Dil Felsefesi - Felsefe | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Dil felsefesi dil kavramının hangi özelliğini inceler?

Diller arasındaki yapısal farkları

Dillerin sözcük ve tümce yapılarını

Tüm dillerde ortak olan özellikleri

Dillerin tarihi gelişimi

Söz dizim kurallarını

Açıklama:

Hem tümce yapısı hem de sözcük dağarcığı açısından doğal diller birbirlerinden çok farklı olabiliyorlar. Dilbilim bu tür farklılıkları araştırırken, dil felsefesi ise tüm diller arasında ortak olanı bulma amacındadır. Kısaca dil felsefesi dilin yapısı, terim ve tümcelerin anlamları, dilin dünya ve insan düşüncesi ile ilişkisi, dil kullanımı ve iletişim üzerine felsefi soruların tartışıldığı bir alandır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

"önümdeki masa ahşaptan yapılmıştır." tümcesinin hangi öğeleri terimdir? I. önümdeki masa II. Ahşaptan yapılmıştır. III. ahşap IV. önümdeki masa ahşaptan yapılmıştır.

yalnız IV

I, II, ve IV

yalnız III

I ve III

I, II, ve III

Açıklama:

Terim bir ya da birkaç sözcükten oluşan, tam bir tümce ya da bir tümcenin mantıksal bir parçası olan dilsel bir yapıdır. "Önümdeki masa" ifadesi tümcenin öznesidir yani tümcenin mantıksal bir parçasıdır. "Ahşaptan yapılmıştır" ise tümcenin yüklemi ve mantıksal bir parçasıdır. Tümcenin tamamı da tanım gereği terimdir. Tanıma uymayan seçenek "ahşap" sözcüğüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 3

"Sokrates konuşmayı çok severdi." cümlesindeki "sokrates" adı ile antik yunan filozofu Sokrates arasında bir bağlantı olmasaydı bu tümce filozof Sokrates ile ilgili bir yargı belirtemezdi. Ad ile nesne arasındaki bu ilişkiye ne ad verilir?

Gönderme

Kavram

Terim

Anlam

Gönderge

Açıklama:

“Sokrates konuşmayı çok severdi” tümcesindeki “Sokrates” adı ile Antik çağın büyük filozofu Sokrates arasında bir ilişki olmalıdır. İşte bu ilişkiye dil felsefesinde “gönderme” deniyor. “Sokrates” adı Sokrates’e gönderme yapıyor. Böyle bir gönderme olmasaydı bu tümce Sokrates üzerine bir düşünceyi dile getiremezdi. Adın gönderme yaptığı nesneye de (bu durumda Sokrates) o adın göndergesi diyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Zaman ve mekan hangi terimin en önemli unsurlarıdır?

Terim

Kavram

Anlam

Bağlam

Göderme

Açıklama:

Çoğu dilbilimciye göre tümceler ancak bir bağlamda anlam ifade eder. Bağlamın en önemli unsurları zaman ve mekandır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bir tümcenin anlamı ile o tümceyi oluşturan terimlerin anlamları arasındaki ilişki dil felsefesinin hangi alanın çalışma konusudur?

pragmatik

sentaks

özne/yüklem ayrımı

bağlam

semantik

Açıklama:

Semantiğin diğer bir temel konusu bir tümcenin anlamı ile o tümceyi oluşturan terimlerin anlamları arasındaki ilişkidir. Örneğin “Sokrates akıllıdır” tümcesinin Türkçedeki anlamı, “Sokrates” adı ile “akıllıdır” yükleminin anlamlarının bileşkesinden oluşur. Çoğu dil felsefecisine göre tümce, bir dilin sentaktik yapısı içinde yer alan karakterlerden (harf, sembol vs. ) oluşan terimlerin belirli sentaktik kurallara göre bir araya gelmesiyle oluşur. Dolayısıyla tümce sentaktik bir varlık iken, o tümcenin anlamı semantik bir varlıktır. Bundan dolayı çağdaş dil felsefecilerinin birçoğu tümceyi, o tümcenin anlamından ayırır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Dil felsefesinin tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorunları ele alan alanı hangisidir?

semantik

anlam

pragmatik

sentaks

bağlam

Açıklama:

Tümcelerin yapısını araştıran sentaks ile tümcelerin anlamlarını araştıran semantik dışında, dil felsefesinin diğer bir önemli alanı olan pragmatik, tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşır. “Bir tümceyi kullanarak düşünce dile getirmenin koşulları nelerdir?”, “Tümcenin anlamı ile, o tümceyi kullanarak dile getirmek istediğimiz düşünce ve o tümceyi duyan dinleyicinin kavradığı düşünce arasındaki ilişki nedir?” türünde dil kullanımı, dili kullananın içinde bulunduğu bağlam, kullanıcının niyetleri gibi konuların tartışıldığı bir alan olan pragmatik hem dil felsefesi içinde hem de dilbilimde özellikle yirminci yüzyılın ikinci yarısında yeşermiş bir alandır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Varlık yüklemi nesnelere değil kavramlara yüklenen ikinci derece bir yüklemdir görüşünü hangi dil felsefeci savunmaktadır?

Russel

Frege

Saussure

Platon

church

Açıklama:

Frege’nin de Russell’dan bağımsız olarak savunduğu bu görüşe göre “varlık” yüklemi nesnelere değil kavramlara yüklenen ikinci-dereceden bir yüklemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Dil felsefesinin gönderme kavramı hangi felsefe alanının temsil etme kavramıyla ilişkilidir?

mantık

epistemoloji

ontoloji

zihin felsefesi

etik

Açıklama:

Bir şeyi zihnimizde temsil etmekle, o nesneye gönderme yapmak arasında bir ilişki olduğundan, zihin felsefesinin en temel kavramlarından biri olan temsil etmek ile dil felsefesinin en temel kavramlarından bir olan gönderme kavramı arasında bir ilişki ortaya çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I. Felsefenin temel sorularını anlayabilmek için öncelikle o soruların ne sorduğunu anlamamız gerekir.II. Mantık, tümcelerin sentaksını araştıran bir felsefe alanıdır.III. Ontoloji ile dil felsefesi neredeyse ayrılamaz. Yukardaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve III

Yalnızca I

I, II, ve III

II ve III

yalnızca III

Açıklama:

üç ifadede doğrudur. üç ifade sırasıyla felsefe ile dil felsefesi arasındaki temel ilişkiyi, dil felsefesi ile ontoloji arasındaki ilişkiyi ve mantık ile dil felsefesi arasındaki ilişkiyi açıklayan ifadelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

"Aile benzerliği" kavramı hangi felsefeciye ait bir kavramdır?

Wittgenstein

Sausser

Russel

Frege

Kant

Açıklama:

Wittgenstein’ın ikinci döneminde geliştirdiği bir görüşe göre ise “bilgi nedir?” sorusu felsefi bir soru olarak aslında anlamsızdır. Bunun nedeni Wittgenstein’ın “aile benzerliği” adıyla anılan görüşüne dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi tümcelerin anlamlarına günümüz felsefesinde verilen addır?

Önerme

Felsefe

Cümle

Özne

Yüklem

Açıklama:

Tümcelerin anlamlarına günümüz felsefesinde “önerme” denmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“Ahmet Ayşe’den uzundur.” tümcesinin yüklemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir nesneye nitelik yükler

İki nesne arasında ilişki kurar

Nesneye anlam katar

İkinci dereceden yükleme dönüşür

Özneye birden fazla anlam yükler

Açıklama:

“Ahmet Ayşe’den uzundur.” tümcesinin yüklemi bir nesneye nitelik yüklemek yerine iki nesne arasında bir ilişki kurar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Nesneleri düşünmemizi sağlayan ve hep genel olan yapılar aşağıdakilerden hangisidir?

Anlam

Bağlam

Kavram

Gönderme

Doğruluk değeri

Açıklama:

Kant’ın etkisiyle günümüzde de baskın olan bir görüşe göre kavram bizim nesneleri düşünmemizi sağlayan ve hep “genel” olan yapılardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

“Şunu versene.” tümcesinin anlam ifade etmesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Doğruluk payı

Kavram

Anlam

Bağlam

Gönderme

Açıklama:

Çoğu dilbilimci ve dil felsefecisine göre terimler ancak bir bağlamda anlam ifade ederler. “Şunu versene.” gibi tümcelerde yalnızca sözcük anlamlarından yola çıkarak tümce anlamına varamayız. Tümcenin ne anlama geldiğini anlamamız için kullanıldığı bağlamla ilgili bilgiler gerekir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi sentaks çalışmalarında yer alan isimlerden biri değildir?

Frege

Carnap

Wittgenstein

Chomsky

Kant

Açıklama:

Sentaksın felsefede bir alan olarak gelişimi ağırlıklı olarak Frege ve Russell ile başlayıp Wittgenstein ve Carnap ile devam etmiş, daha sonraları özellikle Chomsky ile dilbilimin en temel çalışma alanlarından biri haline gelmiştir. Kant bunlardan biri değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki hangisi semantik alanını tartışan sorulardan biridir?

Sözcükler nasıl anlam kazanır?

Sözcüklerin kökeni nereye dayanır?

Cümlenin öğeleri nelerden oluşur?

Tüm dillerin yapısı aynı mıdır?

Düşünce nasıl dile getirilir?

Açıklama:

“Anlam nedir?”, “Sözcükler nasıl anlam kazanır?”, “Sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları tamlama, tümce ve yüklem gibi karmaşık terimler nasıl anlam oluşturur?”, “Bir terimin anlamı ile dünya arasındaki ilişki nedir?” gibi soruların tartışıldığı semantik dil felsefesinin en temel alanıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Dil ve dünya ilişkisi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle dile getirilir?

Kavram

Gönderme

Doğruluk payı

Anlam

Önerme

Açıklama:

Semantiğin en temel konularından biri de dil dünya ilişkisidir. Bu ilişkiyi genelde dil felsefecileri gönderme kavramı ile dile getirirler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi dil felsefesinin doğrudan ilişki içinde olduğu felsefe alanlarıdan biri değildir?

Mantık

Zihin felsefesi

Estetik

Epistemoloji

Ontoloji

Açıklama:

Dil felsefesi diğer felsefe alanlarının bazıları ile doğrudan bir ilişki içindedir. Bunlar arasında en önemlileri mantık, zihin felsefesi, epistemoloji ve ontoloji (ya da daha geniş anlamda metafizik) alanlarıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi "Elif bugün güneş açacağını biliyor." cümlesiyle ilgili söylenebilir?

Elif ile önerme arasında bir ilişki vardır.

Elif nesnedir.

Güneş öznedir.

Önerme yanlıştır.

"Güneş açacak" bir önerme değildir.

Açıklama:

"Elif bugün güneş açacağını biliyor." dediğimizde Elif ile önerme arasında bir ilişki kurmuş oluruz. Elif özne, önerme ise nesnedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşır?

Semantik

Ontoloji

Pragmatik

Metafizik

Sentaks

Açıklama:

Dil felsefesinin önemli alanlarından biri olan pragmatik tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

“Sokrates konuşmayı çok severdi” tümcesindeki “Sokrates” adı ile Antik çağın büyük filozofu Sokrates arasında bir ilişki olmalıdır. Bu ilişkiye dil felsefesinde ne denir?

Anlam

Kavram

Gönderme

İçlem

Doğruluk değeri

Açıklama:

Bu ilişkiye dil felsefesinde “gönderme” deniyor. “Sokrates” adı Sokrates’e gönderme yapıyor. Böyle bir gönderme olmasaydı bu tümce Sokrates üzerine bir düşünceyi dile getiremezdi. Adın gönderme yaptığı nesneye de (bu durumda Sokrates) o adın göndergesi diyoruz

Doğru Cevap: C

Soru 22

Bir yüklemin doğru olarak yüklemlenebileceği nesneler kümesine o yüklemin _____ denir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi ile doldurabiliriz?

İçlemi

Kaplamı

Anlamı

Bağlamı

Kavramı

Açıklama:

Bir yüklemin doğru olarak yüklemlenebileceği nesneler kümesine o yüklemin kaplamı denir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

“Bir tümceyi oluşturan terimlerin mantıksal çözümlemesi nedir?”, “Terimlerin bir araya gelerek bir tümce oluşturmasını ne sağlar?” türünde soruları tartışarak dil felsefesi içinde gelişmiş, bir yandan modern mantığın yeşermesini sağlamış diğer yandan da dilbilimin en temel çalışma alanlarından biri haline gelmiş alan aşağıdakilerden hangisidr?

Bağlam

Sentaks

Semantik

Pragmatik

İçlem

Açıklama:

“Bir tümceyi oluşturan terimlerin mantıksal çözümlemesi nedir?”, “Terimlerin bir araya gelerek bir tümce oluşturmasını ne sağlar?” türünde soruları tartışarak dil felsefesi içinde gelişmiş, bir yandan modern mantığın yeşermesini sağlamışl diğer yandan da dilbilimin en temel çalışma alanlarından biri haline gelmiş alan sentakstır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

“Sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları tamlama, tümce ve yüklem gibi karmaşık terimler nasıl anlam oluşturur?”, “Bir terimin anlamı ile dünya arasındaki ilişki nedir?” gibi soruların tartışıldığı alan aşağıdakilerden hangisidir?

Sentaks

Semantik

Pragmatik

Bağlam

İçlem

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 25

Dil dünya ilişkisi hangi kavram ile dile getirilir?

Gönderme

Önerme

Semantik holizm

Nitelik

İlişik

Açıklama:

Semantiğin en temel konularından biri de dil dünya ilişkisidir. Bu ilişkiyi genelde dil felsefecileri gönderme kavramı ile dile getirirler.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Dil felsefesinin aşağıdaki alanların hangileriyle doğrudan bir ilişkisi vardır?

Mantık
Zihin felsefesi
Epistemoloji
Ontoloji

I ve II

II ve III

III ve IV

I,II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Yukarıdaki felsefe alanlarının tamamı dil felsefesiyle doğrudan ilişki içindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşan alan aşağıdakilerden hangisidir?

Semantik

Sentaks

Pragmatik

Epistemoloji

Ontoloji

Açıklama:

Tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşan alan pragmatiktir. “Bir tümceyi kullanarak düşünce dile getirmenin koşulları nelerdir?”, “Tümcenin anlamı ile, o tümceyi kullanarak dile getirmek istediğimiz düşünce ve o tümceyi duyan dinleyicinin kavradığı düşünce arasındaki ilişki nedir?” türünde dil kullanımı, dili kullananın içinde bulunduğu bağlam, kullanıcının niyetleri gibi konuların tartışıldığı bir alandır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Bir şeyin var olmadığını çelişkiye düşmeden nasıl söyleriz?
Bir sözcüğün anlamlı olması için göndergesi de olması gerekir mi?
Gönderimsiz bir terimin özne konumunda kullanıldığı bir cümle doğru olabilir mi?

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Russell'ın “On Denoting” adlı çalışmasında bir dil kuramını sınamak için üzerine düşünülen semantik sorulardandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

I ve IIII

I, II ve III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı Russell'ın “On Denoting” adlı çalışmasında bir dil kuramını sınamak için üzerine düşünülen semantik sorulardandır

Doğru Cevap: E

Soru 29

Ali Ayşe’yi seviyorsa, bir şekilde Ayşe’yi kafasında canlandırabiliyor olması gerekir. Bu canlandırmaya zihin felsefecileri ne ad verir?

Hayal kurma

Temsil etme

Gönderme

Önerme

Şekle bürüme

Açıklama:

Bu canlandırmaya zihin felsefecileri “temsil etme” diyorlar. Ayşe ortalarda yokken de Ali Ayşe’yi düşünebilir, onu kafasında canlandırabilir ve onu bu şekilde sevmeye devam edebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi dil felsefesine daha yakın bir alandır?

Etik

Estetik

Epistemoloji

Aksiyoloji

Ahlak felsefesi

Açıklama:

Şıklardan dil felsefesine en yakın olan epistemolojidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Dil üzerine felsefi sorunların tartışıldığı alana ne ad verilir?

Dil felsefesi

Dilbilim

Semantik

Pragmatik

Sentaks

Açıklama:

Dil felsefesi, dil üzerine felsefi sorunların tartışıldığı alana verilen addır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre özne/yüklem biçimi insan düşüncesinin temelini oluşturur?

Mill

Chomsky

Kant

Krashen

Vygotsky

Açıklama:

Kant’a göre özne/yüklem biçimi insan düşüncesinin temelini oluşturur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

On yedinci yüzyılda, sözcüklerin anlamı ile düşünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Eflatun

Saussure

Kant

Locke

Mill

Açıklama:

Locke, kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozoftur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

“Gönderme” ile “anlam” arasındaki ayrımın ilk tohumlarını atan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Gustav

Mill

Jung

Weber

Bergson

Açıklama:

“Gönderme” ile “anlam” arasındaki ayrımın ilk tohumlarını atan filozof J. S. Mill’dir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Yirminci yüzyılın başında dil felsefesi olarak anılan alanın gelişimi aşağıdaki yazarlardan hangisinin çalışmasıyla başlamıştır?

Platon

Aristoteles

J. Locke

J. S. Mill

G. Frege

Açıklama:

Dil felsefesi olarak anılan alanın gelişimi Gottlob Frege’in çalışmasıyla başlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Düşünce yoluyla kişinin dünyayla kurduğu ilişkinin en önemli türlerinden biri olan bilme kavramını ele alan alana ne ad verilir?

Epistemoloji

Ontoloji

Ahlak bilimi

Dil felsefesi

Dilbilim

Açıklama:

Düşünce yoluyla kişinin dünyayla kurduğu ilişkinin en önemli türlerinden biri olan bilme kavramını ele alan alana epistemoloji denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hem tümceleri hem de tümcelerin mantıksal parçalarını kapsayan dilsel yapılara ne ad verilir?

Terim

Anlam

Kavram

Gönderme

Sözcük

Açıklama:

Hem tümceleri hem de tümcelerin mantıksal parçalarını kapsayan dilsel yapılara terim adı verilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

İçlem ve kaplam aşağıdaki düşünürlerden hangisinin etkisiyle dil felsefesine yerleşmiş teknik bir ayrımdır?

Vygotsky

Piaget

Skinner

Carnap

Krashen

Açıklama:

İçlem ve kaplam, R. Carnap’ın etkisiyle dil felsefesine yerleşmiş teknik bir ayrımdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

“Anlam nedir?”, “Sözcükler nasıl anlam kazanır?” gibi soruların tartışıldığı alana ne ad verilir?

Sentaks

Pragmatik

Semantik

Sesletim

Fonetik

Açıklama:

Semantik, “Anlam nedir?”, “Sözcükler nasıl anlam kazanır?” gibi soruların tartışıldığı alana verilen addır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşan alan aşağıdakilerden hangisidir?

Gramer

Dil felsefesi

Sentaks

Semantik

Pragmatik

Açıklama:

Pragmatik, tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşan alana verilen addır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangi üçlü ilişki ile dil felsefesinin üzerine çalıştığı tüm problemleri dile getirebiliriz?

dil-düşünce- dünya ilişkisi.

dil-duygu -dünya ilişkisi.

insan-düşünce- çevre ilişkisi.

birey-düşünce- aile ilişkisi.

mantık-düşünce-toplum ilişkisi.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 3 de “Dil Felsefesi Nedir” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Dil felsefesinin üzerine çalıştığı tüm problemleri üçlü bir ilişkiyle dile getirebiliriz:
dil-düşünce -dünya ilişkisi.

Doğru Cevap: A

Soru 42

2-Aşağıdakilerden hangisi on yedinci yüzyılda sözcüklerin anlamı ile düşünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof olmuştur?

John Stuart Mill

John Locke

Gottlob Frege

Bertrand Russell

Wittgenstein

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 3’de “Dil Felsefesi Nedir” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
On yedinci yüzyılda John Locke, sözcüklerin anlamı ile düşünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 43

“Bir tümceden özne konumundaki terimi çıkardığımızda tümcenin geriye kalan bölümü o tümcenin_______________.”
Cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki cümlelerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

nesnesidir

fiilidir

yüklemidir

anlamıdır

sıfatıdır

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 5’de “Özne ve Yüklem ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
En yaygın olarak kullanılan “yüklem” tanımı şöyledir: “bir tümceden özne konumundaki terimi çıkardığımızda tümcenin geriye kalan bölümü o tümcenin yüklemidir”.

Doğru Cevap: C

Soru 44

“Bir yüklemin doğru olarak yüklemlenebileceği nesneler kümesi” aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

içlem

kaplam

bağlam

gönderme

kavram

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 8’de “ İçlem ve Kaplam” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Bir yüklemin doğru olarak yüklemlenebileceği nesneler kümesine o yüklemin “kaplam”ı diyoruz.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Sentaksın felsefede bir alan olarak gelişimi daha sonraları özellikle hangi felsefeci ile dilbilimin en temel çalışma alanlarından biri haline gelmiştir?

Chomsky

Kant

Grice

Kripke

Locke

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 9’da “ Sentaks ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Sentaksın felsefede bir alan olarak gelişlimi ağırlıklı olarak Frege ve Russell ile başlayıp Wittgenstein ve Carnap ile devam etmiş, daha sonraları özellikle Chomsky ile dilbilimin en temel çalışma alanlarından biri haline gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Sentaks

İçlem

Semantik

Bağlam

Pragmatik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 12’de “Pragmatik ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Tümcelerin yapısını araştıran sentaks ile tümcelerin anlamlarını araştıran semantik dışında, dil felsefesinin diğer bir önemli alanı olan pragmatik, tümcelerin kullanımıyla ilgili felsefi sorulara yoğunlaşır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdaki alanlardan hangisi ile Dil felsefesinin ilişkisi bulunmamaktadır?

mantık

zihin felsefesi

epistemoloji

ontoloji

genetik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 14’de “DİL FELSEFESİNİN DİĞER FELSEFE ALANLARIYLA İLİŞKİSİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Dil felsefesi diğer felsefe alanlarının bazıları ile doğrudan bir ilişki içindedir. Bunlar arasında en önemlileri mantık, zihin felsefesi, epistemoloji ve ontoloji (ya da daha geniş anlamda metafizik) alanlarıdır. Genetik alanı ile bir ilişkisi bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

“Ali Ayşe’yi seviyor.” cümlesi zihin felsefecilere göre nasıl adlandırılmaktadır?

Temsil etme

Önerme

Doğrulama

İnandırma

Çözümleme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 15’de “DİL FELSEFESİNİN DİĞER FELSEFE ALANLARIYLA İLİŞKİSİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Ali Ayşe’yi seviyorsa, bir şekilde Ayşe’yi kafasında canlandırabiliyor olması gerekir. İşte bu “canlandırma”ya zihin felsefecileri “temsil etme” diyorlar. Ayşe ortalarda yokken de Ali Ayşe’yi düşünebilir, onu kafasında canlandırabilir ve onu bu şekilde sevmeye devam edebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi ”bilgi nedir?” sorusunun tanımlandığı alt alanlardan biridir?

metafizik

epistemoloji

ahlak felsefesi

estetik

mantık

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 14’de “DİL FELSEFESİNİN DİĞER FELSEFE ALANLARIYLA İLİŞKİSİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
felsefenin alt alanları bazen bu sorularla tanımlanır. Örneğin epistemolojinin en temel sorusu “bilgi nedir?”, ontolojinin en temel sorusu “varlık nedir?”, ahlak felsefesinin en temel sorusu “(ahlaki) doğru nedir?”, estetiğin en temel sorusu “güzellik nedir?” olarak düşünülebilir. Felsefe tarihi bize bu tür soruları yanıtlamanın ne denli zor olduğunu göstermeye yeter.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Hangi alan dil felsefesi ile çok ortaklık taşır ve iki alanı çağdaş felsefede tamamen ayırmak olanaklı görünmemektedir?

estetik

epistemoloji

ahlak felsefesi

zihin felsefesi

ontoloji

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 16’de “DİL FELSEFESİNİN DİĞER FELSEFE ALANLARIYLA İLİŞKİSİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Varlık üzerine felsefi soruların tartışıldığı ontoloji alanı dil felsefesi ile o denli çok ortaklık taşır ki, iki alanı en azından çağdaş felsefede tamamen ayırmak olanaklı görünmüyor. Ontolojinin en merkezi konumunda olan varlık kavramının çözümlenmesi işi öncelikle dil felsefesinin bir konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Dil felsefesinin üzerine çalıştığı tüm problemleri üçlü bir ilişkiyle dile getirebiliriz: ....................... ilişkisi.
yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi gereklidir?

dil-düşünce-dünya

dil-eylem-dünya

dil-düşünce-davranış

dil-felsefe-eylem

dil-anlayış-dünya

Açıklama:

Dil felsefesinin üzerine çalıştığı tüm problemleri üçlü bir ilişkiyle dile getirebiliriz: dil-düşünce-dünya ilişkisi.

Doğru Cevap: A

Soru 52

On yedinci yüzyılda .........., sözcüklerin anlamı ile düşünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof olmuştur.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

John Stuart Mill

John Locke

Gottlob Frege

Bertrand Russell

Immanuel Kant

Açıklama:

On yedinci yüzyılda John Locke, sözcüklerin anlamı ile dü- şünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof olmuştur

Doğru Cevap: B

Soru 53

Hem tümceleri hem de tümcelerin mantıksal parçalarını kapsayan dilsel yapılara ........... denilmektedir.
yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kavram

anlam

terim

sözcük

bağlam

Açıklama:

Hem tümceleri hem de tümcelerin mantıksal parçalarını kapsayan dilsel yapılara “terim” denir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Bu gömlek beyazdır.
Hasan Mehmet'ten kısadır.
Kitap kalemden pahalıdır.
Bu kahve soğuktur.

Yukarıdaki cümlelerden hangisi/hangileri çift boşluklu yüklemlerdir?

I-II-III-IV

I-II

I-IV

II-III

I-II-III

Açıklama:

Basit özne/yüklem formundaki tümcelerde yüklemin işlevi öznenin gönderme yaptığı nesneye bir özellik ya da nitelik yüklemektir. Mantık terminolojisinde “Bu gömlek yeşildir” tümcesindeki “x yeşildir” türü yük- lemlere “tek boşluklu yüklemler” deniyor. Bunun nedeni yüklemin tek bir özneye uygulanıyor olmasıdır. Ancak “Ahmet Ayşe’den uzundur” tümcesinin yüklemi bir nesneye nitelik yüklemek yerine iki nesne arasında bir ilişki kurar. Bu tümcenin içindeki özel adları çıkardığımızda geriye kalan “x y’den uzundur” şeklinde ifade edebileceğimiz terim bu tümcenin yüklemi işlevini görüyor. Bu tür yüklemlere de “çift boşluklu yüklemler” diyoruz.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdaki göndermelerden hangisi doğruya yapılan göndermelerden biridir?

Dünya düzdür.

Çimenler kırmızıdır.

Bulutlar turuncudur.

En büyük asal sayı 41'dir.

En küçük pozitif çift sayı 2'dir.

Açıklama:

Frege’nin kuramında bir tümce doğruluk değerine gönderme yapar. İki doğruluk değeri olduğunu kabul eden Frege, bunların birer kavram değil nesne olduğu- nu söyler. “Doğru” ve “Yanlış” yüklem değil addır. Örneğin “Dünya yuvarlaktır” tümcesi Doğru’ya, “Dünya düzdür” tümcesi de Yanlış’a gönderme yapar.
En küçük çift sayı 2 olduğu için gönderme doğruya yapılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki cümlelerden hangisi gönderimsiz terim içermektedir?

Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk'tür.

Türkiye'nin resmi dili Türkçedir.

Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesi vardır.

Türkiye'nin şimdiki kralının arabası vardır.

Açıklama:

Türkiye krallıkla yönetilmediği için "Türkiye'nin şimdiki kralı" deyimi gönderimsizdir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Dil felsefesi diğer felsefe alanlarının bazıları ile doğrudan bir ilişki içindedir. Aşağıdakilerden hangisi bu alanlardan biri değildir?

mantık

zihin felsefesi

epistemoloji

ahlak felsefesi

ontoloji

Açıklama:

Dil felsefesi diğer felsefe alanlarının bazıları ile doğrudan bir ilişki içindedir. Bunlar arasında en önemlileri mantık, zihin felsefesi, epistemoloji ve ontoloji (ya da daha geniş anlamda metafizik) alanlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdaki alanlardan hangisi dilin sentaksı ile ilgili çalışmaların olması açısından dil felsefesiyle ilişkilidir?

ontoloji

epistemoloji

mantık

zihin felsefesi

aksiyoloji

Açıklama:

Şimdi dil felsefesinin diğer alanlarla olan ilişkisine bakalım. Mantık bir alan olarak son yüz yıldır büyük bir gelişme kat ederek kendini bir ölçüde felsefeden koparıp formel bir bilim dalı haline gelmiştir. Mantık ile dil felsefesi arasındaki ilişki öncelikle sentaks alanında kendini gösteriyor. Ancak burada sentaksı dilbi- limde yapıldığı şekliyle değil, dil felsefesinin bir alt kolu olarak düşünmek gere- kir. Dil felsefinde sentaks çalışmaları Türkçe ya da Çince gibi özgül dillerin değil tüm dillerin yapısını araştırır. Frege ve Russell’ın günümüz Sembolik Yüklemler Mantığı’nı kurarken bu görüşten yola çıkmışlardı. Kısaca Frege/Russell görüşüne göre mantık alanı aslında dilin sentaksını araştıran bir alandır. Bir örnek ile bunu açıklamaya çalışalım. Diyelim ki “Tüm hayvanlar ölümlüdür” tümcesinin sentak- sını araştırıyoruz. Frege/Russell mantık dizgesi bize bir yanıt sunuyor. İlk çözüm- lemede bu tümce “Eğer bir şey hayvansa, o şey ölümlüdür” şekline dönüşür, daha sonra tümcenin sentaktik formuna varırız: “Her x için, eğer x F ise, x G dir”, ya da tamamen sembolik dilde “∀x (Fx → Gx)”. Kısaca tümcelerin mantıksal formunu araştıran mantık alanı dil felsefesinin bir alt kolu olan sentaks ile bu şekilde bir organik ilişki içerisindedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Dil felsefesinin bir konusu olarak önermelerin çözümlenmesi dil felsefesinin aşağıdaki alanlardan hangisiyle ilişkisini göstermektedir?

ontoloji

zihin felsefesi

epistemoloji

mantık

aksiyoloji

Açıklama:

Çağdaş zihin felsefesinin üzerine çalıştığı birçok konu ve problem dil felsefe- sinde geliştirilmiş olan kavramlarla dile getiriliyor. Örneğin zihin felsefecilerinin birçoğuna göre inanmak ve öğrenmek gibi zihinsel süreçlerin içeriği her durumda “önermeseldir”. Daha önce de belirttiğimiz üzere önerme kavramı dil felsefesinde geliştirilmiş bir kavramdır. Bu görüşe göre eğer, Ayşe bugün yağmur yağacağına inanıyorsa, inancını dile getirebileceğimiz “bugün yağmur yağacak” tümcesinin anlamı olan önerme Ayşe’nin inancının içeriğini oluşturur. Dolayısıyla dil felse- fesinin bir konusu olan önermelerin çözümlemesi zihinsel süreçleri anlamak için gerekli hale gelir. Diğer yandan bazı felsefeciler her zihinsel sürecin önermesel ya da kavramsal olmadığını da savunur. Ancak bu görüşü savunurken bile dil felsefe- sinin kuram ve kavramlarını kullanırlar. Zihin felsefesinin en temel kavramlarından biri de zihinsel temsil kavramıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

“Bir şeyin var olduğunu ya da var olmadığını söylediğimizde ne söylemiş oluyoruz?” sorusuna cevap araması açısından dil felsefesinin hangi alanla ilişkili olduğu görülmektedir?

ontoloji

epistemoloji

aksiyoloji

mantık

zihin felsefesi

Açıklama:

“Bir şeyin var olduğunu ya da var olmadığını söylediğimizde ne söylemiş oluyoruz?” sorusuna Frege ve Russell’ın verdiği yanıtları daha sonra ayrıntıları ile ele aldığımızda dil felsefesi ile ontolojinin nasıl organik bir ilişki içinde oldukları daha iyi anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdaki anlam kuramlarından hangisi var olan her şeyin fiziksel dünyada olduğunu iddia eder?

Fizikselcilik

Adcılık

Negatif anlam kuramı

Öznelcilik

Deneycilik

Açıklama:

Var olan her şeyin fiziksel dünyada olduğunu iddia eden sava fizikselcilik denir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

John Locke bir sözcüğün anlamının kişinin zihnindeki bir “......” olduğunu söyler. Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için uygundur?

Özne

Nesne

İde

Sıfat

Duygu

Açıklama:

John Locke bir sözcüğün anlamının kişinin zihnindeki bir “ide” olduğunu söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Öznelci görüşe karşı çıkan en önemli anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Doğalcılık

Gerçekçilik

Dışsallık

Doğrulamacılık

Davranışçılık

Açıklama:

Öznelci görüşe karşı çıkan en önemli anlam kuramı gerçekçilik adlı öğretidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Doğa içinde her şeyin bilimsel bir açıklaması olduğunu savunan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekçilik

Davranışsallık

Doğruculuk

Doğalcılık

Dışsalcılık

Açıklama:

Doğa içinde her şeyin bilimsel bir açıklaması olduğunu savunan bakış açısına doğalcılık adı verilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi dışsalcılık görüşüne göre anlamı aramamız gereken yerdir?

Kafanın içi

Dış dünya

Öznellik

Doğa

Bilimsel yapıtlar

Açıklama:

Dışsalcılık görüşüne göre anlamı kafanın içinde değil, dış dünyada aramamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki kuramlardan hangisi metafiziği tümden reddetmektedir?

Davranışçılık

Öznelcilik

Dışsallık

Doğrulamacılık

Fizikselcilik

Açıklama:

Metafiziği tümden reddeden mantıkçı pozitivizm okulu doğrulamacılığı savunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Yanlış bir matematiksel tümcenin her koşulda yanlış olmasına ne ad verilir?

Doğruculuk

Totoloji

Progmatizm

Öznellik

Çelişki

Açıklama:

Yanlış bir matematiksel tümceni her koşulda yanlış olmasına çelişki adı verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

"Hastane" sözcüğünü anlamak için "hastalık", "hasta", "doktor" gibi sözcüklerin anlamlarını da kavramak gerekiyor olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Bütüncülük

Doğrulamacılık

Davranışsallık

Dışsallık

Doğalcılık

Açıklama:

"Hastane" sözcüğünü anlamak için "hastalık", "hasta", "doktor" gibi sözcüklerin anlamlarını da kavramak gerekiyor olduğunu savunan görüşe bütüncülük adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Anlamın varlığını tamamen reddeden görüşlere ne ad verilir?

Ontoloji

Epistemoloji

Doğruculuk

Negatif anlam kuramı

Bütüncülük

Açıklama:

Anlamın varlığını tamamen reddeden görüşlere negatif anlam kuramları adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi bir tür Negatif Anlam Kuramını açıkça savunmuş olan en önemli filozoftur?

Kuhn

Locke

Quine

Kant

Platon

Açıklama:

Yirminci yüzyılda bir tür Negatif Anlam Kuramını açıkça savunmuş olan en önemli filozof Quine olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Çağdaş felsefede anlam üzerine sürmekte olan tartışmaların kaynağı nedir?

Tümeller sorunu

Metafizik alanları

İdealler kuramı

Formlar kuramı

Platonik kuramlar

Açıklama:

Antik Yunan döneminden beri tartışılan Tümeller Sorunu çağdaş felsefede anlam üzerine sürmekte olan tartışmaların kaynağı olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Formların nesneler içinde yer aldığını savunan düşünür kimdir?

Platon

Frege

Aristoteles

Kant

Locke

Açıklama:

Aristoteles Formların, ya da diğer adıyla Tümellerin, nesnelerin içinde yer aldığını savunur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Nominalizm'e Türkçede verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Bütüncülük

Doğrulamacılık

Doğalcılık

Adcılık

Açıklama:

Öğretinin adı da Latincedeki "nomen" (ad) sözcüğünden gelir ve bundan dolayı bu öğretiye Nominalizm, Türkçede de Adcılık denir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

"Anlam kafadadır" sloganını kullanan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Bütüncülük

Adcılık

Dışsalcılık

Gerçekçilik

Açıklama:

Bazıları bu tür teknik bir söylem kullanmadan Öznelcilik görüşünü şu sloganla dile getirirler, "Anlam Kafadadır."

Doğru Cevap: A

Soru 15

Öznelcilik görüşünü savunmuş olan ilk filozof kimdir?

