofu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anaksimenes
B
Thales
C
Herakleitos
D
Hegel
E
Sokrates
Açıklama:
Felsefenin birçok konusunda olduğu gibi, estetiğin bazi temel problemlerinin ilkin Antik Çağda ele alindiğini söyleyebiliriz. Bu dönemde sanat ve estetik üzerine incelemelerin gelişmesinde Sokrates’le birlikte felsefi çalişmalarin içeriğinde meydana gelen değişmenin etkisini vurgulamak gerekir. Bilindiği gibi Sokrates öncesi felsefenin konusu kozmos Thales, Anaksimenes, Anaksimandros, Herakleitos ve Demokritos gibi düşünürler varliği, varliğin özünü ve doğayi araştirmaya çalişmişlardir. Sokrates’le birlikte felsefenin konusu kozmostan nomosa dönmüştür. Nomosa dönüşle birlikte felsefenin konusu genel olarak insan, onun eylemleri, davrani şlari, yapip ettikleri, duygulari, tutkulari, hazlari, değerleri, içinde yaşadiği ve geliştirdiği sosyal kurumlar olmuştur. Doğru cevap E'dir.
Ünite 5
Soru 1
"Estetik" sözcüğünü ilk kez kullanan düşünürün adı nedir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Hutcheson
C
Hume
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
On sekizinci yüzyıl aynı zamanda “estetik” sözcüğünün ortaya çıktığı dönemdir. Baumgarten, estetik sözcüğünü ilk kullanan düşünür olarak Estetik adlı çalışmasında bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 2
Hutcheson'un estetik ile ilgili düşüncelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hutcheson, estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir.
B
Estetik nesneye baktığımızda bu haz kendiliğinden ortaya çıkmaz, ancak irade ile ortaya çıkarılır.
C
Güzellik hazzı, bu iç duyu yardımıyla bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ve zorunlu olarak elde edilir.
D
Hutcheson, bu hazzın nesnelerin hangi niteliğinden kaynaklandığını incelerken Locke’un birincil ve ikincil derece nitelikler ayrımından hareket eder.
E
Hutcheson, matematik şekiller üzerinden açıklamaya çalıştığı ‘çeşitlilik içinde birlik’ ilkesinin tüm sanat eserleri için aynı şekilde geçerli olduğunu belirtir.
Açıklama:
Gözümüz açık olduğu sürece estetik nesneye baktığımızda istesek de istemesek de bu haz kendili¤inden ortaya çıkar. Bu hazzın doğrudan veya dolayımsız olması uzun akıl yürütmeler sonucunda veya kişinin kendi ilgisinden kaynaklanan bir ilişkiden veya yarardan ortaya çıkmamasını ifade eder.
Soru 3
Homer, Virgil, Terence ve Cicero gibi birçok düşünür ve sanatçının eserlerinin beğenilmesinin ana nedeni nedir?
Seçenekler
A
Ortak “beğeni ilkelerine” veya “sanat kurallar›na” göre işliyor olmalarıdır.
B
Sadece öznenin kişisel beğenisine göre işlemeleridir.
C
İnsan zihninin tabula rasa olmasından kaynaklanır.
D
İnsan zihni bazı nesnelerden haz almaya eğilimli bir yapıya sahiptir.
E
Yargı kişiden kişiye değişmektedir.
Açıklama:
Homer, Virgil, Terence ve Cicero gibi birçok düşünür ve sanatçının eserlerinin beğenilmesinin ana nedeni bu eserlerde zihnimizin hoşlanacağı belli niteliklerin olmasıdır. Bu niteliklerden ortak olarak zevk alıyor olmamız zihnimizin ortak “beğeni ilkelerine” veya “sanat kurallarına” göre işliyor olmasından kaynaklanmaktadır.
Soru 4
Alman idealizmi hakkında verilen hangi bilgi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koymuşlardır.
B
Baumgarten, Kant, Schiller, Hegel, Schelling, Schophenhauer ve Nietzsche bu düşünürlerdendir.
C
Baumgarten’la başlayarak estetik duyumun veya yargının rasyonelliği, evrenselliği, genelliği, nesnelliği, mutlaklığı bu düşünürlerin ele aldığı bir diğer temel sorun olmuştur.
D
Baumgarten "estetik" sözcüğünü kullanan ilk düşünürdür.
E
Nietzsche "estetik" sözcüğünü kullanan ilk düşünürdür.
Açıklama:
Baumgarten "estetik" sözcüğünü kullanan ilk düşünürdür.
Soru 5
Kant'ın estetik düşüncesine ilişkin verilen hangi ifade yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılık dönemi eserlerinden olan Yargı Gücünün Eleştirisi estetik konusuyla ilgilidir.
B
Kant, estetiği, ahlak ve doğa alanından ayırarak kendi yasaları olan özerk bir bilgi alanı olarak belirler.
C
Güzel, nitelik bakımından hoşagiden, nicelik bakımından herkesin hoşuna giden, ilişki bakımından her tür ilgi ve kavramdan ayrı olarak hoşagiden, modalite bakımından ise zorunlu olarak hoşagiden şeydir.
D
Kant’a göre, nitelik bakımından beğeni yargısı hem bir bilgi, hem de bir mantıksal yargıdır.
E
Kant, nicelik yönünden beğeni yargısını ele alırken onun temelde öznel bir yargı olmasına karşın genel bir yargı olması gerektiğini savunur.
Açıklama:
Kant’a göre, nitelik bakımından beğeni yargısı hem bir bilgi, hem de bir mantıksal yargıdır.
Soru 6
Schiller hakkında verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir yandan Kantçı estetiği yorumlayıp açımlamaya çalışırken öte yandan kendine özgü bir yöntemle güzel kavramını politiğin kavramının; estetiği de özgürlüğün önüne koyarak zamanının politik ve ahlaki eleştirisini yapar.
B
Schiller’in temel sorusu, teknoloji ile sezgi, zihin ile duygu arasındaki bölünme ve çatışmayla fakirleşen insanın birey durumunun nasıl geliştirilip zenginleştirileceğini araştırmaktır.
C
Schiller’e göre güzel kavramı sadece estetik bir kavramdır.
D
Schiller’e göre, insanlık ve medeniyet doğa durumu, teknik durum ve ahlaki durum olmak üzere sırasıyla üç temel aşamadan geçer.
E
Schiller’in güzel anlayışı onun psikoloji kuramının çatısını oluşturan “dürtü” kavramı üzerine kuruludur.
Açıklama:
Schiller’in güzel anlayışı onun psikoloji kuramının çatısını oluşturan “dürtü” kavramı üzerine kuruludur.
Soru 7
Sanatı tinin dışavurumu olarak gören düşünür hangisidir?
Seçenekler
A
Schelling
B
Schiller
C
Heidegger
D
Hegel
E
Kant
Açıklama:
Mutlak tin ise sanat, din ve felsefeyi kapsar. Bireysel tinin kendine dönerek varlığının temelinde güzel, Tanrı ve hakikat ideallerini bularak onların gerçekleşmesinde Mutlak ruh olur. Subjektif tin sonlu olmasına karşın, mutlak tin sonsuzdur. Hegel’e göre sanat, din ve felsefe aynı zemin üzerinde bulunur. Mutlak Tin’in bu üç alanı “yalnız nesnelerini bilince taşıyanlarının biçimleri bakımından birbirlerinden ayrılırlar”.
Soru 8
“Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır” diyen düşünür hangisidir?
Seçenekler
A
Schelling
B
Sartre
C
Scheler
D
Kant
E
Hume
Açıklama:
hiçbir romantik düşünür sanat›n felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamıştır. Schelling, Transendantal idealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır” .
Soru 9
Kant’ın kendinde şey ile Platon’un idea kavramının aslında aynı şey olduğunu söyleyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Hume
C
Schopenhauer
D
Nietzsche
E
Sartre
Açıklama:
Kant’ın kendinde şey ile Platon’un idea kavramı aslında Schopenhauer'e göre aynı şeydir.
Soru 10
Dionysosçu sanatın bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yarattığını söyleyen düşünür hangisidir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Nietzsche
C
Heidegger
D
Platon
E
Hume
Açıklama:
Nietzsche’ye göre Apolloncu sanat bireyselliğin sınırlarını koruyarak taklitçi ve benzetmeci bir sanat üretir. Dionysosçu sanat ise bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yaratır.
Soru 11
18. yüzyıl düşünürlerinden Francis Hutcheson'a göre güzellik hazzının kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Estetik yargı
B
Etik yargı
C
İç duyum
D
Deneyim
E
Estetik özne
Açıklama:
Francis Hutcheson, etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir.
İç duyum
İç duyum
Soru 12
Hutcheson'un 'çeşitlilik içinde birlik' ilkesine göre sanat eserleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkün değildir?
Seçenekler
A
Sanat eserindeki güzelliğin temeli parçalar arasındaki birliğin ve her bir parçanın bütüne olan oranında yatar.
B
Farklı medeniyetlerin sanatlarında farklı bir oran-orantı ilişkisi vardır.
C
Estetik yargılar görecelidir, kişilere göre değişebilir.
D
Estetik yargılar tüm güzel nesnelerde var olan nesnel niteliklerle ilişkilidir.
E
İç duyu, nesnelerin birlik ve çeşitlilik niteliklerine duyarlı olduğu için güzellik öznel bir duygudur.
Açıklama:
İç duyu, nesnelerin birlik ve çeşitlilik niteliklerine duyarlı olduğu için güzellik öznel bir duygu olmasına karşın estetik yargılar bireye göre değişen ve göreli yargılar değillerdir. Çünkü estetik yargılar tüm güzel nesnelerde var olan nesnel niteliklerle ilişkilidir.
Estetik yargılar görecelidir, kişilere göre değişebilir.
Estetik yargılar görecelidir, kişilere göre değişebilir.
Soru 13
Hume'a göre bir kişinin bir sanat eserinden haz alabilmesi için aşağıda verilen seçeneklerdeki hangi özelliğe sahip olması gerekmez?
Seçenekler
A
Estetik duyarlık
B
Pratik tecrübesi
C
Önyargısız bir zihin
D
Belli güzellik türlerini karşılaştırma deneyimi
E
Statü
Açıklama:
“Duyarlı duyguda bir araya gelmiş, pratikler geliştirmiş, karşılaştırmalarla yetkinleştirilmiş ve tüm önyargılardan arındırılmış, güçlü bir duyu bu değerli karakteri eleştirmenlerin hak etmesini sağlar. Böyle bir ortak hüküm, her nerede bulunursa, beğeni ve güzelliğin gerçek ölçütüdür” (Hume, 1987: 241).
Statü
Statü
Soru 14
Estetik sözcüğünü ilk kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Hegel
C
Schophenhauer
D
Nietzsche
E
Baumgarten
Açıklama:
Baumgarten estetik sözcüğünü ilk kullanan düşünürdür. 1735 yılında bitirdiği doktora çalışmasında estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmı, 1750-1758 yılları arasında yazdığı Aesthetica (Estetik) adlı çalışmasında da bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 15
Kant'a göre zaman ve mekan içerisinde algıladığımız nesnelere ilişkin yargılarımızı aklın hangi kategorileri araçılığıyla ortaya koyarız?
Seçenekler
A
Nitelik, nicelik, ilişki, modalite
B
Nitelik, nicelik, doğa bilgisi, ahlaki bilgi
C
Nitelik, nicelik, ahlaki bilgi, modalite
D
Akıl, duyu, doğa bilgisi, ahlaki bilgi
E
Akıl, duyu, tecrübe, modalite
Açıklama:
Kant, zaman ve mekânı duyumun yani nesnelerin, olgu ve olayların bizi nasıl etkilediğinin apriori koşulları olarak görür. Aklın kategorileri olan nitelik, nicelik, ilişki ve modalite de yargıda bulunmanın apriori koşullarıdır. Yani, biz nesneleri zaman ve mekân içerisinde algılar, onlara ilişkin yargılarımızı da bu kategoriler aracılığıyla ortaya koyarız.
Nitelik, nicelik, ilişki, modalite
Nitelik, nicelik, ilişki, modalite
Soru 16
I. Beğeni yargıları mantıksal yargılardır.
II. Beğeni yargıları kanıtlanamazlar.
III. Beğeni yargıları kavramlara ve kurallara dayanmaz.
IV. Beğeni yargılarında öznel amaçsallık bulunur.
Kant'a göre, beğeni yargısı ile ilgili yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangilerini söylemek mümkündür.
II. Beğeni yargıları kanıtlanamazlar.
III. Beğeni yargıları kavramlara ve kurallara dayanmaz.
IV. Beğeni yargılarında öznel amaçsallık bulunur.
Kant'a göre, beğeni yargısı ile ilgili yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangilerini söylemek mümkündür.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I,II ve III
Açıklama:
Beğeni yargıları mantıksal yargılar değildirler, bu yüzden kanıtlanamazlar. Diğer maddelerin hepsi Kant'a göre beğeni yargısının özelliklerindendir.
II,III ve IV
II,III ve IV
Soru 17
Schiller'in güzel anlayışı hangi kavram üzerine kuruludur?
Seçenekler
A
Yücelik
B
Dürtü
C
Estetik
D
Ahlak
E
Doğa
Açıklama:
Schiller’in güzel anlayışı onun psikoloji kuramının çatısını oluşturan “dürtü” kavramı üzerine kuruludur. Ona göre duyum dürtüsü ve biçim dürtüsü olmak üzere insanlık kavramının içini dolduran iki temel dürtü vardır.
Soru 18
Aşağıda verilen düşünür ve eseri eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Nietzsche- Tragedyanın Doğuşu
B
Schelling- Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar
C
Hegel- Tinin Görüngü Bilimi
D
Kant- Salt Aklın Eleştirisi
E
Baumgarten- Pratik Aklın Eleştirisi
Açıklama:
E seçeneğindeki 'Pratik aklın eleştirisi' Kant'ın bir eseridir.
Baumgarten- Pratik Aklın Eleştirisi
Baumgarten- Pratik Aklın Eleştirisi
Soru 19
Schelling'e göre felsefenin tek ve ebedi aracı nedir?
Seçenekler
A
Sanat
B
Mantık
C
Tanrı
D
İrade
E
Estetik
Açıklama:
Schelling, Transendantal İdealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır”
Soru 20
Katharsis, hangi düşünürün ortaya attığı bir kuramdır?
Seçenekler
A
Descartes
B
Heraklitos
C
Aristoteles
D
Hegel
E
Kant
Açıklama:
Katharsis kuramı Aristoteles'in bir kuramıdır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Huctheson'un estetik anlayışı kaynağına ilişkin görüşlerinden biridir?
Seçenekler
A
Estetik haz iç duyu aracılığıyla elde edilir.
B
Aklın ve deneyimin katkıları aracılığıyla elde edilir.
C
Kişisel ilgiden ve yarardan elde edilir.
D
Karşılaştırmalı ilişkiden elde edilir.
E
Nedenlerden veya nesnenin yararından ortaya çıkar.
Açıklama:
Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan idealdir” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir. Bu duyu, beş duyu aracılığıyla elde ettiğimiz uyarıcılara dayansa da onlardan tamamen farklıdır. Çünkü, estetik duyunun nesnesi insanın yapısında var olan belli dış objelerden hoşlanmayla ortaya çıkan hazdır. Bu nedenle, güzellik nesnelerdeki bir nitelik de¤il, nesneleri algılayanın belli duyumlarla elde ettiği hazza karşılık gelir. Bizde var olan ‘iç duyu’ yardımıyla güzellik hazzı bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ya da aracısız; zorunlu olarak elde edilir. Diğer canlılarda olmayan bu yüksek algılama gücünde haz, “herhangi bir ilkeler bilgisinden, karşılaştırmalı ilişkiden, nedenlerden veya nesnenin yararından değil; güzellik ideasıyla birlikte hemen zihnimizde ortaya çıkar. Hiçbir doğru bilgi de bu güzellik hazzını artırmaz. ...Dahası, güzellik ve uyum ideaları, diğer duyum ideaları gibi, zorunlu ve aracısız olarak bize hoş gelirler” (Hutcheson, 1973:36). Doğru yanıt A'dır.
Soru 22
Huctheson ve Hume'un estetik hazzın kaynağına ilişkin benzer görüşlerini ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Huctheson güzelliğin nesneye bağlanmadığını, Hume ise güzelliğin yalnızca nesneye bağlı olduğu düşüncesini benimser.
B
Hume ahlakın temelinde duygunun yer aldığı görüşünü, Huctheson ise ahlakın sonradan edinebildiğini savunur.
C
Hutcheson güzelliğin insan yapısına bağlı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğunu, Hume ise güzelliğin insan yapısından bağımsız sonradan edinilen bir haz olduğunu savunur.
D
Hutcheson'un iç duyu kavramına karşılık Hume, duygu kavramını kullanılır.
E
Hutcheson beğeni yargısının kaynağının içsel olduğunu savunur, Hume bu düşünceye ek olarak bir beğeni ölçütü olup olmadığını da sorgular.
Açıklama:
Hume ve Hutcheson aynı düşüncelere sahiptir. Hume da Hutcheson gibi güzelliğin iç duyudan ve yaradılıştan geldiğini düşünür. Ancak bu düşünceye ek olarak beğeni ölçütünün olup olmadığını da sorgular. Dolayısıyla A,B,C ve D seçenekleri yanlıştır. E seçeneği doğrudur.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın beğeni yargısı konusundaki felsefi yaklaşımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Nitelik bakımından beğeni yargısı ne bir bilgi, ne de bir mantıksal
yargıdır.
yargıdır.
B
Beğeni yargısı, haz ve hazsızlık, hoşlanma ve hoşlanmama duygularına
dayalı olduğundan onu belirleyen neden özneldir.
dayalı olduğundan onu belirleyen neden özneldir.
C
Nicelik yönünden beğeni yargısını ele alırken onun temelde öznel bir yargı olmasına karşın nesnel bir yargı olması gerektiğini savunur.
D
Haz ve hoşlanma söz konusu olduğunda bu duyuya dayanan beğeniler tartışılmaz.
E
Herkesin kendi (duyu) beğenisi vardır.
Açıklama:
Kant, nicelik yönünden beğeni yargısını ele alırken onun temelde öznel bir yargı olmasına karşın nesnel bir yargı olması gerektiğini değil, genel bir yargı olması gerektiğini savunur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Schiller'in sanat ve estetik görüşlerinden biridir?
Seçenekler
A
Sanat ve estetik insan özgürlüğünün ve artistik dehanın bir ürünüdür.
B
Güzellik kavramı sadece estetik bir kavram değil, aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamında merkezi bir
öneme sahiptir.
öneme sahiptir.
C
Güzelin ne olduğunu anlamak için öncelikle estetik yargının veya beğeni yargısının çözümlemesinin yapılması gerekir.
D
Nitelik bakımından beğeni yargısı ne bir bilgi, ne de bir mantıksal
yargıdır.
yargıdır.
E
Bir şeyi iyi olarak nitelendirebilmek için onun ne tür bir şey olduğunu bilmemiz, yani onun kavramına sahip olmamız gerekir.
Açıklama:
Schiller’e göre güzel kavramı sadece estetik bir kavram değil, aynı zamanda ontolojik, varoluflsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamında merkezi bir
öneme sahiptir. Ona göre güzel, “insan varlığının zorunlu koşuludur”. Bu da B seçeneğinde verilmiştir. Diğer seçenekler Kant'ın görüşleridir. Doğru yanıt B'dir.
öneme sahiptir. Ona göre güzel, “insan varlığının zorunlu koşuludur”. Bu da B seçeneğinde verilmiştir. Diğer seçenekler Kant'ın görüşleridir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 25
Hegel'in estetik görüşünü açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğa
B
İdea
C
Tin
D
Nesne
E
Özne
Açıklama:
Hegel idealist bir düşünür olarak “hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimser
(Hegel, 1994: 110). O, aynı zamanda bir sistem filozofudur; sistemli bir bilgiye dayanmayan bir felsefenin bir bilim meydana getirmediğini, sadece içerik olarak bireysel bir duyuş biçimi veya tarzı ortaya koyduğunu belirtir (Hegel: 1976:29). Bu nedenle, onun estetik görüşünü genel metafiziği içinde daha iyi anlamak için sistemini oluşturan temel kavramlardan biri olan Tin kavramını açıklamak gerekir. Doğru yanıt C'dir.
(Hegel, 1994: 110). O, aynı zamanda bir sistem filozofudur; sistemli bir bilgiye dayanmayan bir felsefenin bir bilim meydana getirmediğini, sadece içerik olarak bireysel bir duyuş biçimi veya tarzı ortaya koyduğunu belirtir (Hegel: 1976:29). Bu nedenle, onun estetik görüşünü genel metafiziği içinde daha iyi anlamak için sistemini oluşturan temel kavramlardan biri olan Tin kavramını açıklamak gerekir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 26
Schelling hangi iki kavramın nihai hareket ettirici ilkelerinin özdeş olduğunu göstererek Kant'ın felsefesinde var olan ayrımı ortadan kaldırmak istemiştir?
Seçenekler
A
Transandental felsefe ve bilinçli sanat
B
Nitelikli eser ve nitelikli sanat
C
Kuramsal estetik ve ahlaki çatışma
D
Objektif doğa ve subjektif zihin
E
Bilinçli özdeş ve bilinçsiz üretim
Açıklama:
Schelling’in amacı objektif doğa ile sübjektif zihnin nihai hareket ettirici ilkelerinin özdeş olduğunu göstererek Kant felsefesinde var olan doğa
ile özgürlük arasındaki ayrımı ortadan kaldırmaktır. Doğru yanıt D'dir.
ile özgürlük arasındaki ayrımı ortadan kaldırmaktır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealist felsefenin aradığı sorunlardan biridir?
Seçenekler
A
Özgürlük - Determinizm
B
Algı - Çevre
C
Doğa - Zihin
D
Doğa - Akıl
E
Bilinçsiz - Bilinçli
Açıklama:
Kant, Baumgarden, Schiller ve Schelling gibi düşünürler estetik alanı idealist felsefenin temel problemlerinden birinin çözüm alanı veya çıkış kapısı olarak görmüşlerdir. Bu problem, özgürlük-determinizm, doğa-akıl, doğa-zihin, bilinçsiz-bilinçli, deneysel ben-metafiziksel ben ikilemlerinde ortaya çıkan sorundur. Doğa-çevre bunlardan biri değildir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 28
Schelling Fichte’de çözümsüz olan deneysel ben’in felsefi ben olması veya felsefenin bilinçdışı veya bilinçsiz olana ulaşma sorununu hangi alanda çözmeye çalışmıştır?
Seçenekler
A
Estetik alanda
B
Felsefik alanda
C
Üretim alanında
D
Sanat alanında
E
Çevresel alanda
Açıklama:
Schelling Fichte’de çözümsüz olan deneysel ben’in felsefi ben olması veya felsefenin bilinçdışı veya bilinçsiz olana ulaşma sorununu estetik alanda çözmeye çalışır. Ona göre, diğer üretimlerde olduğu gibi, sanat üretimi bir çatışma ile başlar. Sanat eseri bilinçli ve bilinçsiz üretim veya etkinlikleri bir arada barındırır. Bu iki etkinlik hiçbir zaman birbirini yok etmezler. Doğru yanıt A'dır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Schopenhauer'in sanat ve estetik görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm sanatların amacı algılanabilir ve kavranabilir ideanın canlandırılması ve diğer
insanlara iletilmesidir.
insanlara iletilmesidir.
B
Estetik bilginin kaynağı da sanat eseri yoluyla aktarılan idealardır.
C
Sanatın taklit olduğu görüşüne karşıdır.
D
Taklitçi sanat sadece biçime önem verir ve sanat yapıtının değerini biçimsel ve kavramsal olarak gerçekliği birebir taklit edip etmeme açısından belirler.
E
Hayal gücü veya düş genel olarak tüm güzel sanatların ön koşuludur.
Açıklama:
Hayal gücü ve düşün genel olarak tüm güzel sanatların ön koşuluğu olduğu düşüncesini savunan Nietzsche'dir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 30
Nietzsche hangi insan uğraşısının sanat olduğunu savunmuştur?
Seçenekler
A
Felsefe
B
Jeofizik
C
Metafizik
D
Jeofizik
E
Jeoloji
Açıklama:
Nietzsche insanın asıl metafizik uğrafşısının sanat olduğunu
ve dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır. Doğru yanıt C'dir.
ve dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 31
"Estetik haz belli bir ilgiye veya çıkara değil, insanın iç duyusuna veya duygusuna dayanmakta olup, doğrudan ve aracısız algılama sonucu ortaya çıkar." savı hangi akımdan düşünürlere aittir?
Seçenekler
A
Dışavurumcular
B
İzlenimciler
C
Deneyimciler
D
Gerçekçiler
E
Gerçeküstücüler
Açıklama:
Tüm deneyimci düşünürlere göre estetik haz belli bir ilgiye veya çıkara değil, insanın iç duyusuna veya duygusuna dayanmakta olup, doğrudan ve aracısız algılama sonucu ortaya çıkar.
Soru 32
"güzellik hazzı doğrudan nesnelerin birincil niteliklerinden değil, onların birlik veya uyumluluk niteliklerinin bir unsuru, ‘çeşitlilik içinde birlik’ niteliğinden kaynaklanır" düşüncesi hangi düşünüre aiittir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
Francis Hutcheson
C
David Hume
D
Alexander Baumgarten
E
İmmanuel Kant
Açıklama:
Hutcheson, bu hazzın nesnelerin hangi niteliğinden kaynaklandığını incelerken
Locke’ın birincil ve ikincil derece nitelikler ayrımından hareket eder. Ona göre, güzellik hazzı doğrudan nesnelerin birincil niteliklerinden değil, onların birlik veya
uyumluluk niteliklerinin bir unsuru, ‘çeşitlilik içinde birlik’ niteliğinden kaynaklanır.
Locke’ın birincil ve ikincil derece nitelikler ayrımından hareket eder. Ona göre, güzellik hazzı doğrudan nesnelerin birincil niteliklerinden değil, onların birlik veya
uyumluluk niteliklerinin bir unsuru, ‘çeşitlilik içinde birlik’ niteliğinden kaynaklanır.
Soru 33
Hutcheson’un ‘iç duyu’ kavramına karşılık ‘içsel duygululuk veya duygu’ kavramını kullanan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
G. W. F. Hegel
C
Arthur Schophenhauer
D
Friedrich Nietzsche
E
David Hume
Açıklama:
Hutcheson’un ‘iç duyu’ kavramına karşılık Hume ‘içsel duygululuk veya duygu’ kavramını kullanır.
Soru 34
Seçeneklerden hangisi estetik konusunu doğrudan ele alan düşünürler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
John Locke
B
Francis Hutcheson
C
İmmanuel Kant
D
Friedrich Schiller
E
David Hume
Açıklama:
İngiliz deneyimciliğinin önde gelen düşünürlerinden John Locke estetik konusuyla ilgilenmemiş olmakla birlikte, onun genel bilgi kuramı Hutcheson aracılığıyla bu dönemin estetik yaklaşımında etkili olmuştur.
Soru 35
“Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Arthur Schophenhauer
B
Friedrich Nietzsche
C
G. W. F. Hegel
D
Alexander Gottlieb Baumgarten
E
Friedrich Schiller
Açıklama:
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şey onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır. 1735 yılında bitirdiği doktora çalışmasında estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış, 1750-1758 yılları arasında yazdığı Aesthetica (Estetik) adlı çalışmasında da bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 36
Estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerin olup olmadığını araştıran, felsefi estetiğin temel eserlerinden biri olan "Yargı Gücünün Eleştirisi" hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
İmmanuel Kant
B
Friedrich Schiller
C
G. W. F. Hegel
D
Friedrich Schelling
E
Arthur Schophenhauer
Açıklama:
Kant, felsefi estetiğin temel eserlerinden biri olan Yargı Gücünün Eleştirisi’nde
estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerin olup olmadığını araştırır.
estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerin olup olmadığını araştırır.
Soru 37
Sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum
dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar görüşü hangi düşünüre aittir?
dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar görüşü hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
G. W. F. Hegel
B
Friedrich Schelling
C
Friedrich Schiller
D
Arthur Schophenhauer
E
İmmanuel Kant
Açıklama:
Schiller’e göre sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar.
Soru 38
“hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimsemiş olan idealist düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
İmmanuel Kant
C
Arthur Schophenhauer
D
Friedrich Schelling
E
G. W. F. Hegel
Açıklama:
Hegel idealist bir düşünür olarak “hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimser.
Soru 39
Objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir ifadesi hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
Friedrich Schelling
C
İmmanuel kant
D
G. W. F. Hegel
E
Arthur Schophenhauer
Açıklama:
Schelling’e göre objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir.
Soru 40
Apolloncu sanat bireyselliğin sınırlarını koruyarak taklitçi ve benzetmeci bir sanat üretir. Dionysosçu sanat ise bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yaratır ifadesi hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
İmmanuel Kant
B
Friedrich Schiller
C
Friedrich Schelling
D
Friedrich Nietzsche
E
Arthur Schophenhauer
Açıklama:
Nietzsche’ye göre Apolloncu sanat bireyselliğin sınırlarını koruyarak taklitçi ve benzetmeci bir sanat üretir. Dionysosçu sanat ise bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yaratır.
Soru 41
“Salt Aklın Eleştirisi” başlıklı çalışma aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Baumgarten
C
Hume
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
“Salt Aklın Eleştirisi” başlıklı çalışma Immanuel Kant’ın bir eseri olduğundan sorunun doğru cevabı “d” seçeneğidir.
Soru 42
Nesnel ve evrensel olarak geçerli deneysel yargılarda bulunmanın apriori koşullarını sorgulamış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Francis Hutcheson
C
David Hume
D
Alexander Gottlieb Baumgarten
E
Immanuel Kant
Açıklama:
Immanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi (1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana problemin çözümüne odaklanır. Bunlardan birincisi, nesnel ve evrensel olarak geçerli deneysel yargılarda bulunmanın apriori koşullarını sorgular. Bu sorgulamada Kant, zaman ve mekânı duyumun yani nesnelerin, olgu ve olayların bizi nasıl etkilediğinin apriori koşulları olarak görür. Aklın kategorileri olan nitelik, nicelik, ilişki ve modalite de yargıda bulunmanın apriori koşullarıdır. Yani, biz nesneleri zaman ve mekân içerisinde algılar, onlara ilişkin yargılarımızı da bu kategoriler aracılığıyla ortaya koyarız. Kant, Pratik Aklın Eleştirisi’nde ise evrensel ahlaki yargılarda bulunmanın apriori koşullarını sorgular. Yaşlılık dönemi eserlerinden olan Yargı Gücünün Eleştirisi ise estetik konusuyla ilgilidir. Kant, bu eserinde hazza dayanan yargılarımızın apriori koşullarının olup olmadığı sorusunu araştırır. Yargı Gücünün Eleştirisi bugünkü anlamda felsefi estetiğin temel eseri olarak kabul edilir. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Immanuel Kant” seçeneğidir.