Kant

Frege

Platon

Locke

Aristoteles

Açıklama:

Bu görüşü (Öznelcilik) bir kuram olarak savunmuş ilk filozof John Locke'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Bir sözcüğün anlamının kişinin zihninde bir "ide" olduğunu söyleyen filozof hangisidir?

Aristoteles

Locke

Platon

Kant

Frege

Açıklama:

Locke bir sözcüğün anlamının kişinin zihninde bir "ide" olduğunu söyler.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Tarihte Gerçekçilik öğretisinin en önemli savunucusu kimdir?

Kant

Platon

Frege

Aristoteles

Locke

Açıklama:

Tarihte bu görüşün (Gerçekçilik) en önemli savunucusu Gottlob Frege olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Thomas Kuhn’un öncülüğünü yaptığı görüş aşağıdakilerden hangisidir ?

Doğalcılık

Gerçekçilik

Dışsalcılık

Davranışçılık

Bütüncülük

Açıklama:

Thomas Kuhn’un öncülüğünü yaptığı görüş "Bütüncülük"tür.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Arda Denkel'in savunduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Realizm

Platonik kuram

Davranışçılık

Tikelcilik

Dışsalcılık

Açıklama:

Bir başka Doğalcı anlam kuramı da Tikelcilik adı verilen ve ünlü felsefecimiz Arda Denkel'in savunmuş olduğu görüşten türetilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Dışsalcı Anlam Kuramı'nın gelişmesinde öncü olmuş düşünür kimdir?

Putnam

Frege

Locke

Chomsky

Platon

Açıklama:

Bu görüşün önde gelen temsilcilerinden Hilary Putnam, bir sözcüğün anlamını ve anlamın biri tarafından kavranmasını, salt kişinin zihninde olup bitenlerle açıklamanın olanaklı olmadığını savunarak Dışsalcı Anlam Kuramı'nın gelişmesinde öncü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bir sözcüğün anlamının insanın zihninde olduğunu ve bu anlamın kişiden kişiye değişebildiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Gerçekçilik

Bütüncülük

Doğrulamacılık

Dışsalcılık

Açıklama:

Bir sözcüğün anlamının insanın zihninde olduğunu ve bu anlamın kişiden kişiye değişebildiğini savunan kuram öznelcilik kuramıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Öznelcilik kuramına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Özne ile zihin aynı şeydir.

Anlamanın olabilmesi için bir özne bir de nesne olmalıdır.

Anlama ediminin birçok farklı nesnesi olabilir.

Kuram olarak ayrıntılarıyla savunmuş olan ilk filozof John Locke'tur.

Sözcüklerin anlamı zihinde değil dış dünyada bağımsız olarak bulunmaktadır.

Açıklama:

Öznelcilik kuramına göre sözcüklerin anlamı sözcüklerde ya da dış dünyada değil insanın kafasında var olur.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Anlamın dilden ve zihinden bağımsız soyut bir varlık olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Gerçekçilik

Doğalcılık

Dışsalcılık

Davranışçılık

Açıklama:

Gerçekçilik kuramına göre, anlam insanın dilinden ve zihninden bağımsız bir şekilde var olan soyut bir varlıktır ve kişiden kişiye değişmez.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Sözcüklerin anlamları ve sözcüklerin oluşturduğu tümcelerin dile getirdiği düşüncelerin nasıl var olduğunun doğa içinde aranması gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Gerçekçilik

Doğalcılık

Davranışçılık

Dışsalcılık

Açıklama:

Doğalcılık, anlamların soyut, metafizik ve fiziksel olgulardan oluşan doğanın içinde olmadığı görüşünü reddederek herşeyin doğanın içinde bilimsel bir açıklamasının var olduğunu savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Dışsalcılık kuramına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Anlam kafanın içinde değil dış dünyadadır.

Akımın öncüleri Hilary Putnam ve Tyler Burge'dir.

Doğal türlere ilişkin sözcüklerin anlamı dünyanın durumu ile ilgilidir.

Bir sözcüğün anlamı o insanın kafasından geçen düşüncelerle açıklanamaz.

"Masa" ve "koltuk" gibi eşyalara verilen anlamlar doğa tarafından belirlenir.

Açıklama:

Dışsalcılık kuramına göre masa ve koltuk gibi doğal tür olmayan nesnelerin anlamlarını belirleyen şey doğa değil, sosyal dünyadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Bir sözcüğün anlamının kişinin o sözcüğü duyduğunda vereceği davranışsal tepkilerde aranması gerektiğini savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Davranışçılık

Dışsalcılık

Doğalcılık

Gerçekçilik

Açıklama:

Bir sözcüğün anlamının kişinin o sözcüğü duyduğunda vereceği davranışsal tepkilerde aranması gerektiğini ve iletişim kurmanın sözcüklere benzer türde davranışsal tepkiler vermemiz sayesinde gerçekleştiğini savunan kuram davranışçılık kuramıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bir tümcenin anlamının o tümcenin doğruluk koşullarında olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrulamacılık

Öznelcilik

Gerçekçilik

Dışsalcılık

Doğalcılık

Açıklama:

Bir tümcenin anlamının o tümcenin doğruluk koşullarında olduğunu savunan kuram doğrulamacılıktır. Bu kurama göre, bir tümcenin anlamını kavramak o tümcenin hangi koşullarda doğru, hangi koşullarda yanlış olduğunu kavramakla ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Doğrulamacılık kuramına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Metafiziğe dayalı bir yaklaşıma sahiptir.

İki tümcenin doğruluk koşullarının aynı olması, o tümcelerin aynı anlama geldiğinin kanıtıdır.

Bir tümcenin anlamını kavramak o tümcenin tüm koşullarda doğru olduğunu kavramayı gerektirir.

Yalnızca ampirik ve çelişki olmak üzere iki tür önerme bulunur.

Amprik ve çelişki önermelerinin dışında kalan tüm önermeler anlamsızdır.

Açıklama:

Doğrulamacılık kuramına göre iki tümcenin doğruluk koşulları aynı ise anlamları da aynı olmalıdır. Doğru yanıt B'dir. D ve E seçeknekleri totoloji önermesini göz ardı etmişlerdir. C seçeneğinde anlamın koşullara dayalı olduğu atlanmıştır. A seçeneğinde sözü edilen metafizik ise doğrulamacılık kuramı tarafından tamamen reddedilir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Sözcüklerin tek tek değil de bir bütün halinde anlam kazandığını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öznelcilik

Gerçekçilik

Dışsalcılık

Bütüncülük

Davranışçılık

Açıklama:

Bütüncülük kuramına göre sözcükler tek tek değil bir bütün olarak anlam kazanmaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi "anlam" denilen şeye herhangi bir ontolojik varlık atfetmeyen görüşler arasındadır?

Negatif Anlam Kuramları

Doğrulamacılık

Davranışçılık

Gerçekçilik

Bütüncülük

Açıklama:

Negatif anlam kuramları "anlam" denilen şeyin varlığını tamamen reddederek "anlama" ontolojik bir varlık affetmez.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Anlam kuramları aşağıda verilen felsefenin alt alanlarından hangisiyle en çok ilişkilidir?

Din felsefesi

Bilim felsefesi

Mantık felsefesi

Varlık felsefesi

Bilgi felsefesi

Açıklama:

Dil yoluyla nasıl insanlardan, şehirlerden, gezegenlerden söz edebiliyorsak, sözcüklerin anlamlarından da söz edebiliyoruz. Peki nasıl bir şeydir “anlam” dediğimiz bu şey? Onu doğada bulabilir miyiz? Yoksa tamamen bizim bir kurgumuz mudur? Yoksa her ikisi de değil mi? Sözcüklerin anlamları tamamen soyut ve sonsuz varlıklar mı? İşte bu ve benzeri sorulara yanıt arayan kuramlara “anlam kuramları” diyoruz. Bu konu yalnızca dil felsefesi değil, varlık üzerine çalışan varlık felsefesi (ontoloji) ve daha genel olarak metafizik alanlarıyla da yakından ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Antik Yunan döneminden beri tartışılan ve çağdaş felsefede anlam üzerine sürmekte olan tartışmaların kaynağını hangisi oluşturur?

Renkler

Tümeller sorunu

İdealar kuramı

Formlar kuramı

Adalet formu

Açıklama:

Antik Yunan döneminden beri tartışılan "Tümeller Sorunu" çağdaş felsefede anlam üzerine sürmekte olan tartışmaların kaynağını oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 33

I. Anlamın nasıl bir şey olduğunu sorgular. II. Sözcüklerin anlamlarının tamamen soyut ve sonsuz varlıklar olup olmadığını tartışır. III. 20. yüzyılda anlam üzerine birçok farklı felsefe kuramı geliştirilmiştir. IV. Anlam üzerine geliştirilen tartışmalarda felsefede bir uzlaşım sağlanamazken, dilbilimde bir uzlaşım sağlandığı görülmektedir. Anlam kuramları ile ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

III ve IV

Açıklama:

I, II ve III numaralı ifadeler anlam kuramları ile ilgili olarak doğru bilgi içerirken, IV numaralı ifadede yanlış bilgi verilmiştir. Günümüzde anlam üzerine öne sürülmüş farklı görüşlerin olması hem dilbilimde hem de felsefede anlam üzerine büyük çaplı bir uzlaşımın olmadığını göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi günümüz felsefesinde iz bırakmış başlıca anlam kuramlarından biri değildir?

Gerçekçilik

Adcılık

Doğalcılık

Öznelcilik

Davranışçılık

Açıklama:

Öznelcilik, Gerçekçilik, Bütüncülük, Doğrulamacılık, Dışsalcılık, Davranışçılık, Doğalcılık günümüz felsefesinde iz bırakmış başlıca anlam kuramlarıyken, Adcılık (Nominalism) Tümeller sorununa yönelik bir çözüm önerisi sunan bir öğretidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

"Anlam kafadadır" sloganıyla ifade edilen anlam kuramı hangisidir?

Gerçekçilik

Dışsalcılık

Öznelcilik

Doğrulamacılık

Bütüncülük

Açıklama:

Öznelcilik öğretisinin adında kullanılan “özne” adı ve bundan türetilmiş olan “öznel” sıfatı, bilgi ve zihin felsefesindeki bu temel ayrıma dayandığıdır. Yaygın görüşe göre özne ile zihin aynı şeydir. Bu görüşe göre bir sözcüğün anlamı dediğimiz nesne öznenin zihninde olmalıdır. Yani insanların zihinleri dışında anlamların olduğu bir dünya yoktur. Bundan dolayı “anlam” dediğimiz şeyler özneldir.Bazıları bu tür teknik bir söylem kullanmadan Öznelcilik görüşünü şu sloganla dile getirirler; “Anlam kafadadır”.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Bir sözcüğün anlamının kişinin zihnindeki bir "ide" olduğunu söyleyen düşünür kimdir?

Locke

Frege

Putnam

Quine

Kuhn

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Gerçekçilik kuramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bilgi içermektedir?

Bu kuramın savunucuları sözcüklerin anlamlarının zihinde yer alan öznel varlıklar olması durumunda iletişim kurmanın olanaklı olmayacağı görüşündedirler.

Anlam öznel değil nesnel olmalıdır.

Sözcüklerin anlamları insan zihninden ve insanın yarattığı dillerden bağımsız somut varlıklardır.

Bir tümcenin dile getirdiği anlam o tümcenin parçalarının anlamlarından oluşur.

Düşünceler öznel değil, soyut nesnel varlıklardır.

Açıklama:

A, B, D ve E seçenekleri Gerçekçilik kuramı ile ilgili olarak doğru bilgiler içerirken C seçeneği sözcüklerin anlamlarının "somut" varlıklar olduğunu söyleyerek yanlış bilgi vermektedir. Bu kuramın en önemli savunucusu olan Frege, sözcüklerin anlamlarının insan zihninden ve insanın yarattığı dillerden bağımsız "soyut" varlıklar olduğunu söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sloganı "Anlam kafada değildir. Sözcüklerin anlamları salt o sözcükleri kullananların kafasında olup bitenlerle değil dış dünyada ne olup bittiğiyle de ilgilidir" olan anlam kuramı hangisidir?

Davranışçılık

Dışsalcılık

Doğalcılık

Doğrulamacılık

Bütüncülük

Açıklama:

Locke’ın temellerini attığı öznelci anlam kuramlarına karşı çıkan bazı çağdaş felsefeciler anlamı “kafanın içinde” değil “dış dünyada” aramamız gerektiğini ileri sürer. Bu görüşün önde gelen temsilcilerinden Hilary Putnam’a göre özellikle doğal türlere ilişkin sözcüklerimizin anlamları dünyanın durumuyla oluşur. Yaşadığımız dünya sözcüklerimizin anlamlarını belirler. Bundan dolayı Dışsalcılık öğretisinin sloganı şu olmuştur: Anlam kafada değildir. Sözcüklerin anlamları salt o sözcükleri kullananların kafasında olup bitenlerle değil dış dünyada ne olup bittiğiyle de ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Bir sözcüğün anlamını bu sözcüğü duyduğumuzda verme eğiliminde olduğumuz tepkilerde bulabileceğimizi savunan anlam kuramı hangisidir?

Dışsalcılık

Doğrulamacılık

Gerçekçilik

Bütüncülük

Davranışçılık

Açıklama:

Yirminci yüzyılda psikoloji, dilbilim ve felsefede büyük bir iz bırakan pozitivizmin bir uzantısı olan Davranışçılık öğretisinden yola çıkarak özellikle Quine’ın öncülüğünde bir anlam kuramı gelişmiştir. Bu akım Platon/Frege gerçekçiliğine karşı çıkarak, deneysel olarak gözlemlenemeyen soyut bir varlık olarak tümel ve anlamı tümüyle reddeder. Ancak Locke türü bir öznelcilik de yanlıştır bu bakış açısına göre, zira insan zihninin içinde olup bitenler de gözlemlenebilir şeyler değildir. Bu durumda bir sözcüğün anlamı, o sözcüğü duyduğunda kişinin vereceği davranışsal tepkilerde aranmalıdır. İletişim kurma sözcüklere benzer türde davranışsal tepkiler vermemiz sayesinde gerçekleşir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi dil felsefesi açısından anlam kuramlarının önemini yansıtmaz?

Bir sözcüğün "anlamlı" olduğunu söylemek, o sözcüğün bir "anlamı vardır" şeklinde yorumlanmamalıdır.

Bazı kavramların ne anlama geldiğini araştıran felsefe, bizi doğrudan anlam sorununa getirir.

Bir sözcüğün anlamının nasıl bir varlık olduğunu, nasıl ortaya çıktığını ortaya çıkardığımızda bir kavramı da anlamış oluruz.

Anlam kuramları iletişim sorunuyla doğrudan ilişkilidir.

Anlamı anlamak düşüncelerimizi ve insanı anlamanın bir yoludur.

Açıklama:

A seçeneğinde verilen ifade anlam denen şeyin varlığını tamamen reddeden, anlam denen şeye ontolojik bir varlık atfetmeyen "Negatif Anlam Kuramları" altında yer alan görüşü yansıtmaktadır. Bu görüşün en önemli savunucusu Quine göre,bir sözcüğün “anlamlı” olduğunu söylemek o sözcüğün bir “anlamı vardır” şeklinde yorumlanmamalıdır. Diğer seçeneklerde ise anlam kuramlarının dil felsefesi açısından önemi doğru bir şekilde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

“Anlam kafadadır.” sloganıyla anılan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Dışsalcılık

Gerçekçilik

Doğalcılık

Öznelcilik

Bütüncülük

Açıklama:

“Anlam kafadadır.” sloganı, bilen varlığa öznellik atfedilmesinden dolayı anlamın da öznel olacağı yani zihinde var olacağı düşüncesinden dolayı öznelcilik kuramını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Bir sözcüğün anlamının soyut ve nesnel bir varlık olduğunu savunan dil kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Dışsalcılık

Gerçekçilik

Davranışçılık

Doğrulamacılık

Doğalcılık

Açıklama:

Gerçekçilik, öznelciliğe karşı çıkarak anlamların öznel olması durumunda iletişim kurulamayacağını, biz sözcüğün zihinde oluşturduğu imge öznel olsa da anlamın nesnel ve soyut bir varlık olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi bir anlam kuramının sorduğu sorular arasında yer almaz?

Anlam zihne özgü müdür?

Anlam bir varlık mıdır?

Anlam dışsal mıdır?

Anlam bilimsel midir?

Anlam kendiliğinden var mıdır?

Açıklama:

Bir anlam kuramı, anlamın kişiye özgü mü yoksa nesnel olduğuna dair sorular sorar. Anlamın varlığını sorgular. Anlamın kaynağını araştırır ve zihinde mi yoksa dışsal süreçlerde mi olduğu üzerine düşünür. Ancak anlamın bilimselliği üzerine her hangi bir sorgusu yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi doğalcılık (natüralizm) kuramını açıklayan bir ifadedir?

Anlam tümellere dayanır.

Anlam metafizik ile açıklanabilir.

Anlam benzerliklerden oluşur.

Anlam dış dünya tarafından belirlenir.

Anlam davranışlarda saklıdır.

Açıklama:

Doğalcı dil kuramı, anlamın tümellerden oluşan metafizik ile değil doğa içindeki benzerliklerden oluştuğunu savunur. Anlamın dış dünya tarafından belirlendiğini savunan düşünce dışsalcılıktır. Anlamı davranışsal tepkilerde aranması gerektiğini savunan kuram ise davranışçılıktır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

“Bence zihinde oluşan bir anlamdan bahsetmek doğru değil. Sözcükleri duyduğumuzda tepkileri gözlemleyemediğimiz sürece herhangi bir anlamın varlığından söz edilemez.” diyerek düşüncelerini dile getiren bir düşünürün aşağıdaki anlam kuramlarından hangisinden etkilendiği söylenebilir?

Doğrulamacılık

Bütüncülük

Davranışçılık

Gerçekçilik

Doğalcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 46

"Bir sözcüğün anlamı zihinde yer alan ide olduğunu savunan felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

Gottlob Frege

Ludwig Wittgenstein

Quine

Noam Chomsky

Açıklama:

John Locke, bir sözcüğün anlamını zihinde yer alan ide olarak ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Bütüncü anlam kuramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sözcükler tek tek değil, cümle içerisinde anlam kazanırlar.

Sözcüklerin anlamı birbirleriyle ilişkilidir.

Sözcükler kullanıldıkları bağlam içerisinde değerlendirilir.

Sözcüklerin anlamı, cümlenin doğruluğuna bağlıdır.

Sözcükler bir kavramsal çerçeve oluşturur.

Açıklama:

Bütüncülük kuramına göre sözcükler cümle içerisinde anlam kazanır ve birbiriyle ilişkilidir. Sözcükler kullanıldığı bağlamda değerlendirilerek kavramsal bir çerçeve oluşturur. Ancak cümlenin doğruluğu, bütüncü kuramı için değil doğrulamacılık kuramı için önemli bir kriter oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Bir cümleye dair amprik, totoloji ve çelişki olmak üzere üç tür önerme buluduğunu savunan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Bütüncülük

Negatif anlam kuramları

Doğrulamacılık

Dışsalcılık

Gerçekçilik

Açıklama:

Doğrulamacılık, anlamı doğrulanabilir olmakla ilişkilendirerek doğru, yanlış ve doğrulanabilir cümlelerden bahseder. Bunun için de totoloji, çelişki ve amprik terimlerini kullanır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi öznelcilik kuramına uygun bir ifade değildir?

Anlam zihinsel süreçlerle özdeştirilir.

Anlama ediminin birçok farklı nesnesi olabilir.

Anlaşılan şey bir sözcüğün anlamıdır.

Anlam anlayanla ilişkilidir.

Anlam dillerden bağımsızdır.

Açıklama:

Öznelcilik kuramına göre anlam tamamen insanın zihnindedir, dolayısıyla zihinsel süreçlerle ilgilidir. Anlama ediminin bir anlayan öznesi bir de anlaşılan nesnesi bulunmaktadır. Nesne insan, hayvan, eşya gibi birçok şey olabilir. Anlam anlayanla (özneyle) ilgilidir ve anlaşılan da nesneye verilen sözcüğün anlamıdır. Ancak anlamın dillerden bağımsız olduğunu savunan kuram öznelcilik değil gerçekçiliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

"İletişim kurarken bizim söylediğimizle karşımızdakinin anladığı arasındaki ilişki, nesnelere verdiğimiz isimler ve bu isimlerin gerçekten bizden bağımsız olup olmadıkları benim temel araştırma konumu oluşturmaktadır." diyen bir düşünür hangi felsefe alt dalıyla ilgilenmektedir?

Ahlak Felsefesi

Bilim Felsefesi

Dil Felsefesi

Siyaset Felsefesi

Varlık Felsefesi

Açıklama:

Sözel iletişim kurma ve nesneleri isimlendirme süreçlerimizle ilgilenen felsefe alt dalı dil felsefesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Platon’un Formlar Kuramı ile ilgili doğru bir ifadedir?

Formlar kuramı tümeller sorununa çözüm olarak görülmez.

Nesneler soyut formu olmadan var olabilir.

Form yokluğunda, nesneleri anlamamız olanaksızdır.

Formlar soyut olarak bizden bağımsız değildir.

Formlar dünyası bilgisi kusursuz ve mutlak değildir.

Açıklama:

Anlam Kuramları
Bütün kırmızı nesneler arasında ortak olan şey, bu nesnelerin hepsinin soyut bir Kırmızı Formu’na ait olmaları. Platon’a göre böyle bir Form’un yokluğunda, bu nesneler arasında ortak bir şey olduğunu söylemek, dahası bizim “kırmızı” sözcüğünü anlamamız olanaklı olmazdı.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Tümeller sorunuyla ilgili, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Platonik Form’lara anlam demek yanlış olur.

Aristoteles, Tümellerin nesnelerin içinde yer aldığını savunur.

Adcılık Tümellerin varlığını reddeder.

Aristoteles’e göre, bir sözcüğün anlamını kavramak, nesneler içindeki tümeli kavramaktır.

Aristoteles, realist anlam kuralının temelini atmıştır.

Açıklama:

Anlam kuramları
Platon, Formların soyut varlıklar olarak bizden bağımsız varlıklar olduğunu söylerken, aynı zamanda, gerçekçi (realist) bir anlam kuramının da temelini atıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 53

I. Anlam dediğimiz şey özneldir. II. İnsan zihni dışında anlamların olduğu bir dünya yoktur. III. Noam Chomsky, sözcüklerin anlamının dış dünyada olduğunu savunur. IV. Yapay zeka çalışmalarında Öznelci görüş kabul görmektedir. Yukarıda verilenlerden hangilerinde 'Öznelci Görüşle' ilgili bilgiler doğru verilmiştir?

. I, III, IV

I, II, IV

II, III

I, III

I, II, III

Açıklama:

Anlam kuramları
Noam Chomsky, John Locke gibi sözcüklerin anlamlarının sözlükler veya dış dünya da değil, kafanın içinde olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, Gerçekçilik kuramına ters düşer?

Öznelci görüşe karşı çıkar.

En önemli savunucusu Frege’dir.

Düşünce, onu düşünen kişiden bağımsızdır.

Düşünce soyut bir varlıktır.

Frege, Kant’ın Formlar düşüncesinden yararlanır.

Açıklama:

Anlam kuramları
Platon’un Formları gibi zamandan ve mekandan bağımsız şeyler midir? Bu sorulara Frege açık bir yanıt getirmez. Ancak Kant’ın şeylerin kendilerini farklı biçimlerde “sunum biçimleri” olduğuna dair düşüncesinden yararlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Tikelci kuramın, bazı felsefeciler tarafından eleştirildiği konu aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik ontoloji

Tümeller

İnsan zihni

Benzerlik

Doğalcı anlam

Açıklama:

Anlam kuramları
“Kırmızı” sözcüğünün anlamı tüm kırmızı tikel nesneler arasındaki benzerliklerden oluşur. Bundan dolayı bu kuramın en temel dayanağı benzerlik kavramıdır. Ancak bu her anlam ya da kavram doğal bir açıklaması olan bir tikel olmak zorunda olduğu için bu kurama göre benzerlik de bir tümel değil tikeldir. Benzerlik kavramına doğa içinde bir açıklama getirmenin bu şekilde olanaklı olmadığını düşünen bazı felsefeciler bu yüzden bu tikelci kuramı eleştirirler.

Doğru Cevap: D

Soru 56

“İkiz Dünya” kurgusu, aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir

Hilary Putnam

Arda Denkel

John Locke

Tyler Burge

Gottlob Frege

Açıklama:

Anlam kuramları
Putnam’a göre özellikle doğal türlere ilişkin sözcüklerimizin anlamları dünyanın durumuyla oluşur. Örneğin “su” sözcüğünün anlamı, bu sözcüğü duyduğumuzda zihnimizde oluşan imgeler ya da düşünceler ile değil, doğada bulunan su türünün kendisi tarafından belirlenir. Bunu savunmak için Putnam bir “ikiz Dünya” kurgular.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki hangi anlam kuramının, felsefe ve psikolojiyi birbirine yakınlaştırdığı düşünülür?

Dışsalcılık

Doğalcılık

Davranışçılık

Doğrulamacılık

Öznelcilik

Açıklama:

Anlam kuramları
Bir sözcüğün anlamı, o sözcüğü duyduğunda kişinin vereceği davranışsal tepkilerde aranmalıdır. İletişim kurma sözcüklere benzer türde davranışsal tepkiler vermemiz sayesinde gerçekleşir. Bu kuram felsefe ile psikoloji alanlarını birbirine yakınlaştırır; hatta bazıları “anlam felsefesi” nin aslında psikoloji alanında ele alınması gerektiğini düşünür.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Bütüncülük kuramı için geçerli olmayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Öznesel terimler

Tümce bütüncülüğü

Kavramsal çevre

Doğruluk koşulları

Yüklemsel terimler

Açıklama:

Anlam kuramları
D şıkkı Doğrulamacılık ile ilgili bir kavramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

“Bilimsel paradigmalar fiziksel olguları açıklamak için bir kuram öne sürerken, bir taraftan da bir dil oluştururlar”. Thomas Kuhn bu duruma ne ad vermiştir?

Leksikon

Çelişki

Totoloji

İkiz dünya

Eğilim

Açıklama:

Anlam kuramları
Kuhn buna bazı yazılarında leksikon, bazılarında ise kavramsal çerçeve adını vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, Negatif Anlam kuramcılarından Çağdaş deneycilik akımının önemli temsilcilerindendir?

Burge

Frege

Wittgenstein

Quine

Locke

Açıklama:

Negatif anlam kuramları
Yirminci yüzyılda bir tür Negatif Anlam Kuramını açıkça savunmuş olan en önemli Quine olmuştur. Çağdaş deneycilik akımının da önemli bir temsilcisi olan Quine fiziksel dünya içinde yer almayan soyut bir varlık olarak “anlam” denen bir şeyin olamayacağını savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdaki ifadelerin hangisi yanlıştır?

Bir sözcüğün anlamının insanın zihninde ya da beyninde yer aldığını öznelcilik öne sürer.

Anlamın dilden ve insan zihninden bağımsız soyut bir varlık olduğunu gerçekçilik kuramı savunur.

Bütüncülük, sözcüklerin anlamlarının tek tek değil bir dilin kavramsal çerçevesi içinde bir bütün olarak kurulduğunu savunan kuramdır.

Bir tümcenin anlamının o tümcenin doğruluk koşullarında yattığını doğrulamacılık kuramı iddia eder.

Sözcüklerin anlamlarının dış dünya tarafından belirlendiğini davranışçılık kuramı öne sürer.

Açıklama:

Anlam Kuramları - Giriş bölümünde yer almaktadır
Sözcüklerin anlamlarının dış dünya tarafından belirlendiğini dışsalcılık kuramı öne sürer. Davranışçılık anlamın sözcükleri duyduğumuzda gösterdiğimiz gözlenebilir davranışlarda yattığını söyler.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Dil kuramında formların diğer adı nedir?

Eş anlam

Zıt anlam

Tümel

Soyut ifade

Nesne

Açıklama:

Giriş
Formların eş anlamısı tümellerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki öğretilerden hangisi tümelleri reddeder?

Adcılık öğretisi

Platon'un idealar kuramı

Natüralist kuram

Öznelcilik

Gerçekçilik

Açıklama:

Giriş
Adcılık kuramının birden çok tanımı ve değişik biçimleri vardır. Bunların ortak özelliği tümellerin varlığını reddetmeleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi özne kavramının felsefe dilindeki anlamlarından biridir?

Bilen varlık

Bilinen varlık

Sözcüğün anlamı

Gerçek

Soyut anlam

Açıklama:

Öznelcilik
Bilen varlığa özne, bilinen varlığa nesne adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi öznelcilik kuramını savunan bilim insanlarından biridir?

John Locke

Platon

Gottlob Frege

Hilary Putnam

Tyler Burge

Açıklama:

Hilary Putnam ve Tyler Burge dışsalcılık kuramının savunucularıdır. Gottlob Frege Gerçekçilikle ilgilidir. Ludwig Wittgenstein negatif anlam kuramının savunucuları arasında yer alır. John Locke öznelcilik kuramıyla ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Frege’nin Gerçekçi anlam kuramının savunduğu görüşlerden biridir?

Anlamlar soyut ve metafizik varlıklardır.

Anlam dediğimiz şey fiziksel dünyanın parçası olmalıdır.

Tümcenin anlamı onu düşünen kişiden bağımsızdır.

Anlam insanın yarattığı diller sayesinde ortaya çıkmıştır.

Sözcüklerin anlamı sözcüklerde gizlidir.

Açıklama:

Doğalcılık bölümünün başı
Frege’nin Gerçekçi anlam kuramı genellikle Platonik bir kuram olarak görülür. Yani anlamlar soyut ve metafizik varlıklardır bu görüşe göre, fiziksel olgulardan oluşan doğanın içinde yer almazlar.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Doğalcı anlam kuramı olan Tikelciliğin savunucularından biri olan Türk felsefeci kimdir?

Arda Denkel

Cahit Arf

Aziz Sancar

Platon

Gazi Yaşargil

Açıklama:

Doğalcılık bölümü
Ardal Denkel tikelcilik kuramı konusunda çalışmaları olan Türk felsefecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Bir sözcüğün anlamını ve o anlamın biri tarafından kavranmasını, salt kişinin zihninde olup bitenlerle açıklamanın olanaklı olmadığını savunarak Dışsalcı anlamı kuramının gelişimine katkıda bulunan kimdir?

Hilary Putnam

Gottlob Frege

John Locke

Thomas Kuhn

Tyler Burge

Açıklama:

Dışsalcılık bölümünde
Dışsalcı görüşün önde gelen temsilcilerinden Hilary Putnam, bir sözcüğün anlamını ve o anlamın biri tarafından kavranmasını salt kişinin zihninde olup bitenle açıklamanın olanaklı olmadığını savunarak Dışsalcı kuramın gelişmesine öncü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Doğalcılık kuramının en temel dayanağı nedir?

Benzerlik

Soyutluk

Aykırılık

İstisnalar

Farklılık

Açıklama:

Doğalcılık bölümü 28. sayfa
Doğalcılık kuramının en temel dayanağı benzerliktir. Örneğin kırmızı sözcüğünün anlamı tüm kırmızı tikel nesneler arasındaki benzerliklerden oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Dışsalcılık kuramına göre "su" kavramının anlamı nasıl belirlenir?

Doğada bulunan su türünün kendisi tarafından belirlenir.

Sözcüğü duyduğumuzda zihnimizde oluşan imgelerle ilgilidir.

İçinde su bulunan nesneler arasındaki benzerliklerden oluşur.

Suyun kimyasal formülü tarafından belirlenir.

Sıvıların ortak özelliklerinin toplamıyla tanımlanır.

Açıklama:

Dışsalcılık bölümü sayfa 28
Dışsalcılık kuramına göre su sözcüğünün anlamı, bu sözcüğü duyduğumuzda zihnimizde oluşan imgeler ya da düşünceler ile değil, doğada bulunan su türünün kendisi tarafından belirlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdaki anlam kuramlarından hangisi tümeller sorununa farklı bir yaklaşım göstermektedir?

Nominalism

Fizikselcilik

Deneycilik

İdeacılık

Gerçekçilik

Açıklama:

Platon’un kuramında formlar ya da idealar fiziksel dünyanın nesnelerinden bağımsız olarak varlıklarını sürdürürler. Nominalism, fizikselcilik, deneycilik ve gerçekçilik ise tümellerin fiziksel dünya içinde var olamayacağını düşünür.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Bir sözcüğün anlamının, kişinin zihnindeki bir ide olduğunu söyleyen John Locke, hangi kuramın savunucusudur?

Öznelcilik

Gerçekçilik

Davranışçılık

Bütüncülük

Doğalcılık

Açıklama:

Locke bir sözcüğün anlamının kişinin zihnindeki bir “ide” olduğunu söyler. Bu durumda zihinsel süreçler kişiden kişiye değiştiğine göre, bir sözcüğün anlamı da kişiden kişiye, hatta aynı kişinin farklı zamanlardaki zihinsel durumuna göre değişebilir. Öznelcilik öğretisine göre bir sözcüğün anlamı dediğimiz nesne öznenin zihninde olmalıdır. Yani insanların zihinleri dışında anlamların olduğu bir dünya yoktur. Bundan dolayı “anlam” dediğimiz şeyler özneldir. Locke da öznelcilik kuramının ilk savunucusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Öznelci görüşün aksini savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Doğruculuk

Deneycilik

Gerçekçilik

Dışsalcılık

İdeacılık

Açıklama:

Öznelcilik görüşüne karşı çıkan en önemli anlam kuramı gerçekçilik adlı öğretidir. Bu kuramın savunucuları sözcüklerin anlamlarının zihinde yer alan öznel varlıklar olması durumunda iletişim kurmanın olanaklı olmayacağı görüşündedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi doğalcılık hakkında doğrudur?

Öznelciliğe karşı çıkar.

Metafizik ontolojiyi reddeder.

Anlamlar soyuttur.

Metafizik bir anlama mümkündür.

Platonik bir kuramdır.

Açıklama:

Frege’nin Gerçekçi anlam kuramı genellikle Platonik bir kuram olarak görülür. Yani anlamlar soyut ve metafizik varlıklardır bu görüşe göre, fiziksel olgulardan oluşan doğanın içinde yer almazlar. Bu tür bir metafizik ontolojiyi reddeden ve özellikle bilimsel bakış açısını benimsemiş olanlar her şeyin doğa içinde bilimsel bir açıklaması olduğu görüşünü savunur. Bu görüş açısına en geniş anlamıyla “Doğalcılık” (Naturalism) diyoruz. Öznelcilik kuramının da bir türü özde Doğalcı bir görüştür: anlam insan zihninde bir varlık ise, ve insan zihni dediğimiz şey de fiziksel bir dünyanın parçası olan insan beyninin bir durumu ise, sonuçta anlamın varlığına doğa içinde bir açıklama getirmiş oluruz.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Su kelimesinin anlamının kişinin zihninde değil doğada bulunan su türü tarafından belirlenmesini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekcilik

Öznelcilik

Bütüncülük

İdeacılık

Dışsalcılık

Açıklama:

Hilary Putnam, bir sözcüğün anlamını ve o anlamın biri tarafından kavranmasını, salt kişinin zihninde olup bitenlerle açıklamanın olanaklı olmadığını savunarak Dışsalcı Anlam Kuramı’nın gelişmesinde öncü olmuştur. Putnam’a göre özellikle doğal türlere ilişkin sözcüklerimizin anlamları dünyanın durumuyla oluşur. Örneğin “su” sözcüğünün anlamı, bu sözcüğü duyduğumuzda zihnimizde oluşan imgeler ya da düşünceler ile değil, doğada bulunan su türünün kendisi tarafından belirlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Sözcüklerin birbirleriyle girdikleri anlam ilişkilerinin oluşturduğu kavramsal çerçeve aşağıdakilerden hangi görüşü yansıtmaktadır ?