Soru 43
Kantçı estetiği yorumlayıp açımlamaya çalışırken; kendine özgü bir yöntemle güzel kavramını özgürlük kavramının, estetiği de politiğin önüne koyarak zamanının politik ve ahlaki eleştirisini yapmış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alexander Gottlieb Baumgarten
B
Immanuel Kant
C
Friedrich Schiller
D
Robin George Collingwood
E
Monroe Beardsley
Açıklama:
Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden olan Friedrich Schiller (1759- 1805) edebiyat, şiir, oyun yazarlığı ve estetik alanındaki çalışmalarıyla bilinir. Onun, estetik ve estetik eğitim konusundaki görüşlerinin yer aldığı İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar adlı eseri güzelin felsefi çözümlemesini; sanat ve kültür ile ilişkisini ve bu ilişkinin insanın estetik eğitimi üzerine etkisini araştırır. Schiller’in ileri sürdüğü düşüncelerin çoğu kendisinin de açıkça ifade ettiği gibi Kant’ın Yargı Gücünün Eleştirisi’nin etkisi altında kalınarak yazılmıştır. Schiller bir yandan Kantçı estetiği yorumlayıp açımlamaya çalışırken öte yandan kendine özgü bir yöntemle güzel kavramını özgürlük kavramının; estetiği de politiğin önüne koyarak zamanının politik ve ahlaki eleştirisini yapar. Schiller’in temel sorusu, doğa ile akıl, duygu ile akıl arasındaki bölünme ve çatışmayla fakirleşen insanın birey durumunun nasıl geliştirilip zenginleştirileceğini araştırmaktır. O, insanın politik evrimi sorununu bir insan eğitimi sorunu olarak görür. Sorunun doğru cevabı “Friedrich Schiller” seçeneğidir.
Soru 44
Hangi filozofun felsefi gelişiminde, özellikle ahlak kuramında, Hutcheson’un etkisi derindir ?
Seçenekler
A
Hume
B
Baumgarten
C
Kant
D
Schiller
E
Nietzsche
Açıklama:
David Hume (1711-1776) İngiliz deneyimci felsefenin önde gelen filozoflarından
biridir. Hume’un felsefi gelişiminde, özellikle ahlak kuramında, Hutcheson’un etkisi derindir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
biridir. Hume’un felsefi gelişiminde, özellikle ahlak kuramında, Hutcheson’un etkisi derindir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 45
“Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Hume
B
Baumgarten
C
Hegel
D
Shelling
E
Schopenhauer
Açıklama:
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şey onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 46
Baumgarten’a göre estetik kaç adet unsuru içeren bir alandır ?
Seçenekler
A
5
B
2
C
3
D
6
E
4
Açıklama:
Baumgarten’a göre estetik öyle bir alandır ki hem bir bilgi ve mantık kuramını
hem de bir sanat kuramını içerir. Bu üç unsur onun Estetik adı eserinin giriş paragrafında yaptığı tanımda açıkça görülür. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
hem de bir sanat kuramını içerir. Bu üç unsur onun Estetik adı eserinin giriş paragrafında yaptığı tanımda açıkça görülür. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 47
İmmanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi ( 1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) kaç farklı ana problemin çözümüne odaklanır ?
Seçenekler
A
6
B
2
C
5
D
3
E
4
Açıklama:
İmmanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi ( 1781),
Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana
problemin çözümüne odaklanır. dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana
problemin çözümüne odaklanır. dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 48
Kant’a göre, kaç tür amaçsallık vardır ?
Seçenekler
A
5
B
3
C
4
D
6
E
2
Açıklama:
Kant’a göre, iki tür amaçsallık vardır. Nesnel amaçsallık bir kavram aracılığıyla bilinirken öznel amaçsallık kavram aracılığıyla bilinmez. Ahlaki yargılarda nesnel amaçsallık; beğeni yargılarında veya estetik yargılarda ise öznel amaçsallık bulunur. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 49
Hangi filozofa göre, güzel sanatlar insan özgürlüğünün ve artistik dehanın bir ürünüdür ?
Seçenekler
A
Kant
B
Hume
C
Hegel
D
Nietzsche
E
Schiller
Açıklama:
Kant’a göre, güzel sanatlar insan özgürlüğünün ve artistik dehanın bir ürünüdür. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 50
Hangi filozofa göre güzel kavramı sadece estetik bir kavram değil, aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamında merkezi bir
öneme sahiptir ?
öneme sahiptir ?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Schiller
C
Hume
D
Hegel
E
Schopenhauer
Açıklama:
Schiller’e göre güzel kavramı sadece estetik bir kavram değil, aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamında merkezi bir
öneme sahiptir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
öneme sahiptir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 51
Hegel, sanatın tarihsel olarak kaç farklı gelişim aşamasına sahip olduğunu belirtir ?
Seçenekler
A
5
B
6
C
3
D
4
E
2
Açıklama:
Hegel, sanatın tarihsel olarak sembolik, klasik ve romantik olmak üzere üç
farklı gelişim aşamasına sahip olduğunu belirtir. Dolayısıyla cevap C şıkkdır.
farklı gelişim aşamasına sahip olduğunu belirtir. Dolayısıyla cevap C şıkkdır.
Soru 52
Hiçbir romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda aşağıdaki şıklarda belirtilen hangi filozof kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamıştır ?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Hume
C
Schiller
D
Schelling
E
Nietzsche
Açıklama:
Hiçbir romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamıştır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 53
Hangi filozof, genel felsefi çizgisi açısından Kantçı bir yaklaşım ortaya koymasına karşın aynı zamanda önemli Kant eleştirmenlerinden biridir ?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Baumgarten
C
Schiller
D
Hegel
E
Schophenhauer
Açıklama:
Arthur Schophenhauer (1788-1860), genel felsefi çizgisi açısından Kantçı bir yaklaşım ortaya koymasına karşın aynı zamanda önemli Kant eleştirmenlerinden biridir. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 54
18 ve 19. Yüzyıl Alman filozofları estetik duyumun veya yargının aşağıda verilen hangi özelliklerini kendilerine sorun edinmemişledir.
Seçenekler
A
Rasyonellik
B
Evrensellik,
C
Nesnellik
D
Mutlaklık
E
Duyumculuk
Açıklama:
Baumgarten ile başlayarak estetik duyumun veya yargının rasyonelliği, evrenselliği, genelliği, nesnelliği, mutlaklığı bu düşünürlerin ele aldığı bir diğer temel sorun olmuştur.
Soru 55
Tarihte, “estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
İmmanuel Kant
C
David Hume
D
Alexander Gottlieb Baumgarten
E
Wilhelm Friedrich Hegel
Açıklama:
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şley onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır.
Soru 56
Kant, felsefi estetiğin temel eserlerinden biri olan Yargı Gücünün Elefltirisi’nde estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerin olup olmadığını araştırır. Aşağıdakilerden hangisi onun apriori kabul ettiği ilkelerden birisidir?
Seçenekler
A
Amaçsallık
B
Anlama gücü
C
Yargı gücü
D
Özgürlük
E
Sanat
Açıklama:
Kant Apriori ilkeleri; Yasallık, Amaçsallık ve son amaç şeklinde belirlemiştir
Soru 57
A-Gerçek yücelik yalnızca yargılayanın anlağında aranmalıdır, ...doğa nesnesinde değil. B- Bir kişi beğeni yargısı verirken “Herkes benim yargımla anlaşacaktır demez; onunla anlaşması gerekir. C- Bir nesneyi güzel olarak nitelendirdiğimizde, nesnenin tasarımıyla nesneye yönelik hissettiğimiz haz arasında zorunlu bir bağlantı vardır. D- Sanatsal Güzel Tin’den doğmuş bir güzelliktir.E-Zevkler ve renkler tartışılmaz
Yukarıdaki görüşlerden hangisi Kant’a ait değildir?
Yukarıdaki görüşlerden hangisi Kant’a ait değildir?
Seçenekler
A
a
B
b
C
c
D
d
E
e
Açıklama:
Hegel’e göre sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür. Çünkü, sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir.
Soru 58
Temel sorusu, doğa ile akıl, duygu ile akıl arasındaki bölünme ve çatışmayla fakirleşen insanın birey durumunun nasıl geliştirilip zenginleştirileceğini araştırmak olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Hume
C
Schiller
D
Baumgarten
E
Schophenhauer
Açıklama:
Schiller’in temel sorusu, doğa ile akıl, duygu ile akıl arasındaki bölünme ve çatışmayla fakirleşen insanın birey durumunun nasıl geliştirilip zenginleştirileceğini araştırmaktır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Hegel’in sanat düşüncesini özetleyen görüşü dile getirmektedir?
Seçenekler
A
Hakiki olan şey ideadır.
B
Zevkler ve renkler tartışılmaz
C
Estetik haz iç duyu aracılığıyla ortaya çıkar
D
Ortak hüküm beğeni ve güzelliğin gerçek ölçütüdür.
E
Estetik doğruluk kesin değildi
Açıklama:
Hegel idealist bir düşünür olarak “hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimser
Soru 60
İki temel dürtü olan, hayal gücünün (Apolloncu) ve kendinden geçmenin veya sarhoşluğun (Dionysosçu) dürtüleri sanatsal güçler olarak tanımlayan ve onlara bakarak gerçek sanatın doğasının anlaşılabileceğini söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
David Hume
B
Friedrich Nietzsche
C
İmmanuel Kant
D
Arthur Schophenhauer
E
Friedrich Schiller
Açıklama:
Nietzsche, Apolloncu ve Dionysosçu dürtüleri sanatsal güçler olarak tanımlar ve onlara bakarak gerçek sanatın doğasının anlaşılabileceğini söyler
Soru 61
“Güzellik hazzının kaynağı iç duyumdur” görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schopenhauer
B
Nietzsche
C
Kant
D
Hume
E
Hutcheson
Açıklama:
Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir. Bu duyu, beş duyu aracılığıyla elde ettiğimiz uyarıcılara dayansa da onlardan tamamen farklıdır. Çünkü estetik duyunun nesnesi insanın yapısında var olan belli dış objelerden hoşlanmayla ortaya çıkan hazdır. Bu nedenle, güzellik nesnelerdeki bir nitelik değil, nesneleri algılayanın belli duyumlarla elde ettiği hazza karşılık gelir.
Soru 62
“Hutcheson, estetik hazzın insandaki …………..……… aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir.”
Boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisinin getirilmesi doğru olur?
Boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisinin getirilmesi doğru olur?
Seçenekler
A
Güzellik
B
Duyarlılık
C
Psikoloji
D
İç duyu
E
Algı
Açıklama:
Hutcheson, estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir. Güzellik hazzı, bu iç duyu yardımıyla bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ve zorunlu olarak elde edilir.
Soru 63
Salt Aklın Eleştirisi ( 1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) başyapıtları hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Baumgarten
C
Schopenhauer
D
Nietzsche
E
Hume
Açıklama:
Immanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi ( 1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana problemin çözümüne odaklanır. Bunlardan birincisi, nesnel ve evrensel olarak geçerli deneysel yargılarda bulunmanın apriori koşullarını sorgular. Bu sorgulamada Kant, zaman ve mekânı duyumun yani nesnelerin, olgu ve olayların bizi nasıl etkilediğinin apriori koşulları olarak görür. Aklın kategorileri olan nitelik, nicelik, ilişki ve modalite de yargıda bulunmanın apriori koşullarıdır. Yani, biz nesneleri zaman ve mekân içerisinde algılar, onlara ilişkin yargılarımızı da bu kategoriler aracılığıyla ortaya koyarız. Kant, Pratik Aklın Eleştirisi’nde ise evrensel ahlaki yargılarda bulunmanın apriori koşullarını sorgular. Yaşlılık dönemi eserlerinden olan Yargı Gücünün Eleştirisi ise estetik konusuyla ilgilidir. Kant, bu eserinde hazza dayanan yargılarımızın apriori koşullarının olup olmadığı sorusunu araştırır. Yargı Gücünün Eleştirisi bugünkü anlamda felsefi estetiğin temel eseri olarak kabul edilir.
Soru 64
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, Baumgarten’ın estetik ile ilgili görüşünü en iyi şekilde yansıtır?
Seçenekler
A
Baumgarten’ın estetiği sadece mantıktan oluşmaktadır.
B
Baumgarten’a göre estetik sadece sanat kuramını içerir.
C
Baumgarten’a göre bütün algılarımız açık ve seçiktir.
D
Baumgarten’a göre estetik doğruluk kesin değildir.
E
Baumgarten’a göre, sanat eseri insani güzellikleri temsil eder.
Açıklama:
Baumgarten’a göre estetik doğruluk hem kesin değildir, hem de doğruluğu tam olarak kavranamaz. Ancak, estetik doğruluğun mantıksal doğruluktan önemli bir farkı vardır. Mantıksal doğruluk zengin duyumsal içeriği feda ederek algıyı renksiz ve cansız bir duruma sokarken, estetik doğruluk zenginliği, kaosu ve maddeyi çağırır.
Soru 65
Fichte, Shelling ve Hegel’in ortak yönleri nedir?
Seçenekler
A
Özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmaların merkezine koymuş olmaları
B
Alman realizmini geliştirmeye çalışmaları
C
İnsan arasındaki mizah farklılıklarını ortaya çıkarmaya çalışmaları
D
Farklı ülkelerdeki felsefi görüşlerden esinlenerek hareket etmeleri
E
Estetik konusunu doğrudan ele almak istemeleri
Açıklama:
Fichte, Shelling ve Hegel, Alman idealizminin önde gelen üç düşünürüdür. Bu düşünürlerin ortak noktası Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koymuş olmalarıdır. 18. ve 19. yüzyıl Alman filozofları sanat ve estetik yaklaşımlarında Kant’tan beri devam eden bu sorunu farklı kavramlar altında estetik alana taşımışlardır.
Soru 66
Alman romantizminin önde gelen isimlerinden olan Schiller, aşağıda verilen alanlardan hangisiyle ilgili çalışma yapmamıştır?
Seçenekler
A
Edebiyat
B
Sanat
C
Şiir
D
Oyun yazarlığı
E
Estetik
Açıklama:
Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden olan Friedrich Schiller (1759- 1805) edebiyat, şiir, oyun yazarlığı ve estetik alanındaki çalışmalarıyla bilinir. Onun, estetik ve estetik eğitim konusundaki görüşlerinin yer aldığı İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar adlı eseri güzelin felsefi çözümlemesini; sanat ve kültür ile ilişkisini ve bu ilişkinin insanın estetik eğitimi üzerine etkisini araştırır.
Soru 67
“Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır” sözü hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Fichte
C
Schelling
D
Schophenhauer
E
Hutcheson
Açıklama:
Romantik felsefe genel olarak sanatı felsefi incelemenin tamamlayıcısı olarak görmüştür. Ancak, hiçbir romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamıştır. Schelling, Transendantal İdealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır”. Peki, Schelling’in sanata böylesi merkezi bir değer vermesinin nedeni nedir? Bu sorunun yanıtı Kant’la birlikte Alman idealist filozofların çözmeye çalıştıkları felsefi sorunda yatar.
Soru 68
Hegel’in, Tin’in dışa vurumu olarak gördüğü sanat anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Tin İngilizcede Geist sözcüğünün karşılığıdır.
B
Tin sadece insan zihnini ifade etmektedir.
C
Tin’in tüm metinlerdeki karşılığı zihindir.
D
Tin subjektif ve objektif olmak üzere iki şekilde karşımıza çıkar.
E
Objektif tin bireysel psikolojik yaşamın tamamını kapsar.
Açıklama:
Almanca Geist sözcüğünün karşılığı olan Tin, kimi metinlerde Zihin (Mind), kimi metinlerde de Ruh (Spirit) olarak karşılanmaktadır. Hegel felsefesinde Tin, genel anlamda insan zihnini ve onun ürettiklerini ifade eder. Bu anlamda Tin, doğanın karşıtıdır. Tin, subjektif tin ve objektif tin olmak üzere iki şekilde kendini gösterir. Subjektif tin bireysel psikolojik yaşamın tamamını kapsar.
Soru 69
Schophenhauer’ın “Sanatın nesnesi ideadır”’ görüşüne göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Schophenhauer’a göre ideanın bilgisine ancak filozof ulaşabilir.
B
Schophenhauer, gerçekliğin bilgisini edinmede metafiziğe önemli bir rol yükler.
C
Schophenhauer, ideaları bilme yeteneğinin tüm insanlarda dereceli olarak var olduğunu kabul eder.
D
Schophenhauer’a göre sanat bir taklittir.
E
Schophenhauer, tüm eserlerinde sadece sanatla ilgilenir.
Açıklama:
Schopenhauer, ideaları bilme yeteneğinin tüm insanlarda dereceli olarak var olduğunu kabul eder. Çünkü böyle bir yetenek olmasaydı sanatçıların hoşlandığı gibi diğer insanların sanat yapıtlarından hoşlanması, güzele ve yüceye karşı bir duyarlılık göstermeleri mümkün olmazdı. Görüldüğü gibi, Schopenhauer kendi metafiziğinde gerçekliğin bilgisini edinmede sanata merkezi bir rol yükler. Ona göre, tüm sanatların amacı algılanabilir ve kavranabilir ideanın canlandırılması ve diğer insanlara iletilmesidir. Estetik bilginin kaynağı da sanat eseri yoluyla aktarılan idealardır. Schophenhauer sanatın taklit olduğu görüşüne karşıdır.
Soru 70
Nietzsche, Tragedyanın Doğuşu adlı eserinde hangi düşünürden etkilenmiştir?
Seçenekler
A
Schophenhauer
B
Kant
C
Schelling
D
Aristoteles
E
Hegel
Açıklama:
Friedrich Nietzsche’nin (1844-1900) eserlerinin hemen hemen tümünde yer yer sanat ve estetik konusunda açıklama ve değerlendirmelere rastlamak mümkündür. Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseri Tragedyanın Doğuşu ise doğrudan sanat ve estetik konusuna ayrılmış bir çalışmadır. Nietzsche bu eserinde insanı n asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve “dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak” temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır.
Soru 71
17.ve 18. Yüzyıl estetik incelemelerinde estetik bilgi veya yargının içsel ve öznel temeline karşın nesnel veya genelleştirilebilir bir yönünün olup olmadığı sorunu birçok düşünür tarafından başlıca sorun olarak görülmüş ve incelenmiştir. Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bu sorunu başlıca sorunlardan birisi olarak görmemiştir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Hume
C
Kant
D
Hegel
E
John Locke
Açıklama:
Bu dönem estetik incelemelerinde estetik bilgi veya yargının içsel ve öznel temeline karşın nesnel veya genelleştirilebilir bir yönünün olup olmadığı sorunu Hutcheson, Hume, Kant ve Hegel gibi filozofların ele aldığı başlıca sorunlardan biri olmuştur.
Soru 72
18.yüzyıl estetiğinde temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuş ve eserler yazılmıştır. Bu dönemde yazılmış olan “Beğeni Ölçütü Üzerine” isimli eser aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
David Hume
B
Francis Hutcheson
C
Edmund Burke
D
John Locke
E
İmmanuel Kant
Açıklama:
“Beğeni Ölçütü Üzerine” isimli eser David Hume’un eseridir.
Soru 73
Hutcheson, güzelliğin kaynağı olarak aşağıdakilerden hangisini görür.
Seçenekler
A
Kişisel yarar
B
Akıl yürütmeler
C
Kişisel ilgi
D
İç duyum
E
Kültürel alışkanlıklar
Açıklama:
Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi estetik sözcüğünü kullanan ilk düşünürdür?
Seçenekler
A
Nietzsche
B
Baumgarten
C
Hume
D
Kant
E
Schelling
Açıklama:
On sekizinci yüzyıl aynı zamanda “estetik” sözcüğünün ortaya çıktığı dönemdir. Baumgarten, estetik sözcüğünü ilk kullanan düşünür olarak Estetik adlı çalışmasında bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 75
Ana teması beğeni kavramı olan Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn kitabını kaleme alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Kant
C
Hegel
D
Nietzsche
E
Hume
Açıklama:
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadir” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir.
Soru 76
Beğeni Ölçütü Üzerine isimli eserinde beğeni yargısının genel geçerliğini tartışan İngiliz deneyimciliğine bağlı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Locke
B
Nietzsche
C
Hume
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
David Hume (1711-1776) İngiliz deneyimci felsefenin önde gelen filozoflarından biridir. Hume’un felsefi gelişiminde, özellikle ahlak kuramında, Hutcheson’un etkisi derindir. Hume, beğeni yargısının kaynağının içsel olduğunu savunmakla birlikte, genel geçer bir beğeni ölçütü olup olmadığını araştırmaktan da geri kalmaz. Gerçekten
de, “Beğeni Ölçütü Üzerine” adlı çalışmasının ana konusu budur.
de, “Beğeni Ölçütü Üzerine” adlı çalışmasının ana konusu budur.
Soru 77
Aşağıdaki hangisi doğrudan estetik konusunu ele alan Alman düşünürlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Hume
C
Schelling
D
Schophenauer
E
Schiller
Açıklama:
Hegel, Schelling, Schophenauer ve Schiller estetik konusunu doğrudan ele alan Alman İdealist filozoflarıdır. Ancak Hume İngiliz Deneyimciliği ekolüne bağlıdır.
Soru 78
Salt Aklın Eleştirisi, Pratik Aklın Eleştirisi ve Yargı Gücünün Eleştirisi gibi yapıtlarıyla tanınan ünlü Alman düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nietzsche
B
Schiller
C
Schelling
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
Immanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi (1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana problemin çözümüne odaklanır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın, Salt Aklın Eleştirisi isimli eserinde güzelliği ele alarak incelediği dört kategoriden birisi değildir?
Seçenekler
A
Nicelik
B
İlişki
C
Nitelik
D
Modalite
E
Arzu
Açıklama:
Kant, bu çözümlemeyi Salt Akl›n Elefltirisi adlı eserinde vermiş olduğu yargı tablosundaki dört kategoriye, (nitelik, nicelik, ilişki, ve modalite) dayanarak yapar. Arzu bu kategorilerden birisi değildir.
Soru 80
Güzelin yalnızca estetik değil aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamının merkezinde olduğunu savunan İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar isimli eserin yazarı olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Shopenhauer
D
Schelling
E
Hegel
Açıklama:
Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden olan Friedrich Schiller (1759-1805) edebiyat, şiir, oyun yazarlığı ve estetik alanındaki çalışmalarıyla bilinir. Onun, estetik ve estetik eğitim konusundaki görüşlerinin yer aldığı İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar adlı eseri güzelin felsefi çözümlemesini; sanat ve kültür ile ilişkisini ve bu ilişkinin insanın estetik eğitimi üzerine etkisini araştırır.
Soru 81
Hakiki olan şeyin idea olduğunu savunan ve Tinin Görüngübilimi, Hukuk Felsefesi ve Felsefe Bilimleri Ansiklopedisi gibi önemli eserierin yazarı olan Alman düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schopenhauer
C
Hegel
D
Nietzsche
E
Schiller
Açıklama:
1770 yılında Almanya’nın Stuttgart kentinde dünyaya gelen G. W. F. Hegel, 1831
yılında Berlin’de ölmüştür. Başlıca eserleri arasında Tinin Görüngübilimi, Hukuk
Felsefesi ve Felsefe Bilimleri Ansiklopedisi yer alır. Üniversitede verdiği konferanslara dayanan Tarih Felsefesi, Estetik, Din Felsefesi, Felsefe Tarihi kitapları ise ölümünden sonra yayınlanmıştır. Hegel idealist bir düşünür olarak “hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimser.
yılında Berlin’de ölmüştür. Başlıca eserleri arasında Tinin Görüngübilimi, Hukuk
Felsefesi ve Felsefe Bilimleri Ansiklopedisi yer alır. Üniversitede verdiği konferanslara dayanan Tarih Felsefesi, Estetik, Din Felsefesi, Felsefe Tarihi kitapları ise ölümünden sonra yayınlanmıştır. Hegel idealist bir düşünür olarak “hakiki olan şey idea’dır” görüşünü benimser.
Soru 82
Diğer Romantik Dönem düşünürleri ile karşılaştırıldığında, felsefenin yeri konusunda en açık ve kesin ifadeler ile görüşlerini ortaya koyduğu kabul edilmiş; sanatı, felsefenin tek ve ebedi aracı olarak görmüş Romantik Dönem düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hume
B
Schelling
C
Schiller
D
Hume
E
Hegel
Açıklama:
Kant sonrası Alman idealizminin temsilcilerinden olan Schelling (1775-1854) aynı zamanda Jena çevresi romantizmine mensup bir düşünürdür. Romantik felsefe genel olarak sanatı felsefi incelemenin tamamlayıcısı olarak görmüştür. Ancak, hiçbir romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamıştır. Schelling, Transendantal İdealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır” (Schelling, 1978: 233). Bu bilgiler doğrultusunda sorunun doğru cevabı “Schelling” seçeneğidir.
Soru 83
Transendantal İdealizm Sistemi adlı kitabında felsefenin tek ve ebedi aracının sanat olduğunu ileri süren Alman filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schelling
B
Schopenhauer
C
Kant
D
Hegel
E
Schiller
Açıklama:
Kant sonrası Alman idealizminin temsilcilerinden olan Schelling (1775-1854) aynı
zamanda Jena çevresi romantizmine mensup bir düşünürdür. Romantik felsefe genel olarak sanatı felsefi incelemenin tamamlayıcısı olarak görmüştür. Ancak, hiçbir
romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamştır. Schelling, Transendantal İdealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır”
zamanda Jena çevresi romantizmine mensup bir düşünürdür. Romantik felsefe genel olarak sanatı felsefi incelemenin tamamlayıcısı olarak görmüştür. Ancak, hiçbir
romantik düşünür sanatın felsefedeki yeri konusunda Schelling kadar açık ve kesin bir ifadede bulunmamştır. Schelling, Transendantal İdealizm Sistemi adlı eserinde şöyle der: “Felsefenin tek ve ebedi aracı sanattır”
Soru 84
Tragedyanın Doğuşu isimli eserinde doğrudan sanat ve estetik konularını ele alan ünlü Alman filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Hegel
C
Schopenhauer
D
Schelling
E
Nietzsche
Açıklama:
Friedrich Nietzsche’nin (1844-1900) eserlerinin hemen hemen tümünde yer yer sanat ve estetik konusunda açıklama ve değerlendirmelere rastlamak mümkündür.
Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseri Tragedyanın Doğuşu ise doğrudan sanat ve estetik konusuna ayrılmış bir çalışmadır. Nietzsche bu eserinde insanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve “dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak” temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır.
Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseri Tragedyanın Doğuşu ise doğrudan sanat ve estetik konusuna ayrılmış bir çalışmadır. Nietzsche bu eserinde insanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve “dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak” temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır.
Soru 85
Aşağıdaki eserlerden hangisi Friedrich Nietzsche’nin, Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseridir?
Seçenekler
A
Transendantal İdealizm
B
Tragedyanın Doğuşu
C
Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar
D
Salt Aklın Eleştirisi
E
Yargı Gücünün Eleştirisi
Açıklama:
Friedrich Nietzsche’nin (1844-1900) eserlerinin hemen hemen tümünde yer yer sanat ve estetik konusunda açıklama ve değerlendirmelere rastlamak mümkündür. Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseri Tragedyanın Doğuşu ise doğrudan sanat ve estetik konusuna ayrılmış bir çalışmadır. Nietzsche bu eserinde insanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve “dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak” temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır (Nietzsche, 2005:13). Sorunun doğru cevabı “Tragedyanın Doğuşu” seçeneğidir.
Soru 86
Aşağıdaki ifadelerden hangisi genel felsefi çizgi açısından Arthur Schophenhauer’in Kant ile olan bir farklılığını ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Sanatın kendi dışında bir değerinin olmadığının kabul edilmesi
B
Güzelin sanat eserinde var olduğunun savunulması
C
Sanatı eğlence aracı olarak görmenin bir çeşit barbarlık sayılması
D
“Hakiki olan şey idea’dır” görüşünün benimsenmesi
E
İdeanın bilgisine varmanın mümkün kabul edilmesi
Açıklama:
Arthur Schophenhauer (1788-1860), genel felsefi çizgisi açısından Kantçı bir yaklaşım ortaya koymasına karşın aynı zamanda önemli Kant eleştirmenlerinden biridir. Kant’ın aksine, Schophenhauer duyu deneyiminin ötesinde olanın, yani kendinde şeyin bilinebileceğini savunarak Platoncu idea ile Kantçı kendinde şeyi özdeşleştirir. Kant’a göre kendinde şeyin bilgisi insanın bilgi sınırlarını aşmasına karşın, Schopenhauer’a göre ideanın bilgisine varmak mümkündür. Ancak, ideaların bilgisine doğrudan ulaşılmaz bunun için bir aracı gerekir. Bu araç derin düşünme ve sanat eseridir. Gerçekliğin bilgisine, “kişinin birey olarak kendini unutması; bilincin, saf, isteksiz, zamansız, bütün ilişkilerden bağımsız bir bilgi öznesi olmaya yükselmesi” ile ulaşılır (Schophenhauer, 2005:149). Bu bilgiler doğrultusunda sorunun doğru cevabı “İdeanın bilgisine varmanın mümkün kabul edilmesi” seçeneğidir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Francis Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Her bir zihnin farklı bir güzellik algıladığı anlayışı
B
Güzelliğin sadece onları düşünen zihinde var olduğu kabulü
C
Güzelliğin bizde ortaya çıkan idea sayılması
D
Sanat eserinin dünyanın amaçsal birliğini ve güzelliğini temsil ettiği görüşü
E
Nesnel ve evrensel olarak geçerli deneysel yargılarda bulunmanın apriori koşullarının sorgulanması
Açıklama:
Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir. Bu duyu, beş duyu aracılığıyla elde ettiğimiz uyarıcılara dayansa da onlardan tamamen farklıdır. Çünkü estetik duyunun nesnesi insanın yapısında var olan belli dış objelerden hoşlanmayla ortaya çıkan hazdır. Bu nedenle, güzellik nesnelerdeki bir nitelik değil, nesneleri algılayanın belli duyumlarla elde ettiği hazza karşılık gelir. Sorunun doğru cevabı “güzelliğin bizde ortaya çıkan idea sayılması” seçeneğidir.