Doğrulamacılık

Bütüncülük

Davranışçılık

Dışsalcılık

Doğalcılık

Açıklama:

Bütüncülük görüşüne göre sözcüklerin birbirleriyle girdikleri ilişkilerin oluşturduğu bir “kavramsal çerçeve” içinde anlam kazanırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 77

‘Su masanın üzerinde’ dendiğinde suyun ve masanın anlamını gösterilen eğilime göre açıklayan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekçilik

Öznelcilik

Doğrulamacılık

Davranışçılık

Deneycilik

Açıklama:

Davranışçılık akımı Platon/Frege gerçekçiliğine karşı çıkarak, deneysel olarak gözlemlenemeyen soyut bir varlık olarak tümel ve anlamı tümüyle reddeder. Ancak Locke türü bir öznelcilik de yanlıştır bu bakış açısına göre, zira insan zihninin içinde olup bitenler de gözlemlenebilir şeyler değildir. Bu durumda bir sözcüğün anlamı, o sözcüğü duyduğunda kişinin vereceği davranışsal tepkilerde aranmalıdır. İletişim kurma sözcüklere benzer türde davranışsal tepkiler vermemiz sayesinde gerçekleşir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Bir savın anlamlı olabilmesi için yanlışlanabilir olması gerektiğini savunan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekçilik

Öznelcilik

Doğrulamacılık

Davranışçılık

Deneycilik

Açıklama:

Metafiziği tümden reddeden Mantıkçı Pozitivizm okulunun temel aldığı Doğrulamacı Anlam Kuramı bir tümcenin anlamının, o tümcenin doğruluk koşullarında olduğunu savunur. Yani, bu kurama göre, bir tümcenin anlamını kavramak, o tümcenin hangi koşullarda doğru, hangi koşullarda yanlış olduğunu kavramayı gerek üzerine anlamlı bir sav öne sürmüşseniz bu savın hangi durumlarda doğru hangilerinde yanlış olacağını da söyleyebilir olmanız gerekir. Eğer bu savı yanlışlayabilecek bir durum düşünemiyorsanız bu tümce dünya üzerine anlamlı bir şey dile getirmez.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdaki anlam kuramlarından hangisi negatif anlam kuramı olarak yorumlanabilir?

Bütüncülük

Deneycilik

Gerçekçilik

Adcılık

Öznelcilik

Açıklama:

Anlam denen şeyin varlığını tamamen reddeden görüşlere negatif anlam kuramları denebilir. Bu tür bir kuramın ilk izlerini daha önce de bahsetmiş olduğumuz gibi özellikle Orta Çağ felsefesinde ünlenmiş olan Adcılık adlı öğretinin bir versiyonunda bulabiliriz. Bu görüşe göre tüm kırmızı nesneler arasında ortak olan tek şey hepsine “kırmızı” adını vermemizdir. Buradan yola çıkarak “kırmızı” sözcüğünün dile getirdiği bir “anlam” bulunmadığı sonucuna varabiliriz. Bu tür bir Adcılık tüm kırmızı nesnelerin örneği olduğu bir Kırmızı Tümelinin varlığını kabul etmediği gibi bir “kırmızı kavramı” olduğunu da reddeder. Burada kullanılan “kavram” sözcüğünü “anlam” sözcüğü ile değiştirirsek, bu tür bir Adcılık anlamın varlığını reddetmiş olur.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Anlam kuramları, aşağıdaki alanlardan hangisine daha çok faydalı olabilir?

Dilbilim

Epistemoloji

Ontoloji

Estetik

Mantık

Açıklama:

Felsefenin iki bin yıldan beri tartışılan en temel klasik soruları “X nedir?” biçiminde olmuştur; “bilgi nedir?”, “güzellik nedir?”, “sanat nedir?” türündeki soruların ne sorduğunu anlamak ve nasıl bir yanıt aradığımızı ortaya çıkarmak için öncelikle bu tür sorularda geçen bilgi, güzellik ve sanat gibi kavramlarımız nasıl varlıklar olduğuna açıklık kazandırmamız gerekir. Bu da bizi doğrudan anlam sorununa getirir. Anlam kuramları aracılığıyla dilin yapısını ortaya çıkardığımız zaman dünya üzerine düşüncelerimiz ve sorularımıza da açıklık kazandırırız. Yani anlamı anlamak düşüncelerimizi ve dolayısıyla insanı anlamının bir yoludur.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Öğretmen” sözcüğünün anlamını kavramak için, “öğrenci”, “öğrenme”, “eğitim” gibi birçok sözcüğün anlamını da aynı anda kavramak gerekir diyen görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Doğalcılık

Dışsalcılık

Bütüncülük

Doğrulamacılık

Davranışçılık

Açıklama:

Özellikle çağdaş bilim felsefesinde çok etkili olmuş olan Bütüncülük adlı kuramı,
kabaca, sözcüklerin tek tek değil bir bütün olarak anlam kazandıkları görüşü olarak tanımlayabiliriz.Öğretmen” sözcüğünün anlamını kavramak için, “öğrenci”, “öğrenme”, “eğitim” gibi birçok sözcüğün anlamını da aynı anda kavramak gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Bir sözcüğün anlamının insanın zihninde ya da beyninde yer aldığını savlayan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

ÖZNELCİLİK

GERÇEKÇİLK

DOĞALCILIK

DIŞSALCILIK

DAVRANIŞÇILIK

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 23’de “Giriş” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Bir sözcüğün anlamının insanın zihninde ya da beyninde yer aldığını savlayan öznelciliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Platon’un kuramında fiziksel dünyanın nesnelerinden bağımsız olarak varlıklarını sürdürürler?

Özneler

Formlar

Gerçekler

Davranışlar

Bütünler

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 24’de “Giriş” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Platon’un kuramında Formlar fiziksel dünyanın nesnelerinden bağımsız olarak varlıklarını sürdürürler.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Öznelcilik görüşünü bir kuram olarak ayrıntılarıyla savunmuş olan ilk filozof aşağıdakilerden hangisidir?

John Stuart Mill

John Locke

Gottlob Frege

Bertrand Russell

Wittgenstein

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 25’de “ÖZNELCİLİK (Subjectivism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Bu görüşü bir kuram olarak ayrıntılarıyla savunmuş olan ilk filozof John Locke’tır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Öznelci görüşe karşı çıkan ve sözcüklerin anlamlarının zihinde yer alan öznel varlıklar olması durumunda iletişim kurmanın olanaklı olmayacağı görüşünde olan en önemli anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

DAVRANIŞÇILIK

DOĞALCILIK

GERÇEKÇİLK

DIŞSALCILIK

BÜTÜNCÜLÜK

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 26’de “GERÇEKÇİLİK (Realism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Öznelci görüşe karşı çıkan en önemli anlam kuramı Gerçekçilik adlı öğretidir. Bu kuramın savunucuları sözcüklerin anlamlarının zihinde yer alan öznel varlıklar olması durumunda iletişim kurmanın olanaklı olmayacağı görüşündedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 86

“Anlam kafada değildir.” sloganı aşağıdaki hangi öğretinin sloganı olmuştur?

DAVRANIŞÇILIK

DOĞALCILIK

GERÇEKÇİLK

DIŞSALCILIK

BÜTÜNCÜLÜK

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 28’de “ DIŞSALCILIK (Externalism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Anlam kafada değildir. Dışsalcılık öğretisinin sloganı olmuştur. Sözcüklerin anlamları salt o sözcükleri kullananların kafasında olup bitenlerle değil dış dünyada ne olup bittiğiyle de ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Platon/Frege gerçekçiliğine karşı çıkarak, deneysel olarak gözlemlenemeyen soyut bir varlık olarak tümel ve anlamı tümüyle reddeden anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

DAVRANIŞÇILIK

DOĞALCILIK

GERÇEKÇİLK

DIŞSALCILIK

BÜTÜNCÜLÜK

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 9’da “ DAVRANIŞÇILIK (Behaviorism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Yirminci yüzyılda psikoloji, dilbilim ve felsefede büyük bir iz bırakan pozitivizmin bir uzantısı olan Davranışçılık öğretisinden yola çıkarak özellikle Quine’in öncülüğünde bir anlam kuramı gelişmiştir. Bu akım Platon/Frege gerçekçiliğine karşı çıkarak, deneysel olarak gözlemlenemeyen soyut bir varlık olarak tümel ve anlamı tümüyle reddeder.

Doğru Cevap: A

Soru 88

“Doğru olan tüm tümceler aynı anlama gelir.” sonucunu çıkaran önerme aşağıdakilerden hangisidir?

morfoloji

ampirik

çelişki

ikilem

totoloji

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 30’de “DOĞRULAMACILIK (Verificationism) ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Yalnızca iki tümce değil matematik ve mantık gibi alanların tüm tümceleri eşanlamlı olmalıdır. Bu durumda zorunlu olarak doğru olan tüm tümcelerin aynı anlama geldiği sonucu çıkar. Bundan dolayı bu kuramın savunucuları bunlara “totoloji” adını verirler.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi Bütüncülük adlı kuramın öncülüğünü yapmıştır?

John Stuart Mill

John Locke

Gottlob Frege

Bertrand Russell

Thomas Kuhn

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 30’de “BÜTÜNCÜLÜK (Holism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Bütüncülük görüşü çağdaş bilim felsefesinde de etkili olmuştur. Özellikle Thomas Kuhn’un öncülüğünü yaptığı bir görüşe göre Newton’un ya da Einstein’ınki gibi bilimsel paradigmalar fiziksel olguları açıklamak için bir kuram öne sürerken bir taraftan da bir dil oluşturlar.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Thomas Kuhn’un öncülüğünü yaptığı görüşe göre Newton’un ya da Einstein’ınki gibi bilimsel paradigmalar fiziksel olguları açıklamak için oluşturdukları dil aşağıdakilerden hangisidir?

leksikon

semantik

sentaks

pragmatik

içlem

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 31’de “BÜTÜNCÜLÜK (Holism)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Thomas Kuhn’un öncülüğünü yaptığı görüşe göre Newton’un ya da Einstein’ınki gibi bilimsel paradigmalar fiziksel olguları açıklamak için bir dil oluştururlar. Buna Kuhn bazı yazılarında “leksikon” adını verir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Negatif Anlam Kuramını açıkça savunmuş olan en önemli filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Quine

Grice

Kripke

Russel

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 31’de “NEGATİF ANLAM KURAMLARI İSİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Negatif Anlam Kuramını açıkça savunmuş olan en önemli filozof Quine olmuştur.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Bir nesneyi düşünebilmemiz, onu adlandırıp dil aracılığıyla onun hakkında konuşabilmemiz için o nesnenin bize kendini sunması gerekmektedir. Bu sunuş biçiminden yararlanarak o nesneye bir ad veririz. Frege'ye göre nesnelerin kendilerini bize sunma biçimlerine ne ad verilir?

Anlam

Terim

Kavram

Yüklem

Açıklama:

Frege'ye göre nesnelerin bize kendilerini sunma biçimleri o nesnelerin anlamı olur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Masa sözcüğünü duyduğumuzda farklı kişilerin zihinlerinde farklı çağrışımlar ve imgeler oluşabilir. Sözcüklerin zihnimizde çağrıştırdığı bu öznel imgelere Frege ne ad vermiştir?

Kavram

Anlam

ide

Gönderme

Çağrışım

Açıklama:

Frege sözcüklerin zihnimizde yarattığı farklı çağrışımlar ve imgelere "İde" adını vermiştir. Bu sayede sözcüklerin anlamlarını kavrayabildiğimizi öne sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 3

"Elimdeki elma kırmızıdır" tümcesindeki "-------- kırmızıdır" terimi Frege'ye göre neye gönderme yapar?

Anlama

Kavrama

Nesneye

Önceki terime

İdeye

Açıklama:

Frege'ye göre yüklemler boşluk terimlerdir. Özneler ise boşluksuzdur. Özneler nesnelere gönderme yaparken, Yüklemler Kavramlara gönderme yapar.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Frege'ye göre tümcelerin dil içindeki en önemli görevi nedir?

Dil yoluyla dünyayı anlamlandırır.

Dil yoluyla kavramları tanımlar

Dil yoluyla anlamı genelleştirir.

Dil yoluyla dünya ile ilişki kurmamızı sağlar

Dil yoluyla dünyayı şekillendirir.

Açıklama:

Frege'ye göre özne ve yüklemden oluşan tümceler, dil yoluyla dünya ile ilişki kurmamızı sağlar, tümceler sayesinde bir konuyla ilgili düşünce belirtebiliyoruz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Frege'ye göre tümcelerin göndergeleri nedir?

nesnelerdir

imgelerdir

doğruluk değeridir

kavramlardır

yüklemlerdir

Açıklama:

Frege uzun bir akıl yürütme sonucu tümcelerin göndergelerinin doğruluk değeri olduğu sonucuna ulaşır. İki doğruluk değeri vardır, doğru yada yanlış, ama bu bütün tümcelerin doğru yada yanlış olduğu anlamına gelmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Frege'ye göre kavramlara yüklenen yüklemlere ne ad verilir?

birinci düzey yüklem

birinci düzey kavram

ikinci düzey kavram

tekil yüklem

ikinci düzey yüklem

Açıklama:

Frege nesnelerle ilişki kurmamıza yarayan özne yüklem tümcelerini birinci düzey olarak adlandırır. Var olmak gibi yada "ejderha diye bir şey yoktur." gibi bir kavrama gönderme yapan tümcelerin yüklemlerine ise ikinci düzey yüklem adını verir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Frege'ye göre terimlerin anlamları bir araya gelerek ne oluşturur?

Kavram

ide

Düşünce

tümce

gönderge

Açıklama:

Terimlerin anlamları bir araya gelerek düşünceyi oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

"Ali, Ahmet'in parasının olduğunu düşünüyor" tümcesi neye gönderme yapmaktadır?

Ahmet'in parasının olması anlamına

Ahmet'in parasının olması gerçeğine

Ahmet'in parasının olması kavramına

Ahmet'in parasının olması durumuna

Ahmet'in parası nesnesine

Açıklama:

Frege düşünceler üzerine düşünce bildiren tümcelerin tümcede geçen nesnelere değil o nesnelerin anlamlarına gönderme yaptığını savunur. Buna göre Ali Ahmet'in parası olduğunu düşünüyor cümlesi Ahmet'in parası olması kavramının anlamına gönderme yapmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Frege'nin 1892 yılında yayınlanan ve dil felsefesinin klasik eseri olan çalışması hangisidir?

Aritmetiğin Temelleri

Kapital

Anlam ve gönderme üzerine

Matematiğin kökeni

Dil felsefesi

Açıklama:

Frege Aritmetiğin Temelleri adlı çalışmasının ardından bu çalışmadaki fikirlerini genelleştirerek 1892 yılında Anlam ve Gönderme üzerine adlı çalışmasını yayınlar. Bu makale dil felsefesinin klasiklerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Frege'nin ilk görüşüne göre özdeşlik ne ile ilişki kurmamızı sağlar?

Nesneler arasında

Nesnelerin anlamları arasında

Nesnelerin adları arasında

Nesnelerin kavramları arasında

Nesnelerin göndermeleri arasında

Açıklama:

Frege özdeşlik sorunu üzerine geliştirdiği ilk görüşünde özdeşliğin nesneler arasında değil nesnelerin adları arasında bir ilişki kurduğunu belirtir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

"Basit özne yüklem biçimindeki bir tümcenin çözümlemesi, matematik dilinde her neyse, doğal dilde de aynıdır." görüşü aşağıdakilerden hangisine aittir?

Lev Vygotsky

Ferdinand de Saussure

Gottlob Frege

Levi Strauss

Spinoza

Açıklama:

Gottlob Frege’ye göre aritmetiğin temeli olan mantık aynı zamanda Almanca ya da Türkçe gibi doğal dillerin de temelinde bulunur. Örneğin basit özne yüklem biçimindeki bir tümcenin çözümlemesi, matematik dilinde her neyse, doğal dilde de aynıdır. Kısacası mantık hem formel hem de doğal dillerin temelini oluşturur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Frege'nin eski görüşüne göre özdeşlik ilişkisinin tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir nesnenin kendisi ile değeri arasındaki ilişkidir.

Bir şeyin gerçek anlamı ile mecaz anlamı arasındaki ilişkidir.

Bir nesnenin adı ile zıt anlamı arasındaki ilişkidir.

Dilsel imler ya da nesne adları arasındaki ilişkidir.

Birbirine denk kümeler arasındaki ilişkidir.

Açıklama:

Frege'in önceki görüşüne göre özdeşlik; dilsel imler, ya da kendi deyimiyle nesnelerin “adları” arasında bir ilişkidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Frege'nin özdeşlik probleminde eski görüşü ile yeni görüşü arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

Nesnelerin adları arasındaki ilişki yerine nesnenin kendisiyle arasındaki ilişki olarak düzenlenmiştir.

Nesneler arası ilişki yerine, nesne ve adına gönderme olarak düzenlemiştir.

Nesnelerin adları arasındaki ilişki yerine, nesnelerin birbirleriyle ilişkisi olarak düzenlenmiştir.

Nesnelerin birbirleriyle ilişkisi yerine, özel adların birbirleriyle ilişkisi olarak düzenlenmiştir.

Nesne adları yerine, özdeş nesnelerin birbiriyle ilişkisi olarak düzenlemiştir.

Açıklama:

Frege eski çözümünde özdeşlik ilişkisinin nesneler arası değil nesnelerin adları arasında bir ilişki olduğu sonucuna varmıştır. Ancak daha sonra aynı tümcede belirtilen nesne adları arasındaki ilişkinin bir yargı sonucu oluştuğu fikri ile yola çıkarak dile ilişkin isimlendirmelerin de rasgele bir seçim olduğunu savunarak görüşünü değiştirmiştir. Dolayısıyla ilişkinin, insanların bir nesneye verdikleri isimler arasında olmadığı ve nesnenin kendisiyle arasındaki bir ilişki olduğu sonucuna varmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Frege'nin anlam ve gönderme arasındaki ilişkiyi kurarken temel aldığı felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Kant

Descartes

Platon

Aristoteles

Açıklama:

Anlam ve gönderme arasındaki ayrımı yaparken, Frege, Kant felsefesinin temel bir kavramından yola çıkmaktadır. Dış dünyanın nesneleri, Kant’ın deyimiyle bizlere kendilerini “sunarlar”, ancak bu sundukları yüzleri dışında bir de sunmadıkları yüzleri vardır. Kant buradan yola çıkarak fenomenler dünyası ile numenalar dünyası arasındaki meşhur ayrımını yapar. Frege’nin çalışmalarında böyle bir ayrımı benimsediğine dair bir ipucu olmamasına rağmen; nesnelerin kendilerini bizlere “sunuş biçimleri” olduğu düşüncesi Frege’nin kuramı için bir temel oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Frege'nin özdeşlik kuramına göre; "Akşam yıldızı, sabah yıldızıdır." ve "Sabah yıldızı, sabah yıldızıdır." tümceleri arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

İlki yanlış, ikincisi doğru bilgidir.

İlki doğru, ikincisi yanlış bilgidir.

İki cümledeki -dır eklerinin anlamları farklıdır.

İlki yargı değildir, ikincisi yargıdır.

İlki öğretici, ikincisi öğretici değildir.

Açıklama:

Frege'nin özdeşlik kuramına göre; "Akşam yıldızı, sabah yıldızıdır." ve "Sabah yıldızı, sabah yıldızıdır." tümceleri arasındaki temel fark cümlelerin anlam bakımından farklı olmasıdır ve ilk cümle bir yargıdır. Ayrıca ilk cümle özdeşlik ilişkisi barındırmaktadır ve öğreticidir. Oysa ikinci cümle öğretici değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Frege'ye göre "Sinn" kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Etik

Ahlak

Dil

İletişim

Anlam

Açıklama:

Frege nesnelerin farklı sunuş biçimlerini “Sinn” olarak adlandırmaktadır. Türkçe’de bu terime karşılık en yakın sözcük “anlam”dır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Teleskop ile bakılan akşam yıldızının biz bakmasak bile lens üzerinde imgesinin var olması Frege'ye göre aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Anlamın Sabitliği

Anlamın Değişkenliği

Anlamın Nesnelliği

Anlamın Göreceliliği

Anlamın Öznelliği

Açıklama:

Teleskop ile bakılan akşam yıldızının biz bakmasak bile lens üzerinde imgesinin var olması Frege'ye göre anlamın nesnelliği ile açıklanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Sözcüklerin mantıksal ulamları düşünüldüğünde Frege, aşağıdaki tümce ögelerinden hangilerini dikkate almaktadır?

Nesne-yüklem

Özne-yüklem

Özne-dolaylı tümleç

Zarf-yüklem

Özne-nesne

Açıklama:

Sözcükler belirli mantıksal ulamlar içerisinde anlam kazanmaktadırlar. Frege bu ulamlar arasında özne ve yüklemi önemsemektedir. Özne tekil bir terimdir, yani tek bir nesneye gönderme yapar. “Ahmet”, “Venüs” gibi özel isimler, “bu”, “şu” gibi işaret zamirleri, “ben”, “sen” gibi kişi zamirleri, “en küçük asal sayı”, “Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu yıl” gibi betimlemelerin hepsi özne konumunda kullanılabilen tekil terimlerdir. Yüklemler ise tek bir nesneye değil birçok nesneye uygulanabilir. Bir tümcenin öznesini kaldırdığımızda geriye kalan boşluklu terime “yüklem” adını vermektedir. Bu boşluğa uyan özneler ile sonsuz tümce kurmanın mümkün olduğunu vurgulamaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Sabahattin Ali'nin romanındaki Kuyucaklı Yusuf'un suskun ve kuvvetli bir karakter olmasındaki gerçekçi olmayan anlam Frege'nin hangi ilkesiyle açıklanabilir?

Varlık Çelişkisi İlkesi

Varlık Yargısı İlkesi

Gönderim İlkesi

Bileşimsellik İlkesi

Özdeşlik İlkesi

Açıklama:

Sabahattin Ali'nin romanındaki Kuyucaklı Yusuf adı bir roman kahramanı adıdır, gerçekte böyle biri yoktur. Ancak biz romanı okuduğumuzda bu adın ne anlama geldiğini kavrarız. Yani “Kuyucaklı Yusuf” adının anlamı olsa da göndergesi yoktur. Bundan dolayı bu ad bir tümcede geçtiğinde o tümce bir insan hakkında bir iddia içermez. Frege’nin gönderme için Bileşimsellik İlkesi’ne göre bu türde tümcelerin göndergeleri yoktur, yani doğru ya da yanlış bir şey söylemezler. "Kuyucaklı Yusuf çok suskun ve kuvvetli biri” dediğinizde anlamlı bir şey söyleseniz de, doğru ya da yanlış bir şey söylemiş olmazsınız. Zira gerçek dünyamızda suskun ve kuvvetli diyebileceğimiz “Kuyucaklı Yusuf” adında bir insan bulunmaz. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Frege'ye göre "Vampir yoktur." tümcesinin göndermesi aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde açıklanmıştır?

Tümce var olan vampirlere değil, vampir kavramına gönderme yapmaktadır.

Tümce vampirlerin olmadığını söylerken önceden varlıklarını kabul etmektedir.

Tümce vampir kavramının özelliklerini ortadan kaldırmaktadır.

Tümce birinci düzey yüklem ile vampir kavramını nitelemektedir.

Tümce bir isim tümcesi olduğundan tamamı öznenin bir parçasıdır.

Açıklama:

Frege’ye göre "Vampir yoktur." tümcesi doğaüstü güçleri olan ancak gerçekte var olmayan bir varlık türü hakkında değildir. Tümcenin öznesi vampirler değil vampir kavramıdır. Frege’ye göre bu tümce ile dile getirdiğimiz düşünce vampir kavramının, kendi deyimiyle, “boş” olduğudur. Bir kavramın boş olması demek, o kavramın doğru olarak uygulanabileceği bir nesnenin olmaması anlamına gelir. Yani bu tümce var olmayan vampir nesnelerine değil, vampir kavramına bir özellik yükler. Nesneler yerine kavramlara özellik yükleyen bu tür yüklemlere Frege “ikinci düzey yüklemler” adını verir. Var olma böyle bir yüklemdir ve sembolik mantık dilinde buna “niceleyici” denir. Böyle denmesinin nedeni kavramın kaç adet nesneye doğru olarak uygulanabileceği söylemesidir, yani niceliğe dairdir. “Vampir yoktur” dediğimizde bu sayı sıfırdır. Yani vampir kavramının doğru olarak uygulanabileceği nesnelerin sayısının sıfır olduğunu söylemiş oluruz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

“Aritmetiğin Temelleri” adlı eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Aristoteles

Mill

Kant

Frege

Descartes

Açıklama:

Aritmetiğin Temelleri adlı eser Frege aittir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

“Anlam ve Gönderme Üzerine” adlı makale aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Frege

Kant

Descartes

Platon

Anselm

Açıklama:

“Anlam ve Gönderme Üzerine” adlı makale Frege’e aittir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Tek bir nesneye gönderme yapan tekil terime ne ad verilir?

Yüklem

Özne

Kavram

Tümce

Sözcük

Açıklama:

Özne, tek bir nesneye gönderme yapan tekil terime verilen isimdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Özne konumunda kullanılabilen türde terimler tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahiptirler. Bu tür terimlere günümüz dil felsefesinde ne isim verilir?

Anlam

Gönderme

Tekil terim

Kavram

Bileşim

Açıklama:

Özne konumunda kullanılabilen türde terimler tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahiptirler. Bu tür terimlere Frege “özel ad” demiş olsa da, günümüz dil felsefesinde bunlara “tekil terim” denmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Frege’nin eğretilemesiyle, “doymamış” bir dilsel öge neye denir?

Özne

Tümce

Gönderme

Anlam

Yüklem

Açıklama:

Frege’nin eğretilemesiyle, “doymamış” bir dilsel öge yüklemdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Tanrıyı “ondan daha yüce bir varlık düşünülemeyen” olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Anselm

Descartes

Kant

Locke

Mill

Açıklama:

Tanrıyı “ondan daha yüce bir varlık düşünülemeyen” olarak tanımlayan düşünür Anselm’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Tanrı, tanım gereği tüm mükemmelliklere sahiptir. Var olmak bir mükemmelliktir. Dolayısıyla tanrı vardır” tanıtlaması hangi düşünüre aittir?

Anselm

Descartes

Kant

Locke

Saussure

Açıklama:

“Tanrı, tanım gereği tüm mükemmelliklere sahiptir. Var olmak bir mükemmelliktir. Dolayısıyla tanrı vardır” tanıtlaması Descartes’a aittir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

“Var olma gerçek bir yüklem değildir” diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Locke

Chomsky

Saussure

Frege

Kant

Açıklama:

Kant’a göre “Var olma gerçek bir yüklem değildir”. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

“Bileşimsellik İlkesi” hangi düşünür tarafından ilk defa dile getirilmiştir?

Mill

Descartes

Anselm

Frege

Kant

Açıklama:

Frege, Bileşimsellik İlkesi’ni ilk defa dile getiren düşünürdür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Kendisi basit olmayan, ancak basit parçaların bir araya gelmesiyle oluşmuş karmaşık bir dilsel terime ne ad verilir?

Bileşik terim

Özne

Gönderme

Kapsam

Anlam

Açıklama:

Kendisi basit olmayan, ancak basit parçaların bir araya gelmesiyle oluşmuş karmaşık bir dilsel terime “bileşik terim” denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Frege “Aynı nesnelerin kendilerini bizlere birden çok, hatta sonsuz şekilde sunabilmelerini” aşağıdakilerden hangisi ile adlandırmıştır?

Sinn

Mann

Gewinn

Dünn

Wann

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 41’de “ANLAM VE GÖNDERME ARASINDAKİ AYRIM” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Ancak nesnelerin kendilerini bizlere “sunuş biçimleri” olduğu düşüncesi Frege’nin kuramı için bir temel oluşturuyor. Aynı nesne, birden çok, hatta sonsuz şekilde kendini sunabilir: örneğin Venüs gezegeni kendini günbatımından hemen sonra ilk ortaya çıkan parlak gök cismi (Akşam Yıldızı) şeklinde sunduğu gibi, gündoğumundan hemen önce en son görünen parlak gök cismi (Sabah Yıldızı) şeklinde de sunar. İşte nesnelerin bu farklı sunuş biçimlerine Frege “Sinn” diyor. Türkçe’de bu terime karşılık en yakın sözcük “anlam”dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Frege’ye göre (Sinn) anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Nesnelerin farklı anlamları

Nesneleri anlamlandıramama

Nesnelerin farklı sunuş biçimleri

Nesnelerin cümle içindeki yerleri

Nesne ile öznenin ilişkisi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi nesneleri zihnimizde temsil etme işlevini görür.

Göndermeler

Düşünceler

Anlamlar

Ayrımlar

İfadeler

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 41’de “ANLAM VE GÖNDERME ARASINDAKİ AYRIM” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Sözcüklerimiz hep anlamları aracılıyla gönderme yaparlar. Bir ada hangi anlamı yükleyeceğimiz bizim seçimimize kalsa da, o anlamın dünyada hangi nesneyi belirleyeceği bizim kararımıza bağlı değildir. Anlamlar, nesneleri zihnimizde temsil etme işlevini görürler.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Frege’ye göre, “masa” sözcüğünü duyduğumuzda zihnimizin çağrıştırdığı, tamamen öznel ve kişiden kişiye göre değişen imge aşağıdakilerden hangisidir?

Sinn

Semantik

Fonem

İde

Pragmatik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 42’de “ANLAMIN NESNELLİĞİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
aynı anlamı farklı kişiler farklı biçimlerde kavrayabilirler; herkesin “masa” sözcüğünü duyduğunda zihninde farklı çağrışımlar ya da imgeler oluşabilir. İşte sözcüklerin zihnimizde çağrıştırdığı bu öznel imgelere Frege “ide” der.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Frege’ye göre “ide” demektir?

Sözcüklerin anlamlarının değişmesi

Sözcüklerin zihnimizde çağrıştırdığı öznel imgeler

Sözcüklerin aynı anlamda kullanımları

Sözcüklerin gönderme yapması

Sözcüklerin cümlede doğru şekilde dizilişleri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 36

Frege tekil terimleri boşlukları olmamalarından dolayı aşağıdaki terimlerden hangisi ile adlandırmıştır?

Doymuş terim

Doymamış terim

Yalın terim

Bileşik terim

Özel terim

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 43’de “ÖZEL AD / YÜKLEM VE NESNE / KAVRAM AYRIMLARI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
tekil terimi tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahip olan bir terim olarak tanımlayabiliriz. Tekil terimler boşlukları olmamalarından dolayı, Frege’nin eğretilemesiyle, “doymuş” terimlerdir. Doymuş bir terim doymuş bir şeye gönderme yapar. Dolayısıyla tekil terimin göndergesi olan nesne de doymuş bir şeydir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Frege’ye göre “dünya yuvarlaktır.” tümcesinde “yuvarlaktır” kelimesi aşağıdakilerden hangisine gönderme yapmaktadır?

boşluğa

yükleme

cümleye

isme

kavrama

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 43’de “ÖZEL AD / YÜKLEM VE NESNE / KAVRAM AYRIMLARI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
“dünya yuvarlaktır” tümcesinin iki parçası vardır, “dünya” tekil terimi ile “yuvarlaktır” yüklemi. “Dünya” sözcüğü bu tümce içinde bir nesne olan dünyaya gönderme yapar. Aynı tümce içinde geçen “yuvarlaktır” yüklemi ise Frege’ye göre bir kavrama gönderme yapar.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Frege’ye göre” ________________boşluklu doymamş şeylerdir ve bundan dolayı hiçbir koşulda bir nesne olamaz.”
İfadesinde boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Kavramlar

Biçimler

Özneler

Cümleler

Düşünceler

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 43’de “ÖZEL AD / YÜKLEM VE NESNE / KAVRAM AYRIMLARI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Kavramlar tanım gereği boşluklu doymamış şeylerdir ve bundan dolayı bir kavram hiçbir koşulda bir nesne olamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Frege’ye göre bileşik bir terimin bir parçası olan bir terimin yerine aynı nesneye gönderme yapan bir başka terim koyarsak, o bileşik terimin değişmeyen parçası aşağıdakilerden hangisidir?

kavramı

göndergesi

yüklemi

terimi

nesnesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 44’de “TÜMCELERİN GÖNDERGELERİ VE DOĞRULUK” bölümünü yeniden gözden geçiriniz
Frege’ye göre bileşik bir terimin bir parçası olan bir terimin yerine aynı nesneye gönderme yapan (eşgöndergeli) bir başka terim koyarsak, o bileşik terimin göndergesi değişmez.

Doğru Cevap: B

Soru 40

"Bileşik bir terimin göndergesi, o terimin parçalarının göndergelerinin bir fonksiyonudur." ifadesi aşağıdaki ilkelerden hangisini açıklamaktadır?

Anlam için Bileşimsellik ilkesi

Gönderme için Bileşimsellik ilkesi

Dil için Bileşimsellik ilkesi

Ögeler için Bileşimsellik ilkesi

Anlamsızlık için Bileşimsellik ilkesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 47’de “DÜŞÜNCE ÜZERİNE DÜŞÜNCE (Gönderme için Bileşimsellik ilkesi)” bölümünü yeniden gözden geçiriniz
Gönderme için Bileşimsellik ilkesi Bileşik bir terimin göndergesi, o terimin parçalarının göndergelerinin bir fonksiyonudur.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Frege’ye göre insanların düşüncelerinden bahsetmemizi olanaklı kılan bir dilsel özelliktir?

Dil aracılığıyla terimlerin anlamlarına gönderme yapabilmemiz

Düşüncelerimizi ortak kılan bir dilimizin olması

Yüklemlerimizin boşluklu olması

Sonlu sayıda sözcükten sonsuz sayıda tümce üretebilmemiz

İnsan davranışlarını betimleyen bir dilimizin olması

Açıklama:

Bir nesneyi düşünebilmemiz, onu adlandırıp, dil aracılığıyla o nesne hakkında konuşabilmemiz için o nesnenin bize kendisini bir şekilde sunması gerekir. Bu sunuş biçiminden yararlanarak o nesneye bir ad verdiğimizde, o sunuş biçimi o adın anlamı haline gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisini Frege’nin anlam üzerine söyledikleri ile çelişir?

İnsan dilleri ortaya çıkmadan önce de ağaç kavramı vardı

Bir sözcüğü anlamamız o sözcüğün neye gönderme yaptığını bilmemizi gerektirmez.

“İyi” sözcüğünü farklı anlamlarda kullanabiliriz

Hepimizin ortaklaşa kavradığı anlamlar aracılığıyla iletişim kurabiliriz.

Ortak bir dil konuşan insanlar sözcüklerin anlamlarını oluştururlar.

Açıklama:

Frege, şimdi belirlenen olguyu yadsımadan madalyonun öbür yüzünü vurgulamış ve tam ters yönde daha önemli bir ilişki bulunduğuna dikkat çekmiştir. Evet, sözcüklerin anlamları bir arada tümcenin anlamını oluştururlar, ancak bu biraradalık olmadan da tam bir anlamlılık taşımazlar

Doğru Cevap: E

Soru 43

Frege’nin varlık üzerine düşüncelerine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Var olma yüklemi ikinci dereceden bir yüklem olan bir niceleyicidir

Var olmayan bir şeyi adlandırabiliriz

Var olma yüklemi nesnelere değil ancak kavramlara yüklenebilir.

Var olmak bir nesnenin özelliği olamaz.

Varlık yargısı belirten bir tümcenin öznesi bir özel ad olamaz.

Açıklama:

Frege’ye göre var olmayan bir şeye örnek verilemez. Hatta “var olmayan şeyler bulunur mu?” sorusu Frege’ye göre bir dil hatası içerdiğinden anlamlı bir soru değildir

Doğru Cevap: B

Soru 44

Frege’nin kuramına göre “mutluluğu istemeyecek insan yoktur” tümcesinin doğru olduğunu varsayımından aşağıdakilerden hangisi çıkmaz?

Her insan mutluğunu ister.

Mutluluğu istemeyecek insan kavramı boştur

“___mutluluğu istemeyen bir insandır” yüklemi hiçbir insan için doğru değildir.

“mutluluğu istemeyecek insan” teriminin kaplamı boş kümedir.

Mutluğunu istemeyen bir insan ölüme mahkumdur.

Açıklama:

Anlam ve gönderme arasındaki ayrımı yaparken, Frege, Kant felsefesinin temel bir kavramından yola çıkar. Dış dünyanın nesneleri, Kant’ın deyimiyle bizlere kendilerini “sunarlar”, ancak bu sundukları yüzleri dışında bir de sunmadıkları
yüzleri vardır. Kant buradan yola çıkarak fenomenler dünyası ile numenalar dünyası arasındaki meşhur ayrımını yapar. Frege’nin böyle bir ayrımı benimsediğine dair bir ipucu bulamayız çalışmalarında. Ancak nesnelerin kendilerini bizlere “sunuş biçimleri” olduğu düşüncesi Frege’nin kuramı için bir temel oluşturuyor

Doğru Cevap: E

Soru 45

Frege’ye göre nesne ile kavram arasındaki ayrıma dair aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Özne konumunda kullanılan bir ad ile bir kavrama gönderme yapamayız.

At kavramı her biri birer nesne olan tüm tikel atların toplamından oluşan bir kümedir.

Bir tümcede özne konumundaki terim bir nesneye, yüklem konumundaki terim ise bir kavrama gönderme yapar.

Bir kavram zaman içinde değişmez.

Bir şey hem nesne hem de kavram olamaz

Açıklama:

Frege'ye kavramlar küme değil fonksiyon yapısındadırlar. Tek boşluklu bir kavramın boşluğu bir nesneyle dolduğu zaman ortaya çıkan değer doğru ya da yanlış nesnelerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Frege’ye göre dil felsefesi ile mantık arasındaki ilişkinin önemi aşağıdakilerden hangisinden kaynaklanır?

Bir dili konuşan insanların yaptıkları mantık hatalarını ortaya çıkarırız.

Dil felsefesi yaparak daha mantıklı insanlar olabiliriz.

Tüm dillerin mantıksal yapıları aynı olduğu için mantık çalışmaları tüm dillerin yapısına ışık tutar.

Dilin mantığını anlayarak o dili konuşan insanların kültürünü daha iyi anlarız.

Dilimizin yapısını kavrayarak dilin mantığımızı nasıl sınırladığını anlayabiliriz.

Açıklama:

Peki sözcüklerin bir araya gelerek bir düşünce ifade etmesi nasıl olanaklı oluyor Frege’ye göre, şimdi buna bakalım. Sözcükler belirli mantıksal ulamlar içerisinde anlam kazanırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 47

"Var olma gerçek bir yüklem değildir” sözü kime aittir

Kant

Descartes

Spinoza

Socrates

Platon

Açıklama:

Tanrının varlığının tanıtlamasındaki bu özelikler gibi var olmak da tanrıya yüklenebilecek bir özellik olarak varsayılır. Kant buna karşı çıkarak “var olma gerçek bir yüklem değildir” deyip bunu ayrıntılı bir şekilde savunmuş olsa da, varlık yargılarının bir çözümlemesini açık bir şekilde ortaya koyamamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

“Anlam ve Gönderme Üzerine” adlı başyapıt kime aittir?

Kant

Hegel

Frege

Platon

Aristo

Açıklama:

“Anlam ve Gönderme Üzerine” adlı başyapıtına Frege bir soruyla başlar: Özdeşlik ilişkisi neyle ne arasında bir ilişkidir?

Doğru Cevap: C

Soru 49

Ünlü Alman düşünür Gottlob Frege’nin dil felsefesi hangi bilim alanında araştırma yaparken ortaya çıkmıştır?

Genetik

Astronomi

Matematik

Tarih

Mekanik

Açıklama:

Ünlü Alman düşünür Gottlob Frege’nin dil felsefesi büyük ölçüde matematiğin temellerini araştırırken ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt C şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Nesnelerin farklı sunuş biçimleri için Frege tarafından kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mantık

Sinn

Aritmetik

Yargı

Gönderge

Açıklama:

Nesnelerin farklı sunuş biçimlerine Frege “Sinn” diyor. Türkçe’de bu terime karşılık en yakın sözcük “anlam”dır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Frege'ye göre, sözcüklerin zihnimizde çağrıştırdığı öznel imgelere ne ad verilir?

Düşünce

Sinn

Özdeşlik

Önerme

İde

Açıklama:

Sözcüklerin zihnimizde çağrıştırdığı öznel imgelere Frege “ide” der. Doğru yanıt E şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

“Dünya yuvarlaktır” tümcesindeki 'yuvarlaktır' yüklemi Frege'ye göre neye gönderme yapar?

Nesneye

Anlama

Özneye

Kavrama

Özel ada

Açıklama:

“Dünya yuvarlaktır” tümcesinin iki parçası vardır, “dünya” tekil terimi ile “___yuvarlaktır” yüklemi. “Dünya” sözcüğü bu tümce içinde bir nesne olan dünyaya gönderme yapar. Aynı tümce içinde geçen “___yuvarlaktır” yüklemi ise Frege’ye göre bir kavrama gönderme yapar. Doğru yanıt D şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Türkçe dilinde sonsuz tane tümce üretmemizi sağlayan nedir?

Özne konumunda kullanılabilen türde terimlerin tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahip olması

Yüklemlerin her koşulda nesnelere gönderme yapması

Yüklemlerin doymuş dilsel öğeler olmaları

Öznelerin doymamış dilsel öğeler olmaları

Yüklemlerin doymamış dilsel öğeler olmaları

Açıklama:

Sonlu sözcük sayısından sonsuz tane tümce üretmemizi sağlayan şey yüklemlerimizin doymamış dilsel öğeler olmalarıdır. Doğru yanıt E şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

“Dünya yuvarlaktır” tümcesinde “dünya” yerine “güneşe uzaklığı açısından üçüncü gezegen” terimini koyduğumuzda “Güneşe uzaklığı açısından üçüncü gezegen yuvarlaktır” tümcesini elde ederiz. Frege’ye göre, bu iki cümle arasında ortak olan şey nedir?

doğruluk değeri

inandırıcılık

sadelik

tümceler

tümcelerin anlamları

Açıklama:

Frege’ye göre, bu iki tümce arasında ortak olan şey doğruluk değeridir. Tümceler farklıdır, tümcelerin anlamları farklıdır, değişmeyen tek şey doğruluktur. Yani ilk tümce doğru ise ikincisi de doğru olmak durumunda, ilk tümce yanlış ise ikincisi de yanlış olmak zorunda. Doğru cevap A şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Frege’nin ilk olarak dile getirdiği dilsel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Aritmetiğin Temelleri

Düşünce ilkesi

Bilimsellik İlkesi

Bileşimsellik İlkesi

Kavram İlkesi

Açıklama:

Frege’nin ilk olarak dile getirdiği dilsel ilke Bileşimsellik İlkesi'dir. Doğru yanıt D şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Terimlerin anlamları bir araya gelerek aşağıdakilerden hangisini oluşturur?

Bilgi

Düşünce

İnanç

Varlık

Gönderge

Açıklama:

Terimlerin anlamları bir araya gelerek düşünce oluşturur. Doğru yanıt B şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

“Her sabah doğan güneş aynı güneştir” tümcesinde geçen “aynı” sözcüğü neyi ifade etmektedir?

Doğruluk ilişkisini

Kişinin inancını

Özdeşlik ilişkisini

Varlık kavramını

Dilin zenginliğini

Açıklama:

“Her sabah doğan güneş aynı güneştir” tümcesinde geçen “aynı” sözcüğü özdeşlik ilişkisini ifade eder. Doğru yanıt C şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Frege'ye göre aritmetiğin temeli nedir?

Mantık

Kavramlar

Düşünce

İnanış

Bilgi

Açıklama:

Frege’ye göre aritmetiğin temeli mantıktır. Doğru yanıt A şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

I. anlam sayesinde bir nesneyi zihnimizde temsil edip onu adlandırıyoruz
II. bir adın anlamı o adın göndergesi olan nesneyi belirliyor
III. anlamlar bir araya gelerek “düşünce” (ya da günümüz dil felsefesi terminolojisinde “önerme”) oluşturuyorlar
Yukarıdakilerden hangisi- hangileri Frege’nin kuramında "anlam"ın işlevlerindendir?

I. II. ve III.

Yalnız I.

I. ve II.

Yalnız III.

II. ve III.

Açıklama:

Frege'nin kuramında anlam'ın üç temel işlevi bulunur. Bunlar;
I. anlam sayesinde bir nesneyi zihnimizde temsil edip onu adlandırıyoruz
II. bir adın anlamı o adın göndergesi olan nesneyi belirliyor
III. anlamlar bir araya gelerek “düşünce” (ya da günümüz dil felsefesi terminolojisinde “önerme”) oluşturuyorlar.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Frege "Anlam ve Gönderme Üzerine” adlı başyapıtına aşağıdaki sorulardan hangisi ile başlar?

Matematiğin temelleri nedir?

Özdeşlik ilişkisi neyle ne arasında bir ilişkidir?

Aritmetiğin temelleri nedir?

Matematik ve aritmetik arasındaki farklar nelerdir?

Aritmetik ne ile ilişkilidir?

Açıklama:

Frege anlam ve Gönderme Üzerine” adlı başyapıtına; Özdeşlik ilişkisi neyle ne arasında bir ilişkidir? sorusu ile başlar?
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Frede'nin anlam ve gönderme kuramına göre matematik ve mantık dilinde “=” imiyle dile getirdiğimiz eşitlik kavramı aşağıdakilerden hangisinin temelidir?

dengelilik

bitişiklik

özdeşlik

sayısallık

dilsellik

Açıklama:

Frede'nin anlam ve gönderme kuramına göre matematik ve mantık dilinde “=” imiyle dile getirdiğimiz eşitlik kavramı özdeşlik ilişkisinin temelidir.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Sözcükler belirli mantıksal ulamlar içerisinde anlam kazanırlar. Frege, bu ulamlar arasında aşağıdakilerden hangi iki tanesini temel alır?

sıfat ve tümce

zarf ve sıfat

sıfat ve yüklem

özne ve yüklem

zamir ve sıfat

Açıklama:

Sözcükler belirli mantıksal ulamlar içerisinde anlam kazanırlar. Frege, bu ulamlar arasında iki tanesini temel alır: özne ve yüklem.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Frege, özne konumunda kullandığımız terimlerin göndergelerine ne der?

zamir

tümce

sıfat

zarf

nesne

Açıklama:

Frege, özne konumunda kullandığımız terimlerin göndergelerine nesne der.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Bileşik bir terimin göndergesi, o terimin parçalarının göndergelerinin bir fonksi- yonudur.
“Dünya yuvarlaktır”, tümcesi Frege’nin kuramında aşağıdakilerden hangisine gönderme yapar?

bir doğruluk değerine

bir sıfata

bir özelliğe

bir sonuca

bir duruma

Açıklama:

Bileşik bir terimin göndergesi, o terimin parçalarının göndergelerinin bir fonksi- yonudur.
“Dünya yuvarlaktır”, tümcesi Frege’nin kuramında bir doğruluk değerine gönderme yapar.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Özne konumunda kullanılabilen türde terimler tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahiptirler. Günümüzde tekil terim dediğimiz bu tür terimlere Frege ne ad vermiştir?

zamir

özel ad

sıfat

benzeş

özdeş

Açıklama:

Özne konumunda kullanılabilen türde terimler tek bir nesneye gönderme yapma işlevine sahiptirler. Günümüzde tekil terim dediğimiz bu tür terimlere Frege özel ad demiştir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Frege’nin bilişimsellik ilkesine göre söylenemez?

Bileşik bir terimin anlamı, o terimin parçalarının anlamının bir fonksiyonudur.

Bileşik bir terimin göndergesi, o terimin parçalarının göndergelerinin bir fonksi- yonudur.

Doğru bir tümcenin içinde geçen bir terimin yerine, o terimle eşgöndergeli olan başka bir terim koyduğumuzda yeni elde edeceğimiz tümce de doğru olur.

İnsanların düşüncelerinden bahsederken kullandığımız terimler, göndergelerine gönderme yapar.

Düşüncelere gönderme yapan terimlerin semantik işlevleri de farklıdır.

Açıklama:

İnsanların düşüncelerinden bahsederken kullandığımız terimler, göndergelerine DEĞİL ANLAMLARINA gönderme yapar.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

“Dünya düzdür” tümcesi Frege’nin kuramına göre neye gönderme yapar?

Tümceler gönderme yapan terimler olamadığından soru anlamsızdır

Dünya düz olmadığı için bu tümce hiçbir şeye gönderme yapmaz

Yanlış nesnesine

Dünyanın düz olduğu düşüncesine

Dünyanın düz olduğuna inanlara göre Doğru nesnesine, dünyanın düz olduğuna inanmayanlara göre yanlış nesnesine

Açıklama:

Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisini Frege’nin anlam üzerine söyledikleri ile çelişir?

“iyi” sözcüğünü farklı anlamlarda kullanabiliriz.

İnsan dilleri ortaya çıkmadan önce de ağaç kavramı vardı.

Bir sözcüğü anlamamız o sözcüğün neye gönderme yaptığını bilmemizi gerektirmez.

Hepimizin ortaklaşa kavradığı anlamlar aracılığıyla iletişim kurabiliriz.

Ortak bir dil konuşan insanlar sözcüklerin anlamlarını oluştururlar.

Açıklama:

Ortak bir dil konuşan insanlar sözcüklerin anlamlarını oluştururlar cümlesi Frege’nin anlam üzerine söyledikleri ile çelişir.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın şeylerin bilgisi olarak adlandırdığı bilgi türüne örnek verilebilir?

Osman Abdullah'ı tanıyor.

Osman öğretmendir.

Abdullah 28 yaşındadır.

Osman Eskişehir'de yaşıyor.

Abdullah hukuk fakültesinde okuyor.

Açıklama:

Russell’ a göre sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları bir tümceyi anlamak için çok özel türde bir bilgiye sahip olmamız gerekir. Bu bilgi türü “tanışıklık yollu bilgi” dir. Bunu açıklamak için Russell bilgi üzerine daha genel bir ayrım yapar: “şeylerin bilgisi” ve “doğruların bilgisi”. Bir insanı bilmek ya da bir şehri bilmek “şeylerin bilgisi” ne örnek olabilir. Türkçe’ de genellikle bunu dile getirmek için “bilme” yerine “tanıma” fiilini kullanıyoruz. Örneğin “Ayşe Ali’yi tanıyor” tümcesinde bilinen ya da tanınan “şey” Ali’dir. Diğer yandan Ayşe Ali hakkında birçok doğru önerme de bilebilir: “Ali mühendislik okuyor”, “Ali 25 yaşında”, “Ali Eskişehir’i çok seviyor” türünde bilgiler Ali hakkındaki doğru önermelerdir. İşte bu tür doğru önermelerin bilgisine de Russell “doğruların bilgisi” diyor. Russell’ a göre doğruların bilgisine sahip olabilmek için öncelikle şeylerin bilgisine sahip olmamız gerekir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Russll'a göre doğrudan tanışıklık yoluyla bilemediğimiz dış dünya nesnelerini aşağıdakilerden hangisini kullanarak bilebiliriz?

Sezgisel bilgi

Gözlemsel bilgi

Bilimsel bilgi

Betimleme yollu bilgi

Gündelik bilgi

Açıklama:

Doğrudan tanışıklık yoluyla bilemediğimiz dış dünyanın nesnelerini ancak “dolaylı” olarak bilebiliriz ve bunun için de dil bir temel oluşturur. Buradan yola çıkarak Russell şeylerin bilgisine ulaşmanın ikinci bir yolu olduğunu savunur. Buna da “betimleme yollu bilgi” der. doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

"Russell algı yoluyla dış dünya nesnelerinin kendileriyle değil zihnimizde bıraktıkları izler yoluyla doğrudan tanışık oluruz." demiştir. Russell bu izlere ne ad vermiştir?

Mantık verileri

Duyu verileri

Zihin verileri

Deneyim verileri

Sezgisel veri

Açıklama:

Russell’ a göre algı yoluyla dış dünyanın nesnelerinin kendileriyle değil, o nesnelerin zihnimizde bıraktığı “izler” ile doğrudan tanışık hale gelebiliriz. Russell bu izlere duyu verileri (sense data) adını verir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varmaya Russell ne ad vermiştir?

Somutlama

Açımlama

Soyutlama

Keşfetme

Tümelleme

Açıklama:

Tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varmaya Russell “soyutlama” (abstraction) der. Bu zihnimizin en önemli işlevlerinden biridir. Bu sayede bazı tümeller ile çok küçük yaşta tanışık hale geliriz. Bunun sonucu olarak da bir dili anlayıp konuşmamız olanaklı hale gelir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Russell'a göre "Her öğrendiğimiz tümel için dilde bir ________ bulunur." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi uygundur?

Özne

Yüklem

Nesne

Sıfat

Zamir

Açıklama:

Her öğrendiğimiz tümel için dilde bir yüklem bulunur. Örneğin algıladığı sarı tikellerinden soyutlama yapan bir çocuk sarı tümeli ile tanışık hale geldiğinde “____sarıdır” yüklemini de anlayabilecek konuma gelmiş olur. Sarı tümeliyle tanışık olmayan biri ise ne yaparsa yapsın bu yüklemi kavrayamaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Russell'ın kuramına göre "Tüm bilim insanları akıllıdır." tümcesi aşağıdaki önermesi örtük olarak aşağıdaki önermesel fonksiyonlardan hangisine gönderme yapmaktadır?

Emre bilim insanıdır.

Emre çalışkandır.

Emre filozoftur.

Emre araştırmacıdır.

Emre etik kurallara uyar.

Açıklama:

Örneğin Sokrates gibi belirli bir filozof hakkında bir şey söylemek yerine tüm filozoflar hakkında da düşünceler üretebiliriz. Diyelim ki şöyle dedik: “Tüm filozoflar akıllıdır”. Russell’ın kuramına göre bu tümcenin öznesi tüm filozofları içeren bir filozoflar topluluğu ya da bir filozoflar kümesi değildir. Bu tümcede de örtük olarak “x filozoftur önermesel fonksiyonuna gönderme vardır aslında: “Her x için, eğer x filozof ise, x akıllıdır”. Emre için; Tüm bilim insanları akıllıdır, Emre bilim insanıdır, o halde Emre akıllıdır önermesel fonksiyonunu elde ederiz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi belirsiz betimlemeye örnek olarak verilebilir?

Türkiye'nin bazı şehirleri küçüktür.

Türkiye'nin başkenti büyüktür.

Türkiye'nin en kalabalık şehri büyüktür.

Marmara bölgesindeki en kalabalık şehir büyüktür.

Ege bölgesindeki en kalabalık şehir kıyıdadır.

Açıklama:

Betimleme genel bir yapıda ise ve tekil bir nesneyi betimlemiyorsa buna Russell “belirsiz betimleme” (indefinite description) diyor. Diyelim ki şöyle bir tümce kurduk: “Türkiye’nin bazı şehirleri büyüktür”. Bu tümcede geçen “Türkiye’nin bazı şehirleri” terimi belirli bir şehri betimlemez ve bundan dolayı bir “belirsiz betimleme” dir. A şıkkında da bazı şehirlerin küçük olduğu söyleniyor ancak bu şehirler belirsizdir. Diğer şıklar belirli bir şehri betimlemektedir. Sırasıyla Ankara, İstanbul, İstanbul ve İzmir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi belirli betimlemeye örnek olarak verilebilir?

Türkiye'nin bazı şehirleri büyüktür.

Türkiye'nin denize kıyısı olan bazı şehirleri büyüktür.

Türkiye'nin en kalabalık şehri kıyıdadır.

Türkiye'nin bazı şehirleri küçüktür.

Ege bölgesinde bazı şehirler kıyıdadır.

Açıklama:

“Türkiye’nin başkenti büyüktür.” Bu tümcenin öznesi konumunda yer alan “Türkiye’nin başkenti” Russell’ a göre bir “belirli betimleme” dir. Bu sefer betimlemenin “belirli” olmasının nedeni sözü edilen tek bir nesne olmasından kaynaklanıyor; yani Türkiye’nin tek bir başkenti olduğu için tümce bir anlamda o şehir olan Ankara hakkındadır. Benzer biçimde “Türkiye’nin en kalabalık şehri kıyıdadır.” Tümcesinde en kalabalık şehir İstanbul’dur ve kıyıdadır. Yani tümcenin öznesi belirli bir nesneyi betimlemektedir. C şıkkındaki Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur ve kıyıdadır betimlemesi İstanbul için belirleyici bir betimlemedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Russell özel adları mantıksal ve olağan özel adlar olarak iki türe ayırmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi olağan özel ada örnektir?

Beyaz

Kitap

Bahçe

Emre

Fakülte

Açıklama:

Russell iki tür özel ad arasında kuramı açısından çok önemli olan bir ayrım yapar. Gündelik dilde sıklıkla kullandığımız “Ayşe” gibi insan adları, “Ankara” gibi yer adları, ya da “Neptün” gibi nesne adları türünde olanlara “olağan” özel ad der. Gündelik dilde kullandığımız tek bir nesneye ya da insana gönderme yapma işlevi olan adlar “olağan” özel adlardır.doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Russell'a göre bir tümcenin yanlış ya da doğru bir şey söylememiş olması aşağıdakilerden hangisinin olmayışından kaynaklanmaktadır?

Yüklem

Özne

Nesne

Sav

Sıfat

Açıklama:

Russell, birçok felsefeci gibi, bir tümcenin anlamlı olabilmesi için bir “sav” içermesi gerektiğini savunur. Dolayısıyla bir tümce ne doğru ne de yanlış bir şey söylüyorsa bir sav içermiyor demektir; bu da o tümcenin anlamsız olduğunu gösterir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

I- Duyu verileri
II- Değişkenler
III- Tümeller
Russell’a göre yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bir dili anlayabilmemiz bilebilmemiz için gerekli olan şeylerdir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Bir dili anlamak ve konuşmak için doğrudan tanışıklık yoluyla iki şey bilmemiz gerekir: duyu verileri ve tümeller. Bu ikisini bir araya getirerek artık tanışık olmadığımız dış dünyanın nesnelerini betimleme yoluyla bilebilir hale geliriz. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

I- Birden çok değişkeni olan önermesel fonksiyonlar sayesinde nesnelere özellik yüklememizi sağlarlar.
II- Önermesel fonksiyonlar ancak bir önerme içinde anlam kazanır.
III- Bir nesne ile doldurulduğunda doğru ya da yanlış bir önerme elde edilir.
IV- Tek değişkenli önermesel fonksiyonlar ile nesneler arasındaki ilişkileri dile getirebiliriz.
V- Önermesel fonksiyonlar “x” gibi bir harf ile temsil edilen bir boşluk içerir.
Russell’ a göre, önermesel fonksiyon ile ilgili olarak yukarıda belirtilen yargılardan hangileri doğrudur?

I, II, III

III, IV, V

II, III, V

I, III

II, IV

Açıklama:

Önermesel fonksiyonlar tanım gereği “x” gibi bir harf ile temsil edilen bir boşluk içerir; bir önermesel fonksiyonun bu boşluğu doldurulmadan kendi başına bir anlam ifade etmez. Bundan dolayı ancak bir önerme içinde anlam kazanırlar. Bir önermesel fonksiyonun boşluğunu bir nesne ile doldurduğumuzda doğru ya da yanlış olabilecek bir önerme elde ederiz. Tek değişkenli önermesel fonksiyonlar nesnelere özellik yüklememizi sağlarlar. Birden çok değişkenli olan önermesel fonksiyonlar sayesinde ise nesneler arasındaki ilişkileri dile getirebiliriz. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Russell’ın kuramına göre aşağıdaki önermesel fonksiyonlardan hangisi türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Önümdeki masa ahşaptır.

Tüm filozoflar akıllıdır.

Su akışkandır.

Ayşe Ahmet’i seviyor.

Güneş sarıdır.

Açıklama:

Önermesel fonksiyonlar birden fazla değişkene sahip olabilirler. “Ayşle Ahmet’i seviyor” tümcesinde bir değil iki özel ad bulunur. Bunların ikisini de tümcenin içinden çıkarıp, kalan boşluklara da “x” ve “y”değişkenlerini koyalım: “ x y’yi seviyor”. Bu yüklem bir nesneye bir özellik yüklemeye değil, iki nesne arasında bir İLİŞKİ’yi dile getirmeye yarar. a, b, c ve e seçeneğindeki örneklerde ise önermesel fonksiyonlar nesnelere ÖZELLİK yüklememizi sağlarlar. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Russell’ın Betimlemeler Kuramı’na göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
I- Belirli betimlemede tekil bir nesnenin betimlemesi yapılır.
II- Belirsiz betimlemede tümce çözümlendiğinde elimizde yalnızca varlık niceleyicisi ve önermesel fonksiyonlar kalır.
III- Belirsiz betimlemenin olduğu bir tümcenin dile getirdiği önermenin tüm parçaları kavramlardan oluşur.

I, II, III

I,III

I, II

III

Açıklama:

Her üç açıklama da doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Russell’a göre aşağıdakilerden hangileri olağan özel addır? I- Ayşe II- Ankara III- Beyaz IV- Boşluk V- Neptün

I, II, III

I, II, V

II, IV, V

III, IV

I, III, V

Açıklama:

Russell, gündelik dilde sıklıkla kullandığımız “Ayşe” gibi insan adları, “Ankara” gibi yer adları, ya da “Neptün” gibi nesne adları türünde olanlara “olağan” özel ad der.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi semantik açıdan çok-anlamlı bir tümcedir? I- Herkesin sevdiği bir renk vardır. II- Fransa’nın şu andaki kralı keldir. III- Kaymak bazen insana zarar verebilir.

I, III

II, IIII

III

I, II

I, II, III

Açıklama:

Bu tümcede geçen “kaymak” sözcüğü bir süt ürünü olarak yorumlanabileceği gibi, paten ya da kayak kaymak gibi bir edimi de dile getirebilir. Türkçede “kaymak” sözcüğünün birden çok anlam olmasından kaynaklandığı için tümcemiz bu sefer semantik açıdan çok anlamlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

“Her düşüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu çıkar. Bu durumda göre zaman-mekân içinde yer almayan ve varlığı olmayan nesneler bulunur.”
Yukarıda açıklaması verilen kuram aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

Gottlob Frege

Ferdinand de Saussure

Avram Noam Chomsky

Alexius Meinong

Bertrand Russell

Açıklama:

Doğru yanıt Alexius Meinong'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Russell’ın dil kuramında temel aldığı sorunlardandır? I- Eş göndergeli terimlerin yer değiştirmesi II- Gönderimsiz terimler III- İçlem ve kaplam IV- Varlık savları V- Doğruluk değeri

I, II, IV

I, III, V

III, IV, V

I, II, V

II, III, IV

Açıklama:

Russell’ın dil kuramında temel aldığı sorunlar; eş göndergeli terimlerin yer değiştirmesi, gönderimsiz terimler, varlık savlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi hakkında Russell’a göre “şeylerin bilgisi” ile bilgiye sahip olabilirsiniz?

Masanın rengi

En yakın arkadaşınız

Kumaşın cinsi

Kitabın üzerindeki resim

Alfabetik harfler

Açıklama:

Russell’a göre sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları bir tümceyi anlamak için çok özel türde bir bilgiye sahip olmamız gerekir. Bu bilgi türü “tanışıklık yollu bilgi”dir. Bunu açıklamak için Russell bilgi üzerine daha genel bir ayrım yapar: “şeylerin bilgisi” ve “doğruların bilgisi”. Bir insanı bilmek ya da bir şehri bilmek “şeylerin bilgisi”ne örnek olabilir. Türkçe ’de genellikle bunu dile getirmek için “bilme” yerine “tanıma” fiilini kullanıyoruz. Örneğin “Ayşe Ali’yi tanıyor” tümcesinde bilinen ya da tanınan “şey” Ali’dir. Diğer yandan Ayşe Ali hakkında birçok doğru önerme de bilebilir: “Ali mühendislik okuyor”, “Ali 25 yaşında”, “Ali Eskişehir’i çok seviyor” türünde bilgiler Ali hakkındaki doğru önermelerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi gündelik dilde sıklıkla kullanılan “olağan” özel adlardan biri değildir?

Ankara

Ayşe

Neptün

Aristoteles

Mühendis

Açıklama:

Russell iki tür özel ad arasında kuramı açısından çok önemli olan bir ayrım yapar. Gündelik dilde sıklıkla kullandığımız “Ayşe” gibi insan adları, “Ankara” gibi yer adları, ya da “Neptün” gibi nesne adları türünde olanlara “olağan” özel ad der. Bunlar dışında kalan bir başka tür özel ad ise “mantıksal” özel addır. Gündelik dilde kullandığımız tek bir nesneye ya da insana gönderme yapma işlevi olan adlar “olağan” özel adlardır. Anımsayacağınız üzere Frege’ye göre bu tür özel adların iki semantik değeri vardı: anlam ve gönderme. Örneğin “Aristoteles” adının kullanım bağlamına göre bir anlamı vardır. Kişiler bu ada farklı anlamlar yükleyebilirler. Ancak iletişim kurmamızı sağlayan şey tüm bu kullanımlarda gönderme yapılan kişinin aynı olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Modern Niceleyiciler Mantığının ya da diğer adıyla Yüklemler Mantığının kurulmasına kimler yol açmışlardır?

Frege ve Waverly

Russell ve Waverly

Kant ve Waverly

Kant ve Frege

Frege ve Russell

Açıklama:

Frege ve Russell bir yandan günümüzde neredeyse tüm üniversitelerde okutulan modern Niceleyiciler Mantığının ya da diğer adıyla Yüklemler Mantığının kurulmasına yol açmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Bir şeyi dilin yardımına başvurmadan ve hiçbir kavram kullanmadan bilebiliyorsak bu bilgi türüne ne ad verilir?

Tanışıklık yollu bilgi

Şeylerin bilgisi

Doğrudan tanışıklık

Doğruların bilgisi

Bilme bilgisi

Açıklama:

Bir şeyi dilin yardımına başvurmadan ve hiçbir kavram kullanmadan bilebiliyorsak bu bilgi türü “doğrudan tanışıklık” yoluyla elde edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Doğrudan tanışıklılık yoluyla bilemediğimiz dış dünyanın nesnelerini ancak dolaylı olarak bilebilmemize ne denir?

Mantıksal bilgi

Doğruların bilgisi

Betimleme yollu bilgi

Şeylerin bilgisi

Tanışıklık yollu bilgi

Açıklama:

Doğrudan tanışıklık yoluyla bilemediğimiz dış dünyanın nesnelerini ancak “dolaylı” olarak bilebiliriz ve bunun için de dil bir temel oluşturur. Buradan yola çıkarak Russell şeylerin bilgisine ulaşmanın ikinci bir yolu olduğunu savunur. Buna da “betimleme yollu bilgi” der.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Russell yüklemlerin boşluklarını belirtmek için ne kullanır?

Anlam

Duyu verileri

Tümeller

Değişken

Boşluk

Açıklama:

Russell yüklemlerin boşluklarını belirtmek için değişken kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Hangi fonksiyonlar nesnelere özellik yüklememizi sağlarlar?

Kavram

Önermesel fonksiyon

Tümel

Özne

Tek değişkenli önermesel

Açıklama:

Tek değişkenli önermesel fonksiyonlar nesnelere özellik yüklememizi sağlarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Russell'a göre betimleme genel bir yapıda ise ve tekil bir nesneyi betimlemiyorsa buna ne denir?

Belirli betimleme

Dolaylı betimleme

Mantıksal betimleme

Belirsiz betimleme

Doğrudan betimleme

Açıklama:

Betimleme genel bir yapıda ise ve tekil bir nesneyi betimlemiyorsa buna Russell “belirsiz betimleme” (indefinite description) diyor.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Russell'a göre tekil bir nesnenin betimlemesini yapıyorsak da bu türe ne denir?

Doğrudan betimleme

Dolaylı betimleme

Öznel betimleme

Belirli betimleme

Belirsiz betimleme

Açıklama:

Tekil bir nesnenin betimlemesini yapıyorsak da bu türe Russell “belirli betimleme” (definite description) diyor.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Günümüz dil felsefesinde hangi kavram “semantik” ve “sentaktik” olarak ikiye ayrılmıştır?

Yan anlamlılık

Çift anlamlılık

Pragmatik

Çok anlamlılık

Doğrudan gönderme

Açıklama:

Günümüz dil felsefesinde çok-anlamlılık kavramı (ingilizcede ambiguity) “semantik” ve “sentaktik” olarak ikiye ayrılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

İçinde betimlemelerin geçtiği türde tümceler Russell’ın kuramına göre nasıl adlandırılır?

Varlık Kavramı

Belirli betimleme

Varlık yargıları

Öznel betimleme

Belirsiz betimleme

Açıklama:

Eğer tekil bir nesnenin betimlemesini yapıyorsak da bu türe Russell “belirli betimleme” (definite description) diyor. şiimdi örnekler yoluyla bu iki tür betimlemeyi açıklamaya çalışalım. Diyelim ki flöyle bir tümce kurduk: “Tür- kiye’nin bazı şehirleri büyüktür”. Bu tümcede geçen “Türkiye’nin bazı şehirleri” te- rimi belirli bir şehri betimlemez ve bundan dolayı bir “belirsiz betimleme”dir. İşte içinde bu tür betimlemelerin geçtiği türde tümceler Russell’ın kuramına göre aslın- da varlık yargılarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Eğer bir yüklem bir nesneye uygulanabiliyorsa buna ne denir?

Birinci düzey kavram

Birinci düzey yüklem

Birinci düzey yargı

Birinci düzey varlık

Birinci düzey nesne

Açıklama:

Eğer bir yüklem bir nesneye uygulanabiliyorsa buna birinci düzey yüklem diyoruz.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Russell dil kuramında, ilginç şekilde hangi kavrama yönelik varsayımlarda bulunmuştur?

Varlık

Semantik

Politika

Sanat

Bilgi

Açıklama:

Bu kuram her ne kadar felsefe tarihine bir dil kuramı ya da semantik bir kuram olarak geçmişse de, kuramın özellikle bilgi kavramına dair önemli varsayımları bulunur. Bunun nedeni Russell’ın dil üzerine geliştirdiği semantik kuramını büyük ölçüde bilgi kuramına dayandırmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Bir şeyi dil ve kavramlar kullanmadan bilebiliyorsak, Russell'a göre bu bilgi nasıl oluşmuştur?

Şeylerin bilgisi

Doğruların bilgisi

Doğrudan tanışıklık

Zihin etkisi

Betimleme yollu bilgi

Açıklama:

Bir şeyi dil ve kavramlar kullanmadan bilebiliyorsak, Russell'a göre bu bilgi doğrudan tanışıklık ile olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Dış dünyanın tüm nesneleri için bilgi edinmek isteyen birinin yapması gereken nedir?

Tikel düşünme

Betimleme

Duyu verilerini kullanma

Bilgi oluşturma

Dili kullanma

Açıklama:

Dış dünyanın tüm nesneleri için bilgi edinmek istiyorsak betimleme yapmalıyızdır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın bilgi üzerine yaptığı genel ayrıma göre "şeylerin bilgisi" ne örnek olarak verilebilir?

Ahmet Ece'yi tanıyor

Elif 25 yaşında

Pelin Ankara'yı seviyor

Murat İzmir'de yaşıyor

Onur İstanbul'da okuyor

Açıklama:

Russell bilgi üzerine daha genel bir ayrım yapar: “şeylerin bilgisi” ve “doğruların bilgisi”. Bir insanı bilmek ya da bir şehri bilmek “şeylerin bilgisi”ne örnek olabilir. Türkçe’de genellikle bunu dile getirmek için “bilme” yerine “tanıma” fiilini kullanıyoruz. Örneğin “Ayşe Ali’yi tanıyor” tümcesinde bilinen ya da tanınan “şey” Ali’dir. Diğer yandan Ayşe Ali hakkında birçok doğru önerme de bilebilir: “Ali mühendislik okuyor”, “Ali 25 yaşında”, “Ali Eskişehir’i çok seviyor” türünde bilgiler Ali hakkındaki doğru önermelerdir. Bu tür doğru önermelerin bilgisine de Russell “doğruların bilgisi” diyor.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Russell, "tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varmayı" nasıl tanımlamıştır?

Dogrudan tanışıklık

Soyutlama

Şeylerin bilgisi

Doğruların bilgisi

Betimleme yollu bilgi

Açıklama:

Tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varmaya Russell “soyutlama” (abstraction) der.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde "belirsiz betimleme" vardır?

Ayşe 30 yaşındadır

Konya, Türkiye'nin en büyük şehridir

Bazı insanlar mütevazidir

Türkiye, Asya ve Avrupa kıtasındadır

Ay, Dünyanın uydusudur

Açıklama:

“bazı insanlar” terimi belirli bir insanı betimlemez ve bundan dolayı bir “belirsiz betimleme”dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Russell tümceler için, hangi yüklemin olağan bir yüklem olmadığını söylemiştir?

Bilgi

Dil

Özel ad

Varlık

Gönderimsiz terimler

Açıklama:

Russell’a göre varlık ya da yokluk tümceleri görünüşte basit özne/yüklem formunda görünmelerine karşın, derin sentaksları çok farklıdır. Bunun nedeni varlık yükleminin olağan bir yüklem olmamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

'Ejderha yoktur' ifadesindeki yokluk problemine Russell dil felsefesi içinde nasıl bir çözüm getirmiştir?