Soru 88
Beğeni yargısının kaynağını içsel olarak kabul etmekle birlikte, genel geçer bir beğeni ölçütü olup olmadığını da araştırmış; Beğeni Ölçütü Üzerine adlı çalışmayı ortaya koymuş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Schophenhauer
C
Hume
D
Nietzsche
E
Kant
Açıklama:
Hume, beğeni yargısının kaynağının içsel olduğunu savunmakla birlikte, genel geçer bir beğeni ölçütü olup olmadığını araştırmaktan da geri kalmaz. Gerçekten de, “Beğeni Ölçütü Üzerine” adlı çalışmasının ana konusu budur. Sorunun doğru cevabı “Hume” seçeneğidir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Alman İdealizmi’nin önde gelen düşünürlerinden olan Fichte, Shelling ve Hegel’in bir ortak noktasını ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
“Güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” görüşü
B
Ahlakın temelinde duygunun yer aldığı görüşü
C
Genel geçer bir beğeni ölçütünün olup olmadığının anlaşılması
D
Özgürlük-zorunluluk probleminin felsefi çalışmaların merkezinde oluşu
E
Beğeni yargısının kaynağının içsel olduğunun savunulması
Açıklama:
Fichte, Shelling ve Hegel, Alman idealizminin önde gelen üç düşünürüdür. Bu düşünürlerin ortak noktası Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koymuş olmalarıdır. Sorunun doğru cevabı “özgürlük-zorunluluk probleminin felsefi çalışmaların merkezinde oluşu” seçeneğidir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Alman düşünür Alexander Gottlieb Baumgarten’in estetik ve sanat felsefesi açısından önemini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koymuş olması
B
Estetik duyumun veya yargının rasyonelliğini ele almış olması
C
Estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış olması
D
Estetik duyumun veya yargının nesnelliğini ele almış olması
E
Beğeni yargısını ele alması
Açıklama:
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şey onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır. 1735 yılında bitirdiği doktora çalışmasında estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış, 1750-1758 yılları arasında yazdığı Aesthetica (Estetik) adlı çalışmasında da bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır. Sorunun doğru cevabı “Estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış olması” seçeneğidir.
Soru 91
18. yüzyılda İngiltere'de estetiğin temel konularından biri olan hangi kavram bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur?
Seçenekler
A
Mutluluk
B
Sadelik
C
Beğeni
D
Eleştiri
E
Anlama
Açıklama:
On sekizinci yüzyılda sanat ve estetik alanında önemli gelişmelerin ortaya çıktığı akademik çevrelerden biri de İngiltere olmuştur. Sanat ve güzelin başlı başına bağımsız ve özerk bir çalışma alanı olarak ortaya çıkmasında bu döneme çok şey borçluyuz. Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce İdealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme” adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi aklın kategorileridir?
Seçenekler
A
Nitelik - Nicelik
B
Nitelik - Nicelik - İlişki
C
Nitelik - Nicelik - Modalite
D
Nitelik - Nicelik - İlişki - Modalite
E
Nitelik - Nicelik - İlişki - Modalite - Sonuç
Açıklama:
Aklın kategorileri; nitelik, nicelik, ilişki ve modalitedir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisine göre güzelin ne olduğunu anlamak için öncelikle estetik yargının veya beğeni yargısının çözümlemesini yapmalıyız?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Kant
C
Fichte
D
Hegel
E
Hume
Açıklama:
Kant, Yargı Gücünün Eleştirisi’ne “Güzelin Analitiği” başlığıyla başlar. Ona göre, güzelin ne olduğunu anlamak için öncelikle estetik yargının veya beğeni yargısının çözümlemesini yapmalıyız.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisine göre güzel, insan varlığının zorunlu koşuludur?
Seçenekler
A
Schiller
B
Hegel
C
Schelling
D
Schophenhauer
E
Nietzsche
Açıklama:
Schiller'e göre güzel, “insan varlığının zorunlu koşuludur”. Bu zorunlu koşulun yerine getirilmesi ancak estetik eğitimle mümkün olur.
Soru 95
Hegel felsefesinde Tin, genel anlamda aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Objektif beğeni
B
Güzelliği algılama
C
Varlıklar için Zihin
D
İnsan ruhu
E
İnsan zihnini ve onun ürettikleri
Açıklama:
Almanca Geist sözcüğünün karşılığı olan Tin, kimi metinlerde Zihin (Mind), kimi metinlerde de Ruh (Spirit) olarak karşılanmaktadır. Hegel felsefesinde Tin, genel anlamda insan zihnini ve onun ürettiklerini ifade eder. Bu anlamda Tin, doğanın karşıtıdır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi Schophenhauer sanat için düşüncelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm sanatların amacı algılanabilir ve kavranabilir ideanın canlandırılması ve diğer insanlara iletilmesidir
B
Estetik bilginin kaynağı da sanat eseri yoluyla aktarılan idealardır
C
Sanatın taklit değildir
D
Sanatçı yaratırken bireyselliğinden vazgeçmez
E
Gerçek sanatçı, ideaları kavrayarak eseriyle yaratır
Açıklama:
Schophenhauer’a göre, tüm sanatların amacoı algılanabilir ve kavranabilir ideanın canlandırılması ve diğer insanlara iletilmesidir. Estetik bilginin kaynağı da sanat eseri yoluyla aktarılan idealardır. Schophenhauer sanatın taklit olduğu görüşüne karşıdır. Taklitçi sanat sadece biçime önem verir ve sanat yapıtının değerini biçimsel ve kavramsal olarak gerçekliği birebir taklit edip etmeme açısından belirler. Böyle bir sanat, sanat eserine “iç yaşam” veya içerik sağlamaz; doğada olanı olduğu gibi canlandırmayı hedefler. Oysa ki, gerçek sanatçı, ideaları kavrayarak eseriyle yaratır. O, yaratırken bireyselliğinden vazgeçmiş, nesnelleşmiş ve bu anlamda doğayı aşmıştır.
Soru 97
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı ana teması olan “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn” adlı çalışma kime aittir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
David Hume
C
Edmund Burke
D
John Locke
E
George Berkeley
Açıklama:
İNGİLİZ DENEYİMCİLİĞİ VE ESTETİK
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce îdealarmm Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce îdealarmm Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Soru 98
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı ana teması olan “Beğeni Ölçütü Üzerine” adlı çalışma kime aittir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
David Hume
C
Edmund Burke
D
John Locke
E
George Berkeley
Açıklama:
İNGİLİZ DENEYİMCİLİĞİ VE ESTETİK
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Soru 99
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı ana teması olan “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme” adlı çalışma kime aittir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
David Hume
C
Edmund Burke
D
John Locke
E
George Berkeley
Açıklama:
İNGİLİZ DENEYİMCİLİĞİ VE ESTETİK
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Estetiğin temel konularından biri olan “beğeni” kavramı bu dönemde konuyla ilgili eserlerin ana teması olmuştur. Örneğin, Francis Hutcheson’un “Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn”; David Hume’un “Beğeni Ölçütü Üzerine” ve Edmund Burke’un “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme”
adlı çalışmaları beğeni yargısını ele alır.
Soru 100
Estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan İngiliz düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
David Hume
C
Edmund Burke
D
John Locke
E
George Berkeley
Açıklama:
Hutcheson: Güzellik Hazzının Kaynağı İç Duyumdur
Hutcheson, estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir. Güzellik hazzı, bu iç duyu yardımıyla bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ve zorunlu olarak elde edilir.
Hutcheson, estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir. Güzellik hazzı, bu iç duyu yardımıyla bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ve zorunlu olarak elde edilir.
Soru 101
“Estetik” sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için ilk kullanan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Kant
C
Hegel
D
Schopenhauer
E
Nietzsche
Açıklama:
Baumgarten ve Estetik Sözcüğünün Ortaya Çıkışı
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şey onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır. 1735 yılında bitirdiği doktora çalışmasında estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış, 1750-1758 yılları arasında yazdığı Aesthetica (Estetik) adlı çalışmasında da bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Estetik ve sanat felsefesi açısından Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) ile ilgili söylenecek ilk şey onun “Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci olmasıdır. 1735 yılında bitirdiği doktora çalışmasında estetik sözcüğünü özel bir bilim alanını adlandırmak için kullanmış, 1750-1758 yılları arasında yazdığı Aesthetica (Estetik) adlı çalışmasında da bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 102
“Salt Aklın Eleştirisi” ( 1781), “Pratik Aklın Eleştirisi” (1788) ve “Yargı Gücünün Eleştirisi” (1790) adlı eserler hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Kant
C
Hegel
D
Schopenhauer
E
Nietzsche
Açıklama:
Kant: Beğeni Yargısı Değil, Beğeniler Tartışılmazdır
Immanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi ( 1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana problemin çözümüne odaklanır.
Immanuel Kant’ın (1724-1804) başyapıtlarından olan Salt Aklın Eleştirisi ( 1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) üç farklı ana problemin çözümüne odaklanır.
Soru 103
Salt Aklın Eleştirisi (1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) adlı yapıtların yazarı 1724-1804 yılları arasında yaşamış Alman düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
G. W. F. Hegel
C
Arthur Schophenhauer
D
Friedrich Nietzsche
E
İmmanuel Kant
Açıklama:
Salt Aklın Eleştirisi (1781), Pratik Aklın Eleştirisi (1788) ve Yargı Gücünün Eleştirisi (1790) adlı yapıtların yazarı 1724-1804 yılları arasında yaşamış Alman düşünür Immanuel Kant'tır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Kant’ın güzel ve yüce kavramları arasında belirlediği ayrımlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Güzel bir biçime sahiptir - Yüce biçimsizdir
B
Güzel dışımızdadır - Yüce içimizdedir
C
Güzel uyumdan - Yüce uyumsuzluktan doğar
D
Güzel bizi büyüler - Yüce harekete geçirir
E
Güzel beğeniye - Yüce hayranlığa dayanır
Açıklama:
Yüce, Güzel Sanatlar ve Artistik Deha
Estetik tarihinin belli başlı konularından biri de güzel ile yüce kavramları arasındaki ilişkidir. Bu iki kavram hangi yönleriyle ilişkili, hangi yönleriyle farklıdır? Kant, bu konuyu ele alırken güzel ve yüce kavramları arasında ayrım çizer. Ona göre, doğal güzellik nesnenin biçimiyle ilgiliyken; yüce, biçimsiz nesnede bulunur (Kant, 2011:101). Doğal güzellik için kendi dışımızda bir temellendirme zemini aramayız çünkü o duyumumuza ve hazza dayanır. Buna karşın, duyuların nesnesi olabilen hiçbir şeye yüce denemez. Kant’ın kendi ifadesiyle; “gerçek yücelik yalnızca yargılayanın anlığında aranmalıdır, ...doğa nesnesinde değil” (Kant, 2011: 115). Buna göre, yüce doğanın bir özelliği değil de insan aklının bir özelliğidir. Bu, doğada yüce şeylerin bulunmadığı anlamına gelmez. Tam aksine, Kant yüceye örnek verirken genellikle doğal varlıklardan ve oluşumlardan söz eder. Yüce olarak nitelendirdiğimiz şeylerin çoğu doğada bulunsa da yücelik duygusu aklın kendi içinde ortaya çıkan bir yaşantıdır. Yıldızların, gökyüzünün, yanardağ patlamasının, fırtınanın, dehşet bir selin insanda yarattığı heyecanın kaynağı akılla onu sonsuz derinliklerinde takip edemeyen hayal gücü arasında ortaya çıkan çatışmadır.
Öte yandan, yüce üstüne yargılar estetik yargılardır çünkü hazza dayanırlar. Bu yargılar, tıpkı beğeni yargıları gibi evrensel olarak geçerli, yarar ve çıkardan uzak, amaçsal ve zorunludurlar (Kant, 2011:104). Ancak beğeni yargısından farklı olarak yüceye ilişkin yargılar biçimden değil, biçimle içerik arasındaki orantısızlıktan gelir. Bu nedenle, yücenin bizde yarattığı etki güzelin yarattığı etkiden çok daha derin ve sarsıcıdır. Güzel bizi sakinleştirirken yüce sonsuzu düşünen akıl ile aşılmaz sınırları olan hayal gücü arasında uyumsuzluk ortaya çıkararak bizi sarsar ve kendimizden geçirir. Güzel bizi büyüler, yüce ise harekete geçirir.
Estetik tarihinin belli başlı konularından biri de güzel ile yüce kavramları arasındaki ilişkidir. Bu iki kavram hangi yönleriyle ilişkili, hangi yönleriyle farklıdır? Kant, bu konuyu ele alırken güzel ve yüce kavramları arasında ayrım çizer. Ona göre, doğal güzellik nesnenin biçimiyle ilgiliyken; yüce, biçimsiz nesnede bulunur (Kant, 2011:101). Doğal güzellik için kendi dışımızda bir temellendirme zemini aramayız çünkü o duyumumuza ve hazza dayanır. Buna karşın, duyuların nesnesi olabilen hiçbir şeye yüce denemez. Kant’ın kendi ifadesiyle; “gerçek yücelik yalnızca yargılayanın anlığında aranmalıdır, ...doğa nesnesinde değil” (Kant, 2011: 115). Buna göre, yüce doğanın bir özelliği değil de insan aklının bir özelliğidir. Bu, doğada yüce şeylerin bulunmadığı anlamına gelmez. Tam aksine, Kant yüceye örnek verirken genellikle doğal varlıklardan ve oluşumlardan söz eder. Yüce olarak nitelendirdiğimiz şeylerin çoğu doğada bulunsa da yücelik duygusu aklın kendi içinde ortaya çıkan bir yaşantıdır. Yıldızların, gökyüzünün, yanardağ patlamasının, fırtınanın, dehşet bir selin insanda yarattığı heyecanın kaynağı akılla onu sonsuz derinliklerinde takip edemeyen hayal gücü arasında ortaya çıkan çatışmadır.
Öte yandan, yüce üstüne yargılar estetik yargılardır çünkü hazza dayanırlar. Bu yargılar, tıpkı beğeni yargıları gibi evrensel olarak geçerli, yarar ve çıkardan uzak, amaçsal ve zorunludurlar (Kant, 2011:104). Ancak beğeni yargısından farklı olarak yüceye ilişkin yargılar biçimden değil, biçimle içerik arasındaki orantısızlıktan gelir. Bu nedenle, yücenin bizde yarattığı etki güzelin yarattığı etkiden çok daha derin ve sarsıcıdır. Güzel bizi sakinleştirirken yüce sonsuzu düşünen akıl ile aşılmaz sınırları olan hayal gücü arasında uyumsuzluk ortaya çıkararak bizi sarsar ve kendimizden geçirir. Güzel bizi büyüler, yüce ise harekete geçirir.
Soru 105
Sanatsal etkinliğin oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıktığını savunan filozof kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Hegel
D
Schelling
E
Schopenhauer
Açıklama:
Schiller: İnsanın Estetik Eğitimi
Schiller'e göre sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar.
Schiller'e göre sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar.
Soru 106
Hegel'e göre sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten neden üstündür?
Seçenekler
A
Sanatsal güzellik tekdir
B
Sanatsal güzellik özgündür
C
Sanatsal güzellik tinden doğmuştur
D
Sanatsal güzellik sanatçıya aittir
E
Sanatsal güzellik estetik objedir
Açıklama:
Hegel: Tin’in Dışavurumu Olarak Sanat
Tinle doğrudan ilişkili olmayan doğa güzelliği değil, sanat güzelliği sanat felsefesinin asıl inceleme alanına girer. Sanat güzelliğinin tinden doğmuş olması ona doğal güzellik karşısında daha yüksek derecede güzellik kazandırır:“Sanat güzelliği tinden doğmuş ve yeniden doğmuş güzelliktir; tin ve ürünleri, doğa fenomenlerinden ne kadar yüksekse, sanat güzelliği de doğa güzelliğinden o kadar yüksektir.”
Hegel'e göre sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür. Çünkü sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir.
Tinle doğrudan ilişkili olmayan doğa güzelliği değil, sanat güzelliği sanat felsefesinin asıl inceleme alanına girer. Sanat güzelliğinin tinden doğmuş olması ona doğal güzellik karşısında daha yüksek derecede güzellik kazandırır:“Sanat güzelliği tinden doğmuş ve yeniden doğmuş güzelliktir; tin ve ürünleri, doğa fenomenlerinden ne kadar yüksekse, sanat güzelliği de doğa güzelliğinden o kadar yüksektir.”
Hegel'e göre sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür. Çünkü sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir.
Soru 107
“Objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir” diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Hegel
D
Schelling
E
Schopenhauer
Açıklama:
Schelling: Sanat, Felsefenin Yegâne Aletidir
Schelling’in amacı objektif doğa ile sübjektif zihnin nihai hareket ettirici ilkelerinin özdeş olduğunu göstererek Kant felsefesinde var olan doğa ile özgürlük arasındaki ayrımı ortadan kaldırmaktır. Estetik yaratmada ben kendini bilinçsiz üretiminde tanır. Bu nedenle, kuramsal ve ahlaki olanın aksine, estetik çatışma tam bir ahenkle ortaya çıkar. Sanat, felsefenin aracı veya aletidir çünkü “başka bir yerde çözülemeyen, mutlak bir çelişki dâhide çözülmektedir” (Schelling, 1978: 230). Felsefecinin sadece soyut olarak kavradığı ben’in birliği sanat eserinde somut biçimde kendini açığa vurur. Böylece, güzellik ile doğruluk özsel veya ideal olarak birlik olmuş olur.
Schelling'e göre objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir.
Schelling’in amacı objektif doğa ile sübjektif zihnin nihai hareket ettirici ilkelerinin özdeş olduğunu göstererek Kant felsefesinde var olan doğa ile özgürlük arasındaki ayrımı ortadan kaldırmaktır. Estetik yaratmada ben kendini bilinçsiz üretiminde tanır. Bu nedenle, kuramsal ve ahlaki olanın aksine, estetik çatışma tam bir ahenkle ortaya çıkar. Sanat, felsefenin aracı veya aletidir çünkü “başka bir yerde çözülemeyen, mutlak bir çelişki dâhide çözülmektedir” (Schelling, 1978: 230). Felsefecinin sadece soyut olarak kavradığı ben’in birliği sanat eserinde somut biçimde kendini açığa vurur. Böylece, güzellik ile doğruluk özsel veya ideal olarak birlik olmuş olur.
Schelling'e göre objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir.
Soru 108
Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden olan, edebiyat, şiir, oyun yazarlığı ve estetik alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen, 1759-1805 yılları arasında yaşamış ve İnsanın Estetik Eğilimi Üzerine Mektuplar adlı eseri yazmış olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Friedrich Nietzsche
B
Friedrich Schiller
C
G. W. F. Hegel
D
Arthur Schophenhauer
E
Immanuel Kant
Açıklama:
Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden olan, edebiyat, şiir, oyun yazarlığı ve estetik alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen, 1759-1805 yılları arasında yaşamış ve İnsanın Estetik Eğilimi Üzerine Mektuplar adlı eseri yazmış olan düşünür Friedrich Schiller'dir.
Soru 109
"...... göre, insanlık ve medeniyet doğa durumu, estetik durum ve ahlaki durum olmak üzere sırasıyla üç temel aşamadan geçer" cümlesindeki boşluğa hangi düşünürün gelmesi uygundur?
Seçenekler
A
Schiller
B
Schopenhauer
C
Kant
D
Hegel
E
Nietzsche
Açıklama:
Schiller'e göre, insanlık ve medeniyet doğa durumu, estetik durum ve ahlaki durum olmak üzere sırasıyla üç temel aşamadan geçer.
Soru 110
1770 yılında Almanya’nın Stuttgart kentinde dünyaya gelen, 1831 yılında Berlin’de hayata veda eden, başlıca eserleri arasında Tinin Görüngübilimi, Hukuk Felsefesi ve Felsefe Bilimleri Ansiklopedisi'nin yer aldığı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Friedrich Schiller
B
Schelling
C
G. W. F. Hegel
D
Arthur Schophenhauer
E
Friedrich Nietzsche
Açıklama:
1770 yılında Almanya’nın Stuttgart kentinde dünyaya gelen, 1831 yılında Berlin’de hayata veda eden, başlıca eserleri arasında Tinin Görüngübilimi, Hukuk Felsefesi ve Felsefe Bilimleri Ansiklopedisi'nin yer aldığı düşünür G.W.F. Hegel'dir.
Soru 111
Nietzsche'nin Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı, insanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalıştığı eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahlakın Soykütüğü Üstüne
B
Tragedyanın Doğuşu
C
Kişi Nasıl Kendisi Olur
D
Transendantal İdealizm Sistemi
E
İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar
Açıklama:
Schopenhauer’ın etkisinde kalarak yazdığı ilk eseri Tragedyanın Doğuşu ise doğrudan sanat ve estetik konusuna ayrılmış bir çalışmadır. Nietzsche bu eserinde insanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve “dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak” temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışır.
Soru 112
"Hegel'in estetik görüşünü genel metafiziği içinde daha iyi anlamak için sistemini oluşturan temel kavramlardan biri olan ........ kavramını açıklamak gerekir. Almanca Geist sözcüğünün karşılığı olan........, kimi metinlerde Zihin (Mind), kimi metinlerde de Ruh (Spirit) olarak karşılanmaktadır. Hegel felsefesinde........, genel anlamda insan zihnini ve onun ürettiklerini ifade eder."
Seçenekler
A
Tin
B
Estetik
C
Yüce
D
Dışavurum
E
Sanat
Açıklama:
Hegel'in estetik görüşünü genel metafiziği içinde daha iyi anlamak için sistemini oluşturan temel kavramlardan biri olan Tin kavramını açıklamak gerekir. Almanca Geist sözcüğünün karşılığı olan Tin, kimi metinlerde Zihin (Mind), kimi metinlerde de Ruh (Spirit) olarak karşılanmaktadır. Hegel felsefesinde Tin, genel anlamda insan zihnini ve onun ürettiklerini ifade eder.
Boşluk bırakılan yere Tin kavramı gelmelidir.
Boşluk bırakılan yere Tin kavramı gelmelidir.
Soru 113
Hangi düşünür "objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir" görüşünü savunur?
Seçenekler
A
Friedrich Nietzsche
B
İmmanuel Kant
C
G. W. F. Hegel
D
Schelling
E
Friedrich Schiller
Açıklama:
Schelling'e göre objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir.
Soru 114
"Nietzsche’ye göre ........... sanat bireyselliğin sınırlarını koruyarak taklitçi ve benzetmeci bir sanat üretir. ............. sanat ise bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yaratır." cümlesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Sokratesçi ve Dionysosçu
B
Tinsel ve Bedensel
C
Dışavurumcu ve Doğacı
D
Apolloncu ve Kantçı
E
Apolloncu ve Dionysosçu
Açıklama:
"Nietzsche’ye göre Apolloncu sanat bireyselliğin sınırlarını koruyarak taklitçi ve benzetmeci bir sanat üretir. Dionysosçu sanat ise bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırarak nesnel sanatı yaratır."
Doğru cevap Apolloncu ve Dionysosçu olmalıdır.
Doğru cevap Apolloncu ve Dionysosçu olmalıdır.
Soru 115
Etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzel doğruluktur
B
Güzel ölçüttür
C
Güzellik beğeniye göre değişmemelidir
D
Güzellik bizde ortaya çıkan ideadır
E
Güzellik kişiyi yüceltmektir
Açıklama:
Francis Hutcheson, etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” ifadesinde yatar. Estetik haz "iç duyu" aracılığıyla elde edilir.
Soru 116
Nietzsche, hangi yapıtında eski Yunan tanrılarından Apollon ve Dionysos’un özelliklerinden hareketle, sanatın gelişiminin birbirini tamamlayan iki temel dürtüye dayandırarak savunur?
Seçenekler
A
Böyle Buyurdu Zerdüşt
B
Deccal
C
Ecce Homo
D
Tragedyanın Doğuşu
E
Saf Aklın Eleştirisi
Açıklama:
Nietzsche,Tragedyanın Doğuşu adlı yapıtında eski Yunan tanrılarından Apollon ve Dionysos’un özelliklerinden hareketle, sanatın gelişiminin birbirini tamamlayan iki temel dürtüye dayandırarak savunur.
Soru 117
Hangi düşünüre göre "sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür, çünkü, sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir"?
Seçenekler
A
Hegel
B
Kant
C
Schiller
D
Schophenhauer
E
Nietzsche
Açıklama:
Hegel'e göre "sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür, çünkü, sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir"
Doğru cevap Hegel olacaktır.
Doğru cevap Hegel olacaktır.
Soru 118
"Estetik" sözcüğü ilk kez hangi düşünür tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Hegel
B
Baumgarten
C
Kant
D
Schelling
E
Schiller
Açıklama:
İlk kez Baumgarden tarafından kullanılan ‘estetik’ sözcüğü Hegel’in güzel sanat üzerine ders verdiği yıllarda (1823-1829) yeni yeni yaygınlaşmaktaydı.
Doğru cevap Baumgarten olmalıdır.
Doğru cevap Baumgarten olmalıdır.
Soru 119
Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koyan Alman idealizminin önde gelen düşünürleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schophenhauer - Nietzsche
B
Fichte - Shelling - Hegel
C
Nietzsche - Hegel - Baumgarten
D
Schiller - Hegel
E
Schiller - Hegel - Schophenhauer
Açıklama:
Fichte, Shelling ve Hegel, Alman idealizminin önde gelen üç düşünürüdür. Bu düşünürlerin ortak noktası Kant’tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezine koymuş olmalarıdır.
Soru 120
Baumgarten’a göre estetik, _______ alanın bilgisinin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenirken, mantık _______ bilginin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenir.
Yukarıda verilen cümlede _______ (boşluk) yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda verilen cümlede _______ (boşluk) yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
duyuşsal - akılsal
B
mantıksal - duyuşsal
C
çevresel - kişisel
D
çevresel - akılsal
E
estetik - yapısal
Açıklama:
Baumgarten’ın gözünde estetik, duyusal bilginin mantığıdır. Hem estetik hem de mantık yetkin bilgiye ve doğruluğa ulaşmayı hedefler. Estetik, duyuşsal alanın bilgisinin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenirken, mantık akılsal bilginin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenir.
Soru 121
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi 18. yüzyıl estetiği söz konusu olduğunda ilk akla gelenlerdendir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Derrida
C
Focuault
D
Kant
E
Borges
Açıklama:
Kitabımız 18. yüzyıl estetiği açısından önde gelen kuramcıları "Hutcheson, Hume, Kant ve Hegel" olarak belirlediğinden doğru yanıt "d" seçeneğindedir.
Soru 122
Beğeni yargısını ele alan “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir inceleme” adlı eser hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Hume
C
Burke
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
Beğeni yargısını ele alan “Güzel ve Yüce idealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir inceleme” adlı eser "c" seçeneğinde yer alan "Burke" İisimli kuramcıya aittir.
Soru 123
Estetik anlayışının temeline özneyi ve öznede yer alan "iç duyu" kavramını koyan kuramcı hangisidir?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Hume
C
Schiller
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
Estetik anlayışının temeline özneyi ve öznede yer alan "iç duyu" kavramını koyan kuramcı Hutcheson'dır.
Soru 124
"Otorite veya önyargı kötü bir şaire veya hatibe geçici bir itibar sağlayabilir, fakat bu şöhret hiçbir zaman kalıcı ve genel olmaz" sözüyle estetik yargının zamanların, modaların ve belirli toplulukların beğenisinden öte bir kavram olduğunu iddia eden kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Berkson
B
Hutcheson
C
Baudrillard
D
Schiller
E
Hume
Açıklama:
"Otorite veya önyargı kötü bir şaire veya hatibe geçici bir itibar sağlayabilir, fakat bu şöhret hiçbir zaman kalıcı ve genel olmaz" sözü "e" seçeneğinde yer alan David Hume'a aittir.
Soru 125
Alman idealizminin önde gelen üç düşünürü hangi seçenekte doğru olarak sunulmuştur?
Seçenekler
A
Kant, Shelling ve Hegel
B
Fichte, Shelling ve Hegel
C
Fichte, Kant ve Hegel
D
Fichte, Shelling ve Kant
E
Schiller, Shelling ve Hegel
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği gibi, Fichte, Shelling ve Hegel, Alman idealizminin önde gelen üç düşünürüdür.
Soru 126
“Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Baumgarten
B
Schiller
C
Hegel,
D
Schelling
E
Schophenhauer
Açıklama:
“Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefeci "a" seçeneğinde yer alan Baumgarten'dır.
Soru 127
Kant'ın estetik alanıyla ilgili temel eseri hangisidir?
Seçenekler
A
Salt Aklın Eleştirisi
B
Pratik Aklın Eleştirisi
C
Sanat ve Oyun
D
Yargı Gücünün Eleştirisi
E
Varlık ve Zaman
Açıklama:
Kant'ın estetik alanıyla ilgili temel eseri "d" seçeneğinde yer alan Yargı Gücünün Eleştirisi'dir.
Soru 128
Eserlerinde, estetik yargıyı ele alırken sıklıkla "oyun dürtüsü" kavramına başvuran kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Hume
B
Schopenhauer
C
Schiller
D
Hegel
E
Freud
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği üzere "oyun dürtüsü" kavramına sıklıkla başvuran kuramcı "c" seçeneğinde yer alan Schiller'dir.
Soru 129
Sanat, din ve felsefeyi kapsayan bir "mutlak tin" kavramını ele alarak beğeni yargısını izaha çalışan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Goodman
D
Arendt
E
Hegel
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği üzere "mutlak tin" kavramını etraflıca ele alan ve sanatsal beğeniyi açıklamakta kullanan kuramcı "e" seçeneğinde yer alan Hegel'dir.
Soru 130
İdeanın bilgisine ancak deha ile varılabileceğini savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Schiller
B
Schophenhauer
C
Hegel
D
Eflatun
E
Schelling
Açıklama:
Sanat felsefesi alanında "deha" kavramını en çok ele alan ve onu idea ile ilişkilendiren filozof "b" seçeneğinde yer alan Schopenhauer'dir.
Soru 131
18. yüzyıl deneyimci düşünürlerine göre estetik haz ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
estetik hazzı belirleyen en önemli ölçüt sanat eseridir.
B
estetik haz insanın iç duyusuna dayanır.
C
estetik haz belirli bir ilgi yahut çıkara dayanır.
D
estetik haz öznenin sanat yapıtını dolaylı yoldan algılamasıyla oluşur.
E
estetik haz estetik objenin nesnel özelliklerinin belirlenmesi sonucu oluşur.
Açıklama:
18. yüzyıl deneyimcilerinde estetik haz insanın iç duyusuna dayanır. Bu konuda gerek İngiliz deneyimcileri gerekse Alman İdealizmi benzer bir tutum sergilemiştir.
Soru 132
Güzelliğin bizde ortaya çıkan idea olduğu görüşü hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hume
D
Hutcheson
E
Hegel
Açıklama:
Hutcheson güzelliğin nesneleri algılayanların duyularıyla, içsel duyumlarıyla ilgili olduğunu düşünmüş, bu nedenle güzelliğin bizde ortaya çıkan idea olması gibi bir ilkeye başvurmuştur.
Soru 133
Beğeni ve güzelliğin gerçek ölçütünün belirlenmesinde bir zihnin bir takım özelliklerden eksik olmadığı sürece bir sanat eserinden doğal olarak haz duyacağı görüşünü öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hume
B
Hegel
C
Hutcheson
D
Kant
E
Schelling
Açıklama:
Hume bir zihinde olabilecek dört noksanlık ya da eksiklikten söz eder. Eğer bu eksiklikler yoksa zihin estetik nesneden haz duyar.
Soru 134
Kant beğeni yargısını dört farklı bakımdan araştırıp ele almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu dört farklı açıdan biri değildir?
Seçenekler
A
modalite
B
nicelik
C
ilişki
D
içerme
E
nitelik
Açıklama:
Kant'ın öne sürdüğü dört kategori nitelik, nicelik, ilişki ve modalitedir. İçerme diye bir kategorisi bulunmamaktadır.
içerme
içerme
Soru 135
Kant'ın estetik kuramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kant'ın estetiği özerk bir alan olarak değil, doğa yasalarına bağlı bir bilgi alanı olarak ortaya çıkar.
B
Kant estetiği deneye dayalı evrensel yargı temelinde şekillenmiştir.
C
Kant estetiği zorunluluk ve özgürlük alanlarını bağdaştırır niteliktedir.
D
Kant estetiğinde ruh yetisi istek yetisidir.
E
Kant estetiğinde bilme yetisi akıldır.
Açıklama:
Kant estetiğinde birinci ve ikinci kritiği bağdaştırmaya çalıştığı için zorunluluk ve özgürlük alanları bir arada ele alınmıştır.
Kant estetiği zorunluluk ve özgürlük alanlarını bağdaştırır niteliktedir.
Kant estetiği zorunluluk ve özgürlük alanlarını bağdaştırır niteliktedir.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın güzeli belirlemesinde nicelik kategorisinin açıklayıcı kavramıdır?
Seçenekler
A
evrensel öznellik
B
doğru
C
iyi
D
zorunluluk
E
amaçsız amaçsallık
Açıklama:
Evrensel öznellik Kant'ta nicelik kategorisinin bir özelliğidir.
Soru 137
Kant beğeni yargısını kiplik yönünden hangi kavrama dayandırmaktadır?
Seçenekler
A
öznel evrensellik
B
amaçsız amaçsallık
C
iyi
D
zorunluluk
E
doğru
Açıklama:
Kant beğeni yargısını soyut ve kavramsal olan zorunluluk düşüncesiyle çözümler.
Soru 138
Güzeli insan varlığının zorunlu koşulu olarak nitelendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Nietzsche
D
Hutcheson
E
Hume
Açıklama:
Schiller'e göre güzel sadece bir estetik kavram değil aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olduğu için insan varlığının zorunlu koşuludur.
Soru 139
Hegel'e göre aşağıdakilerden hangisi sanatın işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
doğayı taklit etmesi
B
insanın iç tepilerinin açlığını doyurması
C
insanı tutkularının tutsaklığından kurtarması
D
insanın eğilimlerini ahlaki mükemmelliğe hazırlaması
E
hakikatin örtüsünü açması
Açıklama:
Hegel sanata ahlaki ve eğitimsel bir takım işlevler yüklerken sanatın doğayı taklit etmesine bütünüyle karşı çıkmıştır.
Soru 140
Gerçek bir sanatçının ideaları kavrayarak eserinde yarattığı ve yaratırken de bireyselliğinden vazgeçip nesnelleşerek doğayı aştığını iddia eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nietzsche
B
Hume
C
Schopenhauer
D
Schiller
E
Hegel
Açıklama:
Schopenhauer sanatı dehaya teslim eder ve bunu iddia ederken de dehanın yani gerçek bir sanatçının ideaları kavrayarak eserinde yarattığı ve yaratırken de bireyselliğinden vazgeçip nesnelleşerek doğayı aştığını söyler.
Soru 141
Estetik sözcüğünü ilk kullanan ve Estetik adlı çalışmasında bu kavramın felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışan on sekizinci yüzyıl düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hutcheson,
B
Baumgarten
C
Hume
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
GİRİŞ
Baumgarten
Baumgarten
Soru 142
“… Estetik duyunun nesnesini insanın yapısında var olan belli dış objelerden hoşlanmayla ortaya çıkan haz olduğu için güzellik nesnelerdeki bir nitelik değil, nesneleri algılayanın belli duyumlarla elde ettiği hazza karşılık gelir…” görüşü aşağıdaki İngiliz deneyimciliğinin önde gelen düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hume
C
Hutcheson
D
Burke
E
Schelling
Açıklama:
Hutcheson: Güzellik Hazzının Kaynağı İç Duyumdur
Soru 143
“…Bir Beğeni Ölçütü; insanların farklı hissiyatlarının bağdaştırılabileceği bir kural; en azından bir hissi onaylayabileceğimiz, bir başkasını da uygun bulmayacağımız bir hüküm aramamız doğaldır…” görüşü aşağıdaki İngiliz deneyimciliğinin önde gelen düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hume
C
Hutcheson
D
Burke
E
Schelling
Açıklama:
Hume: Beğeni Ölçütü Var Mıdır?
Soru 144
“…Güzel, nitelik bakımından hoşagiden, nicelik bakımından herkesin hoşuna giden, ilişki bakımından her tür ilgi ve kavramdan ayrı olarak hoşagiden, modalite bakımından ise zorunlu olarak hoşagiden şeydir…” görüşü aşağıdaki Alman idealizmini temsil eden düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schiller
Açıklama:
Kant: Beğeni Yargısı Değil, Beğeniler Tartışılmazdır
Soru 145
“…Güzel kavramı sadece estetik bir kavram değil, aynı zamanda ontolojik, varoluşsal ve psikolojik bir kavram olarak insan yaşamında merkezi bir öneme sahiptir… insan varlığının zorunlu koşuludur…” görüşü aşağıdaki Alman romantizminin önde gelen temsilcilerinden biri olan düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schiller
Açıklama:
Schiller: İnsanın Estetik Eğitimi
Soru 146
“… Bir sanat eseri, ancak tinden kaynaklanmakla ve artık tinin bölgesine ait olmakla sanat eseri olur; o, tinsel olan tarafından kutsanmış ve yalnızca tin ile uyum içerisinde meydana getirilmiş şeyi ortaya serer…” görüşü aşağıdaki Alman idealizmini temsil eden düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schiller
Açıklama:
Hegel: Tin’in Dışavurumu Olarak Sanat
Soru 147
“… Bilinç hem üretmeli hem de ürettiğini bilmelidir… Bu, dahi ve onun ürününde yani sanatta gerçekleşir… Sanat üretiminde bu çatışmanın kendine özgü bir özelliği bulunur. Bilgi ve ahlakta ben kendini dış dünya ile çatışma içinde bulurken, sanatta bu çatışma içsel olarak deneyimlenir…” görüşü aşağıdaki Alman idealizmini temsil eden ve aynı zamanda Jena çevresi romantizmine sahip düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schiller
Açıklama:
Schelling: Sanat, Felsefenin Yegâne Aletidir
Soru 148
“… Sanatın nesnesi Platon’un anladığı anlamda ideadır, başka bir şey de değildir. Sanatçının amacı, onu canlandırmaktır. … İdea, birey tarafından, birey olarak hiçbir zaman bilinemez. Onu bilse bilse, kendini bütün istemelerin üzerine, her türlü bireyselliğin üzerinde bilmenin saf öznesine yükselten kişi bilebilir…” görüşü aşağıdaki Alman idealizmini temsil eden düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schelling
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schophenhauer
Açıklama:
Schophenhauer: Sanatın Nesnesi İdeadır
Soru 149
“… Sanatın her türünde ve yüksekliğinde özellikle ve ilk önce öznel olanın yenilmesini, ‘Ben’den kurtulmasını ve her türlü bireysel isteğin ve arzunun susturulmasını talep ediyoruz… nesnellik olmadan, saf, çıkarsız bakış olmadan asla bir nebze bile sahici sanatsal üretime inanamayız…” görüşü aşağıdaki Alman idealizmini temsil eden düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kant
B
Nietzsche
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Baumgarten
Açıklama:
Nietzsche: Tragedyanın Doğuşu
Soru 150
İnsanın asıl metafizik uğraşısının sanat olduğunu ve dünyanın varoluşunun yalnızca estetik fenomen olarak temellendirilebileceğini savunarak, sanata yaşamın gözüyle bakmaya çalışan sanat eseridir görüşünün savunulduğu eser ve eserin sahibi düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzellik, Düzen, Uyum ve Dizayn - Hutcheson
B
Beğeni Ölçütü Üzerine - Hume
C
Baumgarten - Estetik
D
Tragedyanın Doğuşu - Nietzsche
E
Güzel ve Yüce İdealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme - Burke
Açıklama:
Nietzsche: Tragedyanın Doğuşu
Tragedyanın Doğuşu - Nietzsche
Tragedyanın Doğuşu - Nietzsche
Soru 151
Hutcheson, insandaki estetik hazzın aşağıdakilerden hangisinin aracılığıyla ortaya çıktığını savunur?
Seçenekler
A
Sanat nesnesi
B
İç duyu
C
Güzellik hazzı
D
Çeşitlilik
E
Uyumluluk
Açıklama:
İç duyu
Soru 152
Hume’a göre bir zihin dört noksanlık veya eksikliğe sahip değilse doğal olarak bir sanat eserinden haz duyar. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri sayılamaz?
Seçenekler
A
Duyarlılık veya incelik eksikliği
B
Pratik eksikliği
C
Belli güzellik türlerini karşılaştırma deneyimine sahip olma
D
Zihninin belli ön yargılardan arınmış olması
E
Zihnin belirli ön yargılara sahip olması.
Açıklama:
Zihnin belirli ön yargılara sahip olması.
Soru 153
Aşağıdakilerden hangisi estetiği felsefenin bir dalı olarak özerkliğini, sınırlarını ve içeriğini ortaya koymaya çalışan ve "Estetik” sözcüğünü ilk kullanan felsefecidir?
Seçenekler
A
Schiller
B
Schophenhauer
C
Baumgarten
D
Hegel
E
Nietzsche
Açıklama:
Baumgarten
Soru 154
Kant, güzelin ne olduğunu anlamak için öncelikle estetik yargının çözümlemesini dört kategoriye ayırarak yapar. Aşağıdakilerden hangisi bu dört kategoriden biri değildir?
Seçenekler
A
Nitelik
B
Nicelik
C
İlişki
D
Modalite
E
Karşıtlık
Açıklama:
Karşıtlık
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi Kant’a göre, nitelik bakımından beğeni yargısını belirleyen nedendir?
Seçenekler
A
Nesnel olması
B
Öznel olması
C
Bilgiye dayanması
D
Mantıksal olması
E
Duygusal olması
Açıklama:
Öznel olması
Soru 156
Aşağıdakilerden hangisi Kant'a göre güzel kavramıyla ilişkili değildir?
Seçenekler
A
Nitelik bakımından hoşa giden
B
Nicelik bakımından herkesin hoşuna giden
C
İlişki bakımından her tür ilgi ve kavramdan ayrı olarak hoşa giden
D
Modalite bakımından zorunlu olarak hoşa giden
E
Modalite bakımından zorunlu olarak hoşa gitmeyen
Açıklama:
Modalite bakımından zorunlu olarak hoşa gitmeyen
Soru 157
Schiller’in güzel anlayışı hangi kavram üzerine kuruludur?
Seçenekler
A
Dürtü
B
Ahlak
C
Beğeni
D
Farklılık
E
Çıkarım
Açıklama:
Dürtü
Soru 158
Hegel felsefesinde Tin, genel anlamda insan zihnini ve onun ürettiklerini ifade eder. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi sanat,din ve felsefeyi kapsayan Tin'dir?
Seçenekler
A
Objektif tin
B
Subjektif tin
C
Mutlak tin
D
Zihin
E
Ruh
Açıklama:
Mutlak tin
Soru 159
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in katharsis kuramını tanımlar?
Seçenekler
A
Sanatın ruha dinginlik vermek gibi bir işlevi vardır.
B
Sanatın doğayı taklit etmek gibi bir amacı olamaz.
C
Sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür.
D
İnsan sanat yoluyla ideanın derin bilgisine varabilir.
E
Sanat nesnel olanla öznel olan arasındaki çatışmadır.
Açıklama:
Sanatın ruha dinginlik vermek gibi bir işlevi vardır.
Soru 160
Aşağıdakilerden hangisi Nietzsche’ye göre Apolloncu sanatı açıklar?
Seçenekler
A
Taklitçi ve benzetmeci
B
Nesnel
C
Mantıksal
D
Duyusal
E
Öznel
Açıklama:
Taklitçi ve benzetmeci
Soru 161
18.yüzyılda''estetik'' sözcüğünü ilk kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
David Hume
B
Francis Hutcheson
C
Edmund Burke
D
Alexandar Gottlieb Baumgaten
E
İmmanuel Kant
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup,metni okumak yeterlidir.
Soru 162
Hutcheson'a göre güzellik hazzının kaynağı hangi yolla elde edilir?
Seçenekler
A
Geleneksel birikim ile
B
İç duyum ile
C
Eğitim ile
D
Akıl yoluyla
E
Deneyim ile
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup ,metni çok dikkatli okumak gerekir.
Soru 163
Aşık Veysel'in ''Güzelliğin on para etmez,bendeki bu aşk olmasa'' Örneği Hume'nin hangi beğeni ölçütünü karşılar?
Seçenekler
A
Ön yargılardan arınma
B
Deneyimleme
C
Pratik eksikliği
D
Duyarlılık gösterme
E
Yorum yapma
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup,metni dikkatli okumak gerekir
Soru 164
''Güzel Ve Yüce İdealarının Kaynağı Üzerine Felsefi Bir İnceleme''eseri aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Francis Hutcheson
B
Friedrich Schiller
C
G.W.F Hegel
D
David Hume
E
Edmund Burke
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup ,metni okumak yeterlidir.
Soru 165
Baumgarten'in ''estetik'' sözcüğü aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Akılsal bilginin yetkinliğidir
B
Mantıksal bilişin yetilerine yardım etmektir
C
Duyumsal bilişin bilmidir
D
Doğruluk zenginliği,kaos maddeyi çağırır
E
Aklın yetkinleştirilmesidir
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup ,metni dikkatli okumak gerekir.
Soru 166
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın ''Salt Aklın Eleştirisi''adlı eserinde belirtilen estetik ve beğeni yargısı kategorilerinden biri değidir?
Seçenekler
A
Nitelik
B
Nicelik
C
İlişki
D
Yücelik
E
Modalite
Açıklama:
Soru hatırlama sorusu olup ,metni okumak yeterlidir.
Soru 167
Schiller'e göre sanatsal etkinlik,oyun dürtüsü duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında çatışmayı sağlayan yaklaşımı; insanlara nasıl katkı yapar?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Sağlıklı yaşam
C
Oyun becerisi
D
Bireysel mutluluk
E
Özgürleşme
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup ,metni dikkatli okumak yeterlidir.
Soru 168
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın güzel kavramını destekler?
Seçenekler
A
Nesnenin biçimiyle ilgili olandır
B
Doğanın özelliği yerine insan aklının özelliğidir
C
Bizi harekete geçirendir
D
Biçim ve içerik arasında orantısızlık vardır
E
Akıl ve hayal gücü arasındaki çatışmadır
Açıklama:
Soru analiz sorusu olup ,metni dikkatli okumak gereklidir.
Soru 169
Nietzsche'ye göre Apolloncu sanatın en büyük özelliği nedir?
Seçenekler
A
Bireysellik ilkesi olmaması
B
Nesnel olması
C
Taklitçi ve benzetmeci olması
D
Yasa,ölçü sınır tanımaması
E
Bilniç dışı özelliği olması
Açıklama:
Soru değerlendirme sorusu olup ,metni dikkatli okumak gereklidir.
Soru 170
Nietzsche Dionysosçu sanatın Apolloncu sanattan ayrılan en belirğin özelliğini nasıl açıklar?
Seçenekler
A
Güzellik ölçüye ve sınırlılığa dayanır
B
Bireyin mistik bir duyguyla kendini ortadan kaldırmasıdır
C
Sanatçı taklitçi veya benzetmecidir
D
Bireyin birey olarak tekil olduğu dünyadır
E
Hayal gücünün sanatıdır
Açıklama:
Soru anlama sorusu olup ,metni okumak yeterlidir.
Soru 171
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri 18. yy. deneyimci estetik kuramının özellikleridir? I. Sanat ve estetik incelemede nesneden özneye, sanat yapıtından onu algılayan ve değerlendiren özneye doğru bir yönelme olmasıdır. II. Estetik beğeninin kaynağı sanat eseri veya estetik objeden ziyade estetik öznenin iç deneyimlerinde, iç duyusunda, içsel duygululuğunda veya hissindedir. III. Estetik haz belli bir ilgiye veya çıkara değil, insanın iç duyusuna veya duygusuna dayanmakta olup, doğrudan ve aracısız algılama sonucu ortaya çıkar. IV. Kant'tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezinde ele alır.
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III
C
I, II
D
I, III
E
II, IV
Açıklama:
On sekizinci yüzyıl deneyimci estetik kuramının ana özelliği sanat ve estetik incelemede nesneden özneye, sanat yapıtından onu algılayan ve değerlendiren özneye doğru bir yönelme olmasıdır. Böyle bir yaklaşımda, estetik beğeninin kaynağı sanat eseri veya estetik objeden ziyade estetik öznenin iç deneyimlerinde, iç duyusunda, içsel duygululuğunda veya hissindedir. Tüm deneyimci düşünürlere göre estetik haz belli bir ilgiye veya çıkara değil, insanın iç duyusuna veya duygusuna dayanmakta olup, doğrudan ve aracısız algılama sonucu ortaya çıkar. Ancak Kant'tan miras kalan özgürlük-zorunluluk problemini felsefi çalışmalarının merkezinde ele alan Alman İdealizmi ve Sanat felsefesidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 172
Aşağıdakilerden hangisi Hutcheson'ın estetik bakış açısını tam olarak yansıtır?
Seçenekler
A
Estetik hazzın kaynağı insandaki içsel duygu olmasına karşın estetik yargı kişiden kişiye değişen öznel bir yargı değildir. Ona göre bir insan yeterli duyarlılığa, pratiğe, karşılaştırma yapma deneyimine sahipse ve önyargılardan arınmışsa doğal olarak bir sanat eserinden haz duyar
B
Estetik hazzın insandaki “iç duyu” aracılığıyla ortaya çıktığını savunan düşünürlerden biridir. Güzellik hazzı, bu iç duyu yardımıyla bilginin, aklın ve deneyimin herhangi bir katkısı olmadan; kişisel ilgiden ve yarardan uzak; doğrudan ve zorunlu olarak elde edilir.
C
Estetik doğruluk hem kesin değildir, hem de doğruluğu tam olarak kavranamaz. Ancak, estetik doğruluğun mantıksal doğruluktan önemli bir farkı vardır. Mantıksal doğruluk zengin duyumsal içeriği feda ederek algıyı renksiz ve cansız bir duruma sokarken, estetik doğruluk zenginliği, kaosu ve maddeyi çağırır.
D
Güzel nitelik bakımından hoşa giden, nicelik bakımından herkesin hoşuna giden, ilişki bakımından her tür ilgi ve kavramdan ayrı olarak hoşa giden, modalite bakımından ise zorunlu olarak hoşa giden şeydir.
E
Estetik beğeni bir mantıksal çıkarım sürecidir. Bu nedenle duygu ve yargılarla ilgili değildir.
Açıklama:
A, C, D ve E seçeneklerinde verilenler Kant, Hume, Baumgarten ve diğerlerinin estetik bakış açısını yansıtmaktadır. Ancak Francis Hutcheson (1694-1746/7), etik ve estetik yargıların duyguya bağlı olduğunu savunan ilk düşünürlerden biridir. Hutcheson’un güzellik görüşünün ana ilkesi onun “güzellik, bizde ortaya çıkan ideadır” ifadesinde yatar. Estetik haz ‘iç duyu’ aracılığıyla elde edilir. Bu duyu, beş duyu aracılığıyla elde ettiğimiz uyarıcılara dayansa da onlardan tamamen farklıdır. Çünkü, estetik duyunun nesnesi insanın yapısında var olan belli dış objelerden hoşlanmayla ortaya çıkan hazdır. Bu nedenle, güzellik nesnelerdeki bir nitelik değil, nesneleri algılayanın belli duyumlarla elde ettiği hazza karşılık gelir. Doğru cvap B'dir.
Soru 173
Aşağıdakilerden hangileri İngiliz deneyimci felsefenin önde gelen filozoflarından Hume’ un görüşlerindendir? I. Estetik hazzın kaynağı insandaki içsel duygu olmasına karşın estetik yargı kişiden kişiye değişen öznel bir yargı değildir. II. Bir insan yeterli duyarlılığa, pratiğe, karşılaştırma yapma deneyimine sahipse ve önyargılardan arınmışsa doğal olarak bir sanat eserinden haz duyar. III. Güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağ- lı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğunu düşünür. IV. Güzellik şeylerin kendilerinde değildir; sadece onları düşünen zihinde vardır ve her bir zihin farklı bir güzellik algılar görüşünü savunur.
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, III, IV
Açıklama:
David Hume (1711-1776) güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağlı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğu konusunda hemfikirdir. Hutcheson’un ‘iç duyu’ kavramına karşılık Hume ‘içsel duygululuk veya duygu’ kavramını kullanır. “Beğeni Ölçütü Üzerine” adlı çalışmasının ana konusu budur. Hume, bu çalışmada amacını şöyle ifade eder: “Bir Beğeni Ölçütü; insanların farklı hissiyatlarının bağdaştırılabileceği bir kural; en azından bir hissi onaylayabileceğimiz, bir başkasını da uygun bulmayacağımız bir hüküm aramamız doğaldır” (Hume, 1987: 229).
Soru 174
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri Hume ile Hutcheson’ın ortak görüşlerindendir? I- Ahlakın temelinde duygunun yer aldığı görüşü, II- Güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağlı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğu görüşü, III- Estetik alanda elde edilen yargıların genel geçer ve apriori ilkeleri olduğu görüşü,
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II
E
I, III
Açıklama:
David Hume (1711-1776) İngiliz deneyimci felsefenin önde gelen filozoflarından biridir. Hume’un felsefi gelişiminde, özellikle ahlak kuramında, Hutcheson’un etkisi derindir. Hume, ahlakın temelinde duygunun yer aldığı görüşünü doğrudan Hutcheson’dan alır. Her iki düşünür güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağ- lı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğu konusunda hemfikirdir. Hutcheson’un ‘iç duyu’ kavramına karşılık Hume ‘içsel duygululuk veya duygu’ kavramını kullanır. Bu neden bir ve ikinci madde verilenler doğrudur. Üçüncü madde verilen "stetik alanda elde edilen yargıların genel geçer ve apriori ilkeleri olduğu görüşü" ise Kant'ın üzerinde çalıştığı bir konudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 175
“İki bin yıl önce Atina ve Roma’da beğenilen aynı Homer’e Paris ve Londra’da hala hayran duyuluyor. Hiçbir iklim, hükümet, din ve dil değişikliği bu ünü engelleyememiştir. Otorite veya önyargı kötü bir şaire veya hatibe geçici bir itibar sağlayabilir, fakat bu şöhret hiçbir zaman kalıcı ve genel olmaz.... Öte yandan, gerçek bir dahi, eserleri var olmaya devam etikçe ünü artar ve ona duyulan hayranlık daha içten olur” (Hume, 1987: 233).Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
- İnsanlık deneyimi göstermiştir ki bazı sanat ürünleri zaman, mekân, ülke ve kültür farkı olmaksızın ortak olarak güzel ve değerli olarak kabul edilmekte ve beğenilmektedir.
- Bir şeyi onaylamamızı veya onaylamamamızı belirleyen belli genel ilkelerin olduğunu göstermektedir.
- Birçok düşünür ve sanatçının eserlerinin beğenilmesinin ana nedeni bu eserlerde zihnimizin hoşlanacağı belli niteliklerin olmasıdır. Bu niteliklerden ortak olarak zevk alıyor olmamız zihnimizin ortak “beğeni ilkelerine” veya “sanat kurallarına” göre işliyor olmasından kaynaklanmaktadır.
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II
C
II, III
D
I, III
E
Yalnız III
Açıklama:
Hume’a göre, genel sağduyu kuşkucu iddiayı desteklese de onu reddeden, en azından değiştiren veya sınırlandıran bir başka sağduyu görüşü de vardır. Bu ikinci sağduyu görüşüne göre, insanlık deneyimi göstermiştir ki bazı sanat ürünleri zaman, mekân, ülke ve kültür farkı olmaksızın ortak olarak güzel ve değerli olarak kabul edilmekte ve beğenilmektedir. Yukarıdaki ifadeye göre tüm bu kanıtlar, bir şeyi onaylamamızı veya onaylamamamızı belirleyen belli genel ilkelerin olduğunu göstermektedir. Homer, Virgil, Terence ve Cicero gibi birçok düşünür ve sanatçının eserlerinin beğenilmesinin ana nedeni bu eserlerde zihnimizin hoşlanacağı belli niteliklerin olmasıdır. Bu niteliklerden ortak olarak zevk alıyor olmamız zihnimizin ortak “beğeni ilkelerine” veya “sanat kurallarına” göre işliyor olmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle soruda verilen ifadeye göre I., II. ve III. maddelerde verilenler söylnebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 176
Aşağıdakilerden hangisi Baumgarten’ın estetiği için söylenebilir?
- Baumgarten’ın estetiği bir bilgi kuramı olmasının yanı sıra aynı zamanda bir çeşit mantıktır.
- Baumgarten’ın gözünde estetik, duyusal bilginin mantığıdır. Hem estetik hem de mantık yetkin bilgiye ve doğruluğa ulaşmayı hedefler.
- Baumgarten’a göre estetik öyle bir alandır ki hem bir bilgi ve mantık kuramını hem de bir sanat kuramını içerir.
- Baumgarten’a göre estetik, duyumsal bilmenin bilimi olduğuna göre açık ve seçik olarak bilinenin değil, muğlak ve bulanık olarak bilinenin bilimidir.
Seçenekler
A
I, III, IV
B
I, II, IV
C
II, III, IV
D
I, II, III
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Baumgarten’ın estetiği bir bilgi kuramı olmasının yanı sıra aynı zamanda bir çeşit mantıktır. Onun gözünde estetik, duyusal bilginin mantığıdır. Hem estetik hem de mantık yetkin bilgiye ve doğruluğa ulaşmayı hedefler. Estetik, duyumsal alanın bilgisinin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenirken, mantık akılsal bilginin yetkinliği ve doğruluğuyla ilgilenir... Baumgarten, düşünsel olanla duyumsal olanı rasyonalite açısından ilişkilendirerek bu eksikliği gidermeye çalışır... Baumgarten’a göre estetik öyle bir alandır ki hem bir bilgi ve mantık kuramını hem de bir sanat kuramını içerir... Baumgarten’a göre, sanatın doğrusu mantıksal doğruya geçiş için gereklidir çünkü duyumsal biliş veya estetik kavram aracılığıyla bilinçsiz ve bulanık bilinçten açık ve seçik bilişe geçmek mümkün olur. Bu açıdan estetik, aklın yetkinleşmesinde bir hazırlayıcı ara basamaktır... Baumgarten’a göre, bazı algılarımız açık ve seçik iken bazıları da bulanıktır. Bilme yetisi de açık seçik ya da bulanık olanın bilinmesine göre çeşitlenir. Salt akıl veya akıl yürütmeyle ilişkili olan üst bilme yetisi açık ve seçik algı sağlar. Duyumsal olanla ilişkili olan alt bilme veya aşağı bilme yetisi ise muğlâk, açık ve seçik olmayan algı kazandırır. Buna göre I., II.,III. ve IV. maddelerdekiler söylenebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 177
Baumgarten’ın “estetik bilme” görüşü için aşağıdakilerden hangileri söylenebilir?
- Estetik, duyumsal bilmenin bilimi olduğuna göre açık ve seçik olarak bilinenin değil, muğlak ve bulanık olarak bilinenin bilimidir.
- Estetik bilmenin görevi, muğlâk duyumsal çeşitliliğin açık algısal imgeye dönüştürülmesine, mantıksal bilişin yetilerine yardım etmektir.
- Duyumsal biliş eksik veya hatalı biliştir.
- Baumgarten’a göre, bir nesneyi muğlak, karmaşık veya ayırt edicisiz düşünmek bir hata değil, ruhun belli bir başarısı, yani bağımsız ve özerk bir bilme başarısı olarak görülmelidir.