Sayılı tümce önerme dile getirmez

Ejderha betimlenemez

Ejderha ile doğrudan tanışık değilizdir

Ejderha kavramı boştur

Ancak, birden çok değişkeni olan önermesel fonksiyonlar sayesinde bilebiliriz

Açıklama:

Ejderha yoktur” diyerek ejderha kavramının “boş” olduğunu, yani bu kavramın hiçbir nesneye uygulanamayacağını söylemiş oluruz. Bu şekilde geleneksel yokluk problemine tamamen dil felsefesi içinde bir çözüm getirir Russell.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi tanışıklık yoluyla bilebileceğimiz tümellerdendir?

Sarı renk

9 rakamı

Kardeşimiz

Su elementi

Demir materyali

Açıklama:

Tikellerden tümellere geçmemiz gerekir. Tekrar masa örneğine dönersek, masanın sarılığını algıladığımda tikel bir duyu verisi elde etmiş olurum. Farklı durumlarda bunun gibi birçok “sarı” tikeli algılayıp bunların hepsinde ortak olan sarı tümeline varabilirim.

Doğru Cevap: A

Soru 40

'Ejderha yoktur' türünde bir tümce kurduğumuzda Russell'a göre aslında ne hakkında bir cümle kurmuşuzdur?

Önermesel fonksiyon

Gönderimsiz terimler

Özel adlar

Belirli betimlemeler

Belirsiz betimlemeler

Açıklama:

Ejderha yoktur” dediğimizde var olmayan mitolojik bir hayvan hakkında değil, işte bu
önermesel fonksiyon hakkında bir şey söylemiş oluruz

Doğru Cevap: A

Soru 41

'Dünya'da bazı ülkeler' ifadesi belirsiz betimlemedir. Bu tür betimlemelerin geçtiği tümcelere Russell ne ad vermiştir?

Tekil nesne

Değişken

Varlık yargıları

Önermesel fonksiyon

Karışıklık ilkesi

Açıklama:

İçinde bu tür betimlemelerin geçtiği türde tümceler Russell’ ın kuramına göre aslında varlık yargılarıdır

Doğru Cevap: C

Soru 42

'Türkiye'nin başkenti büyüktür' dediğimizde Russell'a göre hangisini söylemiş veya yapmış olmayız?

Ankara şehrine gönderme yapmışızdır

Türkiye'nin başkenti olan bir şey vardır

O şey dışında başkent olan başka bir şey yoktur

Öyle bir x vardır ki, Türkiye'nin başkentidir

Herhangi bir y için eğer y başkent ise, y ile x aynıdır

Açıklama:

Türkiye’nin başkenti büyüktür” dediğimizde aslında tanışık olmadığımız Ankara şehrine gönderme yapmayız, sadece betimleme yoluyla dolaylı olarak onun büyük bir şehir olduğunu söyleriz

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdaki cümlelerden hangisi semantik açıdan çok-anlamlıdır?

Herkesin sevdiği bir renk vardır

Ankara Türkiye'nin başkentidir

Bazı insanlar uzundur

Kaymak insana bazen zarar verebilir

Teknoloji hayatı kolaylaştırır

Açıklama:

“Kaymak bazen insana zarar verebilir”. Bu tümcede geçen “kaymak” sözcüğü bir süt ürünü olarak yorumlanabileceği gibi, paten ya da kayak kaymak gibi bir edimi de dile getirebilir. Türkçede “kaymak” sözcüğünün birden çok anlamı olmasından kaynaklandığı için tümcemiz bu sefer semantik açıdan çok-anlamlıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Russell'ın kuramında, en önemli yer tutan kavram nedir?

Tanışıklık

Betimleme

Anlam

Önerme

Değişken

Açıklama:

Betimleme kavramı Russell’ın felsefesinde o denli önemli bir yer tutuyor ki, Russell’ın dil kuramı günümüzde Betimlemeler Kuramı olarak anılmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Russell' a göre ilk defa duyduğumuz bir tümceyi nasıl anlayabiliriz?

Tümceyi betimleyerek

Yokluk hipotezini kullanarak

Tümcedeki çift anlamlılıkları keşfederek

Tümceyi soyutlama yaparak

O tümcenin parçalarının göndergelerini bilerek

Açıklama:

Russell şu sonuca varır: Bir tümcenin anlamını kavramak için, o tümcenin parçalarının göndergelerini bilmek gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

"Her düşlüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu çıkar." düşüncesi hangi filozofa aittir?

Russell

Frege

Kripke

Meinong

Austin

Açıklama:

Meinong’un kuramına göre her düşüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu ç›kar. Bu durumda Meinong’a göre zaman mekan içinde yer almayan ve varlığı olmayan nesneler bulunur.Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın savunduğu düşüncelerden değildir?

Anlam ile gönderme arasında fark vardır

Zihnimiz dışındaki tüm dünya hakkındaki bilgimiz dolaylıdır

Özel adlar olağan ve mantıksal olarak ikiye ayrılır

Bir şeye hiçbir betimleme içermeden doğrudan gönderme yapmamız için o şeyle tanışık olmamız gerekir

Varlık ya da yokluk tümceleri görünüşte basit özne/yüklem formunda görünmelerine karşın, derin sentaksları çok farklıdır

Açıklama:

Frege’nin kuramı ve özellikle anlam ile gönderme arasında Frege’nin yaptığı ayrım değişik kılıklarda günümüz dilbiliminde ve dil felsefesinde sıklıkla kullanılmaya devam ediyor. Ancak bu ayrımı reddeden dil kuramları da bulunur. Bunlar arasında en önemlisi ve felsefe tarihinde en fazla etki bırakmış olanı Bertrand Russell’ın dil kuramıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Frege ve Russell'ın ortak görüşlerindendir?

Her düşüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu çıkar

"İnce Memed çok cesur biri" tümcesinde "İnce Memed" gönderimsiz bir terimdir

Terimlerin iki değil tek bir semantik değeri bulunur

Bir terimin bir yanda kavranan bir “anlam”ı, diğer yanda bir “gönderge”si olan ayrı bir nesnesi yoktur

Varlık yüklemi nesnelere değil kavramlara yüklenebilen özel bir yüklemdir

Açıklama:

Russell da varlık yükleminin nesnelere değil kavramlara yüklenebilen özel bir yüklem olduğuna dair Frege’nin görüşünü paylaşır

Doğru Cevap: E

Soru 49

"Russell'ın dil kuramı felsefe tarihine ......... bir kuram olarak geçmiştir." tümcesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Semantik

Ontolojik

Aksiyolojik

Mantıksal

İdeolojik

Açıklama:

Bu kuram her felsefe tarihine bir dil kuramı ya da semantik bir kuram olarak geçmiştir.Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Russell'a göre "var olmak nesnelerin değil ............. bir özelliğidir" tümcesindeki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?

Öznelerin

Kavramların

Tümellerin

Tikellerin

Yüklemlerin

Açıklama:

Var olma dilsel açıdan yararı olan bir yüklem ise, nesnelere değil başka şeylere yüklenen özel türde bir yüklem olmalıdır. Russell bundan dolayı var olmanın nesnelerin değil “önermesel fonksiyon”ların (ya da kavramların) bir özelliği olduğunu söyler.Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Şıklardan hangisi Russell'ın tartıştığı bağlamda “Fransa’nın şimdiki kralı kel değildir.” tümcesi yerine kullanılabilir?

İngiltere'nin şimdiki kraliçesi güzeldir.

Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı bir entellektüeldir.

Fransa'nın en büyük kenti bir kültür merkezi değildir.

Eskişehir'in en eski limanı ticarete kapalıdır.

Suçların en büyüğü yanlış olduğunu bildiğin halde inat etmektir.

Açıklama:

“On Denoting” adlı çalışmasının en başında Russell bir dil kuramını sınamak için üç temel semantik sorundan söz eder. Bunlardan ilki, felsefe tarihinde farklı biçimlerde ve genellikle ontolojik bir sorun olarak ortaya çıkmış olan ve daha önce Frege’nin kuramının bağlamında ele aldığımız “gönderimsiz terimler” ile ilgilidir. Russell’ın ünlü örneğinde “Fransa’nın şimdiki kralı keldir” tümcesinin öznesi konumundaki “Fransa’nın şimdiki kralı” teriminin bu dünyada bir karşılığı (yani gönderme yaptığı bir nesne, ya da kısaca göndergesi) yoktur. Bu durumda, Russell’a göre, tümcenin doğru bir sav öne sürdüğünü söyleyemeyiz. Her anlamlı savın ya doğru ya da yanlış olduğunu varsayarsak, bu tümcenin doğru olmadığına göre yanlış olduğu sonucuna varmamız gerekir. Ancak o durumda da mantığın bir başka kuralı olarak kabul gören “eğer bir tümce yanlış ise, o tümcenin mantıksal değili doğrudur” savını kabul edersek “Fransa’nın şimdiki kralı kel değildir” tümcesinin doğru olması gerekir, ki bu da kabul edilebilir gibi görünmez. D şıkındaki cümle bu örneğe uymaktadır. D şıkkı dışındaki tümcelerin hepsinin referansları belirlenebilirdir ve bir doğruluk değeri verilebilir.Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

I. Masanın kendisi. II. Masanın duyu verileri. III. Masa'nın bilgisi. Russell'a göre üsttekilerin hangileriyle doğrudan tanışık olabiliriz?

III

II, III

I, III

Açıklama:

Russell’a göre bir insanın kendi zihni dışındaki herhangi bir şey ile “doğrudan tanışık” olması olanaklı değildir. Gözlerimi açıp baktığımda masa ile doğrudan bir tanışıklık kuramıyorum. O halde algı yoluyla nelerle doğrudan tanışık hale gelebilirim? Russell’ın bu soruya yanıtı şöyle: algı yoluyla dış dünyanın nesnelerinin kendileriyle değil, o nesnelerin zihnimizde bıraktığı “izler” ile doğrudan tanışık hale gelebiliriz. Russell bu izlere duyu verileri (sense data) adını verir. Masanın varlığını bilebilmemiz için, zihnimizde oluşan duyu verilerinin “neden”i olan bir masa olduğuna dair bir çıkarım yapmamız gerekir ki bu da tanışıklığı dolaylı kılar.Doğru yanıt B şıkkıdır

Doğru Cevap: B

Soru 53

I. Dış dünyadaki bir elmayı II. Elmanın duyu verilerini III. Elmanın tümelini Russell'a göre bir dildeki "elma" ifadesini anlamak için doğrudan tanışıklık yoluyla üsttekilerden hagilerini bilmemiz gerekir?

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Russell'a göre bir dili anlamak ve konuşmak için doğrudan tanışıklık yoluyla iki şey bilmemiz gerekir: duyu verileri ve tümeller. Bu ikisini bir araya getirerek artık tanışık olmadığımız dış dünyanın nesnelerini betimleme yoluyla bilebilir hale geliriz. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Russell' a göre şıklardan hangisi ekşi tümelidir?

"Ekşi" sözcüğünün göndergesi

“Ekşidir” yükleminin gönderme yaptığı bir fonksiyon.

Mümkün olan bütün "ekşi" şeylerin sıfatı.

Değerlendirme durumlarından "ekşilik" özelliğine sahip bütün göndergelere bir fonksiyon.

Duyu verisi "ekşi " olan bütün objelerin fenomeni.

Açıklama:

Russell'a doğrudan tanışık olabileceğimiz iki tür şey vardır, zihnimizdeki duyu verileri ve tümeller. Dolayısıyla bir tümcenin anlamı, yani o tümcenin dile getirdiği önerme de bu ikisinden oluşmalıdır. Yoksa tümcelerin anlamlarını kavramamız olanaklı olamazdı. Russell, tümeli, aynı Frege’de olduğu gibi, bir fonksiyon olarak tanımlar. Örneğin ekşi doğrudan tanışık olduğumuz bir duyu verisidir. Ekşi tümeli ise , “__ ekşidir” yükleminin gönderme yaptığı bir fonksiyondur.

Doğru Cevap: B

Soru 55

I. Önermesel fonksiyon.
II. Tümel.
III. Kavram.
IV. Anlam.
Russell’ın kuramı içinde üsttekilerden hangileri aynı şeye gönderme yapmaktadırlar?

I, IV

II, IV

I, II, III

I, II, IV

I, III, IV

Açıklama:

Russell’ın kuramı içinde “önermesel fonksiyon”, “tümel” ve “kavram” terimlerinin üçü de aynı şeye gönderme yapmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Russell'ın kuramına göre "bulut beyazdır" önermesini değer almış bir önermesel fonksiyon olarak çözümlersek sırasıyla "bulut" ve "beyazdır" sözcükleri nasıl ele alınmalıdır?

obje - duyu verisi

tümel - yüklem

değişken - yüklem

değişken - fonksiyon

isim - fiil

Açıklama:

Russell yüklemlerin boşluklarını belirtmek için “değişken” kullanır. Basit özne/yüklem biçimindeki bir tümcenin öznesini çıkarıp yerine “x” harfini koyduğumuzda, dile getirdiğimiz şeye Russell “önermesel fonksiyon”, buradaki “x” harfine de “değişken” diyor. Örneğin “Önümdeki masa ahşaptır” tümcesinin öznesi olan “önümdeki masa” terimini çıkarıp, yerine “x” harfini koyalım: “x ahşaptır”. Buradaki “x” harfi değer olarak bir nesne almaya uygun bir değişkendir. Bu değişken yerine önümdeki masayı koyarsam (terimi değil masanın kendisini) doğru bir önerme elde ederiz, ama önümdeki kahve bardağını koyarsam, bardak ahşap olmadığı için, yanlış bir önerme elde ederiz. İşte “x ahşaptır” terimi bir önermesel fonksiyona gönderme yapar Russell’a göre. "bulut beyazdır" önermesi "x beyazdır" önermesel fonksiyonunun "bulut" değerini almış halidir. "Bulut" sözcüğü değer almış bir değişken, "beyazdır" sözcüğü ise bir yüklem olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. Angkor Wat bir tür tapınaktır.
II. Öyle bir X tapınağı vardır ki Kamboçyadadır.
III. Eğer bir Y tapınağı Kamboçyada ise o tapınak X'tir.
IV. X tapınağı Angkor Wat'tır.
V. X tapınağı dünyanın en büyük tapınağıdır.
Russel'ın belirli betimlemeler kuramına göre, "Kamboçyadaki tapınak Angkor Wat'tır" tümcesini üstteki şekilde analiz ettiğimizde hangisi "Kamboçyadaki tapınak" betimlemesinin belirsiz olduğunu göstermektedir?

III

Açıklama:

Kısaca dil sayesinde doğrudan tanışıklık yoluyla bilebildiğimiz tümelleri kullanarak doğrudan bilemediğimiz dünya üzerine düşünebilir ve bunlar üzerine konuşabilir hale geliyoruz. Dil aracılığıyla bildiklerimiz cinsinden bilmediklerimizi betimleyebiliyoruz. Bunu yapmanın iki yolu bulunur; betimleme genel bir yapıda ise ve tekil bir nesneyi betimlemiyorsa buna Russell “belirsiz betimleme” (indefinite description) diyor. Eğer tekil bir nesnenin betimlemesini yapıyorsak da bu türe Russell “belirli betimleme” (definite description) diyor. Kamboçyada sadece tek bir tapınak varolmayacağına göre doğru cevap III. maddedir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Russell'a göre şıklardan hangisi gündelik dilde kullandığımız özel adlar için doğrudur?

Hiçbir koşulda doğrudan gönderme yapmazlar.

Özel adlar her zaman doğrudan gönderme yaparlar.

Asla bir tekil betimleme içermezler.

Bir duyu verisine özel ad ile gönderme yapılamaz.

Herkesin ortaklaşa anlayabileceği bir özel ad örneği verilebilir.

Açıklama:

Gündelik dilde ve hatta bilim dilinde kullandığımız tüm “olağan” özel adlar bu şekilde çözümlenmelidir Russell’a göre. Bu tür adlar hiçbir koşulda doğrudan gönderme yapmazlar; hep bir tekil betimleme içerirler, ve ancak bu betimlemede geçen kavramlarla tanışık olmamız durumunda bu özel adların geçtiği bir tümceyi kavrayabiliriz. Russell’a göre bir şeye hiçbir betimleme içermeden doğrudan gönderme yapmamız için o şeyle tanışık olmamız gerekir. Daha önce de belirttiğimiz üzere iki tür şey vardır tanışık olduğumuz: kavramlar ve duyu verileri. İşte yalnızca bunları doğrudan adlandırabiliriz. Kavram adları özel ad değildir. Örneğin beyaz kavramının adı olan “beyaz” terimi bir kavram adıdır ve özel ad değildir. Ancak bir duyu verisi tekil bir nesnedir. Dolayısıyla bir duyu verisine özel ad ile gönderme yapabiliriz. Örneğin önümde duran beyaz kahve bardağının zihnimde bıraktığı beyazlık duyu verisi ile doğrudan tanışıklık yaşıyorum. Bu nesne genel bir kavram olan beyaz kavramı değildir, çünkü tekildir. İstersem buna bir ad verebilirim. İşte bu tür adlara Russell “mantıkal özel ad” diyor. Hepimizin ortaklaşa anlayabileceği bir özel ad örneği veremeyiz. Bunun nedeni herkesin tanışıklık yoluyla bilebileceği tikeller öznel olmak zorundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Ali, mantık dersinin vize sınavından 100 alan tek kişidir ve Ali ile Ayşe tanışmaktadırlar. Bu durumda (1)"Ayşe Ali'yi tanımaktadır." ve (2)"Ayşe mantık dersinin vize sınavından 100 alan kişiyi tanımaktadır." cümlelerinin Russell'a göre aynı anlamda olmamalarının nedeni nedir?

Aynı göndergeye işaret etmezler.

Ayşe'nin mantık dersinin vize sınavından 100 alan tek kişinin Ali olduğunu bildiği açık değildir.

"Ali" bir belirli betimleme olduğu halde "mantık dersinin vize sınavından 100 alan kişi" belirsiz bir betimlemedir.

"Ali" basit bir terimken "mantık dersinin vize sınavından 100 alan kişi" kompleks bir terimdir

Göndergeleri aynı olduğu halde sunum biçimleri farklıdır.

Açıklama:

"Ayşe" özel ismi ve "mantık dersinin vize sınavından 100 alan kişi" belirli betimlemeleri tek başlarına gönderme yapmazlar ve tümce içinde yer aldıklarında da varlık yüklemi ve önermesel fonksiyonlar cinsinden çözümlenirler. Russell'a göre bir ifadenin anlamı göndergesi olduğu ve bu iki cümle aynı göndergeyi işaret etmediği için anlamları da aynı olamaz. E şıkkı doğru olduğu halde Frege'nin kuramında geçerlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Bir şeyin var olmadığını söylediğimizde ortaya çıkan ontolojik problemi Russell nasıl çözer?

Var olma'nın nesnelerin bir özelliği olduğunu ileri sürerek.

Var olma' nınnesnelere değil kavramlara özellik yükleyen ikinci düzey bir kavram olduğunu ileri sürerek.

Yokluk bildiren tümcelerin gerçek mantıksal öznesinin, “var olmayan” bir şey değil bir boş kavram olduğunu ileri sürerek.

Yokluk tümcelerinin gerçekte basit özne/yüklem formunda olduklarını iddia ederek.

Gerçekte olmayan bir şeye gönderme yapıp, sonra da onun var olma özelliğinin bulunmadığını söylediğimizi öne sürerek.

Açıklama:

Meinong'a göre birşeyin var olmadığını söylediğimizde, gerçekte olmayan bir hayvan türüne gönderme yapıp, sonra da onun var olma özelliğinin bulunmadığını söylemiş oluruz. Russell ise Meinong’un kuramını benimsemez ve bunun bizleri “gerçeklikten kopardığını” söyler. Eğer bu tür tümceleri gerçeklikten kopmadan çözümlemek olanaklı ise bu yeğlenmelidir. Russell da kendi çözümlemesinin bunu sağladığını söyler. Tümcenin gerçek mantıksal öznesi, Meinong’un kuramında olduğu gibi, “var olmayan” bir hayvan olan ejderha değil, ejderha kavramıdır. Söylenen şey bir hayvan türüne dair değil bir kavrama dairdir. O kavram hakkında da tümcemiz doğru bir şey söyler. Kısaca “Ejderha yoktur” diyerek ejderha kavramının “boş” olduğunu, yani bu kavramın hiçbir nesneye uygulanamayacağın söylemiş oluruz. Bu şekilde geleneksel yokluk problemine tamamen dil felsefesi içinde bir çözüm getirir Russell. B şıkkındaki düşünce ise Russell'ınkine yakın olmasına rağmen Frege'ye aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

"İnce Memed çok cesur biri" ifadesi Russell felsefesinde hangi kavramla açıklanabilir?

Gönderimsiz terimler

Özel adlar

Belirsiz betimlemeler

Tanışıklık ilkesi

Önermesel fonksiyonlar

Açıklama:

Frege’nin kuramına göre örneğin “İnce Memed çok cesur biri” dediğimizde anlamlı bir tümce kurmuş oluruz. Ancak tümce doğru ya da yanlış olabilecek bir iddia içermez. Neden? Çünkü “İnce Memed” isminin bu dünyada karşılık geldiği bir insan yoktur. Bu isim gönderimsiz bir terimdir. Frege’nin bu çözümünü Russell kabul etmez. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi "şeylerin bilgisi"ne bir örnektir?

Ayşe mühendistir.

Ali Samsun'u bilir.

Ali 35 yaşındadır.

Ali Eskişehirli'dir.

Ayşe elmayı sever.

Açıklama:

Russell’a göre sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları bir tümceyi anlamak için çok özel türde bir bilgiye sahip olmamız gerekir. Bu bilgi türü “tanışıklık yollu bilgi”dir. Bunu açıklamak için Russell bilgi üzerine daha genel bir ayrım yapar: “şeylerin bilgisi” ve “doğruların bilgisi”. Bir insanı bilmek ya da bir şehri bilmek “şeylerin bilgisi”ne örnek olabilir. Türkçe’de genellikle bunu dile getirmek için “bilme” yerine “tanıma” fiilini kullanıyoruz. Örneğin “Ayşe Ali’yi tanıyor” tümcesinde bilinen ya da tanınan “şey” Ali’dir. Diğer yandan Ayşe Ali hakkında birçok doğru önerme de bilebilir: “Ali mühendislik okuyor”, “Ali 25 yaşında”, “Ali Eskişehir’i çok seviyor” türün de bilgiler Ali hakkındaki doğru önermelerdir. İşte bu tür doğru önermelerin bilgisine de Russell “doğruların bilgisi” diyor. Dolayısıyla doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varma hangi kavramla açıklanmaktadır?

Açıklama

Uslamlama

Yorumlama

Anlama

Soyutlama

Açıklama:

Tikeller arasındaki benzerliklerden bir tümelin bilgisine varmaya Russell “soyutlama” (abstraction) der. Bu zihnimizin en önemli işlevlerinden biridir. Bu sayede bazı tümeller ile çok küçük yaşta tanışık hale geliriz. Bunun sonucu olarak da bir dili anlayıp konuşmamız olanaklı hale gelir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Russell'ın Betimlemeler Kuramı'nın temel aldığı düşünce hangisidir?

Tümcenin parçaları olan terimlerin anlamlarını biliyorsak, o “anlam”ları bir araya getirerek yeni tümceyi anlarız.

Bir şeyin var olmadığını söylediğimizde, görünüşte önce o var olmadığını savladığımız şeye gönderme yaparız.

Doğrudan tanışıklık yoluyla bilemediğimiz dış dünyanın nesnelerini ancak “dolaylı” olarak bilebiliriz ve bunun için de dil bir temel oluşturur.

Bir tümcenin her parçasının göndergesini doğrudan bilmeden o tümceyi anlamamız olanaklı olmaz.

Varlık ya da yokluk tümceleri görünüşte basit özne/yüklem formunda görünmelerine karşın, derin sentaksları çok farklıdır.

Açıklama:

Hepimizin ortaklaşa anlayabileceği önermelerin oluşmasını sağlayan parçalar doğrudan tanışık olduğumuz şeyler olmalıdır. Russell’a göre bir terimi “anlamak” demek onun göndergesi ile doğrudan tanışık olmaktır. Yani bir tümcenin her parçasının göndergesini doğrudan bilmeden o tümceyi anlamamız olanaklı olmaz. İşte Russell’ın Betimlemeler Kuramı bu düşünceyi temel alır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

'Her düşüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu çıkar.' ifadesi hangi filozofa aittir?

Aristoteles

Russell

Meinong

Frege

Waverly

Açıklama:

Meinong’un kuramına göre her düşüncenin bir nesnesi olması gerektiğinden, yokluğunu savladığımız nesnelerin de birer “düşünce nesnesi” olduğu sonucu çıkar. Bu durumda Meinong’a göre zaman-mekan içinde yer almayan ve varlığı olmayan nesneler bulunur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

"x ahşaptır" ifadesi hangi kavramla açıklanabilir?

Betimlemeler kuramı

Eşgöndergeli terim

Varlık tümceleri

Önermesel fonksiyon

Bilgi kavramı

Açıklama:

Tümeller herkes tarafından kavranabildikleri için dilin ortak yanını oluştururlar. Russell yüklemlerin boşluklarını belirtmek için “değişken” kullanır. Basit özne/yüklem biçimindeki bir tümcenin öznesini çıkarıp yerine “x” harfini koyduğumuzda, dile getirdiğimiz şeye Russell “önermesel fonksiyon”, buradaki “x” harfine de “değişken” diyor.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Russell ve Frege'in varlık ve yokluk yargılarına getirdiği çözümleme hangi noktada örtüşür?

Var olma yüklemi nesnelere bir özellik yüklemek için kullanılamaz.

Varlık ve yokluk tümcelerinin derin sentaksı çok farklıdır.

Boşluk, kavram ile doldurulduğunda anlamlı bir tümce oluşur.

Eşgönderimli iki terimin değişmesi yanlış bir tümce yapısıdır.

Belirli betimlemeler tek başlarına gönderme yapmazlar.

Açıklama:

“Atom içi parçacıklar vardır” dediğimizde, önce elektron gibi atom içi parçacıklara gönderme yapıp, sonra onların var olma özelliği olduğunu söylemiş olmayız. Yine tümcemizin mantıksal öznesi bir kavramdır: atom içi parçacıklar kavramı. Bu sefer bu kavramın “boş” olmadığını, yani bu kavramın uygulanabileceği nesneler bulunduğunu söylemiş oluruz. Gördüğünüz gibi Russell’ın varlık ve yokluk yargılarına getirdiği çözümleme Frege’ninkiyle büyük ölçüde örtüşüyor. İki düşünür de var olma yükleminin nesnelere bir özellik yüklemek için kullanılamayacağını savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın klasikleşmiş iki makalesinden biridir?

Betimleme Yollu Bilgi

Doğrudan Gönderme

Belirli Betimleme

Varlık Yargıları

Gönderme Üzerine

Açıklama:

A, B, C, D şıklarında yer alan kavramlar Russell'ın felsefesinde kullanılan kavramlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın felsefesine göre yanlış bir ifadedir?

Zihnimiz dışındaki tüm dünya hakkındaki bilgimiz dolaylıdır.

Tümeller dış dünyanın zihnimizde bıraktığı izlerdir.

Duyu verileri her insan için farklı olan öznel şeylerdir.

Dünya hakkındaki bilgiyi edinmek her durumda dilsel bir çabayı gerektirir.

Tümeller hepimiz için ortak olan ve her birimizin kavradığı şeylerdir.

Açıklama:

A, C, D, E şıklarında yer alan ifadeler Russell'ın felsefesine göre doğrudur, C şıkkında ise tanımlanan durum duyu verileri kavramıyla ifade edilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Russell'a göre özel adlar aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?

Belirli betimleme

Doğrudan betimleme

Örtük betimleme

Tekil betimeleme

Belirsiz betimleme

Açıklama:

“Aristoteles akıllıdır." Tümcenin öznesi olan “Aristoteles” adının bu tümce içinde bir insana, yani Antik dönemin meşhur bir filozofuna gönderme yapmış olduğunu varsayalım. O halde bu tümce içinde “Aristoteles” adının anlamını kavramak için Aristoteles ile “tanışık” olmamız gerekirdi. Ama değiliz, olamayız da. Bu durumda bu tümceyi duyduğunuzda onu anlamamız, yani tümcenin dile getirdiği önermeyi kavramamız olanaklı olmazdı. Bunun nedeni hiçbirimiz kendimiz dışında bir insanı doğrudan bilemeyiz, yani, Russell’ın deyimiyle, hiçbirimiz Aristoteles ile “tanışık" değiliz, onun hakkında “tanışıklık yollu" bilgi sahibi değiliz. Ama tümceyi yine de anlıyoruz. Böyle bir uslamlama sonucunda Russell bir tümce içinde kullanıldıklarında olağan özel adların gönderme yaptıkları bir dış nesne olmadığı sonucuna varır. Yani bu tümcede geçen “Aristoteles” adı doğrudan Antik çağın o meşhur filozofuna gönderme yapamaz. Ancak bir betimleme yoluyla bu filozoftan dolaylı bir şekilde bahsetmek olanaklıdır dili kullanarak. Yani Russell “Aristoteles” gibi bir özel adon aslında bir betimleme olmak zorunda olduğu sonucuna varır. Bu betimlemenin ne olduğu bağlama göre değişebilir. Ama adın kullanıldığı her bağlamda söylenenin anlaşılır bir şey olabilmesi için bir betimlemeyi dile getirmesi gerekir. Yani bir özel ad gerçekte bir betimlemenin kısaltmasıdır, ya da diğer bir deyişle, bir örtük betimlemedir aslında. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Russell'ın düşüncesini yansıtmaz?

Bir tümcenin anlamlı olabilmesi için bir “sav” içermesi gerekir.

Var olma ya da olmama nesnelere ait bir özelliktir.

Bir tümce ne doğru ne de yanlış bir şey söylüyorsa anlamsızdır.

Bir başkasını doğrudan bilebilmeniz olanaklı değildir.

Bir insanı, veya nesneyi bilebilmek betimleyebilmeniz sayesinde olur.

Açıklama:

Russel'e göre var olma ya da olmama nesnelere ait bir özellik değildir.
Var olma ya da olmama nesnelere ait bir özelliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Tanışık olduğumuz duyu verileri ve tümelleri kullanarak zihnimiz dışında kalan dış dünyanın nesneleri hakkında bilgi sahibi olmak aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Eşgöndergeli terim

Betimleme yollu bilgi

Gönderimsiz terim

Tanışıklık yollu bilgi

Belirsiz betimleme

Açıklama:

Tanışık olduğumuz duyu verileri ve tümelleri kullanarak zihnimiz dışında kalan dış dünyanın nesneleri hakkında bilgi sahibi olabiliriz. İşte bu tür bilgiye de Russell “Betimleme Yollu Bilgi” (Knowledge by Description) adını veriyor. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Bir önermeyi anlayabilmemiz için, o önermenin her parçası ile doğrudan______________ olmamız gerekir.
Cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

tanışık

umutlu

bilgili

benzer

İlgili

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 58’de “TANIŞIKLIK VE BETİMLEME YOLLU BİLGİ AYRIMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Tanışık ilkesi: Bir önermeyi anlayabilmemiz için, o önermenin her parçası ile doğrudan tanışık (directly acquainted) olmamız gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Bir önermeyi anlayabilmemiz için, o önermenin___________ ile doğrudan tanışık olmamız gerekir.
Cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

öznesi

yüklemi

zarfı

edatı

her parçası

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Russell’a göre sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları bir tümceyi anlamak için sahip olunması gereken bilgilerden birisidir?

Kavrama yollu bilgi

Sunuş yollu bilgi

Tanışıklık yollu bilgi

Anlamlandırma yollu bilgi

Betimleme yollu bilgi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 59’de “TANIŞIKLIK VE BETİMLEME YOLLU BİLGİ AYRIMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Russell’a göre sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları bir tümceyi anlamak için çok özel türde bir bilgiye sahip olmamız gerekir. Bu bilgi türü “tanışıklık yollu bilgi”dir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Russell, duyu verilerinin bilgisini aşağıdakilerden hangisi ile tanımlamaktadır?

Gönderme ile

Düşünce ile

Tikel ile

Anlam ile

Tümel ile

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 60’de “TANIŞIKLIK VE BETİMLEME YOLLU BİLGİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
duyu verileri kişliye özel ve bu anlamda tamamen öznel olan ve çok kısa sürede varlıklarını kaybeden tikellerdir. işte bu tikel duyu verileri bizim tüm dünya hakkındaki bilgimizin temelini oluşturur. Masanın varlığını bilebilmemiz için, zihnimizde oluşan duyu verilerinin “neden”i olan bir masa olduğuna dair bir çıkarım yapmamız gerekir Russell’a göre.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Bir dili anlamak ve konuşmak için doğrudan tanışıklık yoluyla bilmemiz gereken iki şey aşağıdakilerden hangisidir?

duyu veriler ve anlamlar

duyu veriler ve tikeller

duyu veriler ve çağrışımlar

duyu veriler ve tümeller

duyu veriler ve terimler

Açıklama:

Doğru yanıt D’dır.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 60’de “TANIŞIKLIK VE BETİMLEME YOLLU BİLGİ bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
bir dili anlamak ve konuşmak için doğrudan tanışıklık yoluyla iki şey bilmemiz gerekir: duyu verileri ve tümeller. Bu ikisini bir araya getirerek artık tanışık olmadığımız dış dünyanın nesnelerini betimleme yoluyla bilebilir hale geliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Frege’nin aksine Russell, bir terimin hangi iki özelliği arasında ayrım yapmaz?

Gönderge ile bilgi

Anlam ile gönderge

Diziliş ile anlam

Anlam ile öğe

Gönderge ile diziliş

Açıklama:

Doğru yanıt B’dır.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 60’da “DEĞİŞKENLER VE ÖNERMESEL FONKSİYONLAR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Russell ise, Frege gibi, bir terimin “anlam”ı ile “gönderge”si arasında ayrım yapmaz . Ona göre anlam göndergedir. Yani bir terimin anlamı ile gönderme yaptığı şey aynı şeydir. Buradan Russell şu sonuca varır: bir tümcenin anlamını kavramak için, o tümcenin parçalarının göndergelerini bilmek gerekir. Bu bilgi de doğrudan tanışıklık yoluyla elde edinilmiş bilgi olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisini Russell, yüklemlerin boşluklarını belirtmek için kullanır?

değişken

terim

özne

kavram

cümle

Açıklama:

Doğru yanıt A’dır.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 60’da “DEĞİŞKENLER VE ÖNERMESEL FONKSİYONLAR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Russell yüklemlerin boşluklarını belirtmek için “değişken” kullan›r. Basit özne/yüklem biçimindeki bir tümcenin öznesini çıkarıp yerine “x” harfini koyduğumuzda, dile getirdiğimiz şeye Russell “önermesel fonksiyon”, buradaki “x” harfine de “değişken” diyor.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Russell’a göre bir terimin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

boşluğu

yüklemi

öznesi

zarfı

göndergesi

Açıklama:

Doğru yanıt E’dir.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 65’de “ÖZEL ADLAR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Daha önce söylediğimiz gibi Russell Frege’nin anlam ile gönderme arasındaki ayrımını kabul etmez. Terimlerin iki değil tek bir semantik değeri bulunur Russell’a göre; kısaca bir terimin anlamı göndergesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Russell’a göre varlık ya da yokluk tümcelerinin görünüşte basit özne/yüklem formunda görünmelerine karşın, derin sentakslarının çok farklı olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

varlık yükleminin olağan bir yüklem olmaması

varlık yükleminin olağan bir özne olması

varlık yükleminin olağan bir özne olmaması

varlık yükleminin olağan bir yüklem olması

varlık yükleminin olağan nesne olması

Açıklama:

Doğru yanıt A’dir.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 68’de “VARLIK TÜMCELERİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Russell’a göre varlık ya da yokluk tümceleri görünüşte basit özne/yüklem formunda görünmelerine karşın, derin sentaksları çok farklıdır. Bunun nedeni varlık yükleminin olağan bir yüklem olmamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Ontolojinin temel bir problemi olarak ortaya çıkmış ve tarih boyunca sorunun çözümüne yönelik ilginç varlık kuramlarının gelişmesine neden olan en etkili kuram aşağıdakilerden hangi kuramcıya aittir?

Russell

Frege

Grice

Meinong

Kripke

Açıklama:

Doğru yanıt D’dir.
Yanıtınız yanlış ise sayfa 68 de “VARLIK TÜMCELERİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz
ontolojinin temel bir problemi olarak ortaya çıkmış ve tarih boyunca sorunun çözümüne yönelik ilginç varlık kuramlarının gelişmesine neden olmuştur. Bunlar arasında en etkili olanı Meinong’a aittir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Kripke’ye göre özel bir adın betimleme yoluyla sunulmasına örnek olarak verilebilir?

Köpeğimin adı Milo.

Ankara başkenttir.

İstanbul en kalabalık kentidir.

Anadolu Üniversitesi Eskişehir’dedir.

Uranüs’ün yörüngesinde sapmalara neden olan gezegen Neptün’dür.

Açıklama:

Kripke’ye göre adlandırma töreninin her durumda “gösterim” ile olması gerekmez. İkinci bir yol da bulunur. Bu çok daha nadir kullanılan bir yoldur. Buna “betimleme yoluyla adlandırma” diyor Kripke. Örneğin “Neptün” adı bu şekilde dile sunulmuş olabilir. Bu gezegen keşfedilemeden önce Uranüs gezegeninin yörüngesinde bazı sapmalar saptanmıştı. Bilimciler bu sapmalara neden olanın bir başka gezegen olabileceğine dair bir hipotez ortaya attılar. “Neptün” adının şu tür bir tümceyle dile sunulmuş olduğunu düşünelim: “Uranüs’ün yörüngesinde sapmalara neden olan gezegene ‘Neptün’ adını verelim”. Daha sonra gerçekten de böyle bir gezegen olduğu keşfedilmiş ve bu da tarihe Neptün gezegenin keşfi olarak geçmiştir. Yani ilk adlandırma töreninde henüz Neptün daha keşfedilmemiş olduğu için, bu gezgenin gösterip “bunun adı ‘Neptün’ olsun” denemezdi; gösterim yerine adlandırmayı gerçekleştiren bir betimleme vardı: “Uranüs’ün yörüngesinde sapmalara neden olan gezegen”. Diğer şıklardaki özel isimler gösterimle, bir betimlemeye gerek kalmadan verilmiş isimlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi tekil önermedir?

Kuşlar havada koşar.

Otomobillerin dört lastiği vardır.

Filozoflar akıllıdır.

Bu, camdan yapılmış bir nesnedir.

Hayvanlar konuşamazlar.

Açıklama:

Doğrudan Gönderim Kuramı özel adlar dışında basit bazı zamirler için de geçerlidir. Örneğin “Aristoteles bir filozoftur ve o Metafizik adlı eserin yazarıdır” tümcesinde geçen “o” kişi zamiri de doğrudan Aristoteles’e gönderme yapar. Önümdeki masaya işaret ederek “bu ahşaptan yapılmış” dersem “bu” olarak kullanılan eşya zamiri de doğrudan önümdeki masaya gönderme yapar. Yani masanın kendisi önermenin parçasıdır. Son yirmi yılda çok etkili olmuş olan bu kuramın en önemli olan sonuçlarından biri bu tür önermelerin varlığına dairdir. Yani özel ad ya da zamir ile gönderme yapılan bir insanın, ya da bir masanın önermenin parçası olduğu türde önermeler vardır bu kurama göre. Bu tür önermelere, yani bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önermelere günümüzde “tekil önerme” (singular proposition) adı veriliyor. C şıkkında sadece camdan yapılmış bir tek nesneden bahsediliyor. Yani nesnenin göndergesi olan bu işaret zamiri önermenin bir parçasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Bir önerme hiçbir duyu deneyimine başvurmadan bilinebiliyorsa bu bilgiye ______ denir. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi uygundur?

A posteriori bilgi

A priori bilgi

Sezgisel bilgi

Bilimsel bilgi

Gündelik bilgi

Açıklama:

Bir önermenin a priori olması demek o önermenin duyu deneyimine başvurmadan bilinebilir olması demektir. Diğer bir deyişle a priori önermeler salt akıl yoluyla bilinebilir olanlardır. Kant bu tür önermelere birçok örnek verir. Aritmetiğin ve geometrinin tüm önermeleri a prioridir. Örneğin 5+7=12 önermesini bilmek için mutlaka 5 nesne alıp yanına 12 nesne daha koyup sonra hepsini yeniden saymamız gerekmez. Kısaca bir önerme hiçbir duyu deneyimine başvurmadan bilinebiliyorsa bu bilgiye “a priori bilgi” diyoruz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aristoteles’in raslantısal olma kavramına çağdaş metafizikte ne ad verilmektedir?

A priori

Gündelik

Sıradan

Olumsal

A posteriori

Açıklama:

Bir metrelik çubuğun belirli bir andaki uzunluğu Aristoteles’in deyimiyle “rastlantısal” bir olgudur. İşte buradaki rastlantısal olma kavramına çağdaş metafizikte “olumsal” deniyor. Kısaca tam t anında çubuk tam tamına bir metre uzunluğundaydı ama bu çubuğun olumsal bir özelliğiydi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Kripke’ye göre “Su H2O dur.” önermesi nasıl bir önermedir?

Olumsal a posteriori

Zorunlu a posteriori

Olumsal a priori

Zorunlu a priori

Tümel önerme

Açıklama:

Bilim saf olarak var olduğunda “su” dediğimiz şeyin kimyasal yapısının iki Hidrojen atomu ve bir Oksijen atomundan oluşan bileşik bir molekül olduğunu ortaya koymuştur. Eğer bu doğru ise, Kripke’ye göre zorunlu bir doğru olmalıdır. Yani suyun kimyasal yapısı eğer H2O ise başka türlü olamazdı; diğer bir deyişle H2O olmayan su olamazdı. Bu durumda “Su H2O’dur” önermesi eğer ki doğru bir önerme ise metafizik açıdan zorunlu bir doğrudur. Bu önermenin zorunlu bir doğru olması epistemik değil metafizik bir konudur: yani bu önermenin zorunlu doğru olması bizim onun doğruluğunu kesin olarak biliyor olduğumuzu göstermez. Yarın öbür gün bilimcilerin bu konuda bir hata yapmış oldukları ortaya çıkabilir ve bu durumda suyun kimyasal yapısının H2O olmadığı ortaya çıkabilir. Ancak bunlar tamamen bizim bilgimize dair epistemik konulardır. Eğer su gerçekten H2O ise bu metafizik açından zorunlu bir olgudur. Peki bu zorunlu doğruyu biz nasıl bilir hale geldik? Salt akıl yoluyla böyle bir olguyu öğrenemeyiz; ya da yalnızca su kavramımızın çözümlemesini yaparak da öğrenemeyiz. Kısaca suyun H2O olduğu a priori bir doğru olamaz. Bu olgunun bilinebilmesi için gözlem, deney ve duyu deneyimi gereklidir. Yani bu a posteriori bir önerme olmalıdır. Bilimsel bir keşif ile suyun H2O olduğunu öğrendik ve başka türlü de bu olguyu bilemezdik. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Bir önermenin olumsal mı zorunlu mu olduğunu anlamak için aşağıdaki sorulardan hangisini sormalıyız?

Bu önermenin doğruluğunu nasıl bilir halde geldik?

Salt akıl yoluyla bu bilgiyi öğrenebilir miyiz?

Şartlar değiştiğinde bu önerme yanlış olabilir mi?

Bu önermenin yanlışlaması nasıl yapılabilir?

Bu önerme kime göre neye göre doğrudur?

Açıklama:

Bir önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu kavramak için şu teste başvurabilirsiniz: Doğru olduğunu bildiğiniz bir önermeyi ele alıp şunu sorun: olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi? Eğer yanıtınız “evet” ise o önerme olumsal, “hayır” ise zorunlu bir doğrudur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

I. Bizim bugün “Socrates” adıyla Antik çağda yaşamış bir filozofa gönderme yapabilmemiz için onun yaşadığı zamanda da kendisine “Socrates” diye seslenilmiş olması gerekir.II. “Socrates” adıyla Socrates arasında bir nedensellik bağı bulunur.III. “Socrates” adının gönderme yaptığı kişinin bir filozof olduğunu bilmeyen biri de bu ad ile ona gönderme yapabilir.Nedenselci Gönderim Kuramı’na göre yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

Açıklama:

Kripke’ye göre Socrates’e doğduğunda bu isim gösterim yollu verilmiştir. O ad Socrates’in bir etiketi haline gelmiştir ve dilde kullanılmaya başlanır. Socrates’e hayatı boyunca ve sonrasında O’nu tanımayan insanlar dahi bu adla hitap ederler. Onun adını bilmeyen birileri başkalarından duyarak adını öğrenirler bunu ilk olarak dile kazandıran ve başkalarının duymasını sağlayan ailesidir. Bu ad daha çok kişiye yayılarak bir kullanım zinciri oluşur. Bu kullanım zincirinin halkaları arasında nedensellik bağı oluşur. Socrates adı ile kendisi arasında bir nedensellik bağı oluşmuş olur. Socrates’in adı tarihsel süreçte değişmiş olsa ve yeni adını kullanmış olsak da Socrates’le arasındaki nedensellik bağı bozulmaz. Yani geçmişteki adının aynı olması gerekmez biz yine aynı kişiden bahsetmiş oluruz. Sonuç olarak I. madde yanlıştır, II ve II. maddeler doğrudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

I.“Emre kitap okuyor” tümcesi tekil bir önerme dile getirir.II. “Emre kitap okuyor” tümcesinin dile getirdiği önermenin bir parçası da Emre’nin kendisidir.III. “Emre kitap okuyor” tümcesinin dile getirdiği önerme yalnızca kavramlardan oluşur.Doğrudan Gönderim Kuramı’na göre yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Doğrudan Gönderim Kuramı’na göre özel ad ve basit zamirler bir tümce içinde kullanıldıklarında doğrudan göndergelerine gönderme yaparlar. Yani “Emre kitap okuyor” tümcesinin öznesi konumundaki Emre adı doğrudan Emre’ye gönderme yapar. Bu adın anlamı ne bir betimleme ne de bir soyut kavramdır. Buna göre III. madde yanlıştır. Bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önermelere günümüzde tekil önerme adı verilmektedir. Buna göre de I ve II. maddeler doğrudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi zorunlu imleyicidir?

Dairenin çapı

Türkiye’nin başkenti

En kalabalık şehir

Masanın rengi

Araç lastiğinin boyutları

Açıklama:

Kripke’ye göre özel adlar zorunlu imleyicilerdir. Betimlemeler ise olumsal imleyicilerdir. Bir ad zorunlu imleyici ise her olanaklı dünyada aynı şeye gönderme yapar. B şıkkına baktığımızda dairenin çapı denildiğinde dünyanın her yerinde herkes aynı şeyi anlayacaktır. Burada bir betimleme yoktur özel ad gibi işlev görmektedir. Kripke’ye göre eğer bir terim farklı olanaklı dünyalarda farklı nesnelere gönderme yapıyorsa o terim olumsal imleyicidir. Yani tekil betimlemeler olumsal imleyicilerdir. Diğer şıklarda tekil bir nesnenin betimlemesi olduğu için olumsal imleyicilerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

“Kripke’ye göre tekil bir nesneye gönderme yapma işlevi olan özel ad gibi tekil terimlerden farklı olarak genel terimler birden çok nesneye uygulanabilir bir yapıdadırlar.” Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üçgen genel terimi bir tür adıdır.

Üçgen adının gönderme yapma biçimi özel adlarınkine çok benzer.

Üçgen terimi zorunlu imleyicidir.

Üçgen adının göndergesi bir geometrik şekil türüdür.

Üçgen adı bu şekil türünü tanımlayan bir betimlemedir.

Açıklama:

Kripke Adlandırma ve Zorunluluk adlı yapıtının üçüncü ve son bölümünde özel adlar için geliştirdiği düşüncelerin büyük ölçüde bazı “genel terimler” için de geçerli olduğunu savlar. Tekil bir nesneye gönderme yapma işlevi olan özel ad gibi tekil terimlerden farklı olarak genel terimler birden çok nesneye uygulanabilir bir yapıdadırlar. Bunlar arasında en sıkça kullandığımız su, kaplan, yıldız, maymun gibi “doğal tür adları” birer genel terimdirler. Örneğin “kaplan” terimi genel bir terimdir çünkü bir değil birçok kaplan vardır ve her birine bu terimi uygulayabiliriz. Yani “a”, “b” ve “c” nin üç ayrı kaplanın adı olduğunu varsayarsak, “a kaplandır”, “b kaplandır”, ve “c kaplandır” tümcelerinin üçü de doğru olur. Bir genel terimin birden çok nesneye “uygulanabilir” olmasıyla bunu kastediyoruz. Dolayısıyla üçgen tür adının zorunlu imleyici özellikleri taşıması gereklidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Dil felsefesinin temellerini atan Frege ve Russell'ın betimlemeci gönderim kuramındaki ortak görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Özel ad bir tümce içinde kullanıldığında her durumda tekil bir betimleme ile o tümcenin anlamına katkı sağlamalıdır.

Özel bir ad tümce içinde kullanıldığında her durumda birden fazla betimleme içermeli ve tümceyi zenginleştirmelidir.

Tümce içindeki bir terimin anlamı ile göndergesi aynı şeydir, birbirlerinden ayrı olarak ele alınmamalıdır.

Tümce içinde kullanılan özel adlar dışındaki işaret zamirleri gibi terimler tümce içinde herhangi bir şeyi betimlememelidir.

Bir özel adın ya da dilsel terimin tümce içinde kullanımındaki bağlama göre betimlediği anlam değişikliği kabul edilmemelidir.

Açıklama:

Dil Felsefesinin bir alan olarak kurulmasında öncülük etmiş olan Frege ve Russell'ın aralarında keskin farklar olsa da iki kuramın birleştikleri çok önemli bir konu vardır. Bu konu; Bir şeyi düşünebilmek, o şeyi zihnimizde temsil etmek ve dil yoluyla o şeyden söz edebilmektir. Dil yoluyla dış dünyanın bir nesnesinden söz edebilmemiz için iki kurama göre de öncelikle o nesnenin betimlemesini yapmamız gerekmektedir. Dolayısıyla; özel adlara yönelik Frege’nin görüşünü Russell da
aynen kabul etmektedir. Russell’a göre de “olağan” bir özel adın her durumda bir betimsel içeriği olmalıdır ve bu içerik her durumda tekil ya da Russell’ın deyimiyle “belirli” bir betimleme ile dile getirilebilmelidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

"Yaşar Kemal İnce Memed adlı romanın yazarıdır." tümcesindeki önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu anlayabilmek için aşağıdaki sorulardan hangisini sormak gerekmektedir?

Yaşar Kemal İnce Memed'den başka bir roman da yazmamış mıydı?

Romandaki olaylar farklı olsaydı tümce yine aynı anlamda olacak mıydı?

Yaşar Kemal romanın adını İnce Memed koymasaydı ne olurdu?

Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi?

Tümcedeki önerme herkes için aynı anlamı taşıyor mu?

Açıklama:

Bir önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu kavramak için şu soru sorulmaktadır: Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi? Yaşar Kemal'in hayatında olaylar farklı şekilde gelişmiş olsaydı İnce Memed romanını yazmamış olabilirdi. Dolayısıyla bu tümcedeki yanıtımız “Evet”tir ve önerme olumsaldır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Kripke Betimlemeci Gönderme Kuramı'na zorunluluk/olumsallık eleştirisini inşa ederken bu kavramlara ulaşmadan önce aşağıdaki düşüncelerin hangisini temel almıştır?

Nesnel bilgi, önermelerin doğruluğuna öncülük etmektedir.

Her insan için doğru bir önerme aynı anlamı taşımaktadır.

Her insanın deneyimleri doğrultusunda şemaları farklı ve çeşitlidir.

Her insanın tümceyi anlamlandırması anlama zorunluluğundan doğmaktadır.

Bir insanın özel adların betimlemelerini üretmesi için bilgi sahibi olması gerekmektedir.

Açıklama:

Kripke zorunluluk ve olumsallık kavramlarına ulaşmadan önce kişilerin deneyimleri doğrultusunda bir tümcedeki betimlemenin o ada ilişkin eş anlamlılığı bozacağı fikrinden yola çıkarak ilk eleştirisini yapmıştır. Örneğin Orhan Veli'nin İstanbul'u Dinliyorum şiirini okuyan Ali'nin ilk kez Orhan Veli'yi bu deneyimi ile tanımasıyla birlikte "Orhan Veli İstanbul'u Dinliyorum şiirini yazan şairdir." tümcesindeki ad ve betimleme Ali için eş anlamlıdır. Oysa Orhan Veli’yi çok daha fazla tanıyan, onun başka şiirlerini de okumuş, hayatını bilen, hatta onunla tanışıp konuşmuş biri “Orhan Veli” adına çok daha ayrıntılı bir anlam yükleyecektir. Yani başkalarının “Orhan Veli” adıyla özdeşleştirdiği betimleme çok daha uzun ve ayrıntılı olabilir. Dolayısıyla deneyimler doğrultusunda oluşan şemalar tümcedeki anlamları değiştirebilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kripke'nin Doğrudan Gönderim Kuramı'nın diğer felsefeciler tarafından geliştirilmesiyle oluşturulan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrusal Gönderim Kuramı

Dolaylı Gönderim Kuramı

Özdeşlik Kuramı

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Nedenselci Gönderim Kuramı

Açıklama:

Özel adların nasıl gönderme yaptığına dair açıklamaları içeren Doğrudan Gönderim Kuramı daha sonra başka felsefeciler tarafından geliştirilerek tarihe “Nedenselci Gönderim Kuramı” olarak geçmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Kripke'ye göre Doğrudan Gönderim Kuramı'nda anne ve babanın bir bebeğe adını vermesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanmaktadır?

Gösterim yoluyla adlandırma

Betimleme yoluyla adlandırma

Gönderme yoluyla adlandırma

Niteleme yoluyla adlandırma

Damgalama yoluyla adlandırma

Açıklama:

Kripke’ye göre bir özel ad bir “adlandırma töreni” ile dile sunulur. Bunu yapmanın iki yolu bulunur: “gösterim” ve “betimleme”. Bir bebek doğduğunda o bebeğe bir ad verilmesi “gösterim” yollu adlandırmadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Kripke'nin Doğrudan Gönderim Kuramı'na aynı zamanda Tarihsel Gönderim Kuramı denmesinin nedenini açıklamaktadır?

Sözü edilen adın geçmişte yaşayan bir kişi olmak zorunda olması

Sözü edilen adın tarihe dayanması sebebiyle nedensellik zinciri oluşması

Dil felsefesinin tarihinin eskilere dayanıyor olması

Kripke'nin örneklerindeki adların tarihi karakterler olması

Doğrudan Gönderim Kuramı'nın geçmiş bilgilere dayanması

Açıklama:

Bir bebeği, annenin adlandırması ile daha sonra bu adı kullanması arasında bir nedensellik ilişkisi oluşur; bu adı ondan duyan bir başkası da adı kullanırken annenin
kullanımı ile bir nedensellik ilişkisi içine girer. Başka bir deyişle; anneden bir adı duyması onun daha sonra bu adı kullanmasına “neden” olur. Bu şekilde kişiden kişiye
geçer. Eğer sözünü etmek istediğimiz kişi tarihten birisiyse bu zincir çok daha karmaşık olacak ve çok daha uzun bir süreyi kapsayacaktır. Örneğin “Aristoteles” adı ile Antik çağın meşhur bir filozofuna gönderme yapabilmemiz için bu adı belirli bir bağlamda kullanmamız ile o filozofun ilk adlandırılması arasında bir nedensellik bağı olmalıdır. Bu zincir tarihsel bir süreci kapsadığı için bu kurama “Tarihsel Gönderim Kuramı” da denmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Kripke'nin düşüncelerinin temelini oluşturan adlandırma ve zorunluluk kavramlarına göre aşağıdaki ifadeler ve açıklamalarından hangisi doğrudur?

A priori önermeler olumsaldır ve salt akıl yoluyla bilinebilir.

A priori önermeler zorunludur ve salt akıl yoluyla bilinebilir.

A posteriori önermeler olumsaldır ve duyu deneyimlerine başvurmadan bilinebilir.

A posteriori önermeler zorunludur ve salt akıl yoluylaa bilinebilir.

A priori ve a posteriori önermeler salt akıl yoluyla bilinebilir.

Açıklama:

Kripke’nin Adlandırma ve Zorunluluk seminerleri yayınlanmadan önce bir yanda zorunlu/olumsal ayrımı diğer yanda a priori/a posteriori ayrımı birçok felsefeci tarafından kullanılmıştır. Bir önermenin a priori olması demek o önermenin duyu deneyimine başvurmadan bilinebilir olması demektir. Diğer bir deyişle a priori
önermeler salt akıl yoluyla bilinebilir olanlardır ve zorunludur.Tüm a posteriori önermeler ise olumsaldır ve duyu deneyimlerine başvurmadan bilinemezler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

"S çubuğu t anında iki metredir." Kripke'nin kuramına göre yukarıdaki tümceye ilişkin verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Tümcenin kendisi-Zorunlu olgu

T anı-Sabit zaman

Metre-Zorunlu imleyici

S çubuğu-Gerçek bilgi

İki metre-Çoğul betimleme

Açıklama:

“S çubuğu t anında iki metredir” tümcesi hiçbir ölçüme gerek duymadan a priori olarak bilinebilir. Ancak bu tümce zorunlu bir olguyu dile getirmez. Eğer ki çevresel faktörler farklı olmuş olsaydı tam tanım anında bu çubuk o andaki gerçek uzunluğundan biraz daha kısa ya da uzun olmuş olabilirdi. Yani tam t anında S çubuğu iki metre uzunluğunda olmayabilirdi. Bunu dilsel yoldan da şu şekilde gösterebiliriz. Tanımı verildikten sonra “metre” terimi belirli bir uzunluğun adı olur ve tüm olanaklı dünyalarda bu uzunluğa gönderme yapar: yani “metre” zorunlu imleyicidir. Diğer yandan S çubuğunun t anındaki uzunluğu bir tekil betimlemedir ve farklı olanaklı dünyalarda farklı uzunluklara gönderme yapar. Bundan dolayı “S çubuğu t anında iki metredir” gerçek dünyamızda doğru bir önerme olsa da, farklı olanaklı dünyalarda yanlış bir önerme olur. Yani bu önerme olumsal bir doğrudur. Bu tür örnekler yoluyla Kripke olumsal a priori önermeler olduğu sonucuna varır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

"Plüton, Güneş sistemindeki onuncu gezegendir." tümcesi düşünüldüğünde Uluslararası Astronomi Birliği'nin Plüton'u gezegenlikten çıkarması ile birlikte değişmesini Kripke'nin kuramı ile aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?

A priori önermeler aynı zamanda a posteriori olabilir.

Olumsal a posteriori önermeler yoktur.

A priori önermeler her zaman zorunludur.

Zorunlu olan a posteriori önermeler bulunmaktadır.

A priori ve a posteriori önermelerin dışında önermeler vardır.

Açıklama:

Bilimsel gelişmeler ışığında yörüngesindeki enkazı temizlemediği ortaya konan Plüton'un gezegen olma kriterlerinden birini karşılamaması sebebiyle "Plüton Güneş sistemindeki onuncu gezegendir." önermesi Kripke'ye göre zorunlu a posteriori bir önermedir. Birçok bilimsel buluş için de durum aynıdır. Son yıllarda felsefecilerin büyük çoğunluğu tarafından kabul gören Kripke’nin bu savı felsefe tarihinde önemli bir değişime yol açmıştır. Etkisi sadece dil felsefesine dair değil, epistemoloji ve metafizik alanlarına uzanmış aynı zamanda bilim felsefesinde de önemli bir yenilik getirmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I.Özel ad, kişi ve işaret zamirleri türünde basit tekil terimler bir tümce içinde kullanıldıklarında, o tümceye yaptıkları semantik katkı anlamsal bir içeriğe sahip olmalıdır.
II.Bu içerik bir tekil betimleme tarafından dile getiriliyor olabilmelidir.
III.O özel adın ya da zamirin tümcenin kullanım bağlamındaki göndergesi bu tekil betimlemeyi sağlayan şeydir.
Yukarıda verilen Betimlemeci Gönderim Kuramı ile ilgili hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

Betimlemeci Gönderim Kuramını üç temel ilke ile özetleyelim:
(1) Özel ad, kişi ve işaret zamirleri türünde basit tekil terimler bir tümce içinde kullanıldıklarında, o tümceye yaptıkları semantik katkı kavramsal bir içeriğe sahip olmalıdır.
(2) Bu kavramsal içerik bir tekil betimleme tarafından dile getiriliyor olabilmelidir.
(3) O özel adın ya da zamirin tümcenin kullanım bağlamındaki göndergesi bu tekil betimlemeyi sağlayan şeydir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

I. Ali “Orhan Veli” adını kullanarak artık bu meşhur şairimizden söz edebilir ve ona gönderme yapabilir.
II. Ali için “Orhan Veli” adının anlamı “İstanbul’u Dinliyorum’u yazan şair” olacak, yani “Orhan Veli” adıyla bu tekil betimleme eşanlamlı olacaktır.
III. Her durumda özel ad bir tekil betimleme ile eşanlamlı olmak durumunda değildir.
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Betimlemeci Gönderim Kuramına göre doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

Betimlemeci Gönderim Kuramına göre Ali “Orhan Veli” adını kullanarak artık bu meşhur şairimizden söz edebilir ve ona gönderme yapabilir.
Betimlemeci Gönderim Kuramı’na göre Ali için “Orhan Veli” adının anlamı “İstanbul’u Dinliyorum’u yazan şair” olacak, yani “Orhan Veli” adıyla bu tekil betimleme eşanlamlı olacaktır.
Betimlemecilik kuramına göre her durumda özel ad bir tekil betimleme ile eşanlamlı olmak durumunda.

Doğru Cevap: C

Soru 22

"Diyelim ki Orhan Veli küçükken babasının iş durumundan dolayı İstanbul’dan başka bir şehre taşınıyor ve hayatının geri kalan kısmını burada geçiriyor. Diyelim ki yine şair oluyor, hatta Garip Akımının öncülüğünü yapıyor, ancak “İstanbul’u Dinliyorum” adlı şiiri yazmıyor. Bu durumda “İstanbul’u Dinliyorum’u yazan şair” terimi Orhan Veli’yi betimlemiyor, ona gönderme yapmıyor olacaktı." diyen “Orhan Veli” ile “İstanbul’u Dinliyorum’u yazan şair” tekil betimlemesine karşı çıkan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kripke

Russell

Frege

Aristo

Platon

Açıklama:

Betimlemecilik kuramına göre her durumda özel ad bir tekil betimleme ile eşanlamlı olmak durumunda. Bu çok doğal ve akla yatkın gibi görünen görüşe Kripke karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Göndergesi hakkında yalnızca tek bir şey bildiğiniz bir özel ad örneği düşünün. Bu özel ada X diyelim. Adın göndergesi hakkında bildiğiniz o tek şeye de Y diyelim. Şimdi kendinize şu soruyu sorun: X, Y olmayabilir miydi? Yanıtınız “evet” ise bu iki terim eşanlamlı olamaz.
Yukarıdaki açıklama aşağıdaki kuramlardan hangisine karşı çıkmaktadır?

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Doğrudan Gönderim Kuramı

Olumsal a priori

Zorunlu a posteriori

Nedenselci gönderim kuramı

Açıklama:

Kripke bu tür bir argüman yoluyla özel adların hiçbir durumda bir betimleme ile eşanlamlı olmayacakları sonucuna varır. Betimsel gönderim kuramına karşı çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 24

I. Özel ad türündeki basit tekil terimler için sloganımız şudur: Anlam ile Gönderge farklı şeydir.
II. Bu kurama göre özel ad ve basit zamirler bir tümce içinde kullanıldıklarında doğrudan göndergelerine gönderme yaparlar.
III. Özel adlar dışında basit bazı zamirler için de geçerlidir.
Doğrudan Gönderme Kuramı ile igili verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

I. Özel ad türündeki basit tekil terimler için sloganımız şudur: Anlam ile Gönderge aynı şeydir.
II. Bu kurama göre özel ad ve basit zamirler bir tümce içinde kullanıldıklarında doğrudan göndergelerine gönderme yaparlar.
III. Özel adlar dışında basit bazı zamirler için de geçerlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önerme aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan önerme

Tekil önerme

Tek önerme

Birincil önerme

Öncül önerme

Açıklama:

Bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önermelere günümüzde tekil önerme adı verilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

A priori önermeler ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tüm a priori önermeler zorunludur.

Tüm a priori önermeler olumsaldır.

Bir önermenin a priori olması demek o önermenin duyu deneyimine başvurmadan bilinebilir olması demektir.

A priori önerme dünyanın “rastlantısal” olgularına dair olamaz.

A priori önermeler salt akıl yoluyla bilinebilir olanlardır.

Açıklama:

Tüm a posteriori önermeler olumsaldır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

“Hesperus ile Phosphorus özdeştir”
"5+7=12"
"Su H2O’dur."
Kripke'ye göre yukarıdaki önermeler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

A posteriori-a priori-a posteriori

A posteriori-a pastoriori-a posteriori

A posteriori-a priori-a priori

A priori-a priori-a priori

A priori-a pastoriori-a posteriori

Açıklama:

• Tüm a priori önermeler zorunludur. • Tüm a posteriori önermeler olumsaldır.
Bir önermenin a priori olması demek o önermenin duyu deneyimine başvurmadan bilinebilir olması demektir.
“Hesperus ile Phosphorus özdeştir”
Bu tümce Kripke’ye göre a posteriori bir önerme dile getirir. Bu önermenin doğru olduğunu ancak gökyüzüne yönelik gözlemlerimiz sayesinde öğrenebildik. Salt akıl yoluyla, duyu deneyimine başvurmadan bu önermeyi bilemezdik, dolayısıyla a priori olamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Kripke'ye göre genel terim değildir?

Kaplan

Yıldız

Fonksiyon

Orhan Veli

Açıklama:

Su, kaplan, yıldız, maymun, fonksiyon, kesir gibi “doğal tür adları” birer genel terimdirler.
Bu terimlerin hepsinin ortak olan özellikleri birden çok nesneye uygulanabilir olmalardır.
Orhan Veli özel addır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. “Kaplan yırtıcı bir hayvandır” dediğimizde kullandığımız “kaplan” terimi bir doğal türe, yani bir hayvan türüne doğrudan gönderme yapar.
II. “Su” ve“H2O” adı farklı doğal türe gönderme yaparlar.
III.“Su H2O ile özdeştir” tümcesi zorunlu olarak doğru olan bir önermedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

“Kaplan yırtıcı bir hayvandır” dediğimizde kullandığımız “kaplan” terimi bir doğal türe, yani bir hayvan türüne doğrudan gönderme yapar.
Özel adlar kişi ya da nesnelere doğrudan gönderme yapma araçlarıyken, doğal tür adları ise soyut türlere doğrudan gönderme yapmaya yararlar.
Hem “su” hem de “H2O” adı aynı doğal türe gönderme yaparlar. Aynı özel adlar gibi ikisi de zorunlu imleyicidir; tüm olanaklı dünyalarda aynı türe gönderme yaparlar. Bundan dolayı da “Su H2O ile özdeştir” tümcesi zorunlu olarak doğru olan bir önermedir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Özel ad, kişi ve işaret zamirleri türünde basit tekil terimler bir tümce içinde kullanıldıklarında, o tümceye yaptıkları semantik katkı kavramsal bir içeriğe sahip olmalıdır;
Bu kavramsal içerik bir tekil betimleme tarafından dile getiriliyor olabilmelidir;
O özel adın ya da zamirin tümcenin kullanım bağlamındaki göndergesi bu tekil betimlemeyi sağlayan şeydir.

Yukarıda üç temel ilke ile özetlenmiş olan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Davranışçı Kuram

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Etkileşim Kuramı

Doğuştancı Kuram

Eşsüremlilik Kuramı

Açıklama:

Soruda üç temel ilkesi özetlenmiş olan kuram "Betimlemeci Gönderim Kuramı" (Descriptivist Theory of Reference) ya da kısaca "Betimlemecilik" (Descriptivism) olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Kripke'nin Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı geliştirdiği argümanlar arasında en etkili olanı aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Özel adlar

Biçimler

Yan anlamlar

Zorunluluklar

Göndergeler

Açıklama:

Kripke 1970 yılında daha sonra kitap olarak da basılmış olan Adlandırma ve Zorunluluk (Naming and Necessity) adlı meşhur üç seminer konuşmasında Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı bir çok argüman geliştirir. Bunlar arasında en fazla etkili olmuş olan özel adlara dair olup daha sonraları “modal argüman” olarak anılmış olan argümandır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi olumsal (zorunlu olmayan) önermeye örnek gösterilebilir?

İki kere iki dörttür.

Üçgenin üç köşesi vardır.

Orhan Veli "İstanbul'u Dinliyorum" adlı şiirin yazarıdır.

Havaya atılan taş yere düşer.

Dünya güneşin etrafında döner.

Açıklama:

Bir önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu kavramak için şu teste başvurulabilir:
Doğru olduğu bilinen bir önerme ele alınıp şu soru sorulur: Olaylar farklı gelişeydi doğru olan bu
önerme yanlış olabilir miydi? Eğer yanıt “evet” ise o önerme olumsal, “hayır” ise zorunlu bir doğrudur. Buna göre C seçeneği olumsal (zorunlu olmayan) bir önermedir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir
nesneye gönderme yapılması için o kişi ya da nesneyi betimlemek gerekmez?

Doğrudan Gönderim Kuramı

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Etkileşim Kuramı

Davranışçı Kuram

Nedenselci Gönderim Kuramı

Açıklama:

Nedenselci Gönderim Kuramına göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir nesneye gönderme yapılması için o kişi ya da nesneyi betimlemek gerekmez. Örneğin pek felsefe tarihi çalışılmamış biri hem “Aristoteles” hem de “Platon” adlarını öğrenmiş olsun. Ancak “Aristoteles kimdir?” diye sorduğumuzda “ünlü bir Yunan filozof” yanıtı verebildiğini düşünelim ve “Platon kimdir?” deyince de yine aynı yanıtı aldığımızı varsayalım. Yani Aristoteles ile Platon’u birbirlerinden ayıracak betimlemelere sahip olamayacaktır bu kişi. Yine de “Aristoteles” adını kullandığında Aristoteles’e, “Platon” adını kullandığında ise Platon’a gönderme yapabilir. Bunun nedeni bu adların kullanım zincirleri arasındaki farktır bu kurama göre.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Genç baba, kollarına ilk kez aldığı kızına bakarak "bunun adı Sezen olsun" demiştir. Bu durumda, örnekteki adlandırma töreni hangi yolla yapılmıştır?

Betimleme

Gösterim

Tasım

Gönderge

Anlam

Açıklama:

Bir kişinin ya da nesnenin doğrudan gösterilerek adlandırılmasına "gösterim" yollu adlandırma denilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki kuramlardan hangisi özel ad ve basit zamirlerin bir tümce içinde kullanıldıklarında doğrudan göndergelerine gönderme yaptıkları ilkesini savunmaktadır?

Doğrudan Gönderim Kuramı

Nedenselci Gönderim Kuramı

Olumsuz Anlam Kuramı

Dolaylı Anlatım Kuramı

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Açıklama:

Nedenselci Gönderim Kuram› şu soruyu yanıtsız bırakır: Özel adın semantik içeriği bir betimleme değilse nedir? Kripke bu soruya açık bir yanıt vermez. Ancak onun bazı takipçileri bu soruya yanıt vermek için tarihe “Doğrudan Gönderim Kuram›” (Direct Reference Theory) olarak geçen kuram› geliştirmeişlerdir. Bu kurama göre özel ad ve basit zamirler bir tümce içinde kullandıklarında doğrudan göndergelerine gönderme yaparlar.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu önermelere ne ad verilmektedir?

Tekil önerme

Olumlu önerme

Olumsuz önerme

Zorunlu önerme

Özgülü önerme

Açıklama:

Tekil önerme, bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu önermeleri ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki alanlardan hangisi salt akıl yoluyla bilinemeyen, "rastlantısal" olgulara dair bir alandır?

Matematik

Geometri

Mantık

Metafizik

Biyoloji

Açıklama:

Eğer bir önermeyi salt akıl yoluyla a priori bilebiliyorsak bu önerme dünyanın “rastlantısal” olgularına dair olamaz. Mutlaka matematik, geometri, mantık ya da metafizik yasalarının “zorunlu” kıldığı bir doğru olmalıdır. Bu durumda biyoloji, bahsi geçen alanlardan farklıdır ve doğal ya da "rastlantısal" olgulara dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

"Standart Metre çubuğu t anında 1 metre uzunluğundadır." Önermesi, Kripke'ye göre nasıl bir önermedir?