Seçenekler
A
I, II, IV
B
I, II, III, IV
C
II, III, IV
D
I, II, III
E
I, IV
Açıklama:
- Baumgarten’a göre, bazı algılarımız açık ve seçik iken bazıları da bulanıktır. Bilme yetisi de açık seçik ya da bulanık olanın bilinmesine göre çeşitlenir. Salt akıl veya akıl yürütmeyle ilişkili olan üst bilme yetisi açık ve seçik algı sağlar. Duyumsal olanla ilişkili olan alt bilme veya aşağı bilme yetisi ise muğlâk, açık ve seçik olmayan algı kazandırır. Estetik, duyumsal bilmenin bilimi olduğuna göre açık ve seçik olarak bilinenin değil, muğlak ve bulanık olarak bilinenin bilimidir. Öte yandan, göre estetik bilme, kendi yetkinliği olan ve kendi amacına ulaşan belli bir eylemdir. Estetik bilmenin görevi, muğlâk duyumsal çeşitliliğin açık algısal imgeye dönüştürülmesine, mantıksal bilişin yetilerine yardım etmektir. Aslında duyumsal biliş eksik veya hatalı biliş olarak düşünülmemelidir. Baumgarten’a göre, bir nesneyi muğlak, karmaşık veya ayırt edicisiz düşünmek bir hata değil, ruhun belli bir başarısı, yani bağımsız ve özerk bir bilme başarısı olarak görülmelidir (Hammermeister, 2002). Buna göre I., II. ve IV. maddelerde verilenler doğrudur. Ancak III. madde de verilen yanlıştır. Baumgarten'a göre duyumsal biliş eksik ya da hatalı biliş olarak düşünülmemelidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 178
“Sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar” ifadesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Schelling
B
Schiller
C
Kant
D
Hegel
E
Hume
Açıklama:
Schiller felsefesinde insan, oyun ve güzellik kavramları birbiriyle yakından ilişkilidir. Oyun dürtüsü gibi güzel de iki öğeden oluşur. Güzel canlıdır, çünkü onu duyumsar ve hissedebiliriz; biçimdir çünkü onu düşünebiliriz (Schiller, 1999: 187). Dahası, oyun gibi güzel de içsel değere sahiptir. Bu yönüyle hem oyunun hem de güzelin insan üzerinde özgürleştirici etkisi vardır çünkü her ikisi de duyum ve biçim dürtüleri arasındaki karşıtlığı çözer. Her ikisi de bireyin çok boyutlu insan yaşamı geliştirmesine izin verir. Schiller’e göre sanatsal etkinlik oyun dürtüsü aracılığıyla ortaya çıkar. Oyun dürtüsü, duyum dürtüsü ve biçim dürtüsünün kendi arasında yaşadığı çatışlmayı çözerek insanın özgürleşmesini sağlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 179
“Objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schelling
B
Schiller
C
Kant
D
Hegel
E
Hume
Açıklama:
Schelling’e göre objektif doğa ile subjektif zihin arasındaki çelişki ancak sanat alanında çözülebildiği için sanat felsefenin yegâne aracı veya aletidir. Schelling’e göre sanatın kendi dışında bir değeri yoktur. Sanatı bir zevk veya eğlence aracı olarak görmek bir çeşit barbarlıktır. Ya da onda bir piyasa değeri aramak salt ekonomik bakışı yansıtır. Sanattan bilimsel bir bilgi de edinmek mümkün değildir. Bir sanat eserinin fiziksel veya kimyasal çözümlemesi onun sanat eseri olmasıyla ilgili bir şey söylemez. Bilinçli ve bilinçsiz arasındaki etkileşim belli bir yasaya veya ilkeye bağlı olarak açıklanamayacak bir şey üretir. Bu nedenle estetik, bilimin veya felsefenin açıklayamayacağından daha fazla bir şey söyler. Doğru cevap A'dır.
Soru 180
“Sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür. Çünkü, sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir” ifadesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Hume
B
Hutcheson
C
Hegel
D
Kant
E
Baumgarten
Açıklama:
Hegel, doğa güzelliğini estetik ya da sanatsal güzelin incelemesi alanının dışında tutar. Ona göre güzellik doğrudan tinsel olanla ilişkilidir; yani Tin’in dışavurumu, nesnelleşmesi, duyular dünyasında görünüşe çıkmasıdır. Sanat eseri kendi başına bir duygu içermez; hatta bir sanat eseri kendi başına dışsal bir nesne olarak ele alındığında o ölüdür: “Bir sanat eseri, ancak tinden kaynaklanmakla ve artık tinin bölgesine ait olmakla sanat eseri olur; o, tinsel olan tarafından kutsanmış ve yalnızca tin ile uyum içerisinde meydana getirilmiş şeyi ortaya serer”. Hegel’e göre sanatsal güzellik her zaman doğal güzellikten üstündür. Çünkü, sanatsal güzel tinden doğmuş bir güzelliktir. Doğru cevap C'dir.
Soru 181
Estetik sözcüğü ilk olarak hangi düşünür tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Kant
B
Hume
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Schiller
Açıklama:
Estetik sözcüğü ilk olarak 18. yüzyılda Baumgarten tarafından kullanılmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 182
Güzelliğin bireyde ortaya çıkan idea olduğu fikri aşağıdaki düşünürlerden hangisinin güzellik görüşünün temel ilkesini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Hutcheson
B
Hegel
C
Baumgarten
D
Hume
E
Kant
Açıklama:
Güzelliğin bireyde ortaya çıkan idea olduğu fikri Hutcheson'ın güzellik görüşünün ana ilkesidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 183
"Güzellik şeylerin kendilerinde değildir; sadece onları düşünen zihinde vardır ve her bir zihin farklı bir güzellik algılar" ifadesi aşağıdaki düşünürlerden hangisinin bakış açısını yansıtır ?
Seçenekler
A
Hume
B
Hegel
C
Kant
D
Schiller
E
Fichte
Açıklama:
"Güzellik şeylerin kendilerinde değildir; sadece onları düşünen zihinde vardır ve her bir zihin farklı bir güzellik algılar." düşüncesi Hume'a aittir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 184
Güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağlı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğu konusunda hemfikir olan iki düşünür aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Hume ve Hegel
B
Hume ve Hutcheson
C
Fichte ve Shelling
D
Kant ve Hume
E
Kant ve Hutcheson
Açıklama:
Hume ve Hutcheson güzelliğin nesneye değil, insan yapısına bağlı olarak belli durumda ortaya çıkan bir haz olduğu konusunda hemfikir olmuştur. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 185
Aşağıdakilerden hangisinde Alman idealizminin önde gelen üç düşünürü doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Fichte, Shelling ve Hegel
B
Fichte, Shelling ve Baumgarten
C
Shelling, Hegel ve Hume
D
Hume, Fichte ve Hegel
E
Hegel, Shelling ve Hutcheson
Açıklama:
Fichte, Shelling ve Hegel Alman idealizminin önde gelen üç düşünürü olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 186
Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerinin olup olmadığını araştırdığı çalışmasıdır?
Seçenekler
A
Salt Aklın Eleştirisi
B
Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar
C
Estetik
D
Pratik Aklın Eleştirisi
E
Yargı Gücünün Eleştirisi
Açıklama:
Kant Yargı Gücünün Eleştirisi kitabında estetik yargıda genel geçer ve apriori ilkelerinin olup olmadığını araştırmıştır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 187
Schiller'in güzel anlayışı aşağıdakilerden hangi kavram üzerine kuruludur?
Seçenekler
A
Haz
B
Ahlak
C
Dürtü
D
Kültür
E
Duygu
Açıklama:
Dürtüler Schiller'in güzel anlayışının temelini oluşturmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 188
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatsal güzelliğin, tinden doğmuş bir güzellik olduğu için doğal güzellikten üstün olduğunu savunmaktadır?
Seçenekler
A
Schiller
B
Baumgarten
C
Fichte
D
Hegel
E
Schiller
Açıklama:
Hegel sanatsal güzelliğin, tinden doğmuş bir güzellik olduğu için doğal güzellikten üstün olduğunu savunmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 189
Hegel sanatın tarihsel olarak üç farklı gelişim aşamasına sahip olduğunu belirtmektedir. Bu üç aşama aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sembolik, Klasik, Romantik
B
Sembolik, Maniyerist, Romantik
C
Klasik, Romantik, Realist
D
Sembolik, Klasik, Realist
E
Romantik, Klasik, Realist
Açıklama:
hegel'e göre sanat tarihsel olarak Sembolik, Klasik ve Romantik olmak üzere üç farklı gelişim aşamasına sahiptir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 190
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi ideaların bilgisine ulaşmak için gerekli olan aracın derin düşünme ve sanat eserleri olduğunu savunmaktadır?
Seçenekler
A
Nietzsche
B
Schophenhauer
C
Hegel
D
Baumgarten
E
Fichte
Açıklama:
Schophenhauer ideaların bilgisine ulaşmak için gerekli olan aracın derin düşünme ve sanat eserleri olduğunu savunmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Ünite 6
Soru 1
Tarihsel materyalizm görüşüyle sanat ve estetik görüşü paralel olan anlayış hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist Estetik
B
Hegelci EStetik
C
İdealist Estetik
D
fenomenolojik Estetik
E
Varoluşçu Estetik
Açıklama:
Marks’›n sanat ve estetik konusundaki görüflleri onun tarihsel materyalizm görüflüyle do¤rudan iliflkilidir. Ço¤u Marksist estetikçi de sanat ve estetik konusunu bu görüfl etraf›nda ele alm›flt›r.
Soru 2
Hangisi Marksist estetikçilerin Lukacs'ın düşüncesi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Marksizmi benimsemeden önceki dönemdeki estetik çalışmaları temelde Kantçı yaklaşımı yansıtır.
B
Lukacs’ın estetik kuram›n›n en özgün yanlarından biri sanata varlık kategorileri açısından getirdiği yaklaşımdır.
C
Aristoteles ve Kant’ın aksine, Lukacs kategorileri belirlerken nesneden değil, özneden hareket eder.
D
Lukacs, gerçekçi bir estetik anlayışı savunur.
E
Lukacs'a göre, başarılı bir sanat eseri ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıtır.
Açıklama:
Varlık kategorileri Aristoteles ve Kant ontolojisinde önemli bir yer tutar. Dahas›, önceki bölümde gördüğümüz gibi, Kant beğeni yargısını nitelik, nicelik, ilişki ve modalite kategorileri açısından ele alır. Ancak, Aristoteles ve Kant’ın aksine, Lukacs kategorileri belirlerken özneden değil, nesneden hareket eder. Aynı zamanda, onun belirlediği kategoriler Aristoteles ve Kant’ın belirlediklerinden farklıdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi, sanat hangi ölçüde topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır, sorusuna Adorno'nun verdiği yanıtlardan değildir?
Seçenekler
A
Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
B
Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
C
Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
D
Sanatın özerkliği genel olarak burjuva toplumuna görelidir.
E
Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda sorun olmamaktadır.
Açıklama:
Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda sorun olmaktadır.
Soru 4
Adorno'nun en saf sanat olarak gördüğü hangisidir?
Seçenekler
A
Resim
B
Heykel
C
Şiir
D
Müzik
E
Seramik
Açıklama:
Adorno’ya göre, sanat, belli kültürel bağlama dayansa da, sosyal ve kavramsal özgürlük sunar. Çünkü sanat, doğrudan sosyal dünyaya gönderme yapmaksızın kendi anlam yapılarını geliştirir. Bu yönüyle her tür toplumsal yasa ve kuvvetten bağımsızdır. Adorno, bu anlamda müziği, doğrudan dünya ile ilişkili olmadığı için en saf sanat olarak görür.
Soru 5
Tolstoy'a göre sanatın amacı nedir?
Seçenekler
A
Sanatın amacı haz sağlamaktır.
B
Sanatın amacı duygu aktarımıdır.
C
Sanatın amacı güzelliktir.
D
Sanatın amacı zevk duymaktır.
E
Sanatın bir amacı olmamalıdır.
Açıklama:
Tolstoy’a göre sanatın amac› ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır.
Soru 6
Croce'nin sanat ve estetik düşüncesi ile ilgili hangi ifade yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanat yarar gözetici bir etkinlik değildir.
B
Seziş veya içe doğuş olarak sanat kuramsaldır.
C
Sanat ahlaksal bir etkinlik değildir.
D
Sanat istenç sonucu ve iyi niyetten doğmadığı için ahlaki alanın dışındadır.
E
Sanatın ahlaksal olanın ötesinde olması sanatçının ahlak alanının dışında olduğu anlamına gelir.
Açıklama:
Sanatın ahlaksal olanın ötesinde olması sanatçının ahlak alanının dışında olduğu anlamına gelmez.
Aksine, Croce’ye göre, bir insan olarak sanatçı ahlaki bütünlü¤ü olan ve ahlaki sorumluluğa sahip bir kişi olmak zorundadır.
Aksine, Croce’ye göre, bir insan olarak sanatçı ahlaki bütünlü¤ü olan ve ahlaki sorumluluğa sahip bir kişi olmak zorundadır.
Soru 7
Heidegger sanat yapıtının kökenini hangi bakımdan ele almaktadır?
Seçenekler
A
Epistemolojik
B
Ontolojik
C
Etik
D
Fenomenolojik
E
Metodolojik
Açıklama:
Heidegger, sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik aç›dan ele alır. Ona göre, sanatın kökeni sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle açıklanabilir.
Soru 8
Dewey'in estetik görüşünün merkezinde ne vardır?
Seçenekler
A
deneyim
B
bilgi
C
sezgi
D
varoluş
E
DAsein
Açıklama:
Di¤er birçok çalışmasında oldu¤u gibi, ‘deneyim’ kavramı Dewey’in estetik görüşünün merkezinde yer alır. Ona göre, her deneyimin bir birliği, bütünlüğü, devamlılığı ve onu diğerlerinden ayıran belli bir niteli¤i vardır. David Hume gibi deneyimci filozofların duyumculuğuna karşı çıkan Dewey, artistik yaratmada önemli rol oynayan duyu deneyiminin geçmiş deneyimlerden kopuk salt fiziksel nitelikleri içermediğini, aksine, bu niteliklere anlamını veren, sanatsal ifade sürecinde bir araya gelen anlam zenginli¤i oldu¤unu savunur.
Soru 9
Sartre'a göre dünyayı açma işlevini öteki sanat dallarına göre daha başarılı olarak yapan hangi daldır?
Seçenekler
A
Müzik
B
Resim
C
Edebiyat
D
Heykel
E
sinema
Açıklama:
Sartre’a göre edebiyat ve düzyazı dünyayı açma işlevini diğer sanat türlerinden daha başarılı yapar. şair, ressam gibi suskundur. Ona göre, bazı sanat türleri ve eserleri fenomenoloji yapmaya yeterince imkân vermez.
Soru 10
Marleau- Ponty ile ilgili hangi ifade yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanat yapıtının bedensel olduğu iddiasıyla Merleau-Ponty aslında Descartes’in ikiciliğini kırmaya çalışır.
B
Merleau-Ponty’ye göre, bir sanat yapıtının kendisi bir çeşit ifadesel bedendir.
C
Merleau-Ponty’ye göre, beden yönelimselliğin çerçevesidir.
D
Marleau-Ponty'nin önemli yapıtı Algı Fenomenolojisi’nin en temel iddiası bilincin yanı sıra deneyimin de yönelimsel olmamasıdır.
E
Merleau-Ponty’e göre, algı fenomenolojisi dünyayı görmeyi yeniden öğrenmenin, şeylerin kendilerine, özlerine varmanın yöntemidir.
Açıklama:
AlgI Fenomenolojisi’nin en temel iddiasI bilincin yanI sIra deneyimin de yönelimsel olmasıdır.
Soru 11
Aşağıdaki düşünürlerin hangileri sanat yapıtını izleyicisinde doğurduğu duygu veya deneyim açısından ele alır?
Seçenekler
A
Merleau-Ponty, Marcuse
B
Sartre, Dewey
C
Tolstoy, Heidegger
D
Tolstoy, Dewey
E
Croce- Marcuse
Açıklama:
Tolstoy, Dewey sanat yapıtını izleyicisinde doğurduğu duygu veya deneyim açısından ele alır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Marksist sanat ve estetikçilerin ele aldığı sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik ilişkilerin sanata etkisi
B
Sanatın özerkliği
C
Sanatın toplumsal belirleyicileri
D
Sanatın öznelliği
E
Sanatın ideolojik gücü
Açıklama:
Sanatın öznelliği, Marksist sanat ve estetikçilerin ele aldığı sorunlardan biri değildir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisinde Sartre’ın varoluşçu fenomonolojik estetiğini temellendirdiği kavramlar doğru biçimde verilmiştir?
Seçenekler
A
Bilinç-imge-özgürlük- sorumluluk-hiç
B
Bilinç-imge-özerklik-nesnellik
C
Özerklik-nesnellik-yönelimsellik-özgürlük
D
Yönelimsellik-özgürlük-öznellik-bireylik
E
Bilinç-yönelimsellik-nesnellik-genellik
Açıklama:
Sartre’ın varoluşçu fenomonolojik estetiğini temellendirdiği kavramlar, Bilinç-imge-özgürlük- sorumluluk-hiç
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Heidegger’in savunduğu görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanat yapıtının kökeni sorunu onun özü sorunuyla ilgilidir.
B
Sanat yapıtı içimizdeki duygunun dışavurumudur.
C
Gerçek sanat, sanat yapıtının nesnel yönünde görülebilir.
D
Sanat hakikati sanat yapıtında gerçekleştirir.
E
Sanat yapıtı şeylerin gerçek varlığını, onların hakikatini bildirir.
Açıklama:
Sanat yapıtı içimizdeki duygunun dışavurumudur görüşü, Heidegger’in savunduğu görüşlerden biri değildir.
Soru 15
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Adorno’nun sanatsal eser ile toplumsal yapı ilişkisinde savunduğu görüşü en doğru biçimde yansıtır?
Seçenekler
A
Burjuva toplumunda sanat gelişir, ama tamamen burjuva kültürünü onaylar.
B
Sanat, toplumsal ilişkiden bağımsız olarak gelişir.
C
Özerk sanat ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
D
Gelişmiş kapitalist toplumlarda sanatın özerkliği yoktur.
E
Burjuva toplumunda sanat kendi formunu koruyamaz.
Açıklama:
Özerk sanat ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir ifadesi, Adorno’nun sanatsal eser ile toplumsal yapı ilişkisinde savunduğu görüşü en doğru biçimde yansıtır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisinde Lukacs’ın estetiğinde bahsettiği varlık kategorileri doğru biçimde verilmiştir?
Seçenekler
A
Nitelik-öznellik-bireylik
B
Genellik-evrensellik-nesnellik
C
Genellik- özgünlük-bireylik
D
Evrensellik-bireylik-nicelik
E
Öznellik-özerklik-nitelik
Açıklama:
Genellik- özgünlük-bireylik
Soru 17
Croce “estetik çalışan birinin aslında dil üstüne çalıştığı” fikrini hangi temelde savunur?
Seçenekler
A
Estetiğin içsel tutkuları açımlaması temelinde.
B
Estetiğin dilsel yapıyı açması temelinde.
C
Sanatın imgesel anlatım olması temelinde.
D
Sanatın zihinsel dil kullanması temelinde.
E
Sanat-dil özdeşliği temelinde.
Açıklama:
Croce “estetik çalışan birinin aslında dil üstüne çalıştığı” fikrini Sanat-dil özdeşliği temelinde savunur.
Soru 18
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sosyal gerçeklik yaklaşımını savunur?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Dewey
C
Lukacs
D
Sartre
E
Marcuse
Açıklama:
Lukacs sosyal gerçeklik yaklaşımını savunur.
Soru 19
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatın dünyayı açma işlevi olduğu görüşünü savunur?
Seçenekler
A
Tolstoy- Sartre-Merleau-Ponty
B
Heidegger-Sartre-Dewey
C
Adorno-Tolstoy-Lukacs
D
Heidegger-Sartre-Merleau-Ponty
E
Croce -Sartre-Marcuse
Açıklama:
Heidegger-Sartre-Merleau-Ponty, sanatın dünyayı açma işlevi olduğu görüşünü savunur.
Soru 20
Marcuse’a göre, sanat siyasal potansiyelini ve eleştirel gücünü nereden alır?
Seçenekler
A
Yarattığı duygulardan
B
Siyasal amaçlarından
C
Toplumsal öneminden
D
Estetik formundan
E
Toplumsal içeriğinden
Açıklama:
Marcuse’a göre, sanat siyasal potansiyelini ve eleştirel gücünü estetik formundan alır.
Soru 21
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatı ve estetik deneyimi özerklik sorunu, alt yapı-üst yapı veya sanat-üretim ilişkileri temelinde ele almamıştır?
Seçenekler
A
Hegel
B
Lukacs
C
Marcuse
D
Adorno
E
Sartre
Açıklama:
Hegel Marksist değil idealist bir felsefecidir. Sanatı ve estetik deneyimi idealist bir temelde ele almıştır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Marksist estetiğin temelendiği unsurlardan birisi değildir. ?
Seçenekler
A
Sanatın ve estetik deneyimin özerkliği
B
Alt yapı-üst yapı ilişkisi
C
Sanat- üretim ilişkileri
D
Ekonomik ilişkilerin belirleyiciliği
E
Özgürlük problemi
Açıklama:
Özgürlük problemi temelinde ele alma idealist düşünürlerin bir yaklaşımı idi.
Soru 23
Tarihi maddecilik görüşünü tek yönlü bir belirleme olarak ele almamak gerektiğini; politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye dayandığını; bütün bunların, birbirlerini olduğu gibi, ekonomik temeli de etkilediğini dile getiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Engels
B
Marcuse
C
Krylov
D
Lucacs
E
Adorno
Açıklama:
Engels’e göre, tarihi maddecilik görüşünü tek yönlü bir belirleme olarak ele almamak gerekir. Politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye dayanır. Ama bütün bunlar, birbirlerini olduğu gibi, ekonomik temeli de etkiler.
Soru 24
“Bütün sanat zamanla koşulludur ve ancak tarih içinde belli bir zamanın düşüncelerini, isteklerini, gereksinimlerini, umutlarını yansıttığı ölçüde insanlığı temsil eder. Ama sanat bu sınırlılığı da aşar ve o tarihsel an içinde insanlığın sürekli gelişme yeteneği olan bir anını da yaratır. Sınıf çatışmaları süresince, arada büyük değişmeler, toplumsal ayaklanmalar da olsa, sürekliliğin önemini hiçbir zaman azımsamamalıyız. İnsanlık tarihi de yeryüzü tarihi gibi yalnız birbiri ile çatışan bölümlerinin bir araya gelmesi değildir. Aynı zamanda sürekli bir zaman akışıdır. Tarihe karışmış, çoktan unuttuğumuzu sandığımız pek çok şey bilincimizin derinliklerine yerleşir, çoğu zaman biz farkına varmadan yaşayışımız üstündeki etkisini sürdürür..Bu ifadeler, aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
Fischer
B
Marks
C
Adorno
D
Heidegger
E
Merleau-Ponty
Açıklama:
Bu ifadeler, Fischer’in sanat ve estetiğe dair düşünceleri açıkladığı ifadelerdir.
Soru 25
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanat için öneminin yeterince kavranamadığını düşünerek ‘genellik, özgünlük ve bireylik’ olmak üzere üç varlık kategorisi tespit eder.
Seçenekler
A
Erns Fischer
B
Georg Lukacs
C
Benedetto Croce
D
Herbert Marcuse
E
Lev Tolstoy
Açıklama:
Lukacs, genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit eder.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Özerk Sanat tezi kapsamında düşünülemez.
Seçenekler
A
Eleştirel yapıya sahiptir
B
Burjuva değerlerini yüceltir
C
Gerçekliğin ilkelerine uymaz
D
Sanatın siyasi potansiyeli onun formundadır.
E
Sıradan deneyimin karşısındadır.
Açıklama:
Özerk sanat bireylere burjuva toplumunun gerçekliğinden kurtulma olanağı vereceğini savunur.
Soru 27
Aşağıdakileden hangisi Tolstoy’un sanat anlayışı ile çelişir
Seçenekler
A
Karşılıksız alğıyla oluşan haz.
B
Insan yaşamının koşullarından biri
C
Insanların ilişki kurma araçlarından biri
D
Duyguları başkalarına aktarma işi
E
Toplum yaşam biçimlerinin tümünü kapsar
Açıklama:
Ona göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de sanattan duyulan belli bir hazdır. Sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmekten vazgeçmektir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi İtalyan felsefeci Benedetto Croce’nin sanat anlayışı ile paralellik oluşturmaz
Seçenekler
A
Sanat sezgiyle ortaya çıkar
B
Sanat bir dil biçimidir
C
Estetiğin mantığa önceliği vardır
D
Sanat bir görüş ya da seziştir.
E
Sanat fiziksel bir gerçekliktir.
Açıklama:
Croce’ye göre Sanat fiziksel bir gerçeklik değildir. Croce sanatı ve sanat yapıtını ruhsal bir edim olarak gördüğü için sanatın dışsal, fiziksel bir olgu olamayacağı fikrini savunur.
Soru 29
Aşağıda düşünürler ile eserler arasında yapılmış olan eşleştirmelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Maurice Merleau-Ponty - Algı Fenomenolojisi’
B
Jean-Paul Sartre - Aydınların Savunusu
C
John Dewey - Sanat Nedir
D
Martin Heidegger - Sanat Yapıtının Kökeni
E
Benedetto Croce-- Estetiğin Özü
Açıklama:
Sanat Nedir isimli eser John Davey’e değil Tolstoy’a ait bir eserdir.
Soru 30
Sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Diyerek, özerk sanat kendi kurallarına sahip olduğunu ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymadığı görüşleri ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
Herbert Marcuse
B
Adorno
C
George Lukacs
D
Erns Fischer
E
Benedetto Croce
Açıklama:
Marcuse’a göre sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymaz
Soru 31
Marksist estetik anlayışına göre verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Marks’ın sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir.
B
Marksizmin temel savlarından biri olan tarihsel materyalizme göre toplumsal değişmenin temelinde sosyal unsur yer alır.
C
Lukacs, Adorno ve Marcuse gibi düşünürler Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmışlardır.
D
Marks, insanların kendi aralarında zorunlu olarak kurdukları üretim
ilişkilerinin maddi üretim güçleriyle örtüştüğünü belirtir.
ilişkilerinin maddi üretim güçleriyle örtüştüğünü belirtir.
E
Marks'a göre, “beş duyunun oluşması, dünyanın şimdiye değinki tüm tarihinin işidir.
Açıklama:
Marksizmin temel savlarından biri olan tarihsel materyalizme göre toplumsal değişmenin temelinde ekonomik unsur yer alır.
Soru 32
Marksist estetikçiler ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Marks’ın düşüncelerinin çelişkili olduğunu savunurlar
B
Maddeci belirlenimciliği katı ve tekyönlü bir belirlenimcilik olarak almamak gerektiği üzerinde dururlar
C
Engels,geçek yaşam üretimi ve yeniden üretiminin, yani ekonomik faktörün son kertede
asıl belirleyici olduğunu; ne Marks’ın ne de kendisinin bundan fazla bir şey ileri sürmediğini belirtir
asıl belirleyici olduğunu; ne Marks’ın ne de kendisinin bundan fazla bir şey ileri sürmediğini belirtir
D
Krylov gibi kimi yorumcular da Marks’ın bu görüşünün alt yapı-üst yapı ilişkisinin karşılıklı etkileşim temelinde okunması gerektiğini belirtirler
E
Sanatsal gelişme katı bir biçimde ekonomik alt yapıya bağlı olarak değil, kendi bilişsel arka planına göre ortaya çıkmaktadır
Açıklama:
Marksist estetikçiler Marks’ın düşüncesinde herhangi bir çelişki olmadığını
savunurken genel olarak şu iki yolu izlemişlerdir: Bunlardan birincisi, maddeci
belirlenimciliği katı ve tekyönlü bir belirlenimcilik olarak almamak gerektiği üzerinde durur. Aslında bu görüş Engels tarafından açıkça ifade edilmiştir. Engels,
geçek yaşam üretimi ve yeniden üretiminin, yani ekonomik faktörün son kertede
asıl belirleyici olduğunu; ne Marks’ın ne de kendisinin bundan fazla bir şey ileri
sürmediğini belirtir.
savunurken genel olarak şu iki yolu izlemişlerdir: Bunlardan birincisi, maddeci
belirlenimciliği katı ve tekyönlü bir belirlenimcilik olarak almamak gerektiği üzerinde durur. Aslında bu görüş Engels tarafından açıkça ifade edilmiştir. Engels,
geçek yaşam üretimi ve yeniden üretiminin, yani ekonomik faktörün son kertede
asıl belirleyici olduğunu; ne Marks’ın ne de kendisinin bundan fazla bir şey ileri
sürmediğini belirtir.
Soru 33
Genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit
eder. Bireylik kategorisi deneyimle doğrudan karşılaştığımız ve algıladığımız ‘bu
masa’, ‘bu kaya’ ‘bu renk’, ‘bu insan’ olarak varlığı ifade ederken genellik kategorisi;
soyut ve genel kavramlarla ifade edilen ‘masa’, ‘kaya’, ‘renk’, ‘insan’ varlıklarına karşılık gelir. Özgünlük ise genellik ile bireylik arasında orta yerde bulunur.
Sanat eseri için üç varlık kategorisi olduğunu savunan düşünür kimdir?
eder. Bireylik kategorisi deneyimle doğrudan karşılaştığımız ve algıladığımız ‘bu
masa’, ‘bu kaya’ ‘bu renk’, ‘bu insan’ olarak varlığı ifade ederken genellik kategorisi;
soyut ve genel kavramlarla ifade edilen ‘masa’, ‘kaya’, ‘renk’, ‘insan’ varlıklarına karşılık gelir. Özgünlük ise genellik ile bireylik arasında orta yerde bulunur.
Sanat eseri için üç varlık kategorisi olduğunu savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Lev Nikolayeviç Tolstoy
B
Herbert Marcuse
C
Leibniz
D
Adorno
E
Lukacs
Açıklama:
Lukacs, genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit
eder. Bireylik kategorisi deneyimle doğrudan karşılaştığımız ve algıladığımız ‘bu
masa’, ‘bu kaya’ ‘bu renk’, ‘bu insan’ olarak varlığı ifade ederken genellik kategorisi;
soyut ve genel kavramlarla ifade edilen ‘masa’, ‘kaya’, ‘renk’, ‘insan’ varlıklarına karşılık gelir. Özgünlük ise genellik ile bireylik arasında orta yerde bulunur. Lukacs’a
göre, felsefe tarihinde birçok düşünür özgünlük kategorisini dile getirmiş olmakla birlikte bu kategorinin sanat için önemini yeterince kavrayamamıştır. Dahası,
Lukacs’a göre, Hegel’in mantığı genellik, özgünlük ve bireylik diyalektiği üzerine
oturtmuş olması onun için bir şanstı. Ne var ki, Hegel bireylik kategorisinin kaybolup gitmesine yol açmıştır. Lukacs, bu noktada Hegel’i açıkça eleştirir.
eder. Bireylik kategorisi deneyimle doğrudan karşılaştığımız ve algıladığımız ‘bu
masa’, ‘bu kaya’ ‘bu renk’, ‘bu insan’ olarak varlığı ifade ederken genellik kategorisi;
soyut ve genel kavramlarla ifade edilen ‘masa’, ‘kaya’, ‘renk’, ‘insan’ varlıklarına karşılık gelir. Özgünlük ise genellik ile bireylik arasında orta yerde bulunur. Lukacs’a
göre, felsefe tarihinde birçok düşünür özgünlük kategorisini dile getirmiş olmakla birlikte bu kategorinin sanat için önemini yeterince kavrayamamıştır. Dahası,
Lukacs’a göre, Hegel’in mantığı genellik, özgünlük ve bireylik diyalektiği üzerine
oturtmuş olması onun için bir şanstı. Ne var ki, Hegel bireylik kategorisinin kaybolup gitmesine yol açmıştır. Lukacs, bu noktada Hegel’i açıkça eleştirir.
Soru 34
- Ona göre sanatınamacı ne güzelliktir ne de sanattan duyulan belli bir hazdır.
- Sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmektir.
- Fichte, Schelling, Hegel, Schopenhauer ve Cousin gibi felsefecilerin savunduğu “nesnel mistik” güzellik anlayışı ile güzeli herhangi bir yarar veya çıkar olmaksızın duyduğumuz hazza dayandıran güzel anlayışlarına karşı çıkar.
- Tolstoy’a göre sanat ürünleri bir insan etkinliği olarak ortaya çıksalar da tüm
insan etkinliklerini sanat olarak görmek yanlıştır.
Seçenekler
A
I,III
B
I,II,III
C
I,II
D
I,III,IV
E
II,III,IV
Açıklama:
Ona göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de sanattan duyulan belli bir hazdır. Sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmekten vazgeçmektir.
Soru 35
Sanatın tinsel bir uğraş olduğunu savunur. Ona göre,güzel ifade eyleminin kendisidir ve güzelin bilimi olarak düşünülen estetikse bir“ifade bilimidir.” Sanat bir dil biçimidir ve sanatçı da fikirlerini somut bir biçim içersinde ifade edebilen kişidir.
Yukarıdaki sözün sahibi felsefe temsilcisi kimdir?
Yukarıdaki sözün sahibi felsefe temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
BENEDETTO CROCE
B
MARTIN HEIDEGGER
C
SARTRE VE MERLEAU-PONTY
D
TOLSTOY
E
ADORNO
Açıklama:
Hegel felsefesinden ve Vico’nun tarihsel idealizminden etkilenen Croce sanatın tinsel bir uğraş olduğunu savunur. Croce’ye göre, güzel ifade eyleminin kendisidir ve güzelin bilimi olarak düşünülen estetikse bir “ifade bilimidir.” Sanat bir dil biçimidir ve sanatçı da fikirlerini somut bir biçim içersinde ifade edebilen kişidir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisinde Heidegger'in yanıtlamaya çalıştığı temel soru doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sanat Nedir?
B
Sanat ahlaksal bir etkinlikmidir?
C
Sanat bir görüş ya da sezişmidir?
D
Sanat yapıtının kökeni nedir?
E
Sanat bir deneyimmidir?
Açıklama:
Heidegger’in sanat felsefesine yaptığı en önemli katkılardan biri estetiğe ontolojik bir yaklaşım katmasıdır. Yanıtlamaya çalıştığı temel soru ‘Sanat yapıtının kökeni nedir?’ sorusudur. Heidegger, ‘Köken’ kavramını çözümlerken bu kavramın bir şeyin nereden, ne sayesinde, ne ve nasıl olduğu anlamı içerdiğini belirtir. Ona göre, sanat yapıtının kökeni sorunu sanat yapıtının özü sorunuyla bir ve aynıdır. Çünkü bir şeyin kökeni onun özünün ve varlığının kaynağıdır .Bu nedenle, köken sorunu bir varlık sorunu; sanat yapıtının kökeni sorusu da sanatın varlığı sorunudur.
Soru 37
Dewey’in estetik görüşünün merkezinde yer alan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denetim
B
Deneyim
C
Toplumsallık
D
Varlık
E
Özgünlük
Açıklama:
Diğer birçok çalışmasında olduğu gibi, ‘deneyim’ kavramı Dewey’in estetik
görüşünün merkezinde yer alır. Ona göre, her deneyimin bir birliği, bütünlüğü, devamlılığı ve onu diğerlerinden ayıran belli bir niteliği vardır. David Hume gibi
deneyimci filozofların duyumculuğuna karşı çıkan Dewey, artistik yaratmada önemli rol oynayan duyu deneyiminin geçmiş deneyimlerden kopuk salt fiziksel nitelikleri içermediğini, aksine, bu niteliklere anlamını veren, sanatsal ifade sürecinde bir araya gelen anlam zenginliği olduğunu savunur.
görüşünün merkezinde yer alır. Ona göre, her deneyimin bir birliği, bütünlüğü, devamlılığı ve onu diğerlerinden ayıran belli bir niteliği vardır. David Hume gibi
deneyimci filozofların duyumculuğuna karşı çıkan Dewey, artistik yaratmada önemli rol oynayan duyu deneyiminin geçmiş deneyimlerden kopuk salt fiziksel nitelikleri içermediğini, aksine, bu niteliklere anlamını veren, sanatsal ifade sürecinde bir araya gelen anlam zenginliği olduğunu savunur.
Soru 38
- Bir şeyi içsel olarak düşünmekle dışsal olarak görmek arasında temelden bir ayrım yoktur.
- Husserl fenomenolojisinin temel tezlerinden biri olan ‘bilinç her zaman bir şeyin bilincidir’ görüşünden hareketle edim olan imgenin bir bilinç olduğunu söyler.
- Sartre’a göre, şu an var olmayan bir nesneyi veya kişiyi imgelemek onu gerçeklik olmayan veya hiçlik olarak konumlamaktır.
- Estetik düşünme başlatıcı, doğurtucu bir rüyadır. Güzel, imge yoluyla
kurulan ve dünyanın olumsuzlamasını içeren bir değerdir.
Seçenekler
A
I,II,III
B
I,II,IV
C
I,II,III,IV
D
II,IV
E
II,III,IV
Açıklama:
Ona göre, bir şeyi içsel olarak düşünmekle dışsal olarak görmek arasında temelden bir ayrım yoktur. Sartre, Husserl fenomenolojisinin temel tezlerinden biri olan ‘bilinç her zaman bir şeyin bilincidir’ görüşünden hareketle edim olan imgenin bir bilinç olduğunu söyler . Fenemolojik anlamda bilinç yönelimseldir, yani bir şey hakkındadır. Bilinç olan imgede yönelimseldir. Sartre’a göre, şu an var olmayan bir nesneyi veya kişiyi imgelemek onu gerçeklik olmayan veya hiçlik olarak konumlamaktır.Hiçliğin ve gerçek olmayanın bu şekilde imge tarafından konumlanması Sartre’ın sanat görüşü açısından önemlidir. Tüm sanat yapıtları gerçekliğin ötesindedir. Estetik düşünme başlatıcı, doğurtucu bir rüyadır. Güzel, imge yoluyla kurulan ve dünyanın olumsuzlamasını içeren bir değerdir.
Soru 39
Yirminci yüzyıl Fransız felsefecilerinin önemli isimlerinden birisidir. En önemli eseri 1945 yılında yayınladığı insan varoluşunu, algısını ve edimini analiz ettiği Algı Fenomenolojisi’dir. Yazıları felsefi psikoloji, dil felsefesi, sanat felsefesi, tarih felsefesi ve politik felsefeyi içine alan geniş bir alanı kapsar.
Yukarıda bahsi geçen felsefeci kimdir?
Yukarıda bahsi geçen felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Jean-Paul Sartre
B
C. S. Pierce
C
Merleau-Ponty
D
John Dewey
E
Martin Heidegger
Açıklama:
Maurice Merleau-Ponty (1908-61) yirminci yüzyıl Fransız felsefecilerinin önemli isimlerinden birisidir. Merleau-Ponty’nin en önemli eseri 1945 yılında yayınladığı insan varoluşunu, algısını ve edimini analiz ettiği Algı Fenomenolojisi’dir. Yazıları felsefi psikoloji, dil felsefesi, sanat felsefesi, tarih felsefesi ve politik felsefeyi içine alan geniş bir alanı kapsar.
Soru 40
İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisidir. Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşmış başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri,edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunur.
Yukarıda bahsedilen felsefeci kimdir?
Yukarıda bahsedilen felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Benedetto Croce
B
Krylov
C
Lukacs
D
Adorno
E
Herbert Marcuse
Açıklama:
İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisidir.
Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşan Croce başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri,
edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte
özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil
sezgiyle ortaya çıktığını savunur.
Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşan Croce başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri,
edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte
özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil
sezgiyle ortaya çıktığını savunur.
Soru 41
Sanat konusunu tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi ilişkisi açısından ele almış olan felsefeci Kimdir?
Seçenekler
A
Dewey
B
Heidegger
C
Sartre
D
Marks
E
Croce
Açıklama:
Marks, sanat konusunu tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi
ilişkisi açısından ele alır.
ilişkisi açısından ele alır.
Soru 42
Sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunan ve felsefe tarihinin sanatın özgünlük kategorisini ihmal ettiğini savunan felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Krylov
B
Fischer
C
Lukacs
D
Adorno
E
Marcuse
Açıklama:
Lukacs, sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık
kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın özgünlük kategorisini ihmal etmiştir.
kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın özgünlük kategorisini ihmal etmiştir.
Soru 43
"Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır." Görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Marcuse
C
Lukacs
D
Fischer
E
Heidegger
Açıklama:
Adorno’ya göre, sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır.
Soru 44
sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin
ilkelerine uymaz. görüşünün sahibi kimdir?
ilkelerine uymaz. görüşünün sahibi kimdir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Croce
C
Dewey
D
Fischer
E
Marcuse
Açıklama:
Marcuse’a göre sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymaz.
Soru 45
sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır. Görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Crock
B
Adorno
C
Fischer
D
Tolstoy
E
Sartre
Açıklama:
Tolstoy’a göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme
başarısına bağlıdır.
başarısına bağlıdır.
Soru 46
Sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir.
Sanat, tümelin ve genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir. Düşüncesi kime aittir?
Sanat, tümelin ve genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir. Düşüncesi kime aittir?
Seçenekler
A
Sartre
B
Croce
C
Adorno
D
Fischer
E
Marks
Açıklama:
Croce’ye göre sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat, tümelin ve genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir.
Soru 47
Sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik açıdan ele alan, sanatın kökeninin sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle açıklanabileceğini savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Croce
C
Fischer
D
Sartre
E
Adorno
Açıklama:
Heidegger, sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik açıdan ele alır. Ona göre,
sanatın kökeni sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle
açıklanabilir.
sanatın kökeni sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle
açıklanabilir.
Soru 48
Bir amaca, başarıya ve hedefe ulaşan her eylemde ve etkinlikte bir estetik yön bulunur. Estetik deneyim günlük yaşam deneyiminden ayrı tutulamaz düşüncesinin sahibi kimdir?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Croce
C
Dewey
D
Ficher
E
Adorno
Açıklama:
Dewey’e göre bir amaca, başarıya ve hedefe ulaşan her eylemde ve etkinlikte bir
estetik yön bulunur. Estetik deneyim günlük yaşam deneyiminden ayrı tutulamaz.
estetik yön bulunur. Estetik deneyim günlük yaşam deneyiminden ayrı tutulamaz.
Soru 49
Varoluşçu fenomenolojik estetik kuramının sahibi kimdir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Adorno
C
Fischer
D
Croce
E
Sartre
Açıklama:
Sartre’un estetiği varoluşçu fenomenolojik estetik kuramıdır. Ona göre düşünme;
başlatıcı, doğurtucu bir rüyadır. Sanat yapıtı özerktir ve seyirci için dünyayı açar.
başlatıcı, doğurtucu bir rüyadır. Sanat yapıtı özerktir ve seyirci için dünyayı açar.
Soru 50
Sanat kuramı algı fenomenolojisi olarak bilinen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Merleau-Ponty
B
Sartre
C
Fischer
D
Croce
E
Marks
Açıklama:
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı algı fenomenolojisi olarak bilinir. Ona göre, resim sanatı güzellikle ilgili değil hakikatle ilgilidir. Hakikati görüşe sunarak hakikat hakkında bilgi verir. Resim şeylerin özlerinin görünüşüne götürür bizi.
Soru 51
Yirminci yüzyıl sanat ve estetik alanındaki önemli gelişmelerden bir diğeri Heidegger, Sartre ve Merleau-Ponty gibi sanatın ontolojik, varoluşçu ve fenomonolojik açıdan incelendiği çalışmalar olmuştur. Hangi düşünürün sezgici sanat anlayışı bu dönemin önemli sanat ve estetik çalışmaları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Croce
B
Tolstoy
C
Dewey
D
Heidegger
E
Sartre
Açıklama:
Yirminci yüzyıl sanat ve estetik alanındaki önemli gelişmelerden bir diğeri Heidegger, Sartre ve Merleau-Ponty gibi sanatın ontolojik, varoluşçu ve fenomonolojik açıdan incelendiği çalışmalar olmuştur. Croce’nin sezgici sanat anlayışı; Tolstoy’un sanatı duygu aktarımı olarak ele aldığı yaklaşım ile Dewey’in deneyim olarak sanat kuramı bu dönemin önemli sanat ve estetik çalışmaları arasında yer alır. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 52
Hangi düşünürün sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir ?
Seçenekler
A
Shakespear
B
Marks
C
Goethe
D
Croce
E
Sartre
Açıklama:
Marks’ın sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 53
Bir çok yorumcu, Marks’ın hangi eserinde adlı eserinde yer alan sözlerinin onun yukarıda ifade ettiğimiz katı belirlenimcilik savıyla açık biçimde çeliştiğine dikkat çekmiştir ?
Seçenekler
A
1844 El Yazmaları
B
Gazete Yazıları
C
Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı
D
Fransız Üçlemesi
E
İktisatta Bir Hayalet
Açıklama:
Bir çok yorumcu, Marks’ın, Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı adlı eserinde yer alan sözlerinin onun yukarıda ifade ettiğimiz katı belirlenimcilik savıyla açık biçimde çeliştiğine dikkat çekmiştir. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 54
Aristoteles ve Kant’ın aksine, Lukacs kategorileri belirlerken özneden değil, nesneden hareket eder. Aynı zamanda, onun belirlediği kategoriler Aristoteles ve Kant’ın belirlediklerinden farklıdır. Lukacs, bu anlamda kaç varlık kategorisi tespit etmiştir ?
Seçenekler
A
2
B
6
C
4
D
3
E
5
Açıklama:
Aristoteles ve Kant’ın aksine, Lukacs kategorileri belirlerken özneden değil, nesneden hareket eder. Aynı zamanda, onun belirlediği kategoriler Aristoteles ve Kant’ın belirlediklerinden farklıdır. Lukacs, genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit eder. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 55
Hangi düşünür'e göre kapitalist toplumlarda sanat özerklik ve toplumsal karakter
yönleriyle bir çatışma yaşar ?
yönleriyle bir çatışma yaşar ?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Fischer
C
Sartre
D
Heidegger
E
Adorno
Açıklama:
Adorno’ya göre kapitalist toplumlarda sanat özerklik ve toplumsal karakter yönleriyle bir çatışma yaşar. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 56
Lev Nikolayeviç Tolstoy estetik üzerine görüşlerini hangi eserinde ortaya koymuştur ?
Seçenekler
A
Sanat Nedir?
B
Estetik Boyut
C
Sanatın İlkeleri
D
Estetiğin Özü
E
Tek Boyutlu İnsan
Açıklama:
Lev Nikolayeviç Tolstoy (1828-1910) estetik üzerine görüşlerini Sanat Nedir? adlı
eserinde ortaya koymuştur. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
eserinde ortaya koymuştur. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Soru 57
1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunan düşünür aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Croce
C
Tolstoy
D
Dewey
E
Sartre
Açıklama:
Croce, 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunur. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Soru 58
Aşağıdaki şıklarda belirtilen hangi düşünüre göre sanat yapıtının kökeni sorunu sanat yapıtının özü sorunuyla bir ve aynıdır ?
Seçenekler
A
Croce
B
Tolstoy
C
Heidegger
D
Dewey
E
Sartre
Açıklama:
Heidegger'e göre, sanat yapıtının kökeni sorunu sanat yapıtının özü sorunuyla bir ve aynıdır.
Çünkü bir şeyin kökeni onun özünün ve varlığının kaynağıdır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Çünkü bir şeyin kökeni onun özünün ve varlığının kaynağıdır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Soru 59
Dewey, psikoloji, felsefe ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla tanınır. Dewey'in hangi eseri yirminci yüzyılda estetik alanda yazılmış başlıca yapıtlardan biri olarak nitelendirilir ?
Seçenekler
A
Sanatın İlkeleri
B
Sanat Yapıtının Kökeni
C
Köylü Pabuçları
D
Deneyim Olarak Sanat
E
İmgelem
Açıklama:
John Dewey, psikoloji, felsefe ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla tanınır. Onun Deneyim Olarak Sanat (1934) adlı eseri yirminci yüzyılda estetik alanda yazılmış başlıca yapıtlardan
biri olarak nitelendirilir. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
biri olarak nitelendirilir. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Soru 60
Sartre’ın varoluşçu fenomenolojik estetiği onun imge kuramında ve özgürlük ontolojisinde yatar. Sartre'nin hangi eserinde kendi estetiğinin anahtar kavramı olan imgeleyen bilinç kavramının açıklamasını yaparak bu bilincin diğer bilinç şekillerinden nasıl ayrıldığına ortaya koyar ?
Seçenekler
A
Aydınların Savunusu
B
Edebiyat Nedir ?
C
Göz ve Tin
D
Estetik Boyut
E
İmgelem
Açıklama:
Sartre’ın varoluşçu fenomenolojik estetiği onun imge kuramında ve özgürlük ontolojisinde yatar. İmgelem adlı eserinde kendi estetiğinin anahtar kavramı olan imgeleyen bilinç kavramının açıklamasını yaparak bu bilincin diğer bilinç şekillerinden nasıl ayrıldığına ortaya koyar. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 61
Aşağıda adı verilmiş düşünürlerden hangisinin Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmış olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Shakespear
B
Goethe
C
Fichte
D
Adorno
E
Hegel
Açıklama:
Marks’ın sanat ve estetik üzerine yazdıklarından hareketle bir estetik kuram geliştirmiş olduğunu söylemek oldukça zor. Ancak, Marksizmin temel tezlerinden hareketle Lukacs, Adorno ve Marcuse gibi düşünürler Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmışlardır. Bir başka deyişle, Marks ve Engels’in kendilerine ait bir sanat ve estetik kuramından söz edemiyor olsak da gelişmiş bir marksist estetik kuram vardır. Sorunun doğru cevabı “Adorno” seçeneğidir.
Soru 62
Herbert Marcuse’un, bağımsız bir fenomen olarak estetik deneyimin, bireylere burjuva toplumunun gerçekliğinden kurtulma olanağı vereceğini savunduğu eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat Nedir?
B
Estetiğin Özü
C
Sanatın İlkeleri
D
Varlık ve Zaman
E
Estetik Boyut
Açıklama:
Frankfurt Okulu ve eleştirel kuramın bir başka önde gelen düşünürü Herbert Marcuse (1898-1978) da sanatın özerkliğini savunur. Estetik Boyut adlı eserinde bağımsız bir fenomen olarak estetik deneyimin bireylere burjuva toplumunun gerçekliğinden kurtulma olanağı vereceğini savunur. Birey, estetik deneyim aracılığıyla fiili olarak egemen olan burjuva değerlerini geçersiz kılacak güce sahip olur. Sorunun cevabı “Estetik Boyut” seçeneğidir.
Soru 63
Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunmuş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Herbert Marcuse
B
Benedetto Croce
C
Adorno
D
Fichte
E
Lev Nikolayeviç Tolstoy
Açıklama:
Benedetto Croce (1866-1952) İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisidir. Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşan Croce başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri, edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunur. Hegel felsefesinden ve Vico’nun tarihsel idealizminden etkilenen Croce sanatın tinsel bir uğraş olduğunu savunur. Croce’ye göre, güzel ifade eyleminin kendisidir ve güzelin bilimi olarak düşünülen estetikse bir “ifade bilimidir.” Sanat bir dil biçimidir ve sanatçı da fikirlerini somut bir biçim içersinde ifade edebilen kişidir. Sorunun doğru cevabı “Benedetto Croce” seçeneğidir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Benedetto Croce’nin sanat anlayışı ile örtüşür?
I. Sanat bir görüş ve bir seziştir.
II. Sanat renklere, biçimlere, ses birliklerine indirgenemez.
III. Sanat bireyselin ve fenomenin bilgisini verir.
IV. Sanat genelin, tümelin ve numenin bilgisini verir.
V. Sanat ahlaksal bir etkinliktir.
I. Sanat bir görüş ve bir seziştir.
II. Sanat renklere, biçimlere, ses birliklerine indirgenemez.
III. Sanat bireyselin ve fenomenin bilgisini verir.
IV. Sanat genelin, tümelin ve numenin bilgisini verir.
V. Sanat ahlaksal bir etkinliktir.
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
I, III, V
D
I, II, IV
E
I, II, V
Açıklama:
I, II, III numaralı önermeler Benedetto Croce’nin sanat anlayışı ile örtüşür:
I. Sanat bir görüş ve bir seziştir.
II. Sanat renklere, biçimlere, ses birliklerine indirgenemez.
III. Sanat bireyselin ve fenomenin bilgisini verir.
IV ve V numaralı önermeler ise Croce'nin sanat anlayışı ile uyuşmaz:
IV. Sanat genelin, tümelin ve numenin bilgisini verir.
V. Sanat ahlaksal bir etkinliktir.
Dolayısıyla doğru yanıt A şıkkıdır: I, II, III.
I. Sanat bir görüş ve bir seziştir.
II. Sanat renklere, biçimlere, ses birliklerine indirgenemez.
III. Sanat bireyselin ve fenomenin bilgisini verir.
IV ve V numaralı önermeler ise Croce'nin sanat anlayışı ile uyuşmaz:
IV. Sanat genelin, tümelin ve numenin bilgisini verir.
V. Sanat ahlaksal bir etkinliktir.
Dolayısıyla doğru yanıt A şıkkıdır: I, II, III.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi varoluşçu felsefenin önemli düşünürlerinden biri olan Martin Heidegger’in bir eserinin adıdır?
Seçenekler
A
Estetiğin Özü
B
Sanatın İlkeleri
C
Varlık ve Zaman
D
Deneyim Olarak Sanat
E
İmgelem
Açıklama:
Martin Heidegger (1889-1976) varoluşçu felsefenin önemli düşünürlerinden biridir. 1927'de Yayınlamış olduğu Varlık ve Zaman adlı eserinde ‘varlık’ ve ‘varlığın Varlığı’ arasında bir ayrım yaparak bir varlığı varlık yapanın, onun olduğu gibi olmasını sağlayanın ‘Varlık’ olduğunu savunur. Sorunun doğru cevabı “Varlık ve Zaman” seçeneğidir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Martın Heidegger’in Sanat Yapıtının Kökeni adlı eserinde de ortaya koyduğu üzere sanatın insan hayatındaki yerini açıklamıştır?
Seçenekler
A
Sanatın zihinsel durumların ifadesi sayılması
B
Sanatın imgesel anlatım olarak görülmesi
C
Sanatın kültürel bir değer sayılması
D
Sanatın bir görüş ya da seziş sayılması
E
Sanatın Umut ışığı sayılması
Açıklama:
Heidegger’e göre, insan için fırlatılmış olduğu dünyada sanat bir ‘umut’ veya ‘ışık’ olarak durur. 1939-40 eğitim-öğretim döneminde sanat ve teknoloji üzerine verdiği derslerde ‘oluş’ veya ‘oluveriş’ olarak sanatın teknoloji tarafından bozulmuş ve yabancılaşmış bir dünyada nasıl bir umut ışığı olduğunu vurgular. Bu derslerdeki görüşlerini daha sonra Sanat Yapıtının Kökeni adlı eserinde yayınlar. Bunlardan dolayı sorunun doğru cevabı “ sanatın umut ışığı sayılması” seçeneğidir.
Soru 67
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Fransız romancı, oyun yazarı, gazeteci, edebiyat eleştirmeni ve felsefeci Jean-Paul Sartre’nin İmgelem adlı eserinde ortaya koyduğu imgeleyen bilinç kavramına uygundur?
Seçenekler
A
Pratik oluşu
B
Kültürel oluşu
C
Yönelimsel oluşu
D
Sanatsal oluşu
E
Matematiksel oluşu
Açıklama:
Sartre’ın varoluşçu fenomenolojik estetiği onun imge kuramında ve özgürlük ontolojisinde yatar. İmgelem adlı eserinde kendi estetiğinin anahtar kavramı olan imgeleyen bilinç kavramının açıklamasını yaparak bu bilincin diğer bilinç şekillerinden nasıl ayrıldığını ortaya koyar. Ona göre, bir şeyi içsel olarak düşünmekle dışsal olarak görmek arasında temelden bir ayrım yoktur. Sartre, Husserl fenomenolojisinin temel tezlerinden biri olan ‘bilinç her zaman bir şeyin bilincidir’ görüşünden hareketle edim olan imgenin bir bilinç olduğunu söyler (Sartre, 2006, 154). Fenemolojik anlamda bilinç yönelimseldir, yani bir şey hakkındadır. Bilinç olan imge de yönelimseldir. Sartre’a göre, şu an var olmayan bir nesneyi veya kişiyi imgelemek onu gerçeklik olmayan veya hiçlik olarak konumlamaktır. Bunlardan dolayı, Sorunun doğru cevabı “yönelimsel oluşu” seçeneğidir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Merleau-Ponty’e göre resim sanatının bir işlevi olabilir?
Seçenekler
A
Sanat eseri oluşu
B
Özgürlük alanı olması
C
Gerçek olanın imgesel dokusunu göze sunması
D
Hiçliğin ve gerçek olmayanın imge tarafından konumlanması
E
Şeylerin gerçek varlığını ve onların hakikatini bildirmesi
Açıklama:
Merleau-Ponty’nin resim sanatına verdiği önem resim sanatının işlevinden kaynaklanır. Ona göre, “resim gerçek olanın imgesel dokusunu göze sunar” (Merleau-Ponty, 2005, 181). Resim şeylerin özlerinin görünüşüne götürür bizi. Şeylerin özlerini anlamak isteyen bir algı felsefesi resim sanatının ortaya çıkardığı “algı dünyasına” yönelmelidir. Çünkü; “ressamın dünyası görünür, gözle görülür dünyadır, yalnızca odur; bu bir bakıma çılgın bir dünyadır, çünkü kısmi kalmakla birlikte bütünlüğe ulaşmış bir dünyadır. Resim görme ediminden başka bir şey olmayan bir coşkuyu uyandırır, bunu en yüksek gücüne ulaştırır, çünkü görmek uzaktan sahip olmaktır ve resim bu tuhaf sahiplenmeyi, Varlık’ın -içine girebilmek, ona katılabilmek için kendilerini görünür kılmak zorunda olan- tüm görünümleri yayar” (Merleau-Ponty, 2005, 185). Bu bilgiler doğrultusunda sorunun doğru cevabı “gerçek olanın imgesel dokusunu göze sunması” seçeneğidir.
Soru 69
John Dewey’in estetik görüşünün merkezinde olduğu kabul edilmiş kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzellik
B
Gerçeklik
C
Görsellik
D
Deneyim
E
İşlevsellik
Açıklama:
S. Pierce ve W. James gibi pragmatik felsefenin öncülerinden olan John Dewey, psikoloji, felsefe ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla tanınır. Onun Deneyim Olarak Sanat (1934) adlı eseri yirminci yüzyılda estetik alanda yazılmış başlıca yapıtlardan biri olarak nitelendirilir. Dewey, bu çalışmasıyla estetiği kendi konusunun ve varlık alanının belirlediği bir yöntemle ele aldığını, felsefenin başka bir alanına ait bir yönteme veya yaklaşıma indirgemediğini ifade etse de çoğu yorumcu onun estetiği pragmatik felsefe açısından temellendirmeye ve savunmaya çalıştığını belirtir. Diğer birçok çalışmasında olduğu gibi, ‘deneyim’ kavramı Dewey’in estetik görüşünün merkezinde yer alır. Ona göre, her deneyimin bir birliği, bütünlüğü, devamlılığı ve onu diğerlerinden ayıran belli bir niteliği vardır. David Hume gibi deneyimci filozofların duyumculuğuna karşı çıkan Dewey, artistik yaratmada önemli rol oynayan duyu deneyiminin geçmiş deneyimlerden kopuk salt fiziksel nitelikleri içermediğini, aksine, bu niteliklere anlamını veren, sanatsal ifade sürecinde bir araya gelen anlam zenginliği olduğunu savunur. Tüm bunlardan dolayı sorunun doğru cevabı “deneyim” seçeneğidir.
Soru 70
Sanatı bir duygu aktarımı olarak tanımlamış; sanat eserinin başarısının da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlı olduğunu savunmuş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benedetto Croce
B
Martin Heidegger
C
John Dewey
D
Lev Nikolayeviç Tolstoy
E
Jean-Paul Sartre
Açıklama:
Tostoy’a göre sanat duygu aktarımıdır: “Bir insanın yaşadığı bir duyguyu, belirli dışsal işaretlerle ve bilinçli olarak başkalarına yansıtması ve o başkalarının da aynı duyguyu yaşamalarından ibaret insani bir etkinliktir sanat” (Tolstoy, 2007: 50). Dolayısıyla, sanatçının amacı da kendi duygusunun insanlara geçmesini sağlamaktır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır: “Yapıt, sanat yapıtı olarak iyi bir düzey tutturmuşsa, ister ahlaki ister ahlakdışı olsun, sanatçının dile getirdiği duygu başka insanlara geçer; ... Eğer yapıttan başka insanlara geçiş olmuyor, yapıtla verilmek istenen duygu başka insanlara ‘bulaşmıyorsa’, hiçbir açıklama, yorum ona bu niteliği kazandırmaz” (Tolstoy, 2007: 131). Sorunun doğru cevabı “Lev Nikolayeviç Tolstoy” seçeneğidir.
Soru 71
Sanatı tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi ilişkisi açısından ele alan kimdir?
Seçenekler
A
Kant
B
Schiller
C
Hegel
D
Marks
E
Schopenhauer
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Marks, sanat konusunu tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi ilişkisi açısından ele alır.
Marks, sanat konusunu tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi ilişkisi açısından ele alır.
Soru 72
Sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunan Marksist düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Marks
B
Engels
C
Lukacs
D
Adorno
E
Croce
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Lukacs, sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın özgünlük kategorisini ihmal etmiştir.
Lukacs, sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın özgünlük kategorisini ihmal etmiştir.
Soru 73
Sosyal gerçekliği savunan ve başarılı bir sanat eserinin ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıttığını savunan Marksist estetikçi kimdir?
Seçenekler
A
Marks
B
Engels
C
Lukacs
D
Adorno
E
Croce
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Lukacs, sosyal gerçekliği savunan Marksist bir estetikçidir. Ona göre, başarılı bir sanat eseri ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıtır.
Lukacs, sosyal gerçekliği savunan Marksist bir estetikçidir. Ona göre, başarılı bir sanat eseri ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıtır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Adorno’nun sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusundaki iddialarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
B
Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel olarak burjuva toplumuna görelidir.
C
Özerk sanat, ait olduğu toplumu hep eleştirir.
D
Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
E
Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Sanat hangi ölçüde topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır? Adorno, bu genel soruyu yanıtlarken sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusunda özetle şu iddiaları ileri sürer:
Sanat hangi ölçüde topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır? Adorno, bu genel soruyu yanıtlarken sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusunda özetle şu iddiaları ileri sürer:
- Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
- Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de
siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel
olarak burjuva toplumuna görelidir. - Sanatın göreceli bağımsızlığı, temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca
konmuş amaçları yerine getirmek olmayan sanat eserlerinin üretimine ve
kabulüne gittikçe bağlanmaktadır. - Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
- Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
- Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı
için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
Soru 75
“Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır” diyen Marksist estetikçi kimdir?
Seçenekler
A
Marks
B
Engels
C
Lukacs
D
Adorno
E
Croce
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Adorno'ya göre, sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır.
Adorno'ya göre, sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır.
Soru 76
“Sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır, sanat duygu aktarımıdır” diyen kimdir?
Seçenekler
A
Croce
B
Engels
C
Lukacs
D
Marks
E
Tolstoy
Açıklama:
TOLSTOY: SANAT DUYGU AKTARIMIDIR
Tolstoy'a göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat
eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır.
Tolstoy'a göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat
eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır.
Soru 77
Sanatın fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik olmadığını, tümelin ve
genelin bilgisini de vermediğini, sanatın bir görüş ya da seziş olduğunu savunan düşünür kimdir?
genelin bilgisini de vermediğini, sanatın bir görüş ya da seziş olduğunu savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Marks
B
Engels
C
Lukacs
D
Tolstoy
E
Croce
Açıklama:
BENEDETTO CROCE: SANATSAL BİLGİ SEZGİSEL
BİLGİDİR
Croce'ye göre sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat, tümelin ve
genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir.
BİLGİDİR
Croce'ye göre sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat, tümelin ve
genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Croce’nin sanatın seziş olduğunu söylerken onun ne olamayacağını belirlediği başlıklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Sanat fiziksel bir gerçeklik değildir.
B
Sanat yarar gözetici bir etkinlik değildir.
C
Sanat ahlaksal bir etkinlik değildir.
D
Sanat duyusal ve duygusal bir etkinlik değildir.
E
Sanat, felsefe, tarih, doğa bilimleri ve matematikle özdeşleştirilemez.
Açıklama:
BENEDETTO CROCE: SANATSAL BİLGİ SEZGİSEL
BİLGİDİR
Croce sanatı bir görüş ya da seziş olarak görür (Croce, 2004, 39). Ona göre, sanat tümelin değil de bireyselin bilgisidir. Sezgi bize içinde yaşadığımız dünyanın bilgisini; genelin, tümelin ve numenin bilgisini değil de bireyselin ve fenomenin bilgisini; yani bu nehir, bu ağaç, bu gölün bilgisini verir. Croce sanatın seziş olduğunu söylerken onun ne olamayacağını da belirlemiş olur:
BİLGİDİR
Croce sanatı bir görüş ya da seziş olarak görür (Croce, 2004, 39). Ona göre, sanat tümelin değil de bireyselin bilgisidir. Sezgi bize içinde yaşadığımız dünyanın bilgisini; genelin, tümelin ve numenin bilgisini değil de bireyselin ve fenomenin bilgisini; yani bu nehir, bu ağaç, bu gölün bilgisini verir. Croce sanatın seziş olduğunu söylerken onun ne olamayacağını da belirlemiş olur:
- Sanat fiziksel bir gerçeklik değildir. Sanat renklere, biçimlere, ses birliklerine, ısı ya da elektriksel olgulara indirgenemez; o sanat eserinin ortaya çıkmasını sağlayan maddi ve fiziksel hiçbir ortama ve araca indirgenemez. Croce sanatı ve sanat yapıtını ruhsal bir edim olarak gördüğü için sanatın dışsal, fiziksel bir olgu olamayacağı fikrini savunur.
- Sanat yarar gözetici bir etkinlik değildir. Seziş veya içe doğuş olarak sanat kuramsaldır; bu yüzden de yarar gözetici bir etkinlik olamaz çünkü “yarar gözetici bir etkinlik daima bir hoşnutluk yaratmaya, dolayısıyla da acıyı yok etmeye yönelik olduğundan, kendi öz doğası bağlamında düşünülen sanatın yararlı ya da zevk ve acı gibi şeylerle bir ilintisi olamaz. Susuzluğumuzu gidermek için içtiğimiz sudan aldığımız tat sanatsal bir öz taşımaz”.
- Sanat ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat istenç sonucu ve iyi niyetten doğmadığı içi ahlaki alanın dışındadır ve herhangi bir ahlaki değerlendirmeye konu edilemez:
- Croce son olarak sanatın, felsefe, tarih, doğa bilimleri ve matematikle özdeşleştirilemeyeceğini; çünkü bu alanların sadece olanın olduğu gibi, tümelin, genelin veya gerçeğin kavramsal bilgisine odaklandığını; hâlbuki sezgi olan sanatın düşünceden önceki imgelerle ortaya çıktığı için bu alanların bilgisinden farklı bir bilgiye sahip olduğunu söyler.
Soru 79
“Sanat yapıtının kökenini ontolojik açıdan ele alan ve sanatçı ve sanat yapıtı arasında varolan karşılıklı ilişkiyle açıklanabilir” diyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Tolstoy
C
Croce
D
Heidegger
E
Dewey
Açıklama:
MARTIN HEIDEGGER: SANAT YAPITININ KÖKENİ
Heidegger, sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik açıdan ele alır. Ona göre, sanatın kökeni sanat,
sanatçı ve sanat yapıtı arasında varolan karşılıklı ilişkiyle açıklanabilir.
Heidegger, sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik açıdan ele alır. Ona göre, sanatın kökeni sanat,
sanatçı ve sanat yapıtı arasında varolan karşılıklı ilişkiyle açıklanabilir.
Soru 80
“Bir amaca, başarıya ve hedefe ulaşan her eylemde ve etkinlikte bir estetik yön bulunur” diyen ve sanatı deneyim açısından ele alan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Tolstoy
C
Croce
D
Heidegger
E
Dewey
Açıklama:
JOHN DEWEY: DENEYİM OLARAK SANAT
Dewey'e göre bir amaca, başarıya ve hedefe ulaşan her eylemde ve etkinlikte bir estetik yön bulunur. Estetik deneyim günlük yaşam deneyiminden ayrı tutulamaz.
Dewey'e göre bir amaca, başarıya ve hedefe ulaşan her eylemde ve etkinlikte bir estetik yön bulunur. Estetik deneyim günlük yaşam deneyiminden ayrı tutulamaz.
Soru 81
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışan filozoflar arasındadır?
Seçenekler
A
Hegel
B
Adorno
C
Freud
D
Heidegger
E
Marleau-Ponty
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği gibi, "Marksizmin temel tezlerinden hareketle Lukacs, Adorno ve Marcuse gibi düşünürler Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmışlardır." Doğru yanıt "b" seçeneğinde yer alan "Adorno" olmalıdır.
Theodor Adorno
Theodor Adorno
Soru 82
Marksizmin temel savlarından biri olan tarihsel materyalizme göre toplumsal değişmenin temelinde aşağıdaki kavramlardan hangisi yer alır?
Seçenekler
A
Estetil anlayış
B
Kültür kavramı
C
Ekonomik unsur
D
Beğeni Kavramı
E
Ahlaki unsurlar
Açıklama:
Kitabımızda da belirtildiği üzere, marksizmin temel savlarından biri olan tarihsel materyalizme göre toplumsal değişmenin temelinde "c" seçeneğinde belirtilen "ekonomik unsur" yer alır.
Soru 83
“Politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye dayanır." ifadesi en çok hangi kuramcının görüşünü yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Derrida
B
Marks
C
Hegel
D
Zizek
E
Eflatun
Açıklama:
“Politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye
dayanır." sözü "b" seçeneğinde yer alan "Marks"'a aittir.
Karl Marks
dayanır." sözü "b" seçeneğinde yer alan "Marks"'a aittir.
Karl Marks
Soru 84
Hangi düşünüre göre, sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmekten vazgeçmektir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Marks
C
Adorno
D
Tolstoy
E
Goodman
Açıklama:
Sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmekten vazgeçmektir düşüncesş "d" seçeneğinde yer alan "Tolstoy"'a aittir.
Soru 85
1913 yılında yayımladığı "Estetiğin Özü" adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Schiller
B
Kant
C
Croce
D
Merleau-Ponty
E
Habermas
Açıklama:
1913 yılında yayımladığı "Estetiğin Özü" adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunan düşünür, kitabımızda belirtildiği üzere, "c" seçeneğinde yer alan "Croce"'dir.
Soru 86
Sanat yapıtının kökeni sorunsalını, sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle açıklayan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Dewey
B
Goodman
C
Bruegel
D
Hegel
E
Heidegger
Açıklama:
Kitabımıza göre, "Heidegger, köken sorununu sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasında var olan karşılıklı ilişkiyle açıklar." Bu nedenle doğru yanıt "e" seçeneğidir.
Soru 87
Hangi kuramcıya göre, güzel, sanat yapıtında hakikatin açıklık olarak ortaya çıkma biçimidir?
Seçenekler
A
Benjamin
B
Adorno
C
Dewey
D
Heidegger
E
Croce
Açıklama:
Güzeli, sanat yapıtında hakikatin açıklık olarak ortaya çıkma biçimi olarak tanımlayan kuramcı "d" seçeneğinde yer alan "Heidegger"'dir.
Soru 88
"Tek Boyutlu İnsan" adlı eseriyle sanatsal düşünceleri hakkında ipuçları sunan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Benjamin
B
Marcuse
C
Croce
D
Heidegger
E
Biruni
Açıklama:
"B" seçeneğinde yer alan "Marcuse", "Tek Boyutlu İnsan" adlı eserinde, Sovyetler Birliği de dahil, gelişmiş sanayi
toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunur.
toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunur.
Soru 89
Deneyim kavramını estetik görüşlerinin temeline alan kuramcu kimdir?
Seçenekler
A
Focuault
B
Derrida
C
Dewey
D
Sartre
E
Benjamin
Açıklama:
Diğer birçok çalışmasında olduğu gibi, ‘deneyim’ kavramı Dewey’in estetik görüşünün merkezinde yer alır. Doğru yanıt "c"'dir.
Soru 90
"İmgelem" adlı eserinde kendi estetiğinin anahtar kavramı olan imgeleyen bilinç kavramının açıklamasını yaparak bu bilincin diğer bilinç şekillerinden nasıl ayrıldığına ortaya koyan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Freud
B
Habermas
C
Derrida
D
Sartre
E
Zizek
Açıklama:
İmgelem adlı eserinde kendi estetiğinin anahtar kavramı olan imgeleyen bilinç kavramının açıklamasını yaparak bu bilincin diğer bilinç şekillerinden nasıl ayrıldığına ortaya koyan kuramcı "d" seçeneğinde yer alan "Sartre"'dır.
Soru 91
"........, belirlemeciliği insanın duşu düzeyine kadar indirger. Ona göre, 'beş duyunun oluşması, dünyanın şimdiye değinki tüm tarihinin işidir'." ifadesindeki boşluğa hangi düşünürün adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Marks
B
Heidegger
C
Croce
D
Tolstoy
E
Dewey
Açıklama:
Marks, belirlemeciliği insanın duşu düzeyine kadar indirger. Ona göre, 'beş duyunun oluşması, dünyanın şimdiye değinki tüm tarihinin işidir'
Soru 92
"............’e göre, tarihi maddecilik görüşünü tek yönlü bir belirleme olarak ele almamak gerekir. Politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye dayanır. Ama bütün bunlar, birbirlerini olduğu gibi, ekonomik temeli de etkiler." ifadesindeki boşluğa hangi düşünürün adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Croce
B
Engels
C
Tolstoy
D
Fischer
E
Heidegger
Açıklama:
Engels’e göre, tarihi maddecilik görüşünü tek yönlü bir belirleme olarak ele almamak gerekir. Politik, hukuksal, felsefi, dinsel, yazınsal, sanatsal vb. gelişme, ekonomik gelişmeye dayanır. Ama bütün bunlar, birbirlerini olduğu gibi, ekonomik temeli de etkiler.
Soru 93
Lukacs, sanat eseri için üç varlık kategorisi olduğunu savunur. Bu kategoriler nelerdir?
Seçenekler
A
genellik, özgünlük ve bireylik
B
özgürlük, özgünlük, biriciklik
C
genellik, banallik, toplumculuk
D
bireylik, dialog, ihtişam
E
özgünlük, güç, yenilik
Açıklama:
Lukacs, sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın özgünlük kategorisini ihmal etmiştir.
Soru 94
"......, sosyal gerçekliği savunan Marksist bir estetikçidir. Ona göre, başarılı bir sanat eseri ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıtır." Bu cümledeki boşluğa hangi düşünürün adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Engels
C
Marks
D
Croce
E
Lukacs
Açıklama:
Lukacs, sosyal gerçekliği savunan Marksist bir estetikçidir. Ona göre, başarılı bir sanat eseri ortaya çıktığı toplumun sınıfsal, ahlaki, düşünsel, değersel yapısını yansıtır.
Soru 95
".......’ya göre, sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır." cümlesindeki boşluğa hangi düşünürün adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Zuidervaart
C
Leibniz
D
Engels
E
Marks
Açıklama:
Adorno’ya göre, sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır. O, hem özerktir hem de toplumsal olarak yapılmıştır.
Soru 96
"Adorno’ya göre, sanat yapıtları birer ...........'dırlar. Birbirine kapalıdırlar ve pencereleri yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder." ifadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Soyad
B
Monad
C
Ballad
D
Aşama
E
Format
Açıklama:
Adorno’ya göre, sanat yapıtları birer monaddırlar. Birbirine kapalıdırlar ve pencereleri yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder.
Soru 97
".......'a göre sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymaz" cümlesindeki boşluğa hangi düşünür gelmelidir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Marcuse
C
Marks
D
Hegel
E
Engels
Açıklama:
Marcuse’a göre sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymaz
Soru 98
"............’a göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır" ifadesindeki boşluğa hangi düşünürün adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Marks
B
Schiller
C
Tolstoy
D
Schopenhauer
E
Kant
Açıklama:
Tolstoy’a göre sanatın amacı ne güzelliktir ne de haz sağlamaktır. Ona göre sanat duygu aktarımıdır. Bir sanat eserinin başarısı da bu duyguyu başkasına geçirme başarısına bağlıdır.
Soru 99
Sovyetler Birliği de dahil, gelişmiş sanayi toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunan Tek Boyutlu İnsan adlı eser aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Marcuse
B
Tolstoy
C
Croce
D
Schopenhauer
E
Cousin
Açıklama:
Marcuse, Tek Boyutlu İnsan adlı eserinde, Sovyetler Birliği de dahil, gelişmiş sanayi toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunur.
Soru 100
".........’ye göre sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat, tümelin ve genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir." cümlesindeki boşluğa aşağıdaki düşünürlerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Dewey
C
Engels
D
Croce
E
Marks
Açıklama:
Croce’ye göre sanat fiziksel bir gerçeklik, yarar gözetici ya da ahlaksal bir etkinlik değildir. Sanat, tümelin ve genelin bilgisini de vermez. Ona göre sanat, bir görüş ya da seziştir.
Soru 101
, sanat konusunu
tarihsel materyalizm ve
sanatın toplumsal gelişimi
ilişkisi açısından ele alır.
tarihsel materyalizm ve
sanatın toplumsal gelişimi
ilişkisi açısından ele alır.
Seçenekler
A
Marks
B
Engel
C
Sarter
D
Goethe
E
Dewey
Açıklama:
"Marks, sanat konusunu
tarihsel materyalizm ve
sanatın toplumsal gelişimi
ilişkisi açısından ele alır."
tarihsel materyalizm ve
sanatın toplumsal gelişimi
ilişkisi açısından ele alır."
Soru 102
"..........’e göre, tarihi
maddecilik görüşünü tek
yönlü bir belirleme olarak
ele almamak gerekir. Politik,
hukuksal, felsefi, dinsel,
yazınsal, sanatsal vb. gelişme,
ekonomik gelişmeye dayanır.
Ama bütün bunlar, birbirlerini
olduğu gibi, ekonomik temeli
de etkiler." Boşluğa aşağıdakilerden hangi gelmelidir?
maddecilik görüşünü tek
yönlü bir belirleme olarak
ele almamak gerekir. Politik,
hukuksal, felsefi, dinsel,
yazınsal, sanatsal vb. gelişme,
ekonomik gelişmeye dayanır.
Ama bütün bunlar, birbirlerini
olduğu gibi, ekonomik temeli
de etkiler." Boşluğa aşağıdakilerden hangi gelmelidir?
Seçenekler
A
Engels
B
Marks
C
Krylov
D
Goethe
E
Adorno
Açıklama:
Engels’e göre, tarihi
maddecilik görüşünü tek
yönlü bir belirleme olarak
ele almamak gerekir. Politik,
hukuksal, felsefi, dinsel,
yazınsal, sanatsal vb. gelişme,
ekonomik gelişmeye dayanır.
Ama bütün bunlar, birbirlerini
olduğu gibi, ekonomik temeli
de etkiler.
maddecilik görüşünü tek
yönlü bir belirleme olarak
ele almamak gerekir. Politik,
hukuksal, felsefi, dinsel,
yazınsal, sanatsal vb. gelişme,
ekonomik gelişmeye dayanır.
Ama bütün bunlar, birbirlerini
olduğu gibi, ekonomik temeli
de etkiler.
Soru 103
".........., sanat eseri için
genellik, özgünlük ve
bireylik olmak üzere üç varlık
kategorisi olduğunu savunur.
Ona göre, felsefe tarihi sanatın
özgünlük kategorisini ihmal
etmiştir." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
genellik, özgünlük ve
bireylik olmak üzere üç varlık
kategorisi olduğunu savunur.
Ona göre, felsefe tarihi sanatın
özgünlük kategorisini ihmal
etmiştir." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Marks
C
Engel
D
Adorno
E
Kant
Açıklama:
Lukacs, sanat eseri için
genellik, özgünlük ve
bireylik olmak üzere üç varlık
kategorisi olduğunu savunur.
Ona göre, felsefe tarihi sanatın
özgünlük kategorisini ihmal
etmiştir.
genellik, özgünlük ve
bireylik olmak üzere üç varlık
kategorisi olduğunu savunur.
Ona göre, felsefe tarihi sanatın
özgünlük kategorisini ihmal
etmiştir.
Soru 104
"............, sosyal gerçekliği
savunan Marksist bir
estetikçidir. Ona göre, başarılı
bir sanat eseri ortaya çıktığı
toplumun sınıfsal, ahlaki,
düşünsel, değersel yapısını
yansıtır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
savunan Marksist bir
estetikçidir. Ona göre, başarılı
bir sanat eseri ortaya çıktığı
toplumun sınıfsal, ahlaki,
düşünsel, değersel yapısını
yansıtır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Angel
C
Marks
D
Engel
E
Adorno
Açıklama:
Lukacs, sosyal gerçekliği
savunan Marksist bir
estetikçidir. Ona göre, başarılı
bir sanat eseri ortaya çıktığı
toplumun sınıfsal, ahlaki,
düşünsel, değersel yapısını
yansıtır.
savunan Marksist bir
estetikçidir. Ona göre, başarılı
bir sanat eseri ortaya çıktığı
toplumun sınıfsal, ahlaki,
düşünsel, değersel yapısını
yansıtır.
Soru 105
Sanat hangi ölçüde topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır? Adorno, bu genel soruyu yanıtlarken sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusunda özetle şu iddiaları ileri sürer (Zuidervaart, 1990):
Hangileri doğru olabilir?
I. Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
II. Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de
siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel
olarak burjuva toplumuna görelidir.
III. Sanatın göreceli bağımsızlığı, temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca
konmuş amaçları yerine getirmek olmayan sanat eserlerinin üretimine ve
kabulüne gittikçe bağlanmaktadır.
IV. Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
V. Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
VI. Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı
için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
Hangileri doğru olabilir?
I. Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
II. Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de
siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel
olarak burjuva toplumuna görelidir.
III. Sanatın göreceli bağımsızlığı, temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca
konmuş amaçları yerine getirmek olmayan sanat eserlerinin üretimine ve
kabulüne gittikçe bağlanmaktadır.
IV. Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
V. Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
VI. Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı
için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
IV ve V
E
Hepsi
Açıklama:
Sanat hangi ölçüde
topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır? Adorno, bu genel soruyu yanıtlarken
sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusunda özetle şu iddiaları ileri sürer
(Zuidervaart, 1990):
• Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
• Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de
siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel
olarak burjuva toplumuna görelidir.
• Sanatın göreceli bağımsızlığı, temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca
konmuş amaçları yerine getirmek olmayan sanat eserlerinin üretimine ve
kabulüne gittikçe bağlanmaktadır.
• Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
• Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
• Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı
için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
topluma bağlıdır veya toplumun ürünüdür ya da hangi ölçüde toplumdan bağımsız, kendi başına özerk bir etkinlik alanıdır? Adorno, bu genel soruyu yanıtlarken
sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusunda özetle şu iddiaları ileri sürer
(Zuidervaart, 1990):
• Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hâle gelmiştir.
• Sanatın bağımsızlığı ve buna ilişkin iddialar diğer kurumların, özellikle de
siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır. Sanatın özerkliği genel
olarak burjuva toplumuna görelidir.
• Sanatın göreceli bağımsızlığı, temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca
konmuş amaçları yerine getirmek olmayan sanat eserlerinin üretimine ve
kabulüne gittikçe bağlanmaktadır.
• Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
• Dışsal baskı ve sanatın kendi içindeki gelişmelerden dolayı sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
• Bununla beraber, özerklik, gelişmiş kapitalist toplum içinde sanatın katkısı
için hâlâ son derece önemli olmaya devam etmektedir.
Soru 106
"...........’ya göre, sanat yapıtı
hem toplumdan bağımsızdır,
hem de topluma bağlıdır.
O, hem özerktir hem de
toplumsal olarak yapılmıştır." Boşluğa hangisi gelmelidir?
hem toplumdan bağımsızdır,
hem de topluma bağlıdır.
O, hem özerktir hem de
toplumsal olarak yapılmıştır." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Lukas
C
Engel
D
Marks
E
Kant
Açıklama:
Adorno’ya göre, sanat yapıtı
hem toplumdan bağımsızdır,
hem de topluma bağlıdır.
O, hem özerktir hem de
toplumsal olarak yapılmıştır.
hem toplumdan bağımsızdır,
hem de topluma bağlıdır.
O, hem özerktir hem de
toplumsal olarak yapılmıştır.
Soru 107
"............’ya göre, sanat yapıtları birer monaddırlar. Birbirine kapalıdırlar ve pencereleri
yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder"
Boşluğa hangisi gelmelidir?
yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder"
Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Engel
C
Marks
D
Kant
E
Lukas
Açıklama:
"Adorna’ya göre, sanat yapıtları birer monaddırlar. Birbirine kapalıdırlar ve pencereleri
yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder"
yoktur. Ama her sanat yapıtı dışarıda olanı temsil eder"
Soru 108
"...................’a göre sanatın siyasal potansiyeli ve eleştirel gücü sanatın kendisinde, yani onun estetik formundadır. Özerk sanat kendi kurallarına sahiptir ve var olan gerçekliğin ilkelerine uymaz."
Boşluğa hangisi gelmelidir?
Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Marcuse
B
Kant
C
Marks
D
Engels
E
Adorno
Açıklama:
Marcuse’a göre sanatın siyasal
potansiyeli ve eleştirel gücü
sanatın kendisinde, yani
onun estetik formundadır.
Özerk sanat kendi kurallarına
sahiptir ve var olan gerçekliğin
ilkelerine uymaz.
potansiyeli ve eleştirel gücü
sanatın kendisinde, yani
onun estetik formundadır.
Özerk sanat kendi kurallarına
sahiptir ve var olan gerçekliğin
ilkelerine uymaz.
Soru 109
"...............’a göre sanatın
amacı ne güzelliktir ne de
haz sağlamaktır. Ona göre
sanat duygu aktarımıdır. Bir
sanat eserinin başarısı da bu
duyguyu başkasına geçirme
başarısına bağlıdır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
amacı ne güzelliktir ne de
haz sağlamaktır. Ona göre
sanat duygu aktarımıdır. Bir
sanat eserinin başarısı da bu
duyguyu başkasına geçirme
başarısına bağlıdır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Kant
C
Marks
D
Lukas
E
Adorno
Açıklama:
Tolstoy’a göre sanatın
amacı ne güzelliktir ne de
haz sağlamaktır. Ona göre
sanat duygu aktarımıdır. Bir
sanat eserinin başarısı da bu
duyguyu başkasına geçirme
başarısına bağlıdır.
amacı ne güzelliktir ne de
haz sağlamaktır. Ona göre
sanat duygu aktarımıdır. Bir
sanat eserinin başarısı da bu
duyguyu başkasına geçirme
başarısına bağlıdır.
Soru 110
"1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil sezgiyle ortaya çıktığını savunur. "
Bu görüş kime aittir?
Bu görüş kime aittir?
Seçenekler
A
adorno
B
marks
C
engels
D
lukas
E
croce
Açıklama:
Benedetto Croce (1866-1952) İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisidir.
Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşan Croce başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri,
edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte
özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil
sezgiyle ortaya çıktığını savunur.
Yaşamı boyunca faşizme karşı savaşan Croce başta felsefe, mantık, tarih, eleştiri,
edebiyat tarihi, sanat tarihi gibi alanlar olmak üzere eser vermiş olmakla birlikte
özellikle estetik konusundaki görüşleriyle isim yapmıştır. 1913 yılında yayımladığı Estetiğin Özü adlı eserinde klasik kuramcıların aksine sanatın mantıkla değil
sezgiyle ortaya çıktığını savunur.
Soru 111
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bir Marksist estetik kuram geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Merleau-Ponty
C
Sartre
D
Adorno
E
Croce
Açıklama:
Adorno, Lucacs, Marcuse gibi düşünürler Marksist bir estetik kuram geliştirmişlerdir.
Soru 112
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatın özerkliğini savunan Marksist bir estetikçidir?
Seçenekler
A
Marcuse
B
Lukacs
C
Sartre
D
Heidegger
E
Merleau-Ponty
Açıklama:
Marcuse bir Marksist estetikçi olarak sanatta özerkliği savunmuş bir düşünürdür.
Soru 113
Marks sanat konusunu ele alırken aşağıdakilerden hangisine vurgu yapmıştır?
Seçenekler
A
dışavurum
B
toplumsal gelişim
C
sezgi
D
katı belirlenimcilik
E
deneyim
Açıklama:
tarihsel materyalizm ve toplumsal gelişim Marks'ın sanat konusunda ele aldığın önemli konulardan ikisidir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi Lukacs'ın sanat kuramında ortaya attığı varlık kategorilerini doğru vermiştir?
Seçenekler
A
genellik, özgünlük, toplumsallık
B
toplumsallık, özgünlük, dışavurum
C
genellik, toplumsallık, bireylik
D
genellik, özgünlük, bireylik
E
genellik, toplumsallık, dışavurum
Açıklama:
genellik, özgünlük, bireylik, Lukacs'ın öne sürdüğü üç varlık kategorisidir.
Soru 115
Özerk sanatın ait olduğu toplumu hem onadığı hem de eleştirdiğini öne süren estetikçi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Marcuse
C
Heidegger
D
Sartre
E
Adorno
Açıklama:
Adorno'ya göre özerk sanat ait olduğu toplumu hem onar hem de eleştirir.
Soru 116
Tolstoy'un sanat kuramına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sanat deneyimdir
B
Sanat duygu aktarımıdır
C
Sanat sezgisel ifadedir
D
Sanat ekonomik faktöre bağlı bir etinliktir
E
Sanat imgelem formudur
Açıklama:
Tolstoy sanatın duyguların aktarımı olduğunu savunmuştur.
Sanat duygu aktarımıdır
Sanat duygu aktarımıdır
Soru 117
Sanatsal bilginin sezgisel bilgi olduğunu söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lukacs
B
Sartre
C
Croce
D
Heidegger
E
Merleau-Ponty
Açıklama:
Sanatsal bilginin sezgisel bilgi olduğunu öne süren estetikçi Croce'dir.
Soru 118
Heidegger'e göre sanatta varlığın üç hali aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
nesne, merak, dünya
B
dünya, yapıt, kuşku
C
özne, yapıt, merak
D
sıkıntı, dünya, yapıt
E
nesne, araç, yapıt
Açıklama:
Heidegger'e göre sanatta varlığın üç hali nesne, araç ve yapıttır.
nesne, araç, yapıt
nesne, araç, yapıt
Soru 119
Dewey'in estetik görüşünün merkezinde hangi kavram vardır?
Seçenekler
A
deneyim
B
sezgi
C
toplumsal gerçeklik
D
merak
E
imge
Açıklama:
Dewey'in estetik görüşündeki merkezcil kavramı deneyimdir.
Soru 120
Sartre'a göre dünyayı açma işlevi hangi sanat türünde daha başarılı yapılmaktadır?
Seçenekler
A
şiir
B
düzyazı
C
resim
D
tiyatro
E
heykel
Açıklama:
Sartre'a göre dünyayı açma işlevi en çok düzyazıda gerçekleşmektedir.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“…… gibi kimi gerçekçi Marksist estetikçiler sanatı güçlü bir belirlenimcilik ve indirgemecilik anlayışı ile ele almışlarsa da Adorno ve Marcuse gibi düşünürler sanatın bir özerklik alanı olduğunu savunurlar..”
“…… gibi kimi gerçekçi Marksist estetikçiler sanatı güçlü bir belirlenimcilik ve indirgemecilik anlayışı ile ele almışlarsa da Adorno ve Marcuse gibi düşünürler sanatın bir özerklik alanı olduğunu savunurlar..”
Seçenekler
A
Georg Lukacs
B
Martin Heidegger
C
Jean-Paul Sartre
D
Merleau-Ponty
E
Benedetto Groce
Açıklama:
GİRİŞ
Georg Lukacs
Georg Lukacs
Soru 122
Sanatın, içinde yetiştiği toplumun izlerini taşımakla birlikte önceki dönemlerin kaybolmuş toplumsal izlerini yansıttığını; aynı zamanda da evrensel bir değer ürettiğini savunan Marksist estetikçi düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Marcuse
C
Lukacs
D
Goethe
E
Fisher
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Fisher
Fisher
Soru 123
Marksist estetiğin önde gelen kuramcısı Georg Lukacs’a göre Felsefe Tarihinin ihmal ettiği sanat eserinin varlık kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genellik
B
Bireylik
C
Nicelik
D
Modalite
E
Özgünlük
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Özgünlük
Özgünlük
Soru 124
Estetik deneyimin bireylere, onları estetik deneyim aracılığıyla egemen olan burjuva değerlerinden sıyrılma gücüne eriştirip özerleştirerek, burjuva toplumunun gerçekliğinden kurtulma olanağı vereceğini savunan Frankfurt Okulu ve eleştirel kuramın önde gelen düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Georg Lukacs
B
Herbert Marcuse
C
Theodor Adorno
D
Lev NikolayeviçTolstoy
E
Benedetto Groce
Açıklama:
MARKSİST ESTETİK
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse
Soru 125
Nesnel Mistik güzellik anlayışına karşı çıkarak sanatın tanımını “… ne güzellik ne de sanattan duyulan hazdır. Sanatı doğru tanımlamanın ilk koşulu onu bir haz aracı olarak görmekten vazgeçmektir…” görüşünü savunan Marksist estetik düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Georg Lukacs
B
Herbert Marcuse
C
Theodor Adorno
D
Lev Nikolayeviç Tolstoy
E
Benedetto Groce
Açıklama:
TOLSTOY: SANAT DUYGU AKTARIMIDIR
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse
Soru 126
Sanatın kökenini sanat, sanatçı ve sanat yapıtı arasındaki karşılıklı varlık ve oluş ilişkisiyle açıklayan Varoluşçu düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Martin Heidegger
B
Herbert Marcuse
C
Theodor Adorno
D
Lev Nikolayeviç Tolstoy
E
Benedetto Groce
Açıklama:
MARTIN HEIDEGGER: SANAT YAPITININ KÖKENİ
Soru 127
Sanat ürünü ile sanat eseri arasındaki temel farkı sanat deneyimi yaratma becerisi olduğunu savunan Pragmatik Felsefenin öncüsü olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Martin Heidegger
B
Herbert Marcuse
C
Theodor Adorno
D
John Dewey
E
Benedetto Groce
Açıklama:
JOHN DEWEY: DENEYİM OLARAK SANAT
Soru 128
Sanat ürünü ile sanat eseri arasındaki temel farkı sanat deneyimi yaratma becerisi olduğunu savunan Pragmatik Felsefenin öncüsü olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Martin Heidegger
B
Herbert Marcuse
C
Theodor Adorno
D
Benedetto Groce
E
John Dewey
Açıklama:
JOHN DEWEY: DENEYİM OLARAK SANAT
Soru 129
“…Tüm sanat yapıtları gerçekliğin ötesindedir. Estetik düşünme başlatıcı, doğurtucu bir rüyadır. İmgelem, dünyada var olmayanın, yokluğun, hiçliğin şimdi var kılınmasıdır.” görüşünü savunan varoluşçu Fenomenolojik Estetikçi felsefenin öncüsü olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
Jean-Paul Sartre
B
Theodor Adorno
C
Martin Heidegger
D
John Dewey
E
Benedetto Groce
Açıklama:
SARTRE VE MERLEAU-PONTY: FENOMENOLOJİK ESTETİK
Martin Heidegger
Martin Heidegger
Soru 130
Sanat konusunu tarihsel materyalizm ve sanatın toplumsal gelişimi ilişkisi açısından ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sartre
B
Tolstoy
C
Marks
D
Heidegger
E
Marcus
Açıklama:
Marks
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi Adorno'nun sanatın topluma bağımlılığı ve özerkliği konusundaki iddialarından biri değildir?
Seçenekler
A
Burjuva toplumunda sanat diğer kurumlardan bağımsız hale gelmiştir.
B
Sanatın bağımsızlığı siyasi ve ekonomik kurumların gelişimine dayanır.
C
Özerk sanat, ait olduğu toplumu hem onar, hem de eleştirir.
D
Sanatın temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca konmuş amaçları yerine getirmektir.
E
Sanatın özerkliği gelişmiş kapitalist toplumlarda gittikçe sorun olmaktadır.
Açıklama:
Sanatın temel işlevleri doğrudan diğer kurumlarca konmuş amaçları yerine getirmek.
Soru 132
Lukacs, sanat eseri için genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi olduğunu savunur. Ona göre, felsefe tarihi sanatın hangi kategorisini ihmal etmiştir?
Seçenekler
A
Özgünlük
B
Genellik
C
Nitelik
D
Evrensellik
E
Nitelik
Açıklama:
Özgünlük
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi sosyal gerçekliği savunan Marksist bir estetikçidir?
Seçenekler
A
Merleau-Ponty
B
Georg Lukacs
C
Theodor Adorno
D
Herbert Marcus
E
Lev Nikolayeviç Tolstoy
Açıklama:
Georg Lukacs
Soru 134
Tolstoy'a göre, sanatın amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzellik
B
Haz sağlamak
C
Duygu aktarımı
D
Evrensellik
E
Eleştirel güç
Açıklama:
Duygu aktarımı
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi Tolstoy'a göre sanatı ifade eder?
Seçenekler
A
Sanat biçimsel bir ifadedir.
B
Sanat özerk bir alandır.
C
Sanat psikolojik bir çözümlemedir.
D
Sanat algısal bir ifadedir?
E
Sanat duygu aktarımıdır.
Açıklama:
Sanat duygu aktarımıdır.
Soru 136
Croce'ye göre sanat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir görüş ya da seziş
B
Fiziksel bir gerçeklik
C
Yarar gözetici bir etkinlik
D
Ahlaksal bir etkinlik
E
Felsefe, tarih, doğa bilimleri ve matematikle özdeşleştirilemez bir alan
Açıklama:
Bir görüş ya da seziş
Soru 137
Sanat yapıtının kökeni sorununu ontolojik açıdan ele alan Varoluşçu felsefenin önemli düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benedetto Croce
B
John dewey
C
Merleau-Ponty
D
Martin Heidegger
E
George Lucas
Açıklama:
Martin Heidegger
Soru 138
Sanatın dünyayı ve varlığı açma işlevi Heidegger ile başlayıp devam eden varoluşçu fenomenolojinin ortak görüşlerinden biridir. Sartre’a göre dünyayı açma işlevini diğer sanat türlerinden daha başarılı yapan sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzyazı
B
Şiir
C
Resim
D
Heykel
E
Müzik
Açıklama:
Düzyazı
Soru 139
Merleau- Ponty'nin Algı Fenomenolojisi’nde en temel iddia aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçsel tutkuları açımlaması
B
Deneyimin yönelimsel olması
C
Zihinsel dil kullanılması
D
Dilsel yapıyı açması
E
İmgesel ifadeye sahip olması
Açıklama:
Deneyimin yönelimsel olması
Soru 140
- Ekonomik ilişkilerin sanata etkisi
- Sanatın özerkliği
- Sanatın toplumsal belirleyicileri
- Sanatın öznelliği
- Sanatın ideolojik gücü
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
Yalnız IV
E
I, II, III, V
Açıklama:
Marksist sanat ve estetikçilerin ekonomik ilişkilerin sanata etkisini, sanatın özerkliği sorununa, sanatın toplumsal belirleyicileri ve sanatın ideolojik gücü sorunlarını ayrıntılarıyla ele alıp tartışmışlar ancak sanatın öznelliği sorunuyla ilgilenmemişlerdir.
Soru 141
Aşağıdakilerden hangisi Marksizmin temel savlarından biridir?
Seçenekler
A
Sezgici
B
Duygusallık
C
İradeci
D
Tarihsel materyalizm
E
Yansıtmacı
Açıklama:
Marks’ın sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir.
Soru 142
“Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır.” söyleyen Frankfurt Okulu’nun önde gelen düşünürlerinden Alman felsefeci ve müzikolog kimdir?
Seçenekler
A
Theodor Adorno
B
Georg Lukacs
C
Tolstoy
D
Engels
E
Krylov
Açıklama:
Adorno’ya göre kapitalist toplumlarda sanat özerklik ve toplumsal karakter yönleriyle bir çatışma yaşar. Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır.
Soru 143
Lukacs’ın savunduğu sosyal gerçeklik yaklaşımına göre varlık kategorisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Evrensellik, Yerellik, Bireylik
B
Özgünlük, Bireylik, Toplumsalcılık
C
Genellik, Özgünlük, Bireylik
D
Özerklik, Nitelik, Özgünlük
E
Bireylik, Nitelik, Özerklik
Açıklama:
Lukacs, genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit eder.
Soru 144
Croce “estetik çalışan birinin aslında dil üstüne çalıştığı” fikrini hangi temelde savunur?
Seçenekler
A
Sanatın zihinsel dil kullanması temelinde.
B
Sanat-dil özdeşliği temelinde.
C
Estetiğin içsel tutkuları açımlaması temelinde.
D
Estetiğin dilsel yapıyı açıklaması temelinde.
E
Sanatın imgesel anlatım olması temelinde.
Açıklama:
Sanatı bir seziş olarak gören Croce’nin ‘sezgi’ ve ‘ifade’ kavramlarını eş anlamlı olarak kullandığını ve buradan örtülü olarak sanat-dil özdeşliğini ortaya çıkarıp estetik çalışmanın dil çalışmayla aynı olduğu fikrini savunmaktadır.
Soru 145
Martin Heidegger göre, aşağıdakilerden hangisi insan için tek belirli olan ölümlü olduğunu bilmesidir ve insanın kendi varoluşsal varlığının farkına varmasında uyarıcı etkisi olan duygulardan değildir?
Seçenekler
A
Kuşku
B
Kaygı
C
Hastalık
D
Merak
E
İç sıkıntı
Açıklama:
İnsan için tek belirli olan ölümlü olduğunu bilmesidir ve bu yüzden de insan ‘kaygı’, ‘iç sıkıntısı’, ‘merak’ ve ‘kuşku’ içindedir. Tüm bu duygular insanın kendi varoluşsal varlığının farkına varmasında uyarıcı etkisi görürler.
Soru 146
Marcuse’a göre, sanat siyasal potansiyelini ve eleştirel gücünü nereden alır?
Seçenekler
A
Estetik formundan
B
Toplumsal öneminden
C
Yarattığı duygulardan
D
Siyasal amaçlarından
E
Toplumsal içeriğinden
Açıklama:
Marcuse’un sanatın siyasal potansiyelini ve eleştirel gücünün kaynağını onun estetik formundan kaynaklandığı fikrini savunmuştur.
Soru 147
Lev Nikolayeviç Tolstoy'un estetik üzerine görüşlerini ortaya koyduğu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat Ne zaman Doğdu?
B
Sanat Kimin İçindir?
C
Sanat Nerede?
D
Sanat Toplum İçin midir?
E
Sanat Nedir?
Açıklama:
Lev Nikolayeviç Tolstoy (1828-1910) estetik üzerine görüşlerini Sanat Nedir? adlı eserinde ortaya koymuştur.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisinde Sartre’ın varoluşçu fenomonolojik estetiğini temellendirdiği kavramlar doğru biçimde verilmiştir?
Seçenekler
A
Özerklik-nesnellik-yönelimsellik-özgürlük
B
Yönelimsellik-özgürlük-öznellik-bireylik
C
Bilinç-yönelimsellik-nesnellik-genellik
D
Bilinç-imge-özgürlük- sorumluluk-hiç
E
Bilinç-imge-özerklik-nesnellik
Açıklama:
Sartre’ın varoluşçu fenomonolojik estetiğini kendi metafiziğinin temel kavramları olan ‘bilinç’, ‘yönelimsellik’, ‘hiç’, ‘özgürlük’, ‘sorumluluk’, ‘kötü inanç’ ve ‘imge’ kavramlarıyla temellendirmekte, ‘nesnellik’ kavramını ise varoluşçu estetiğin temel kavramları arasında görmemektedir.
Soru 149
Aşağıdakilerden hangisi Merleau-Ponty’nin görüşünü doğru yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı varoluşçu fenomenoloji olarak bilinir.
B
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı algı fenomenolojisi olarak bilinir.
C
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı estetik fenomenolojisi olarak bilinir.
D
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı güzellik fenomenolojisi olarak bilinir.
E
Merleau-Ponty’nin sanat kuramı toplum fenomenolojisi olarak bilinir.
Açıklama:
Merleau-Ponty’nin sanat kuram› alg› fenomenolojisi olarak bilinir. Ona göre, resim sanat› güzellikle ilgili de¤il hakikatle ilgilidir. Hakikati görüfle sunarak hakikat hakk›nda bilgi verir. Resim, bizi şeylerin özlerinin görünüşüne götürür.
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisi Marksizmin temel savlarından biridir?
Seçenekler
A
Tarihsel materyalizm
B
Yansıtmacı
C
Sezgici
D
İradeci
E
Duygusallık
Açıklama:
Marks’ın sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir.
Soru 151
Marks’ın alt yapı-üst yapı ilişkisinin karşılıklı etkileşim temelinde okunması gerektiğini belirten yorumcu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Platon
C
Krylov
D
Townsend
E
Croce
Açıklama:
Krylov gibi kimi yorumcular Marks’ın alt yapı-üst yapı ilişkisinin karşılıklı etkileşim temelinde okunması gerektiğini belirtirler.
Soru 152
I) Genellik
II) Özgünlük
III) Bireylik
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Lukacs’ın savunduğu sosyal gerçeklik yaklaşımına göre varlık kategorisinde yer alır?
II) Özgünlük
III) Bireylik
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Lukacs’ın savunduğu sosyal gerçeklik yaklaşımına göre varlık kategorisinde yer alır?
Seçenekler
A
I
B
II
C
I - II
D
I - III
E
I - II -III
Açıklama:
Lukacs; genellik, özgünlük ve bireylik olmak üzere üç varlık kategorisi tespit eder.
Soru 153
“Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır.” görüşünü savunan, Frankfurt Okulu’nun önde gelen düşünürlerinden Alman felsefeci ve müzikolog kimdir?
Seçenekler
A
Tolstoy
B
Engels
C
Krylov
D
Lukacs
E
Adorno
Açıklama:
Adorno’ya göre kapitalist toplumlarda sanat özerklik ve toplumsal karakter yönleriyle bir çatışma yaşar. Sanat yapıtı hem toplumdan bağımsızdır, hem de topluma bağlıdır.
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisi "Tek Boyutlu İnsan" adlı eserinde, Sovyetler Birliği de dahil, gelişmiş sanayi toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunur?
Seçenekler
A
Herbert Marcuse
B
Martin Heidegger
C
Benedetto Groce
D
Georg Lukacs
E
Lev Tolstoy
Açıklama:
Marcuse, "Tek Boyutlu İnsan" adlı eserinde, Sovyetler Birliği de dahil, gelişmiş sanayi toplumlarında sanatın yüceltilmiş ve aracılık doğasının bozulduğunu savunur.
Soru 155
Lev Nikolayeviç Tolstoy'un estetik üzerine görüşlerini ortaya koyduğu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat Kim İçindir?
B
Sanat Toplum İçin
C
Sanat Nedir?
D
Sanat Nerede?
E
Neden Sanat?
Açıklama:
Lev Nikolayeviç Tolstoy (1828-1910) estetik üzerine görüşlerini Sanat Nedir? adlı eserinde ortaya koymuştur.
Soru 156
“Sanatsal bilgi sezgisel bilgidir.” diyen İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Marcuse
B
Heidegger
C
Croce
D
Lukacs
E
Tolstoy
Açıklama:
BENEDETTO CROCE: Sanatsal bilgi sezgisel bilgidir. Benedetto Croce (1866-1952) İtalyan felsefesinin en önde gelen temsilcisidir.
Soru 157
Martin Heidegger'e göre, insan için tek belirli olan ölümlü olduğunu bilmesidir ve bu yüzden de insan, kendi varoluşsal varlığının farkına varmasında uyarıcı etkisi olan duygular içindedir. Aşağıdakilerden hangisi bu duygulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kaygı
B
İç sıkıntısı
C
Merak
D
Kuşku
E
Huzur
Açıklama:
İnsan için tek belirli olan ölümlü olduğunu bilmesidir ve bu yüzden de insan ‘kaygı’, ‘iç sıkıntısı’, ‘merak’ ve ‘kuşku’ içindedir. Tüm bu duygular insanın kendi varoluşsal varlığının farkına varmasında uyarıcı etkisi görürler.
Soru 158
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Marksist eleştirel kuram içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Georg Lukacs
B
Ernest Fischer
C
Karl Marx
D
Theodor W. Adorno
E
Herbert Marcuse
Açıklama:
- Marks’ın sanat ve estetik üzerine yazdıklarından hareketle bir estetik kuram geliştirmiş olduğunu söylemek oldukça zor. Ancak, Marksizmin temel tezlerinden hareketle Lukacs, Adorno ve Marcuse gibi düşünürler Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmışlardır. Bir başka deyişle, Marks ve Engels’in kendilerine ait bir sanat ve estetik kuramından söz edemiyor olsak da gelişmiş bir marksist estetik kuram vardır. Marksizmin Karl Marks’ın düşüncelerinden oluşmuş ve Marks’ın temel tezlerinden hareketle Lukacs, Adorno ve Marcuse gibi düşünürler Marksist yaklaşım ve eleştirel kuram çerçevesinde bir Marksist estetik kuram geliştirmeye çalışmışlardır. Ernest Fischer Marksizimle ilgili düşünceleri yorumlasa da kuram geliştirmemişdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 159
I. Toplumsal yapıII. Ekonomik ilişkilerIII. Tarihsel kültürMarks’a göre yukarıdakilerden hangisi/hangileri sanat ve estetik konusunda temel belirleyicidir?
Seçenekler
A
II
B
I, II
C
II, III
D
I
E
I, III
Açıklama:
Marks’ın sanat ve estetik konusundaki görüşleri onun tarihsel materyalizm görüşüyle doğrudan ilişkilidir. Çoğu Marksist estetikçi de sanat ve estetik konusunu bu görüş etrafında ele almıştır. Marksizmin temel savlarından biri olan tarihsel materyalizme göre toplumsal değişmenin temelinde ekonomik unsur yer alır. Bu ekonomik unsur aynı zamanda insan varlığını, toplumsal konumunu ve bilincini belirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 160
Çocuk kurtla karşılaştığı anda kapıldığı korkuyu karşılarındakinin gözlerinde canlandırabilmek için, ormanın nasıl olduğunu, kendisinin nasıl neşeyle dolaşmaya çıktığını, sonra kurdu gördüğünü, kurdun hareketlerini, kurtla arsındaki uzaklığı... vb. ayrıntılarıyla anlatırken, kurt karşısında kapıldığı korkuyu yeniden yaşar ve bu korkuyu dinleyenlerine de yaşatabilirse, burada yapılan şey sanattır” bu ifadeye göre Tolstoy’a göre aşağıdakilerden hangisi sanat ölçütü için yeterli değildir?
Seçenekler
A
Sanatçı yaşadığı durumu taklit eder.
B
Sanatçı duyguyu hissettirir.
C
Sanatçı kendi deneyimlediği duyguyu bulaştırır.
D
İzleyiciye aynı duyguyu yaşatır.
E
Sanatçı duyguyu aktarır.
Açıklama:
Tostoy’un sanat kuramına göre, gerçek sanatçı duyguyu hem aktarır hem de uyandırır; sanatı yoluyla izleyicisine kendi deneyimlediği duyguları bulaştırır. Tolstoy bu kuramı sanatın genel değerlendirmesinde bir ölçüt olarak kullanmıştır: Ona göre, sanatın niteliği izleyiciye aşılanan veya bulaştırılan duyguların niteliğiyle ölçülmelidir. Taklit kuramında olduğu gibi sanat eseri dışarıdaki estetik nesnenin ne kadar taklit edilip edilmediği veya yansıtılıp yansıtılmadığına göre, yani eserle nesne arasındaki ilişkiye göre değil; sanatçının kendi iç dünyasındakini seyircisine ne oranda anlattığına göre değerlendirilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 161
Benedetto Croce’e göre “sanat bireyselin bilgisini verir”. Bu düşünceden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi çıkarsanabilir?
Seçenekler
A
Sanat fiziksel bir gerçeklik değildir.
B
Sanat doğa bilimleri ve matematikle özdeşleşemez.
C
Sanat ahlaksal bir etkinlik değildir.
D
Sanat tinsel bir uğraştır.
E
Sanat yarar gözetici bir etkinlik değildir.
Açıklama:
Croce sanatın, felsefe, tarih, doğa bilimleri ve matematikle özdeşleştirilemeyeceğini; çünkü bu alanların sadece olanın olduğu gibi, tümelin, genelin veya gerçeğin kavramsal bilgisine odaklandığını belirtir. Halbuki sanat tümelin değil bireyselin bilgisidir. Sezgi bize içinde yaşadığımız dünyanın bilgisini; genelin, tümelin ve numenin bilgisini değil de bireyselin ve fenomenin bilgisini; yani bu nehir, bu ağaç, bu gölün bilgisini verir. Doğru cevap B'dir.
Soru 162
Aşağıdakilerden hangisi Martin Heidegger’in eserleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Tek Boyutlu İnsan
B
Sanat Nedir?
C
İmgelem
D
Varlık ve Zaman
E
Estetiğin Özü
Açıklama:
Yukarıda verilen eserlerden Tek Boyutlu İnsan Herbert Marcuse'a, Sanat Nedir? Lev Nikolayeviç Tolstoy'a, İmgelem Jean-Paul Sartre'ye, Estetiğin Özü Benedetto Croce'a, Varlık ve Zaman ise Martin Heidegger'e aittir. Doğru cevap D'dir.
Soru 163
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sanatı insanın içine fırlatılmış olduğu dünyada bir ‘umut’ veya ‘ışık’ olarak görür?
Seçenekler
A
Croce
B
Adorno
C
Heidegger
D
Marcuse
E
Sartre
Açıklama:
Heidegger’e göre insan varlığının sorgulanması varlık sorgulamasıdır. Sürekli bir oluş içinde olan insan ‘dünyaya fırlatılmıştır’ yani dünyada vardır, oradadır ve geçmiş ve geleceğe doğru belirsizdir. İnsan için tek belirli olan ölümlü olduğunu bilmesidir ve bu yüzden de insan ‘kaygı’, ‘iç sıkıntısı’, ‘merak’ ve ‘kuşku’ içindedir... Heidegger’e göre, insan için fırlatılmış olduğu dünyada sanat bir ‘umut’ veya ‘ışık’ olarak durur. 1939-40 eğitim-öğretim döneminde sanat ve teknoloji üzerine verdiği derslerde ‘oluş’ veya ‘oluveriş’ olarak sanatın teknoloji tarafından bozulmuş ve yabancılaşmış bir dünyada nasıl bir umut ışığı olduğunu vurgular. Doğru cevap C'dir.
Soru 164
John Dewey “Parthenon’u anlamak için dönemin Atina’sına, yurttaşların yaşamlarına ve yurttaşlık değerlerine bakmak gerekir” cümlesiyle sanat görüşünü hangi temel kavrama dayandırdığı anlaşılmaktadır?
Seçenekler
A
Genellik
B
Deneyim
C
Tinsellik
D
Dasein
E
Varlık
Açıklama:
Dewey’in estetik görüşünün merkezinde ‘Deneyim’ kavramı yer alır. Dewey’e göre estetiğin amacı sanatın incelikli deneyimi ile günlük yaşam deneyimi arasındaki devamlılığı sağlamak olmalıdır. Bu bütüncü yaklaşım şunu göstermektedir ki sanatsal deneyim ortaya çıktığı bağlamdan ayrı tutularak anlaşılamaz. Önemli bir sanat eseri olan Parthenon’u anlamak için dönemin Atina’sına, yurttaşların yaşamlarına ve yurttaşlık değerlerine bakmak gerekir. Doğru cevap B'dir.
Soru 165
“Dünyada olmayanın, yokluğun, hiçliğin şimdi kılınması” cümlesi Sartre’ın hangi kavramıyla doğrudan ilişkilidir?
Seçenekler
A
Özgürlük kuramı
B
Fenomenoloji
C
Kuşbakışı bilinç
D
Sorumluluk
E
İmgelem kuramı
Açıklama:
Sartre’ın varoluşçu fenomenolojik estetiği onun imge kuramında ve özgürlük ontolojisinde yatar. Bu bakımdan imgelem dünyaya farklı bir şekilde yönelmenin yoludur. Dünyada olmayanın, yokluğun, hiçliğin şimdi kılınmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 166
Sartre’a göre hangi sanat türü dünyayı ve varlığı açma işlevinde daha başarılıdır?
Seçenekler
A
Resim
B
Düzyazı
C
Şiir
D
Dans
E
Müzik
Açıklama:
Sartre tüm sanatlar arasında genel olarak edebiyata özel olarak da düzyazıya önem verir. Ona göre, şiir ve resim düzyazı kadar etkili bir şekilde dünyayı bildirmez veya açmaz. Şair, ressam gibi, ‘suskun’dur çünkü kelimeleri iletişim kurmak için işaretler olarak değil de düşünmek için nesneler olarak görür. Doğru cevap B'dir
Soru 167
Merleau-Ponty’nin dünyayı görmeyi yeniden öğrenmenin, şeylerin kendilerine, özlerine varmanın yöntemi olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Algı Fenomenolojisi
B
Ufuk Uzaklığı
C
Göz ve Tin
D
Algı Dünyası
E
İmgelem
Açıklama:
Merleau-Ponty’e göre, algı fenomenolojisi dünyayı görmeyi yeniden öğrenmenin, şeylerin kendilerine, özlerine varmanın yöntemidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 168
Merleau-Ponty'e göre resim sanatı neyi ortaya koyar, ne ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Güzellik
B
Hakikat
C
Taklit
D
İdeal
E
İşlevsel
Açıklama:
Merleau-Ponty’e göre resim taklit değildir. Resim sanatı güzellikle ilgili değil hakikatle ilgilidir. Hakikati görüşe sunarak hakikat hakkında bilgi verir.
Soru 169
Sartre'a göre aşağıdakilerden hangisi dünyayı açma işlevini diğer sanat türlerinden daha başarılı yapar?
Seçenekler
A
Şiir
B
Şarkı
C
Resim
D
Düzyazı
E
Heykel
Açıklama:
Sartre tüm sanatlar arasında genel olarak edebiyata, özel olarak da düzyazıya önem verir. Ona göre, şiir ve resim düzyazı kadar etkili bir şekilde dünyayı bildirmez veya açmaz. Sartre’a göre düzyazı dünyayı açma işlevini diğer sanat türlerinden daha başarılı yapar.
Soru 170
- Bir şeyin belli özelliklerinin taşıyıcısı olması
- Duyu algılarının çokluğunun birliği olması
- Madde ve biçimin sentezi olması
Heidegger'e göre, nesne kavramına yönelik yukarıdaki yaklaşımlardan hangisi ya da hangileri geniş, genel ve soyuttur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Heidegger'e göre, nesneyi (1) bir şeyin belli özelliklerinin taşıyıcısı; (2) duyu algılarının çokluğunun birliği ve (3) madde ve biçimin sentezi olarak gören üç farklı yaklaşım oldukça geniş, genel ve soyuttur.
Soru 171
Müzeci sanat anlayışına karşı çıkan ve sanat deneyimi yaratmayan bir varlığın sanat ürünü olabileceğini ama sanat eseri olamayacağını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierce
B
James
C
Dewey
D
Sartre
E
Heidegger
Açıklama:
Müzeci sanat anlayışına karşı çıkan Dewey, sanat deneyimi yaratmayan bir varlığın sanat ürünü
olabileceğini, ama sanat eseri olamayacağını savunur. Ona göre, sanat eserinin varlığı için sanatçı ile gözlemci arasında bir tür yaratıcı iş birliğine gereksinim vardır. Sanatçı ve gözlemcinin her biri bu ilişkiye katkı sağlar.
olabileceğini, ama sanat eseri olamayacağını savunur. Ona göre, sanat eserinin varlığı için sanatçı ile gözlemci arasında bir tür yaratıcı iş birliğine gereksinim vardır. Sanatçı ve gözlemcinin her biri bu ilişkiye katkı sağlar.
Soru 172
Merleau-Ponty’nin 1945 yılında yayınladığı insan varoluşunu, algısını ve edimini analiz ettiği en önemli eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Algı Fenomenolojisi
B
Göz ve Tin
C
Aydınların Savunusu
D
Edebiyat Nedir?
E
İmgelem
Açıklama:
Merleau-Ponty’nin en önemli eseri 1945 yılında yayınladığı insan varoluşunu, algısını ve edimini analiz ettiği Algı Fenomenolojisi’dir. Merleau-Ponty’in algı fenomenolojisinin temelinde "Dünya ile onu tarif eden ve açıklayan tüm bilimsel açıklamalara öncel olarak onun başlangıçtan beri var olduğu biçimiyle, ezeli yoldan nasıl karşılaşırım?" sorusu vardır.