Zorunlu

Olumsal

Olumsuz

Analitik

Koşullu

Açıklama:

Nesnelerin uzunlukları onların zorunlu değişmez özellikleri değillerdir. Bu çubuk metrik sistemin ilk ortaya çıkmasında özel bir rol oynamıştır, bunu tabii ki kabul ediyoruz. Ancak çubuğun belirli bir andaki uzunluğu Aristoteles’in deyimiyle “rastlantısal” bir olgudur. İşte buradaki rastlantısal olma kavramına çağdaş metafizikte “olumsal” deniyor. Kısaca tam t anında çubuk tam tamına bir metre uzunluğundaydı ama bu çubuğun olumsal bir özelliğiydi. Bu durumda sorudaki tümce Kripke’ye göre zorunlu olmayan, yani olumsal bir doğruyu dile getirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Kripke’ye göre bir önermenin olumsal mı yoksa zorunlu mu olduğu bizim bilgimize dair ya da bilme biçimlerimize dair bir konu değildir. Buna göre, zorunlu ile olumsal doğrular arasındaki ayrım, nasıl bir ayrımdır?

Epistemik

Mantıksal

Metafizik

Bilişsel

Göreli

Açıklama:

Kripke’ye göre. A priori ile a posteriori arasındaki ayrım bizim bilme biçimlerimize dair bir ayrımdır; yani epistemik bir ayrımdır. Ancak zorunlu ile olumsal doğrular arasındaki ayrım ise metafizik bir ayrımdır. Kripke’ye göre bu ayrımın metafizik olması demek dünyaya, gerçekliğe dair bir ayrım olduğuna işaret eder; yani bir önermenin olumsal mı yoksa zorunlu mu olduğu bizim bilgimize dair ya da bilme biçimlerimize dair bir konu değildir. Dolayısıyla iki ayrımın Kant geleneğinde olduğu gibi tam tamına örtüşmesinin aslında beklenmemesi gerekir. Olumsal a priori önermelerin varlığı da bunu gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Frege’ye göre bir özel adın gönderme yapabilmesi için bir anlamı olmalıdır; bu anlam da ancak aşağıdaki nesnenin hangi betimlemesi ile dile getirilebilir?

Çoğul

Tekil

Belirli

Belirsiz

Önermesel

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 83’de “Giriş” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Frege’ye göre bir özel adın gönderme yapabilmesi için bir anlamı olmalıdır; bu anlam da ancak o nesnenin tekil bir betimlemesi ile dile getirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisine yönelik Frege’nin görüşünü Russell da aynen kabul eder?

terimlere

öznelere

kavramlara

cümlelere

özel adlara

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 83’de “Giriş” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
ancak özel adlara yönelik Frege’nin görüşünü Russell da aynen kabul eder. Russell’a göre de “olağan” bir özel adın her durumda bir betimsel içeriği olmalı ve bu içerik her durumda tekil ya da Russell’ın deyimiyle “belirli” bir betimleme ile dile getirilebilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

“ Orhan Veli “İstanbul’u Dinliyorum” adlı şiirin yazarıdır.” tümcesinin dile getirdiği önerme aşağıdakilerden hangisidir?

zorunlu olmayan

bilişsel

kavramsal

terimsel

mantıksal olmayan

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 85’de “BETİMLEMECİ GÖNDERİM KURAMINA KARŞI ARGÜMANLAR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Orhan Veli “İstanbul’u Dinliyorum” adlı şiirin yazarıdır. Bu tümcenin dile getirdiği önerme “olumsal” (contingent) bir doğrudur. Burada “olumsal” sözcüğünü “zorunlu olmayan” anlamında kullanıyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Kripke’ye göre bir özel ad bir dile aşağıdakilerden hangisi ile sunulur?

adlandırma töreni

tanıştırma töreni

düşünce töreni

İbetimleme töreni

İlgi töreni

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 87’de “DO⁄RUDAN GÖNDERiM KURAMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
“Aristoteles” gibi bir özel ad nasıl gönderme yapar? Kripke’ye göre bir özel ad bir “adlandırma töreni” ile dile sunulur.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Bir bebek doğduğunda o bebeğe bir ad verilmesi nasıl bir adlandırmadır?

kavrama yollu

betimleme yollu

gösterim yollu

sunuş yollu

bilişsel yollu

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 87’de “DOĞRUDAN GÖNDERiM KURAMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Örneğin bir bebek doğduğunda o bebeğe bir ad verilmesi “gösterim” yollu adlandırmadır. Anne, baba ya da bir başkası bebeği gösterip “bu bebeğin ad› “Ayşe” olsun” der.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Nedenselci Gönderim Kuramına göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir nesneye gönderme yapmamız için o kişi ya da nesneyi ________ gerekmez.
Cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

özleştirmek

tanımamız

edatlaştırmak

özelleştirmek

betimlememiz

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 88’de “DOĞRUDAN GÖNDERiM KURAMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Nedenselci Gönderim Kuramına göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir nesneye gönderme yapmamız için o kişi ya da nesneyi betimlememiz gerekmez.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Bir kişiyi ya da nesneyi doğrudan göstererek “bunun adı ... olsun” diye adlandırma yapıldığında hangi yollu adlandırmaya örnek gösterilmiş olur?

Kavrama yollu

Sunuş yollu

Gösterim yollu

Anlamlandırma yollu

Betimleme yollu

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 88’de “DOĞRUDAN GÖNDERiM KURAMI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Eğer bir kişiyi ya da nesneyi doğrudan göstererek “bunun ad› ... olsun” diye adlandırma yaptıysak bu “gösterim” yollu demiştik.

Doğru Cevap: C

Soru 47

A priori ile a posteriori arasındaki ayrım aşağıdakilerden hangisidir?

Diyalektik

Metafizik

Epistemik

Tikel

Tümel

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 90’de “OLUMSAL A PRIORI VE ZORUNLU A POSTERIOR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
A priori ile a posteriori aras›ndaki ayrım bizim bilme biçimlerimize dair bir ayrımdır; yani epistemik bir ayrımdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Zorunlu doğrular ile olumsal doğrular arasındaki ayrım nasıl bir ayrımdır?

Diyalektik

Epistemik

Ampirik

Metafizik

Pragmatik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 90’de “OLUMSAL A PRIORI VE ZORUNLU A POSTERIOR” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Ancak zorunlu ile olumsal doğrular arasındaki ayrım ise metafizik bir ayrımdır. Kripke’ye göre bu ayrımın metafizik olması demek dünyaya, gerçekliğe dair bir ayrım olduğuna işaret eder; yani bir önermenin olumsal mı yoksa zorunlu mu olduğu bizim bilgimize dair ya da bilme biçimlerimize dair bir konu değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki kuramlardan hangisi öncelikle özel ad ve zamir gibi basit tekil terimlerin semantik çözümlemesine yönelik ortaya çıkmıştır?

Diziliş Kuramı

Doğrudan Gönderim Kuramı

Betimleme Kuramı

Gözlemleme Kuramı

Kavram Kuramı

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 93’da “GENEL TERİMLER VE TÜR ADLARI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Doğrudan Gönderim Kuramı öncelikle özel ad ve zamir gibi basit tekil terimlerin semantik çözümlemesine yönelik ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Betimlemeci Gönderim Kuramı hangi ikilinin görüşüne dayanmaktadır?

Kant ve Hume

Aristoteles ve Platon

Frege ve Russell

Kripke ve Descartes

Foucault ve Derrida

Açıklama:

İşte bu Frege/Russell görüşüne daha sonraları kısaca “Betimlemeci Gönderim Kuramı” (Descriptivist Theory of Reference) ya da kısaca “Betimlemecilik” (Descriptivism) adları verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi a priori bir önermedir?

Namık Kemal vatan şairidir.

Üçün karesi iki ile tam bölünmez.

Anadolu Üniversitesi 1969’da kurulmuştur.

Einstein ünlü bir fizikçidir.

TL, Türkiye Cumhuriyeti para birimidir.

Açıklama:

Bir önermenin a priori olması demek o önermenin duyu deneyimine başvurmadan bilinebilir olması demektir. Diğer bir deyişle a priori önermeler salt akıl yoluyla bilinebilir olanlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Doğrudan gönderim kuramına göre “Yarasa memelidir.” tümcesindeki yarasa aşağıdakilerden hangisine gönderme yapar?

Yarasa adına

Yarasaların her elemanına

Yarasalık kavramına

Yarasa türüne

Belirli bir yarasaya

Açıklama:

Daha önce belirtmiş olduğumuz gibi Doğrudan Gönderim Kuramı bazı felsefecilere göre genel terimler için de geçerlidir. Bu görüşü savunanlar çoğunlukla özellikle doğal tür adları için bunun geçerli olduğunu savlarlar. Örneğin “kaplan yırtıcı bir hayvandır” dediğimizde kullandığımız “kaplan” terimi bir doğal türe, yani bir hayvan türüne doğrudan gönderme yapar.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Kripke’nin betimleyici kurama karşı en etkili argümanıdır?

Niceleme argümanı

Varlık argümanı

Dolaylı argüman

Özdeşlik argümanı

Modal argüman

Açıklama:

Kripke 1970 yılında daha sonra kitap olarak da basılmış olan Adlandırma ve Zorunluluk (Naming and Necessity) adlı meşhur üç seminer konuşmasında Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı bir çok argüman geliştirir. Bunlar arasında en fazla etkili olmuş olan özel adlara dair olup daha sonraları “modal argüman” olarak anılmış olan argümandır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Doğrudan gönderim kuramına göre “Eskişehir”in anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Eskişehir kelimesi

Eskişehir kavramı

Eskişehir'in göndergesi olan şehir

Eskişehir olma fonksiyonu

Eskişehir'in tüm eşanlamlılar kümesi

Açıklama:

Doğrudan Gönderim Kuramına göre özel ad türündeki basit tekil terimler için sloganımız şudur: Anlam ile Gönderge aynı şeydir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Kripke’ye göre aşağıdakilerden hangisi bir olumsal imleyicidir?

3'ün küpü

Ziya Gökalp

Erol Güngör

İslamiyetin son peygamberi

Saul Aaron Kripke

Açıklama:

Özel ad zorunlu imleyicidir, betimleme ise olumsal imleyicidir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Hangisi betimlemeci gönderim kuramını özetleyen temel ilkelerden değildir?

Özel ad, kişi ve işaret zamirleri türünde basit tekil terimler bir tümce içinde kullanılmalıdır.

Basit tekil terimlerin cümleye yaptıkları semantik katkı kavramsal bir içeriğe sahip olmalıdır.

Kavramsal içerik bir tekil betimleme tarafından dile getiriliyor olabilmelidir.

Özel adın ya da zamirin tümcenin kullanım bağlamındaki göndergesi bu tekil betimlemeyi sağlayan şeydir.

Özel ad bir tekil betimleme ile eş anlamlı olmak durumundadır.

Açıklama:

84. sayfada verilen 3 temel ilke incelendiğinde E seçeneğinin bu ilkeler arasında olmadığı görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdaki tümcelerde kullanılan altı çizili terimlerden hangisinin eş anlamlısı doğru verilmiştir.

İnsanların tümü yalancıdır. (çoğu)

Otobüs durakta yolcu almak için bekliyor. (duruyor)

Yalnızca biri dışarda kaldı. (sadece)

Altın fiyatları yükseldi. (kalktı)

Bizleri akşam yemeğine davet etti. (ağırladı)

Açıklama:

İki terim eşanlamlı ise bir tümce içinde biri yerine diğerini koyduğumuzda tümcenin anlamı ve doğruluk değeri değişmez.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Dünyanın güneş etrafında döndüğü süreyi "bir yıl" olarak tanımlarsak aşağıdakilerden hangisi Kripke'ye göre doğrudur?

"Dünya güneş etrafında bir yılda döner." tümcesi zorunlu bir doğruyu dile getirir.

Dünyanın güneş etrafında daha hızlı dönmüş olduğunu varsaysak bile yine dönüş süresi tam bir yıl olurdu.

Dünyanın güneş etrafında dönüşünün bir yıl olduğunu sadece gözlem yoluyla bilebiliriz.

Dünyanın güneş etrafındaki dönüş süresi bir yıldan daha az ya da daha çok olabilirdi.

"Bir yıl" terimi bu tanımın yapıldığı anda bir süreye gönderme yapan zorunlu imleyici olan bir terimdir.

Açıklama:

Sorudaki tümce Kripke’ye göre olumsal a priori örneğidir. d şıkkı bu tümcenin olumsal bir doğru olmasının nedenini dile getirdiği için Kripke’ye göre doğru olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi gösterim yollu bir adlandırmadır?

Yeni doğan köpeğimize Tarçın diyelim.

AIDS hastalığına neden olan virüse HIV diyelim.

Yılın 4. ayında Dünya'nın doğu ufkunda beliren parlak gök cismine Dorlium diyelim.

Köpek ısırması sonucu oluşan viral hastalığa Lyssa diyelim.

Uranüs'ün yörüngesinde sapmalara neden olan gezegene 'Neptün' diyelim.

Açıklama:

Örneğin bir bebek doğduğunda o bebeğe bir ad verilmesi “gösterim” yollu adlandırmadır. Anne, baba ya da bir başkası bebeği gösterip “bu bebeğin adı “Ayşe” olsun” der. A seçeneği dışındaki seçenekler ise betimleme yoluyla adlandırmaya örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Kripke’nin daha sonra kitap olarak da basılmış olan Adlandırma ve Zorunluluk (Naming and Necessity) adlı meşhur üç seminer konuşması hangi yılda yayınlanmıştır?

1965

1968

1970

1972

1974

Açıklama:

Kripke 1970 yılında daha sonra kitap olarak da basılmış olan Adlandırma ve Zorunluluk (Naming and Necessity) adlı meşhur üç seminer konuşmasında Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı bir çok argüman geliştirir. Bunlar arasında en fazla etkili olmuş olan özel adlara dair olup daha sonralar› “modal argüman” olarak anılmış olan argümandır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Doğru olduğunu bildiğiniz bir önermeyi ele alıp “Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi?" sorusuna yanıtınız “evet” ise bu nasıl bir doğru olduğunu gösterir?

Zorunlu

Olumsal

Göreceli

Sabit

Kaderci

Açıklama:

Doğru olduğunu bildiğiniz bir önermeyi ele alıp “Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi?" sorusuna yanıtınız “evet” ise bu olumsal bir doğru olduğunu gösterir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Nedenselci Gönderim Kuramına göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir nesneye gönderme yapmamız için aşağıdakilerden hangisi gerekmez?

Kişiyi ya da nesneyi tanımak

Kişi ya da nesneyle ilgili bir fikre sahip olmak

Yorumlamak

Betimlemek

Eleştirmek

Açıklama:

Nedenselci Gönderim Kuramına göre bir özel ad kullanarak bir kişiye ya da bir nesneye gönderme yapmamız için o kişi ya da nesneyi betimlememiz gerekmez. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Doğrudan gönderim kuramına göre "dünya" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Dünyanın kendisi

Üzerinde yaşadığımız gezegen

İnsan yaşamını mümkün kılan gezegen

Üzerinde sıvı su bulunan tek gezegen

Güneşe en yakın üçüncü gezegen

Açıklama:

Doğrudan Gönderim Kuramına göre “Dünya”sözcüğünün anlamı“üzerinde yaşadığımızgezegen” ya da “üzerinde sıvı su bulunan tek gezegen,ya da bir başka herhangi bir betimleme olamaz. “Dünya” sözcüğünün anlamı dünyanın kendisidir. Anlam göndergedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Salt akıl yoluyla bilinebilir olan önermeler nasıl adlandırılır?

Zorunlu

A posteriori

A priori

Olumsal

Zorunlu priori

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 65

Kripke’ye göre A priori ile a posteriori arasındaki ayrım nasıl bir ayrımdır?

Metafizik

Epistemik

Felsefik

Epistemolojik

Bilimsel

Açıklama:

A priori ile a posteriori arasındaki ayrım bizim bilme biçimlerimize dair bir ayrımdır; yani epistemik bir ayrımdır. Ancak zorunlu ile olumsal doğrular arasındaki ayrım ise metafizik bir ayrımdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Kripke'ye göre "kesir, küre ya da fonksiyon" gibi terimlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Alana özel olması

Başka terimlerle değiştirilebilir olması

Metafizik olması

A priori olması

Birden çok nesneye uygulanabilmesi

Açıklama:

Genel terim örneklerinin hepsi Kripke’ye göre doğal tür adlarıdır. Başka türde genel terimler de bulunur; örneğin “masa”, “bilgisayar”, “bilezik”gibi insan yapımı “eşya adları” da genel terimdir. Matematik dilinde kullanılan “sayı”, “fonksiyon”, “kesir” gibi terimler, ya da geometri dilinde kullanılan “üçgen”,“küre”, “düzlem” gibi terimler de genel terimdirler. Bu terimlerin hepsinin ortak olan özellikleri birden çok nesneye uygulanabilir olmalardır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Kripke'ye göre Su H2O'dur önermesi nasıl bir önermedir?

A priori

Olumsal

A posteriori

Zorunlu

Olumsal posteriori

Açıklama:

Su H2O’dur önermesi zorunlu a posteriori bir önermedir Kripke’ye göre. Birçok bilimsel buluş için de durum aynıdır. Son yıllarda felsefecilerin büyük çoğunluğu tarafından kabul gören Kripke’nin bu savı felsefe tarihinde önemli bir değişime yol açmıştır. Etkisi sadece dil felsefesine dair değil, epistemoloji vemetafizik alanlarına uzanmış aynı zamanda bilim felsefesinde de önemli bi ryenilik getirmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

" İki terim _____________ ise bir tümce içinde biri yerine diğerini koyduğumuzda tümcenin anlamı ve doğruluk değeri değişmez." Verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Eşdeğer

Eşsesli

Eşanlamlı

Sesteş

Epistemik

Açıklama:

İki terim eşanlamlı ise bir tümce içinde biri yerine diğerini koyduğumuzda tümcenin anlamı ve doğruluk değeri değişmez. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Eğer bir kişiyi ya da nesneyi doğrudan göstererek “bunun adı ... olsun” diye adlandırma yapıldıysa bu adlandırma aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Gösterim yollu

Çıkarım yollu

Zincirleme yollu

Betimleme yollu

Özellik yollu

Açıklama:

Eğer bir kişiyi ya da nesneyi doğrudan göstererek “bunun adı ... olsun” diye adlandırma yapıldıysa bu adlandırma gösterim yolludur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Adlandırma ve Zorunluluk adlı çalışmasıyla Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı birçok argüman geliştiren düşünür kimdir?

Frege

Russell

Kripke

Kant

Hume

Açıklama:

Kripke 1970 yılında daha sonra kitap olarak da basılmış olan Adlandırma ve Zorunluluk (Naming and Necessity) adlu meşhur üç seminer konuşmasında Betimlemeci Gönderim Kuramına karşı bir çok argüman geliştirir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Doğrudan Gönderim kuramına aşağıdakilerden hangisi de söylenmektedir?

Betimlemeci Gönderim Kuramı

Tarihsel Gönderim Kuramı

Nesnel Gönderim Kuramı

Güncel Gönderim Kuramı

Öznel Gönderim Kuramı

Açıklama:

Örneğin “Aristoteles” adı ile Antik çağın meşhur bir filozofuna gönderme yapabilmemiz için bu adı belirli bir bağlamda kullanmamız ile o meşhur filozofun ilk adlandırılması arasında bir nedensellik bağı olmalıdır. Bu zincir tarihsel bir süreci kapsadığı için bu kurama bazıları “Tarihsel Gönderim Kuramı” da der. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önermelere günümüzde ne ad verilir?

Birincil önerme

Çoğul önerme

Tekil önerme

Karmaşık önerme

Doğrudan önerme

Açıklama:

Özel ad ya da zamir ile gönderme yap›lan bir insanın, ya da bir masanın önermenin parçası olduğu türde önermeler vardır bu kurama göre. Bu tür önermelere, yani bir adın göndergesinin doğrudan önermenin parçası olduğu türde önermelere günümüzde “tekil önerme” (singular proposition) adı veriliyor.

Doğru Cevap: C

Soru 73

A priori ile a posteriori arasındaki ayrım nasıl bir ayrımdır?

Metafizik

Ontolojik

Fenomenolojik

Epistemik

Diyalektik

Açıklama:

A priori ile a posteriori arasındaki ayrım bizim bilme biçimlerimize dair bir ayrımdır; yani epistemik bir ayrımdır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Zorunlu ile olumsal doğrular arasındaki ayrım nasıl bir ayrımdır?

Diyalektik

Metafizik

Ontolojik

Fenomenolojik

Epistemik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Kripke’ye göre doğru olamaz?

Bir şeyin adının ne olduğu o şeyin zorunlu bir özelliğidir.

Özel adlar betimleme yoluyla dile sunulabilirler.

Özel adlar göndergeleri hakkında bilgi içermezler.

Bir özel ad her durumda zorunlu imleyicidir.

Bir özel ad hiçbir durumda betimsel içeriğe sahip değildir.

Açıklama:

Bir şeye ya da kişiye ne ad verdiğimiz bize bağlıdır, dolayısıyla zorunlu değil olumsaldır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdaki terimlerden hangisi olumsal imleyicidir?

“Dünya”

“Beyaz”

“Ankara”

“Türkiye’nin baflkenti”

“Dairenin çapı”

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Kripke’ye göre doğru değildir?

“Kaplan” genel terimi bir tür adıdır

“Kaplan” adının göndergesi bir hayvan türüdür

“Kaplan” terimi zorunlu imleyicidir

“Kaplan” adı bu hayvan türünü tanımlayan bir betimlemedir

“Kaplan” ad›n›n gönderme yapma biçimi özel adlarınkine çok benzer.

Açıklama:

D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Bir önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu kavramak için doğru olduğunu bildiğimiz bir önerme ile ilgili hangi soruyu sormamız gerekir?

Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi?

Olaylar farklı gelişmeseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi?

Doğru olan bu önermenin olumsal olması hangi etmene bağlıdır?

Olaylar aynı kalsa da bu önermenin doğruluk değeri değişebilir mi?

Açıklama:

Bir önermenin zorunlu mu olumsal mı olduğunu kavramak için doğru olduğunu bildiğimiz bir önerme ile ilgili şu teste başvurabilirsiniz: Doğru olduğunu bildiğiniz bir önermeyi ele alıp şunu sorun:
Olaylar farklı gelişseydi doğru olan bu önerme yanlış olabilir miydi? Eğer yanıtınız “evet” ise o önerme olumsal, “hayır” ise zorunlu bir doğrudur.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Hangisi Austin’e göre edimsöz örneği sayılmaz?

Özür dilemek

Bilgi vermek

Söz vermek

Bahse girmek

Emir vermek

Açıklama:

Sormak, söz vermek, ad vermek, bahse girmek gibi dil kullanarak gerçekleştirilen bu tür işlere Austin “söz edimi” (speech act) der. Bilgi vermek ise daha çok saptayıcılara örnektir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Sözcükler iki ayrı şekilde kullanılır: edimseller ve saptayıcılar

Bir söz ediminin üç ayrı parçası vardır.

Edimsöz edimi ile etkisöz edimi her durumda çakışmayabilir.

Söz edimleri bir dil oyunundan ibarettir.

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Austin’in söz edimleriyle ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız IV

I ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Austin'e göre, sözcükler iki ayrı şekilde kullanılır: edimseller ve saptayıcılar. Bir söz ediminin üç ayrı parçası vardır. Bunlar düzsöz edimi (locutionary act), edimsöz edimi (illocutionary act) ve etkisöz edimidir. Ayrıca,dil kullanımı ile her durumda istediğimiz etkiyi bırakamayabiliriz. Bu da edimsöz edimi ile etkisöz edimi her durumda çakışmayabileceği anlamına gelir. Ancak söz edimleri bir dil oyunundan ibarettir diyen düşünür Wittgenstein'dır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Hangi düşünüre göre bir dil öğrenmek ve bir dili konuşur hale gelmek bir oyunu öğrenip o oyunu oynar hale gelmek gibidir?

Austin

Grice

Frege

Russell

Wittgenstein

Açıklama:

Wittgenstein, Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı ünlü kitabında yeni bir kavram geliştirir: dil oyunu. Bir dil öğrenmek ve bir dili konuşur hale gelmek bir oyunu öğrenip o oyunu oynar hale gelmek gibidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Dil oyunlarıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Dil oyunu durağandır.

Dil oyunu dilsel edimdir.

Dil oyunu tek başına oynanmaz.

Dil oyununu belirli kuralları vardır.

Her dil oyunu aynı zamanda bir yaşam biçimidir.

Açıklama:

Wittgenstein dilin olabilmesi için belirli kurallar dizgesini kabul etmiş bir topluluk olması gerektiğini savunur. Bu kurallar dizgesi dil oyununu oluşturur ve oyun tek başına oynanamaz. Yani Wittgenstein’a göre kişinin kendi kendine kuralların koyduğu özel bir dil oyunu olamaz; insanın kendi kafası içinde oluşturduğu ve başkasının anlayamayacağı bir “özel dil” düşüncesi bir saçmalıktır. Bir dili öğrenmek demek dil oyunları oynayan insan topluluğunun da bir parçası haline gelmeyi gerektirir. Bundan dolayı her dil oyunu aynı zamanda bir yaşam biçimidir. Dil oyunu durağan bir şey değildir, kuralları zamana ve bağlama göre değişir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Her bilimsel kuram parçasının bir paradigma içinde ortaya çıktığını savunan düşünür kimdir?

Lakatos

Feyerabend

Kuhn

Collingwood

Wittgenstein

Açıklama:

Kuhn’a göre her bilimsel kuram parçası bir “paradigma” içinde ortaya çıkar. Aristoteles, Batlamyus (Ptolemy), Kopernik, Newton, Einstein’ınki gibi etkili olmuş tüm fizik kuramlarının her biri farklı bir paradigma içerir. Bilimsel paradigmaların en temel öğelerine Kuhn önce “leksikon” daha sonra da “kavramsal çerçeve” der. Bir bilimsel devrim olduğunda paradigmanın değişimi ile kavramsal çerçeve de değişir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Wittgenstein’ın düşüncesine göre hangi iki kavram birbiriyle çelişir?

Leksikon ve hece bilim

Leksikon ve semantik

Semantik ve sentaks

Sentaks ve pragmatik

Semantik ve pragmatik

Açıklama:

Wittgenstein’ın geç dönemindeki dile yönelik bakış açısı bir anlamda semantik ile pragmatik dil felsefesi arasındaki ayrımı reddeder. Semantik dil felsefesi kullanımından bağımsız olarak tümcelerin anlamlarını incelerken, Wittgenstein bir tümcenin içinde yer aldığı dil oyunundaki kullanımı dışında bir anlamı olmadığını savunur. “Anlam kullanımdır” (“meaning is use”) şeklinde sloganlaşmış olan bu yaklaşıma göre pragmatikten bağımsız semantik bir alan olamaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Wittgenstein’ın “Dil, dünyanın bir olgusunu resmeder” ifadesi ile hangi felsefi akımdan etkilendiği görülür?

İdealizm

Kritisizm

Pozitivizm

Pragmatizm

Determinizm

Açıklama:

Wittgenstein’ın Tractatus döneminde açık bir biçimde savunduğu bu görüşe göre dil dünyayı betimlemek için
bir araçtır. Doğru bir önerme, Wittgenstein’a göre bir “resim”dir; dünyanın bir olgusunu resimler. Bu şekilde dil dünyayı açıklar, onu betimler, ve gerçekliği bize yansıtır. Bu görüş o dönem yaygın kabul gören pozitivist akımın bir uzantısı olarak da görülebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Anlamlı bir sorunun ancak dilsel bir çerçeve içerisinde sorulabileceğine; dilin dışına çıkmayı deneyip diller üstü bir soru sormaya kalkıştığımızda “metafizik” denilen ve gerçekte anlamsız olan bir soru sorduğumuzu savunan düşünür kimdir?

Wittgenstein

Collingwood

Carnap

Austin

Hobbes

Açıklama:

Carnap’a göre anlamlı bir soru ancak bir dilsel çerçeve içerisinden sorulabilir; dilin dışına çıkmayı deneyip diller üstü bir soru sormaya kalkıştığımızda “metafizik” denilen ve gerçekte anlamsız olan bir soru sormuş oluruz. Sorular ve önermeler ancak bir dilsel çerçeve içinde anlam kazanırlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

İnsanın merak eden ve soru soran bir varlık olduğunu açıklayan kuram hangisidir?

Russell’ın Betimlemeler Kuramı

Wittgenstein’ın Dil Oyunları benzetmesi

Austin ve Söz Edimleri kuramı

Frege’nin Anlam Kuramı

Carnap’ın Dilsel Çerçeve betimlemesi

Açıklama:

Russell’ın Betimlemeler Kuramı, insanın merak eden ve soru soran varlık olduğunu açıklayan kuramdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bir kişinin bilgisayarın ne olduğunu bilmediği için bilgisayar yazlım programlarından bahsedememesi hangisine örnektir?

Önkabul

Soru sorma

Dil kullanma

Bilmediğinin farkında olma

Bilinmeyene gönderme yapma

Açıklama:

Bilmek için farkındalık gerekir; yani bildiğimiz her şeyin farkındayızdır. Ancak bilmediğimiz bir şeyin farkında olmayabiliriz. Bu örnekte de anlaşılabileceği gibi, henüz bilgisayar kavramını bilmeyen bir kişi onunla ilgili yazılım programlarını da bilemeyecektir. Bu da bilmediğinin farkında olma durumuyla ilişkilidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Dil kullanımına dair felsefi konuların ele alındığı dil felsefesi alt alanı aşağıdakilerden hangisidir?

pragmatik

semantik

sentaks

kavrambilim

anlambilim

Açıklama:

Dil felsefesinin üç ana alt dalı bulunmaktadır: dilin biçimsel özelliklerini araştıran sentaks, dilin anlam ve gönderme kavramlarını araştıran semantik ve dilin kullanımına dair felsefi sorunları tartışan pragmatik. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Söz vermek, özür dilemek gibi dil kullanılarak yapılan işlere Austin ne ad verir?

söz olgusu

söz yaklaşımı

söz edimi

söz saptaması

niyet

Açıklama:

Austin dilin işlevinin bilgi aktarmak olduğunu savunan klasik düşünceye karşı çıkar ve sözcüklerin iki şekilde kullanılabileceğini savunur: edimsel ve saptayıcı. Austin özür dilemek, söz vermek, ad vermek gibi pek çok şeyin sözler aracılığı ile yapılan işler olduğunu söyler ve bunlara söz edimi der. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Bir tümcenin dildeki anlamı ile o tümceyi sözel bağlamda kullanan kişinin iletmek istediği anlam arasında fark olduğunu söyleyen felsefeci kimdir?

Austin

Wittgenstein

Kuhn

Grice

Frege

Açıklama:

Austin'in söz edimleri ile Grice'nin sözel ima kavramları arasında bir yakınlık vardır. Grice bir tümcenin dildeki anlamıyla o tümceyi sözel bağlamda kullanan kişinin iletmek istediği anlam arasında bir fark olduğunu belirtir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Wittgenstein'a göre her dil oyunu aynı zamanda bir etkinlik içermektedir. Wittgenstein bu etkinlikleri nasıl tanımlar?

anlaşma

kurallar

yaşam biçimi

söz edimi

söz dizimi

Açıklama:

Wittgenstein'a göre her dil oyunu aynı zamanda bir etkinlik içermek zorundadır. Sadece kurallarını bilerek bir oyunu öğrenmek imkansızdır, oyunu oynamanız gerekmektedir. Wittgenstein bu etkinliklere yaşam biçimi adını verir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Dilsel çerçeve kavramını geliştiren felsefeci kimdir?

Carnap

Wittgenstein

Austin

Russel

Frege

Açıklama:

Carnap deneyci felsefe açısından sorun yaratan sayı, önerme, anlam, nitelik gibi soyut şeylerin varlığına bir açıklama getirmeye çalışırken felsefe tarihinde ilk kez dilsel çerçeve kavramını geliştirir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Wittgenstein "soru sormak" eylemini nasıl tanımlar?

söz dizimi

söz edimi

dil çerçevesi

dil oyunu

dil yapısı

Açıklama:

Birbirinden farklı çok sayıda dil oyunu bulunur. Wittgenstein’ın kendi verdiği birkaç örneğe bakalım: metrik dizgede ölçüm yapmak, bir olayı bildirmek, emir vermek, emri yerine getirmek, soru sormak, teşekkür etmek, şaka yapmak, tahminde bulunmak, bir nesneyi betimlemek, bir nesneye ad vermek, bir nesnenin adını sormak, öykü uydurmak, problem çözmek, bir dilden diğerine çeviri yapmak, dua etmek, vb. Bu örneklerden de anlaşılacağı gibi bir dil oyunu geleneksel anlamda “dil” dediğimiz şey değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Austin soru sormak eylemini nasıl tanımlar?

söz edimi

söz dizimi

dil oyunu

dil yapısı

söz oyunu

Açıklama:

Austin soru sorma eylemini söz edimi olarak tanımlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Betimlemeler kuramı hangi filozofa aittir?

Frege

Austin

Wittgenstein

Russell

Hobbes

Açıklama:

Betimlemeler kuramı Russell'ın ortaya attığı bir kuramdır. Russell'a göre çevremizdeki dünyayı betimlemeler aracılığı ile kavrayabiliriz. betimlemeler neyi bilmediğimizi de betimleyebildiği için soru sormak eylemi ortaya çıkar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Dillerin farklı ön kabulleri olduğunu ve bu ön kabullerin o dil dizgesi içinde mutlak olduğunu söyleyen felsefeci kimdir?

Austin

Russel

Wittgenstein

Frege

Collingwood

Açıklama:

Collingwood’a göre çevremizde olup biteni düşünürken, yargıda bulunurken, soru sorarken hep içinde bulunduğumuz dilin oluşturduğu bir dizge içinden bakarız dünyaya. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Wittgenstein'a göre doğru bir önerme nedir?

söz edimi

dil oyunu

betimleme

doğruluk değeri

kavram

Açıklama:

Doğru bir önerme, Wittgenstein’a göre bir “resim”dir; dünyanın bir olgusunu resimler. Bu şekilde dil dünyayı açıklar, onu betimler, ve gerçekliği bize yansıtır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdaki tümcelerden hangisi John Austin'e göre edimsellere (performatives) bir örnek oluşturur?

Özür dilerim!

Su 100 santigrat derecede kaynar.

Ankara Eskişehir'in batısındadır.

3+5=8

En iyi ressam Van Gogh'tur.

Açıklama:

"Özür dilerim" diyen bir kişi Austin'e göre bilgi vermek amacında değildir. Bu tümceyle özür dileme eylemini geçekleştirmiş olur. Bu tip tümceler Austin'e göre edimsellerdir. Diğer şıklardaki tümceler ise saptayıcılara örnektir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Austin'in söz edimleri kuramı Paul Grice'ın hangi kavramıyla ilişkilidir?

Dil oyunları.

Sözel ima.

Etkisöz edimi.

Düzsöz edimi

Dünya görüşü

Açıklama:

Bakkala girip “ekmek var mı? “ diye sorduğumuzda normal koşullar altında amacımız bakkalda ekmek bulunup bulunmadığına dair merakımıı gidermek değildir. Bu soruyu sorarak aynı zamanda ekmeğe gereksinimimizin olduğunu ve ekmek satın almak istediğimizi de ima etmiş ouruz. Austin, bu bağlamda, Paul Grice'ın "sözel ima" kavramıyla ilgilenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Wittgenstein ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kendisine ait "dil oyunu" kavramı ölümünden sonra yayımlanan Felsefi Sorgulamalar (Philosophical Investigations) adlı eserinde ele alınır.

Dil oyunu kavramının tanımını vermenin olanaksız olduğunu düşünür.

Tractatus dönemindeki savunduğu gerçekçi dil kuramı anlayışını Felsefi Sorgulamalar (Philosophical Investigations) adlı eserinde de sürdürür.

Ona göre bir dil öğrenmek ve bir dili konuşur hale gelmek bir oyunu öğrenip o oyunu oynar hale gelmek gibidir.

Ona göre her dil oyunu ayn› zamanda bir etkinlik içerir

Açıklama:

Wittgenstein Tractatus dönemindeki savunduğu gerçekçi dil kuramından daha sonraları uzaklaşır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Rudolf Carnap'a göre diller üstü bir biçimde sorulmuş sorular ...........
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

fizikseldir.

tutarlıdır.

epistemolojiktir.

anlamsızdır.

matematikseldir.

Açıklama:

Carnap’a göre anlamlı bir soru ancak bir dilsel çerçeve içerisinden sorulabilir; dilin dışına çıkmayı deneyip diller üstü bir soru sormaya kalkıştığımızda “metafizik” denilen ve gerçekte anlamsız olan bir soru sormuş oluruz. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

An Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Wittgenstein

Russell

Carnap

Frege

Collingwood

Açıklama:

Collingwood, An Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Çoğu geleneksel felsefe probleminin dilin yanlış kullanımından kaynaklandığını savunan bazı filozoflar, ................... felsefenin en temel yöntemi olarak görürler.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kavramsal çözümlemeyi

dilden uzaklaşmayı

bilime yönelmeyi

tümevarımsal yöntemi

tümdengelimsel yöntemi

Açıklama:

Çoğu geleneksel felsefe probleminin dilin yanlış kullanımından kaynaklandığını savunan bazı filozoflar, kavramsal çözümlemeyi felsefenin en temel yöntemi olarak görürler. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akıma ne ad verilir?

Yanlışlamacı Bilim Görüşü

Mantıkçı Pozitivizm

Bilimsel Devrim Görüşü

Epistemolojizm

Psikolojizm

Açıklama:

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akıma mantıkçı pozitivizm adı verilir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Soru tümcelerinin semantik çözümlemesinin ve soru ile yanıt arasındaki mantıksal ilişkilerin ele alındığı mantık alanı aşağıdakileren hangisidir?

Formel Mantık

Sembolik Mantık

Olasılıksal Mantık

Erotetik mantık

İnformal Mantık

Açıklama:

Erotetik Mantık veya Sorular ve Yanıtlar mantığı ile soru tümcelerinin semantik çözümlemesi ve soru ile yanıt arasındaki mantıksal ilişkiler ele alınmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

I. Soru sormak Wittgenstein'a göre bir dil oyunudur.
II. Soru sormak Austin'e göre bir söz edimidir.
III. Wittgenstein ve Austin, bizi soru sormaya iten nedenleri irdelemişlerdir.
Yukarıdaki cümlelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Soru sormak Austin’e göre bir “söz edimi” Wittgenstein içinse bir “dil oyunu”dur. Ancak iki filozof da bizi sormaya iten nedenlerin ne olduğu konusuna girmezler. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

İnsanları hayvanlardan ayıran iki şeyin akıl ve merak olduğunu dile getiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Austin

Thomas Kuhn

Karl Popper

Imre Lakatos

Thomas Hobbes

Açıklama:

İnsanları hayvanlardan ayıran iki şeyin akıl ve merak olduğunu söyleyen düşünür Thomas Hobbes'tur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi merak etme ile dil kullanımı arasındaki bağla doğrudan ilişkili değildir?

Dilin bize kazandırdığı kavramlar sayesinde bildiklerimizi başkalarına aktarabilmek

Dilin bize kazandırdığı kavramlar sayesinde bilinmeyeni düşünebilmek

Dil sayesinde soru sorabilmek

Dil sayesinde bilinmeyen bir şeyi betimleyebilmek

Dilin bize kazandırdığı kavramlar sayesinde bir şeyi bilmediğimizin farkına varmak

Açıklama:

Eğer ki kavram dil olmadan olamıyorsa o zaman bilmediğinin farkına varmak için dilin gereklili¤ini göstermiş
oluruz.

Doğru Cevap: A

Soru 32

“Bilinmeyene gönderme yapma” örneği hangisinde yoktur?

Birinin şemsiyesini alıp almamaya karar vermek için o günkü hava durumunu merak etmesi

Bir coğrafya öğretmeninin sınavda öğrencilere Romanya'nın başkentini sorması

Teknolojik buluşlar üzerine çalışan birinin fermuarın ilk yaratıcısının kim olduğunu araştırması

Bir ekonomistin gelecek yılın işsizlik oranını tahmin etmeye çalışması

Bir fizikçinin evrenin nasıl oluştuğunu sorması

Açıklama:

Diyelim ki kitabımın kendi kendine yok olmayacağı için birinin almış olduğunu düşünüyorum. Bu durumda şu soruyu sorabilirim: “kitabımı kim aldı?” Bu soruda aslında bilinmeyene gönderme yapan bir betimleme içerir: “kitabımı alan kişi”. Burada da bilinmeyen bu terimin gönderme yaptığı kişidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi insanın bilmediğinin farkında olma ile dil kullanma özelliklerinin arasındaki
bağla doğrudan ilgili değildir?

Dil sayesinde bilinmeyeni kavramlaştırarak neyi bilmediğimizi bilebiliyoruz.

Dil sayesinde yanıtını bilmediğimiz sorular sorabiliyoruz.

Dil yoluyla bildiklerimizi betimleyebildiğimiz gibi bilmediklerimizi de betimleyebiliyoruz.

İnsanın bilmediğinin farkına varması için neyi bilmediğini temsil etmesini sağlayacak bir dili
olmalıdır

Ancak dil sayesinde bazı şeyler hakkında bilgi sahibi olabiliriz.

Açıklama:

Dil sayesinde düşüncelerimizi, inançlarımızı, bilgimizi başkalarına iletebiliyoruz ve başkalarının neler düşündüğünü öğrenebiliyoruz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

I. Semantik anlam ve gönderme kavramlarını temel alır
II. Sentaks ise tümcenin içeriğini değil biçimini araştıran bir alandır
III. Pragmatik alan semantik ve sentaksın ele almadığı ancak felsefi açıdan çok önemli olan konuları ele alır
IV. Dil felsefesinin üç alt alanı vardır.
Dil felsefesi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II, III

II, III, IV

I, III, IV

I, II, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Dil felsefesinin üç alt alanı vardır. Semantik anlam ve gönderme kavramlarını temel alır. Sentaks ise tümcenin içeriğini değil biçimini araştıran bir alandır. Pragmatik alan semantik ve sentaksın ele almadığı ancak felsefi açıdan çok önemli olan konuları ele alır

Doğru Cevap: E

Soru 35

“Dilsel çerçeve” kavramını geliştiren filozof kimdir?

Rudolf Carnap

Collingwood

John Austin

Russell

Frege

Açıklama:

İlk kez “dilsel çerçeve” terimini gelifltiren Rudolf Carnap'tır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

John Austin hangi kitabında dilin temel işlevinin bilgi ya da enformasyon aktarmak olduğuna dair geleneksel görüşe karşı çıkar?

Edimseller ve Saptayıcılar

Özür Dilerim

Söylemek ve Yapmak

Söz Edimi

Edimsöz

Açıklama:

John Austin How to Do Things with Words (Söylemek ve Yapmak) adlı ünlü kitabında dilin temel işlevinin bilgi ya da enformasyon aktarmak olduğuna dair geleneksel görüşe karşı çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Austin bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği tür edimlere ne denmektedir?

etkisöz

edimsöz

edimsellik

düzsöz

sözedimi

Açıklama:

Bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği bu tür edimlere Austin “edimsöz” (illocutionary act) der.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Wittgenstein dil oyunu kavramını hangi kitabında ele almıştır?

Söylemek ve Yapmak

Sözel İma

Metrik Sistem

Felsefi Sorgulamalar

Dilsel Çerçeve

Açıklama:

Wittgenstein ölümünden sonra yayınlanan Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı ünlü kitabında yeni bir kavram geliştirir: dil oyunu.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Wittgenstein’ın başını çektiği akımın adı nedir?

Mantıkçı Pozitivizm

Realizm

Postmodernizm

Kübizm

Pragmatizm

Açıklama:

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım Mantıkçı Pozitivizm olarak anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

I. The Structure of Scientific Revolutions (Bilimsel Devrimlerin Yapısı) adlı kitabıyla ünlenmiştir
II. Her bilimsel kuram parçası bir “paradigma” içinde ortaya çıkar.
III. An Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı ünlü eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunur.
Thomas Kuhn ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II

II, III

I, III

I, II, III

Açıklama:

Collingwood, an Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı ünlü eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 41

I. Austin- Dil edimleri
II. Wittgenstein-Dil Oyunları
III. Grice- Tümce anlamı
Yukarıda filozof ve onların görüşlerinden hangileri doğru eşleştirilmiştir?

I, II

I, III

II, III

I, II, III

Açıklama:

Austin’in “dil edimleri” kuram›, Wittgenstein’in “dil oyunlar›” kavram› ve Grice’ın “tümce anlam›” ile “konuşmacının tümceye yüklediği anlam” arasındaki yaptığı ayrım pragmatik dil felsefesi açısından özellikle önemlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Kuhn ve Feyerabend’in geliştirdikleri hangi kavramın gereği olarak bir devrim ile ayrılmış olan iki paradigmanın kavramsal çerçeveleri arasında tam tamına çeviri yapmak olanaklı değildir?

Dil Oyunu

Eşölçülemezlik Savı

Felsefi Soruşturmalar

Dilsel Çerçeve

Edimsöz

Açıklama:

Kuhn ve Feyerabend’in geliştirdikleri “Eşölçülemezlik Savı” (Incommensurability Thesis) gereği bir devrim ile ayrılmış olan iki paradigmanın kavramsal çerçeveleri arasında tam tamına çeviri yapmak olanaklı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Soru sorma ve merak etme üzerine dil felsefesi ve epistemoloji (bilgi felsefesi) alanlarında çalışılmaya ne zaman başlanmıştır?

21. yüzyıl

20. yüzyıl

19. yüzyıl

18. yüzyıl

17. yüzyıl

Açıklama:

Özellikle 2000’li yılların başlarında ilk defa soru sorma ve merak etme üzerine dil felsefesi ve epistemoloji (bilgi felsefesi) alanlarında çalışılmaya başlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Hangisi doğrudan dil ile dünya görüşlü arasındaki ilişkiye dair olduğu söylenemez?

Algılama, inanma, düşünme gibi süreçler kısmen dilimiz tarafından belirlenir.

Dil sayesinde dünyanın nasıl oluştuğunu araştırabiliyoruz.

Dilin bize kazandırdığı kavramlar aracılığıyla dünyayı algılarız.

Dil neyi nasıl düşündüğümüzü belirler.

Dil dünyayı tikel ve tümellere ayırır.

Açıklama:

Wittgenstein’a göre bir “resim”dir; dünyanın bir olgusunu resimler. Bu şekilde dil dünyayı açıklar, onu betimler, ve gerçekliği bize yansıtır. Bu görüş o dönem yaygın kabul gören pozitivist akımın bir uzantısı olarak da görülebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden Kuhn’un kavramsal çerçeve kavramı ile doğrudan ilişkisi olmayan hangisidir?

İki kavramsal çerçeve arasında her durumda kayıpsız bir çeviri yapamayız.

Kavramsal çerçeve bize bir dünya görüşü sunar.

Newton fiziğinin kavramsal çerçevesinde bir cismin kütlesi sabittir.

Einstein fiziğinin kavramsal çerçevesinde bir cismin kütlesi enerjiye göre değişir.

Dünyayı nesnel bir biçimde olduğu gibi açıklayacak mutlak bir kavramsal çerçeve bulunur.

Açıklama:

Batlamyus’ un bu kavramsal çerçevesi Kopernik sonrası özden değişti. Bu değişim tüm evreni algılamamızı etkileyecek düzeyde bir değişimdi Kuhn’a göre.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdaki konulardan hangisi Collingwood’un önkabul kavramına için geçerli değildir?

Bir dünya görüşü kendi önkabullerini o dünya görüşünün dışına çıkmadan sorgulayamaz.

Her bilimsel kuramın farklı önkabulleri bulunur.

Tüm kültürler için değişmeyen bazı temel önkabuller bulunur.

“Her olayın bir nedeni vardır” bir kültürün önkabulu olsa da başka bir kültür bunu kabul etmeyebilir.

Önkabuller kendi kuramları içinde mutlak olsalar da mutlak anlamda mutlak değildir.

Açıklama:

Collingwood, Metafizik Üzerine Bir Deneme adlı ünlü eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” olduğunu savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdaki konulardan hangisi Carnap’ın dilsel çerçeve kavramına bir örnek sayılmaz?

Dilin evrimi

Biyoloji dili

Matematik dili

Fizik dili

Kimya dili

Açıklama:

Kabullerin bazıları o dili tanımlar ve bundan dolayı o dilin oluşturduğu kuramsal dizge için bu önkabuller “mutlak”tır ve o dizge içinde sorgulanamazlar.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Hangisi Wittgenstein’ın dil oyunu kavramına bir örnek değildir?

Dilin evrim geçirmesi

Şaka yapmak

Bilgi aktarmak

Soru sormak

Metreyle ölçüm yapmak

Açıklama:

Kabullerin bazıları o dili tanımlar ve bundan dolayı o dilin oluşturduğu kuramsal dizge için bu önkabuller “mutlak”tır ve o dizge içinde sorgulanamazlar.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdaki konulardan hangisi Austin’in söz edimleri kuramı ile doğrudan ilişkili değildir?

Konuşan kişinin dinleyiciler üzerinde bırakmak istediği etki

Dil yoluyla bir şey bildirmek dışında yapılan şeyler

Dilin sentaks yapısı ile dünya arasındaki ilişki

Sonu ünlem imiyle biten türde tümcelerin işlevleri

Konuşan kişinin sözcükleri kullanırken ki amacı

Açıklama:

Dilin en önemli işlevlerinden biri dünya hakkında bilgi içeren imler oluşturma özelliğidir. Sonlu sayıda sözcük dağarcığında oluşan bir dilde dünya hakkında sonsuz sayıda bildirimsel tümce elde edebiliyoruz. Semantik ve sentaks dilin bu özelliğini araştırır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdaki konulardan hangisi pragmatik dil felsefesi ile doğrudan ilişkili değildir?

Austin’in dil edimleri

Anlam ile gönderge arasındaki ilişki

Konuşan kişinin dinleyiciler üzerinde bırakmak istediği etki

Dilin dünya görüşü oluşturmaktaki rolü

Wittgenstein’ın dil oyunları

Açıklama:

Dil felsefesinin bir alt alanı olan sentaks tümce yapısını araştırırken, diğer bir alt alanı olan semantik ise tümcenin içindeki terimlerin anlamları ve göndergeleri aracılığıyla doğru ya da yanlış bildirimlerde bulunmasını açıklamaya çalışır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi, dil felsefesinin gönderme kavramlarını temel alan alt alanıdır?

Sentaks

Pragmatik

Semantik

Kreol

Prozodi

Açıklama:

Dil felsefesinin üç alt alanı arasında olan semantik, anlam ve gönderme kavramlarını temel alır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, tümcenin biçimini araştıran dil felsefesi alanıdır?

Sentaks

Pragmatik

Semantik

Kreol

Prozodi

Açıklama:

Sentaks ise tümcenin içeriğini değil biçimini araştıran bir alandır. Bu anlamda “biçim” bir tümcenin mantıksal yapısını gösterir ve sentaksın temel araştırma konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 53

"John Austin sözcükleri kullanımlarına göre iki ayrı grupta değerlendirmiştir: Edimseller ve Saptayıcılar. Saptayıcı sözcüklerde bilgi aktarmak, gerçeği açıklamak, betimlemek ya da saptamak gibi bir işlev varken; edimsel sözcükler çoğunlukla bir edimin geröekleşmesi üzerinedir."
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi edimsel kullanıma örnek olarak gösterilebilir?

Işık hızı geçilemez

Dünya yuvarlaktır

Özür dilerim

İstanbul Marmara bölgesindedir

Sigara sağlığa zararlıdır

Açıklama:

"Özür dilerim" örneği dışındaki tüm seçenekler bilgi verici olduklarından "saptayıcı" kullanımlardır. Seçenekler arasındaki tek edimsel kullanım özür dileme edimini gerçekleştiren C seçeneğinde belirtilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Tepkisöz edimi
Düzsöz edimi
Dolaylısöz edimi
Edimsöz edimi
Etkisöz edimi

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Austin'in belirlediği üç ayrı söz edimi parçası arasında gösterilmektedir?

I, II ve III

I, III ve V

II, IV ve V

III, IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Austin edimseller ile saptayıcılar arasında keskin bir ayrım olmadığı ve aslında her söz ediminde ikisinin de bulunduğu sonucuna varır. Bundan dolayı söz edimleri arasında bir ayrım yapmak yerine, bir söz ediminin içinde yer alan üç ayrı söz edimi parçasından söz eder; düzsöz edimi (locutionary act), edimsöz edimi (illocutionary act) ve etkisöz edimi (perlocutionary act).

Doğru Cevap: C

Soru 55

Austin bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği edimlere ne ad vermiştir?

Edimsöz

Etkisöz

Düzsöz

Dolaylısöz

Tepkisöz

Açıklama:

Bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği edimlere "edimsöz" denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

"Sözel ima" (conversational implicature) kavramı aşağıdaki dil felsefecilerinden hangisine aittir?

John Austin

Ludwig Wittgenstein

Bertrand Russell

Gottlob Frege

Paul Grice

Açıklama:

"Sözel ima" (conversational implicature) kavramı Paul Grice'a aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı kitabında "dil oyunu" adlı kavramı geliştirmiştir?

John Austin

Rudolf Carnap

Saul Kripke

Bertrand Russell

Ludwig Wittgenstein

Açıklama:

Ludwig Wittgenstein ölümünden sonra yayımlanan Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı ünlü kitabında dil oyunu adlı yeni bir kavram geliştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki yöntemlerden hangisi on dokuzuncu yüzyılın sonlarında gelişip yirminci yüzyıla damgasını vurmuş olan ve felsefe tarihinde “dile dönüş” adıyla anılan dönemin en belirgin özelliği olarak felsefe sorunlarının tartışılmasında merkezi bir konuma gelmiştir?

Dilsel çözümleme

Mantıksal çıkarım

İşlevsel kullanım

İçerik çözümlemesi

Yapısal çözümleme

Açıklama:

Aşağıdaki yöntemlerden hangisi on dokuzuncu yüzyılın sonlarında gelişip yirminci yüzyıla damgasını vurmuş olan ve felsefe tarihinde “dile dönüş” adıyla anılan dönemin en belirgin özelliği dilsel çözümleme yönteminin felsefe sorunlarının tartışılmasında merkezi bir konuma getirilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım aşağıdakilerden hangisi ile anılmaktadır?

Semantik Dışsalcılık

Yapısalcılık

İşlevselcilik

Mantıkçı Pozitivizm

Pragmatizm

Açıklama:

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım Mantıksal Pozitivizm olarak anılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi deneyci felsefe açısından sorun yaratan sayı, önerme, anlam, nitelik
gibi soyut şeylerin varlığına dair bir açıklama getirmeye çalışırken "dilsel çerçeve" kavramını geliştirmiştir?

Rudolf Carnap

Otto Neurath

Moritz Schlick

Friedrich Waismann

Ludwig Wittgenstein

Açıklama:

Rudolf Carnap deneyci felsefe açısından sorun yaratan sayı, önerme, anlam, nitelik
gibi soyut şeylerin varlığına dair bir açıklama getirmeye çalışırken "dilsel çerçeve" kavramını geliştirmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 61

İlk kez “dilsel çerçeve” terimini geliştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Rudolf Carnap

Collingwood

Thomas Kuhn

Wittgenstein

Meinong

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 104 de “AUSTİN VE SÖZ EDİMLERİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Çağdaş felsefede birçok filozof bir dilin içerdiği “kavramsal çerçeve”nin o dili kullananların varlığa dair görüşlerini belirlediğini ve dünyayı nasıl algıladığımızı belirleyen bir dünya görüşünün oluşumuna katkıda bulunduğunu söyler. Bu filozoflar arasında ilk kez “dilsel çerçeve” terimini geliştiren Rudolf Carnap’tır

Doğru Cevap: A

Soru 62

Doğru ya da yanlış bir bildirimde bulunan bir tümceyi dile getirdiğimizde, söylediğimize bir _______yükleriz ve bu sayede bir şeye______ yaparak onun hakkında bir bildirimde bulunuruz.
Cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangileri doğru şekilde tamamlar?

anlam/gönderme

gönderge-/bilgi

diziliş /anlam

anlam/öğeler

gönderme /diziliş

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 104 de “AUSTİN VE SÖZ EDİMLERİ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz
Doğru ya da yanlış bir bildirimde bulunan bir tümceyi dile getirdiğimizde, söylediğimize bir anlam yükleriz ve bu sayede bir şeye gönderme yaparak onun hakkında bir bildirimde bulunuruz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

-“ Metreyle ölçüm yapmak.” Aşağıdakilerden hangisinin dil oyunu kavramına bir örnektir?

Austin

Carnap

Wittgenstein

Collingwood

Kuhn

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 106 de “WITTGENSTEIN VE DİL OYUNLARI” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Dil oyunu durağan bir şey değildir, kuralları zamana ve bağlama göre değişir. Wittgenstein’ın kendi örneğine bakalım. “Metrik sistemde ölçüm yapma” bir dil oyunudur. Bu dil oyununun oluşması için “metre” denen uzunluğun bir tanımının verilmesi gerekir. Wittgenstein bu örneği verdiğinde Pariste özenle saklanan ve özel bir metal alaşımdan yapılmış bir çubuğun uzunluğuna bir “metre” denirdi. Bu metrenin tanımını verdiği için bu çubuğa da “standart metre çubuğu” denirdi. Wittgenstein metrik sistemde ölçüm yapma dil oyunu açısından bu standart metre çubuğunun önemini vurgular. Standart metre çubuğu bu dil oyunun kuralını oluşturuyordu o dönemde. Bu kuralı benimsedikten sonra bir nesnenin uzunluluğunu metre cinsinden dile getirebiliriz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Yirminci yüzyılda çoğu geleneksel felsefe probleminin dilin yanlış kullanımından kaynaklandığını savunan bazı filozoflar, hangi çözümlemeyi felsefenin en temel yöntemi olarak görürler?

değişken

terimsel

öznesel

kavramsal

betimsel

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 107 de “DİL VE DÜNYA GÖRÜŞÜ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
On dokuzuncu yüzyılın sonlarında gelişip yirminci yüzyıla damgasını vurmuş olan ve felsefe tarihinde “dile dönüş” adıyla anılan dönemin en belirgin özelliği dilsel çözümleme yönteminin felsefe sorunlarının tartışılmasında merkezi bir konuma getirilmesidir. Çoğu geleneksel felsefe probleminin dilin yanlış kullanımından kaynaklandığını savunan bazı filozoflar, kavramsal çözümlemeyi felsefenin en temel yöntemi olarak görürler.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım aşağıdakilerden hangisi ile anılır?

Gerçekçi Pozitivizm

Mantıkçı Pozitivizm

Doğrulukçu Pozitivizm

Yapısalcı Pozitivizm

Deneysel Pozitivizm

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 107 de “DİL VE DÜNYA GÖRÜŞÜ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Doğru bir önerme, Wittgenstein’a göre bir “resim”dir; dünyanın bir olgusunu resimler. Bu şekilde dil dünyayı açıklar, onu betimler, ve gerçekliği bize yansıtır. Bu görüş o dönem yaygın kabul gören pozitivist akımın bir uzantısı olarak da görülebilir. Nitekim Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım Mantıkçı Pozitivizm olarak anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Carnap’ın deneyci felsefe açısından sorun yaratan sayı, önerme, anlam, nitelik gibi soyut şeylerin varlığına bir açıklama getirmeye çalışırken felsefe tarihinde ilk kez geliştirdiği kavramdır?

Fiziki çerçeve

Doğal çerçeve

Biyolojik çerçeve

Kavramsal çerçeve

Dilsel çerçeve

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 107 de “DİL VE DÜNYA GÖRÜŞÜ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Carnap deneyci felsefe açısından sorun yaratan sayı, önerme, anlam, nitelik gibi soyut şeylerin varlığına bir açıklama getirmeye çalışırken felsefe tarihinde ilk kez dilsel çerçeve kavramını geliştirir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Kuhn’a göre her bilimsel kuram parçası aşağıdakilerden hangisi içinde ortaya çıkar?

paradigma

görüş

kavram

gönderge

kuram

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 107 de “DİL VE DÜNYA GÖRÜŞÜ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Kuhn’a göre her bilimsel kuram parçası bir “paradigma” içinde ortaya çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Bilimsel paradigmaların en temel öğelerini Kuhn önce aşağıdakilerden hangisi ile adlandırmıştır?

anlam

gönderge

leksikon

semantik

kuram

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 107 de “DİL VE DÜNYA GÖRÜŞÜ” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Bilimsel paradigmaların en temel öğelerine Kuhn önce “leksikon” daha sonra da “kavramsal çerçeve” der.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Soru sormak Austin’e göre aşağıdakilerden hangisidir?

merak etme

dil oyunu

söz edimi

anlam kullanımı

dilsel çerçeve

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 109 de “BİLİNMEYENİ SORMA VE MERAK” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Soru sormak Austin’e göre bir “söz edimi” Wittgenstein içinse bir “dil oyunu”dur.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Soru sormak Wittgenstein ‘a göre aşağıdakilerden hangisidir?

mantıksal çerçeve

gönderme

yaşam biçimi

dil oyunu

dikkat çekme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise sayfa 109 de “BİLİNMEYENİ SORMA VE MERAK” bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
soru sormak Austin’e göre bir “söz edimi” Wittgenstein içinse bir “dil oyunu”dur.

Doğru Cevap: D

Soru 71

"Dilsel Çerçeve" kavramını geliştiren filozof hangisidir?

Carnap

Wittgenstein

Collingwood

Kuhn

Augustin

Açıklama:

İlk kez “dilsel çerçeve” terimini geliştiren Rudolf Carnap'tır
Yanıt A. İlk kez “dilsel çerçeve” terimini geliştiren Rudolf Carnap, farklı dillerin farklı “önkabulleri” olduğunu savunan Collingwood, bilimsel devrimlerin sonucu “paradigma”ların değişimiyle kavramsal çerçevelerin de değiştiğini gösteren Thomas Kuhn'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 72

John Austin'in Söz Edimi kuramının parçaları hangi şıkta verilmiştir?

Düzsöz
Edimsöz
Etkisöz

Yalnız A

Yalnız B

Yalnız C

Yalnız B ve C

A, B ve C

Açıklama:

Yanıt E. Austin bir söz ediminin içinde yer alan üç ayrı söz edimi parçasından söz eder; düzsöz edimi (locutionary act), edimsöz edimi (illocutionary act) ve etkisöz edimi (perlocutionary act).

Doğru Cevap: E

Soru 73

Austin'e göre bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği edimlere ne denir?

Düzsöz

Edimsöz

Etkisöz

saptayıcı

aktarıcı

Açıklama:

Yanıt B. Amacımızı dinleyiciyi ikna etmeye çalışmak olabilir, ya da ona soru sormak, onun bilgisini ölçmek, onu yüceltmek ya da onu küçük düşürmek gibi birçok farklı amaçlar da taşıyabiliriz. İşte bir tümcenin bir sözel bağlamda kullanımında o tümceyi kullananın amaç ve niyetlerinin belirlediği bu tür edimlere Austin “edimsöz” (illocutionary act) der.

Doğru Cevap: B

Soru 74

"Dil oyunları" kuramı hangi filozofa aittir?

Wittgenstein

Austin

Grice

Frege

Humboldt

Açıklama:

Yanıt A. Wittgenstein Tractatus dönemindeki savunduğu gerçekçi dil kuramından daha sonraları uzaklaşır. Ölümünden sonra yayınlanan Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı ünlü kitabında yeni bir kavram geliştirir: dil oyunu. Her kavram gibi bu kavramın da bir tanımını vermenin olanaksız olduğunu düşündüğü için örnekler ve açıklamalar ile kitap boyunca dil oyunu kavramını okuyucuya tanıtır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Verilenlerden hangileri Wittgenstein'ın dil oyunlarına örnek olarak gösterilebilir?

metrik dizgede ölçüm yapmak
bir olayı bildirmek
emir vermek

Yalnız A

Yalnız B

Yalnız C

Yalnız B ve C

A, B ve C

Açıklama:

Yanıt E. Dil oyununu öğrenmek demek belirli bir yaşam biçimini benimsemek demektir. Birbirinden farklı çok sayıda dil oyunu bulunur. Wittgenstein’ın kendi verdiği birkaç örneğe bakalım: metrik dizgede ölçüm yapmak, bir olayı bildirmek, emir vermek, emri yerine getirmek, soru sormak, teşekkür etmek, şaka yapmak, tahminde bulunmak, bir nesneyi betimlemek, bir nesneye ad vermek, bir nesnenin adını sormak, öykü uydurmak, problem çözmek, bir dilden diğerine çeviri yapmak, dua etmek, vb.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Bir tümcenin ya da bir dilin anlamının onun kullanımında olduğunu ileri sürerek pragmatikten bağımsız bir semantik anlam olamayacağını savunan düşünür kimdir?

Wittgenstein

Frege

Husserl

Saussure

Kuhn

Açıklama:

Yanıt A. Wittgenstein bir tümcenin içinde yer aldığı dil oyunundaki kullanımı dışında bir anlamı olmadığını savunur. “Anlam kullanımdır” (“meaning is use”) şeklinde sloganlaşmış olan bu yaklaşıma göre pragmatikten bağımsız semantik bir alan olamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 77

The Structure of Scientific Revolutions (Bilimsel Devrimlerin Yapısı) adlı kitabında her bilimsel kuram parçası bir “paradigma” içinde ortaya çıktığını savunan felsefeci kimdir?

Thomas Kuhn

Ludwig Wittgenstein

Noam Chomsky

Ferdinand de Saussure

Roland Barthes

Açıklama:

Thomas Kuhn’un klasikleşmiş The Structure of Scientific Revolutions (Bilimsel Devrimlerin Yapısı) adlı kitabıyla ünlenmiştir. Kuhn’a göre her bilimsel kuram parçası bir “paradigma” içinde ortaya çıkar. Aristoteles, Batlamyus (Ptolemy), Kopernik, Newton, Einstein’ınki gibi etkili olmuş tüm fizik kuramlarının her biri farklı bir paradigma içerir. Bilimsel paradigmaların en temel öğelerine Kuhn önce “leksikon” daha sonra da “kavramsal çerçeve” der. Yanıt A.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Verilen konulardan hangisi pragmatik dil felsefesi ile doğrudan ilişkilidir?

Wittgenstein’ın dil oyunları
Austin’in dil edimleri
Anlam ile gönderge arasındaki ilişki

Yalnız A

Yalnız B

Yalnız C

Yalnız A ve B

A, B ve C

Açıklama:

Anlam ile gönderge arasındaki ilişki semantik ve yapısalcılık ile ilişkilidir. Yanıt D.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Verilen konulardan hangisi Kuhn’un kavramsal çerçeve kavramı ile doğrudan ilişkilidir?

Newton fiziğinin kavramsal çerçevesinde bir cismin kütlesi sabittir.
Einstein fiziğinin kavramsal çerçevesinde bir cismin kütlesi enerjiye göre değişir.
Dünyayı nesnel bir biçimde olduğu gibi açıklayacak mutlak bir kavramsal çerçeve bulunur

Yalnız A

Yalnız B

Yalnız C

Yalnız A ve B

A, B ve C

Açıklama:

Yanıt D. Kuhn’a göre böyle mutlak bir kavramsal çerçeve yoktur

Doğru Cevap: D

Soru 80

"Dilin bize kazandırdığı kavramlar aracılığıyla dünyayı algılarız" ifadesi hangi konu ile doğrudan ilişkilidir?

Dil kullanma becerisi

Dilin evrimi

Dil ile dünya görüşü arasındaki ilişki

Dil öğretimi ile zeka ilişkisi

Yabancı dilin faydaları

Açıklama:

Yanıt C

Doğru Cevap: C

Soru 81

"Dilsel çerçeve" terimi ilk kez hangi düşünür tarafından ele alınmıştır?

Carnap

Collingwood

Austin

Frege

Wittgenstein

Açıklama:

Filozoflar arasında ilk kez “dilsel çerçeve” terimini geliştiren Rudolf Carnap'tır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi John Austin tarafından savunulan görüşler arasında yer almamaktadır?

Dil kullanımı ile iletmek istediğimiz şey yalnızca bir tümcenin dile getirdiği önerme değildir.

Dilin temel işlevi bilgi ya da enformasyon aktarmaktır.

Edimin başarılı olması için birçok koşulun sağlanması gerekir.

Dil kullanımı ile her durumda istediğimiz etkiyi bırakamayabiliriz.

Dil yoluyla normal şartlarda başka hiçbir yolla yapmayacağımız bazı şeyleri gerçekleştirebiliriz.

Açıklama:

John Austin How to Do Things with Words (Söylemek ve Yapmak) adlı ünlü kitabında dilin temel işlevinin bilgi ya da enformasyon aktarmak olduğuna dair geleneksel görüşe karşı çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Austin sözcüklerin iki ayrı şekilde kullanılabileceğini söyler. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Austin'in ele aldığı bu iki şekil birlikte verilmektedir?

Sorgulamalar ve oyunlar

Saptayıcılar ve gönderimseller

Edimseller ve etkiseller

Edimseller ve saptayıcılar

Sorgulamalar ve saptayıcılar

Açıklama:

Austin sözcüklerin iki ayrı şekilde kullanılabileceğini söyler: edimseller (performatives) ve saptayıcılar (constatives).

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangi seçenekte Austin'in öne sürdüğü üç ayrı söz edimi (speech act) bir arada verilmiştir?

Sabit söz-anlam söz-mecaz söz

Değişken söz-sabit söz- gerçek söz

Gerçek söz-mecaz söz-etkisöz

Düzsöz-eylemsöz-anlamsöz

Düzsöz-edimsöz-etkisöz

Açıklama:

Austin bir söz ediminin içinde yer alan üç ayrı söz edimi parçasından söz eder; düzsöz edimi (locutionary act), edimsöz edimi (illocutionary act) ve etkisöz edimi (perlocutionary act).

Doğru Cevap: E

Soru 85

Wittgenstein tarafından yazılan ve dil oyunu kavramına yer verilen kitap aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefi Sorgulamalar

Söylemek ve Yapmak

Bilimsel Devrimlerin Yapısı

Sözlerin Etkisi

Söz Söyleme Sanatı

Açıklama:

Wittgenstein ölümünden sonra yayınlanan Philosophical Investigations (Felsefi Sorgulamalar) adlı ünlü kitabında yeni bir kavram geliştirir: dil oyunu.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Wittgenstein'ın dil oyunları ile öne sürdüğü görüşler arasında yer almamaktadır?

Dil oyununun kuralları vardır.

Bir dili öğrenmek için o dilin kurallarını bilmek yeterlidir.

Dil oyunu tek başına oynanmaz.

Birbirinden farklı çok sayıda dil oyunu bulunur.

Dil oyunu aynı zamanda bir etkinlik içerir.

Açıklama:

Bir dil öğrenmek ve bir dili konuşur hale gelmek bir oyunu öğrenip o oyunu oynar hale gelmek gibidir Wittgenstein’a göre. Oyun salt kuralları ile öğrenilmez, aynı zamanda bunları uygulamak da gerekir. Oyun oynamak için bilgi sahibi olmak yetmez aynı zamdan bu oyunun gerektirdiği türde bir etkinliğe katılıyor olmak gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım Mantıkçı Pozitivizm olarak anılır.

Mantıksal Dil

Dilsel Pozitivizm

Metafizik Düşünce

Postmodern Mantık

Mantıkçı Pozitivizm

Açıklama:

Wittgenstein’ın başını çektiği Viyana Çevresi filozoflarının kurduğu akım Mantıkçı Pozitivizm olarak anılır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

An Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı ünlü eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunan felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Austin

Collingwood

Searle

Carnap

Kuhn

Açıklama:

Collingwood, An Essay on Metaphysics (Metafizik Üzerine Bir Deneme) adlı ünlü eserinde farklı dillerin farklı “önkabulleri” (presuppositions) olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Kuhn'a göre bilimsel paradigmaların en temel iki öğesi aşağıdakilerden hangileridir?

Leksikon-kavramsal çerçeve

Metafizik-leksikon

Oyun-leksikon

Metafizik-kuramsal çerçeve

Mutlak ön kabul-oyun

Açıklama:

Bilimsel paradigmaların en temel öğelerine Kuhn önce “leksikon” daha sonra da “kavramsal çerçeve” der.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Ünlü filozof Thomas Hobbes bizleri hayvanlardan ayıran iki şeyin olduğunu söyler. Bu iki şey aşağıdakilerden hangisidir?

Sorgulama ve hareket

Oyun ve konuşma

Araştırma ve geliştirme

Akıl ve merak

Dil ve düşünce

Açıklama:

Ünlü filozof Thomas Hobbes bizleri hayvanlardan ayıran iki şeyin olduğunu söyler: akıl ve merak.

Doğru Cevap: D

Dil Felsefesi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler