Çoklu Engellilerin Bakım ve Rehabilitasyonu - Engelli Bakımı ve Rehabilitasyon

Ünite 1

Soru 1

Tekin-İftar tarafından çoklu engellilik yerine hangi kavram kullanılmıştır ?

Fizyolojik engellilik

Zihinsel engellilik

İleri derecede yetersizlik ve çoklu yetersizlik

Özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey

Ağır ve çok engellilik

Açıklama:

Tekin-İftar tarafından çoklu engellilik yerine “ileri derecede yetersizlik ve çoklu yetersizlik” kavramları kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Hangisi doğum öncesi engel nedenlerinden birisi değildir?

Akraba evliliği

Ağır doğum sarılığı

Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması

Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Hamilelik süresince yetersiz beslenme

Açıklama:

Ağır doğum sarılığı doğum sonrası nedenlerden birisidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Hangisi doğum sonrası engel nedenlerinden birisidir?

Bebeğin düşük doğum ağırlığında doğması

Doğumda bebeğin travma geçirmesi

Hamilelikte kaza geçirilmesi veya travmaya maruz kalınması

Doğumun sağlık kuruluşunda,sağlıkpersoneli tarafından gerçekleştirilmemesi

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Açıklama:

Bireyin ihmal ve istismar edilmesi doğum sonrası engel nedenidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi engel nedenlerinden birisi değildir?

Kromozom bozuklukları

Beslenme bozuklukları

Erken doğum

Beyin/omurilik zedelenmesi

Kazalarda yaralanma

Açıklama:

Beslenme bozukluğu bir engelle sebep olmamaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Hangisi engelli bireylerin problem yaşadıkları temel alanlardan birisi değildir ?

Uzun süre dikkatlerini bir şeyler üzerinde toplayabilirler.

Öğrenme hızları yavaştır.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.

Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.

Açıklama:

Engelli bir bireyin uzun süre dikkatini bir şey üzerinde toplaması zordur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Özürlüler İdaresi Başkanlığının 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada bu grupta yer alan bireylerin sayılarına ilişkin bazı veriler elde edilmiştir. Buna göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerin yüzde kaçı iki çeşit yetersizliğe sahiptir?

%0,21

%2,52

%11,75

%5,75

%10.75

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hangisi çoklu engellilik alt başlıklarından birisi değildir?

Zihin ve işitme engellilik

Zihin ve fizyolojik engellilik

Zihin ve görme engellilik

Zihin ve fiziksel engellilik

Görme ve işitme engellilik

Açıklama:

Kitabımızda çoklu engellilik
1) zihin ve işitme engellilik,
2) zihin ve görme engellilik,
3) zihin ve fiziksel engellilik,
4) görme ve fiziksel engellilik
5) görme ve işitme engellilik olmak üzere beş farklı alt boyutta ele alınacaktır. Doğru B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İşitme engelli olarak tanımlanan çocuklarda işitme kaybı oranları hangisinde doğru olarak verilmiştir?

%6 merkezi işitsel işleme bozukluğu

%21 çok ağır işitme kaybı

%14 orta derecede işitme kaybı

%14 merkezi işitsel işleme bozukluğu

%35 diğer

Açıklama:

%6 Merkezi işitsel işletme bozukluğunun oranıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen görme kaybı oranları hangisinde yanlış olarak verilmiştir?

%17 (yüzde onyedi) total görme kaybı veya çok hafif algılama

%24 (yüzde yirmidört)yasal olarak görme engelli

%17 (yüzde onyedi)kortikal görme bozukluğu

%21 (yüzde yirmibir) diğer

%24 (yüzde yirmidört) total görme kaybı veya çok hafif algılama

Açıklama:

Total görme kaybı oranı %17 (yüzde onyedi) dir, DOLAYISIYLA
%24 (yüzde yirmidört) total görme kaybı veya çok hafif algılama YANLIŞTIR.
SORU hangisinde yanlış olarak verilmiştir? ŞEKLİNDE SORULDUĞUNDAN "E" ŞIKKI DOĞRUDUR.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cushing hastalığı

Diyabet

Parkinson

Spina Bifida

Down sendromu

Açıklama:

Serebral Palsi, Spina Bifida ve Kas Bozukluğu genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır .

Doğru Cevap: D

Soru 11

Çoklu engellilikle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Birden fazla alanda yetersizliği bulunan bireyler için kullanılan terimdir.

Ağır ve çok engellilik olarak da ifade edilir.

İleri derecede yetersizlik ya da çoklu yetersizlik olarak da kullanılabilir.

Yaşlı ve işitme engelliliği bir çoklu engelliliktir.

Görme ve zihin yetersizliği bir çok engelliliktir.

Açıklama:

Yaşlı ve işitme engelliliği bir çoklu engellilik değildir. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

I. Akraba evliliği
II. Ana baba arasındaki kan uyuşmazlığı
III. Bebeğin yetersiz beslenmesi
IV. Çeşitli kromozomal nedenler
Yukarıdakilerden hangileri çoklu engelliliğin doğum öncesi oluşum nedenlerindendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Doğum Öncesi Engel Nedenler;

Çeşitli kromozomal nedenler
Akraba evliliği
Hamilelik süresince yetersiz beslenme
Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması
Hamilelik yaşının (çok küçük ya da büyük) uygun olmaması
Hamilelikte doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması
Hamilelikte annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması
Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması
Ana baba arasındaki kan uyuşmazlığı
Hamilelikte ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme
Hamilelikte kaza geçirilmesi veya travmaya maruz kalınması
Hamilelikte aşırı stres veya zehirlenmeye maruz kalınması
Hamilelikte sağlık kontrollerinin ve yapılması gereken testlerin yaptırılmaması
Hamilelikte gereken vitamin ve minerallerin eksikliği
Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması
Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

I. Doğumdaki bebeğin oksijensiz kalması
II. Bebeğin düşük doğum ağırlığında olması
III. Ağır doğum sarılığı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğum anındaki engelliliğin nedenlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Doğum Anındaki Engel Nedenleri;

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Doğumun erken veya güç olması
Bebeğin düşük doğum ağırlığında doğması
Doğumda bebeğin travma geçirmesi
Doğumun sağlık kuruluşunda, sağlık per- soneli tarafından gerçekleştirilmemesi

Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi doğum sonrası engel nedenleri arasında yer almaz?

Bebeğin yetersiz beslenmesi

Zehirlenmeler

Hamilelikte ilaç kullanımı

Doğal afetler

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Açıklama:

Doğum Sonrası Engel Nedenleri;

Bebeğin yetersiz beslenmesi

Bebeğin gerekli testlerinin ve sağlık kont- rollerinin yaptırılmaması

Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırıl- maması

Ağır doğum sarılığı

Doğum sonrası bebeğin ağır ve ateşli hastalık geçirmesi

Ev, iş, trafik kazaları

Zehirlenme türleri

Doğal afetler

Ailenin ve çevrenin eğitimsizliği nedeniyleyanlış müdahalede bulunulması

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

I. Öğrenme hızları yavaştır.
II. Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.
III. Davranış ve sosyal becerilerde sorun yaşarlar.
IV. Rastlantısal öğrenmede akranlarına benzer özelikler gösterirler
Yukarıdakilerden hangileri çoklu engelli bireylerin problem yaşadıkları alanlardandır?

I, II ve III

I, II, III ve IV

I ve II

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Çok engelli bireyler, birbirlerinden farklı yetersizlik türlerinden etkilendikleri ve etkilenme dereceleri çok farklılık gösterdiği için bu bireylerin genel özelliklerinden bahsetmek zordur. Aşağıda problem yaşadıkları bazı temel alanlar yer almaktadır:

Öğrenme hızları yavaştır.

Öğrenilenleri genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar.

Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

Dikkat sürelerinde ve dikkat için ipuçlarını anlamada güçlük yaşarlar.

Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.

Kendi davranışlarını yönetme ve kontrol etmede, onları değerlendirmede ve kendini pekiştirmede güçlükleri vardır.

Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.

Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Zihin ve işitme engeli bir arada görülen bir çocuk için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Görme algısı daha gelişmiştir.

Dikkat süresi daha uzundur.

Algısı normal bireylere benzer düzeydedir.

İşitme algısı olmadığı için zihinsel gerilik de gelişmiştir.

İşitmenin yanı sıra hafıza problemleri vardır.

Açıklama:

Zihin ve işitme yetersizliği olan çoklu engelli bir çocuğun işitme ile birlikte hafıza süreçlerinde de problemler yaşadığı ifade edilebilir. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Görme engelli ve zihin engelli bir çocuk için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Görme duyusunu ameliyat edilerek kazanabilirse zihin engelliliği ortadan kalkabilir.

İşitsel destekli eğitim alabilirler.

Dokunma duyusu gelişmiştir.

Kavrama duyusu gelişmiştir.

Algılama duyusu normal akranlarına benzer düzeydedir.

Açıklama:

Görme engelli bir çok birey zihin engeli tanısı almadığı gibi zihin engeli tanısı alan bir çok bireyin de kavrama süreçlerinde problemler yaşadığı bilinmektedir. Ancak görme ve zihin engelli bir çocuğun eğitiminde işitsel destekli eğitim sunumu önemlidir. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Fiziksel ve zihin engeli olan birey aşağıdaki etkinliklerden hangisinde daha çok zorlanır?

Bakarak resim çizme

Okuduğunu anlama

Söyleneni tekrar etme

Teknoloji desteği alma

Problem çözme

Açıklama:

Kavrama ve anlama problemleri yaşayan zihin engelli bir çocuğun bu engeline ek olarak fiziksel engellilik durumu olması durumunda seçeneklerden A'da yer alan etkinliği gerçekleştirmesi daha zordur. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki engel gruplarından hangisine genellikle görme ve fiziksel engellilik birlikte eşlik eder?

Otizm spektrum bozukluğu

Spina bifida

Fenilketanuri

Down sendromu

Fragile X sendromu

Açıklama:

Serebral palsi, spina bifida ve kas bozukluğu genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır (American Foundation for the Blind, 2018). Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Görme ve işitme engellilikle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Görme ve işitme engellilik erken doğuma bağlı oluşabilir.

Bu bireylerde fiziksel engellilik sık görülür.

Bu bireylerde zihinsel yetersizlik sık görülür.

Çocukluk ve ergenlik döneminde menenjit, beyin zedelenmesi ya da kalıtıma bağlı olarak gelişmez.

Braille alfabesini öğrenemezler.

Açıklama:

Görme ve işitme engellilik görülme olasılığı düşük ve kendi içerisinde çok değişkenlik
gösteren bir engel durumudur. Bir bireyin görme ve işitme engelli olarak değerlendirilebilmesi için ciddi iletişim ve gelişim problemleri yaşamasının yanı sıra, farklı ortam ve eğitim uyarlamalarına ihtiyaç duyması gerekmektedir. Ancak engel durumunun düzeyi bireyden bireye farklılık göstermektedir. Bir kısmı çok kısıtlı düzeyde duyabilir ya da işitebilirken büyük bir kısmında bu engellerine ek olarak
fiziksel, tıbbi ve/veya bilişsel sorunlar görülebilmektedir. Görme ve işitme engelli bireylerin %90’ı bir ya da birden fazla ek engele ya da sağlık problemine sahip olduğu için çoğu zaman görme ve işitme engelli yerine çoklu engelli olarak adlandırılmaktadırlar. Görme ve işitme engelli bireyler yalnızca görme ya da yalnızca işitme engeli olan bireylerden farklı eğitim yöntemlerine gereksinim duyarlar (Killoran, 2007). Özellikle görme ve işitme engellilik durumu doğuştan olduğunda doğal öğrenme ve iletişimfırsatları, ileri düzeyde sınırlı olmaktadır (Killoran, 2007; Reimer & Siemonsma-Boom, 2013). Görme ve işitmeengellilik erken doğum ya da çeşitli doğum komplikasyonlarına bağlı oluşabileceği gibi başka birçok sebebe de sahip olabilir. Çocukluk ve ergenlik döneminde menenjit, beyin zedelenmesi ya da kalıtıma bağlı olarak dha gelişebilir (Killoran, 2007). Amerika’da ve diğer ülkelerde uzmanlar engel düzeyi ağır görme ve işitme engelli bireylerin sayılarının arttığını ifade etmektedirler. Bu durum tıptaki ilerlemelere bağlı olarak erken doğan ve sağlık problemleri ciddi olan bebeklerin hayatta kalma oranlarının artmasından kaynaklanmaktadır.
Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nde "çok engellik" kavramı için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Birden fazla alanda yetersizlik

İleri derecede yetersizlik ve çoklu yetersizlik

Görme ve ek yetersizlik

İşitme ve ek yetersizlik

Çoklu engel

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Ülkemizde Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde çoklu engellilik “birden fazla alanda yetersizlik” olarak ifade edilmiş ve “Birden fazla alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki ifadelerden hangisi çoklu engelli bireyler için söylenemez?

Birden fazla engele sahiptirler.

Hafif ya da orta düzeyde engelli bireylere kıyasla daha geç dönemde fark edilirler.

İletişim, bilişsel, psiko-motor, sosyal ve duygusal becerilerde ciddi sınırlılıklar yaşamaktadırlar.

Farklılaştırılmış, daha yoğun bir eğitime gereksinim duyarlar.

Öğrendiklerini genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar.

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
Çok engelli bireyler aynı anda birden fazla engele sahip olduklarından daha yüksek etkilenme düzeylerine sahiptirler. Yaşamlarının başlangıcından itibaren daha yoğun destek hizmetlerine gereksinim duyduklarından hafif ya da orta düzeyde engelli bireylere kıyasla daha erken dönemde fark edilirler. Bu yüzden çok engelli bireylerin gelişim özelliklerinin bilinmesi, tanılama sürecinin uygun bir şekilde yerine getirilmesi ve gerekli destek hizmetlerin zamanında tanımlanması, planlanması ve sağlanması son derece önemlidir. Karakteristik olarak çok engelli bireyler özbakım becerilerini çok az düzeyde yerine getirebilirken birçoğunu henüz öğrenememişlerdir ya da hiç yerine getiremezler. İletişim becerilerinde, bilişsel, psiko-motor, sosyal ve duygusal becerilerde ciddi sınırlılıklar yaşamaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi engel nedenlerinden biri değildir?

Çeşitli kromozomal nedenler

Akraba evliliği

Anne-baba arasındaki kan uyuşmazlığı

Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Ağır doğum sarılığı

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Doğum Öncesi Engel Nedenleri şu şekilde sıralanmaktadır.
• Çeşitli kromozomal nedenler
• Akraba evliliği
• Hamilelik süresince yetersiz beslenme
• Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması
• Hamilelik yaşının (çok küçük ya da büyük) uygun olmaması
• Hamilelikte doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması
• Hamilelikte annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması
• Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması
• Ana baba arasındaki kan uyuşmazlığı
• Hamilelikte ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme
• Hamilelikte kaza geçirilmesi veya travmaya maruz kalınması
• Hamilelikte aşırı stres veya zehirlenmeye maruz kalınması
• Hamilelikte sağlık kontrollerinin ve yapılması gereken testlerin yaptırılmaması
• Hamilelikte gereken vitamin ve minerallerin eksikliği
• Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması
• Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Çeşitli kromozomal nedenler
II. Doğumda bebeğin oksijensiz kalması
III. Bebeğin yetersiz beslenmesi
IV. Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması
V. Bebeğin gerekli testlerinin ve sağlık kontrollerinin yaptırılmaması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğum sonrası engel nedenleri arasındadır?

I ve II

II ve III

III ve V

III, IV ve V

I, III, IV

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Doğum sonrası engel nedenleri şu şekilde sıralanmaktadır.
• Bebeğin yetersiz beslenmesi
• Bebeğin gerekli testlerinin ve sağlık kontrollerinin yaptırılmaması
• Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırılmaması
• Ağır doğum sarılığı
• Doğum sonrası bebeğin ağır ve ateşli hastalık geçirmesi
• Ev, iş, trafik kazaları
• Zehirlenme türleri
• Doğal afetler
• Ailenin ve çevrenin eğitimsizliği nedeniyle
yanlış müdahalede bulunulması
• Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Doğru Cevap: C

Soru 25

I. Kromozom bozuklukları
II. Doğum sonrası nedenler
III. Erken doğum
IV. Beyin/omurilik zedelenmesi
V. Enfeksiyon hastalıkları
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri çoklu engelliliğin nedenlerindendir?

I ve II

I ve III

I, II, III

I, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Çok engelli bireyler genellikle yukarıda bahsedilen şekillerde dünyaya gelirler ancak bu durumun bazı olası nedenleri aşağıda belirtilmektedir.
1. Kromozom bozuklukları
2. Doğum sonrası nedenler
3. Erken doğum
4. Beyin/omurilik zedelenmesi
5. Enfeksiyon hastalıkları
6. Genetik bozukluklar
7. Kazalarda yaralanma
8. Bu nedenler aynı zamanda pek çok engel grubunun da ortak nedenleri olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Çoklu engelli bireylerin tanı ve oranları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ülkemizde çok engelli bireyler sahip oldukları birden fazla yetersizliğin isimlerinin bir arada kullanılmasıyla tanılanmaktadırlar.

Türkiye Özürlüler Araştırması verilerine göre yetersizlik türünün sayısı arttıkça görülme sıklığı azalmaktadır.

Türkiye Özürlüler Araştırması verilerine göre yetersizlik türünün sayısı arttıkça görülme sıklığı artmaktadır.

Ülkemizde henüz çoklu engelliliğe yönelik olarak toplanmış net ve güncel bir istatistiki veri bulunmamaktadır.

Ülkemizde çoklu engelliliği tanılamak için yeterli tanılama aracı bulunmamaktadır.

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireyler eğitim imkânlarından yararlanabilmek için önce tıbbi tanı, daha sonra da eğitsel tanı almaktadırlar. Ülkemizde çok engelli bireyler tıbbi ve eğitsel tanılama aşamasında sahip oldukları birden fazla yetersizliğin isimlerinin bir arada kullanılmasıyla tanılanmaktadırlar. Örneğin görme yetersizliği + hafif düzeyde zihinsel yetersizlik, bedensel yetersizlik + görme yetersizliği vb. Tanılama işlemlerinde kullanılan farklı yaklaşımlar, tanılama araçlarının yeterli olmayışı çoklu engelliliğin gerçek sayılarının belirlenmesini güçleştirmektedir. Bu yüzden ülkemizde henüz çoklu engelliliğe yönelik olarak toplanmış net ve güncel bir istatistiki veri bulunmamaktadır. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada bu grupta yer alan bireylerin sayılarına ilişkin bazı veriler elde edilmiştir. Buna göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerin %11,75’i iki çeşit yetersizliğe, %2,52’si üç çeşit yetersizliğe, %0,61’i dört çeşit yetersizliğe, %0,21’i ise beş çeşit yetersizliğe sahiptir. Araştırma sonuçlarına dayanılarak kişide var olan yetersizlik türünün sayısı arttıkça görülme sıklığının azaldığı ifade edilebilir

Doğru Cevap: C

Soru 27

Çeşitli nedenlerden dolayı okula devam edemeyen, evde bakım hizmeti ya da evde eğitim alan çocukların yararlanabileceği destek eğitim hizmetlerinin aylık maksimum ve minimum süreleri nedir?

Maksimum 12/Minimum 8

Maksimum 12/Minimum 6

Maksimum 12/Minimum 4

Maksimum 10/Minimum 6

Maksimum 10/Minimum 4

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Çeşitli nedenlerden dolayı okula devam edemeyecek çocuklar için (örneğin sağlık sorunları) ise evde bakım hizmeti ya da evde eğitim gibi tedbirler alınmaktadır. Ayrıca bu çocuklar, ihtiyaç duyulduğu takdirde ayda maksimum 12, minimum 4 saat olmak şartıyla destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilmektedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 28

İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen bilişsel bozukluk oranı nedir?

%66

%57

%38

%30

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen ek engel oranları;
• %66 bilişsel bozukluk
• %57 fiziksel engellilik
• %38 karmaşık sağlık bakım ihtiyaçları
• %9 davranış zorlukları
• %30 diğer olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen fiziksel engellilik oranı nedir?

%66

%57

%38

%30

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen ek engel oranları;
• %66 bilişsel bozukluk
• %57 fiziksel engellilik
• %38 karmaşık sağlık bakım ihtiyaçları
• %9 davranış zorlukları
• %30 diğer olarak sıralanmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdaki ifadelerden hangisi görme ve fiziksel engeli olan çok engelli bireyler için söylenemez?

Serebral palsi, spina bifida ve kas bozukluğu genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır.

En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşanır.

Çevresini emekleyerek ya da yürüyerek araştırmak için onu motive edecek nesneleri göremezler.

Görme ve fiziksel engeli olan bireyler normal gelişim gösteren akranlarıyla benzer sorunlar yaşarlar.

Bazıları yardımsız bir şekilde yürüyebilirken bazıları koltuk değneği, yürüteç ya da tekerlekli sandalye kullanabilirler.

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Serebral palsi, spina bifida ve kas bozukluğu genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır. Bazıları yardımsız bir şekilde yürüyebilirken bazıları koltuk değneği, yürüteç ya da tekerlekli sandalye kullanabilirler. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşarlar. Görme engeline bağlı olarak çevresindeki nesnelerin farkına varamaz ve normal gelişim gösteren, görme engeli olmayan akranlarının yaptığı gibi çevresini sürüklenerek, emekleyerek ya da yürüyerek araştırmak için onu motive edecek nesneleri göremezler.

Doğru Cevap: D

Soru 31

I. Birden fazla alanda yetersizlik
II. İleri derecede yetersizlik
III. Çoklu engel
Çoklu yetersizliğin yerine yukarıdaki ifadelerden hangileri kullanılabilir?

Yalnızca I

Yalnızca II

II ve III

I, II ve III

I ve III

Açıklama:

Kavramsal olarak “birden fazla alanda yetersizlik (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 2006), çoklu engel (IDEA, 2004), ileri derecede yetersizlik ve çoklu yetersizlik (Tekin-İftar, 2005) kavramları benzer anlamlarda kullanılmıştır. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Çeşitli kromozomal nedenler
II. Hamilelikte gereken vitamin ve mineral eksikliği
III. Anne-baba arasındaki kan uyuşmazlığı
IV. Bebeğin yetersiz beslenmesi
Yukarıdakilerden hangileri doğum öncesi engelliliğin oluşmasına yol açan nedenlerdir?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Yalnızca IV

Açıklama:

Doğum Öncesi Engel Nedenler:

Çeşitli kromozomal nedenler

Akraba evliliği

Hamilelik süresince yetersiz beslenme

Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması

Hamilelik yaşının (çok küçük ya da büyük) uygun olmaması

Hamilelikte doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması

Hamilelikte annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması

Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması

Ana baba arasındaki kan uyuşmazlığı

Hamilelikte ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme

Hamilelikte kaza geçirilmesi veya travmaya maruz kalınması

Hamilelikte aşırı stres veya zehirlenmeye maruz kalınması

Hamilelikte sağlık kontrollerinin ve yapılması gereken testlerin yaptırılmaması

Hamilelikte gereken vitamin ve minerallerin eksikliği

Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması

Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

I. Doğumda bebeğin oksijensiz kalması
II. Bebeğin düşük doğum ağırlığında olması
III. Bebeğin yetersiz beslenmesi
IV. Ağır doğum sarılığı
Yukarıdakilerden hangileri doğum anındaki engel nedenlerindendir?

I ve III

I ve II

I ve IV

II ve III

II ve IV

Açıklama:

Doğum Anındaki Engel Nedenleri:

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Doğumun erken veya güç olması

Bebeğin düşük doğum ağırlığında doğması

Doğumda bebeğin travma geçirmesi

Doğumun sağlık kuruluşunda, sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmemesi

Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Çoklu engellilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Öğrenme hızları yavaştır.

Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

Genellikle kalp sorunları vardır.

Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.

Açıklama:

Öğrenme hızları yavaştır.

Öğrenilenleri genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar.

Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

Dikkat sürelerinde ve dikkat için ipuçlarını anlamada güçlük yaşarlar.

Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenme- de güçlükleri vardır.

Kendi davranışlarını yönetme ve kontrol etmede, onları değerlendirmede ve kendini pekiştirmede güçlükleri vardır.

Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor geli- şim sorunları vardır.

Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

I. Eğitilebilirlerdir.
II. Braille alfabesi öğrenebilirler.
III. Temel düzeyde okuma-yazma öğrenebilirler.
Yukarıda özellikleri verilen çoklu engelli grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Görme - İşitme yetersizliği

Görme - Zihin yetersizliği

İşitme - Zihin yetersizliği

Görme - Fiziksel engellilik

Zihin - Fiziksel engellilik

Açıklama:

Hem zihin engelli hem de görme engeli olan bir bireyin üstesinden gelmesi gereken iki büyük engelivardır. Başat engel genellikle görme engeli değildir. Zihin ve görme engeli olan bir bireyin başat engelizihinsel engelidir. Görme engelli olup normal gelişim gösteren bir birey Braille alfabesi gibi bazı alternatif teknikler kullanarak akranlarının öğrendiği şeyleri öğrenebilir ancak görme engeline ek olarak zihinsel engelli olan bireyde öğrenme daha yavaştır. Dolayısıyla eğitilebilir düzeyde zihin engeline sahip görme engelli bireylere Braille alfabesi kesinlikle öğretilmelidir. Bu durumda olan bireyler Braille alfabesinin bütün kural ya da kodlarını bilmek zorunda değillerdir ancak bu bireylere gereksinimlerini karşılayacak kadar Braille öğretilmelidir. Bu şekilde temel düzeyde okuyup yazabilir, böylece yönünü bulurken, alışveriş listesi hazırlarken, telefon kullanırken ya da giyinirken kullanabileceği Braille işaretlerini öğrenebilir. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

I. İletişim problemleri vardır.
II. Çoklu engellilik kategorisinden daha çok ayrı bir kategoride de değerlendirilmektedir.
III. Bu bireylerin %90'ında başka sağlık problemleri de vardır.
Yukarıda özellikleri verilen yetersizlik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Görme-İşitme Yetersizliği

Zihin-Görme Yetersizliği

Zihin-İşitme Yetersizliği

Zihin-Fiziksel Yetersizlik

Görme-Fiziksel Yetersizlik

Açıklama:

Görme ve işitme engellilik görülme olasılığı düşük ve kendi içerisinde çok değişkenlik gösteren bir engel durumudur. Bir bireyin görme ve işitme engelli olarak değerlendirilebilmesi için ciddi iletişim ve gelişim problemleri yaşamasının yanı sıra, farklı ortam ve eğitim uyarlamalarına ihtiyaç duyması gerekmektedir. Ancak engel durumunun düzeyi bireyden bireye farklılık göstermektedir. Bir kısmı çok kısıtlı düzeyde duyabilir ya da işitebilirken büyük bir kısmında bu engellerine ek olarak fiziksel, tıbbi ve/veya bilişsel sorunlar görülebilmektedir. Görme ve işitme engelli bireylerin %90’ı bir ya da birden fazla ek engele ya da sağlık problemine sahip olduğu için çoğu zaman görme ve işitme engelli yerine çoklu engelli olarak adlandırılmaktadırlar. Görme ve işitme engelli bireyler yalnızca görme ya da yalnızca işitme engeli olan bireylerden farklı eğitim yöntemlerine gereksinim duyarlar (Killoran, 2007). Özellikle görme ve işitme engellilik durumu doğuştan olduğunda doğal öğrenme ve iletişimfırsatları, ileri düzeyde sınırlı olmaktadır (Killoran, 2007; Reimer & Siemonsma-Boom, 2013). Görme ve işitme engellilik erken doğum ya da çeşitli doğum komplikasyonlarına bağlı oluşabileceği gibi başka birçok sebebe de sahip olabilir. Çocukluk ve ergenlik döneminde menenjit, beyin zedelenmesi ya da kalıtıma bağlı olarak dha gelişebilir (Killoran, 2007). Amerika’da ve diğer ülkelerde uzmanlar engel düzeyi ağır görme ve işitme engelli bireylerin sayılarının arttığını ifade etmektedirler. Bu durum tıptaki ilerlemelere bağlı olarak erken doğan ve sağlık problemleri ciddi olan bebeklerin hayatta kalma oranlarının artmasından kaynaklanmaktadır. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

IDEA'ya (2004) göre bu engellilik doğuştan gelen bir anormalliği, hastalığın neden olduğu bozuklukları (örn. çocuk felci) ve diğer nedenlerden kaynaklanan (örn. serebral palsi) durumları içermektedir.
Soru kökünde ifade edilen söz konusu yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Görme yetersizliği

İşitme yetersizliği

Zihinsel yetersizlik

Fiziksel yetersizlik

Görme ve işitme yetersizliği

Açıklama:

Fiziksel engellilik, doğuştan gelen bir anormalliği, hastalığın neden olduğu bozuklukları (örneğin çocuk felci) ve diğer nedenlerden kaynaklanan (örneğin serebral palsi) durumları içermektedir(IDEA, 2004). Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

I. Kromozom bozuklukları
II. Erken doğum
III. Babanın 35 yaşında olması
IV. Enfeksiyon hastalıkları
Yukarıdakilerden hangileri çok engelliliğe neden olabilir?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

II ve III

Açıklama:

Çok engelli bireyler genellikle yukarıda bahsedilen şekillerde dünyaya gelirler ancak bu durumun bazı olası nedenleri aşağıda belirtilmektedir (Watson, 2017):

Kromozom bozuklukları

Doğum sonrası nedenler

Erken doğum

Beyin/omurilik zedelenmesi

Enfeksiyon hastalıkları

Genetik bozukluklar

Kazalarda yaralanma

Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I. Bu bireylerin ince ve kaba motor becerileri birbirinden farklıdır.
II. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanındadır.
III. Kendi kendilerine hareket kabiliyeti oldukça düşüktür.
Yukarıda özellikleri verilen çoklu engellilik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Görme-İşitme yetersizliği

Görme-Zihin yetersizliği

Görme-Fiziksel yetersizlik

İşitme-Zihin yetersizliği

İşitme-Fiziksel yetersizlik

Açıklama:

Serebral Palsi, Spina Bifida ve Kas Bozukluğugenellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır (American Foundation for the Blind, 2018). Fiziksel engelin birçok sebebi ola-bilir (Soorya, Leon, Trelles & Thurm, 2017; Redquest, Robertson-Wilson & Fletcher, 2017; Houdijk & Janssen, 2017). Bazı durumlarda vücudun bütün bölümleri engelden etkilenirken bazı durumlarda kollar, bacaklar ya da vücudun bir kısmı etkilenebilir. Bazıları yardımsız bir şekilde yürüyebilirken bazıları koltuk değneği, yürüteç ya da tekerlekli sandal- ye kullanabilirler. Görme ve fiziksel engeli olan bir bireyin ince ve kaba motor becerileri akranlarından farklıdır. Özellikle iki engel bir arada olduğunda etkilenme oranı daha da artmaktadır. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşarlar. Görme engeline bağlı olarak çevresindeki nesnelerin farkına varamaz ve normal gelişim gösteren, görme engeli olmayan akranlarının yaptığı gibi çevresini sürüklenerek, emekleyerek ya da yürüyerek araştırmak için onu motive edecek nesneleri göremezler (American Foundation for the Blind, 2018). Ayrıca, kendi kendine hareket kabiliyeti oldukça düşük olduğu için öğrenme ortamlarında bulunma ve öğren- me sınırlı düzeyde gerçekleşmektedir. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Türkiye'de yasal süreçler düşünüldüğünde engellilerin haklarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanılama sonrası okullara yerleştirme yapılır.

Evde bakım ya da evde eğitim hizmetlerinden yararlanabilirler.

Maksimum 12 minimum 4 saat olmak koşuluyla destek eğitim alabilirler.

Baskın yetersizliklerine göre okullara yerleştirilmeleri söz konusudur.

Ömür boyu okullarda eğitim alabilirler.

Açıklama:

Türkiye’de zorunlu eğitim çağındaki yetersizlikten etkilenmiş tüm bireyler (3-23 yaş) eğitsel tanılama sürecinden sonra okullara/sınıflara yönlendirilmektedirler. Çeşitli nedenlerden dolayı okula devam edemeyecek çocuklar için (örneğin sağlık sorunları) ise evde bakım hizmeti ya da evde eğitim gibi tedbirler alınmaktadır. Ayrıca bu çocuklar, ihtiyaç duyulduğu takdirde ayda maksimum 12, minimum 4 saat olmak şartıyla destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilmektedirler. Söz konusu bireyler içerisinde bulunan engelli çocuklar; baskın yetersiz- liklerine ya da var olan birden fazla yetersizlikleri- ne yönelik açılan okullara/sınıflara yönlendirilerek yerleştirilmektedirler. E seçeneğindeki ifade yanlıştır. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

"Tekin-İftar (2005) tarafından çoklu engellilik yerine “..................... ve çoklu yetersizlik” kavramları kullanılmıştır."
Yukarıdaki cümlede boşluklu yere aşağıdaki ifadelerden hangisinin gelmesi en uygun olur?

İleri derecede yetersizlik

İşitme yetersizliği

Zihin yetersizliği

Genetik bozukluklar

Görme yetersizliği

Açıklama:

Tekin-İftar (2005) tarafından çoklu engellilik yerine “ileri derecede yetersizlik ve çoklu yetersizlik” kavramları kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi engel nedenleri arasında yer alır?

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Doğumda bebeğin travma geçirmesi

Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması

Bebeğin yetersiz beslenmesi

Ağır doğum sarılığı

Açıklama:

Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması doğum öncesi engel nedenleri arasında yer alır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I. Öğrenme hızları yavaştır
II. Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır
III. Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.
Yukarıdaki çoklu engelli bireylerle ilgili ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnızca I

Yalnızca II

Yalnız III

I ve II

I- II ve III

Açıklama:

Çok engelli bireylerin;
1. Öğrenme hızları yavaştır.
2. Öğrenilenleri genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar.
3. Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.
4. Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.
5. Dikkat sürelerinde ve dikkat için ipuçlarını anlamada güçlük yaşarlar.
6. Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.
7. Kendi davranışlarını yönetme ve kontrol etmede, onları değerlendirmede ve kendini pekiştirmede güçlükleri vardır.
8. Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması”na göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerin yüzde kaçı beş çeşit yetersizliğe sahiptir.?

%18,5

%16,75

%11,75

%5,65

%0,21

Açıklama:

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada bu grupta yer alan bireylerin sayılarına ilişkin bazı veriler elde edilmiştir. Buna göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerin %11,75’i iki çeşit yetersizliğe, %2,52’si üç çeşit yetersizliğe, %0,61’i dört çeşit yetersizliğe, %0,21’i ise beş çeşit yetersizliğe sahiptir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Çeşitli nedenlerden dolayı okula devam edemeyen, evde bakım hizmeti ya da evde eğitim alan çocuklar ayda minimum kaç saat destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilir?

Açıklama:

Çeşitli nedenlerden dolayı okula devam edemeyecek çocuklar için (örn. sağlık sorunları) evde bakım hizmeti ya da evde eğitim gibi tedbirler alınmaktadır. Ayrıca bu çocuklar, ihtiyaç duyulduğu takdirde ayda maksimum 12, minimum 4 saat olmak şartıyla destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilmektedirler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi doğum sonrası engel nedenleri arasında yer almaz?

Ağır doğum sarılığı

Doğal afetler

Doğumun erken veya güç olması

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Bebeğin yetersiz beslenmesi

Açıklama:

Doğumun erken veya güç olması Doğum Anındaki Engel Nedenleri arasında yer alır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi doğum anındaki engel nedenleri arasında yer alır?

Anne-baba arasındaki kan uyuşmazlığı

Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Bebeğin yetersiz beslenmesi

Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırılmaması

Açıklama:

Doğum Anındaki Engel Nedenleri:
• Doğumda bebeğin oksijensiz kalması
• Doğumun erken veya güç olması
• Bebeğin düşük doğum ağırlığında doğması
• Doğumda bebeğin travma geçirmesi
• Doğumun sağlık kuruluşunda, sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmemesidir.
Doğru cevap "C" dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Yurt dışında yapılan çalışmalarda okul çağındaki çocukların yüzde kaçının çoklu engelli olduğu aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

%1-%3

%3-%4

%1-%2

%2-%3

%2-%5

Açıklama:

Yurt dışında yapılan çalışmalarda ise okul çağındaki çocukların yüzde 2 ile 5 arasının çoklu engelli olduğu yer almaktadır (Watson, 2017; Downing ve Peckham-Hardin, 2006; Meyen & Skrtic, 1995). Doğru cevap "E" dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada yetersizlikten etkilenmiş bireylerin kaçı iki çeşit yetersizliğe sahiptir?

%2,52

%11,75

%0,61

%0,31

%0,21

Açıklama:

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada bu grupta yer alan bireylerin sayılarına ilişkin bazı veriler elde edilmiştir. Buna göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerin %11,75’i iki çeşit yetersizliğe, %2,52’si üç çeşit yetersizliğe, %0,61’i dört çeşit yetersizliğe, %0,21’i ise beş çeşit yetersizliğe sahiptir. Doğru cevap "B"dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın 2002 yılında yaptığı “Türkiye Özürlüler Araştırması” adlı çalışmada yetersizlikten etkilenmiş bireylerin kaçı üç çeşit yetersizliğe sahiptir?

%2,52

%11,75

%0,61

%2,31

%0,21

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 'birden fazla engele aynı anda sahip olma durumunu' tanımlamaz?

Çoklu Engellilik

Çok Engelli Birey

İleri derecede Yetersizlik ve Çoklu Yetersizlik

Çoklu Yetersizlik

Özgül Dil Bozukluğu

Açıklama:

En genel anlamda çoklu engellilik birden fazla engele aynı anda sahip olma durumu olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Doğuştan işitme kaybı olan zihin+ işitme engeli olan bir bebeğe erken tanı konulmadığında hangi gelişim alanında gecikme ortaya çıkmaz?

Motor beceriler

Dil gelişimi

Psiko-sosyal gelişim

Çevreye uyum

İletişim

Açıklama:

Konuşabilmek için önce duymak gereklidir. Bu nedenle işitme kaybı olan bir bebeğe erken tanı konulmadığında dil gelişimi, psiko-sosyal gelişim, çevreye uyum ve iletişimde gecikmeler ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı'nın 2002 yılında yaptığı 'Türkiye Özürlüler Araştırmasına' göre Türkiye’de yetersizlikten etkilenmiş bireylerden iki çeşit yetersizliğe sahip olanların oranı nedir?

%0,21

%0,61

%2,52

%11,75

%84,81

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin problem yaşadıkları temel alanlardan biridir?

Öğrenme hızları normaldir.

Öğrenilenleri genelleme ve sürdürmede başarılıdırlar.

Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede başarılıdırlar.

Genellikle iletişimde başarılıdırlar.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

Açıklama:

Çok engelli bireyler, birbirlerinden farklı yetersizlik türlerinden etkilendikleri ve etkilenme dereceleri çok farklılık gösterdiği için bu bireylerin genel özelliklerinden bahsetmek zordur. Aşağıda problem yaşadıkları bazı temel alanlar yer almaktadır (Şafak, 2012):
1. Öğrenme hızları yavaştır.
2. Öğrenilenleri genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar.
3. Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır.
4. Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.
5. Dikkat sürelerinde ve dikkat için ipuçlarını anlamada güçlük yaşarlar.
6. Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.
7. Kendi davranışlarını yönetme ve kontrol etmede, onları değerlendirmede ve kendini pekiştirmede güçlükleri vardır.
8. Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Hem zihinsel engelli hem de görme engeli olan bir bireyin öğrenmesi gereken alfabe hangisidir?

Arap Alfabesi

Braille Alfabesi

Fonetik Alfabe

Kiril Alfabesi

Latin Alfabesi

Açıklama:

Görme engelli olup normal gelişim gösteren bir birey Braille alfabesi gibi bazı alternatif teknikler kullanarak akranlarının öğrendiği şeyleri öğrenebilir ancak görme engeline ek olarak zihinsel engelli olan bireyde öğrenme daha yavaştır. Dolayısıyla eğitilebilir düzeyde zihin engeline sahip görme engelli bireylere Braille alfabesi kesinlikle öğretilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi engelliliğin doğum öncesi oluşum nedenlerdendir?

Doğumun erken veya güç olması

Doğumda bebeğin travma geçirmesi

Ağır doğum sarılığı

Akraba evliliği

Bebeğin düşük doğum ağırlığında doğması

Açıklama:

Doğum Öncesi Engel Nedenler;
• Çeşitli kromozomal nedenler
• Akraba evliliği
• Hamilelik süresince yetersiz beslenme
• Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması
• Hamilelik yaşının (çok küçük ya da büyük) uygun olmaması
• Hamilelikte doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması
• Hamilelikte annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması
• Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması
• Ana baba arasındaki kan uyuşmazlığı
• Hamilelikte ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme
• Hamilelikte kaza geçirilmesi veya travmaya maruz kalınması
• Hamilelikte aşırı stres veya zehirlenmeye maruz kalınması
• Hamilelikte sağlık kontrollerinin ve yapılması gereken testlerin yaptırılmaması
• Hamilelikte gereken vitamin ve minerallerin eksikliği
• Annenin yüksek tansiyon, kalp veya şeker hastalığı gibi hastalıklarının bulunması
• Fazla veya sık aralıkta hamile kalınması veya doğum yapılması

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi engelliliğin doğum anı oluşum nedenlerdendir?

Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Zehirlenme türleri

Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırılmaması

Hamilelikte doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi engelliliğin doğum sonrası oluşum nedenlerdendir?

Doğumda bebeğin travma geçirmesi

Hamilelikte gereken vitamin ve minerallerin eksikliği

Hamilelikte iyonize röntgen ışınlarına maruz kalınması

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Doğumun sağlık kuruluşunda, sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmemesi

Açıklama:

Doğum Sonrası Engel Nedenleri;
• Bebeğin yetersiz beslenmesi
• Bebeğin gerekli testlerinin ve sağlık kontrollerinin yaptırılmaması
• Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırılmaması
• Ağır doğum sarılığı
• Doğum sonrası bebeğin ağır ve ateşli hastalık geçirmesi
• Ev, iş, trafik kazaları
• Zehirlenme türleri
• Doğal afetler
• Ailenin ve çevrenin eğitimsizliği nedeniyle yanlış müdahalede bulunulması
• Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Doğru Cevap: D

Soru 59

Türkiye’de zorunlu eğitim çağındaki yetersizlikten etkilenmiş tüm bireylerin eğitsel tanılama sürecinden sonra okullara/sınıflara yönlendirilmesine kaç yaşından itibaren başlanmaktadır?

1 yaş

1,5 yaş

2 yaş

2,5 yaş

3 yaş

Açıklama:

Türkiye’de zorunlu eğitim çağındaki yetersizlikten etkilenmiş tüm bireyler (3-23 yaş) eğitsel tanılama sürecinden sonra okullara/sınıflara yönlendirilmektedirler.

Doğru Cevap: E

Soru 60

'Özellikle .......... .......... engellilik durumu doğuştan olduğunda doğal öğrenme ve iletişim fırsatları, ileri düzeyde sınırlı olmaktadır.'
İfadeyi tamamlayan çoklu engellilik durumunu bulunuz.

Zihin ve İşitme Engellilik

Zihin ve Görme Engellilik

Zihin ve Fiziksel Engellilik

Görme ve Fiziksel Engellilik

Görme ve İşitme Engellilik

Açıklama:

Özellikle görme ve işitme engellilik durumu doğuştan olduğunda doğal öğrenme ve iletişim fırsatları, ileri düzeyde sınırlı olmaktadır (Killoran, 2007; Reimer & Siemonsma-Boom, 2013).

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerin hangisi birden fazla alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyin tanımıdır?

Engelli

İleri derecede yetersizlik

Çoklu bozukluk

Otizm

Çoklu engellilik

Açıklama:

Birden fazla alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey, çoklu engellilik olarak adlandırılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi doğum öncesi olan engellerden birisidir?

Soy geçmişinde kalıtımsal hastalık olması

Ev, iş, trafik kazaları

Zehirlenme türleri

Doğal afetler

Bireylerin ihmal ve istismar edilmesi

Açıklama:

B, C, D ve E seçenekleri doğum sonrası engel sebepleri iken A seçeneği doğum öncesi engellerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

İşitme kaybı olan bir bebeğe erken tanı konulmadığında aşağıdakilerden hangisinde gecikmeler ortaya çıkmaz?

Dil gelişimi

Psiko-sosyal gelişim

Çevreye uyum

Motor gelişim

İletişim

Açıklama:

İşitme kaybı olan bir bebeğe erken tanı konulmadığında dil gelişimi, psiko-sosyal gelişim, çevreye uyum ve iletişimde gecikmeler ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Görme engellilerin kullandığı alfabe aşağıdakilerden hangisidir?

Mors

Braille

Devangri

Enokyan

Krill

Açıklama:

Görme engelli olup normal gelişim gösteren bir birey Braille alfabesi gibi bazı alternatif teknikler kullanarak akranlarının öğrendiği şeyleri öğrenebilir. Eğitilebilir düzeyde zihin engeline sahip görme engelli bireylere Braille alfabesi kesinlikle öğretilmelidir. Bu durumda olan bireyler Braille alfabesinin bütün kural ya da kodlarını bilmek zorunda değillerdir ancak bu bireylere gereksinimlerini karşılayacak kadar Braille öğretilmelidir. Bu şekilde temel düzeyde okuyup yazabilir, böylece yönünü bulurken, alışveriş listesi hazırlarken, telefon kullanırken ya da giyinirken kullanabileceği Braille işaretlerini öğrenebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

I. Serebral palsi, spina bifida ve kas bozukluğu genellikle fiziksel engele ek olarak görme engelinin bulunduğu durumlardır.
II. Bazı durumlarda vücudun bütün bölümleri engelden etkilenirken bazı durumlarda kollar, bacaklar ya da vücudun bir kısmı etkilenebilir.
III. Bazıları yardımsız bir şekilde yürüyebilirken bazıları koltuk değneği, yürüteç ya da tekerlekli sandalye kullanabilirler.
IV. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşarlar.
Yukarıdaki maddelerde verilen özellikler hangi çoklu engelliliğe aittir?

Zihin ve İşitme Engellilik

Zihin ve Görme Engellilik

Görme ve Fiziksel Engellilik

Görme ve İşitme Engellilik

Zihin ve Fiziksel Engellilik

Açıklama:

Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak görme ve fiziksel engel çoklu engelliliğe ulaşılır.Görme ve fiziksel engeli olan bir bireyin ince ve kaba motor becerileri akranlarından farklıdır. Özellikle iki engel bir arada olduğunda etkilenme oranı daha da artmaktadır. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşarlar. Görme engeline bağlı olarak çevresindeki nesnelerin farkına varamaz ve normal gelişim gösteren, görme engeli olmayan akranlarının yaptığı gibi çevresini sürüklenerek, emekleyerek ya da yürüyerek araştırmak için onu motive edecek nesneleri göremezler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen görme ve işitme kaybı oranları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Görme %15, işitme %37

Görme %16, işitme %38

Görme %17, işitme %39

Görme %18, işitme %40

Görme %19, işitme %41

Açıklama:

İşitme ve görme engelli olarak tanımlanan çocuklarda bildirilen görme ve işitme kaybı oranları; görme kaybı%17 total görme kaybı veya çok hafif algılama, İşitme kaybı %39 çok ağır işitme kaybıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Serabral Palsi aşağıdaki çoklu engellerin hangisine girmektedir?

Zihin ve Görme Engellilik

Zihin ve Fiziksel Engellilik

Zihin ve İşitme Engellilik

Görme ve İşitme Engellilik

Görme ve Fiziksel Engellilik

Açıklama:

Fiziksel engellilik, doğuştan gelen bir anormaliği, hastalığın neden olduğu bozuklukları, örneğin çocuk felci ve diğer nedenlerden kaynaklanan, serebral palsi durumları içermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin yaşadıkları sorunlardan birisi değildir?

Öğrenme hızları yavaştır.

Davranış ve sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.

İletişim sorunları azdır.

Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır.

Fiziksel sorunlarına eşlik eden motor gelişim sorunları vardır.

Açıklama:

C seçeneğinde verilen madde yanlıştır. Genellikle ciddi iletişim sorunları vardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Çok engelli bireylerin dünyaya gelmesinin bazı olası nedenleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Doğal afetler

Zehirlenme türleri

Ev, iş, trafik kazaları

Kazalarda yaralanma

Kromozom bozuklukları

Açıklama:

Çok engelli bireylerin dünyaya gelmesinde bazı olası nedenleri:

Kromozom bozuklukları

Doğum sonrası nedenler

Erken doğum

Beyin/omurilik zedelenmesi

Enfeksiyon hastalıkları' dır. O yüzden doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıda çoklu engellilik ile ilgili verilen bilgilerin hangisi yanlıştır?

Doğuştan itibaren var olan işitme kaybı bireyi gelişimsel olarak olumsuz yönde daha çok etkilemektedir.

Eğitilebilir zihin ve görme engelli bireylere Braille alfabesi kesinlikle öğretilmelidir.

Zihin ve fiziksel engeli olan bireyler için gerekli ortam uyarlamaları yapılmalıdır.

Görme ve işitme engeli doğuştan olduğunda doğal öğrenme neredeyse imkânsızdır.

Görme ve fiziksel engeli olan bireylerin hareket kabiliyetleri hayli yüksektir.

Açıklama:

E seçeneği yanlıştır. Görme ve fiziksel engeli olan bireylerin hareket kabiliyetleri oldukça düşüktür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Hangisi engelliliğin oluşum zamanına göre doğum sonrası nedenler arasında yer alır?

Bebeğin aşılarının düzenli olarak yaptırılmaması

Doğumda bebeğin oksijensiz kalması

Doğumun erken veya güç olması

Çeşitli kromozomal nedenler

Hamilelik süresince yetersiz beslenme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 72

Hangisi çoklu engelliliğin olası nedenleri arasında gösterilemez?

Kromozom bozuklukları

Doğum sonrası nedenler

Beyin/omurilik zedelenmesi

Enfeksiyon hastalıkları

Ebeveyn ilgisizliği

Açıklama:

Çok engelli bireyler genellikle yukarıda bahsedilen şekillerde dünyaya gelirler ancak bu durumun bazı olası nedenleri aşağıda belirtilmektedir
(Watson, 2017):
1. Kromozom bozuklukları
2. Doğum sonrası nedenler
3. Erken doğum
4. Beyin/omurilik zedelenmesi
5. Enfeksiyon hastalıkları
6. Genetik bozukluklar
7. Kazalarda yaralanma
Bu nedenler aynı zamanda pek çok engel grubunun da ortak nedenleri olarak ifade edilebilir. Ebeveyn ilgisizliği doğrudan engellilik nedenleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Görme ve fiziksel engellilik bir araya geldiğinde birey belirtilen durumların hangisini daha az zorlanarak gerçekleştirebilir?

Bağımsız yaşam becerileri

Bilgiye erişim

Dış dünyayla iletişim

Akran iletişimi

Acil durum araması

Açıklama:

Görme ve fiziksel engeli olan bir bireyin ince ve kaba motor becerileri akranlarından farklıdır. Özellikle iki engel bir arada olduğunda etkilenme oranı daha da artmaktadır. En büyük ve en önemli kayıpları bağımsız yaşam, bilgiye erişim, diğerleriyle ve dış dünyayla iletişim alanında yaşarlar. Görme engeline bağlı olarak çevresindeki nesnelerin farkına varamaz ve normal gelişim gösteren, görme engeli olmayan akranlarının yaptığı gibi çevresini sürüklenerek, emekleyerek ya da yürüyerek araştırmak için onu motive edecek nesneleri göremezler. Acil durum aramasını öğretilirse çok daha kolay gerçekleştirebilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Bireyin tanılanması için ilk olarak ne yapılması gerekir?

Çevresel değerlendirme

Psiko-sosyal değerlendirme

Eğitsel değerlendirme

Tıbbi değerlendirme

Fiziksel değerlendirme

Açıklama:

Oluşum nedenleri, yaygınlık ve farklı çoklu engellilik durumları konusu incelendiğinde bireyin engelli olarak tanı alabilmesi için öncelikli olarak "tıbbi değerlendirme"nin yapılması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Hangisi çoklu engele sahip bireylerin özellikleri arasında yer alır?

Öğrenme hızları akranlarından yavaştır.

İletişim becerilerinde akranlarından iyidir.

Aynı fiziksel eğitim ortamında eğitim alırlar.

Eğitim alabileceği örgün eğitim kurumları yoktur.

Fiziksel gelişimleri akranlarına göre hızlıdır.

Açıklama:

Çok engelli bireyler aynı anda birden fazla engele sahip olduklarından daha yüksek etkilenme düzeylerine sahiptirler. Yaşamlarının başlangıcından itibaren daha yoğun destek hizmetlerine gereksinim duyduklarından hafif ya da orta düzeyde engelli bireylere kıyasla daha erken dönemde fark edilirler (Tekin-İftar, 2005). Bu yüzden çok engelli bireylerin gelişim özelliklerinin bilinmesi, tanılama sürecinin uygun bir şekilde yerine getirilmesi ve gerekli destek hizmetlerin zamanında tanımlanması, planlanması ve sağlanması son derece önemlidir. Karakteristik olarak çok engelli bireyler özbakım becerilerini çok az düzeyde yerine getirebilirken birçoğunu henüz öğrenememişlerdir ya da hiç
yerine getiremezler. İletişim becerilerinde, bilişsel, psiko-motor, sosyal ve duygusal becerilerde ciddi sınırlılıklar yaşamaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Çoklu engellilerin özellikleri kapsamında yer alır?

Öğrendiklerini her ortama genelleyebilir.

Sosyal ilişkileri rahat başlatabilir.

Akranlarıyla benzer gelişim dönemlerinden geçer.

Davranışlarını rahatça yönetebilir.

Rastlantısal öğrenmede zorluk yaşayabilir.

Açıklama:

Kendi davranışlarını yönetme ve kontrol etme- de güçlük yaşarlar.
Gözlemler yoluyla ve rastlantısal öğrenmede güçlükleri vardır. Öğrendiklerini genelleme ve sürdürmede güçlük yaşarlar
Bulundukları farklı ortamlarda sosyal becerilerde güçlük yaşarlar.
Normal gelişim gösteren akranlarıyla benzer sorunlar yaşarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Örgün eğitime sağlık sorunları nedeniyle doğrudan katılamayan çoklu engelli bireylerin eğitimleri nasıl karşılanır?

Öğretmen görevlendirilir.

Eğitime ara verilir.

Sağlık sorununun giderilmesine çalışılır.

Aileleri karşılamaya çalışır.

Arkadaşları karşılamaya çalışır.

Açıklama:

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından görevlendirilen öğretmen bireyin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak üzere bulunduğu yerde eğitim verir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Hangi tür gelişme sayesinde son dönemlerde ağır engelli olarak doğan çocukların hayata tutunmaları artmıştır?

Akraba evliliklerinin bitmesi

Ebeveynlerinin ilgilerinin artması

Uzmanların daha özverili olması

Tıbbi çalışmalardaki ilerlemeler

Geniş aile yapılarının azalması

Açıklama:

Çoklu engelli ve engel düzeyleri ağır olarak dünyaya gelen bireylerin hayatta kalma oranlarındaki artışın öncelikli sebebi olarak "tıbbi teknolojideki hızlı ilerlemeler" gösterilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

I.Koltuk değneği
II.Beyaz baston
III. Tekerlekli sandalye
IV. Kollu yürütüeç
V. Diz üstü bilgisayar
Görme ve fiziksel engeli olan bireyin öncelikli olarak kullanacağı araçlar arasında yer almaz?

I.II.

II.III.IV.

I.IV.V.

IV. V.

Açıklama:

Bilgisayar öncelikli olarak kullanabileceği araçlardan değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Engelliliğin nedenleri göz önüne alındığında verilenlerden hangisinin nedeni arasında yer almayacağı söylenebilir?

Omurilik zedelenmesi

Genetik bozukluklar

Kronik hastalıklar

Düzensiz uyuma

Enfeksiyon

Açıklama:

Oluşum nedenleri, yaygınlık ve farklı çoklu engellilik durumları göz önüne alındığında "düzensiz uyku" çoklu engelliliğe neden olmayacağı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin yetersizlik alanlarından değildir?

Zihin yetersizliği + işitme yetersizliği

Görme yetersizliği + işitme yetersizliği

Zihin yetersizliği + beden yetersizliği

Görme yetersizliği + beden yetersizliği

Özel yetenek + görme yetersizliği

Açıklama:

Çoklu engellilik konusundaki yetersizlikler içerisinde özel yetenek yer almamaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin ortak özelliklerinden değildir?

Tıbbi problemler

Günlük yaşam becerilerini tek başına gerçekleştirebilme

Sınırlı ilgi

Fiziksel hareketlerde güçlük

Algılama ve hafıza güçlükleri

Açıklama:

Çoklu engellilerin ortak özellikleri arasında günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duyma vardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin yaşadıkları temel problemlerden biri değildir?

Epilepsi nöbetleri

Yarık damak/dudak

Alerji

Hemofili

Diyabet

Açıklama:

Sağlığa ilişkin özellikler arasında cevap yer almaktadır. Alerji çoklu engellilerin yaşadıkları ve onlara özgü temel problemlerden biri değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre bireyde fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönemdir?

Bebeklik dönemi

İlk çocukluk

Son çocukluk

Ergenlik

Yaşlılık

Açıklama:

Doğum öncesi ve bebeklik dönemleri fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönemlerdir. Şıklarda doğum öncesi dönem olmadığı için cevap bebeklik dönemidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Çoklu engellilerin ilgi ve ihtiyaçlarını göstermek için sergiledikleri davranışlardan hangisi topluma uyum konusunda olumsuz davranışlar arasında yer almamaktadır?

Sallanma

Parmak emme

Diş gıcırdatma

Konuşmaya gayret etme

Elini yüzünün önünde sallama

Açıklama:

Davranışsal özellikler başlığı altında kendini ifade etmeye çalışan çoklu engelli bireylerin özellikleri açıklanmıştır. Bu özellikler arasında konuşmaya gayret etme olumlu bir davranış biçimidir. Doğru cevap D'şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Sosyal duygusal gelişimin en hızlı olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

0-3 ay

0-3 yaş

3-6 yaş

6-12 yaş

12-18 yaş

Açıklama:

0-3 yaş aralığında birey kişi ve olaylarla etkileşime girerek deneyim kazanır. Bu yaşta en hızlı gelişim gösterilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelliler ile çalışan eğitimcilerin olumlu davranış şekillerindendir?

Tek bir engel alanına hitap eden etkinlikler uygulama

Yetersizlikleri konusunda suçlayıcı tavırlar sergileme

Öğrencilerin sağlık problemleri konusunda hassas olmaları

Sağlık problemi yaşayan öğrenci ile daha fazla ilgilenmek

Öğrencilerin öz güvenini kırıcı davranışlar sergileme

Açıklama:

Öğrencinin sağlık problemleri konusunda hassas olmaları olumlu davranışlardandır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Çok engelli bireylerin zeka puanları(IQ) genellikle hangi puan aralığındadır?

0-25

25-40

40-55

55-70

70-85

Açıklama:

Çok engelli bireylerin zeka puanları genellikle 25-40 puan aralığındadır. Ağır düzeyde engelli olanların zeka puanları daha da düşük olabilir ancak soru genellikle şeklinde sorulmuştur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi biliş teriminin içeriğini oluşturan kavramlardan değildir?

Dikkat

Algı

Bellek

Motor beceriler

Problem çözme

Açıklama:

Motor beceriler biliş terimini oluşturan kavramlardan değildir. Bilişsel beceriler, motor beceriler ile bütünsel olarak gelişir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Çoklu engelli bireylerin dil gelişim özelliklerinin gelişmesi için aşağıdakilerden hangisi en fazla katkıyı sağlar?

Sosyal etkileşime girmeli

Günlük yaşamsal becerileri geliştirilmeli

El kol becerilerinin geliştirilmesi

Motor becerileri artırılmalı

Kalıp düşünme becerileri artırılmalı

Açıklama:

Birey toplum ile ne kadar sosyal etkileşime girerse o kadar dil gelişimi olumlu yönde olur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

I. Ekonomik problemler
II. Tıbbi problemler
III. Düşük benlik algısı
IV. Takıntılı davranışlar
Yukarıdakilerden hangileri çoklu engellilerin ortak özelliklerindendir?

III ve IV

I, II ve IV

I ve IV

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

ÇOKLU ENGELLİLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ
• Tıbbi problemler
• Sözel dili anlamada güçlük
• Sınırlı ilgi
• Algılama ve hafıza güçlükleri
• Düşük benlik algısı
• Fiziksel hareketlerde güçlük
• Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duymadır (Nakken ve Vlaskamp, 2002; Nakken ve Vlaskamp, 2007

Doğru Cevap: D

Soru 12

Çoklu engellilerin sağlığına ilişkin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Görme ve işitme problemleri yaşayabilirler.

Çoklu engellilerle çalışan eğitimcilerin bu bireylerin yaşayabilecekleri sağlık problemleri konusunda hassas olmaları gerekmektedir.

Çoklu engellilerin doğumundan itibaren sağlık problemleri sıkça görülür.

Çoklu engelliler sağlık problemleri nedeniyle sık sık ameliyat olabilirler.

Çoklu engellilerin sağlık problemleri genellikle 18 yaşından sonra ortaya çıkmaktadır.

Açıklama:

SAĞLIĞA İLİŞKİN ÖZELLİKLER
Çoklu engellilerin doğumundan itibaren sağlık problemleri sıkça görülür. Çoklu engellilerin yaşadıkları problemler; görme ve işitme problemleri, epilepsi nöbetleri, yarık damak/dudak, kalp hastalıkları diyabet, hemofili, multiple skleroz (MS), eklem hastalıkları, uyku bozuklukları, kabızlık, obezite, diş yapısının bozulması gibi birçok hastalık çeşitli araştırmalarda belirtilmiştir. (Durduran, ve Bodur, 2009; Jan ve Freeman, 2004; Mednick, 2002). Çoklu engellilerle çalışan eğitimcilerin bu bireylerin yaşayabilecekleri sağlık problemleri konusunda hassas olmaları gerekmektedir. Aileler hem yaşadıkları stres hem de çok engelli bir bireyle sürekli beraber olmalarından dolayı hastalıkların belirtilerini fark edemeyebilirler. Bu durumda eğitimcilerin ailelere uyarıda bulunması gerekmektedir. Ek olarak çoklu engelliler sağlık problemleri nedeniyle sık sık ameliyat olabilirler. Bu durumda hem ameliyat hem de iyileşme döneminde geçirilen sürede çok engelli bireyler eğitim ortamlarından uzak kalabilmektedir. Bu süreç hem eğitimciyi eğitimlerin planlanması aşamasında sıkıntı yaratmakta hem de bireyin gelişimini olumsuz etkileyebilmektedir (Çetin, 2016).
Problemler 18 yaştan sonra görülür ifadesi doğru değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Çoklu engellilerin fiziksel gelişim özellikleri ile aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çoklu engellilerin fiziksel gelişimleri normal gelişim gösteren bireylerle aynıdır.

Çoklu engellilerde de fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir.

Çoklu engellilerin fiziksel yetersizlikleri olmasına karşın kas kontrolü normal düzeyde seyretmektedir.

Çoklu engelli bireylerin fiziksel gelişimleri için yapılacak uygulamalarda sadece fizyoterapistler sorumlu olmalıdır.

Çoklu engellilerin yaşlılık döneminde yaşadığı nöbetler, akciğer ve solunum sorunu gibi sağlık sorunları fiziksel gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir.

Açıklama:

FİZİKSEL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
Fiziksel gelişim bedeni oluşturan kas, beyin ve sinir, sindirim, dolaşım, boşaltım, solunum vb. sistemlerin gelişimini, kilonun artışını, kemiklerin gelişimini, dişlerin çıkmasını ve değişmesini kapsar. Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir. Bu dönemdeki gelişim gelecek yıllardaki gelişimin temelini oluşturur. Çoklu engellilerin bebeklik döneminde yaşadığı nöbetler, akciğer ve solunum sorunu gibi sağlık sorunları fiziksel gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum da çok engelli bireylerin fiziksel gelişiminin normal gelişim gösteren bireylerden ve hatta diğer engel gruplarından geride seyretmesine yol açmaktadır (Westling ve Fox, 2004). Bu durum işiten, gören, fiziksel ve zihinsel özellikleri normal seyir gösteren bireylere göre çoklu engellileri dezavantajlı yapmaktadır. Çoklu engellilerin fiziksel yetersizliklerinden dolayı kas kontrolü sınırlıdır. Bu sınırlılık da yeme, giyinme, soyunma, diş fırçalama, saç tarama ve tuvalet becerileri gibi özbakım becerilerini bağımsız gerçekleştirmelerini zorlaştırmaktadır (Lowman, 2004).

Doğru Cevap: B

Soru 14

I. Bireyin çevresini keşfetmesi, fiziksel gelişimine paralel olarak ilerleyen sosyal-duygusal gelişimi ile başlar.
II. Bireyin fiziksel olarak büyümesi ve merkezî sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizması isteme bağlı hareketlilik kazanır.
III. Çoklu engelli bireyler hareket etme, yürüme, tutma, kavrama, beslenme gibi motor becerilerin sergilenmesi gereken durumlarda normal gelişim gösteren bireylerden düşük performans sergilerler.
IV. Motor gelişim, bireyin hayatı boyunca sergilediği bilişsel özellikteki değişikliktir.
Çoklu engelli bireylerin motor gelişimleri ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

III ve IV

II ve IV

Açıklama:

MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
Bireyin çevresini keşfetmesi, fiziksel gelişimine paralel olarak ilerleyen motor gelişimi ile başlar. Motor gelişim, bireyin hayatı boyunca sergilediği motor davranışlarındaki değişikliktir. Bireyin fiziksel olarak büyümesi ve merkezî sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizması isteme bağlı hareketlilik kazanır. Birey hareketlilik kazandıkça çevresini tanımaya çalışır. Her tanıma fırsatında bireyin duyu organları, zihin becerileri ve kasları birlikte çalışır. Söz konusu süreçte birey hareketlerini tekrar ederek pratik yapar. Yaptığı pratikler sayesinde motor performansta kalıcı değişiklikler meydana gelir. Bu kalıcı değişikliklere motor öğrenme denir. Bireyin motor öğrenme seviyesi yaptığı pratikle artar ve bireyin motor performansının sürekli olarak gözlenmesi ile bu seviye anlaşılır (Schmidt ve Wrisberg, 2004). Ancak çok engelli bireylerin duyu organları, zihin faaliyetleri veya kasları normal seyrinde çalışmadığı için bu tanıma fırsatlarından yeterli düzeyde yararlanamaz. Bu yüzden hareket etme, yürüme, tutma, kavrama, beslenme gibi motor becerilerin sergilenmesi gereken durumlarda normal gelişim gösteren bireylerden düşük performans sergiler (Tekin-İftar, 2005). Bu bireyler genellikle düzgün postür duruşunda ve bağımsız hareket etmede güçlük yaşarlar ve bu sebeple tekerlekli sandalye veya koltuk değneği kullanabilirler (Mergler vd., 2012).

Doğru Cevap: A

Soru 15

"Aylin hem zihin yetersizliğine hem de fiziksel yetersizliğe sahip bir bireydir. Çok sınırlı iletişim becerisine sahip olan Aylin 15 yaşına gelmesine rağmen konuşma becerisini kazanamamıştır. Son üç dört yıldır Aylin sağ elinin baş ve işaret parmağını ağzına sokmaktadır. Ağzına soktuğu zamanlarda da öne arkaya doğru sallanmaktadır. Aylin’in ailesi ilk başlarda bu davranışları hoşgörse de daha sonra bu davranışın önüne geçmek için akıllarına gelen her şeyi denemişlerdir. Ancak Aylin bu davranışları sergilemeye ısrarla devam etmiştir."
Yukarıdaki örnek olayda çoklu engellilerin hangi özelliklerinden bahsedilmiştir?

Bilişsel özellikler

Davranışsal özellikler

Motor gelişim özellikleri

Sosyal-duygusal gelişim özellikleri

Fiziksel gelişim özellikleri

Açıklama:

DAVRANIŞSAL ÖZELLİKLER
Çoklu engellilerin bir kısmı ilgi ve ihtiyaçlarını normal gelişim gösteren bireyler gibi gösteremedikleri için farklı davranış kalıplarıyla kendini ifade etmeye çalışabilir. Bu davranışlar kimi zaman sallanma, elini yüzünün önünde sallama, parmak emme, diş gıcırdatma gibi davranışlar olabilir. Kimi zaman ise ısırma, kendine sert bir cisimle vurma, kemirme gibi kendine zarar verici davranışlar olabilir (Akçamete, 1991; Poppes, Van der Putten, veVlaskamp, 2010;Tekin-İftar, 2005). Uygun olmayan davranışların azaltılmasında aile bireyleri kimi zaman çaresiz kalabilmektedir. Bu durumda eğitimcilerin davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırması gerekmektedir. Ayrıca eğitimcinin uygun azaltma tekniklerini kullanarak ve bunları aileye öğreterek aile yaşam kalitesinin artmasına yardımcı olması gereklidir. Örneğin Seval hem zihin yetersizliğine hem de fiziksel yetersizliğe sahip bir bireydir. Çok sınırlı iletişim becerisine sahip olan Seval on yaşına gelmesine rağmen konuşma becerisini kazanamamıştır. Son üç dört yıldır Seval sağ elinin baş ve işaret parmağını ağzına sokmaktadır. Ağzına soktuğu zamanlarda da öne arkaya doğru sallanmaktadır. Seval’in ailesi ilk başlarda bu davranışları hoş görse de daha sonra bu davranışın önüne geçmek için akıllarına gelen her şeyi denemişlerdir. Ancak Seval bu davranışları sergilemeye ısrarla devam etmiştir. Seval’in bu davranışlarının özelliklerini anlamanın en iyi yolu davranışı çok iyi irdelemek, bu davranışın bireye ne kadar ilginç geldiğini kavramak ve bireyin diğer davranışlarıyla karşılaştırılması gerekir. Bu durumda bazen ailelerin üstesinden gelemeyeceği bir hal alabilmektedir. Bu tür durumlarda öğretmen ya da bir uzmandan bir an önce destek almak davranışların kronikleşmeden önlemlerin alınması için önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Çoklu engelli bireylerin sosyal-duygusal gelişim özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sosyal ve duygusal gelişimin temelleri birey altı yaşına geldikten sonra atılır.

Sosyal ve duygusal gelişimde çevre aileden daha etkilidir.

Bu gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör mizaç ve bağlılıktır.

Sosyal ve duygusal gelişim yaşamın ilk yılında başlar ve 18 yaşına kadar devam eder.

Sosyal ve duygusal gelişimin en hızlı geliştiği dönem 6-8 yaş aralığıdır.

Açıklama:

SOSYAL-DUYGUSAL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
Sosyal ve duygusal gelişimin temelleri bireyin dünyaya geldiği ilk yılda atılır ve tüm yaşam boyu devam eder. Sosyal ve duygusal gelişimin yaşam boyu devam eden bir süreç olmasına karşın en hızlı geliştiği dönem 0-3 yaş aralığıdır. Bu dönemde birey çevresindeki kişi ve olaylarla etkileşime girerek deneyim kazanır. Bu gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör mizaç ve bağlılıktır. Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk arasında yaşanan bağdır. Bu bağ çocuğun çevre ile kurduğu iletişimini etkiler. Özellikle anne ile bebek arasında kurulan bağ bebeğin çevre ile etkileşimini yakından etkilemektedir. Yaşamın ilk yılında başlayıp devam eden bir süreç olsa da çok engelli bireyler sosyal ve duygusal gelişimde güçlükler yaşamaktadırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Bayhan ve Artan'a (2007) göre bilişin içeriklerinden biridir?

Yeni fikir üretme

Yabancı dil konuşma

Okuma-yazma

Sayılar ve aritmetik

Esnek düşünme

Açıklama:

BİLİŞSEL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
Bebeğin dünyaya gelişi ile dış dünyayı anlamlandırma çabası başlar. Bu çaba bebeğin duyu organları ve içsel zihin süreçleri olarak tanımlayabileceğimiz biliş ile yürütülür. Bilişin içeriği dikkat, algı, bellek, okuma-yazma, problem çözmeden oluşmaktadır (Bayhan ve Artan, 2007).

Doğru Cevap: C

Soru 18

I. Tıbbi problemler
II. Sözel dili anlamada güçlük
III. İşitme problemleri
IV. Algılama ve hafıza güçlükleri
V. Görme problemleri
Yukarıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylerin ortak özellikleri arasında yer almaktadır?

I ve III

I ve V

I, II ve III

I, II ve IV

I, II ve V

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Çoklu engelli bireylerin ortak özellikleri;

Tıbbi problemler

Sözel dili anlamada güçlük

Sınırlı ilgi

Algılama ve hafıza güçlükleri

Düşük benlik algısı

Fiziksel hareketlerde güçlük

Doğru Cevap: D

Soru 19

Çok engelli bireylerin zeka puanları (IQ), genellikle kaç puan aralığındadır?

25-40

60-75

40-55

60-75

50-70

Açıklama:

Çok engelli bireylerin zeka puanlarının (IQ) genellikle 25-40 puan, ağır düzeyde çok engelli bireylerin zeka puanlarının ise 0-25 aralığında olduğu belirtilmektedir (Downing ve Peckham-Hardin, 2006).

Doğru Cevap: A

Soru 20

I. Çoklu engellilerin iletişim kurmada kullanılan dil ve yüz ifadelerinde bozukluklar olabilir.
II. Çok engelli bireylerin çevresindeki bireylerle az etkileşime girmesi onda bir deneyim eksikliği yaratmış olabilir.
III. Çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanırlar.
IV. Çok engelli bireyler göz hareketleri, dokunma, yüz ifadeleri, mimikler, bilgisayar ya da konuşmayı destekleyici cihazlar kullanabilmektedirler.
Çok engelli bireylerin dil gelişim özellikleri ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

I, III ve IV

II ve IV

II, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

DİL GELİŞİM ÖZELLİKLERİ
İnsanoğlu topluluk halinde yaşayan, gereksinimlerini karşılamak ve yaşamını sürdürmek için çevresindeki bireylerle iletişim kurmak zorunda olan sosyal bir varlıktır (Ege, 2006). Çoklu engellilerin iletişim kurmada kullanılan dil ve yüz ifadelerinde bozukluklar olabilir. Bu bozukluklar dilin gelişimi ve yapısında gerçekleştiğinde bireylerin çevresindeki kişilerle iletişim kurması daha da zorlaşır. Bu duruma ek olarak çok engelli bireylerin çevresindeki bireylerle az etkileşime girmesi onda bir deneyim eksikliği yaratmış olabilir. Bu iki durumda da çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler (Nakken ve Vlaskamp, 2002). Bu sınırlılığı aşmak için de çok engelli bireyler göz hareketleri, dokunma, yüz ifadeleri, mimikler, bilgisayar ya da konuşmayı destekleyici cihazlar kullanabilmektedirler (Chen, Klein ve Haney, 2007; Copley ve Ziviani, 2004; Schepis ve Reid, 1995).

Doğru Cevap: D

Soru 21

Çok engelli bireylerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çok engelli bireylerin yetersizlik alanları ve bu yetersizlikten etkilenme dereceleri bireyden bireye farklılık göstermektedir.

Aile bireyleri, çok engelli bireyin tıbbi ve eğitsel geçmişi hakkında en bilgili kişilerdir.

Çok engelli bireyler günlük yaşamlarında desteğe gereksinim duymaktadır.

Çok engelli bireylerle çalışan eğitimciler bu bireylerin gelişimsel özelliklerini bilmelerinin yanı sıra birey hakkında aileden bilgi alma gerekliliğini de unutmamalıdırlar.

Çok engelli bireylerin benzerlikleri farklılıklarından çoktur.

Açıklama:

GİRİŞ
Çok engelli bireylerin yetersizlik alanları ve bu yetersizlikten etkilenme dereceleri bireyden bireye farklılık göstermektedir. Bu bölümde çoklu engellik, zihin yetersizliği + işitme yetersizliği, zihin yetersizliği + görme yetersizliği, zihin yetersizliği + bedensel yetersizlik, görme yetersizliği + işitme yetersizliği, görme yetersizliği + bedensel yetersizlik kombinasyonları çerçevesinde ele alınacaktır. Çoklu engellilerin özelliklerini anlamak bu bireylerin normal gelişim gösteren ve diğer engel gruplarındaki bireylerle gelişimsel olarak ne tür benzerlik ve farklılıklarının olduğunu anlamamıza ve bu sayede daha etkili öğrenme ortamları ve daha etkili öğrenme etkinlikleri sunmamızı olası kılar. Çok engelli bireylerle çalışan eğitimciler bu bireylerin gelişimsel özelliklerini bilmelerinin yanı sıra birey hakkında aileden bilgi alma gerekliliğini de unutmamalıdırlar çünkü aile bireyleri, çok engelli bireyin tıbbi ve eğitsel geçmişi hakkında en bilgili kişilerdir. Bu noktada unutulmamalıdır ki çok engelli bireylerin farklılıkları benzerliklerinden çoktur (Akçamete, 1991). Bu yüzden çoklu engellilerin ortak özellikleri hakkında bilgi verildikten sonra gelişim alanlarına göre normal gelişim gösteren bireylere göre farklılıkları açıklanacaktır.
ÇOKLU ENGELLİLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ
• Tıbbi problemler
• Sözel dili anlamada güçlük
• Sınırlı ilgi
• Algılama ve hafıza güçlükleri
• Düşük benlik algısı
• Fiziksel hareketlerde güçlük
• Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duymadır (Nakken ve Vlaskamp, 2002;Nakken ve Vlaskamp, 2007)

Doğru Cevap: E

Soru 22

Çok engelli bireylerin gelişim özellikleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sıkça sağlık problemi yaşarlar.

İlgi ve ihtiyaçlarını göstermek için farklı davranışlar sergileyebilirler.

Akademik becerilerde akranları ile benzer performans sergilerler.

Bilişsel gelişimde akranlarından daha düşük performans sergilerler.

İletişim ve dil becerileri, yetersizlikten etkilenme derecesine göre sınırlılıklar gösterir.

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Bağımsız yaşam becerilerine ek olarak çoklu engellilerin okuma ve yazma gibi akademik becerilerde de yaşıtlarından daha geride performans sergiledikleri belirtilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Dikkat
II. Bellek
III. Bağımsız yaşam
IV. Problem çözme
V. Sosyal etkileşim
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri biliş kavramının içeriğinde yer alır?

I, II ve III

I, II ve IV

I, II ve V

I, III ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
Bebeğin dünyaya gelişi ile dış dünyayı anlamlandırma çabası başlar. Bu çaba bebeğin duyu organları ve içsel zihin süreçleri olarak tanımlayabileceğimiz biliş ile yürütülür. Bilişin içeriği dikkat, algı, bellek, okuma-yazma, problem çözmeden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Sosyal duygusal gelişimin özellikleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

En hızlı geliştiği dönem 3-6 yaş aralığıdır.

Tüm yaşam boyu devam eder.

Sosyal duygusal gelişim üzerinde etkili olan faktörlerden biri mizaçtır.

Yaşamın ilk iki yılında temelleri atılır.

Anne ile bebek arasında kurulan bağ etkili faktörlerden biridir.

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Sosyal ve duygusal gelişimin temelleri bireyin dünyaya geldiği ilk yılda atılır ve tüm yaşam boyu devam eder. Sosyal ve duygusal gelişimin yaşam boyu devam eden bir süreç olmasına karşın en hızlı geliştiği dönem 0-3 yaş aralığıdır. Bu dönemde birey çevresindeki kişi ve olaylarla etkileşime girerek deneyim kazanır. Bu gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör mizaç ve bağlılıktır. Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk arasında yaşanan bağdır. Bu bağ çocuğun çevre ile kurduğu iletişimini etkiler. Özellikle anne ile bebek
arasında kurulan bağ bebeğin çevre ile etkileşimini yakından etkilemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

I. Diş gıcırdatma
II. Parmak emme
III. Parmak kaldırma
IV. Kendine vurma
V. Emekleme
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri sergilenmesi uygun olmayan davranışlar arasındadır?

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

I, III ve V

I, IV ve V

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
Çoklu engellilerin bir kısmı ilgi ve ihtiyaçlarını normal gelişim gösteren bireyler gibi gösteremedikleri için farklı davranış kalıplarıyla kendini ifade etmeye çalışabilir. Bu davranışlar kimi zaman sallanma, elini yüzünün önünde sallama, parmak emme, diş gıcırdatma gibi davranışlar olabilir. Kimi zaman ise ısırma, kendine sert bir cisimle vurma, kemirme gibi kendine zarar verici davranışlar olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılık yaşayan çok engelli bir bireyin bu sınırlılığı aşmak için kullanabileceği iletişim yollarından biri değildir?

Göz hareketleri

Dokunma

Yüz ifadeleri

Bilgisayar

Televizyon

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler. Bu sınırlılığı aşmak için de çok engelli bireyler göz hareketleri, dokunma, yüz ifadeleri, mimikler, bilgisayar ya da konuşmayı destekleyici cihazlar kullanabilmektedirler. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

"Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere ........... denir."
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

Emekleme

Yürüme

Motor öğrenme

Hareket etme

Kavrama

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere motor öğrenme denir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin kas kontrolünde sınırlılık yaşamaları sonucu gerçekleştirmekte zorluk yaşayacakları özbakım becerilerinden biridir?

Giyinme

Heyecanlanma

Düşünme

Konuşma

Sevinme

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Çoklu engellilerin fiziksel yetersizliklerinden dolayı kas kontrolü sınırlıdır. Bu sınırlılık da yeme, giyinme, soyunma, diş fırçalama, saç tarama ve tuvalet becerileri gibi özbakım becerilerini bağımsız gerçekleştirmelerini
zorlaştırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Ayşe hem zihin yetersizliğine hem de fiziksel yetersizliğe sahip bir bireydir. Çok sınırlı iletişim becerisine sahip olan Seval on yaşına gelmesine rağmen konuşma becerisini kazanamamıştır. Son üç dört yıldır Seval sağ elinin baş ve işaret parmağını ağzına sokmaktadır. Seval’in ailesi ilk başlarda bu davranışı hoş görse de daha sonra bu davranışın önüne geçmek için akıllarına gelen her şeyi denemişlerdir. Ancak Seval bu davranışı sergilemeye ısrarla devam etmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Seval'in uygun olmayan davranışını azaltmak için Seval ile çalışan öğretmenin yapması gereken davranışlar arasında gösterilemez?

Davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırması

Diğer davranışlarıyla karşılaştırılması

Uygun azaltma tekniklerini kullanması

Davranışı azaltma sorumluluğunu aileye vermesi

Uygun azaltma tekniklerini aileye öğretmesi

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Uygun olmayan davranışların azaltılmasında aile bireyleri kimi zaman çaresiz kalabilmektedir. Bu durumda eğitimcilerin davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırması gerekmektedir. Ayrıca eğitimcinin uygun azaltma tekniklerini kullanarak ve bunları aileye öğreterek aile yaşam kalitesinin artmasına yardımcı olması gereklidir. Sorumluluk tamamen aileye bırakılmamalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I. Canının istememesi
II. Dil ve yüz ifadelerinde bozukluklar
III. İlgi çekmek istemesi
IV. Sınırlı etkileşim deneyimi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar sergilemesinin nedenlerindendir?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Çoklu engellilerin iletişim kurmada kullanılan dil ve yüz ifadelerinde bozukluklar olabilir. Bu bozukluklar dilin gelişimi ve yapısında gerçekleştiğinde bireylerin çevresindeki kişilerle iletişim kurması daha da zorlaşır. Bu duruma ek olarak çok engelli bireylerin çevresindeki bireylerle az etkileşime girmesi onda bir deneyim eksikliği yaratmış olabilir. Bu iki durumda da çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin ortak özelliklerinden biri değildir?

Tıbbi problemler

Sınırlı ilgi

Yüksek benlik saygısı

Fiziksel hareketlerde güçlük

Algılama ve hafıza güçlükleri

Açıklama:

Çoklu engellilerin ortak özellikleri şu şekildedir:

Tıbbi problemler

Sözel dili anlamada güçlük

Sınırlı ilgi

Algılama ve hafıza güçlükleri

Düşük benlik algısı

Fiziksel hareketlerde güçlük

Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duymadır (Nakken ve Vlaskamp, 2002; Nakken ve Vlaskamp, 2007)

Doğru Cevap: C

Soru 32

Bedeni oluşturan kas, beyin ve sinir, sindirim, dolaşım, boşaltım, solunum vb. sistemlerin gelişimini, kilonun artışını, kemiklerin gelişimini, dişlerin çıkmasını ve değişmesini kapsayan gelişim türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel gelişim

Motor gelişim

Psiko-sosyal gelişim

Duyuşsal gelişim

Fiziksel gelişim

Açıklama:

Fiziksel gelişim bedeni oluşturan kas, beyin ve sinir, sindirim, dolaşım, boşaltım, solunum vb. sistemlerin gelişimini, kilonun artışını, kemiklerin gelişimini, dişlerin çıkmasını ve değişmesini kapsar. Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir. Bu dönemdeki gelişim gelecek yıllardaki gelişimin temelini oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Bireyin hareketlilik kazandıkça çevresini tanımaya çalışması, her tanıma fırsatında bireyin duyu organlarının, zihin becerilerinin ve kaslarının birlikte çalışması bireyin hangi gelişim özelliği ile doğrudan ilgilidir?

Duyuşsal gelişim

Fiziksel gelişim

Motor gelişim

Duygusal gelişim

Psiko-sosyal gelişim

Açıklama:

Bireyin çevresini keşfetmesi, fiziksel gelişimine paralel olarak ilerleyen motor gelişimi ile başlar. Motor gelişim, bireyin hayatı boyunca sergilediği motor davranışlarındaki değişikliktir. Bireyin fiziksel olarak büyümesi ve merkezî sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizması isteme bağlı hareketlilik kazanır. Birey hareketlilik kazandıkça çevresini tanımaya çalışır. Her tanıma fırsatında bireyin duyu organları, zihin becerileri ve kasları birlikte çalışır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Çoklu engellilerin bir kısmı ilgi ve ihtiyaçlarını normal gelişim gösteren bireyler gibi gösteremedikleri için farklı davranış kalıplarıyla kendini ifade etmeye çalışabilir. Bu davranışlar kimi zaman sallanma, elini yüzünün önünde sallama, parmak emme, diş gıcırdatma gibi davranışlar olabilir.
Yukarıdaki bilgi hangi gelişim özelliğiyle doğrudan ilişkilidir?

Motor gelişim

Fiziksel gelişim

Duyuşsal gelişim

Kişisel gelişim

Davranışsal özellikler

Açıklama:

Çoklu engellilerin bir kısmı ilgi ve ihtiyaçlarını normal gelişim gösteren bireyler gibi gösteremedikleri için farklı davranış kalıplarıyla kendini ifade etmeye çalışabilir. Bu davranışlar kimi zaman sallanma, elini yüzünün önünde sallama, parmak emme, diş gıcırdatma gibi davranışlar olabilir. Kimi zaman ise ısırma, kendine sert bir cisimle vurma, kemirme gibi kendine zarar verici davranışlar olabilir (Akçamete, 1991; Poppes, Van der Putten, veVlaskamp, 2010;Tekin-İftar, 2005).

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireyin çevresindeki sosyal etkileşim sınırlılığını görmek aşmak için engellinin başvurduğu alternatif yollardan biri olamaz?

Jest ve mimik kullanmak

Bilgisayar kullanmak

Yazarak anlaşmak

Dokunmak

İletişim bağlarını koparmak

Açıklama:

Yaşamın ilk yılında başlayıp devam eden bir süreç olsa da çok engelli bireyler sosyal ve duygusal gelişimde güçlükler yaşamaktadırlar. Çok engelli birey çevresindeki sosyal etkileşim fırsatlarını görme, işitme, zihin yetersizliği veya bedensel yetersizlik gibi nedenlerden dolayı etkin kullanamayabilir. Bu sınırlılığı aşmak için çoklu engelliler dokunma, jest mimik ya da bilgisayar gibi alternatif yollarla iletişim kurabilirler (Chantry ve Dunford, 2010; Holburn, Nguyen ve Vietze, 2004; Petry ve Maes, 2006).

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engele sahip bireylerin sosyal ve duygusal gelişimleri için yapılması gereken davranışlardan değildir?

Zengin öğrenme ortamı düzenleme

Akrandan bağımsızlaşmaya dayalı oyun ortamları düzenleme

Bireyselleştirilmiş eğitim planı uygulama

Boş zamanlarını değerlendirmeye yönelik etkinlikler tasarlama

Oyun fırsatları sunma

Açıklama:

Çoklu engellilerin bilişsel becerilerine paralel olarak ilerleyen iletişim ve dil becerileri, yetersizlikten
etkilenme derecesine göre sınırlılıklar göstermektedir. Bu durum da çoklu engellilerin sosyal ve duygusal gelişimine olumsuz yansımaktadır. Bu nedenle ailelerin çok engelli bireyin sosyal ve duygusal gelişimini desteklemek için yapması gereken ortam düzenlemelerin, oyun fırsatlarının kullanımı hakkında bilgi sahibi olması gereklidir Çok engelli bireyle çalışan eğitimcilerin uyguladıkları bireyselleştirilmiş eğitim planlarında bireyin sosyal ve duygusal özelliklerini geliştirmeye yönelik akranlarıyla etkileşime girecekleri oyun etkinliklerine yer vermesi gereklidir. Bunlara ek olarak çok engelli bireyin boş zamanlarını değerlendirmeye yönelik aktivitelerin planlanması hem ailelerin hem de eğitimcilerin unutmaması gereken bir konudur. (Haring ve Breen, 1992; Hunt, Soto, Maier, Liboiron, ve Bae, 2004).

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin diğer engel türlerine göre daha fazla yaşaması olası olan sorunlardan biri değildir?

Sağlık sorunları

Dil gelişiminde güçlük

Bilişsel gelişimde güçlük

Ekonomik sorunlar

Sosyal-duygusal sorunlar

Açıklama:

Çoklu engellilerin özelliklerini anlamak bu bireylerin normal gelişim gösteren ve diğer engel gruplarındaki bireylerle gelişimsel olarak ne tür benzerlik ve farklılıklarının olduğunu anlamak onlara daha etkili öğrenme ortamları ve etkinlikleri sunmamızı sağlar. Çoklu engellilerin ortak özellikleri;Tıbbi problemler, Sözel dili anlamada güçlük, Sınırlı ilgi, Algılama ve hafıza güçlükleri, Düşük benlik algısı, Fiziksel hareketlerde güçlük, Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duyma (Nakken ve Vlaskamp, 2002; Nakken ve Vlaskamp, 2007) alarak özetlenmiştir. Ancak her bir gelişim alanındaki yetersizliğin diğer gelişim alanlarıyla etkileşerek ortaya çıkaracağı çoklu engellilik kombinasyonlar çok farklı olacaktır. Bu nedenle ortak özelliklerden bahsedilse bile her çoklu engele sahip birey aslında tektir. Bu nedenle de her bir bireyin değerlendirilmesi ve eğitim planlaması biribirinden çok farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Çok engelli bireylerin çevresindeki bireylerle sözel olarak etkileşime girememesi onun hangi alanda gelişimde sorun yaşadığının doğrudan göstergesi olabilir?

Dil gelişimi

Fiziksel gelişim

Bilişsel gelişim

Davranışsal özellikler

Motor gelişim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 39

Hafif ve orta düzeyde çok engelli bireylerin zeka puanlarının genel aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

0-25

25-40

40-55

55-70

45-60

Açıklama:

Birden fazla yetersizlikten etkilenen çoklu engelliler daha önce anlatılan gelişim alanlarında olduğu gibi bilişsel gelişimde de akranlarından daha düşük performans sergilemektedirler. Çok engelli bireylerin zeka puanlarının (IQ) genellikle 25-40 puan, ağır düzeyde çok engelli bireylerin zeka puanlarının ise 0-25 aralığında olduğu belirtilmektedir (Downing ve Peckham-Hardin, 2006).

Doğru Cevap: B

Soru 40

"Son üç dört yıldır Seval sağ elinin baş ve işaret parmağını ağzına sokmaktadır. Ağzına soktuğu zamanlarda da öne arkaya doğru sallanmaktadır."
Yukarıdaki metindeki davranış probleminin üstesinden gelmenin en iyi yolu aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Seval'i azarlamak

Seval'i cezalandırmak

Seval'e tanı konmasını sağlamak

Davranışı çok iyi irdelemek

Davranışı görmezden gelmek

Açıklama:

Çok sınırlı iletişim becerisine sahip olan Seval on yaşına gelmesine rağmen konuşma becerisini kazanamamıştır. Son üç dört yıldır Seval sağ elinin baş ve işaret parmağını ağzına sokmaktadır. Ağzına soktuğu zamanlarda da öne arkaya doğru sallanmaktadır. Seval’in ailesi ilk başlarda bu davranışları hoş görse de daha sonra bu davranışın önüne geçmek için akıllarına gelen her şeyi denemişlerdir. Ancak Seval bu davranışları sergilemeye ısrarla devam etmiştir. Seval’in bu davranışlarının özelliklerini anlamanın en iyi yolu davranışı çok iyi irdelemek, bu davranışın bireye ne kadar ilginç geldiğini kavramak ve bireyin diğer davranışlarıyla karşılaştırılması gerekir. Bu durumda bazen ailelerin üstesinden gelemeyeceği bir hal alabilmektedir. Bu tür durumlarda öğretmen ya da bir uzmandan bir an önce destek almak davranışların kronikleşmeden önlemlerin alınması için önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin ortak özelliklerinden değildir?

Tıbbi problemler

Sınırlı ilgi

Yüksek benlik algısı

Fiziksel hareketlerde güçlük

Sözel dili anlamada güçlük

Açıklama:

Yüksek benlik algısı çoklu engellilerin ortak özelliklerinden değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem hangisidir?

Bebeklik

Çocukluk

Ergenlik

Orta yaşlılık

Yaşlılık

Açıklama:

Bebeklik dönemi fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Sosyal ve duygusal gelişimin en hızlı geliştiği dönem ne zamandır ?

18-23 yaş aralığı

13-17 yaş aralığı

8-12 yaş aralığı

4-7 yaş aralığı

0-3 yaş aralığı

Açıklama:

Sosyal ve duygusal gelişimin en hızlı geliştiği dönem 0-3 yaş aralığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Ağır düzeyde çok engelli bireylerin ortalama zeka puanı (IQ) kaçtır ?

75-90

60-75

25-40

0-25

40-60

Açıklama:

Ağır düzeyde çok engelli bireylerin ortalama zeka puanı 0-25’tir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Yüz ifadeleri
Mimikler
Göz hareketleri
Dokunma

Çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler. Bu sınırlılığı aşmak için de çok engelli bireyler yukarıda verilenlerden hangisini ya da hangilerini kullanırlar ?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı çok engelli bireylerin konuşmadaki sınırlılığı aşmak için kullandıkları araçlardır

Doğru Cevap: E

Soru 46

Görme ve işitme problemleri

Epilepsi nöbetleri

Kalp hastalıkları

Diyabet

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri çok engelli bireylerin yaşadıkları problemlerdendir ?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı çok engelli bireylerin yaşadıkları problemlerdendir

Doğru Cevap: E

Soru 47

Çoklu engelli bireyin yaptığı pratikler sayesinde motor performansında kalıcı değişiklikler meydana gelmesine ne ad verilir?

Farkına varmadan öğrenme

Motor öğrenme

Bilişsel öğrenme

Sezgisel öğrenme

Model alarak öğrenme

Açıklama:

Çoklu engelli bireyin yaptığı pratikler sayesinde motor performansında kalıcı değişiklikler meydana gelmesine motor öğrenme denir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Dolaşım sisteminin gelişimine ilişkin sorunlar

Solunum sisteminin gelişimine ilişkin sorunlar

Kilo artışı

Dişlerin çıkması

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri çok engelli bireylerin fiziksel gelişim özellikleri arasında yer alabilir?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı çok engelli bireylerin fiziksel gelişim özelliklerindendir

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin davranışsal özelliklerinden değildir?

Parmak emme

Diş gıcırdatma

Isırma

Şarkı söyleme

Kendine vurma

Açıklama:

Şarkı söyleme çok engelli bireylerin davranışsal özelliklerinden değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Mizaç
Bağlılık
Cömertlik
Ön yargı

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri çok engelli bireylerin sosyal ve duygusal gelişiminde etkili olan faktörlerdir?

Yalnız l

I ve ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Bu gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör mizaç ve bağlılıktır. Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk arasında yaşanan bağdır. Bu bağ çocuğun çevre ile kurduğu iletişimini etkiler. Özellikle anne ile bebek arasında kurulan bağ bebeğin çevre ile etkileşimini yakından etkilemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sınırlı ilgi
Tıbbi problemler
Görmede güçlük
Fiziksel hareketlerde güçlük
Sözel dili anlamada güçlük

Yukarıda verilen özelliklerden hangisi/hangileri çoklu engellilerin ortak özellikleri içinde yer alır?

I, II, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, IV ve V

IV ve V

Yalnız I

Açıklama:

Çoklu engellilerin ortak özellikleri farklılıklarından azdır. Tıbbi problemler, sözel dili anlamada güçlük, sınırlı ilgi, algılama ve hafıza güçlükleri, düşük benlik algısı, fiziksel hareketlerde güçlük ve günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duyma olarak ortak özellikler sayılabilir. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Çok engelli bir çocuğa sahip ebeveynlerin çocuğun yaşadığı hastalıkların belirtilerini fark edememelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Çok engelli çocukla sürekli beraber olmaları

Çok engelli çocukta görülen uyku bozuklukları

Çok engelli çocukların sıklıkla ameliyat olmaları

Eğitimcilerin ebeveynleri uyarmaması

Eğitim programına uyulmaması

Açıklama:

Çoklu engellilerle çalışan eğitimcilerin bu bireylerin yaşayabilecekleri sağlık problemleri konusunda hassas olmaları gerekmektedir. Aileler hem yaşadıkları stres hem de çok engelli bir bireyle sürekli beraber olmalarından dolayı hastalıkların belirtilerini fark edemeyebilirler. Bu durumda eğitimcilerin ailelere uyarıda bulunması gerekmektedir. Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Çok engelli bireylerde özbakım becerilerini bağımsız olarak gerçekleştirmede yaşanan zorluğun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel becerilerde sınırlılık

Kas kontrolünde sınırlılık

Görme fonksiyonunda sınırlılık

Bebeklikte yaşanan solunum sorunları

Bebeklikte yaşanan nöbetler

Açıklama:

Çoklu engellilerin fiziksel yetersizliklerinden dolayı kas kontrolü sınırlıdır. Bu sınırlılık da yeme, giyinme, soyunma, diş fırçalama, saç tarama ve tuvalet becerileri gibi özbakım becerilerini bağımsız gerçekleştirmelerini zorlaştırmaktadır. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Çok engelli çocukların çevrelerini keşfetmede yaşadıkları güçlüğün nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşadıkları davranışsal sorunlar

Motor gelişimlerinde gerilik

Dil gelişimlerindeki yavaşlık

Sağlık problemlerinin sıklığı

Aile ile arasında kurduğu bağ

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 55

Davranışı etkileyen koşulları belirlemek

Davranışı görmezden gelmek

Davranışın sonuçlarının bireyde hoşnutluk yaratıp yaratmadığını incelemek

Bireyin diğer olumlu davranışlarını ödüllendirmek

Davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırmak

Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri eğitimcilerce uygulanırsa çoklu engelli bireylerin istenmeyen davranışlarında azalma sağlanabilir?

I, II ve III

II, III ve IV

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

Uygun olmayan davranışların azaltılmasında aile bireyleri kimi zaman çaresiz kalabilmektedir. Bu durumda eğitimcilerin davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırması gerekmektedir. Ayrıca bu davranışlarının özelliklerini anlamanın en iyi yolu davranışı çok iyi irdelemek, bu davranışın bireye ne kadar ilginç geldiğini kavramak ve bireyin diğer davranışlarıyla karşılaştırılması gerekir. Bu durumda bazen ailelerin üstesinden gelemeyeceği bir hal alabilmektedir. Bu tür durumlarda öğretmen ya da bir uzmandan bir an önce destek almak davranışların kronikleşmeden önlemlerin alınması için önemlidir. Doğru yanıt D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Sosyal ve duygusal gelişim en hızlı 0-3 yaş döneminde gerçekleşmektedir. Bu gelişim üzerinde etkili olan en önemli faktörlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitimsizlik

İlgisizlik

Yetersizlik

Hastalık

Bağlılık

Açıklama:

Sosyal ve duygusal gelişimin yaşam boyu devam eden bir süreç olmasına karşın en hızlı geliştiği dönem 0-3 yaş aralığıdır. Bu dönemde birey çevresindeki kişi ve olaylarla etkileşime girerek deneyim kazanır. Bu gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör mizaç ve bağlılıktır. Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk arasında yaşanan bağdır. Bu bağ çocuğun çevre ile kurduğu iletişimini etkiler. Doğru yanıt E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Bellek

Dikkat

Algı

Problem çözme

Bebeğin dış dünyayı anlamlandırma çabası biliş ile gerçekleşmektedir. Yukarıda verilen kavramlardan hangisi/hangileri bilişin içeriğini oluşturmaktadır?

I, II, III ve IV

I, II ve III

II ve III

I, II ve IV,

Yalnız III

Açıklama:

Bebeğin dünyaya gelişi ile dış dünyayı anlamlandırma çabası başlar. Bu çaba bebeğin duyu organları ve içsel zihin süreçleri olarak tanımlayabileceğimiz biliş ile yürütülür. Bilişin içeriği dikkat, algı, bellek, okuma-yazma, problem çözmeden oluşmaktadır. Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Bebeğin kendi vücudu ile dış dünya arasında bağlantı kurmaya başlaması aşağıdakilerden hangisinin aracılığı ile gerçekleşmektedir?

Sosyal ortamlar

Resimler ve kelimeler

Kıyafetler ve oyuncaklar

Uzmanlar ve eğitimciler

Ebeveynler ve eğitimciler

Açıklama:

Bebek ilk olarak kendi vücuduna odaklanır. Yaptığı emme ve dokunma hareketleri ile kendisini tanımaya başlar. Daha sonra dış dünya ile kendi vücudu arasında bağlantı kurmaya başlar. Bu ilişki bebeklik döneminde kullanılan kıyafet, eşya ve oyuncaklar aracılığıyla gerçekleşir. Son olarak bebek nesneler, resimler, kelimeler gibi sembollerle kendisini dış dünyaya karşı temsil eder. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Çoklu engellilerin sınırlı dil gelişimleri nedeniyle bireysel olarak geliştirdikleri ve ek araç kullanmalarını gerektirmeyen alternatif iletişim yollarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgisayar klavyesinde yazmak

Cep telefonu kullanmak

Resimli kartlarla iletişim kurmak

Çıkarabildikleri sesleri farklı tonlarda söylemek

Konuşmayı destekleyici cihazlar kullanmak

Açıklama:

Çoklu engelliler yaşadıkları sınırlı dil gelişimi yüzünden kendileri de alternatif iletişim yolları geliştirebilirler. İfade edebildikleri birkaç sesi ya da kelimeyi farklı tonlarda söyleyerek farklı ihtiyaçlarını aktarmaya çalışırlar. Ayrıca el kol hareketleri, jest ve mimikleri ve işaretleri ile çevresine birçok mesaj verebilirler. Doğru yanıt D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Dokunma

Mimikler

Göz hareketleri

İşaret dili

Bilgisayar

Hangisi/hangileri çoklu engellilerin konuşma sınırlığını aşmada kullandıkları yollar arasında sayılır?

III ve IV

II, III ve IV

II, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler. Bu sınırlılığı aşmak için de çok engelli bireyler göz hareketleri, dokunma, yüz ifadeleri, mimikler, bilgisayar ya da konuşmayı destekleyici cihazlar kullanabilmektedirler. İşaret dili ise gramatik kuralları olan ve ince motor becerileri ustaca kullanmayı gerektiren çoğunlukla işitme engellilerin tercih ettiği bir alternatif iletişim sistemidir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerin hangisi çoklu engellilerin yaşadığı sağlık problemlerinden biri değildir?

Migren

Diyabet

Obezite

Hemofili

Açıklama:

Çoklu engellilerin yaşadıkları problemler; görme ve işitme problemleri, epilepsi nöbetleri, yarık damak/dudak, kalp hastalıkları diyabet, hemofili, multiple skleroz (MS), eklem hastalıkları, uyku bozuklukları, kabızlık, obezite, diş yapısının bozulması gibi birçok hastalık çeşitli araştırmalarda belirtilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Bebeklik

Çocukluk

Ergenlik

Yetişkinlik

Yaşlılık

Açıklama:

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir. Bu dönemdeki gelişim gelecek yıllardaki gelişimin temelini oluşturur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi bireylerin motor becerilerini sergilemesi gereken durumlardan biri değildir?

Hareket etme

Beslenme

Akşam yemeğinde ne yiyeceğini düşünmek

Tutma

Yürüme

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler hareket etme, yürüme, tutma, kavrama,
beslenme gibi motor becerilerin sergilenmesi gereken durumlarda normal
gelişim gösteren bireylerden düşük performans sergiler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerin hangisi çok engelli bireylerin kendilerini ifade etmede gösterdikleri davranışlardan biri değildir?

Sallanma

Isırma

Diş gıcırdatma

Kendine sert cisimle vurma

Sarılma

Açıklama:

Çoklu engellilerin bir kısmı ilgi ve ihtiyaçlarını normal gelişim gösteren bireyler gibi gösteremedikleri için farklı davranış kalıplarıyla kendini ifade etmeye çalışabilir. Bu davranışlar kimi zaman sallanma, elini yüzünün
önünde sallama, parmak emme, diş gıcırdatma gibi davranışlar olabilir. Kimi zaman ise ısırma, kendine sert bir cisimle vurma, kemirme gibi kendine zarar
verici davranışlar olabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Sosyal ve duygusal gelişimin üzerinde etkili olan iki önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Mizaç- çevre

Mizaç- bağlılık

Çevre- bağlılık

Bağlılık- eğitim

Eğitim- çevre

Açıklama:

Sosyal ve duygusal gelişimin üzerinde etkili olan iki önemli faktör
mizaç ve bağlılıktır. Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini
belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk
arasında yaşanan bağdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi ağır düzeyde çok engelli bireylerin zeka puanıdır(IQ)?

0-30

25-40

0-25

25-50

50-70

Açıklama:

Çok engelli bireylerin zeka puanlarının (IQ) genellikle 25-40 puan, ağır düzeyde çok engelli bireylerin zeka puanının ise 0-25 aralığında olduğu belirtilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerin hangisi çok engelli bireylerin konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada yaşadıkları sınırlılıkları aşmak için kullandıkları yöntemlerden biri değildir?

Göz hareketleri

Dokunma

Pratik yapma

Mimikler

Bilgisayar

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellik kombinasyonlarından biri değildir?

zihin yetersizliği + işitme yetersizliği

zihin
yetersizliği + görme yetersizliği

zihin yetersizliği +
bedensel yetersizlik

görme yetersizliği + işitme yetersizliği

Dikkat eksikliği ve hiper aktivite bozukuluğu+disleksi

Açıklama:

çoklu engellik, zihin yetersizliği + işitme yetersizliği, zihin
yetersizliği + görme yetersizliği, zihin yetersizliği + bedensel yetersizlik, görme yetersizliği + işitme yetersizliği, görme yetersizliği + bedensel yetersizlik
kombinasyonları olarak sıralanabilir.doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Kendine ait alternatif iletişim biçimi geliştiren çok engelli bir bireyin, dil gelişimine yönelik bir eğitim programı düzenlenirken, kimden yardım alınmalıdır?

Yakın akrabalarından

Komşulardan

Aileden

Arkadaşlarından

Öğretmenlerden

Açıklama:

Çoklu engelliler yaşadıkları sınırlı dil gelişimi yüzünden kendileri de alternatif iletişim yolları geliştirebilirler. Bu mesajların anlaşılması o bireyle ilk defa tanışan kişi için zor olsa da bireyin ailesi için çok kolaydır. Bu tür durumlarda ailenin bilgi kaynağı olarak kullanılması daha verimli eğitim programları planlanması için önemlidir. bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

I. Oyun fırsatlarının kullanımı hakkında bilgi sahibi olmaları
II. Akranlarıyla etkileşime geçebilecekleri ortamların yaratılması
III.Uygun boş zaman aktivitelerinin planlanması
Yukarıdakilerin hangisi yada hangileri ailelerin ve eğitimcilerin, çok engelli bireylerin sosyal ve duygusal gelişimlerini desteklemek için yapmaları gerekenlerdir?

I ve II

Sadece I

Sadece II

I ve III

I-II ve III

Açıklama:

Ailelerin çok engelli bireyin sosyal ve duygusal gelişimini
desteklemek için yapması gereken ortam düzenlemelerin,
oyun fırsatlarının kullanımı hakkında
bilgi sahibi olması gereklidir. Çok engelli bireyle çalışan
eğitimcilerin uyguladıkları bireyselleştirilmiş
eğitim planlarında bireyin sosyal ve duygusal özelliklerini
geliştirmeye yönelik akranlarıyla etkileşime
girecekleri oyun etkinliklerine yer vermesi gereklidir.
Bunlara ek olarak çok engelli bireyin boş zamanlarını
değerlendirmeye yönelik aktivitelerin planlanması
hem ailelerin hem de eğitimcilerin unutmaması gereken
bir konudur.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Çoklu engellilerin fiziksel yetersizliklerinden dolayı kas kontrolü sınırlıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun yol açtığı güçlüklerden biri değildir?

giyinmede güçlük

Diş fırçalamada güçlük

yemek yemede güçlük

Düşünmede güçlük

Saç taramada güçlük

Açıklama:

Çoklu engellilerin fiziksel yetersizliklerinden dolayı kas kontrolü sınırlıdır.
Bu sınırlılık da yeme, giyinme, soyunma, diş fırçalama, saç tarama ve tuvalet becerileri gibi öz bakım becerilerini bağımsız gerçekleştirmelerini
zorlaştırmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Tıbbi problem
Sözel dili anlamada güçlük
Sınırlı ilgi
Algılama ve hafıza güçlükleri
Düşük benlik algısı
Fiziksel hareketlerde güçlük
Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç
duyma

Yukarıda verilen özellikler, aşağıdaki hangi engel grubuna aittir?

Görme

Zihin

Çoklu engel

İşitme

Beden

Açıklama:

Soruda verilen özellikler çoklu engel grubunun ortak özellikleridir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdaki hastalıklardan hangisi, çoklu engel grubunda, engellerinden dolayı görülme olasılığı yüksek bir hastalık değildir?

Kızamık

Multiple Skleroz

Diyabet

Kalp hastalıkları

Obezite

Açıklama:

Kızamık viral bir hastalık olduğu için herkes kadar çoklu engel grubu da bu hastalıktan etkilenebilirler fakat engellerinden dolayı fazladan bir risk taşımazlar. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Çoklu engelli bireylerin, eğitim etkinliklerinde, hangi yöntem daha başarılıdır?

2'li grup

3'lü grup

4'lü grup

5'li grup

Bireysel

Açıklama:

Çok engelli bireyler eğitim etkinliklerinde bireysel çalıştıklarında grup halinde çalışmaya göre daha çok başarılı olmaktadır. O nedenle gruptaki kişi sayısının bir önemi yoktur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin sosyal etkileşimlerini etkin kılan araçlar arasında yer alır?

Radyo

Televizyon

Kitap

Bilgisayar

Gazete

Açıklama:

Çok engelli birey çevresindeki sosyal etkileşim fırsatlarını görme,işitme, zihin yetersizliği veya bedensel yetersizlik gibi nedenlerden dolayı etkin kullanamayabilir. Bu sınırlılığı aşmak için çoklu engelliler dokunma, jest mimik ya da bilgisayar gibi alternatif yollarla iletişim kurabilirler. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Çok engelli bireylerin zeka puanı (IQ) kaç aralığındadır?

0-10

10-15

15-25

25-30

25-40

Açıklama:

Birden fazla yetersizlikten etkilenen çoklu engelliler bilişsel gelişimde de akranlarından daha düşük performans sergilemektedirler. Çok engelli bireylerin zeka puanlarının (IQ) genellikle 25-40 puandır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem, aşağıdakilerden hangisidir?

Bebeklik

Çocukluk

Ergenlik

Yetişkinlik

Yaşlılık

Açıklama:

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere..............öğrenme denir.
Yukarıda verilen tanımdaki boşluğu aşağıda verilen, hangi kelime ile doğru olarak tamamlayabiliriz?

Yaşantısal öğrenme

Görsel öğrenme

İşitsel öğrenme

Motor öğrenme

Dokunsal öğrenme

Açıklama:

Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere motor öğrenme denir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Topluluk halinde yaşamak, ihtiyaçlarını karşılamak için iletişim kurmayı istemek, insanın hangi yönü ile ilgilidir?

Sosyal

Fiziksel

Ruhsal

Biyolojik

Bilişsel

Açıklama:

İnsanoğlu topluluk halinde yaşayan, gereksinimlerini karşılamak ve yaşamını sürdürmek için çevresindeki bireylerle iletişim kurmak zorunda olan sosyal bir varlıktır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Çocuğun ailesi ile kurduğu bağ olan bağlılık, sosyal-duygusal gelişiminde neyi etkilemektedir?

Günlük hareket seviyesini

Düzenini

Çevreyle kurduğu iletişim

Sosyal etkileşim

Çevre uyumu

Açıklama:

Birey genetik altyapısında getirdiği mizacı ile günlük hareket seviyesini, düzenini, çevreye uyumunu ve sosyal etkileşimlerini
belirler. İkinci faktör olan bağlılık aile ile çocuk arasında yaşanan bağdır. Bu bağ çocuğun çevre ile kurduğu iletişimini etkiler. Özellikle anne ile bebek arasında kurulan bağ bebeğin çevre ile etkileşimini yakından etkilemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Aşağıdakilerin hangisi çoklu engellilerin özelliklerinden değildir?

Tıbbi problemler

Yüksek benlik algısı

Sınırlı ilgi

Fiziksel hareketlerde güçlük

Sözel dili anlamada güçlük

Açıklama:

Düşük benlik algısı çoklu engellilerin özelliklerindendir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin sağlık problemlerinden değildir?

Görme ve işitme problemleri

Epilepsi nöbetleri

Yarık dudak/damak

Hemofili

Romatizma

Açıklama:

Romatizma çoklu engellilerin yaşadıkları sağlık problemlerinden değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Bebeklik

Erken çocukluk

Ergenlik

Yetişkinlik

Yaşlılık

Açıklama:

Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere ne ad verilir?

Motor öğrenme

Taklit yoluyla öğrenme

Bilişsel öğrenme

Psikolojik hazır olma hali

Duyuşsal öğrenme

Açıklama:

Motor performansta meydana gelen kalıcı değişikliklere motor öğrenme denir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin davranışsal özelliklerine ilişkin doğru bir bilgidir?

Bu bireyler normal gelişim gösteren bireylerle aynı oranda kendini ifade edebilir.

Problem davranış sık görülmez

Kendilerine zarar verici davranış serglemezler

Kendilerini ifade edebildikleri için farklı davranış şekilleriyle kendilerini ifade etmeye çalışmazlar.

İlgi ve ihtiyaçlarını göstermek için çeşitli davranışlar sergileyebilirler.

Açıklama:

Çok engelli bireyler kendine vurma, ısırma gibi pek çok problem davranışı kendilerini ifade etmede zorluk yaşadıkları için sergilerler. İlgi ve ihtiyaçlarını göstermede bu davranışlara başvurabilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Sosyal ve duygusal gelişimin en hızlı olduğu yaş aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

0-3 yaş

3-6 yaş

6-12 yaş

12-18 yaş

21-30 yaş

Açıklama:

Sosyal ve duygusal gelişimin en hızlı olduğu yaş aralığı 0-3 yaş aralığıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisinde çok engelli bireylerin zeka puan aralığı doğru verilmiştir?

25-40

40-50

50-60

60-70

70-80

Açıklama:

Çok engelli bireylerin zeka puanı 25-40 aralığında ağır düzey çok engelli bireylerin zeka puanı ise 0-25 aralığında olduğu belirtilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Çok engelli bireylerin dil gelişimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

çeşitli destekleyici cihazlar kullanılır

El kol hareketleri jest ve mimiklerle kendilerini ifade ederler

aile açısından bireyi anlamak kolay olsa da çevresi açısından zordur

Konuşmayı anlamlı şekilde kullanmada sınırlılık gösterirler

Birey kendisi alternatif iletişim yolu geliştiremez

Açıklama:

Çok engelli bireyler kendilerini ifade edebilmek için kendilerine has alternatif iletişim yolları geliştirirler.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Çok engelli bireylerde motor gelişim açısından öğrenme nasıl gelişir?

Anne babsını izleyerek

Kardeşini izleyerek

Videolar seyrederk

Pratik yaparak

Öğretmen yardımıyla

Açıklama:

Bu bireylerde motor gelişim açısından ilerleme bireyin pratik yapmasıyla daha iyi hale gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdaki yetersizliklerden hangilerine sahip olan birey çok engelli birey olarak görülmez?

Öğrenme Güçlüğü olan birey

Zihin yetersizliği + İşitme yetersizliği olan birey

İşitme yetersizliği + Görme yetersizliği olan birey

Görme yetersizliği + zihin yetersizliği olan birey

Zihin yetersizliği + Fiziksel yetersizliği olan birey

Açıklama:

Öğrenme güçlüğü olan birey çok engelli birey olarak adlandırılamaz

Doğru Cevap: A

Soru 91

Çok engelli bireyin tıbbi ve eğitsel geçmişi hakkında en bilgili kişiler kimlerdir?

Aile Bireyleri

Dil ve Konuşma Terapisti

Fizyoterpist

Çocuk Nöroloğu

Özel Eğitim Öğretmeni

Açıklama:

Çok engelli bireylerle çalışan eğitimciler bu bireylerin gelişimsel özelliklerini bilmelerinin yanı sıra birey hakkında aileden bilgi alma gerekliliğini de unutmamalıdırlar çünkü aile bireyleri, çok engelli bireyin tıbbi ve eğitsel geçmişi hakkında en bilgili kişilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin ortak özelliklerindendir?

Görme engeli

İşitme Engeli

Fiziksel Engel

Zihinsel engel

Sınırlı ilgi

Açıklama:

Çoklu Engellilerin Ortak Özellikleri;
• Tıbbi problemler
• Sözel dili anlamada güçlük
• Sınırlı ilgi • Algılama ve hafıza güçlükleri
• Düşük benlik algısı • Fiziksel hareketlerde güçlük
• Günlük yaşam becerilerinde desteğe ihtiyaç duymadır (Nakken ve Vlaskamp, 2002; Nakken ve Vlaskamp, 2007)

Doğru Cevap: E

Soru 93

Organizmanın isteme bağlı hareketliliği hangi gelişlim alanını tanımlar?

Bilişsel Gelişim

Davranışsal Gelişim

Dil Gelişimi

Motor Gelişim

Sosyal-Duygusal Gelişim

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 94

Uygun olmayan davranışların azaltılmasında öncelikli olarak yapılması gereken nedir?

Uygun olmayan davranışları cezalandırma

Uygun olmayan davranışları görmezden gelme

Uygun olan davranışların artırılması

Uygun olmayan davranışların nedenini bulma

Uygun olmayan davranışları aşırı tekrarlatma

Açıklama:

Uygun olmayan davranışların azaltılmasında aile bireyleri kimi zaman çaresiz kalabilmektedir. Bu durumda eğitimcilerin davranışın ortaya çıkma nedenlerini araştırması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Sosyal ve duygusal gelişim üzerinde etkili olan iki önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Dil ve konuşma

Oyun ve hareket

Mizaç ve bağlılık

Görme ve dikkat

İşitme ve algı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 96

Çok engelli bireylerin zeka puanlarının (IQ) genellikle hangi aralıktadır?

0-25

25-40

40-55

55-70

70-85

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 97

Konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilen çok engelli bireyler bu sınırlılığı aşmak aşağıdakilerden hangisini kullanmazlar?

Göz hareketleri

Dokunma

Yüz ifadeleri

Jest ve mimikler

Sosyal medya

Açıklama:

Çoklu engellilerin iletişim kurmada kullanılan dil ve yüz ifadelerinde bozukluklar olabilir. Bu bozukluklar dilin gelişimi ve yapısında gerçekleştiğinde bireylerin çevresindeki kişilerle iletişim kurması daha da zorlaşır. Bu duruma ek olarak çok engelli bireylerin çevresindeki bireylerle az etkileşime girmesi onda bir deneyim eksikliği yaratmış olabilir. Bu iki durumda da çok engelli bireyler konuşmayı anlamlı bir şekilde kullanmada sınırlılıklar gösterebilirler (Nakken ve Vlaskamp, 2002). Bu sınırlılığı aşmak için de çok engelli bireyler göz hareketleri, dokunma, yüz ifadeleri, mimikler, bilgisayar ya da konuşmayı destekleyici cihazlar kullanabilmektedirler (Chen, Klein ve Haney, 2007; Copley ve Ziviani, 2004; Schepis ve Reid, 1995).

Doğru Cevap: E

Soru 98

'Aileler hem yaşadıkları stres hem de çok engelli bir bireyle sürekli beraber olmalarından dolayı …….. ………. fark edemeyebilirler.' İfadeyi tamamlayınız.

Akademik başarıyı

Dil ve konuşmayı

Ekonomik fırsatları

Hastalıkların belirtilerini

Problem davranışları

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 99

Çok engelli bireyle çalışan bir eğitimcinin akranlarıyla etkileşime girecekleri oyun etkinliklerine yer vermesi hangi gelişim alanını destekleme amaçlıdır?

Bilişsel Gelişim

Davranışsal Gelişim

Dil Gelişimi

Motor Gelişim

Sosyal ve Duygusal Gelişim

Açıklama:

Çok engelli bireyle çalışan eğitimcilerin uyguladıkları bireyselleştirilmiş eğitim planlarında bireyin sosyal ve duygusal özelliklerini geliştirmeye yönelik akranlarıyla etkileşime girecekleri oyun etkinliklerine yer vermesi gereklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Dikkat, algı, bellek, okuma-yazma, problem çözme becerileri hangi gelişim alanının odağındadır?

Bilişsel Gelişim

Davranış Gelişimi

Dil Gelişimi

Motor Gelişim

Sosyal-Duygusal Gelişim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli çocukların çevre ile iletişimini etkileyen olumlu bir faktördür?

Görme, işitme, zihin yetersizliği gibi yetersizliklere sahip olma

Anne ile çocuk arasındaki bağlılık

İletişim ve dil becerilerinde sınırlılıklar

Doğuştan gelen içe dönük mizaç

Çevredeki kişi ve olaylardan izole olmak

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Artan yaşam süresi beraberinde morbidite adı verilen kronik sağlık sorunlarının ortaya çıkma olasılığını artırır. Aşağıdakilerden hangisi bu kronik sağlık sorunlarından birisi olamaz?

İşitme ve görme kaybı

Obezite

Kızamık

Dejeneratif eklem hastalıkları

Diyabet

Açıklama:

Artan yaşam süresi beraberinde morbidite adı verilen kronik (süreğen) sağlık sorunlarının ortaya çıkma olasılığını artırmaktadır (örneğin; işitme ve görme kaybı yaşayan bireyler ve bu bireylerin diyabet ve dejeneratif eklem hastalıkları gibi diğer kronik sağlık sorunlarının olması). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi en çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlardan biri değildir?

Cornelia de Lange sendromu

Williams-Beuren sendromu

Down sendromu

Angelman sendromu

Rett sendromu

Açıklama:

En çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlar arasında Rett sendromu, Angelman sendromu, Williams-Beuren sendromu, Prader-Willi sendromu, Cornelia de Lange sendromu, Sanfilippo sendromu, Fragile X sendromu, tuberoz sklerozis kompleksi ve diğerleri yer almaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler olarak tanımlanır?

Parkinson

Disleksi

Epilepsi

Serebral palsi

Otizm

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi işitme bozukluklarının genel olarak incelendiği başlıklardan birisi değildir?

Mekaniksel

İletimsel

Duyu-Nöral

Miks (Karışık)

İşitsel İşlemleme

Açıklama:

İşitme bozuklukları genel olarak dört başlık altında incelenmektedir.Bunlar; iletimsel, duyu-nöral, miks (karışık) ve işitsel işlemleme bozukluğudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Özellikle gelişimsel yetersizlikten şiddetli düzeyde etkilenen bireyler doğuştan veya sonradan işitme bozuklukları için risk taşır. Aşağıdakilerden hangisi risk taşıyan gruplar arasında yer almaz?

Serebral palsi

Down sendromu

Gebelik dönemi kızamıkçığı

Yeni doğan sarılığı

Epilepsi

Açıklama:

Özellikle gelişimsel yetersizlikten şiddetli düzeyde etkilenen bireyler doğuştan veya sonradan işitme bozuklukları için risk taşımaktadır. Risk taşıyan gruplar arasında serebral palsi, Down sendromu, gebelik dönemi kızamıkçığı, fragil x sendromu, yeni doğan sarılığı, hamilelikte sitomegalovirüs enfeksiyonu ve kırk yaş sonrası bireyler yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi astım rahatsızlığına sahip biri için bakım personelinin dikkat edeceği hususlardan biri değildir?

Çocuğun bulunduğu ortamın temiz tutulması

Çocuğun bulunduğu ortamda hayvan beslenmemesi

Fiziksel aktiviteye başlanmadan ısınma hareketleri yaptırılmalı

Aktivite temposu aniden artırılmalı

Aktivitenin aşırı sıcak veya soğuk ortamda yapılmaması

Açıklama:

Astım rahatsızlığına sahip birinin aktivitenin şiddeti aniden artırılmamalıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi yutma güçlüğünü yansıtan acil belirtilerden birisi değildir?

Zatürre

Göğüs enfeksiyonu

Vücut kitle indeksinin 15’in altına düşmesi

Hızlı beslenme

Tam tıkanıklık sonucu boğulma

Açıklama:

Yutma güçlüğünü yansıtan belirtiler arasında hızlı beslenme acil olmayan bir durumdur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Yutma sorunlarını yönetebilmek için bazı telafi edici stratejileri uygulamak yararlı olabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu stratejilerden birisi değildir?

Güvenli yutma için yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma

Öğünlerde fiziksel olarak bireyi destekleme

Yiyeceklerin kıvamını değiştirme

İçilen sıvıları azaltmak

Sık yemek gibi öğün sürecini değiştirme

Açıklama:

Yutma sorunlarını yönetmek için içilen sıvı miktarını artırmak gerekir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Kas tonusu bozuklukları çiğneme, yutma ve bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyerek beslenmeye bağlı büyüme sorunlarına yol açar. Yiyeceklerin dış yüzeyi ve sertlik özelliği uyarlanarak bireye uygun hâle getirilmeli, özellikle çocukların yaşam kalitesini, sağlığını koruma ve büyümesi için ilave yiyecek destekleri ve sonunda gerekirse tüple beslenme düşünülmelidir. Aşağıdakilerden hangisi sözü edilen çoklu yetersizliğe neden olan gelişimsel sorunlardan biridir ?

Otizm spektrum bozukluğu

Serebral palsi

Down sendromu

Epilepsi

Rett sendromlu bireyler

Açıklama:

Sebral palsili bireylerin kas tonusu bozuklukları çiğneme, yutma ve bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyerek beslenmeye bağlı büyüme sorunlarına yol açmaktadır. Yiyeceklerin dış yüzeyi ve sertlik özelliği uyarlanarak bireye uygun hâle getirilmeli, özellikle çocukların yaşam kalitesini, sağlığını koruma ve büyümesi için ilave yiyecek destekleri ve sonunda gerekirse tüple beslenme düşünülmelidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi yetersizliği olan bireylerin yaşlarına göre tüketmesi gereken sıvı miktarıdır?

Yetişkin 800-1000 ml

2- 4 yaş arası çocuk 1000-1500 ml

4-8 yaş arası çocuk 1000-1400 ml

Yetişkin 1000- 1500 ml

4-8 yaş arası çocuk 500-1000 ml

Açıklama:

Yetersizliği olan yetişkin günde 2000- 2500 ml, 2- 4 yaş arası çocuk 8001000 ml, 4-8 yaş arası çocuk 1000-1400 ml bardak sıvı almalıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler şeklinde tanımlanan hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

Epilepsi

Afazi

Apraksi

Dizartri

Disfoni

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir. Epilepsi için risk oluşturan durumlar genetik yatkınlık, doğum öncesi, doğum sırası ve sonrası çeşitli faktörlerdir (enfeksiyon, kafa travması, toksik maddelere maruz kalma, oksijen yetmezliği vb.). Epilepsi, şiddetli ve çoklu yetersizliği olan bireylerde oldukça yaygın olup genel popülasyondan otuz kat daha sık görülmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bakım personelinin görme problemleri ve şiddetli yetersizliği olan bireylere daha iyi yardımcı olabilmesi için aşağıdaki önerilerden hangisi verilmez?

Bireyler büyük nesneleri kolay gördükleri için daha büyük nesneler tercih edilmelidir.

Nesneler arkasındaki zeminden renk açısından belirgin olarak farklı olmalıdır.

Görme kaybı olan bireyler için az ışık kaynağı ile aydınlatma sağlanmalıdır.

Bireyin baktığı yere ilişkin en doğru baş ve görme açısında konumlanması gerekir.

Bakım personeli bakılan nesneye ilişkin bireysel ve çevresel durumlara dikkat etmelidir.

Açıklama:

Görme kaybı olan bireylere az aydınlatma yerine net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanmalıdır. Parlayan veya göz alıcı aydınlatma yeterli aydınlatma anlamına gelmemektedir. Örneğin metal veya parlak yüzeyler parlamaya yol açarak görme kaybını artırır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi işitmenin kolaylaştırılması için yapılan çevresel düzenlemelerden biri değildir?

Sakin ve gürültüsüz ortamı sağlamak

Ortam aydınlatmasının yeterli olması

Ses iletme özelliği düşük malzemelerin kullanılması

İşitme kayıplı bireyle konuşurken karmaşık cümleler kurulması

ihtiyaç duyulmayan nesneler ortamdan çıkartılması

Açıklama:

İşitme bozukluğu olan bireylerle iletişim kurarken orta hızda bir tempoyla ve yeterli bir tonda ve bağırmadan ifadeler oluşturulmalıdır. İfadelerin anlaşılıp anlaşılmadığı çoklu yetersizliği olan bireylerin yüzü ve vücut dili izlenerek belirlenebilir. İfadelerin anlaşılmadığı ve muğlak yüz ve vücut dilinde kelimeler tekrarlanmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

I- Aşırı salya üretimi
II- Dişlerde erozyon
III- Akalazya
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Serebral Palsili bireylerde görülen sorunlar arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Serebral palsili bireylerde kas tonus bozuklukları sonucu başın öne doğru düşmesi ağız kapamayı güçleştirmektedir. Aşırı salya üretimi genellikle ağzı kapatmada yaşanan güçlükler sonucu gerçekleşip aşırı salya bu kötü baş-boyun duruşu, dil hareketleri ve diş anormallikleriyle ilişkilidir. Bu sorunla mücadele için tedavi seçenekleri arasında fizyoterapi, cerrahi veya reçete edilen ilaçlar yer almaktadır. Dişlerde erozyon özellikle zihinsel yetersizliği olan bireylerde sıkça görülmektedir. Bu erozyon bakteri plağı, travma veya mekanik faktörlerle ilişkili olmayıp daha çok asit çözünmesinin kimyasal süreci sonucunda sert diş dokusunda geriye dönüşü olmayacak şekilde gerçekleşmesiyle ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi yutma güçlüğünü yansıtan belirtiler arasında acil olanlardan biridir?

Yiyecekleri reddetme

Ağızdan yiyecek kaçırma

Hızlı beslenme

Zatüree

Uzun süren öğün zamanı

Açıklama:

Yutma güçlüğünü yansıtan belirtiler arasında acil olanlar; zatürre, göğüs enfeksiyonu, tam tıkanıklık sonucu boğulma, her yemekte veya sıvı aldığında öksürme, ani kilo kaybı, vücut kitle indeksinin 15’in altına düşmesi, yeme ve içme becerilerinde ani değişiklikler ve yeme ve içme sırasında solunum güçlüğü yaşanmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetebilmek için bazı telafi edici stratejileri uygulamak yararlı olabilir.
Aşağıdakilerden hangisi bu telafi edici stratejilerden biri değildir?

Güvenli yutmayı desteklemek üzere yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma

Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme

Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme

İçilen sıvıları yoğunlaştırma

Beslenme sürecini beslenen bireye bırakma

Açıklama:

Beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetebilmek için bazı telafi edici stratejileri uygulamak yararlı olabilir. Bunlar;
• Güvenli yutmayı desteklemek üzere yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma
• Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme
• Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme
• İçilen sıvıları yoğunlaştırma
• Az ve sık yemek gibi öğün sürecini değiştirme
• Masa, sandalye yüksekliği, oturma açısı vb. konularda çevresel düzenleme yapma
• Çatal-kaşık gibi araçları kullanıcıya uygun olan biçimde değiştirme

Doğru Cevap: E

Soru 17

I- Hemşire
II- Dil ve Konuşma Terapisti
III- Odyolog
Yukarıdaki meslek gruplarından hangisi veya hangileri yutma güçlüğü yaşayan çoklu engelli bireylerin yutma rehabilitasyonuna katkı sağlar?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Yukarıda sıralanan telafi edici yöntemleri sağlık ekibinden (dil-konuşma terapisti, hemşire, diyetisyen, fizyoterapist, ergoterapist) öğrenen ve bu yöntemleri uygulamaya özen gösteren bakım personelinin yeme ve içme hususunda sağlık ekibinin önerdiği talimatnameye riayet etmesi de beklenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan biri değildir?

Hareket ve egzersiz

Seçim fırsatlarının ortadan kaldırılması

Hoşa giden aktiviteler

Duyusal uyarımlar

Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan bazıları aşağıda sıralanmaktadır:
• Hareket ve egzersiz
• Hoşa giden aktiviteler
• Duyusal uyarımlar
• Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki
• Seçim fırsatlarının oluşturulması
• Bakım personeli ve aile üyelerini destekleme.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bakım personeli hizmet verdiği kişinin ağız yoluyla mı tüple mi beslendiği konusunda bilgi sahibi olmalıdır.

Tüple beslenme öncesi bakım personeli burun yoluyla yapılan beslenme için tüpün doğru yerde pozisyonlanıp pozisyonlanmadığını kontrol etmelidir.

Tüple beslenmek için yetersizliği olan birey sırtüstü yatmaya devam edecekse en az 300 eğimle yatış pozisyonu değiştirilmelidir.

Tüple beslenme sırasında besin içeriği yavaş bir hızla bireye verilmelidir.

Hepsi

Açıklama:

Tüple beslenme uygulaması sırasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmakta, çoklu yetersizliği olan bireylerin yakın çevresindeki aile, bakım personeli ve diğer kişilerin bu hususlar konusunda bilgili olmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar:
• Bakım personeli hizmet verdiği kişinin ağız yoluyla mı tüple mi beslendiği konusunda bilgi sahibi olmalıdır.
• Tüple beslenme öncesi bakım personeli burun yoluyla yapılan beslenme için tüpün doğru yerde pozisyonlanıp pozisyonlanmadığını kontrol etmelidir.
• Tüple beslenmek için yetersizliği olan birey sırtüstü yatmaya devam edecekse en az 300 eğimle yatış pozisyonu değiştirilmelidir. Oturma pozisyonunda tüple beslenebilir.
• Tüple beslenme sırasında besin içeriği yavaş bir hızla bireye verilmelidir. Ancak tüple hızlı beslenmesi bazı istenmeyen yan etkilere yol açabilir. Örneğin kramp, ishal, mide bulantısı, kusma, reflü ve besin içeriğinin soluk borusuna ve akciğerlere kaçması.
• Tüpün yüksek yere yerleştirilmesi yerçekiminin etkisiyle besin içeriğinin akış hızını artırır. Daha yavaş hızda beslenme için yerçekimi etkisini azaltmak amacıyla daha alçak yere besin çantası asılmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi sıvı kaybı durumunda ortaya çıkan belirtilerden biri değildir?

Koyu idrar

Baş ağrısı

Hafif bilinç bulanıklığı

Yorgunluk

Hafıza kaybı

Açıklama:

Sıvı kaybı durumunda çoklu yetersizliği olan bireyler akranları gibi bazı belirtiler sergileyebilir. Bunlar; koyu idrar, baş ağrısı, sık idrar yolu enfeksiyonu, hafif bilinç bulanıklığı, yorgunluk, idrarda azalma veya idrara çıkmamadır. Çoklu yetersizliği olan birey 24 saat hiç idrar çıkışı sağlamamış ise bu bir sıvı kaybı durumunu yansıtabilir ve bu nedenle doktora başvurulmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Zihinsel yetersizliği ağır olan çoklu engelli bireylerde obezite, tiroid bozuklukları, kalp-solunum hastalıkları, kas-iskelet sorunlarının daha kolay ve sık görülmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyin hareket güçlükleri

Bakım hizmetlerinin yetersizliği

Bilişsel yetersizlik

İletişim sorunları

Öz bakım becerilerindeki yetersizlik

Açıklama:

Yetersizliğin doğasına
bağlı olarak gelişen tıbbi problemler, kronik
hastalıkları ve ölüme neden olan sağlık sorunlarını
doğurmaktadır. Örneğin tiroid bozuklukları, obezite,
epilepsi, duyusal sorunlar, ruhsal sağlık sorunları,
bunama, kas-iskelet sorunları, kalp-solunum
hastalıkları vb. Ancak zihinsel yetersizliği şiddetli
düzeyde olan bireylerin hareket güçlüklerine sahip
olması, bu hastalıkların ve sağlık sorunlarının ortaya
çıkışını kolaylaştırmakta ve yaşam süresini sınırlandırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Sindirim sistemi ve kalp dolaşım sistemi bozuklukları hangi sendromdan etkilenmiş bireylerde sıklıkla görülür?

Prader-Willi

Williams-Beuren

Corneila de Lange

Rett

Sanfilippo

Açıklama:

Williams-Beuren sendromlu bireyler orta ve üzeri şiddette zihinsel yetersizliğe sahip olup endokrin sistem sorunları (hipotiroid), kalp-dolaşım sistemi problemleri (yüksek tansiyon, aort darlığı), sindirim sistemi sorunları (kronik kabızlık), duyu-nöral işitme kayıpları, glikoz tolerans anormalliği ve diğer sağlık sorunlarına sahip olabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Fragile X sendromu olan bireyler hangi sendroma sahip bireylerin özelliklerini de göstermektedir?

Cornelia de Lange

Rett

Prader-Willi

Angelman

Sanfilippo

Açıklama:

Fragile X sendromlu bireylerde görülen semptomlar (hastalık belirtisi) arasında konnektif doku anormalliklerine bağlı kalp kapağı sorunları, skolyoz (omurga eğrilikleri), eklem gevşekliği, testislerde genişleme ve diğer belirtiler görülmektedir. Ayrıca Fragile X sendromlu bireylerin bazıları dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, OSB ve Prader-Willi sendromuna sahip bireylerin özelliklerini de sergilediğinden dolayı, bu ilave gelişimsel sorunlar sağlık bakım gereksinimlerini daha da artmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi tuberoz sklerozis kompleksine sahip bireylerde görülebilen ek yetersizliklerden biridir?

Görme yetersizliği

İşitme yetersizliği

Özel öğrenme güçlüğü

Otizm spektrum bozukluğu

Cerebral palsy

Açıklama:

Tuberoz sklerozis kompleksine sahip bireylerin bazıları OSB ve zihinsel yetersizlik belirtileri gösterip ilerleyici akciğer hastalıkları, epilepsi, böbrek kistleri ve diğer sağlık sorunları sergileyebilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Konnektif doku anomalilerine bağlı kalp kapağı sorunları hangi sendromdan etkilenmiş bireylerde sıklıkla görülen bir hastalıktır?

Sanfilippo

Angelman

Rett

Williams-Beuren

Fragile X

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 26

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklere ne ad verilmektedir?

Epilepsi

Williams-Beuren sendromu

Angelman sendromu

Rett sendromu

Afazi

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi epilepsinin yönetilmesinde önleme aşamasında alınması gereken tedbirlerden biridir?

Basamak yüksekliğinin azaltılması

Yeterli sıvı alımının sağlanması

Mobilyaların sivri köşelerinin kaplanması

Merdiven basamak sayısının az olması

Çevre düzenlemesinde %5 rampa eğimi olması

Açıklama:

Önleme aşamasında; her zaman epilepsi nöbetini engellemek mümkün olmayabilir. Nöbeti tetikleyebilecek faktörlerin ortaya çıkarılması engellenebilir. Örneğin stres, yorgunluk, öğün atlama, sıvı ve tuz alımında yetersizlik gibi faktörler engellenmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi epilepsinin yönetilmesinde koruma aşamasında alınması gereken tedbirlerden biridir?

Yeterli sıvı alımının sağlanması

Stresten uzak kalmak

Zeminin yumuşak malzeme ile döşenmesi

Yemek öğünlerinin atlanmaması

Yeterli miktarda dinlenmek

Açıklama:

Koruma aşamasında; bakım personeli epilepsi nöbeti sırasında düşme riskine karşı koruyucu tedbirler alır. Örneğin çevresel düzenlemelere dikkat edilir. Merdiven basamak sayısının az olması, basamak yüksekliğini azaltma, rampa eğiminin evrensel normlara uygun olması (% 5), mobilyaların köşelerinin sivri olmaması ve kaplanması, zeminin yumuşak malzeme ile döşenmesi gibi mimarı düzenlemeler yapılarak nöbet sırasında olası düşme riskinin sonuçları hafifletilir. Çoklu yetersizliği olan serebral palsili bireyler esneklik, kas kuvveti, solunum işlevleri, kaba motor beceriler ve yürüyüş gelişimi için su içi aktivitelerden yararlanmaktadırlar. Havuz ortamında epilepsi krizi geçirebilecek bu bireyler için koruma amacıyla birebir çalışma, başın su üzerinde pozisyonlanması, sığ suda çalışma ve yakın olma gibi koruma önlemleri alınır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Epilepsi nöbeti sırasında aşağıdaki durumlardan hangisinde 112 aranarak acil yardım talebinde bulunulmalıdır?

Daha önce geçirilen nöbetlere benziyorsa

Bilinç kaybolmuşsa

Nöbet sırasında kişinin istemsiz kol ve bacak hareketleri varsa

Çoklu yetersizliği olan birey daha önce epilepsi nöbeti geçirmemişse

Nöbet süresi 5 dakika sürmüşse

Açıklama:

Epilepsi krizi geçiren kişi için genellikle acil yardım çağrılmaz. Ancak aşağıdaki durumlar söz konusu ise acil yardım (112) talep edilir: Kişide solunum durmuşsa (ağızdan ağza acil suni solunuma başlanır), bir krizden sonra diğer kriz başladıysa, kişi kriz sırasında ciddi yaralanma geçirdiyse, nöbet beş dakikadan daha uzun sürdüyse, çoklu yetersizliği olan bireyin daha önce hiç epilepsi krizi hikâyesi yoksa ve geçirilen nöbet daha önce geçirilen nöbetlere hiç benzemiyorsa acil yardım (112) talep edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin beslenme öğünleri sırasında olası aspirasyon tehlikesine ilişkin belirtilerden biridir?

Aşırı yeme

Uyku hali

Sık ve hızlı nefes alma

Bulanık görme

Şişeyle beslenme sırasında mavimsi cilt rengi

Açıklama:

Bakım personelinin çoklu yetersizliği olan bireylerin beslenme öğünleri sırasında olası aspirasyon tehlikesine ilişkin belirtileri bilmesi önemlidir. Bu belirtiler; beslenmeyle birlikte öksürük, yemek yemeyi istememe ve yemek öğünlerinde güçlük çıkarma, yemek zamanı aşırı ağlama, beslenme süresinin uzaması, sıvı alımı sonrası hırıltı, tekrarlı göğüs enfeksiyonları, şişeyle beslenme sırasında mavimsi cilt rengi (oksijen düzeyinde düşüş) ve göğüs filminde yaygın değişikliklerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Sadece bir bozukluğa yönelik özel eğitim programlarına yerleştirilerek çözülemeyen çoklu nedenlerin kombinasyonu olarak tanımlanmakta olup zihinsel, fiziksel veya iletişim bozukluklarına sahip bireylerin tek bir kategori yerine iki alanda gruplandırıldığı yetersizlik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Zihin yetersizliği

İşitme engeli

Otizm spektrum bozukluğu

Çok engellilik

Duygu ve davranış bozukluğu

Açıklama:

“Çok engellilik” diğer bir ifade ile “çoklu yetersizlik” sadece bir bozukluğa yönelik özel eğitim programlarına yerleştirilerek çözülemeyen çoklu nedenlerin kombinasyonu veya “eşlik eden bozukluklar” olarak tanımlanmakta olup zihinsel, fiziksel veya iletişim bozukluklarına sahip bireylerin tek bir kategori yerine iki alanda gruplandırılmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi en çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlardan biridir?

Reye sendromu

Angelman sendromu

Hurler sendromu

Down sendromu

Albinizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 33

Konnektif doku anormalliklerine bağlı kalp kapağı sorunları, skolyoz (omurga eğrilikleri), eklem gevşekliği, testislerde genişlemegibi belirtiler aşağıdaki sendromlardan hangisinde görülmektedir?

Fragile X sendromu

Prader-Willi sendromu

Williams-Beuren sendromu

Down sendromu

Cornelia de lange sendromu

Açıklama:

Fragile X sendromlu bireylerde görülen semptomlar arasında konnektif doku anormalliklerine bağlı kalp kapağı sorunları, skolyoz (omurga eğrilikleri), eklem gevşekliği, testislerde genişleme ve diğer belirtiler görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerle kendini gösteren çoklu yetersizliğe yol açan sağlık sorunu aşağıdakilerden hangisidir?

Beyin incinmesi

Epilepsi

Travmatik beyin yaralanması

Astım

Diabet

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Epilepside ilkyardım tedbirleri aşamasında yapılması gerekenler arasındadır?

Öğün atlama, sıvı ve tuz alımında yetersizlik gibi faktörler engellenmelidir

Merdiven basamak sayısı az olmalıdır

Mobilyaların köşelerinin sivri olmaması ve kaplanması gerekir

Zeminin yumuşak malzeme ile döşenmesi gerekir

Bilincin kaybolduğu krizlerde nöbet sırasında engelli birey yere yavaşça yatırtılır ve çevresindeki tehlikeli araç-gereçler kaldırılır.

Açıklama:

Bilincin kaybolduğu krizlerde nöbet sırasında engelli birey yere yavaşça yatırtılır ve çevresindeki tehlikeli araç-gereçler kaldırılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi bakım personelinin görme problemleri ve şiddetli yetersizliği olan bireylere daha iyi yardımcı olabilmesi için gerekli temel kurallardan biri değildir?

Bireyin, baktığı yere doğru, en doğru baş ve görme açısında konumlanması önemlidir

Büyük nesneler küçük nesnelere göre daha kolay gördüklerinden daha büyük olan nesneler tercih edilmelidir

Nesneler, arkasında yer alan nesnelerden renk açısından belirgin olarak ayırt edilir olmalıdır

Gün içi zaman dilimi, aydınlatma, katılım düzeyi ve motivasyon kişilerin sahip olduğu görsel bilgileri etkileyebilir.

Görme kaybı olan bireylere az aydınlatma gereklidir

Açıklama:

Bireyin, baktığı yere doğru, en doğru baş ve görme açısında konumlanması gerekir. Görme kaybı olan bireylere az aydınlatma yerine net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanmalıdır. Nesneler, arkasında yer alan nesnelerden renk açısından belirgin olarak ayırt edilir olmalıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin solunum sorunlarındandır?

Boğulma riski oluşur

Baş ağrısı oluşur

Alerji oluşur

Omurga eğriliği oluşur

Fragile X sendromu oluşur

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin solunum sorunlarından birisi de boğulmadır. Aspirasyon sırasında çoklu yetersizliği olan bireyler herhangi bir belirti vermeyebilir ve akciğer dokusu zarar görerek çeşitli akciğer sorunları (örneğin bronşektazi, zatürre vb.) ve tam tıkanıklık sonucu boğulma gibi yaşamı tehdit edici durumlar oluşur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerde yutma sorunlarına ilişkin müdahale yaklaşımlarının yeterli olmadığı şiddetli vakalarda ve beslenme sorunlarının engellenmesi için ağız yoluyla beslenme dışındaki seçeneklerden biridir?

Elle beslenme

Biberonla beslenme

Sıvı içeceklerle beslenme

Mamayla beslenme

Tüple beslenme

Açıklama:

Tüple beslenme çoklu yetersizliği olan bireylerde yutma sorunlarına ilişkin müdahale yaklaşımlarının yeterli olmadığı şiddetli vakalarda ve beslenme sorunlarının engellenmesi için ağız yoluyla beslenme dışındaki seçeneklerden biridir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Çoklu yetersizliği olan bireylerde sıvı kaybının en iyi tedavi yolu olan önleyici tedavi yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Tehlike olmaması için suyu yardımla içmesine çalışılır

Sıvının boyu menü planında olduğu gibi ana ve ara öğünlerde düzenli olarak verilmesi

Birey sıvı istemeden hemen sıvı verilmelidir

Sıvı ihtıyacı için bol bol sıvı içirilmelidir

Sıvı alması için sözel olarak istekte bulunması gerekli değildir

Açıklama:

Önleyici yöntemler; çoklu yetersizliği olan bireye sıvının gün boyu menü planında olduğu gibi ana ve ara öğünlerde düzenli olarak verilir. Bireye sözel veya alternatif iletişim yoluyla su isteme becerisi öğretilir. Suyu bağımsız içmesi için bardak kullanma becerisi öğretilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerde uyku rutinini ve kalitesini bozan faktörlerden biridir?

Arkadaşlık ilişkileri

Ailesel durumlarda olumsuzluk

Ekonomik yoksunluk

Kas-iskelet sistemini veya diğer sistemleri (boşaltım, sindirim) ilgilendiren ağrılar

Hareketsizlik

Açıklama:

Olası faktörler arasında kas-iskelet sistemini veya diğer sistemleri (boşaltım, sindirim) ilgilendiren ağrı, çevresel faktörler (bakım personelinin değişmesi, kurum bakımı altında olup oda arkadaşının değişmesi vb.), sindirim sorunları, uyuma pozisyonu, duygu durum değişiklikleri ve kronik sorunlarına yönelik reçete edilen ilaçlarda (epilepsi, antipsikotik ilaçlar vb.) bazı değişiklikler sıralanabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Bakım personelinin görme problemleri ve şiddetli yetersizliği olan bireylere daha iyi yardımcı olmak adına uygulaması gereken temel kurallardan biri değildir?

Daha büyük olan nesnelerin tercih edilmesi

Nesnelerin arkasında yer alan nesneler ile benzer renklerde seçilmesi

Net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanması

Bireyin, baktığı yere doğru, en doğru baş ve görme açısında konumlanması

Kullanılan ilaçların yan etkisi, motivasyon gibi faktörlere dikkat edilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 42

Sesin dış ve orta kulaktan iç kulağa doğru geçiş yapamaması hangi tür işitme kaybıdır?

İletimsel

Duyu-nöral

Miks (karışık)

İşitsel işlemleme

Nöropatik

Açıklama:

İşitme bozuklukları genel olarak dört başlık altında incelenmektedir. Bunlar; iletimsel, duyu-nöral, miks (karışık) ve işitsel işlemleme bozukluğudur. İletimsel tip işitme bozukluğunda ses dış ve orta kulaktan iç kulağa doğru geçiş yapamaz. Duyu-nöral tip işitme bozukluğunda, iç kulakta koklea veya koklear sinir hasar görmüştür. Karışık tip işitme bozukluğunda, hem duyu-nöral hem de iletimsel tip işitme bozuklukları mevcuttur. İşitsel işlemleme bozukluğunda ise işitsel bilgilerin beyne geldiği ve algılama sürecinin gerçekleştiği beyin bölgesinde hasar durumu söz konusudur.
Doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetebilmek için uygulanabilecek telafi edici stratejilerden biri değildir?

Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme

Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme

Yiyeceklerin tümünü sıvılaştırarak verme

Az ve sık yemek gibi öğün sürecini değiştirme

Masa, sandalye yüksekliği, oturma açısı vb. konularda çevresel düzenleme yapma

Açıklama:

Beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetebilmek için bazı telafi edici stratejileri
uygulamak yararlı olabilir. Bunlar;
• Güvenli yutmayı desteklemek üzere yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma
• Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme
• Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme
• İçilen sıvıları yoğunlaştırma
• Az ve sık yemek gibi öğün sürecini değiştirme
• Masa, sandalye yüksekliği, oturma açısı vb. konularda çevresel düzenleme yapma
• Çatal-kaşık gibi araçları kullanıcıya uygun olan biçimde değiştirme
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Boyu 180 santimetre, kilosu 75 kilogram olan çoklu yetersizliğe sahip bir bireyin vücut kiltle indeksine göre vücut kompozisyonu nedir?

Düşük vücut ağırlığı

Genel nüfus için ideal

Aşırı kilolu

Obezite I

Obezite II

Açıklama:

Beslenme bozukluklarının belirlenmesinde vücut kitle indeksi yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Vücut Kitle İndeksi (VKİ): Kilogram cinsinden vücut ağırlığının metre cinsinden boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile elde edilen değerdir (kg/m2). Vücut kompozisyonu hakkında bilgi verir. Bu oran, bireyin yetersiz beslenmeye bağlı vücut yapısı, sağlıklı vücut ağırlığı, aşırı kilolu ve obez olup olmadığını değerlendirmeye olanak tanır.
Düşük vücut ağırlığı < 18.5 Yüksek
Genel nüfus için ideal 18.5 - 24.9 Ortalama
Aşırı kilolu 25.0 - 29.9 Yüksek
Obezite Sınıfları:
I 30.0 - 34.9 Çok yüksek
II 35.0 - 39.9 Çok yüksek
III ≥ 40.0 Çok yüksek
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Çölyak ve diyabet görülme riski daha fazla olan yetersizlik grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Görme yetersizliği

İşitme yetersizliği

Otizm spektrum bozukluğu

Rett sendromu

Down sendromu

Açıklama:

Down sendromlu bireylerin yiyeceklerden hoşlanma eğilimleri ve iştahları fazla olup bu bireylerde diyabet ve çölyak hastalığı daha yaygın görülmektedir. Down sendromlu bireylerin düşük kas tonusuna sahip olması bebeklik döneminde beslenme ve emme güçlüğüne neden olmaktadır. Bu nedenle bağışıklık sistemlerinin desteklenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Kalp sağlıklarını geliştirmek amacıyla kilo
kontrolüne ve omega 3 yağ asidi zengin besinlere gereksinimleri vardır. Lifli besinlerin tercih edilmesi kabızlık gibi belirtiler ve bağırsak hareketliliği için yararlıdır. Tiroit işlevleri ve metabolizma sorunları (özellikle obezite eğilimi), yaşlanma sürecine ani giriş, çölyak, diyabet ve Alzheimer gibi nedenlerden dolayı diyetisyen ve bakım personeli iş birliğine bu grupta özellikle ihtiyaç duyulmaktadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Çoklu yetersizliği olan bireylerin bireysel özellikleri ve gereksinim duyduğu duyular temelinde duyusal müdahale programını hazırlayan uzman aşağıdakilerden hangisidir?

Doktor

Fizyoterapist

Sosyal hizmet uzmanı

Ergoterapist

Diyetisyen

Açıklama:

Yetersizliği olan bireylerin bireysel özellikleri ve gereksinim duyduğu duyular temelinde hazırlanan
duyusal müdahale teknikleri ergoterapist tarafından planlanan bir program ile bireylere uygulanır. Amaç bireylerin aşırı hassasiyet gösterdiği ve bu nedenle günlük yaşam aktivitelerine katılımını kısıtlayan durumları aşamalı olarak ortadan kaldırmaktır
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Çoklu yetersizliği olan bireylerin iyi beslenebilmesi için farkı uzmanların sorumlulukları ve katkılarına ihtiyaç duyulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ergoterapistin görevlerinden biridir?

Beslenme planı hazırlama

İlaçları reçete etme ve etkilerini takip etme

Pozisyonlama, konfor ve hareket sağlama

Yeterli besin ve sıvı alımını takip etme

Beslenme ve içmeye yardımcı araç-gereç tavsiyelerinde bulunma

Açıklama:

Diyetisyenin bu bağlamda şu sorumlulukları bulunmaktadır; Bireyin beslenme durumunu değerlendirme, beslenme planı hazırlama, yeterli besin ve sıvı alımını takip etme, başlanan diyet programını gözden geçirme, bakım personeline eğitim verme ve diğer sağlık personeli ile iş birliği içerisinde olma. Hemşire ise diyetisyenin tavsiyelerinin uygulanmasını denetleme, endişe duyulan konularda ilgili uzmana yönlendirme, bakım personeli ve ekip üyeleriyle iş birliği yapma sorumluluğuna sahiptir. Psikiyatrist, ilaçları reçete etme ve etkilerini takip etme; fizyoterapist ise pozisyonlama, konfor ve hareket sağlama; ergoterapist ise beslenme ve içmeye yardımcı araç-gereç tavsiyelerinde bulunma ve beslendiği ortamın kişiye fiziksel olarak ergonomik uygunluğunu analiz etme görevlerini yerine getirir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

İstirahat düzeyinin üzerinde enerji harcanarak iskelet kasları tarafından ortaya çıkarılan vücut hareketine ne ad verilir?

Hareket

Fiziksel aktivite

Egzersiz

Uyku

Spor

Açıklama:

Hareket; vücudun herhangi bir kısmının pozisyonunda gözle görülür değişikliği ifade eder. Fiziksel aktivite; istirahat düzeyinin üzerinde enerji harcanarak iskelet kasları tarafından ortaya çıkarılan vücut hareketleridir (örneğin merdiven inip çıkma). Egzersiz; belirli bir amaç (örneğin sağlık) için belirli bir zaman boyunca yapılan tekrarlı, yapılandırılmış bir fiziksel aktivite biçimidir (örneğin su içi egzersizler).
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Tuvalet eğitimi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tuvalet eğitimine iletişimi sağlayan bir uygulamayla başlanması

Tuvalet eğitimi sırasında başka bir soruna ilişkin eğitime (örneğin uyku) odaklanılmaması

Boşaltım yapılana kadar tuvalette oturulması

Tuvalet eğitimi verilen ortamda bireyin sevdiği araç-gereçleri bulundurma

Bireyin başka bir sağlık sorununun olduğu dönemde tuvalet eğitimi yapılmaması

Açıklama:

Tuvalet eğitimi için ayırabileceğiniz zaman dilimini önceden belirleyin. Zaman ayırdığınız tuvalet sorununa ilişkin eğitim sırasında başka bir soruna ilişkin eğitime (örneğin uyku) odaklanmayın. Tuvalet eğitimi, yetersizliği olan bireyin başka bir sağlık sorununun olduğu dönemde yapılmamalıdır. Bir günde kaç kez bu rutini takip edebileceğinize karar verin. Resim ve şekillerin olduğu görsel ipuçları kullanarak başarılı olunan basamaklar için bireye ödül sunun. Tuvalet eğitimine iletişimi sağlayan bir uygulamayla başlayın. Örneğin tuvalete şarkı söyleyerek veya bir hikâye anlatarak gidilmesi gibi. Tuvalette oturma süresi 5-10 dakikadan fazla olmamalıdır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Yetersizliği olan 2-4 yaş arası çocukların günde kaç ml sıvı alması gerekmektedir?

400-600 ml

800-1000 ml

1000-1400

1500-1800 ml

2000-2500 ml

Açıklama:

Yetersizliği olan yetişkin günde 2000- 2500 ml, 2- 4 yaş arası çocuk 800-1000 ml, 4-8 yaş arası çocuk 1000-1400 ml bardak sıvı almalıdır (Sansone, 2011)
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Ülkemizde engelli bireylerin toplam nüfus içerisindeki payı yüzde kaçtır?

8,19

10,29

12,29

14,39

16,49

Açıklama:

Ülkemizde engelli bireylerin toplam nüfus içerisindeki payı % 12,29’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Williams-Beuren sendromu
Prader-Willi sendromu
Sanfilippo sendromu
Fragile X sendromu

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri en çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlar arasındadır ?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı en çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler aşağıda verilen hastalıkların hangisinde görülür?

Epilepsi

Down sendromu

Sanfilippo sendromu

Romatoid Artrit

Tuberoz sklerozis kompleksi

Açıklama:

Epilepside Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler gözlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin daha iyi görebilmelerine ilişkin bakım personelinin uyguladığı stratejilerden değildir?

Ürkütmeden bireye yaklaşma

Koridor ve merdivende yere uzak ilave ışık kaynağı yerleştirme

Arkalarına ışığı alarak oturma

Yapılan eyleme özgü ışıklandırma

İyi görmenin daha az olduğu zaman dilimlerinde aktivitelerden kaçınma

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin daha iyi görebilmelerine ilişkin bakım personelinin bazı stratejileri işe yarayabilir. Bu stratejiler; ürkütmeden bireye en doğru biçimde yaklaşma, bir oda içerisinde en uygun pozisyonu belirleme (örneğin arkalarına ışığı alarak oturma), yapılan eyleme özgü ışıklandırma gibi uygun ışıklandırma türünü kullanma, daha yorgun ve iyi görmenin daha az olduğu zaman dilimlerinde aktivitelerden kaçınma ve bağımsızlığı destekleyici dekoratif düzenlemeler yapma (örneğin merdiven ve koridorlarda yere yakın ilave ışık kaynağı yerleştirme) olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

kızıl-kızamık-kabakulak gibi hastalıklar
prematüre doğum
dış kulakta kir gibi engeller
bakteriyel veya viral enfeksiyona bağlı orta kulak iltihabı

Yukarıda verilenlerden hangisini ya da hangileri işitme sorunlarının ortaya çıkmasına neden olan faktörlerdendir?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı hangileri işitme sorunlarının ortaya çıkmasına neden olan faktörlerdendir

Doğru Cevap: E

Soru 56

Astım hastalığı olan çoklu engelli bireylere destek olan bakım personelinin dikkat edeceği hususlara yönelik aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

hayvan bulundurulmamalı

fiziksel aktiviteye başlamadan önce ısınma aktiviteleri yapılmalı

aktivite şiddetinin aniden arttırılmamalı

Aktiviteler sıcak havalarda yapılmalı

hava kirliliğinin fazla olduğu günlerde dışarıya çıkış azaltılmalı

Açıklama:

Aktivitelerin aşırı sıcak ve soğuk havalarda yapılmaması gerekir

Doğru Cevap: D

Soru 57

büyük dil
doğuştan eksik diş
yeterince aktif olmayan tiroit işlevleri
Güçlü öğürme refleksi

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Down sendromlu bireylerin özelliklerindendir?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı Down sendromlu bireylerin özelliklerindendir

Doğru Cevap: E

Soru 58

Beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetmeye yönelik aşağıda verilen stratejilerden hangisi yanlıştır?

Az ve sık yemek gibi öğün sürecini değiştirme

Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını koruma

İçilen sıvıları yoğunlaştırma

Çatal-kaşık gibi araçları kullanıcıya uygun olan biçimde değiştirme

Masa, sandalye yüksekliği, oturma açısı vb. konularda çevresel düzenleme yapma

Açıklama:

Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını korumak yerine değiştirilmesi gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

iştahın azalması
konsantrasyonda düşüş
kendisine ve çevreye ilginin azalması
İyileşmede gecikme

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri çoklu yetersizliği olan bireylerde beslenme bozukluğu sonucu ortaya çıkar?

Yalnız l

Yalnız ll

l, ll ve lll

lll ve lV

I, ll, lll ve IV

Açıklama:

Şıklarda verilenlerin tamamı çoklu yetersizliği olan bireylerde beslenme bozukluğu sonucu ortaya çıkar

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal yilik hâlini geliştirici unsurlardan değildir?

Seçim fırsatlarının oluşturulması

Duyusal uyarımlar

Hoşa giden aktivite

Hareketsiz yaşam

Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Açıklama:

Hareketsiz yaşam çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan değildir. Hareket ve egzersiz çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâline pozitif etki yapar.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Sağlık
Motor
İletişim
Duygusal
Uyumsal

Yukarıda verilen gelişim alanlarından hangisi/hangilerinde çok engelliler sorunlar yaşamaktadır?

Yalnız V

I, IV ve V

I, II, IV ve V

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireyler gelişimin temel alanları olan motor, dil-iletişim, zihinsel, sosyal-duygusal ve uyumsal alanlarda sorunlar yaşamakta ve bu alanlarla ilgili pek çok işlevde önemli düzeyde sınırlılık göstermektedirler. Sağlık gelişimin temel alanlarından biri değildir. Doğru yanıt E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Zihinsel yetersizliği şiddetli olan bireylerde sağlık sorunlarının artış göstermesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yetersiz eğitim desteği almaları

Hareketsiz bir yaşam sürmeleri

Genetik hastalıklarının olması

Bakım hizmetlerindeki yetersizlik

Ailenin desteği ret etmesi

Açıklama:

Yetersizliğin doğasına bağlı olarak gelişen tıbbi problemler, kronik hastalıkları ve ölüme neden olan sağlık sorunlarını doğurmaktadır. Örneğin tiroid bozuklukları, obezite, epilepsi, duyusal sorunlar, ruhsal sağlık sorunları, bunama, kas-iskelet sorunları, kalp-solunum hastalıkları vb. Ancak zihinsel yetersizliği şiddetli düzeyde olan bireylerin hareket güçlüklerine sahip olması, bu hastalıkların ve sağlık sorunlarının ortaya çıkışını kolaylaştırmakta ve yaşam süresini sınırlandırmaktadır. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Farklı sendromlardan etkilenen bireylerde aşağıdaki ihtiyaçlardan hangisi öncelikle ortaya çıkmaktadır?

Aile eğitimi hizmeti

Rehabilitasyon hizmeti

Daimi ulaşım hizmeti

Kapsamlı sağlık bakımı

Sürekli eğitim desteği

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

Başın su üstünde tutulması
Bireyle birebir çalışılması
Sığ suda çalışılması
Bireye yakın durulması
Ambulansın hazır bulunması

Havuzda çok engelli ve serebral palsili bireyin epilepsi krizi geçirme riskinden korunmak için yukarıda verilen önlemlerden hangisi/hangileri alınmalıdır?

Yalnız III

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan serebral palsili bireyler esneklik, kas kuvveti, solunum işlevleri, kaba motor beceriler ve yürüyüş gelişimi için su içi aktivitelerden yararlanmaktadırlar. Havuz ortamında epilepsi krizi geçirebilecek bu bireyler için koruma amacıyla birebir çalışma, başın su üzerinde pozisyonlanması, sığ suda çalışma ve yakın olma gibi koruma önlemleri alınır. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Ortam aydınlatmasının yeterli olması

Konuşmanın akıcı ve anlaşılır olması

Konuşmada basit bir dil kullanılması

Egzersiz hareketlerinin yapılması

Gürültüsüz bir ortamın oluşturulması

Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri çoklu engeli olan ve aynı zamanda işitme kaybı bulunan bireylerin eğitimine yardımcı uygulamalar arasında yer alır?

II, III ve V

I, III, IV ve V

III, IV ve V

I, IV ve V

Yalnız II

Açıklama:

İşitme kaybı olan kişilerle konuşmaya başlamadan önce kişinin dikkati çekilir ve göz-dudaklar görülebilecek biçimde konuşma başlatılır.
Arka plan gürültü; özellikle şiddetli zihinsel yetersizliği ve çoklu engeli olan bireyler için yakın çevrenin gürültülü olması bu sesleri filtrelemeyi ve işitilmek istenen sese odaklanmayı güçleştirmektedir.
İşitme bozukluğu olan bireylerle iletişim kurarken orta hızda bir tempoyla ve yeterli bir tonda ve bağırmadan ifadeler oluşturulmalıdır. İfadelerin anlaşılıp anlaşılmadığı çoklu yetersizliği olan bireylerin yüzü ve vücut dili izlenerek belirlenebilir. İfadelerin anlaşılmadığı ve muğlak yüz ve vücut dilinde kelimeler tekrarlanmalıdır.
Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Çoklu yetersizliği olan bireylerin fiziksel ve toplumsal günlük aktivitelere katılmalarının önemini artıran neden aşağıdakilerden hangisidir?

Aileyi ve bakım personelini rahatlatması

Sosyal dezavantajlar oluşturması

Hastalıklara karşı savunmayı artırması

Koruyucu sağlık hizmetleri alması

Yaşam bilgisini artırması

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bazı bireyler çevrede olup bitenlere karşı daha ilgisiz ve kayıtsız kalarak aktiviteye ve toplumsal faaliyetlerde yer almaya karşı daha isteksiz davranmaktadır. Böyle bir durum fiziksel, psikolojik ve sosyal bazı dezavantajlar oluşturarak ileri dönemde sağlık üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabilir ve bireyleri hastalıklara karşı savunmasız hâle getirebilir. Bu nedenle çoklu yetersizliği olan bireyleri akranları gibi günlük aktivite ve katılıma teşvik edici düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Çeşitli nedenlerden dolayı güdülenme sorunu olan bu bireylerin yakın çevresindeki aile üyeleri veya bakım personelinin, bireyi motive edici etkinliklere ve topluma açık ortamlarda hoşa giden aktivitelere erişimini sağlamaları gerekir. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Göz kontağını artırma
Uyumlu etkileşimi artırma
Kurumdan bakım alma
Sözlü-sözsüz iletişimi kullanma
Eğlenceli etkinliklere katılma

Çoklu yetersizliği olan bireylerin yakın çevresindeki bakım personeli ile sosyal etkileşimi geliştirmek ve pozitif ilişki sağlayabilmek için yukarıdakilerden hangisi/hangileri yoğun şekilde uygulanmalıdır?

I, II, IV ve V

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

Yalnız IV

Yalnız II

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin yakın çevresindeki bakım personeli ile sosyal etkileşim içerisinde olması ve kurulacak olumlu ilişki ile sosyal- duygusal yetersizliğin yol açtığı diğer sorunların (sağlık, gelişim vb.) azaltılması mümkündür. Çoklu yetersizliği olan bireylerle sosyal etkileşimi geliştirmek ve pozitif bir ilişki sağlayabilmek için yoğun etkileşim terapisi (göz kontağı ve uyumu artırmakta), doğrudan iletişim yöntemi (sözlü ve sözsüz iletişim teknikleri kullanarak yetersizliği olan bireyle yakınlaşma), sosyal faaliyetler (örneğin piknik düzenleme, birlikte bir eğlence etkinliğine veya organizasyona katılma vb.) ve yetersizliği olan bireyin yapabildiği ve tercih ettiği aktiviteleri yaparak birlikte zaman geçirme (örneğin birlikte aktif video oyunu oynayarak eğlenme ve aktivite düzeyini artırma) yöntemlerinden yararlanılabilir. Evde veya kurumda bakım alan bireyler için yakın çevredeki bireysel ve kurumsal desteklerden yararlanma yolları aranmalıdır. Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Çoklu yetersizliği olan bireylerin oyunda, izleyeceği filmde, dinleyeceği müzikte vb. seçim yapmasına bakım personeli veya ebeveynlerince fırsat verilmesi aşağıdakilerden hangisinin gelişimini desteklemektedir?

Özbakım becerisi

Kendini yönetme becerisi

El-göz koordinasyonu

Sözlü iletişim becerisi

Algılama becerisi

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin iyilik halini geliştirmede bağımsızlık ve kendini yönetme becerileri kazandırma oldukça önemlidir. Bireyin iyilik hâlini destekleyici uygulamalar (örneğin oyun, fiziksel aktivite, müzik dinleme veya film izleme gibi serbest zaman etkinlikleri vb.) arasından bireyin seçim yapmasını sağlamaya yönelik fırsatlar ve alternatifler oluşturmaya gereksinim vardır. Bakım personeli veya ebeveyn temelli seçimler ve karar alma süreçleri, yetersizliği olan bireylerin otonomisini olumsuz etkileyerek sosyal- duygusal iyilik hâlini sekteye uğratabilir. Seçim yapabilecek bireylere bu yeterliliği kullanmasına izin veren anlayışı günlük yaşam aktiviteleri ve toplumsal faaliyetler içerisine entegre etmeye ihtiyaç vardır. Yetersizliği olan birey tarafından yapılan bu seçimler bazen tek tip olabilir. Böyle bir durumda da yetersizliği olan bireyi, ihtiyacı olan ile talep edilenler arasında dengeli bir dağılım yapmaya yönlendirmek gerekebilir. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Çoklu engellilerin sınırlı dil gelişimleri nedeniyle bireysel olarak geliştirdikleri alternatif iletişim yollarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgisayar kullanmak

Tercüman kullanmak

Cep telefonu kullanmak

Kendi sesini farklı tonlarda kullanmak

Konuşmayı destekleyici cihazlar kullanmak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 70

İyilik halini artırmak
Uygun eğitim ortamları hazırlamak
Ailelere eğitim araç-gereçleri temin etmek
Temel sağlık bakım koordinasyonunu sağlamak
Aile/bakım personeline sağlık ve bakım eğitimi sunmak

Hangisi/hangileri çoklu engelliler için geliştirilen sağlık bakım modelinin bileşenlerindendir?

I, III ve IV

I, III ve V

I, IV ve V

I, II, III ve IV

Yalnız II

Açıklama:

Yeni geliştirilen sağlık bakım modeli üç ana bileşeni kapsamaktadır. Bunlar; sağlığı geliştirmek ve iyilik halini artırmak, temel sağlık bakım koordinasyonunu sağlamak ve aile/bakım personeline sağlık ve bakım eğitimi sunmaktır. Dünyada gelişmiş ülkelerde değişen güncel sağlık bakım anlayışı ile yetersizliği olan bireylere yönelik standartlar oluşturma fikri oturmuş durumdadır. Bu fikir ve yeni modelin temelini aile-bakım personeli eğitimi oluşturmaktadır. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

I. Motor
II. Dil-iletişim
III. Zihinsel
IV. Sosyal-duygusal
Yukarıdaki ifadelerden hangi/ hangileri çoklu yetersizliği olan bireylerin sorun yaşadığı alanlardandır?

I, II

I, II, III

I, II, III, IV

III, IV

II, IV

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireyler gelişimin temel alanları olan motor, dil-iletişim, sosyal-duygusal, zihinsel ve uyumsal alanlarda sorun yaşamaktadırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliği olan bireylerin yaşadığı olumsuzluklardan değildir?

Zihinsel yetersizliği şiddetli düzeyde olan bireylerin yaşam süresi çok uzundur.

Zihinsel yetersizliği olan bireyler diğer insanlara göre yaklaşık 2,5 kat daha fazla sağlık problemlerine sahiptir.

Tıbbi problemler kronik hastalıkları ve ölüme neden olan sağlık sorunlarını doğurmaktadır.

Yetersizlik sağlık, eğitsel ve bakım gereksinimlerini arttırmaktadır.

Tiroid bozuklukları, obezite gibi sağlık sorunları yaşayabilmektedirler.

Açıklama:

Zihinsel yetersizliği şiddetli düzeyde olan bireylerin hareket güçlüklerine sahip olması, hastalıkların ortaya çıkışını kolaylaştırmakta ve yaşam süresini sınırlandırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

İşitme sorunları kaç başlık altında incelenmektedir?

Tek

Açıklama:

İşitme sorunları dört başlık altında incelenmektedir. Bunlar; iletimsel, duyu-nöral, miks ve işitsel işlemleme bozukluğudur.

Doğru Cevap: B

Soru 74

I. Zayıf öksürme refleksi
II. Aspirasyon
III. Epilepsi
IV. Görme bozukluğu
Yukarıdaki ifadelerden hangi/hangileri tekrarlı göğüs enfeksiyonu ve zatürreye yakalanmasını tetikleyen unsurlardandır?

II, IV

I, IV

I, II

I, II, III, IV

I, II, III

Açıklama:

Tekrarlı göğüs enfeksiyonu ve zatürreye yakalanmasını tetikleyen unsurlar; zayıf öksürme refleksi, aspirasyon, epilepsi, kalp hastalıkları, kas hastalıkları, serebral palsi, hipotoni gibi unsurlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Yutma sorunu yaşayan bireyler için alternatif olarak nasıl bir beslenme yöntemi uygulanabilir?

Yatarak beslenme

Serumla beslenme

Tüple beslenme

Oturarak beslenme

Sadece sıvı ile beslenme

Açıklama:

Yutma aşamalarında çeşitli sorunları olan ve yutmanın ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebileceği bireyler için ağız yoluyla beslenmeye alternatif olarak tüple beslenme tercih edilebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

I. Koyu idrar
II. Baş ağrısı
III. Bilinç bulanıklığı
IV. İdrara çıkamama
Yukarıdaki belirtiler hangi sorunun habercisidir?

Sıvı kaybı

Beslenme bozukluğu

Zihinsel yetersizlik

Görme bozukluğu

İşitme bozukluğu

Açıklama:

Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlıklı beslenmesine yönelik önerilerden değildir?

Bireyin yaşam kalitesini arttırıcı ve sevdiği yiyecekler olmalıdır.

Yiyecekler sıklıkla nemli ve yumuşak olmalıdır.

Enerji dağılımının iyi olması için üç ana, üç ara öğün olmalıdır.

Menü sadece protein içerikli olmalıdır.

Haftada en az 3 kez kırmızı et menüde yer almalıdır.

Açıklama:

D seçeneği dışındaki seçenekler sağlıklı beslenme önerilerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I. Düzenli aralıklarla tuvalete gitme
II. Planlı alt bezi değişimi
III. İlaç tedavisi
IV. Tuvalet pozisyonlaması için çevresel düzenleme
Yukarıdaki ifadelerden hangi/ hangileri tuvalet tutma becerisiyle ilgili sorunların çözülmesine yardımcı olabilecek önerilerdendir?

I, II

I, II, III

I, II,III, IV

III, IV

Açıklama:

İfadelerin tamamı tuvalet becerisinde yaşanan sorunlar için yardımcı olabilecek önerilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

"..........; büyüme, gelişim, bellek, fiziksel ve psiko-sosyal iyilik hali için insanın temel gereksinimlerinden biridir."
Yukarıdaki ifadede boşlukla belirtilen yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Beslenme

Eğitim

Bakım

Uyku

Sevgi

Açıklama:

Uyku; büyüme, gelişim, bellek, fiziksel ve psiko-sosyal iyilik hali için insanın temel gereksinimlerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Çoklu yetersizliği olan bireylerin iyilik halini geliştirmede bağımsızlık ve kendini yönetme becerileri hangi unsura dahildir?

Hareket ve egzersiz

Hoşa giden aktiviteler

Duyusal uyarımlar

Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Seçim fırsatlarının oluşturulması

Açıklama:

Bireyin iyilik halini destekleyici uygulamalar(örneğin oyun, fiziksel aktivite, müzik dinleme veya film izleme gibi serbest zaman etkinlikleri vb.) arasından bireyin seçim yapmasını sağlamaya yönelik fırsatlar ve alternatifler oluşturmaya gereksinim vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Türkiye Engellilerin Sorun ve Beklentileri Araştırmasına göre tüm engel grupları içerisinde oranı % 18 olarak açıklanan engelli grubu aşağıdakilerden hangisidir.

İşitme

Görme

Zihin

Çoklu engel

Fiziksel

Açıklama:

Türkiye Engellilerin Sorun ve Beklentileri Araştırmasına göre çoklu engellilik oranı, tüm engel grupları içerisinde % 18 olarak açıklanmıştır (TÜİK, 2010). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler olarak tanımlanan durum aşağıdakilerden hangisidir.

Ekolali

Epilepsi

Enfeksiyon

Travma

Sendrom

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Önleme aşaması
Koruma aşaması
İlerletme aşaması
ilk yardım tedbirleri aşaması

Yukarıda verilenlerden hangisi çoklu yetersizliği olan her bireyin kendine özgü epilepsi tablosu olup epilepsinin yönetilmesi için kullanılan aşamalardır.

I ve II

II, III ve IV

III ve IV

Yalnız III

I, II ve IV

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan her bireyin kendine özgü epilepsi tablosu olup epilepsinin yönetilmesi için önleme, koruma ve ilk yardım tedbirleri izlenir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Görme kaybı olan bireylere az aydınlatma yerine net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanarak uzmanların sunduğu destek türü aşağıdakilerden hangisidir.

Büyük

Koyu

Pozisyon

Parlak

Zaman

Açıklama:

Parlak: Görme kaybı olan bireylere az ay- dınlatma yerine net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanmalıdır. Parlayan veya göz alıcı aydınlatma yeterli aydınlatma anlamına gelmemektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Özellikle şiddetli zihinsel yetersizliği ve çoklu engeli olan bireyler için yakın çevrenin gürültülü olması bu sesleri filtrelemeyi ve işitilmek istenen sese odaklanmayı güçleştirmektedir. Bu durumda uzmanın üzerinde düzeltme yapması gereken unsur aşağıdakilerden hangisidir.

Arka plan gürültüsü

Ortam aydınlatması

Araç-gereç sesleri

Yüz ve vücut dili

Ortam aydınlatması

Açıklama:

Arka plan gürültü; özellikle şiddetli zihinsel yetersizliği ve çoklu engeli olan bireyler için yakın çevrenin gürültülü olması bu sesleri filtrelemeyi ve işitilmek istenen sese odaklanmayı güçleştirmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Güvenli yutmayı desteklemek üzere yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma
Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme
Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme
İçilen sıvıları yoğunlaştırma

Yukarıda verilenler hangi sorunların üstesinden gelmek için uzmanların kullandığı stratejiler arasında yer almaktadır.

Görme sorunları

Orta Kulak İltihabı sorunları

Solunum Sorunları

İşitme Sorunları

Yutma Güçlüğü ve Beslenme Sorunları

Açıklama:

Beslenme sırasında çoklu yetersizliği olan bireylerin yutma sorunlarını yönetebilmek için bazı telafi edici stratejileri uygulamak yararlı olabilir. Bunlar;

Güvenli yutmayı desteklemek üzere yetersizliği olan bireyde duruş değişiklikleri yapma
Öğün zamanlarında fiziksel olarak bireyi destekleme
Yiyeceklerin sertliğini ve kıvamını değiştirme
İçilen sıvıları yoğunlaştırma. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Vücudun ihtiyacı olandan daha az alındığında veya alınan sıvı atılan sıvıdan daha az olduğunda gerçekleşen durum aşağıdakilerden hangisidir.

Kusma

Sıvı Kaybı (Dehidratasyon)

ishal

İdrar yapma

Enfeksiyon

Açıklama:

İnsan vücudunun yaklaşık % 75’i sudan oluşmaktadır. Günlük 1,5 ile 2 litre arasında sıvı alımına ihtiyaç duyulup sıcak havalarda bunun daha fazlasının vücuda alınması gerekmektedir. Sıvı kaybı vücudun ihtiyacı olandan daha az alındığında veya alınan sıvı atılan sıvıdan daha az olduğunda gerçekleşir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Kabızlık ve boşaltım sorunlarına yönelik olarak ........ zengin gıdaların (örneğin tam buğday ekmeği, kahverengi bulgur-makarna, fasulye, fındık, sebzeler ve meyveler) bireylerin günlük menülerinde olması gerekir. Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir.

Katı

Sıvı

Yağlı

Lifli

Katkılı

Açıklama:

Kabızlık ve boşaltım sorunlarına yönelik olarak lif içeriği zengin gıdaların (örneğin tam buğday ekmeği, kahverengi bulgur-makarna, fasulye, fındık, sebzeler ve meyveler) bireylerin günlük menülerinde olması gerekir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Ortez, ayakta durma sehpası ve yürüteç gibi araç gereçler aşağıdaki hangi sorunların çözümü için uzmanlar tarafından kullanılır.

Hareket ve Postür Sorunları

Yeme - içme sorunları

Beslenme sorunları

İşitme sorunları

Görme sorunları

Açıklama:

Ortez, ayakta durma sehpası ve yürüteç gibi araç gereçler hareket ve poster sorunlarında kullanılan araç gereçlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Hareket ve egzersiz
Hoşa giden aktiviteler
Kızma ve uyarma
Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan hangileri doğrudur.

I ve II

II, III ve IV

I, II ve IV

Yalnız III

III ve IV

Açıklama:

Kızma ve uyarma çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan birisi değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Aşağıda ülkemizdeki engelli bireylerle ilgili verilen istatistiksel bilgilerden hangisi doğrudur?

Toplam nüfus içerisindeki oranları %18’dir.

Çoklu engellilik oranı engel grupları içerisinde %12,29’dur.

Çoklu engellilerin yarısından fazlası %80 ve üzeri engel derecesine sahiptir.

Çoklu engelliliğin çıkış nedenleri %76 oranında hastalık ve genetik bozukluktur.

Kazalardan dolayı oluşan çoklu yetersizliklerin oranı %10’dur.

Açıklama:

Ülkemizde engelli bireylerin toplam nüfus içerisindeki payı % 12,29 olup (TÜİK, 2002), dünya genelindeki oranın (% 15) altında seyrettiği görülmektedir (WHO, 2011). Türkiye Engellilerin Sorun ve Beklentileri Araştırmasına göre çoklu engellilik oranı, tüm engel grupları içerisinde % 18 olarak açıklanmıştır (TÜİK, 2010). Çoklu engeli olan bireylerin yaklaşık yarısının % 70 ve üzeri engel derecesine sahip olduğu ve yaşın ilerlemesi ile birlikte çoklu engelliliğe sahip nüfus oranının artış gösterdiği görülmektedir. Türkiye’de çoklu engelliliğin ortaya çıkış nedeni olarak hastalık ve genetik bozuklukların yaklaşık % 76 olduğu, kazaların ise % 9,9 olduğu tespit edilmiştir (TÜİK, 2010).

Doğru Cevap: D

Soru 92

I- Turner sendromu
II- Rett sendromu
III-Fragile-X sendromu
IV- Klinefelter sendromu
V- Williams-Beuren sendromu
Yukarıdakilerden hangisi/leri en çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlar arasında yer alır?

II-III-IV

I-IV-V

II-III-V

III-IV-V

I-III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 93

I- Nöbet sırasında engelli birey yavaşça yere yatırılır.
II- Nöbet beş dakikadan daha uzun sürerse acil yardım çağırılır.
III- Çevresindeki tehlikeli araç-gereçler kaldırılır.
IV- İstemsiz kol ve bacak hareketleri engellenmez.
V- Nöbetin geçmesi beklenir.
VI- Başının altına yastık yerleştirilir.
Yukarıda verilen bilincin kaybolduğu epilepsi krizlerinde izlenmesi gereken sürecin doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

I-II-III-IV-V-VI

I-III-VI-IV-V-II

I-IV-VI-III-V-II

III-I-IV-VI-V-II

III-IV-I-VI-V-II

Açıklama:

Bilincin kaybolduğu krizlerde nöbet sırasında engelli birey yere yavaşça yatırtılır. Çevresindeki tehlikeli araç-gereçler kaldırılır. Başın altına yastık yerleştirilir. Bu sırada kişinin ağzına herhangi bir şey yerleştirilmez. Çok gerekli olmadıkça hareket ettirilmez. Kriz sırasında kişide oluşan istemsiz kol ve bacak hareketleri engellenmez. Epilepsi krizi geçiren kişi için genellikle acil yardım çağrılmaz. Ancak aşağıdaki durumlar söz konusu ise acil yardım (112) talep edilir: Kişide solunum durmuşsa (ağızdan ağza acil suni solunuma başlanır), bir krizden sonra diğer kriz başladıysa, kişi kriz sırasında ciddi yaralanma geçirdiyse, nöbet beş dakikadan daha uzun sürdüyse, çoklu yetersizliği olan bireyin daha önce hiç epilepsi krizi hikâyesi yoksa ve geçirilen nöbet daha önce geçirilen nöbetlere hiç benzemiyorsa acil yardım (112) talep edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 94

I- Beslenmeyle birlikte öksürük
II- Yemek yerken konuşmaya çalışma
III- Sıvı alımı sonrası hırıltı
IV- Güçlü nefes alıp verememe
V- Yemek sırasında aşırı ağlama
Yukarıdakilerden hangisi/leri çoklu yetersizliği olan bireylerin beslenme öğünleri sırasında olası aspirasyon tehlikesine ilişkin bakım personelinin dikkat etmesi gereken belirtilerdendir?

II-III-IV

I-IV-V

I-III-V

III-IV-V

I-III-IV

Açıklama:

Aspirasyon sırasında çoklu yetersizliği olan bireyler herhangi bir belirti vermeyebilir ve akciğer dokusu zarar görerek çeşitli akciğer sorunları (örneğin bronşektazi, zatürre vb.) ve tam tıkanıklık sonucu boğulma gibi yaşamı tehdit edici durumlar oluşur. Bu bağlamda bakım personelinin çoklu yetersizliği olan bireylerin beslenme öğünleri sırasında olası aspirasyon tehlikesine ilişkin belirtileri bilmesi önemlidir. Bu belirtiler; beslenmeyle birlikte öksürük, yemek yemeyi istememe ve yemek öğünlerinde güçlük çıkarma, yemek zamanı aşırı ağlama, beslenme süresinin uzaması, sıvı alımı sonrası hırıltı, tekrarlı göğüs enfeksiyonları, şişeyle beslenme sırasında mavimsi cilt rengi (oksijen düzeyinde düşüş) ve göğüs filminde yaygın değişikliklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Aşağıdaki yetersizlik gruplarından hangisi orta kulak iltihabına ilişkin yüksek risk grubunda yer almaz?

Down Sendromu

Zihin yetersizliği

Fragile X sendromu

Otizm spektrum bozukluğu

Turner sendromu

Açıklama:

Gelişimsel yetersizliklerden etkilenen çocukların ortak kulak iltihabına ilişkin riski yüksek olup, üst solunum yolu enfeksiyonu gibi ilişkili olduğu durumlardan dolayı enfeksiyon orta kulağa taşınır. Down sendromu, OSB, Fragile X sendromu, Williams sendromu, Turner sendromu ve diğer bazı sendromlardan etkilenen çocuklar orta kulak enfeksiyonu için daha yüksek riske sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi Çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlar arasında yer almaz?

Hareket ve egzersiz

Hoşa giden aktiviteler

Duyusal uyarımlar

Bireye verilen maddi destek

Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan bazıları hareket ve egzersiz, hoşa giden aktiviteler, duyusal uyarımlar, sosyal etkileşim ve pozitif ilişki, seçim fırsatlarının oluşturulması, bakım personeli ve aile üyelerini destekleme olarak belirtilmiştir. D şıkkında olan “Bireye verilen maddi destek” çeldirici olarak konulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 97

İstirahat düzeyinin üzerinde enerji harcanarak iskelet kasları tarafından ortaya çıkarılan vücut hareketlerine ne ad verilir?

Fiziksel aktivite

Hareket

Egzersiz

Davranış

Vücut geliştirme

Açıklama:

Fiziksel aktivite; istirahat düzeyinin üzerinde enerji harcanarak iskelet kasları tarafından ortaya çıkarılan vücut hareketleridir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Görsel, işitsel, dokunsal duyular ve tat, koku ve hareket duyularına ilişkin hassasiyet gelişen bireylerin bu hassasiyetini giderici müdahale ve çevresel düzenlemeleri kim tarafından planlanır?

Doktor

Ergoterapist

Sosyal hizmet uzmanı

Diyetisyen

Fizyoterapist

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 99

Kendi isteklerini ifade edebilen bir bireye yapmayı istediği şeyi sormak, çoklu yetersizliği olan bireylerin sağlığını ve psikososyal iyilik hâlini geliştirici unsurlardan hangisidir?

Hareket ve egzersiz

Hoşa giden aktiviteler

Duyusal uyarımlar

Sosyal etkileşim ve pozitif ilişki

Seçim fırsatlarının oluşturulması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yeni geliştirilen sağlık bakım modelinin ana bileşenleri arasında yer almaktadır
I. Sağlığı geliştirmek ve iyilik halini artırmak
II. Temel sağlık bakım koordinasyonunu sağlamak
III. Sosyo-Ekonomik açıdan destek sağlamak
IV. Aile/bakım personeline sağlık ve bakım eğitimi sunmak

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Özellikle yeni geliştirilen sağlık bakım modeli üç ana bileşeni kapsamaktadır. Bunlar; sağlığı geliştirmek ve iyilik halini artırmak, temel sağlık bakım koordinasyonunu sağlamak ve aile/bakım personeline sağlık ve bakım eğitimi sunmaktır. Ekonomik açıdan destek sağlamak bu unsurlardan biri değildir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişiklikler hangi hastalığın özellikleridir?

Angelman sendromu

Cornelia de Lange sendromu

Epilepsi

Fragile X sendromu

Prader-Willi sendromu

Açıklama:

Epilepsi, beyinde hızlı ve bozulmuş elektrokimyasal ateşleme sonucu davranış ve bilinç işlevlerinde, duyusal ve motor işlevlerde ani ve beklenmedik değişikliklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Bireylerin orta ve üzeri şiddette zihinsel yetersizliğe sahip olup endokrin sistem sorunları (hipotiroid), kalp-dolaşım sistemi problemleri (yüksek tansiyon, aort darlığı), sindirim sistemi sorunları (kronik kabızlık), duyu-nöral işitme kayıpları, glikoz tolerans anormalliği ve diğer sağlık sorunlarına sahip olabildiği sendrom aşağıdakilerden hangisidir?

Angelman sendromu

Cornelia de Lange sendromu

Fragile X sendromu

Prader-Willi sendromu

Williams Beuren sendromu

Açıklama:

Genetik bozukluklara bağlı ortaya çıkan sendromlar, orta ve üzeri şiddette zihinsel yetersizlikle birlikte görülerek çoklu yetersizlikleri oluşturmaktadır. En çok karşılaşılan ve çoklu yetersizliğe neden olan sendromlar arasında Rett sendromu, Angelman sendromu, Williams-Beuren sendromu, Prader-Willi sendromu, Cornelia de Lange sendromu, Sanfilippo sendromu, Fragile X sendromu, tuberoz sklerozis kompleksi ve diğerleri yer almaktadır. Bu sendromlar çeşitli gelişimsel sorunlar ve sağlık problemlerine yol açarak etkilenen bireylerin yaşam kalitesini düşürmekte ve kapsamlı sağlık bakımına ihtiyacı doğurmaktadır. Örneğin WilliamsBeuren sendromlu bireyler orta ve üzeri şiddette zihinsel yetersizliğe sahip olup endokrin sistem sorunları (hipotiroid), kalp-dolaşım sistemi problemleri (yüksek tansiyon, aort darlığı), sindirim sistemi sorunları (kronik kabızlık), duyu-nöral işitme kayıpları, glikoz tolerans anormalliği ve diğer sağlık sorunlarına sahip olabilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Tanıya sahip bireylerin bazıları OSB ve zihinsel yetersizlik belirtileri gösterip ilerleyici akciğer hastalıkları, epilepsi, böbrek kistleri ve diğer sağlık sorunları sergileyebildiği sendrom aşağıdakilerden hangisidir?

Angelman sendromu

Cornelia de Lange sendromu

Fragile X sendromu

Tuberoz Sklerozis kompleksi

Williams-Beuren sendromu

Açıklama:

Benzer bir durumu tuberoz sklerozis kompleksinde de görmek mümkün olup bu tanıya sahip bireylerin bazıları OSB ve zihinsel yetersizlik belirtileri gösterip ilerleyici akciğer hastalıkları, epilepsi, böbrek kistleri ve diğer sağlık sorunları sergileyebilmektedir (Coppus, 2013).

Doğru Cevap: D

Soru 104

Sendromlu bireylerin zihinsel yetersizlik ve OSB gibi diğer gelişimsel yetersizliklere sahip olduğu ve ortaya çıkan çoklu yetersizlikler nedeniyle kronik sağlık sorunlarının eşlik ettiği; ayrıca bireylerde görülen semptomlar (hastalık belirtisi) arasında konnektif doku anormalliklerine bağlı kalp kapağı sorunları, skolyoz (omurga eğrilikleri), eklem gevşekliği, testislerde genişleme ve diğer belirtiler bulunan sendrom aşağıdakilerden hangisidir?

Angelman sendromu

Cornelia de Lange sendromu

Fragile X sendromu

Prader-Willi sendromu

Sanfilippo sendromu

Açıklama:

Fragile X sendromlu bireylerin zihinsel yetersizlik ve OSB gibi diğer gelişimsel yetersizliklere sahip olduğu ve ortaya çıkan çoklu yetersizlikler nedeniyle kronik sağlık sorunlarının eşlik ettiği görülmektedir. Fragile X sendromlu bireylerde görülen semptomlar (hastalık belirtisi) arasında konnektif doku anormalliklerine bağlı kalp kapağı sorunları, skolyoz (omurga eğrilikleri), eklem gevşekliği, testislerde genişleme ve diğer belirtiler görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi epilepsi nöbetini tetikleyebilecek faktörlerden değildir?

Öğün atlama

Stres

Suni solunum

Yetersiz sıvı ve tuz alımı

Yorgunluk

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 106

Epilepsisi olan çoklu yetersizlikli bir bireyde, bir krizden sonra diğer kriz başladıysa aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

Acil yardım (112) talep edilir.

Başın altına yastık yerleştirilir.

Çevresindeki tehlikeli araç-gereçler kaldırılır.

Çok gerekli olmadıkça hareket ettirilmez.

Kriz sırasında kişide oluşan istemsiz kol ve bacak hareketleri engellenmez.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 107

Kortikal görme bozukluğuna bağlı görsel bilgiyi işlemleme ve entegre etme sorunlarının yaşandığı engel türü aşağıdakilerden hangisidir?

Angelman sendromu

Serebral Palsi

Epilepsi

Fragile X sendromu

Otizm Spektrum Bozukluğu

Açıklama:

Özellikle serebral palsiden şiddetli düzeyde etkilenen bireyler beyindeki görme merkezlerinin etkilenmesine bağlı olarak görsel bilgiyi işlemleme ve entegre etme sorunları yaşarlar (kortikal görme bozukluğu).

Doğru Cevap: B

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi bakım personelinin görme problemleri ve şiddetli yetersizliği olan bireylere daha iyi yardımcı olabilmesi için dikkat etmesi gereken temel kurallardan değildir?

Daha kolay gördüklerinden daha büyük olan nesneler tercih edilmelidir.

Nesneler, zeminden ayırt edilebilecek koyulukta olmalıdır.

Parlayan veya göz alıcı aydınlatma tercih edilmelidir.

Bireyin, baktığı yere doğru, en doğru baş ve görme açısında konumlanması gerekir.

Zamanlama olarak bireyin sağlık durumu, ilaç saati vb. gözönünde bulundurulmalıdır.

Açıklama:

Bakım personelinin görme problemleri ve şiddetli yetersizliği olan bireylere daha iyi yardımcı olabilmesi için bazı temel kuralların bilinmesi önemlidir.
• Büyük: Bireyler büyük nesneleri küçük nesnelere göre daha kolay gördüklerinden daha büyük olan nesneler tercih edilmelidir. Örneğin bireyi televizyona yakın oturtmak nesneleri gözlerine yaklaştırdığından nesnelerin daha büyük görülmesine yardımcı olur.
• Koyu: Nesneler, arkasında yer alan nesnelerden renk açısından belirgin olarak ayırt edilir olmalıdır. Örneğin beyaz masa örtüsünün üzerinde beyaz renkli tabak yerine turuncu renkli bir tabak konmalıdır.
• Parlak: Görme kaybı olan bireylere az aydınlatma yerine net bir ışık kaynağı ile yeterli aydınlatma sağlanmalıdır. Parlayan veya göz alıcı aydınlatma yeterli aydınlatma anlamına gelmemektedir. Örneğin metal veya parlak yüzeyler parlamaya yol açarak görme kaybını artırır.
• Pozisyon: Bireyin, baktığı yere doğru, en doğru baş ve görme açısında konumlanması gerekir. Örneğin ağır düzeyde serebral palsili olan ve motorlu tekerlekli sandalye kullanan bir bireyin baş pozisyonu ve sandalye konumu en uygun yere getirtilerek görüş açısı artırılır.
• Zaman: Kişiler baktıkları nesneleri her zaman doğru görmeyebilir. Bireysel ve çevresel faktörler değişebilir. Örneğin bireyin o anki sağlık durumu, kullandığı ilaçların yan etkileri, gün içi zaman dilimi, aydınlatma, katılım düzeyi ve motivasyon kişilerin sahip olduğu görsel bilgileri etkileyebilir. Bakım personeli bu faktörleri dikkate almalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 109

İşitsel bilgilerin beyne geldiği ve algılama sürecinin gerçekleştiği beyin bölgesinde hasar durumu söz konusu olduğu işitme kaybı türü hangisidir?

Duyu-nöral tip işitme bozukluğu

İletimsel tip işitme bozukluğu

İşitsel işlemleme bozukluğu

Karışık tip işitme bozukluğu

Koklea hasarları

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi göğüs kafesiyle ilgili deformasyonlardandır?

Aspirasyon

Epiglottis

Özofagus

Skolyoz

Trakea

Açıklama:

Göğüs kafesiyle ilgili deformasyonlar arasında en sık kamburluk (kifoz) ve omurga eğrilikleri (skolyoz) gözlenmektedir.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

Değerlendirme sürecine ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Değerlendirme objektif bir süreçtir.

Değerlendirme başkaları tarafından tekrar gözlenebilir bir süreçtir.

Değerlendirme işlevsel delillere dayalı bir süreçtir.

Değerlendirme tanılama amacıyla gerçekleştirmektedir.

Özel eğitimde pek çok konuda değerlendirme yapılmaktadır.

Açıklama:

Değerlendirme başkaları tarafından tekrar gözlenebilen, objektif ve işlevsel bir süreçtir. Değerlendirme tanılama amacıyla gerçekleştirilebileceği gibi, bireyin yeteneklerini, güçlü ve zayıf yanlarını ortaya çıkarmada da yardımcı olmaktadır. Özel eğitimde tarama, tanılama, özel eğitim uygunluğunu belirleme, öğretimi planlama, gelişmeleri izleme ve programı değerlendirme amacıyla olmak üzere pek çok konuda değerlendirme yapılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi norma dayalı testler arasında yer almaktadır?

WISC-Dil ve Zeka Testi

Portage Erken Eğitim Programı

RL Ölçeği

Bağımsızlığa Adım Testi

Derbshire

Açıklama:

Değerlendirme sürecinde kullanılan yaklaşımlar genel olarak ikiye ayrılmaktadır, bunlar; norma dayalı sistemin kullanıldığı geleneksel yaklaşım ve daha güncel bir yaklaşım olan ölçüt temelli yaklaşımdır.Ölçüte dayalı/ ölçüt temelli yaklaşım öğrencinin başarı ve kazanımlarını çocuğun yapabildikleri ve yapamadıklarını temel alarak ölçmektedir.Ölçüt bağımlı testler farklı alanlara yönelik olabilmektedir. Bunlardan bazıları; gelişimsel beceriler (Erken Yıllar) için Dale’s Gelişimsel Rehberi, Portage Erken Eğitim Programı; dil becerileri için RL Ölçeği - Broch ve League, Aktif İletişim Tekniği (Active Communication Technique - ACT) - Helen Bradley, Derbshire; sosyal ve günlük yaşam becerileri için Bağımsızlığa Adım (Steps to Independence) - Best, ve Bağımsızlığa Giden Yol (Pathways to Inde- pendence) - Jeffrey ve McConkey olarak sıralanabilir.Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında ise, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar, ortalama standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak yorumlanır. Psikometrik testler, eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin WISC-dil ve zekâ testi), okuma testi- Neale, Spar, Salford ve Mc Millan, heceleme testi - Vernon ve dil testi - Aston ve Reynel norma dayalı testlere örnek verilebilir. WISC-dil ve zeka testi de norma dayalı testler arasında yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangileri değerlendirme sürecinde önemli role sahiptir?

Çocuğa ilişkin talepler
Yetişkinden beklenenler
Zaman
Çevre
Değerlendirme araçları

I ve II

III-IV-V

III ve IV

I-III-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Değerlendirme araçları ve süreçlerinde değerlendirme yapılacak olan çocuğa ilişkin talepler önemlidir. Bu talepler görme, işitme, dil, zekâ ve iş birliği davranışlarını içerebilmektedir. Aynı zamanda çocukla ilgili olduğu kadar, değerlendirme sürecinde yer alacak olan yetişkinlerden beklenenler de önemli olmaktadır. Bu beceriler arasında, değerlendirme süreci ve araç gereçlere ilişkin yetenek ve bilgi sahibi olma, çocukla etkileşim kurabilme ve diğer uzmanlar ile iş birliği yapabilme öne çıkmaktadır. Zaman kavramı ise değerlendirme sürecinde önemli bir yere sahiptir çünkü bazı araçlar haftalar sürebilecek ve sürekli ölçümleri gerektirecek bir yapıya sahip olmaktadır. Materyaller ve çevre bir diğer önemli faktördür. Ayrıca kullanılacak olan değerlendirme araçları çocuğun yaşına uygun olmalıdır. Buna göre değerlendirme yapılacak çocuğa ilişkin talepler, yetişkinden beklenenler, zaman, çevre ve değerlendirme araçları değerlendirme sürecinde önemli role sahiptir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangileri çoklu engelli bireyin gelişim alanlarındaki performans ve işlevde bulunma düzeyini belileyebilmek üzere amacıyla yararlanılan değerlendirme yöntem ve araçları arasında yer almaktadır?

Gözlem
Görüşme
Kontrol Listesi
Ölçek
Beceri Analizi

I-II-IV

I ve IV

I-II-III-IV-V

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Çoklu engelliler ile gerçekleştirilecek olan değerlendirme bireyin bilişsel, duyusal motor, iletişimsel, akademik ve sosyal alanlardaki performans ve işlev düzeyine ilişkin bilgiler sağlamalıdır. Uzmanlar bu alanlarda bireyin performansını belirleyebilmek amacıyla genellikle çeşitli değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanmaktadırlar.Gözlem, görüşme, kontrol listeleri, ölçekler ve beceri analizi sıklıkla kullanılanlar arasında yer almaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıda yer alan kapsamlı değerlendirme araçlarından hangisi kullanım yaş aralığı en geniştir?

INSITE Gelişimsel Kontrol Listeleri

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Hawaii Erken Öğrenme Profili

Carolina Müfredatı

İletişim Matrisi

Açıklama:

INSITE Gelişimsel Kontrol Listelerinin 2 yaş ile 0- 6 yaş aralığındaki çocuklar için iki farklı versiyonu bulunmaktadır. INSITE kaba motor, ince motor, sosyal, duygusal, kişisel gelişim ve biliş, iletişim, görme, işitme ve dokunma gelişimini içeren kapsamlı bir gelişim ölçeğidir. Hawaii Erken Öğrenme Profili'nin doğumdan 3 yaşa kadar ve 3-6 yaş arası olmak üzere iki versiyonu bulunmaktadır ve araç kapsamlı bir gelişimsel temelli değerlendirme sağlamaktadır.Özel Gereksinimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu paket program doğumdan 3 yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır. İletişim Matrisi, gelişimin erken basamaklarında bulunan bireylerin ifade edici dil becerilerini değerlendirmek için tasarlanmıştır.Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği ise, 0-90 yaş arası bireylerin uyumsal davranışlarını yaşa bağlı olarak değerlendiren standartlaştırılmış, kapsamlı bir araçtır. Buna göre Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği, sıralanan kapsamlı değerlendirme araçları arasında kullanım yaş aralığı en geniş olan değerlendirme aracıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Öğrenci % 20 doğrulukta ayakkabısını giyer.
Öğrenci % 40 doğrulukta ayakkabısını giyer.
Öğrenci % 60 doğrulukta ayakkabısını giyer.
Öğrenci % 80 doğrulukta ayakkabısını giyer.
Öğrenci % 100 doğrulukta ayakkabısını giyer.

Yukarıda yer alan yapısal analiz aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Tepki şekline göre becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Yukarıda yer alan yapılsa analiz doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizine bir örnektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türü olan değerlendirme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Günlük çözümleme

ABC kaydı

Olay kaydı

Zaman örneklemi

Beceri analizi

Açıklama:

ABC kaydı davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür. ABC kaydı ile hedef davranışa ya da davranışlara karar verilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıda yer alan gözleme dayalı kayıt tekniklerinden hangisi ile hedef davranış ya da davranışlara karar verilir?

ABC kaydı

Zaman örneklemi

Olay kaydı

Derecelendirme ölçeği

Beceri analizi

Açıklama:

Zaman örneklemi gözleme dayalı kayıt tekniğidir ve hedef olarak seçilmiş bir davranışın belirlenmiş zaman aralıklarında gözlemlenerek kaydedilmesini içermektedir. Genellikle sabit bir zaman aralığı belirlenerek, bu aralık esas alınarak hedeflenmiş olan davranışa ilişkin kayıt tutulmaktadır. olay kaydı tekniğinde başlangıcı ve bitişi açık bir şekilde belli olan sayılabilir davranışların hangi sıklıkta yapıldığının kayıt altına alınması amaçlanmaktadır. Hedef seçilmiş bir davranış her sergilendiğinde kayıt altına alınmakta ve davranışın gerçekleştiği zaman ve varsa belirtilmek istenilen detay kayda eklenmektedir.Derecelendirme ölçekleri; uygulamacının dikkatini sadece gözlem yaptığı birey ve ilgili özelliğe vererek, hedef beceriye ilişkin yargıda bulunup puanlama yaptığı araçlardır. Beceri analizi, zincirleme becerilerin tamamlanabilmesi için gereken her bir beceri basamağının sıralı olarak belirlenmesidir. Beceri analizi, hedef becerinin kendisinden daha küçük parçalara bölünmesi ilkesine dayanmaktadır. ABC kaydı ise davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür. ABC kaydı ile hedef davranışa ya da davranışlara karar verilir. Doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Çorap giyme becerisine ilişkin tepki şekline göre becerinin yapısal analizi aşağıdaki basamaklardan hangisi ile başlayabilir?

Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını kısmi fiziksel ipucuyla gerçekleştirir.

Öğrenciye “çorabını giy” dendiğinde öğrenci bağımsız olarak çorabını giyer.

Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını tam fiziksel ipucuyla gerçekleştirir.

Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını sözel ipucu sunulduğunda gerçekleştirir.

Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını model ipucuyla gerçekleştirir.

Açıklama:

Çorap giyme becerisine ilişkin geliştirilen tepki şekline göre becerinin yapısal analizinde basamaklar şu şekilde sıralanabilir: (1) Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını tam fiziksel ipucuyla gerçekleştirir. (2) Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını kısmi fiziksel ipucuyla gerçekleştirir. (3) Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını model ipucuyla gerçekleştirir.(4)Öğrenci çorap giyme beceri analizi basamaklarını sözel ipucu sunulduğunda gerçekleştirir. (5) Öğrenciye “çorabını giy” dendiğinde öğrenci bağımsız olarak çorabını giyer. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdaki becerilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylere öğretilebilecek küçük kas becerilerinden birisidir?

Kavanoza küp atma

Pantolon giyme

Yemek yeme

Elleri yıkama

Çorap giyme

Açıklama:

Küçük kas becerileri gözlerin ve ellerin kaslarındaki hareketleri ya da hareketlerin birleşimini içermektedir. Bu becerilerin kazandırılması çocuğun keşfetme, karşılaştırma, sınıflama, bağımsızlaşma, sanatsal etkinliklere katılma ve akran etkileşimlerinden yararlanma gibi pek çok alanda gelişim göstermesini desteklemektedir. Kavanoza küp atma becerisi küçük kas becerilerinden biridir. Giyinme, yemek yeme ve elleri yıkama becerileri ise temel öz bakım becerileri arasında yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Özel eğitimde değerlendirme neden önemlidir?

Aileyi mutlu edebilmek için

Çocuğu mutlu edebilmek için

Yasal bir zorunluluk olması nedeniyle

Öğrenci gereksinimlerini ve yeterliklerini belirleyebilmek için

Okul normlarını karşılayıp karşılamadığını belirlemek için

Açıklama:

Değerlendirme çocuk ilgi, gereksinim ve yeterliklerini belirleyerek tanılama, yerleştirme, müfredat oluşturma ve izleme süreçlerinin tamamını kapsayacak şekilde yürütülür. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

I. Öğretimi planlama
II. Özel eğitime uygunluğu belirleme
III. Tarama
IV. Tanılama
V. Programı değerlendirme
VI. Programdaki gelişmeleri izleme
Özel eğitimde değerlendirme aşamaları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

II, III, I, IV, VI, V

III, IV, II, I, IV, V

I, II, III, IV, V, VI

V, IV, VI, III, II, I

I, III, V, II, IV, VI

Açıklama:

Özel eğitimde değerlendirme sıralaması aşağıdaki gibidir:
1. Tarama
2. Tanılama
3. Özel eğitime uygunluğu belirleme
4. Öğretimi planlama
5. Programdaki gelişmeleri izleme
6. Programı değerlendirme
Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi norma dayalı testlerden biri değildir?

Psikometrik testler

Dil testi

Heceleme testi

Dale’s Gelişimsel Rehberi

WISC-dil ve zekâ testi

Açıklama:

Dale's gelişimsel rehberi ölçüte dayalı değerlendirmedir. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi ölçüte dayalı bir değerlendirmeye örnek verilemez?

Dale’s Gelişimsel Rehberi

Portage Erken Eğitim Programı

Okuma testi

Bağımsızlığa Adım

Bağımsızlığa Giden Yol

Açıklama:

Okuma testi norma dayalı testlerdendir. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

I. Gözlemler
II. Görüşmeler
III. Kontrol listeleri
IV. Kitaplar
Yukarıdakilerden hangileri çoklu engellilerin değerlendirme araçlarındandır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve III

II ve IV

Açıklama:

Çoklu engelliler ile gerçekleştirilecek olan de- ğerlendirme bireyin bilişsel, duyusal motor, ileti- şimsel, akademik ve sosyal alanlardaki performans ve işlev düzeyine ilişkin bilgiler sağlamalıdır. Uz- manlar bu alanlarda bireyin performansını belir- leyebilmek amacıyla genellikle şu değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanmaktadırlar (Me- adnick, 2002; Mar, 2010):
1. Gözlemler,
2. Görüşmeler,
3. Kontrol listeleri,
4. Ölçekler,
5. Beceri analizleri.
Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

1972 yılında güncellenmiş olan bu ölçek kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır.
Söz edilen ölçme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Carolina Müfredatı

İletişim Matrisi

Hawaii Erken Öğrenme Profili

Açıklama:

Söz konusu ölçek Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı ölçeğidir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

I. 2007 yılında geliştirilmiştir.
II. 3 yaşa kadarki çocuklar için tasarlanmıştır.
III. İletişim becerilerine yöneliktir.
Carolina müfredatıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I ve II

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız I

I, II ve III

Açıklama:

2007 yılında güncellenmiş olan Özel Gereksi-nimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin CarolinaMüfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu paket program do- ğumdan 3 yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır. Öncelikli olarak erken müdahaleciler tarafından kullanılan araçlar görme ve işitme engeline sahip çocuklar için özel olarak tasarlanmamıştır. Bu programın değerlendirme bölümü normal gelişim gösteren bebek ve küçük çocukların becerilerinin gözlenmesinden oluşmaktadır. 0- 3 yaş arası 24, 2- 5 yaş arası ise 22 alt ölçekten oluşan iletişim, biliş, sosyal, ince motor ve kaba motor gibi beş gelişimsel alanı kapsamaktadır.
Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

----; klinikçiler, araştırmacılar ve hem görme hem de işitme engeline sahip çocukların aileleri tarafından ortak bir proje olarak geliştirilmiş, özellikle de ailelerin çocuklarını gözlemleyerek, edindikleri bilgileri düzenleyip belgelendirmelerine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş bir araçtır.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İletişim Boyutları

Ev Konuşması

İletişim Matrisi

Carolina Müfredatı

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Açıklama:

Söz konusu ifade ev konuşmasını açıklamaktadır. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür. Söz konusu kayıt türü aşağıdakilerden hangisidir?

Olay kaydı

Beceri analizi

ABC kaydı

Zaman örneklemi

Derecelendirme ölçekleri

Açıklama:

Söz konusu ifadeler ABC kaydıdır. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Öğrenciye "ayakkabını giy" dendiğinde 7 dk içerisinde ayakkabısını giyer.
II. Öğrenciye "ayakkabını giy" dendiğinde 5 dk içerisinde ayakkabısını giyer.
III. Öğrenciye "ayakkabını giy" dendiğinde 3 dk içerisinde ayakkabısını giyer.
Yukarıdaki beceri analizi neye göre oluşturulmuştur?

Yönergeye göre

Sunum şekline göre

Tepki şekline göre

Doğruluk düzeyine ilişkin olarak

Yeterli görülen süreye ilişkin olarak

Açıklama:

Söz konusu basamaklar süreye ilişkin olarak yapılandırılmıştır. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi norma dayalı testlerden birisi değildir?

Psikometrik testler

Okuma testi

Heceleme testi

Dil testi

Konuşma testi

Açıklama:

Norma dayalı testler

Psikometrik testler- eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin WISC-dil ve zekâ testi)
Okuma testi -Neale, Spar, Salford ve Mc Millan
Heceleme testi-Vernon
Dil testi -Aston ve Reynell

Doğru Cevap: E

Soru 22

Değerlendirme sürecine başlamadan önce hangi konularda bilgi toplanmasına gerek yoktur ?

Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlikler

Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar

Geniş çaplı bilişsel işlev

Çocuğun sevdiği ve onu motive eden şeyler

Çocuğun aldığı eğitim, gittiği okullar

Açıklama:

Değerlendirme sürecine başlamadan önce çocuğun gittiği okullar hakkında bilgi sahibi olunmasına gerek yoktur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Özellikle hem işitme hem de görme engeline sahip olan çocukların iletişim becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu ölçek; temsili ve sembolik gelişim, alıcı dil, amaçlı iletişim ve karşılıklılık gibi iletişim becerilerinin oldukça ayrıntılı olarak değerlendirilmesini sağlamaktadır. Söz edilen ölçek hangisidir?

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı

EL OA Fonksiyonel indeksi

Tegner Aktivite Düzeyi ölçeği

Açıklama:

Callier- Azusa Ölçeği H; özellikle hem işitme hem de görme engeline sahip olan çocukların iletişim becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu ölçek; temsili ve sembolik gelişim, alıcı dil, amaçlı iletişim ve karşılıklılık gibi iletişim becerilerinin oldukça ayrıntılı olarak değerlendirilmesini sağlamaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır. Bu araç motor gelişim, algısal yetenekler, günlük yaşam becerileri, bilişsel, iletişimsel, dilsel ve sosyal gelişim gibi alt ölçekleri içermektedir. Söz edilen ölçek aşağıdakilerden hangisidir?

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı

D.EL OA Fonksiyonel indeksi

Tegner Aktivite Düzeyi ölçeği

Açıklama:

Callier- Azusa- G kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır. Bu araç motor gelişim, algısal yetenekler, günlük yaşam becerileri, bilişsel, iletişimsel, dilsel ve sosyal gelişim gibi alt ölçekleri içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Özel gereksinimli bebekler ve küçük çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu programın değerlendirme bölümü normal gelişim gösteren bebek ve küçük çocukların becerilerinin gözlenmesinden oluşmaktadır. 2-5 yaş arası kaç ölçeği kapsamaktadır?

Açıklama:

Carolina Müfredatı 2-5 yaş arasında 22 ölçekten oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Hawaii Erken Öğrenme Profili en çok hangi yaşa kadar uygulanabilir ?

Açıklama:

Doğumdan 3 yaşa kadar ve 3-6 yaş arası olmak üzere iki versiyonu bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Bilişsel, dilsel, görme yeterlilikleri; kişisel, sosyal gelişim düzeyi; ince motor, kaba motor ve dengeleyici beceriler gibi alanları kapsayan ve özellikle kör ya da görme bozukluğu olan çocuklar için kullanılan proje hangisidir?

Görmek için hayal et projesi

Sarı Launcher

Engelsiz Orman Projesi

Hibe Projesi

Oregon Projesi

Açıklama:

Kapsamlı bir gelişim ölçeği olan Oregon Projesi Envanteri: bilişsel, dilsel, görme yeterlilikleri; kişisel, sosyal gelişim düzeyi; ince motor, kaba motor ve dengeleyici beceriler gibi alanları kapsamakta ve özellikle kör ya da görme bozukluğu olan çocuklar için kullanılmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği, kaç yaş arası bireylerin uyumsal davranışlarını yaşa bağlı olarak değerlendiren standartlaştırılmış, kapsamlı bir araçtır?

3-6 Yaş

0-3 Yaş

0-70 Yaş

0-90 Yaş

0-6 Yaş

Açıklama:

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği, 0-90 yaş arası bireylerin uyumsal davranışlarını yaşa bağlı olarak değerlendiren standartlaştırılmış, kapsamlı bir araçtır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türü nedir?

Olay Kaydı

Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi

Zaman Örneklemi

ABC Kaydı

Sorun Kaydı

Açıklama:

ABC KAYDI davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Hedef olarak seçilmiş bir davranışın belirlenmiş zaman aralıklarında gözlemlenerek kaydedilmesini içeren gözleme dayalı kayıt tekniği nedir?

Olay Kaydı

Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi

Zaman Örneklemi

ABC Kaydı

Sorun Kaydı

Açıklama:

Zaman örnekelemi hedef olarak seçilmiş bir davranışın belirlenmiş zaman aralıklarında gözlemlenerek kaydedilmesini içermektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

"............, ölçme sonucunu bir ölçüt ile karşılaştırarak ölçülen özellik hakkında bir karara varma işlemidir."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Değerlendirme

Ölçme

Öğrenme

Eğitim

Öğretme

Açıklama:

Değerlendirme, ölçme sonucunu bir ölçüt ile karşılaştırarak ölçülen özellik hakkında bir karara varma işlemidir. Bu karar verme süreci ölçülmek istenen özelliğe ilişkin elde edilen ölçümlerin ölçüt veya ölçütlerle karşılaştırılarak olumlu veya olumsuz kararların verilmesine dayanmaktadır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Değerlendirme bize kimin ek değerlendirmeye ihtiyacı olduğunu göstermektedir.
II. Değerlendirmenin ilk amacı genel eğitim müfredatına çocuğun erişimi için akranlarının seviyesini temel alan bir araç işlevi görmesidir.
III. Değerlendirme başkaları tarafından tekrar gözlemlenebilen objektif ve işlevsel delillere dayalı bir süreçtir.
IV. Değerlendirme; tanılama amaçlı olabildiği gibi, bireyin yeteneklerini, güçlü ve zayıf yanlarını ortaya çıkarmada da yardımcı olmaktadır.
V. Değerlendirme başka uzmanlar ya da özel eğitim ortamlarına yerleştirilmeyi zenginleştirmektedir.
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri değerlendirme sürecinin özelliklerindendir?

I, II

I, II, III

I, III, IV

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Değerlendirme bize kimin ek değerlendirmeye ihtiyacı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, değerlendirme başka uzmanlar ya da özel eğitim ortamlarına yerleştirilmeyi de zenginleştirmektedir. Değerlendirmenin ilk amacı genel eğitim müfredatına çocuğun erişimi için akranlarının seviyesini temel alan bir araç işlevi görmesidir. Değerlendirme başkaları tarafından tekrar gözlemlenebilen objektif ve işlevsel delillere dayalı bir süreçtir. Değerlendirme; tanılama amaçlı olabildiği gibi, bireyin yeteneklerini, güçlü ve zayıf yanlarını ortaya çıkarmada da yardımcı olmaktadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

I. Psikometrik testler - eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin WISC-dil ve zekâ testi)
II. Okuma testi - Neale, Spar, Salford ve Mc Millan
III. Heceleme testi - Vernon
IV. Dil testi - Aston ve Reynell
V. Portage testi
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri norma dayalı değerlendirme yaklaşımında yapılan testlerdendir?

I, IV

II, IV

I, II, III

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar, ortalama standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak yorumlanır. Aşağıda norma dayalı testler için örnekler verilmiştir:
• Psikometrik testler - eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin WISC-dil ve zekâ testi)
• Okuma testi - Neale, Spar, Salford ve Mc Millan
• Heceleme testi - Vernon
• Dil testi - Aston ve Reynell
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

I. Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlik,
II. Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar,
III. Geniş çaplı bilişsel işlev,
IV. Gün içerisindeki uyarılma seviyesi,
V. En sevilen çevresel koşullar
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri çoklu engellilerin değerlendirme sürecine başlamadan önce bilgi toplanması gereken konulardandır?

I, IV

I, II, III

I, II, III, IV, V

III, IV, V

II, V

Açıklama:

Değerlendirmenin en önemli amacı öğretim stratejilerinin tasarlanmasına yardımcı olmaktır. Değerlendirme temel olarak öğrenme ve öğretim sürecinin kalitesinin artırılması ile ilişkilidir. Değerlendirme kavramı kişiden kişiye değişse de değişmeyen en önemli noktalardan biri değerlendirme olmadan etkili öğretim yöntem ve stratejilerinin planlanmasının çok zor oluşudur. Değerlendirme sürecine başlamadan önce aşağıda belirtilmiş olan konulara ilişkin olabildiğince çok bilgi toplanmalıdır:
• Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlik,
• Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar,
• Geniş çaplı bilişsel işlev,
• Gün içerisindeki uyarılma seviyesi,
• En sevilen çevresel koşullar,
• Çocuğun sevdiği ve onu motive eden şeyler.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Çoklu engellilerin performansını belirlemek için aşağıda verilen hangi değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanılmamaktadır?

Gözlemler

Boy-kilo grafiği

Görüşmeler

Kontrol listeleri

Beceri analizleri

Açıklama:

Uzmanlar bireyin performansını belirleyebilmek amacıyla genellikle şu değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanmaktadırlar:
1. Gözlemler,
2. Görüşmeler,
3. Kontrol listeleri,
4. Ölçekler,
5. Beceri analizleri.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilen kapsamlı değerlendirme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Callier- Azusa Ölçeği- G Baskısı

Ev Konuşması

Hawaii Erken Öğrenme Profili

İletişim Matrisi

Carolina Müfredatı

Açıklama:

Callier- Azusa Ölçeği- G Baskısı
1972 yılında güncellenmiş olan Callier- Azusa- G kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır. Bu araç motor gelişim, algısal yetenekler, günlük yaşam becerileri, bilişsel, iletişimsel, dilsel ve sosyal gelişim gibi alt ölçekleri içermektedir. İletişim bölümü ise hem alıcı hem de ifade edici dil ölçeklerini kapsamaktadır. Ancak, ölçek ağır derecede görme, işitme ya da fiziksel motor bozukluğu olan çocuklar için uygun olmayabilmektedir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

0- 2 yaş ile 0- 6 yaş aralığındaki çocuklar için iki farklı versiyonu bulunan . kaba motor, ince motor, sosyal, duygusal, kişisel gelişim ve biliş, iletişim, görme, işitme ve dokunma gelişimini içeren kapsamlı bir gelişim ölçeği aşağıdakilerden hangisidir?

İletişim Matrisi

İnstite

İletişim Boyutları

Ev Konuşması

Kaynaşmış Beceri Değerlendirmesi

Açıklama:

0- 2 yaş ile 0- 6 yaş aralığındaki çocuklar için iki farklı versiyonu bulunan INSITE; kaba motor, ince motor, sosyal, duygusal, kişisel gelişim ve biliş, iletişim, görme, işitme ve dokunma gelişimini içeren kapsamlı bir gelişim ölçeğidir. Ev temelli müdahalelerin planlanabilmesi amacıyla hizmet verenler ile ebeveynlerin ortaklaşa evde değerlendirme yapmaları için tasarlanmıştır ancak, sınıf uygulamalarında da kullanılabilmektedir. Uygulama öncelikli olarak yapılan gözlemlere dayanmakta ve genellikle de bir ebeveyn tarafından ya da çocukla daha çok iletişim kuran bir eğitimci tarafından sağlanan kapsamlı çocuk bilgisini gerektirmektedir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türü hangi gözleme dayalı değerlendirme araçlarındandır?

Olay kaydı

Yapılış sırasına göre beceri analizi

ABC Kaydı

Günlük çözümleme

Zaman örneklemi

Açıklama:

ABC Kaydı
Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür. ABC kaydı ile hedef davranışa ya da davranışlara karar verilir. Problem olduğu öne sürülen bir davranışın gerçekten problem olup olmadığının belirlenmesinde ABC kayıtları önemlidir. ABC kayıtları sayesinde bir davranış ya da becerinin birey için önemi ve işlevine ilişkin veri elde edilmesi de mümkündür.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

I. Yere oturur
II. İki eliyle çorabı tutar
III. Bacağını dizinden kırarak karnına doğru çeker
IV. İki eliyle tuttuğu çorabı ayak parmaklarına doğru uzatır
V. Çorabı parmaklarından geçirir
Yukarıdakilerden hangi/hangileri gelişimsel aşamaya göre beceri analizinde bireyin gerçekleştirebildiği davranışlardandır?

I, II

I, III

I, II, II

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Gelişimsel Aşamaya Göre Beceri Analizi
Yere oturur, iki eliyle çorabı tutar, bacağını dizinden kırarak karnına doğru çeker, iki eliyle tuttuğu çorabı ayak parmaklarına doğru uzatır, çorabı parmaklarından geçirir, çorabı topuğundan geçirir, çorabı baldırına doğru çeker.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Özel gereksinimli öğrencilerin bağımsızlığa adım atmaları aşağıdakilerden hangisi ile başlar?

Konuşma becerisi kazanmaları

Yalnız kalabilme

Yazmayı sökme

Öz bakım becerilerini kazanmaları

Okumayı sökme

Açıklama:

Özel gereksinimli öğrencilerin bağımsızlığa adım atmaları, özbakım becerilerini kazanmalarıyla başlamaktadır. Normal gelişim gösteren çocuklar; anne-baba ve arkadaşlar gibi modeller ya da onlara tanınan fırsatlar aracılığıyla tuvalet eğitimi, giyinme, yemek yeme gibi temel özbakım becerilerini kazanabilmektedirler. Özel eğitim gereksinimi olan çocukların ise yetersizliklerinin yanı sıra anne-baba ve çevrenin olumsuz tutumları ve sistemli yaşantıların sağlanamamasından dolayı özbakım becerilerini kazanabilmeleri; bir başka deyişle, bağımsızlığa adım atmaları gecikebilmektedir (Varol, 2005). Özel gereksinimli çocukların bağımsızlıklarını kazanabilmeleri için gereksinim duydukları beceri ve davranışların öğretilmesi, ilk olarak özel eğitimde temel kural olan öğretimin bireyselleştirilmesini gerektirmektedir. Özbakım becerilerinin kazanılması, bireyin bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürmesinin sağlanmasında büyük bir öneme sahiptir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar nasıl yorumlanır?

En kötü sonuçla kıyaslanarak

Sonuçların en çok tekrar eden değerleriyle karşılaştırarak

Tepe değere bakarak

Standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak

Genel ortalama ile karşılaştırılarak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 42

Eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri nedir?

Değerlendirme testi

İşaretleme testi

Çizgi yönü belirleme testi

Nöropsikolojik testler

Psikometrik testler

Açıklama:

Psikometrik testler eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Ölçüt bağımlı testler farklı alanlara yönelik olabilmektedir. Hangisi bunlardan birisi değildir?

Dale’s Gelişimsel Rehberi

Portage Erken Eğitim Programı

RL Ölçeği

Bağımsızlığa Adım

Özgürlüğe Giden Yol

Açıklama:

Ölçüt bağımlı testler farklı alanlara yönelik olabilmektedir. Bunlardan bazılarına aşağıdaki örnekler verilebilir:
Gelişimsel Beceriler

Dale’s Gelişimsel Rehberi
Portage Erken Eğitim Programı Dil
RL Ölçeği
Aktif İletişim Tekniği
Derbshire Sosyal ve Günlük Yaşam Becerileri
Bağımsızlığa Adım
Bağımsızlığa Giden Yol

Doğru Cevap: E

Soru 44

Gözlemler

Görüşmeler

Kontrol listeleri

Beceri analizleri

Değerlendirmeler

Açıklama:

Çoklu engelliler ile gerçekleştirilecek olan değerlendirme bireyin bilişsel, duyusal motor, iletişimsel, akademik ve sosyal alanlardaki performans ve işlev düzeyine ilişkin bilgiler sağlamalıdır. Uzmanlar bu alanlarda bireyin performansını belirleyebilmek amacıyla genellikle şu değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanmaktadırlar:

Gözlemler,
Görüşmeler,
Kontrol listeleri,
Ölçekler,
Beceri analizleri

Doğru Cevap: E

Soru 45

2007 yılında güncellenmiş olan Özel Gereksinimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu paket program doğumdan kaç yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır?

Bir yaş

Üç yaş

Beş yaş

Yedi yaş

On iki yaş

Açıklama:

2007 yılında güncellenmiş olan Özel Gereksinimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu paket program doğumdan 3 yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Klinikçiler, araştırmacılar ve hem görme hem de işitme engeline sahip çocukların aileleri tarafından ortak bir proje olarak geliştirilen, özellikle de ailelerin çocuklarını gözlemleyerek, edindikleri bilgileri düzenleyip belgelendirmelerine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş araç hangisidir?

İletişim boyutları

İletişim matrisi

Ev konuşması

Aile değerlendirilmesi

Kaynaşmış Beceri Değerlendirmesi

Açıklama:

Ev konuşması; klinikçiler, araştırmacılar ve hem görme hem de işitme engeline sahip çocukların aileleri tarafından ortak bir proje olarak geliştirilmiş, özellikle de ailelerin çocuklarını gözlemleyerek, edindikleri bilgileri düzenleyip belgelendirmelerine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş bir araçtır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Uzman ya da eğitimci tarafından yazılan ve öğrencinin dosyasına koyulan genel yorumlar ve düşünceler olarak ifade edilebilen değerlendirme aracı hangisidir?

Günlük Çözümleme

Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi

Zaman Örneklemi

ABC Kaydı

Sorun Kaydı

Açıklama:

Günlük Çözümleme Günlükler uzman ya da eğitimci tarafından yazılan ve öğrencinin dosyasına koyulan genel yorumlar ve düşünceler olarak ifade edilebilmektedir.
Bu kayıtlar tarih, saat ve yer belirtilerek yapılmaktadır. Bu sayede analiz edilip incelenmesinde daha detaylı bilgiler elde edilmesine imkân sağlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi norma dayalı değerlendirme yaklaşımında kullanılan standardize edilmiş testlerden birine örnektir?

Dale’s Gelişimsel Rehberi

Bağımsızlığa Adım (Steps to Independence) - Best

RL Ölçeği - Broch ve League

Okuma testi - Neale, Spar, Salford ve McMillan

Portage Erken Eğitim Programı

Açıklama:

Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar, ortalama standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak yorumlanır. Aşağıda norma dayalı testler için örnekler verilmiştir:
• Psikometrik testler - eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin
WISC-dil ve zekâ testi)
• Okuma testi - Neale, Spar, Salford ve McMillan
• Heceleme testi - Vernon
• Dil testi - Aston ve Reynell

Doğru Cevap: D

Soru 49

Uygulamacının dikkatini sadece gözlem yaptığı birey ve ilgili özelliğe vererek, hedef beceriye ilişkin yargıda bulunup puanlama yaptığı araç nedir?

Olay Kaydı

Günlük Çözümleme

ABC Kaydı

Derecelendirme Ölçekleri

Beceri Analizi

Açıklama:

Derecelendirme ölçekleri; uygulamacının dikkatini sadece gözlem yaptığı birey ve ilgili özelliğe vererek, hedef beceriye ilişkin yargıda bulunup puanlama yaptığı araçlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Bir bireyin çevresindeki şeylerin ifade ettiklerini anlamak için kullandığı beceriler olarak ifade edilen beceri türü hangisidir?

Alıcı dil becerisi

Algılama becerisi

Kas becerisi

Bilişsel beceriler

Öz bakım becerileri

Açıklama:

Alıcı dil becerisi, bir bireyin çevresindeki şeylerin ifade ettiklerini anlamak için kullandığı beceriler olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Soyut şekilde akıl yürütme, varsayımsal durumlar hakkında mantıksal düşünme, kuralları karmaşık ve daha yüksek yapıda örgütleme, nesneler arasındaki benzerlik ve farklılığı anlama ve objeleri kategorize edebilme gibi beceriler hangi gelişim alanı içinde yer almaktadır?

Alıcı dil becerisi alanı

Algılama becerisi alanı

Kas becerisi alanı

Bilişsel gelişim alanı

Öz bakım becerileri alanı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 52

"....................", ölçme sonucunu bir ölçüt ile karşılaştırarak ölçülen özellik hakkında bir karara varma işlemidir.
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?

Tarama

Değerlendirme

Tanılama

İzleme

Gözlem

Açıklama:

Değerlendirme, ölçme sonucunu bir ölçüt ile karşılaştırarak ölçülen özellik hakkında bir karara varma işlemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

I-Gün içerisindeki uyarılma seviyesi
II-Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar
III-Çocuğu strese sokan şeyler
IV-Geniş çaplı sosyal işlev
Değerlendirme sürecine başlamadan önce yukarıda yer verilen konulardan hangilerine ilişkin olabildiğince çok bilgi toplanmalıdır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Değerlendirme sürecine başlamadan önce aşağıda belirtilmiş olan konulara ilişkin olabildiğince çok bilgi toplanmalıdır:
• Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlik,
• Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar,
• Geniş çaplı bilişsel işlev,
• Gün içerisindeki uyarılma seviyesi,
• En sevilen çevresel koşullar,
• Çocuğun sevdiği ve onu motive eden şeyler.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıda verilen kapsamlı değerlendirme araçlarından hangisi erken çocukluk dönemindeki çocuklara yönelik olarak geliştirilmemiştir?

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı

Carolina Müfredatı

İletişim Matrisi

Hawaii Öğrenme Profili

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Açıklama:

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı: 1972 yılında güncellenmiş olan Callier- AzusaG kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir.
Carolina Müfredatı: 2007 yılında güncellenmiş olan Özel Gereksinimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır.
İletişim Matrisi: 2004 yılında güncellenmiş olan İletişim Matrisi, gelişimin erken basamaklarında bulunan bireylerin ifade edici dil becerilerini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Sembolik öncesi ve alternatif iletişim gibi her türlü iletişim şekliyle uyumlu olan bu araç hem işitme hem de görme engeli olan çocuklar için çok uygundur.
Hawaii Erken Öğrenme Profili: Doğumdan 3 yaşa kadar ve 3-6 yaş arası olmak üzere iki versiyonu bulunan Hawaii Erken Öğrenme Profili kapsamlı bir gelişimsel temelli değerlendirme sağlamaktadır.
INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi: 0- 2 yaş ile 0- 6 yaş aralığındaki çocuklar için iki farklı versiyonu bulunan INSITE; kaba motor, ince motor, sosyal, duygusal, kişisel gelişim ve biliş, iletişim, görme, işitme ve dokunma gelişimini içeren kapsamlı bir gelişim ölçeğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

"0-90 yaş arası bireylerin uyumsal davranışlarını yaşa bağlı olarak değerlendiren standartlaştırılmış, kapsamlı bir araçtır. Bu araç; farklı tanı, program ve müdahale planı, gelişimsel ölçüm gibi çoklu amaçlara hizmet etmek için tasarlanmıştır. Ayrıca araç; iletişim, günlük yaşam becerileri, sosyalleşme ve motor beceriler gibi alanlarda değerlendirme yapmakta ve becerilere değil performansa odaklanmaktadır."
Yukarıda özelliklerine yer verilen ölçek aşağıdakilerden hangisidir?

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı

İletişim Matrisi

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi özellikle ailelerin çocuklarını gözlemleyerek, edindikleri bilgileri düzenleyip belgelendirmelerine yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş bir araçtır?

İletişim Boyutları

İletişim Matrisi

Carolina Müfredatı

Kaynaşmış Beceri Değerlendirmesi

Ev Konuşması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 57

Farklı tanı, program ve müdahale planı, gelişimsel ölçüm gibi çoklu amaçlara hizmet etmek için tasarlanan ancak görme ve işitme bozukluğu olan çocuklar için uyarlanması zor olan ölçek aşağıdakilerden hangisidir?

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Kaynaşmış Beceri Değerlendirmesi

Hawaii Erken Öğrenme Profili

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Açıklama:

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği, 0-90 yaş arası bireylerin uyumsal davranışlarını yaşa bağlı olarak değerlendiren standartlaştırılmış, kapsamlı bir araçtır. Bu araç; farklı tanı, program ve müdahale planı, gelişimsel ölçüm gibi çoklu amaçlara hizmet etmek için tasarlanmıştır. Ayrıca araç; iletişim, günlük yaşam becerileri, sosyalleşme ve motor beceriler gibi alanlarda değerlendirme yapmakta ve becerilere değil performansa odaklanmaktadır. Ancak ölçeğin görme ve işitme bozukluğu olan çocuklar için uyarlanması zordur. Ayrıca özel bir deneyim ve eğitim gerektirdiğinden dolayı uygulanarak puanlanması karmaşıktır ve eğitim planına dönüştürülmesi açık ve net değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

"Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür."
Yukarıda tanımı yer alan kayıt türü aşağıdaki şıkların hangisinde verilmiştir?

Günlük Çözümleme

Zaman Örneklemi

ABC Kaydı

Olay Kaydı

Beceri Analizi

Açıklama:

ABC Kaydı: Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Başlangıcı ve bitişi açık bir şekilde belli olan sayılabilir davranışların hangi
sıklıkta yapıldığının kayıt altına alınmasının amaçlandığı kayıt tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Zaman Örneklemi

ABC Kaydı

Günlük Çözümleme

Olay Kaydı

Beceri Analizi

Açıklama:

Olay Kaydı: Bu kayıt tekniğinde başlangıcı ve bitişi açık bir şekilde belli olan sayılabilir davranışların hangi sıklıkta yapıldığının kayıt altına alınması amaçlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

İleriye Doğru Zincirleme ve Geriye Doğru Zincirleme gibi çeşitleri bulunan beceri analizi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Güçlük Düzeyine Göre Beceri Analizi

Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi

Gerekli Görülen Niteliklere Göre Beceri Analizi

Sunum Şekline Göre Beceri Analizi

Gelişimsel Aşamaya Göre Beceri Analizi

Açıklama:

Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi: İleriye Doğru Zincirleme: Çorabı sağ ve sol elinin baş parmağı çorabın içinde, diğer dört parmağı dışarıda kalacak şekilde iki eliyle sıkıca tutar, çorabı ayak parmaklarından geçirir, çorabı topuğundan geçirir, çorabı baldırına doğru çeker.
Geriye Doğru Zincirleme: Ayak bileğine kadar giydirilen çorabı baldırına doğru çekerek giyer, ayak tarağına kadar geçirilen çorabı ayak topuğundan geçirerek giyer, eline tutturulmuş çorabın içine ayak parmaklarını yerleştirerek giyer, önünde duran çorabı iki eliyle tutarak giyer.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi norma dayalı testlerden birisi değildir?

WISC-dil ve zekâ testi

Okuma testi

Heceleme testi

Dil testi

Derbshire

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 62

Değerlendirme sürecine başlamadan önce aşağıda yer alan hangi konuya ilişkin bilgiye gereksinim öncelikli değildir?

Ailenin sosyo-ekonomik durumu

Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlik

Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar

Geniş çaplı bilişsel işlev

En sevilen çevresel koşullar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı hakkında doğru bir bilgidir?

Bu paket program doğumdan 3 yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır.

Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir.

Bu programın değerlendirme bölümü normal gelişim gösteren bebek ve küçük çocukların becerilerinin gözlenmesinden oluşmaktadır.

Sembolik öncesi ve alternatif iletişim gibi her türlü iletişim şekliyle uyumlu olan bu araç hem işitme hem de görme engeli olan çocuklar için çok uygundur.

Araç birbiriyle ilişkili gelişimsel olarak sıralanmış 600’den fazla maddeyi içermekte ve aracın kontrol listesi aynı maddeleri yaş düzeyine göre gruplandırmaktadır.

Açıklama:

Callier- Azusa Ölçegi- G Baskısı
1972 yılında güncellenmiş olan Callier- AzusaG kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır. Bu araç motor gelişim, algısal yetenekler, günlük yaşam becerileri, bilişsel, iletişimsel, dilsel ve sosyal gelişim gibi alt ölçekleri içermektedir. İletişim bölümü ise hem alıcı hem de ifade edici dil ölçeklerini kapsamaktadır. Ancak, ölçek ağır derecede görme, işitme ya da fiziksel motor bozukluğu olan çocuklar için uygun olmayabilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Carolina Müfredatı hakkında doğru bir bilgidir?

Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için geliştirilmiştir.

Bu araç motor gelişim, algısal yetenekler, günlük yaşam becerileri, bilişsel, iletişimsel, dilsel ve sosyal gelişim gibi alt ölçekleri içermektedir.

0- 3 yaş arası 24, 2- 5 yaş arası ise 22 alt ölçekten oluşan iletişim, biliş, sosyal, ince motor ve kaba motor gibi beş gelişimsel alanı kapsamaktadır.

Sembolik öncesi ve alternatif iletişim gibi her türlü iletişim şekliyle uyumlu olan bu araç hem işitme hem de görme engeli olan çocuklar için çok uygundur.

Araç birbiriyle ilişkili gelişimsel olarak sıralanmış 600’den fazla maddeyi içermekte ve aracın kontrol listesi aynı maddeleri yaş düzeyine göre gruplandırmaktadır.

Açıklama:

Carolina Müfredatı
2007 yılında güncellenmiş olan Özel Gereksinimli Bebekler ve Küçük Çocuklar İçin Carolina Müfredatı, gelişimsel bir değerlendirmeyi içeren kapsamlı bir müfredattır. Bu paket program doğumdan 3 yaşa kadarki gelişimsel aralıkta bulunan çocuklar için tasarlanmıştır. Öncelikli olarak erken müdahaleciler tarafından kullanılan araçlar görme ve işitme engeline sahip çocuklar için özel olarak tasarlanmamıştır. Bu programın değerlendirme bölümü normal gelişim gösteren bebek ve küçük
çocukların becerilerinin gözlenmesinden oluşmaktadır. 0- 3 yaş arası 24, 2- 5 yaş arası ise 22 alt ölçekten oluşan iletişim, biliş, sosyal, ince motor ve kaba motor gibi beş gelişimsel alanı kapsamaktadır. Bu müfredat, çocukla çok fazla vakit geçiremeyecek olan ancak çok hızlı bir şekilde müdahale önerilerinde bulunması gereken değerlendirmeciler için uygundur. Ayrıca hafif derecede bozukluğu olan ve sözel dil becerilerini edinebilen çocuklar için son derece kullanışlıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Doğumdan 3 yaşa kadar ve 3-6 yaş arası olmak
üzere iki versiyonu bulunur.
Kapsamlı bir gelişimsel temelli değerlendirme sağlamaktadır.
Araç birbiriyle ilişkili gelişimsel olarak sıralanmış 600’den fazla maddeyi içermektedir.

Yukarıda yer alan bilgiler çoklu engellilerin değerlendirilmesinde yararlanılan hangi kapsamlı değerlendirme aracı hakkındadır?

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Carolina Müfredatı

İletişim Matrisi

Hawaii Erken Öğrenme Profili

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Açıklama:

Hawaii Erken Öğrenme Profili
Doğumdan 3 yaşa kadar ve 3-6 yaş arası olmak üzere iki versiyonu bulunan Hawaii Erken Öğrenme Profili kapsamlı bir gelişimsel temelli değerlendirme sağlamaktadır. Araç birbiriyle ilişkili gelişimsel olarak sıralanmış 600’den fazla maddeyi içermekte ve aracın kontrol listesi aynı maddeleri yaş düzeyine göre gruplandırmaktadır. Aracın her iki versiyonu da altı gelişimsel alanı değerlendirmekte ve dil alanının altında 10 alt ölçek bulunmaktadır ancak erken gelişim düzeyini hedefleyen çok az madde içermektedir. Maddelerin pek çoğu sağlam görme ve işitme becerisini gerektirmektedir. Bilişsel alan ise 16 alt ölçekten oluşmakta ve bazı temel farkındalık ve duyusal beceriler ile motor becerilerini kapsamaktadır. Ancak hem işitme hem de görme engeline sahip bireylerin değerlendirilebilmesi için aracın uyarlanmasına ihtiyaç vardır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi ABC kaydı hakkında doğru bir bilgidir?

Bu kayıtlar tarih, saat ve yer belirtilerek yapılmaktadır.

Problem olduğu öne sürülen bir davranışın gerçekten problem olup olmadığının belirlenmesinde önemlidir.

Genellikle sabit bir zaman aralığı belirlenerek, bu aralık esas alınarak hedeflenmiş olan davranışa ilişkin kayıt tutulmaktadır.

Bu kayıt tekniğinden yararlanırken belirlenmiş zaman aralığında bir alarm sesi çıkaracak bir cihazdan (telefon, sayaç vb.) yararlanılmaktadır.

Hedef seçilmiş bir davranış her sergilendiğinde kayıt altına alınmakta ve davranışın gerçekleştiği zaman ve varsa belirtilmek istenilen detay kayda eklenmektedir.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Beceri Analizi hakkında doğru bir bilgidir?

Uygulamacının dikkatini sadece gözlem yaptığı birey ve ilgili özelliğe vererek, hedef beceriye ilişkin yargıda bulunup puanlama yaptığı araçlardır.

Hedef seçilmiş bir davranış her sergilendiğinde kayıt altına alınmakta ve davranışın gerçekleştiği zaman ve varsa belirtilmek istenilen detay kayda eklenmektedir.

Genellikle sabit bir zaman aralığı belirlenerek, bu aralık esas alınarak hedeflenmiş olan davranışa ilişkin kayıt tutulmaktadır.

Problem olduğu öne sürülen bir davranışın gerçekten problem olup olmadığının belirlenmesinde önemlidir.

Bütün becerilerin kendisinden daha küçük parçalara bölünmesi
ilkesine dayanmaktadır.

Açıklama:

Beceri Analizi
Beceriler incelendiğinde bazı becerilerin tek bir eylem ile basit bir şekilde gerçekleştirilebilirken, bazılarının ise birden fazla eylemin belirli bir sıra ile yapılması sonucu gerçekleştirilebildiği görülmektedir. Birden fazla becerinin bir araya gelmesi ile oluşan beceriler zincirleme beceriler olarak ifade edilmektedir. Zincirleme becerilerin tamamlanabilmesi için gereken her bir beceri basamağının sıralı olarak belirlenmesi ise beceri analizi olarak isimlendirilmektedir. Beceri analizi, bütün becerilerin kendisinden daha küçük parçalara bölünmesi ilkesine dayanmaktadır. Diğer bir deyişle; beceri analizi, öğrencinin öğrenmesini kolaylaştırmak için becerileri küçük basamaklara ayırmak ve bu sayede belirlenen hedeflere ulaşmak için öğretimde hangi sıranın izlenmesi gerektiğini belirterek ölçüt bağımlı ölçme araçlarının geliştirilmesine temel oluşturmaktadır. Beceri analizleri farklı açılardan ele alınarak sınıflandırılabilmektedir. İlerleyen bölümde bu sınıflandırmaya ilişkin bazı örneklere yer verilecektir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakierden hangisi yönergesine göre becerinin yapısal analizi ile ilgili bir bilgidir?

Öğrenci çorap giymenin13 basamağından yedisini bağımsız olarak yerine getirir.

Öğrenciye “çorabını giy” dendiğinde 8 dk. içerisinde çorabını giyer.

Öğrenci basamak yönergelerini dinlediği çorap giyme becerisinin basamaklarını uygun olarak yerine getirerek çorabını giyer.

Öğrenci % 40 doğrulukta çorabını giyer.

Tuttuğun çorabı ayak parmaklarına doğru uzat.

Açıklama:

Yönergesine Göre Becerinin Yapısal Analizi
• Yere otur,
• İki elinle çorabı tut,
• Bacağını dizinden kırarak karnına doğru çek,
• Tuttuğun çorabı ayak parmaklarına doğru uzat,
• Çorabı ayak parmaklarından geçir,
• Çorabı topuğundan geçir,
• Çorabı baldırına doğru çek.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Görme ve Zihin Yetersizliği Olan Bireyler için Kavanoza Boncuk/Küp Atma Becerisi Değerlendirme Formunda yer alan bir bilgidir?

Kısmi fiziksel ipucu ile sağ eline verilmiş olan 5 cm çapındaki iki boncuğu / küpü sol elinde bulunan, ağzı 15 cm olan kavanozun içerisine atar.

Model ipucu ile sağ eline verilmiş olan 5 cm çapındaki bir boncuğu / küpü sol elinde bulunan, ağzı 15 cm olan kavanozun içine atar.

Bağımsız olarak, sağ eline verilmiş olan 2 cm çapındaki üç boncuğu / küpü sol elinde bulunan, ağzı 10 cm olan kavanozun içine atar.

Bağımsız olarak, sandalyede otururken, masaya konulmuş olan 2 cm çapındaki iki boncuğu/küpü sağ eli ile alarak masanın sol tarafında bulunan, ağzı 10 cm çapında olan kavanozun içine atar.

Eline kabartma yazısı verilmiş olan nesneyi önündeki masada bulunan iki nesne arasından bulur ve eline alır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 70

Bu kayıt tekniğinde başlangıcı ve bitişi açık bir şekilde belli olan sayılabilir davranışların hangi sıklıkta yapıldığının kayıt altına alınması amaçlanmaktadır.
Yukarıda yer alan bilgi hangi gözleme dayalı değerlendirme aracına ilişkin bir bilgidir?

Günlük Çözümleme

ABC Kaydı

Zaman Örneklemi

Olay Kaydı

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Açıklama:

Olay Kaydı
Bu kayıt tekniğinde başlangıcı ve bitişi açık bir şekilde belli olan sayılabilir davranışların hangi sıklıkta yapıldığının kayıt altına alınması amaçlanmaktadır. Hedef seçilmiş bir davranış her sergilendiğinde kayıt altına alınmakta ve davranışın gerçekleştiği zaman ve varsa belirtilmek istenilen detay kayda eklenmektedir. Bu sayede bir hedef davranışın gözlem yapılan aralıkta kaç defa meydana geldiği ve varsa kaydedilen diğer dikkat çekici detaylar kayıt altına alınabilmektedir. Özellikle sergilenme sıklığı önemli olan davranışların kaydedilmesi ve ilerlemelerin görülmesinde sıkça kullanılan bir kayıt tekniğidir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

...........; bireylerin akademik, davranışsal ya da fiziksel özellikler gibi gelişim alanlarına yönelik bilgilerin toplanması ve önceden belirlenmiş olan ölçüte göre bu bilgilerin birey açısından ne anlama geldiğine (olumlu veya olumsuz) ilişkin karar verilmesi işlemidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Değerlendirme

Ölçme

Ölçüm

Yerleştirme

Tanılama

Açıklama:

Diğer bir deyişle değerlendirme; bireylerin akademik, davranışsal ya da fiziksel özellikler gibi gelişim alanlarına yönelik bilgilerin toplanması ve önceden belirlenmiş olan ölçüte göre bu bilgilerin birey açısından ne anlama geldiğine (olumlu veya olumsuz) ilişkin karar verilmesi işle- midir

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi özel eğitim alanında değerlendirmenin yapıldığı konulardan biri değildir?

Tarama

Öğretmen seçme

Tanılama

Özel eğitime uygunluğu belirleme

Öğretimi planlama

Açıklama:

Özel eğitim söz konusu olduğunda ise değerlendirmenin aşağıdaki konularda yapıldığı görülmektedir (Gürsel 2017):
1. Tarama
2. Tanılama
3. Özel eğitime uygunluğu belirleme
4. Öğretimi planlama
5. Programdaki gelişmeleri izleme
6. Programı değerlendirme

Doğru Cevap: B

Soru 73

Psikometrik testler
Portage Erken Eğitim testi
Okuma testi
Heceleme testi
Dil testi

Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar, ortalama standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak yorumlanır. Yukarıdakilerden hangileri norma dayalı testlere örnek gösterilebilir?

I-II-III-V

II-III-IV

I-III-IV-V

II-IV

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Norma dayalı değerlendirme yaklaşımında, standardize edilmiş testlerden elde edilen sonuçlar, ortalama standart puan ile olan sapma belirlenip referans grup ile karşılaştırılarak yorumlanır. Aşa- ğıda norma dayalı testler için örnekler verilmiştir:

Psikometrik testler - eğitim psikologları tarafından kullanılan zekâ testleri (örneğin WISC-dil ve zekâ testi)
Okuma testi - Neale, Spar, Salford ve Mc Millan
Heceleme testi - Vernon
Dil testi - Aston ve Reynell

Doğru Cevap: C

Soru 74

Çoklu engellilerin değerlendirilmesine başlanmadan önce bazı konularda bilgi toplanması değerlendirmenin etkili olmasında önemli olduğu varsayımından yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi bu konulardan biri olamaz?

En sevilen çevresel koşullar

Gün içerisindeki uyarılma seviyesi

Geniş çaplı bilişsel işlev

Ailenin gelir düzeyi

Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar

Açıklama:

Değerlendirmenin en önemli amacı öğretim stratejilerinin tasarlanmasına yardımcı olmaktır. De- ğerlendirme temel olarak öğrenme ve öğretim süre- cinin kalitesinin artırılması ile ilişkilidir. Değerlen- dirme kavramı kişiden kişiye değişse de değişmeyen en önemli noktalardan biri değerlendirme olmadan etkili öğretim yöntem ve stratejilerinin planlanması- nın çok zor oluşudur. Değerlendirme sürecine başlamadan önce aşağıda belirtilmiş olan konulara ilişkin olabildiğince çok bilgi toplanmalıdır:

Genel fiziksel yetenek ve motor yetersizlik,
Tıbbi geçmiş ve alınan ilaçlar,
Geniş çaplı bilişsel işlev,
Gün içerisindeki uyarılma seviyesi,
En sevilen çevresel koşullar,
Çocuğun sevdiği ve onu motive eden şeyler.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Gözlem
Görüşme
Kontrol listeleri
Ölçekler

Yukarıdakilerden hangileri uzmanların bireyin performansını belirleyebilmek amacıyla kullandıkları değerlendirme yöntem ve araçlarındandır?

II-III-IV

I-II-III

II-IV

I-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Değerlendirme Alanları
Çoklu engelliler ile gerçekleştirilecek olan de- ğerlendirme bireyin bilişsel, duyusal motor, ileti- şimsel, akademik ve sosyal alanlardaki performans ve işlev düzeyine ilişkin bilgiler sağlamalıdır. Uz- manlar bu alanlarda bireyin performansını belirleyebilmek amacıyla genellikle şu değerlendirme yöntem ve araçlarından yararlanmaktadırlar (Me- adnick, 2002; Mar, 2010):
1. Gözlemler,
2. Görüşmeler,
3. Kontrol listeleri,
4. Ölçekler,
5. Beceri analizleri.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Hem işitme hem de görme engeline sahip olan çocuklar ile ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocukların nesne kullanımına ilişkin bilişsel becerilerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış, gözleme dayalı bir araçtır.
Yukarıda açıklanan değerlendirme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

INSITE Gelişimsel Kontrol Listesi

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Callier- Azusa Ölçeği- H Baskısı

Hawaii Erken Öğrenme Profili

Problem Çözme Becerisi Okul Envanteri / SIPSS

Açıklama:

Problem Çözme Becerisi Okul Envanteri / SIPSS hem işitme hem de görme engeline sahip olan ço- cuklar ile ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocukların nesne kullanımına ilişkin bilişsel becerilerini değer- lendirmek amacıyla tasarlanmış, gözleme dayalı bir araçtır.73

Doğru Cevap: E

Soru 77

Davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türü aşağıdakilerden hangisidir?

Olay Süresi Kaydı

Olay Kaydı

Zaman Örneklemi

ABC kaydı

Günlük Çözümleme

Açıklama:

ABC kaydı davranış öncesi ve davranış sonrasında neler olup bittiğine ilişkin, ayrıntılı bir biçimde veri toplamak için doğrudan gözlemlere yer veren kayıt türüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I. Yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi
II. Gelişimsel Aşamaya Göre Beceri Analizi
III. Davranış Önemine Göre Beceri Analizi
IV. Güçlük Düzeyine Göre Beceri Analizi
Yukarıdakilerden hangileri beceri analizi türlerindendir?

I-II-III

III-IV

I-II-IV

I-III-IV

I-IV

Açıklama:

Beceri analizi türleri; yapılış Sırasına Göre Beceri Analizi, Gelişimsel Aşamaya Göre Beceri Analizi, Güçlük Düzeyine Göre Beceri Analizi

Doğru Cevap: C

Soru 79

1972 yılında güncellenmiş olan .............. kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellikle hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için ge- liştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır.
Yukarıda açıklaması verilen değerlendirme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Carolina Müfredatı

Callier- Azusa- G

İletişim Matrisi

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

INSITE Gelişimsel Kontrol Ölçeği

Açıklama:

1972 yılında güncellenmiş olan Callier- Azusa- G kapsamlı bir gelişimsel ölçektir. Bu ölçek özellik- le hem görme hem de işitme engeline sahip olan ya da ağır ve çoklu yetersizliğe sahip çocuklar için ge- liştirilmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını ve ilerlemeyi ölçmeleri için tasarlanmış olan bu ölçekte değerlendirme çocuğun sınıf içindeki aktivitelerde gözlenmesi yoluyla yapılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Sosyal ve uyumsal becerilerin ölçülmesinde aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmamaktadır?

muhakeme

öz- bakım

iletişim deneyimi

serbest zaman

kişiler arası etkileşim

Açıklama:

Sosyal ve uyumsal becerilerin ölçülmesi ise öz- bakım, oryantasyon, oyun, rutinler, giyinme, yeme, iletişim deneyimi, serbest zaman, iş ve kişiler arası etkileşim üzerine yoğunlaşmaktadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi gömülü öğretim oturumlarının planlanmasında önerilen yedi aşamadan ilkidir?

Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi

Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması

Öğretimsel etkileşimlerin planlanması

Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi

Çocuğun var olan performans düzeyinin
belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması

Açıklama:

Doğal öğretim oturumlarının planlanmasında ilk aşama "Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi" aşamasıdır.
Doğru cevap D seçeneğinde yer alan"Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi" aşamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi fırsat öğretiminin uygulanmasında tanımlanan dört adımdan biridir?

Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması

Öğretim oturumlarının uygun bir şekilde içine gömülebileceği etkinlik, sınıf rutini veya öğrenme köşelerinin belirlenmesi

Çocukların gereksinim duyacağı veya almak isteyeceği materyalleri, durumları veya etkinlikleri tanımla ve uygun durum oluştur.

Öğretimsel etkileşimlerin planlanması

Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi

Açıklama:

C seçeneğinde yer alan ifade fırsat öğretimininin aşamalarından biriyken diğer seçeneklerde yer alan ifadeler örtük öğretime aittir.
Doğru cevap "Çocukların gereksinim duyacağı veya almak isteyeceği materyalleri, durumları veya etkinlikleri tanımla ve uygun durum oluştur" ifadesinin yer aldığı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. Denemeler arası süre
II. İpucunun sunulması
III. Öğrencinin tepkide bulunması
IV. Beceri yönergesinin sunulması
V. Davranış sonrası uyaranın sunulması
Yanlışsız öğretim formatında uygulanan ayrık denemelerle öğretim yönteminin uygulanmasında yukarıda yer alan beş aşama bulunmaktadır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu beş aşama doğru sırayla verilmiştir?

V - I - III - II - IV

IV - II - III - V - I

I - II - III - IV - V

I - II - IV - III - V

V - IV - III - II - I

Açıklama:

B seçeneğinde yer alan sıralama ayrık denemelerle öğretimin sunulmasında izlenen beş temel aşamayı doğru olarak yansıtmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Yanlışsız öğretim yaklaşımında yer alan bazı temel kavramlar bulunmaktadır. Buna göre açıklaması "bireyin hedeflenen davranışı sergilemesi için sunulan uyaran" olan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hedef davranış

Uyaran kontrolü

Hedef davranış

İpucu

Hedef uyaran

Açıklama:

E seçeneğinde yer alan "hedef uyaran" kavramının açıklaması "bireyin hedeflenen davranışı sergilemesi için sunulan uyaran"dır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim uygulamasında diğer yöntemlerden farklı olarak ipucunun silikleştirilmesi önem taşımaktadır. Aşağıda verilenlerden hangisi ipucunun silikleştirilmesinde kullanılabilecek dört yöntemden biri değildir?

İpucunun yoğunluğu

İpucunun yeri

İpucunu sunan kişi

İpcunun sayısı

İpucunun türü

Açıklama:

C seçeneğinde yer alan "ipucunun zamanı" ipucu silikleştirmede kullanılan dört yoldan biri değildir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim yönteminde eğitimcilerin dikkat etmesi gereken dört önemli unsur bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu dört unsurdan biri değildir?

Her ipucu düzeyinde hedef uyaran sunulmalıdır.

Bireye gereksinim duyduğu düzeyde ipucu sunulmalıdır.

İpucu sunulduktan sonra bireyin tepkide bulunması için yanıt aralığı beklenmelidir.

İpucu bireyin dikkatini beceriye ya da öğreten kişiye yönelttiği bir anda sunulmalıdır.

Hangi ipucu düzeyinde verilmiş olursa olsun, bireyin tüm tepkileri aynı şekilde pekiştirilmelidir

Açıklama:

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretimde sadece bireyin doğru tepkileri pekiştirilmelidir, yanlış tepkileri değil.
Doğrru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Sabit bekleme süreli öğretimde sıfır saniye bekleme süreli deneme aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşamada her denemede bireyin tepkide bulunması için kaç saniye kadar beklenmesi esastır?

2-3 saniye

4-5 saniye

7-8 saniye

9-10 saniye

11-12 saniye

Açıklama:

Sabit bekleme süreli öğretimde sıfır saniye bekleme süreli deneme aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşamada her denemede bireyin tepkide bulunması için 4-5 saniye kadar beklenmesi esastır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminin uygulanmasında önerilen sekiz basamaklı öğretim planının ilk beş aşaması aşağıdaki gibidir:
I- Eşzamanlı İpucu ile Deneme Oturumlarının Planlanması
II- Hedef Uyaranın Belirlenmesi
III- Kontrol Edici İpucunun Belirlenmesi
IV- Yoklama Oturumlarının Planlanması
V- Yanıt Aralığı Süresinin Belirlenmesi
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu beş aşama doğru sıralamayla verilmiştir?

II-III-I-IV-V

I-II-III-IV-V

II-III-I-V-IV

V-IV-III-II-I

V-III-IV-II-I

Açıklama:

Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminin uygulanmasında önerilen sekiz basamaklı öğretim planının ilk beş aşamasının doğru sıralanışı aşağıdaki gibidir:
II- Hedef Uyaranın Belirlenmesi
III- Kontrol Edici İpucunun Belirlenmesi
I- Eşzamanlı İpucu ile Deneme Oturumlarının Planlanması
IV- Yoklama Oturumlarının Planlanması
V- Yanıt Aralığı Süresinin Belirlenmesi
Doğru sıralama A seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri sekiz grupta ele alınmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Sabit bekleme süreli öğretim

Eş zamanlı ipucu ile öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

Fırsat öğretimi

Açıklama:

Fırsat öğretimi doğal öğretim yöntemlerinden biridir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci beş adımda tanımlanmaktadır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu beş adım doğru sırayla verilmiştir?

Onayla - destekle - bekle - katıl - izle ve dinle

İzle ve dinle - katıl - bekle - destekle - onayla

İzle ve dinle - bekle - katıl - destekle - onayla

Bekle - onayla - katıl - izle ve dinle - destekle

İzle ve dinle - onayla - destekle - katıl - bekle

Açıklama:

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci; izle ve dinle, katıl, bekle, destekle ve onayla şeklinde sıralanmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Geniş öğrenci gruplarında etkili evrensel olarak kabul edilen birtakım stratejilerden söz etmek mümkündür. Aşağıdaki stratejilerden hangisi sonuçlara dayalı stratejilerden birisi değildir?

Pekiştirme

Hata düzeltmesi

Düzeltici geri bildirim verme

Pekiştirme tarifesi kullanma

Öncül düzenleme

Açıklama:

Öncül düzenleme davranışın ortaya çıkması öncesinde yapıldığı için yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Özellikle yetersizliği olan bireylerde eğitimin en kapsamlı amacı nedir?

Bireyin ailesinden yardım almaksızın kişisel bakımlarını gerçekleştirebilmeleri.

Eğitimlerini bireysel olarak gerçekleştirebilmeleri.

Bireylerin günlük hayatlarında bağımsız bireyler olabilmeleri.

Bireylerin kendi başına öz bakım becerilerini gerçekleştirmesi.

Bireylerin istedikleri yerlere tek başına ulaşabilmeleri.

Açıklama:

Yetersizliği olan bireylerin eğitimin genel amacı bireylerin günlük hayatlarında bağımsız bireyler olabilmeleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Yetişkin ve çocuk arasındaki etkileşimlere dayalı olan fırsat öğretiminin temel amacı nedir?

Bireyin bağımsız olarak hareket edebilmesinin sağlanması.

Konuşma becerisinin ilerletilmesi.

İnce motor becerilerinin geliştirilmesi.

Kaba motor becerilerin geliştirilmesi.

Dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerileri geliştirmenin desteklenmesi.

Açıklama:

Yetişkin ve çocuk arasındaki etkileşimlere dayalı olan fırsat öğretiminin temel amacı, dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerileri geliştirmenin desteklenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Hangisi yanlışsız öğretim formatında uygulanan ayrık denemelerle öğretimin unsurlarından biri değildir?

Beceri yönergesinin sunulması

Davranış sonrası uyaranların sunulması

İpucunun sunulması

Denemeler arası süre

Fırsat öğretimi

Açıklama:

Yanlışsız öğretim formatında uygulanan ayrık denemelerle öğretim yönteminin (a) Beceri yönergesinin sunulması, (b) İpucunun sunulması, (c) Öğrencinin tepkide bulunması, (d) Davranış sonrası uyaranların sunulması ve (e) Denemeler arası süre olmak üzere beş temel aşaması bulunmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri kaç grupta ele alınır?

Açıklama:

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri sekiz grupta ele alınmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Hedef uyaran ve hemen ardından kontrol edici ipucunun sunulduğu, bireyin kontrol edici ipucunu model aldığı öğretim yöntemi aşağıdakilerin hangisidir?

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim

İpucunun giderek artırılması ile öğretim

Açıklama:

Eş zamanlı ipucuyla öğretim yönteminde hedef uyaran ve hemen ardından birey ve çalışılan beceri için belirlenen kontrol edici ipucu sunulmaktadır. Birey kontrol edici ipucunu model almaktadır. Eş zamanlı ipucuyla öğretim yönteminde tek bir ipucu türü kullanılmakta ve her denemede ipucu sunulmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisi davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim yönteminde kullanılan ipucu silikleştirme uygulamalarından biri değildir?

İpucunun yoğunluğu azaltılabilir.

İpucunun yeri değiştirilebilir.

İpucu sayısında azaltma yapılabilir.

İpucu türünde değişiklik yapılabilir.

İpucu konusunda değişiklik yapılabilir.

Açıklama:

İpucunda silikleştirme dört yolla yapılabilir bunlar; İpucunun yoğunluğu, yeri, sayısı ve ipucunun türüdür. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşamalı yardımla öğretim uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bir takım temel noktalardan birisi değildir?

Öğretime her denemede hedef uyaranın hemen ardından kontrol ipucu sunulması ile başlanmalıdır.

Eğitimci bireyin davranışlarını, fiziksel temasta bulunmadan gölge şeklinde takip etmelidir.

Bireyin tüm doğru tepkileri pekiştirilmelidir.

Birey ipucu sunulmasına direnç gösterirse pekiştireç sunulmamalıdır.

Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmamalıdır.

Açıklama:

Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmalıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Bir öğretim oturumundaki her denemede bireye hedef uyaran sunulur ve bireyin bağımsız olarak tepkide bulunması beklenir. Birey belirlenen yanıt aralığında (genelde 3-5 saniye) tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunma eğiliminde olursa önceden planlanmış ipucu sunulur.
Yukarıda söz edilen öğretim yöntemi aşağıdakilerin hangisidir?

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim

İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim

Açıklama:

İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim yönteminde öğretim oturumundaki her denemede bireye hedef uyaran sunulur ve bağımsız olarak tepkide bulunması beklenir. Birey belirlenen yanıt aralığında (genelde 3-5 saniye) tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunma eğiliminde olursa önceden planlanmış ipucu sunulur. Birey bu ipucu sunulduktan sonra yine tepkide bulunmaz veya yanlı tepkide bulunma eğiliminde olursa bir sonraki ipucu sunulur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerin hangisi gömülü öğretim yönteminin sağladığı avantajların temelini oluşturan ana düşüncelerden biri değildir?

Öğretim denemeleri devam eden etkinlik veya rutinlerin içine gömüldüğü için doğal sınıf ortamında çok büyük değişiklikler gerektirmemektedir.

Çocuğun katılımını ve öğrenme motivasyonunu artıran ilgilerinin/tercihlerinin temel alınmasıdır.

Öğretimin doğal sınıf ortamında gerçekleştirilmesi çocuğun öğrendiği becerileri bağımsız olarak kullanma olasılığını arttırmaktadır.

Yapılan öğretimin öğretmen merkezli olması nedeniyle kazanımlar daha kısa sürede gerçekleştirilmektedir.

Öğretmen gün içerisinde farklı etkinlikler içerisinde öğrenme hedefini gömülü öğretimle sunabilmesi ile çocuk öğrendiği beceriyi farklı ortamlarda sergileme şansına sahip olabilmektedir.

Açıklama:

Gömülü öğretim yönteminin sağladığı avantajlar dört ana düşünce etrafında toplanmaktadır. İlk olarak öğretim denemeleri devam eden etkinlik veya rutinlerin içine gömüldüğü için doğal sınıf ortamında çok büyük değişiklikler gerektirmemektedir. İkinci önemli avantaj çocuğun katılımını ve öğrenme motivasyonunu artıran ilgilerinin / tercihlerinin temel alınmasıdır. Üçüncü önemli avantaj öğretimin doğal sınıf ortamında gerçekleştirilmesinin çocuğun öğrendiği becerileri bağımsız olarak kullanma olasılığını artırmasıdır. Dördüncü olarak, öğretmen gün içerisinde farklı etkinlikler içerisinde yani öğrenme hedefini gömülü öğretimle sunabilir. Böylece çocuk öğrendiği beceriyi farklı ortamlarda sergileme şansına sahip olur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Çok engelli bir bireyin eğitim gördüğü sınıfta normal gelişim gösteren arkadaşlarını gözlemleyerek bir takım sorulara yanıt verebildiğinin görülmesi, çok engelliliğe ilişkin hangi görüşün işlevsel olduğunun kanıtıdır?

Çok engelli bireylerin kendi gibi bireylerle eğitim almalarını sağlama

Çok engelli bireyler için ayrı eğitim süreçlerine yer verme

Çok engelli bireylerin kaynaştırma ortamlarında eğitim almalarını sağlama

Çok engelli bireyler için eğitim ortamlarını bireysel düzenleme

Çok engelli bireylere evde eğitim hizmeti sunma

Açıklama:

Çok engelli bireyler için uygun eğitim ortamlarına ilişkin görüşlerin iki grupta toplandığı görülmektedir. Bu yaklaşımlardan biri çok engelli bireylerin ayrı ortamlarda, gereksinimlerine göre düzenlenmiş eğitim içerikleri, özel yetiştirilmiş öğretmenler ve uyarlanmış öğretim materyalleri ile öğrenimlerine devam etmeleridir. Çok engellilerin eğitim ortamlarına ilişkin ikinci yaklaşım ise genel eğitim sınıflarında akranları ile bir arada eğitimlerine devam etmeleri yönündedir (Çetin, 2016). Bu yaklaşıma göre kaynaştırma ortamları, çok engelli bireyler için en uygun eğitim ortamı olarak görülmektedir (Garner ve Campbell, 1987; Freeman ve Alkin, 2000; Changnoon, 2000’den akt. Çetin, 2016). Ağır ve çoklu engele sahip bireylerin genel eğitim ortamlarında akranlarıyla kuracakları olumlu sosyal ilişkilerden büyük oranda fayda sağladıkları belirtilmektedir (Mastropieri ve Scruggs, 2000).

Doğru Cevap: C

Soru 22

1962 yılında ABD’de geliştirilen ve öğretimde günlük rutinlerin öneminin altını çizen projenin adı nedir?

High Scope Projesi

High Level Projesi

Special Education Projesi

Minimal Benefit Projesi

Special Needs Projesi

Açıklama:

1962 yılında ABD’de geliştirilen ve ülkemizde de geniş kabul görmüş olan High Scope Projesi öğretimde günlük rutinlerin öneminin altını çizer. Başlangıçta olumsuz sosyo ekonomik çevrelerden gelen çocukları desteklemek için geliştirilmiş olan program, günümüzde tüm okul öncesi dönemdeki bireyleri kapsayacak şekilde genişlemiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Çoklu engelli bireyin günlük yaşam rutinlerini düzenlemeye yardımcı olmaya yönelik aşağıdaki durumlardan hangisi doğru bir yaklaşım değildir?

Bireylerin öğretim hedefleri belirlenirken işlevsel beceriler seçilmesi

Edinilen becerilerin günlük yaşama aktarılabilir olmasına dikkat edilmesi

Becerilerin günlük rutinler içerisinde öğretilmesini ve değerlendirilmesi

Bireylerin öğrenme hedeflerine ulaşmaları için akranlarından ayrı tutulmalarının sağlanması

Öğretim yöntemlerinin bireyin günlük yaşam rutinleri ile örtüşmesinin sağlanması

Açıklama:

Özellikle yetersizliği olan bireylerde eğitimin en kapsamlı amacı bireylerin günlük hayatlarında bağımsız bireyler olabilmeleridir (McCornick, 2014). Bu nedenle bireylerin öğretim hedefleri belirlenirken işlevsel beceriler seçilmesi büyük önem taşır. Edinilen becerilerin günlük yaşama aktarılabilmesi için değerlendirmenin de günlük yaşam rutinleri içerisinde yapılması önerilmektedir. Wolery (2000), hedef belirlerken bireylerin günlük yaşam rutinlerine uygun beceriler seçilmesini, bu becerilerin günlük rutinler içerisinde öğretilmesini ve değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir (Wolery, 2000’den akt. McCormick, 2014). Bireyler, öğrenme hedeflerine ulaşmak için akranlarından ayrılmamalıdır. Bu nedenle planlama yapılırken seçilen hedefler ve öğretim yöntemlerinin bireyin günlük yaşam rutinleri ile örtüşmesi göz önünde bulundurulmalıdır (McCornick, 2014).

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerin hangisi günlük rutinlerin kazandırılmasına yönelik iç mekan etkinliklerinden biri değildir?

Beslenme

Yıkanma

Alışveriş yapma

Giyinme

Tuvalet ihtiyacını giderme

Açıklama:

Günlük etkinlikler gerçekleştikleri yere göre iç mekân ve dış mekân etkinlikleri olarak iki grupta ele alınabilir. İç mekân etkinlikleri düşünüldüğünde özel gereksinimli bireylerin bağımsız yaşama erişmelerinde en önemli becerilerin ev ortamında gereksinim duyacakları kişisel hijyen, giyinme, beslenme gibi temel beceriler olduğu görülmektedir (Martin, Haya ve Carro, 2013). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Birey için belirlenen hedeflerin günlük yaşam rutini içerisinde, içinde bulunduğu doğal çevrenin koşullarına uygun olarak doğal etkinlikler yoluyla öğretilmesi hangi öğretim yönteminin kullanıldığına işaret etmektedir?

Ayrık denemelerle öğretim

Yanlışsız öğretim yöntemleri,

Doğrudan öğretim

Gömülü öğretim

Doğal öğretim

Açıklama:

Öğretimin doğal ortamda gerçekleştirilmesini öneren araştırmacı ve uygulamacılar, birey için belirlenen hedeflerin günlük yaşam rutini içerisinde, içinde bulunduğu doğal çevrenin koşullarına uygun olarak doğal etkinlikler yoluyla öğretilmesini savunmaktadır. Doğal öğrenme ortamları, çocuğun ilgisini temel aldığı için çocuk tarafından da istenen davranışların öğretimi söz konusudur (Noonan ve McCormick,2013).

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen aşamalardan biri değildir?

Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi

Öğretimsel etkileşimlerin planlanması

Açık yönergelerin çocuğun tepkisini ve geri bildirimi içerecek şekilde güncellenmesi

Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi

Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması

Açıklama:

Gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen yedi aşama bulunmaktadır (Sandall ve Schwartz, 2008).
(i) Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi
(ii) Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması
(iii) Öğretim oturumlarının uygun bir şekilde içine gömülebileceği etkinlik, sınıf rutini veya öğrenme köşelerinin belirlenmesi
(iv) Öğretimsel etkileşimlerin planlanması
(v) Açık yönergeler, çocuğun tepkisini ve geri bildirimi içerecek şekilde öğretimin planlandığı gibi uygulanması
(vi) Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi
(vii) Belirli aralıklarla hedeflenen be

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdaki öğretim yöntemlerinin hangisinin temel amacı dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerilerinin gelişiminin desteklenmesidir?

Fırsat öğretimi

Gömülü öğretim/etkinlik temelli öğretim

Yanlışsız öğretim

Ayrık denemelerle öğretim

Doğrudan öğretim

Açıklama:

Yetişkin ve çocuk arasındaki etkileşimlere dayalı olan (Diken, 2015) fırsat öğretiminin temel amacı, dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerilerinin gelişiminin desteklenmesi (Noonan ve McCormick, 2013) olarak ifade edilmektedir. Fırsat öğretimi, daha uzun süre ve daha karmaşık ipuçları sunulmasına olanak sağlamaktadır (Noonan ve McCormick, 2013). Fırsat öğretimi sürecinin temelinde çocuğun bir şeyler yapması ya da sözel olarak ifade etmesi için çocuğun ilgilerinin kullanılması yer almaktadır (Diken, 2015). Çocuk tarafından sergilenen her hangi sözel, jestsel veya iletişimsel davranış temel alınarak eğitimci söz konusu davranışın bir üst seviyesi için model olur. Çocuk başlatılan iletişimi devam ettirmesi için cesaretlendirilir (Noonan ve McCormick, 2013). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi fırsat öğretimi uygulama adımlarından biridir?

Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi

Çocuk tarafından talep edilen nesne, etkinlik veya yardımın sunulması

Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması

Öğretimsel etkileşimlerin planlanması

Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi

Açıklama:

Fırsat öğretiminin uygulanmasında dört adım tanımlanmıştır. Bu adımlar aşağıda tanımlanmıştır (Noonan ve McCormick, 2013):
(a) Çocukların gereksinim duyacağı veya almak isteyeceği materyalleri, durumları veya etkinlikleri tanımla ve uygun durum oluştur.
(b) Ortak ilgi kur.
(c)Çocuk her hangi bir iletişim girişiminde bulunduğunda daha kompleks bir iletişim davranışı öğret veya kullandığı sözel dili geliştirmeye yönelik bir ifade öğret.
(d)Çocuk tarafından talep edilen nesne, etkinlik veya yardımı sun. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

İpucunun sunulması

Bireyin tepkide bulunması

Davranış sonrası uyaranların sunulması

Denemeler arası süre

Yukarıda verilen maddeler hangi öğretim yönteminin aşamalarıdır?

Sabit bekleme süreli öğretim

Fırsat öğretimi

Doğal öğretim

Ayrık denemelerle öğretim

Yanlışsız öğretim

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 30

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde bireyin hedeflenen davranışı sergilemesi için sunulan uyaranlara ne ad verilir?

Uyaran kontrolü

Uyaran transferi

Hedef davranış

Hedef uyaran

İpucu

Açıklama:

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde geçerli olan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramlardan hedef uyaran, bireyin hedeflenen davranışı sergilemesi için sunulan uyaranlardır. Hedef uyaran, bireye yöneltilen bir yönerge olabileceği gibi çevre düzenlemesi veya doğal olarak oluşan olay olabilir. Hedef davranış, bireyin sergilemesi istenen davranışlardır. Uyaran kontrolü, bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanabilir. Eğer birey ipucu sunulduğunda hedef davranışı sergiliyorsa uyaran kontrolünü ipucu sağlıyor demektir. Bir süre sonra ipucu sunulmaksızın hedef uyaranın varlığında hedef davranış sergileniyorsa uyaran transferi (ipucundan hedef uyaran doğru) gerçekleşmiş demektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Öğretimde günlük rutinlere önem veren High Scope Projesi balangıçta aşağıdaki hangi grup çocuk için programlanmıştır?

Okul öncesi dönemde yetersizliği olan tüm çocuklar

Olumsuz sosyoekonomik çevreden gelen çocuklar

Tüm 0-12 yaş aralığında bulunan çocuklar

Gelişimsel yetersizliği olan bireyler

Çok engele sahip tüm bireyler

Açıklama:

Günlük rutinler, sadece yetersizliği olan bireyler için değil, toplumda belirli bir düzenlemeye ihtiyacı olan tüm bireyler için etkili bir araçtır. 1962 yılında ABD’de geliştirilen ve ülkemizde de geniş kabul görmüş olan High Scope Projesi öğretimde günlük rutinlerin öneminin altını çizer. Başlangıçta olumsuz sosyo-ekonomik çevrelerden gelen çocukları desteklemek için geliştirilmiş olan program, günümüzde tüm okul öncesi dönemdeki bireyleri kapsayacak şekilde genişlemiştir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Fırsat öğretimi

Günlük rutinler

Gömülü öğretim

Talep etme

Etkinlik temelli öğretim

Hangisi/hangileri doğal öğretim fısatları arasında yer alır?

Yalnız I

II ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Doğal ortamlarda kullanılan öğretim tekniklerine artan bir hızla öğretim süreçlerinde yer verilmektedir. Günümüzde pek çok doğal öğretim yöntemi olduğu görülmektedir. Etkinlik temelli öğretim, gömülü öğretim, fırsat öğretimi, talep etme, günlük rutinlerin düzenlenmesi, çevrenin yapılandırılmasına dayalı dil öğretimi (Milleu teaching), geçiş merkezli öğretim gibi pek çok doğal öğretim tekniğinden bahsetmek mümkündür. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Gömülü öğretim yöntemi aşağıdaki durumların hangisinde kullanılabilir?

Çocuk sınıf etkinlikleriyle ilgilendiğinde

Çocuğun almak istediği materyal tanımlandığında

Çocuğun kullandığı iletişim yolu kullanıldığında

Çocuk tarafından istenenler yapıldığında

Çocukla ortak ilgi kurulduğunda

Açıklama:

Etkinlik temelli öğretim ya da gömülü öğretimde yer alan “gömülü” terimi devam eden sınıf etkinlikleri ve öğretim rutinleri içerisinde sunulan kısa öğretim denemelerini ifade etmektedir. Kısa öğretim oturumlarında çocuğun bireysel öğrenme hedefleri amaç olarak alınmakta ve etkinlikler günlük rutinlerin içine “gömülmektedir.” Bu yöntem çocuk devam eden sınıf etkinliklerine ilgi geliştirdiğinde veya öğretimsel hedeflerle devam eden rutinler arasında iyi bir uyum olduğunda kullanılabilir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecinde birinci adım aşağıdakilerden hangisidir?

Bekle

Katıl

İzle ve dinle

Onayla

Destekle

Açıklama:

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci beş adımda tanımlanmıştır. Buna göre birinci adım izle ve dinle olarak ele alınmaktadır. Bu aşamada çocuk izlenir ve bir şeye ilgi gösterdiğini yansıtan ses, sözcük ya da bakış beklenir. İkinci adım katıl olarak belirtilmektedir. Eğitimci, çocuğun baktığı nesneye bakarak, baktığı nesnenin adını söyleyerek, ilgili bir soru sorarak ya da bir yorum yaparak çocuk tarafından başlatılmış olan etkileşime katılır ve daha fazla etkileşim kurması için çocuk desteklenir. Üçüncü adım bekle olarak ortaya konmuştur. Bu aşama, tepkide bulunması için çocuğa fırsat sunulan aşamadır. Çocuğun tepkisi beklenir. Dördüncü adım destekle adımıdır. Gereksinimleri doğrultusunda çocuğa yardım sunulur. Beşinci ve son adım onayla olarak belirtilmektedir. Çocuğa ilgi gösterdiği nesnenin verilmesi, söylediği sözel ifadenin genişletilmesi veya içinde bulunduğu ortamla ilgili ödül sunulması onaylama adımıdır. Onaylama, çocuğun davranışının doğal sonucu olarak sağlanır yani doğal pekiştireçlerdir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdaki hangi ifade ayırt edici uyaran için kullanılmaktadır?

Uygun durum oluşturan

Davranış öncesi talep eden

Davranış sonrası ödüllendiren

Belirli bir tepkiye yol açan

İletişim girişiminde bulunan

Açıklama:

Ayrık denemelerle öğretim yöntemi, uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamaları arasında yer almaktadır. Davranışı öncesi ve davranış sonrası uyaranların davranışların oluşmasındaki önemine vurgu yapan uygulamalı davranış analizinin temel ilkesinden hareketle geliştirilmiş bir yöntem olarak bilinmektedir. Ayrık denemelerle öğretim yönteminde, öğretimi yapılacak bir beceri alt basamaklara ayrılmaktadır. Her bir alt basamak art arda yinelenen denemelerle öğretilmektedir. Her bir deneme öncül-davranış-sonuç bileşenini içermektedir. Öncül, beceri yönergesi veya ayırt edici uyaran olabilir. Beceri yönergesi veya ayırt edici uyaran ifadesi, belirli bir tepkiye yol açan uyaranı tanımlamaktadır. Bu uyaran bireye soru sorma, görsel destek veya çevre düzenlemesi olabilir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Bireyin hedeflenen davranışı göstermesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Hedef

İpucu

Uyaran

Yanıt

Deneme

Açıklama:

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde geçen bir başka önemli kavram ipucudur. İpucu, bireyin hedeflenen davranışı sergilemesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlardır. Kontrol edici ipucu ve kontrol edici olmayan ipucu olarak iki grupta ele alınabilir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşamalı yardımla öğretim
Artan bekleme süreli öğretim
Eş zamanlı ipucu ile öğretim
Davranış desteklemeye yönelik öğretim
İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim

Hangisi/hangileri tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntem grupları arasında yer alır?

Yalnız III

III ve V

III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri sekiz grupta ele alınmaktadır. Bunlar sabit bekleme süreli öğretim, eş zamanlı ipucu ile öğretim, artan bekleme süreli öğretim, davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim, davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim, aşamalı yardımla öğretim, ipucunun giderek artırılması ile öğretim ve ipucunun giderek azaltılmasıyla öğretim olarak ifade edilmektedir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Görme ve hafif derecede zihin yetersizliği olan bir çocuğun avuç içine bir nesne koyup eğitimcinin “Bu nesne nasıl?” sorunu sorup eş zamanlı olarak soğuk yanıtını söylemesi çalışmasında kontrol edici ipucu aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitimcinin soğuk yanıtını vermesi

Nesnenin çocuğun avuç içine konması

Çocuğun vereceği yanıtın beklenmesi

Çocuğun bildiği bir nesne seçilmesi

Eğitimcinin basit bir soru yöneltmesi

Açıklama:

Örneğin görme ve hafif derecede zihin yetersizliğine sahip bir bireye “yumuşak” kavramının sabit bekleme süreli öğretim yöntemi ile öğretileceği bir çalışmada bireyin avuç içine bir nesne yerleştirilerek “Bu nesne nasıl?” sorusu yöneltilebilir. Eş zamanlı olarak eğitimci “yumuşak” yanıtını sunar. Bu örnekte hedef uyaran, nesnenin bireyin avuç içine konması ve beceri yönergesi sunulmasıdır. Kontrol edici ipucu “yumuşak” yanıtının sunulmasıdır. Bu durumda eğitimcinin “yumuşak” yanıtı, bireyin “yumuşak” yanıtını vermesini sağlıyor olmalıdır. Bu aşama sıfır saniye bekleme süreli denemelerin sunulduğu aşamadır ve bireyin bütün doğru tepkileri pekiştirilmelidir. Belirli sayıda deneme gerçekleştirildikten sonra eğitimci aynı hedef uyaranı sunar. Bireyin avuç içine nesneyi yerleştirir ve “Bu nesne nasıl?” sorusunu yöneltir. Bireyin tepkide bulunması için 4-5 saniye bekler. Bu aşama sabit bekleme süreli denemelerin sunulduğu aşamadır. Birey ipucu sunulmadan doğru tepkide bulunursa pekiştirilir. Doğru tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunursa kontrol edici ipucu sunulur. Eğitimci “yumuşak” der ve bireyin tepkisini bekler. Birey ipucundan sonra doğru tepkide bulunur ve “yumuşak” derse yine pekiştirilir ancak ipucundan sonra doğru tepkiler pekiştirilirken kullanılan pekiştirecin türü veya miktarı ipucundan önce verilen doğru tepkiler için verilen pekiştireçten farklı olur. Birey ipucu sunulmadan “yumuşak” dediğinde birincil pekiştireçler ve sosyal pekiştireç kazanıyorsa ipucu sunulduktan sonra “yumuşak” dediğinde sadece sosyal pekiştireç kazanır. Birey ipucu sunulduktan sonra yanlış tepkide bulunursa görmezden gelinir ve yeni denemeye geçilir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

İpucu sayısında azaltma
İpucunun yoğunluğunda azaltma
İpucu türünde değişiklik
İpucunun yerinde değişiklik
İpucu sunan eğitimcide değişiklik

Hangisi/hangileri ipucu silikleştirme yolları arasında yer alır?

I, II, III ve IV

I, III, IV ve V

I, II ve IV

III ve V

Yalnız II

Açıklama:

İpucu dört yolla silikleştirilebilir:

İpucunun yoğunluğu azaltılabilir. Örneğin “teşekkür etme “ becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci önce yüksek bir ses tonu ve abartılı mimikler kullanarak model ipucu sağlarken, daha sonra ses tonu ve mimiklerinin yoğunluğunu azaltarak daha doğal bir ifade ile model ipucu sunabilir.
İpucunun yeri değiştirilebilir. Örneğin “kalem tutma” becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci bireyin arkasında durarak bireyin omzu, kolu ve ellerini birlikte yönlendirerek tam fiziksel ipucu sunarken daha sonra bireyin yanına geçerek sadece elini yönlendirerek kısmi fiziksel ipucu sunabilir.
İpucu sayısında azaltma yapılabilir. Örneğin günlük yaşam becerilerinden yatak düzeltme becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci başlarda fiziksel ve sözel ipucunu bir arada kullanırken daha sonra fiziksel ipucunu kullanmayıp sadece sözel ipucu sunabilir. Ayrıca birey ilerleme gösterdikçe sunulan sözel ipucu sayısı da azaltılabilir.
İpucu türünde değişiklik yapılabilir.

Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Yanlışsız öğretim yöntemleri kullanılırken çocuğun yanlış tepkilerine eğitimcinin tepkisi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Hedef davranışı değiştirme

Hedef uyaranı değiştirme

Sözel övgüde bulunma

Görmezden gelme

Anında ödül verme

Açıklama:

Görme ve zihin yetersizliği olan bir çocuğa çevre seslerinin öğretildiği bir çalışma yanlışsız öğretim yöntemlerinin çoklu engellilerin öğretiminde kullanımına iyi bir örnek teşkil etmektedir. Bu çalışmada 9 yaşında görme engelinin yanı sıra zihinsel engeli bulunan bir kız çocuğuna seslerini duyduğu hayvanların isimlerini söyleme becerisi, eş zamanlı ipucuyla öğretim yöntemi ile öğretilmiştir. Öğretimde, üzerindeki düğmeye basınca hayvan sesleri çıkaran bir cihaz kullanılmıştır. Eğitimci cihaza basarak “Bu duyduğun ses hangi hayvana ait?” (hedef uyaran) beceri yönergesini sunmuş, eş zamanlı olarak sözel ipucu (kontrol edici ipucu) kullanmıştır. Bireyin tepkide bulunması için 4 saniye beklemiş (yanıt aralığı), doğru tepkide bulunduğunda sözel övgü sunmuş, yanlış tepkileri görmezden gelmiştir (bireyin tepkilerine tepkide bulunma). Birebir eğitim şeklinde gerçekleştirilen öğretim oturumlarından önce yoklama oturumu düzenlenmiştir. Çalışmanın sonunda hedeflenen tüm hayvan sesleri (hedef davranış) öğrenilmiştir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

I. Günlük rutinler
II. Sınıf yönetimi
III. Fiziksel çevrenin düzenlenmesi
IV. Materyallerin hazırlanması
V. Amaçların belirlenmesi
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri öncüllere dayalı stratejiler arasında yer alır?

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV

I, II, II

I, II

III, IV, V

Açıklama:

Günlük rutinler ya da sınıf rutinleri öncüllere dayalı stratejiler arasında yer alır. Öncüllere dayalı diğer stratejiler ise sınıf yönetimi, fiziksel çevrenin düzenlenmesi, eğitim amaçlarının belirlenmesi, materyallerin hazırlanması, öğrenme motivasyonunun sağlanması gibi stratejileri içermektedir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Travmatik beyin hasarından etkilenmiş bireylere günlük rutin öğretimini hedefleyen bilgisayar programı aşağıdakilerden hangisidir?

NVDA

MyDailyRoutine

Jaws for Windows

Braille Display

TctileView

Açıklama:

Travmatik beyin hasarından etkilenmiş bireylere günlük rutin öğretimini hedefleyen bir bilgisayar programı olan “MyDailyRoutine”, teknolojinin günlük rutin öğretiminde kullanımına iyi bir örnektir. Bu yazılımı geliştirmek için mühendisler ve terapistler birlikte çalışarak, öğretimi yapılacak günlük rutinleri belirlenmiş ve öğretim etkinlikleri bilgisayar programında yer alacak şekilde yazılım yapılmıştır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

I. Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi
II. Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması
III. Öğretimsel etkileşimlerin planlanması
IV. Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi
V. Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması
Yukarıdakilerden hangi/hangileri gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen aşamalardandır?

I, III, V

II, IV

I, II, III

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen yedi aşama bulunmaktadır (Sandall ve Schwartz, 2008).
I. Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi
II. Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması
III. Öğretim oturumlarının uygun bir şekilde içine gömülebileceği etkinlik, sınıf rutini veya öğrenme köşelerinin belirlenmesi
IV. Öğretimsel etkileşimlerin planlanması
V. Açık yönergeler, çocuğun tepkisini ve geri bildirimi içerecek şekilde öğretimin planlandığı gibi uygulanması
VI. Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi
VII. Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

I. Çocukların gereksinim duyacağı veya almak isteyeceği materyalleri, durumları veya etkinlikleri tanımla ve uygun durum oluştur.
II. Ortak ilgi kur.
III. Çocuk her hangi bir iletişim girişiminde bulunduğunda daha kompleks bir iletişim davranışı öğret veya kullandığı sözel dili geliştirmeye yönelik bir ifade öğret.
IV. Çocuk tarafından talep edilen nesne, etkinlik veya yardımı sun.
Yukarıdakilerden hangi/hangileri fırsat öğretimi uygulanma adımlarındandır?

I, II

I, III

I, II, III

I, II, III, IV

II, IV

Açıklama:

Fırsat öğretiminin uygulanmasında dört adım tanımlanmıştır. Bu adımlar aşağıda tanımlanmıştır (Noonan ve McCormick, 2013).
(i) Çocukların gereksinim duyacağı veya almak isteyeceği materyalleri, durumları veya etkinlikleri tanımla ve uygun durum oluştur.
(ii) Ortak ilgi kur.
(iii) Çocuk her hangi bir iletişim girişiminde bulunduğunda daha kompleks bir iletişim davranışı öğret veya kullandığı sözel dili geliştirmeye yönelik bir ifade öğret.
(iv) Çocuk tarafından talep edilen nesne, etkinlik veya yardımı sun.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Bireyin ayırt edici uyarana doğru tepkide bulunmasını sağlayan ya da kolaylaştıran sistematik yardımların sunulması aşaması hangi ayrık denemelerle öğretim aşamasıdır?

Bireyin tepkide bulunması

Beceri yönergesinin sunulması

İpucunun sunulması

Davranış sonrası uyaranların sunulması

Denemeler arası süre

Açıklama:

İpucunun sunulması: Bireyin ayırt edici uyarana doğru tepkide bulunmasını sağlayan ya da kolaylaştıran sistematik yardımların sunulması aşamasıdır. İpucunun türü ve miktarı bireyin gereksinimlerine göre belirlenir. Bireyin öğrenmesine bağlı olarak ipuçları aşamalı olarak silikleştirilmelidir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

I. Temel eşleşme becerileri
II. Taklit
III. Günlük yaşam becerileri
IV. Nesne ayırt etme
V. Temel kavramların öğretimi
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri ayrık denemelerle öğretim yönteminin kullanıldığı alanlardandır?

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV

I, II, III

II, III, IV

III, V

Açıklama:

Ayrık denemelerle öğretim yönteminin alıcı dil ve iletişim beceriler ,temel eşleme becerileri (Güleç-Aslan, 2014; Kırcaaliİftar, Kurt, Güleç-Aslan ve Ülke-Kürkçüoğlu, 2009), oyun becerilerinin desteklenmesi, taklit, günlük yaşam becerileri, nesne ayırt etme, temel kavramların öğretimi gibi çok çeşitli alanlarda kullanıldığı ve etkili sonuçlar alındığı görülmektedir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanan yanlışsız öğretim yöntemi kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Uyaran transferi

Uyaran kontrolü

İpucu

Hedef davranış

Hedef uyaran

Açıklama:

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde geçerli olan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramlardan hedef uyaran, bireyin hedeflenen davranışı sergilemesi için sunulan uyaranlardır. Hedef uyaran, bireye yöneltilen bir yönerge olabileceği gibi çevre düzenlemesi veya doğal olarak oluşan olay olabilir. Hedef davranış, bireyin sergilemesi istenen davranışlardır. Uyaran kontrolü, bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanabilir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri kaç grupta ele alınmaktadır?

Altı

Yedi

Sekiz

Dokuz

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 49

I. Öğretime her denemede hedef uyaranın hemen ardından kontrol ipucu sunulması ile başlanmalıdır.
II. Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmalıdır.
III. Eğitimci bireyin davranışlarını, fiziksel temasta bulunmadan gölge şeklinde takip etmelidir.
IV. Bireyin tüm doğru tepkileri pekiştirilmelidir.
V. Birey ipucu sunulmasına direnç gösterirse pekiştireç sunulmamalıdır.
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri aşamalı yardımla öğretim uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bir takım temel noktalardandır?

I, II, III

II, III

III, IV, V

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Aşamalı yardımla öğretim uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bir takım temel noktalar tanımlanmıştır:
• Öğretime her denemede hedef uyaranın hemen ardından kontrol ipucu sunulması ile başlanmalıdır.
• Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmalıdır.
• Eğitimci bireyin davranışlarını, fiziksel temasta bulunmadan gölge şeklinde takip etmelidir.
• Birey tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunursa kontrol edici ipucu sunma aşamasına dönülmelidir.
• Bireyin tüm doğru tepkileri pekiştirilmelidir.
• Birey ipucu sunulmasına direnç gösterirse pekiştireç sunulmamalıdır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

I. Her ipucu düzeyinde hedef uyaran sunulmalıdır.
II. Bireye gereksinim duyduğu düzeyde ipucu sunulmalıdır.
III. İpucu sunulduktan sonra bireyin tepkide bulunması için yanıt aralığı beklenmelidir.
IV. Hangi ipucu düzeyinde verilmiş olursa olsun, bireyin tüm doğru tepkileri aynı şekilde pekiştirilmelidir.
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri ipucunun giderek artırılması ile öğretim yönteminde eğitimcilerin dikkat etmesi gereken unsurlardandır?

II, IV

I, III

I, II

I, II, III, IV

III, IV

Açıklama:

Öğretim sürecinde eğitimcilerin dikkat etmesi gereken dört önemli unsur tanımlanmıştır (Wolery ve Gast, 1984’den akt. Tekin-İftar ve Kırcaali-İftar, 2012):
• Her ipucu düzeyinde hedef uyaran sunulmalıdır.
• Bireye gereksinim duyduğu düzeyde ipucu sunulmalıdır.
• İpucu sunulduktan sonra bireyin tepkide bulunması için yanıt aralığı beklenmelidir.
• Hangi ipucu düzeyinde verilmiş olursa olsun, bireyin tüm doğru tepkileri aynı şekilde pekiştirilmelidir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

1962 yılında ABD’de geliştirilen, günlük rutinlerin öneminin altını çizen ülkemizde de geniş kabul görmüş olan proje aşağıdakilerden hangisidir?

High Scope

Creative Curriculum

My Daily Routine

Montessori

Regio Emilia

Açıklama:

1962 yılında ABD’de geliştirilen ve ülkemizde de geniş kabul görmüş olan High Scope Projesi öğretimde günlük rutinlerin öneminin altını çizer. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecini beş adımı arasında yer almamaktadır?

İzle ve dinle

Katıl

Bekle

Destekle

Biçimlendir

Açıklama:

Diken (2015) fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecini beş adımda tanımlamıştır. Buna göre birinci adım izle ve dinle olarak ele alınmaktadır. Bu aşamada çocuk izlenir ve bir şeye ilgi gösterdiğini yansıtan ses, sözcük ya da bakış beklenir. İkinci adım katıl olarak belirtilmektedir. Eğitimci, çocuğun baktığı nesneye bakarak, baktığı nesnenin adını söyleyerek, ilgili bir soru sorarak ya da bir yorum yaparak çocuk tarafından başlatılmış olan etkileşime katılır ve daha fazla etkileşim kurması için çocuk desteklenir. Üçüncü adım bekle olarak ortaya konmuştur. Bu aşama, tepkide bulunması için çocuğa fırsat sunulan aşamadır. Çocuğun tepkisi beklenir. Dördüncü adım destekle adımıdır. Gereksinimleri doğrultusunda çocuğa yardım sunulur. Beşinci ve son adım onayla olarak belirtilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

(a) Beceri yönergesinin sunulması, (b) İpucunun sunulması, (c) Öğrencinin tepkide bulunması, (d) Davranış sonrası uyaranların sunulması ve (e) Denemeler arası süre olmak üzere beş temel aşaması bulunan, yanlışsız öğretim formatında uygulanan öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Milleu öğretimi

Ayrık denemelerle öğretim

Artık bekleme süreli öğretim

Eşzamanlı ipucu ile öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 54

Bireyin doğru tepkide bulunması için en düşük düzeyde ipucu sunulması ile yani hedef uyaranın sunulması ve bağımsız tepkinin beklenmesi ile öğretime başlandığı öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Artan Bekleme Süreli Öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Silikleştirmeyle Öğretim

Aşamalı Yardımla Öğretim

İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim

İpucunun Giderek Artırılmasıyla Öğretim

Açıklama:

İpucunun giderek artırılması ile öğretim yöntemi en düşük düzeyde ipucu sunma olarak da bilinir. Bu yöntemde bireyin doğru tepkide bulunması için en düşük düzeyde ipucu sunulması ile yani hedef uyaranın sunulması ve bağımsız tepkinin beklenmesi ile öğretime başlanır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

İpucunda silikleştirme dört yolla yapılabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu yollar arasında yer almamaktadır?

İpucunun yoğunluğu

• İpucunun yeri

İpucunun şekli

İpucunun sayısı

İpucunun türü

Açıklama:

İpucunda silikleştirme dört yolla yapılabilir:
• İpucunun yoğunluğu
• İpucunun yeri
• İpucunun sayısı
• İpucunun türü
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri kaç grupta ele alınmaktadır?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 57

Bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hedef uyaran

Uyaran kontrolü

Hedef davranış

İpucu

Süre

Açıklama:

Uyaran kontrolü, bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Bireyin hedeflenen davranışı sergilemesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlar olarak ele alınan; kontrol edici iolan ve olmayan olarak iki türü olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hedef davranış

Uyaran transferi

İpucu

Silikleştirme

Destekleme

Açıklama:

İpucu; bireyin hedeflenen davranışı sergilemesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlardır. Kontrol edici ipucu ve kontrol edici olmayan ipucu olarak iki grupta ele alınabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Hedef uyaran ve ipucu sunulduktan sonra bireyin tepkide bulunmasını beklemek için geçen süreyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tepki aralığı

Yanıt süresi

Deneme süresi

Hedef süre

Arttırılan süre

Açıklama:

Tepki aralığı, hedef uyaran ve ipucu sunulduktan sonra bireyin tepkide bulunmasını beklemek için geçen süre olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

İpucunun gerektiğinden daha uzun süre kullanılması bireyi ipucuna bağımlı hâle getirerek uyaran kontrolü transferini geciktirebilir. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

Erteleme

Pekiştirme

Model olma

Silikleştirme

Sönme

Açıklama:

İpucunun gerektiğinden daha uzun süre kullanılması bireyi ipucuna bağımlı hâle getirerek uyaran kontrolü transferini geciktirebilir. Bu nedenle ipuçları olabildiğince erken silikleştirilmelidir. Silikleştirme ipucunun türünde, yoğunluğunda veya zaman
bağlamında (anında ipucu verme ya da 5 saniye sonra ipucu verme gibi) yapılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Çoklu engellilerin eğitiminde ön planda olan şey nedir?

Eğitim planı

Tedavi süreci

Gelişim düzeyi

Bireysel hedefler

Eğitim şekli

Açıklama:

Çoklu engellilerin eğitiminde bireysel hedefler ön plandadır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Devam eden sınıf etkinlikleri ve öğretim rutinleri içerisinde sunulan kısa öğretim denemelerini ifade eden öğretim yöntemi hangisidir?

İpucu ile öğretim

Aktivite temelli öğretim

Fırsat öğretimi

Gömülü öğretim

Basamaklı öğretim

Açıklama:

Etkinlik temelli öğretim ya da gömülü öğretimde yer alan “gömülü” terimi devam eden sınıf etkinlikleri ve öğretim rutinleri içerisinde sunulan kısa öğretim denemelerini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen yedi aşama bulunmaktadır.Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?

Öğretim sürecinde gelişim kontrol altında tutulmalı

Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi

Öğretimsel etkileşimlerin planlanması

Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi

Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması

Açıklama:

Gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve uygulanması için önerilen yedi aşama bulunmaktadır Bunlar;
(i)Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef için ölçüte karar verilmesi
(ii) Çocuğun var olan performans düzeyinin belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi toplanması
(iii) Öğretim oturumlarının uygun bir şekilde içine gömülebileceği etkinlik, sınıf rutini veya öğrenme köşelerinin belirlenmesi
(iv) Öğretimsel etkileşimlerin planlanması (v) Açık yönergeler, çocuğun tepkisini ve geri bildirimi içerecek şekilde öğretimin planlandığı gibi uygulanması
(vi) Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların kaydedilmesi
(vii) Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin değerlendirme yapılması

Doğru Cevap: A

Soru 64

Yetişkin ve çocuk arasındaki etkileşimlere dayalı olan temel amacı, dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerileri geliştirmenin desteklenmesi olarak ifade edilen öğretim yöntemi hangisidir?

İpucu ile öğretim

Aktivite temelli öğretim

Fırsat öğretimi

Gömülü öğretim

Basamaklı öğretim

Açıklama:

Yetişkin ve çocuk arasındaki etkileşimlere dayalı olan fırsat öğretiminin temel amacı, dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerileri geliştirmenin desteklenmesi olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Diken (2015) fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecini beş adımda tanımlamıştır. Buna göre birinci adım aşağıdakilerden hangisidir?

İzle ve dinle

Katıl

Bekle

Destekle

Onayla

Açıklama:

Diken (2015) fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecini beş adımda tanımlamıştır. Buna göre birinci adım izle ve dinle olarak ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Bireyin ayırt edici uyarana doğru tepkide bulunmasını sağlayan ya da kolaylaştıran sistematik yardımların sunulması aşaması olarak tanımlanan yanlışsız öğretim formatında uygulanan ayrık denemelerle öğretim yönteminin hangi aşamasıdır?

Beceri yönergesinin sunulması

Bireyin tepkide bulunması

İpucunun sunulması

Davranış sonrası uyaranların sunulması

Denemeler arası süre

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 67

Smith ayrık denemelerle öğretim yönteminin kullanılabileceği beceri alanlarını gruplandırmıştır. Hangisi bu alanlardan birisi değildir?

Taklit

Alıcı dil

İletişim becerileri

Cümle yapısı öğretimi

Yeni davranışa adapte etme

Açıklama:

Smith (2001) ayrık denemelerle öğretim yönteminin kullanılabileceği beceri alanlarını taklit, alıcı dil, ifade edici dil, iletişim becerileri, cümle yapısı öğretimi, alternatif iletişim sistemlerinin öğretimi olarak gruplamış, ek olarak yeni davranış kazandırma ve bireyin sahip olduğu becerilerin genişletilmesinde de kullanılabileceğini belirtmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde geçerli olan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Hedef uyaran

Hedef davranış

Uyaran kontrolü

Uyaran transferi

Uyaran denetimi

Açıklama:

Uyaran kontrolü, bireyin hedef uyaran sunulduğunda hedef davranışı sergilemesi olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Bu yöntemle öğretim yapılırken bireyin doğru tepkide bulunmasını sağlayan ipucu ile öğretime başlanır ve zamanla ipucu silikleştirilir. Söz edilen öğretim yöntemi hangisidir?

Eşzamanlı İpucuyla Öğretim

Artan Bekleme Süreli Öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Sınamayla Öğretim

İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim Azalan İpucuyla Öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Silikleştirmeyle Öğretim

Açıklama:

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim yöntemi de davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim yöntemine çok benzemektedir. Bu yöntemle öğretim yapılırken bireyin doğru tepkide bulunmasını sağlayan ipucu ile öğretime başlanır ve zamanla ipucu silikleştirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

9 yaşında görme engelinin yanı sıra zihinsel engeli bulunan bir kız çocuğuna seslerini duyduğu hayvanların isimlerini söyleme becerisi, hangi yöntem ile öğretilmiştir?

Eşzamanlı İpucuyla Öğretim

Artan Bekleme Süreli Öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Sınamayla Öğretim

İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim Azalan İpucuyla Öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Silikleştirmeyle Öğretim

Açıklama:

9 yaşında görme engelinin yanı sıra zihinsel engeli bulunan bir kız çocuğuna seslerini duyduğu hayvanların isimlerini söyleme becerisi, eş zamanlı ipucuyla öğretim yöntemi ile öğretilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

I. Düzeltici geri bildirim verme
II. Sınıf yönetimi
III. Öğrenme motivasyonunun sağlanması
IV. Günlük rutinler oluşturma
V. Hata düzeltmesi
Yukarıda verilenlerden hangileri sonuçlara dayalı stratejiler arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve V

I ve V

I, II ve IV

II, IV ve V

Açıklama:

Evrensel olarak tüm sınıflarda etkili olan temel stratejiler öncüllere ve sonuçlara dayalı stratejiler olarak iki grupta ele alınabilir. Sonuçlara dayalı stratejiler pekiştirme, hata düzeltmesi, düzeltici geri bildirim verme, öğrenilen becerileri sergileme fırsatı sunma gibi stratejiler olarak belirtilmektedir. Günlük rutinler ya da sınıf rutinleri öncüllere dayalı stratejiler arasında yer alır. Öncüllere dayalı diğer stratejiler ise sınıf yönetimi, fiziksel çevrenin düzenlenmesi, eğitim amaçlarının belirlenmesi, materyallerin hazırlanması, öğrenme motivasyonunun sağlanması gibi stratejileri içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

I. Aile
II. Öğretmen
III. Sağlık personeli
IV. İş uzmanı
V. Okul idaresi
Yukarıdakilerden hangileri çok engelli bireylere yönelik eğitim kararı alan ekip içerisinde yer alır?

I - II

II - III

I - III - IV

I - II - III - V

I - II - III - IV - V

Açıklama:

Çok engelli bireylerin hangi ortamda eğitim alacağı konusunda ekip kararı alınması önerilmektedir. Bu ekipte aile, öğretmenler, okul idaresi, iş uzmanı, sağlık personeli gibi bireyin eğitim ve sağlık gereksinimleri hakkında karar verebilecek kişilerin yer alması esastır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

I. Beceri analizine dayalı öğretim
II. Doğal davranışsal öğretim
III. Ayrık denemelerle öğretim
IV. Yanlışsız öğretim yöntemleri
Yukarıdaki seçeneklerden hangileri çok engelli bireylerin öğretiminde kullanılan yöntemler arasında yer almaktadır?

Yalnız II

I - III

II - IV

I - III - IV

I - II - III - IV

Açıklama:

Çok engelli bireylerin öğretiminde beceri analizine dayalı öğretim, doğal davranışsal öğretim, ayrık denemelerle öğretim, yanlışsız öğretim yöntemleri gibi etkililiği bilinen pek çok yöntem bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 74

I. Tuvalete gitme
II. El-yüz yıkama
III. Giyinme
IV. Diş fırçalama
V. Televizyon izleme
Yukarıdaki seçeneklerden hangileri çok engellilerin günlük rutinleri yönelik öz bakım becerileri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

II - III

I - IV - V

I - II - III - IV

I - II - III - IV - V

Açıklama:

Çok engellilerin eğitiminde özellikle özbakım becerilerinin öğretimine günlük rutinler içinde yer verildiği görülmektedir. Örneğin bir bakımevinde yaşayan çok engelli bireylerin (40 birey) sabah rutinlerinde yer alan etkinlikler öğretim hedefi olarak belirlenerek bu becerilerin kullanıldığı doğal ortamlarda öğretimler planlanmıştır. Buna göre rutinler içinde yer alan tuvalete gitme, el-yüz yıkama, giyinme, diş fırçalama ve yatak toplama becerileri öğretimsel hedef olarak belirlenmiş, bu becerilerin öğretimi bireylerin günlük rutinine uygun olarak her sabah 06:00-10:00 arasında gerçekleşecek şekilde planlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi doğal öğretim yöntemleri arasında yer almaz?

Etkinlik temelli öğretim

İşitsel sözel yöntem

Gömülü öğretim

Fırsat öğretimi

Geçiş merkezli öğretim

Açıklama:

Doğal ortamlarda kullanılan öğretim tekniklerine artan bir hızla öğretim süreçlerinde yer verilmektedir. Günümüzde pek çok doğal öğretim yöntemi olduğu görülmektedir. Etkinlik temelli öğretim, gömülü öğretim, fırsat öğretimi, talep etme, günlük rutinlerin düzenlenmesi, çevrenin yapılandırılmasına dayalı dil öğretimi (Milleu teaching), geçiş merkezli öğretim gibi pek çok doğal öğretim tekniğinden bahsetmek mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci 5 ardışık basamaktan oluşur.
I. İzle
II. Katıl
III. Onayla
IV. Destekleme
V. Bekle
Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci düşünüldüğünde yukarıdaki seçeneklerden hangilerinin yeri değiştirmelidir?

I - II

I - III

III - V

II - IV

IV - V

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 77

I. Beceri yönergesinin sunulması
II. İpucunun sunulması
III. Öğrencinin tepkide bulunması
IV. Davranış sonrası uyaranların sunulması
V. Denemeler arası
Yukarıdaki seçeneklerden hangileri yanlışsız öğretim formatında uygulanan ayrık denemelerle öğretim yönteminin aşamaları arasındadır?

I - II

III - IV

I - II - V

I - III - IV - V

I - II - III - IV - V

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 78

Yanlışsız öğretim yöntemleri düşünüldüğünde "resim, fotoğraf, çizim, nesne" kavramları hangi ipucu sınıfa girer?

Görsel ipucu

Sözel ipucu

Model ipucu

Fiziksel ipucu

Mimik ipucu

Açıklama:

Yanlışsız Öğretim İpuçları
Jest/Mimik İpucu: El, kol, yüz hareketleri
Sözel İpucu: Sözcük yada yönerge
Görsel İpucu: Resim, fotoğraf, çizim, nesne
Model İpucu: Yetişkin/akranın model olması
Fiziksel İpucu: Bireyin fiziksel yönlendirilmesi

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi ipucu silikleştirme yöntemleri arasında yer almaz?

İpucu ortadan kaldırılabilir.

İpucunun yoğunluğu azaltılabilir.

İpucunun yeri değiştirilebilir.

İpucu sayısında azaltma yapılabilir.

İpucu türünde değişiklik yapılabilir.

Açıklama:

İpucu dört yolla silikleştirilebilir.
a. İpucunun yoğunluğu azaltılabilir. Örneğin “teşekkür etme “ becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci önce yüksek bir ses tonu ve abartılı mimikler kullanarak model ipucu sağlarken, daha sonra ses tonu ve mimiklerinin yoğunluğunu azaltarak daha doğal bir ifade ile model ipucu sunabilir.
b. İpucunun yeri değiştirilebilir. Örneğin “kalem tutma” becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci bireyin arkasında durarak bireyin omzu, kolu ve ellerini birlikte yönlendirerek tam fiziksel ipucu sunarken daha sonra bireyin yanına geçerek sadece elini yönlendirerek kısmi fiziksel ipucu sunabilir.
c. İpucu sayısında azaltma yapılabilir. Örneğin günlük yaşam becerilerinden yatak düzeltme becerisinin öğretilmesi sırasında eğitimci başlarda fiziksel ve sözel ipucunu bir arada kullanırken daha sonra fiziksel ipucunu kullanmayıp sadece sözel ipucu sunabilir. Ayrıca birey ilerleme gösterdikçe sunulan sözel ipucu sayısı da azaltılabilir.
d. İpucu türünde değişiklik yapılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

• Öğretime her denemede hedef uyaranın hemen ardından kontrol ipucu sunulması ile başlanmalıdır.
• Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmalıdır.
• Eğitimci bireyin davranışlarını, fiziksel temasta bulunmadan gölge şeklinde takip etmelidir.
• Birey tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunursa kontrol edici ipucu sunma aşamasına dönülmelidir.
• Bireyin tüm doğru tepkileri pekiştirilmelidir.
• Birey ipucu sunulmasına direnç gösterirse pekiştireç sunulmamalıdır.
Yukarıda dikkat edilmesi gereken özellikleri ifade edilen yöntem hangisidir?

İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirme ile öğretim

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

Açıklama:

Aşamalı yardımla öğretim uygulamalarında dikkat edilmesi gereken bir takım temel noktalar tanımlanmıştır (Bailey ve Wolery, 1984’den akt. Tekin-İftar ve
Kırcaali-İftar, 2012):
• Öğretime her denemede hedef uyaranın hemen ardından kontrol ipucu sunulması ile başlanmalıdır.
• Birey deneme sırasında doğru tepkide bulunursa eğitimci ipucunu silikleştirme sürecini başlatmalıdır.
• Eğitimci bireyin davranışlarını, fiziksel temasta bulunmadan gölge şeklinde takip etmelidir.
• Birey tepkide bulunmaz veya yanlış tepkide bulunursa kontrol edici ipucu sunma aşamasına dönülmelidir.
• Bireyin tüm doğru tepkileri pekiştirilmelidir.
• Birey ipucu sunulmasına direnç gösterirse pekiştireç sunulmamalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

I. Otizmli bireyler
II. İşitme engelli bireyler
III. Görme engelli bireyler
IV. Zihin engelli bireyler
V. Bedensel engelli bireyler
Yanlışsız öğretim yöntemlerinin kullanıldığı engel grupları arasında yukarıdakilerden hangileri gösterilebilir?

Yalnız I

II - V

III - IV

I - II - III - IV

I - III - IV - V

Açıklama:

Yanlışsız öğretim yöntemlerinin kullanıldığı çalışmalar incelendiğinde bu yöntemlerin yaygın olarak otizmli bireylerin eğitiminde kullanıldığı görülmektedir (Tekin, 1999). Bununla birlikte zihin yetersizliği, görme yetersizliği, işitme yetersizliği olan bireylerin eğitiminde de bu yöntemlerin etkili sonuçlar ortaya koyduğu görülmektedir (Tekin, 1999) Çoklu engellilerin eğitiminde yanlışsız öğretim yöntemlerinin kullanıldığı çalışmalar da oldukça fazladır.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Çoklu engelliliğin görülme sıklığı düşüktür.
Normal gelişen akranları ile bir arada eğitim önerilir.
Hepsi ile aynı eğitimsel hedefler üzerine çalışılır.
Öğretimlerinin planlanmasını öğretmen yapar.

Çoklu engellilerin eğitimleri ile ilgili hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I, II, III

II, III, IV

I ve IV

Açıklama:

Çok engelli bireylerin öğretimlerinin planlanmasında ekip yaklaşımı esastır ve eğitimlerinde bireysel hedefler ön plandadır. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi öncüllere dayalı stratejiler arasında yer alır?

Pekiştirme

Hata düzeltme

Geri bildirim

Fırsat sunma

Materyal hazırlama

Açıklama:

Materyal hazırlama öncüllere dayalı stratejiler arasındadır. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıdakilerden hangileri çoklu engellilerin eğitim ortamını belirleyen ekip içinde yer almaz?

Aile

Okul yönetimi

Akranlar

Öğretmenler

Sağlık personeli

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi doğal öğretim teknikleri içerisinde yer almaz?

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Etkinlik temelli öğretim

Gömülü öğretim

Fırsat öğretimi

Talep etme

Açıklama:

Eş zamanlı ipucuyla öğretim yanlışsız öğretim yöntemleri içinde yer alır. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ayrık denemelerle öğretim sürecinin aşamaları doğru sırayla verilmiştir?

Yönerge-tepki-ipucu-deneme arası süre-davranış sonrası uyaran

Tepki-ipucu-yönerge-davranış sonrası uyaran-denemeler arası süre

İpucu-yönerge-davranış sonrası uyaran-denemeler arası süre-tepki

Yönerge-ipucu-tepki-davranış sonrası uyaran-deneme arası süre

Yönerge-davranış sonrası uyaran-ipucu-tepki-denemeler arası süre

Açıklama:

Ayrık denemelerle öğretim aşamaları yönerge-ipucu-tepki-davranış sonrası uyaran-deneme arası süre şeklindedir. Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Doğru tepkide bulunma olasılığını arttıran ipucuya ne ad verilir?

Kontrol edici ipucu

Kontrol edici olmayan ipucu

Jest ipucu

Model ipucu

Fiziksel ipucu

Açıklama:

Doğru tepkide bulunma olasılığını arttıran ipucu kontrol edici olmayan ipucudur. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi tepki ipucularının kullanıldığı öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Sabit bekleme süreli öğretim

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

İpucunun azaltılmasıyla öğretim

Etkinlik temelli öğretim

Açıklama:

Etkinlik temelli öğretim doğal öğretim yöntemleri arasındadır. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Ayrık denemlerle öğretim yönteminde, hedef uyaran-ipucu-bireyin tepkisi-bireyin tepkisine tepkide bulunma sürecine ne ad verilir?

Uyaran kontrolü

Deneme

Silikleştirme

Günlük rutin

Veri kaydı

Açıklama:

Öncül, davranış ve sonuçtan oluşan her bir sürece deneme denir. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Eş zamanlı ipucuyla öğretim yapan bir öğretmen sarı kalemi göstererek 'bu ne renk' diye sormuş hemen ardından 'sarı kalem' demiştir. Öğretmenin kalemin rengini söylemesi aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?

Hedef uyaran

Beceri yönergesi

Kontrol edici ipucu

Yanıt aralığı

Tepki

Açıklama:

Bireyin doğru tepkide bulunmasını kesinleştiren kontrol edici ipucudur.Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Değerlendirmenin yapılması
Hedefin belirlenmesi
Öğretimin uygulanması
Etkinlik ve rutinleri seçme
Başlama düzeyi veri toplanması
Fırsatların kaydedilmesi

Gömülü öğretim oturumlarının planlama ve uygulama aşamaları hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

II,III,V,VI,I,IV

V,I,II,IV,III,VI

III,II,V,I,IV,VI

II,V,IV,III,VI,I

V,II,IV,VI,I,III

Açıklama:

Gömülü öğretim oturumlarının planlanması ve
uygulanması için önerilen yedi aşama bulunmaktadır.

Öğretimsel hedefin belirlenmesi ve bu hedef
için ölçüte karar verilmesi,
Çocuğun var olan performans düzeyinin
belirlenmesi amacıyla başlama düzeyi verisi
toplanması,
Öğretim oturumlarının uygun bir şekilde
içine gömülebileceği etkinlik, sınıf rutini
veya öğrenme köşelerinin belirlenmesi
Öğretimsel etkileşimlerin planlanması,
Açık yönergeler, çocuğun tepkisini ve geri
bildirimi içerecek şekilde öğretimin planlandığı
gibi uygulanması,
Öğretim sürecinde çocuğa sunulan fırsatların
kaydedilmesi,
Belirli aralıklarla hedeflenen beceriye ilişkin
değerlendirme yapılması.

Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi çok engelli bireylerin eğitiminde kullanılan öncüllere dayalı stratejilerden biridir?

Fiziksel çevrenin düzenlenmesi

Öğrenilen becerileri sergileme fırsatı sunma

Hata düzeltmesi

Düzeltici geri bildirim verme

Pekiştirme

Açıklama:

Öncüllere dayalı diğer stratejiler sınıf yönetimi, fiziksel çevrenin düzenlenmesi, eğitim amaçlarının belirlenmesi, materyallerin hazırlanması, öğrenme motivasyonunun sağlanması gibi stratejileri içermektedir. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi öğretimde günlük rutinlerin kullanımını vurgulamaktadır?

Portage programı

High Scope Projesi

Küçük adımlar programı

Denver Erken Başlama Modeli

Head Start programı

Açıklama:

1962 yılında ABD’de geliştirilen ve ülkemizde de geniş kabul görmüş olan High Scope Projesi öğretimde günlük rutinlerin öneminin altını çizmektedir. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 94

Özel gereksinimli bireylerde öz bakım becerilerinin öğretiminin günlük rutinler içerisinde yapılması önerilmektedir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu duruma örnek olarak gösterilebilir?

Resim dersi - Alış veris yapma

Matematik dersi - Sayı sayma

Beden eğitimi dersi - giyinme

Türkçe dersi - Okuma

Beslenme zamanı - Çizgi çizme

Açıklama:

Beden eğitimi dersinde giyinme becerisi, yemek saatinde el yıkama becerisinin öğretimi planlanmalıdır. Böylece birey için gereksi- nim oluşturulmuş e doğal çevre düzenlemesi gerçekleştirilebilir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi uygulamalı davranış analizine dayalı yöntemler arasında yer almaktadır?

Gösterip yaptırma yoluyla öğretim

Buluş-sunuş yoluyla öğretim

Soru-cevap yöntemi

Ayrık denelemerle öğretim

Doğrudan anlatım

Açıklama:

Uygulamalı davranış analizine dayalı yöntemlere olan ayrık denemelerle öğretim, yanlışsız öğretim yöntemleri, doğrudan öğretim gibi çeşitli öğretim yöntemleri örnek gösterilebilir. Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Temel amacı, dilin daha fazla kullanılması ve iletişim becerileri geliştirmenin desteklenmesi olarak ifade edilen öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşamalı yardımla öğretim

Yanlışsız öğretim

Ayrık denemelerle öğretim

Doğal öğretim

Fırsat öğretimi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 97

Bireyde belirli bir tepkiye yol açan uyaran olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ayırt edici uyaran

İpucu

Davranış sonrası uyaran

Şekil verme

Pekiştirme

Açıklama:

Ayırd edici uyaran bireyde belirli bir tepkiye yol açan uyaran olarak tanımlanmaktadır. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 98

İzle ve dinle
Görmezden gel
Katıl
Destekle
Onayla

Yukarıdakilerden hangisi fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci içerisinde yer almaktadır?

I ve II

I,III,IV ve V

I,II ve III

IV ve V

I,II ve V

Açıklama:

Fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma süreci izle ve dinle,katıl, bekle, destekle ve onayla olmak üzere beş adımda tanımlamıştır. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Öğretim süreci sıfır saniyeli denemeler ve sabit bekleme süreli denemeler olmak üzere iki aşamadan oluşan öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

İpucunun giderek artırılmasıya öğretim

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim

Açıklama:

Sabit bekleme süreli öğretim yönteminin iki temel aşaması bulunmaktadır. Bunlardan ilki sıfır saniye bekleme süreli dene eler, ikincisi ise sabit bekleme süreli denemelerdir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Sıfır saniye bekleme süreli denemeler ve artan bekleme süreli denemelerden oluşan öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

Açıklama:

Artan bekleme süreli öğretim yönteminde, sabit bekleme süreli öğretimde olduğu gibi iki farklı aşama yer almaktadır. Birinci aşama sıfır saniye bekleme süreli denemeler ve ikinci aşama artan bekleme süreli denemeler olarak ifade edilmektedir. Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Hedef uyaran ve hemen ardından birey ve çalışılan beceri için belirlenen kontrol edici ipucunun sunulduğu öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşamalı yardımla öğretim

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Davranış Öncesi İpucu ve Sınamayla Öğretim

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Açıklama:

Bu öğretim yönteminde hedef uyaran ve hemen ardından birey ve çalışılan beceri için belirlenen kontrol edici ipucu sunulmaktadır. Birey kontrol edici ipucunu model almaktadır. Eş zamanlı ipucuyla öğretim yönteminde tek bir ipucu türü kullanılmakta ve her denemede ipucu sunulmaktadır. Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Çok engellilerin eğitiminde günlük rutinlerin kullanılması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Rutinler, iç mekan ve dış mekan etkinlikleri olarak oluşturulabilir.

Rutinlere dayalı öğretimde teknolojiden yararlanılabilir.

Rutinler sadece özbakım becerilerinin öğretiminde kullanılır.

Günlük rutinler doğal ortamlarda öğretim yapılmasını sağlar.

Değerlendirme günlük rutinler içerisinde yapılabilir.

Açıklama:

Çevre düzenlemesi ve oluşturulan günlük rutinler içerisinde, problem çözme, iş birliği, öz kontrol gibi becerilerin öğretimi hedeflenmektedir. Özellikle yetersizliği olan bireylerde eğitimin en kapsamlı amacı bireylerin günlük hayatlarında bağımsız bireyler olabilmeleridir. Bu nedenle bireylerin öğretim hedefleri belirlenirken işlevsel beceriler seçilmesi büyük önem taşır. Genel olarak değerlendirildiğinde özellikle ileri derecede ve çok engelli bireylerde özbakım becerilerinin günlük rutinler içerisinde öğretiminin
ön plana çıktığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi doğal öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Etkinlik temelli öğretim

Gömülü öğretim

Fırsat öğretimi

Aşamalı yardımla öğretim

Geçiş merkezli öğretim

Açıklama:

Aşamalı yardımla öğretim yanlışsız öğretim yöntemleri arasında yer almakta olup, yapılandırılmış bir öğretim yöntemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 104

"Ayça öğretmen öğrencisi ile boyama çalışması yapacaktır. Ayça öğretmen öğrencisine kağıt ve boya kutusunu verir ancak boya kutusunun kapağı öğrencisinin açamayacağı şekilde sıkı kapatılmıştır. Ayça öğretmen öğrencisinin tepkisini bekler ve çocukla göz kontağı kurduğunda "Aç." diyerek, çocuğun da tekrarlamasını sağlar."
Yukarıda verilen durumda Ayça öğretmen fırsat öğretimine ilişkin aşağıda verilen aşamalardan hangi ikisini uygulamıştır?

Bekle-Destekle

İzle-Katıl

Destekle-Onayla

Katıl-Onayla

Katıl-Destekle

Açıklama:

Birinci adım izle ve dinle olarak ele alınmaktadır. Bu aşamada çocuk izlenir ve bir şeye ilgi gösterdiğini yansıtan ses, sözcük ya da bakış beklenir. İkinci adım katıl olarak belirtilmektedir. Eğitimci, çocuğun baktığı nesneye bakarak, baktığı nesnenin adını söyleyerek, ilgili bir soru sorarak ya da bir yorum yaparak çocuk tarafından başlatılmış olan etkileşime katılır ve daha fazla etkileşim kurması için çocuk desteklenir.

Doğru Cevap: B

Soru 105

"Mehmet öğretmen ayrık denemelerle öğretim formatında düzenlediği öğretim oturumunda öğrenciyle eşleme becerisi çalışmaktadır. Mehmet öğretmen öğrencisine "Eşle." diyerek öğrencisinin bileğinden hafifçe tutmuş ve önündeki nesneleri eşlemesini sağlamıştır."
Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda Mehmet öğretmen hangi ipucu türünü kullanmaktadır?

Tam fiziksel ipucu

Sözel ipucu

Model ipucu

Kısmi fiziksel ipucu

İşaret ipucu

Açıklama:

Mehmet öğretmenin "Eşle." demesi yönerge sunumu, öğrencisinin bileğinden hafifçe tutması ise kısmi fiziksel ipucu kullanımıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 106

"İpucu sunulmaksızın hedef uyaranın varlığında hedef davranış sergileniyorsa ............................. gerçekleşmiş demektir."
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?

Uyaran kontrolü

Edimsel koşullanma

Uyaran transferi

Klasik koşullanma

Silikleştirme

Açıklama:

İpucu sunulmaksızın hedef uyaranın varlığında hedef davranış sergileniyorsa uyaran transferi (ipucundan hedef uyaran doğru) gerçekleşmiş demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 107

"Veysel öğretmen öğrencisi ile eş zamanlı ipucuyla öğretim kullanarak nesnesiz taklit becerisi çalışmaktadır. Veysel öğretmen "Böyle yap." diyerek eliyle dizine dokunmuş ve aynı zamanda da öğrencisinin elinden tutarak kendi dizine dokunmasını sağlamıştır. Veysel öğretmen 2-3 saniye bekledikten sonra aynı süreci tekrarlamıştır."
Yukarıda verilenler düşünüldüğünde Veysel öğretmen neyi unutmuştur?

Kontrol edici ipucu

Tepki aralığı

Hedef uyaran

Denemeler arası süre

Davranış sonrası uyaran

Açıklama:

Veysel öğretmen öğrencisini pekiştirmemiş yani davranış sonrası uyaran sunmayı unutmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Eş zamanlı ipucuyla öğretim yöntemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kontrol edici ipucu hedef uyaranın hemen ardından sunulur.

Tek bir ipucu türü kullanılmaktadır.

Her denemede ipucu sunulmaktadır.

Değerlendirme öğretim sırasında yapılır.

Bireye bağımsız tepkide bulunma fırsatı sağlanmamaktadır.

Açıklama:

Öğretim oturumu sırasında bireye bağımsız tepkide bulunma fırsatı sağlanmadığından değerlendirme için ayrı oturum düzenlenmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıda verilen yöntemlerden hangisinde eğitimci, ipucunun sayısı, yoğunluğu, türü
gibi konularda anlık kararlar alarak ipucunu silikleştirebileceği gibi gerek olduğunu düşündüğünde tekrar ipucu sunabilir?

Davranış Öncesi İpucu ve Silikleştirmeyle Öğretim

İpucunun Giderek Artırılmasıyla Öğretim

Azalan İpucuyla Öğretim

Artan Bekleme Süreli Öğretim

Aşamalı Yardımla Öğretim

Açıklama:

Aşamalı yardımla öğretimde eğitimci hedef uyaranı ve kontrol edici ipucunu eş zamanlı olarak sunar. Bireyin ilerlemesine göre ipucu geri çekilir yani silikleştirilir. İpucunun silikleştirilmesi için belirlenmiş bir ölçüt bulunmamaktadır. Eğitimci, ipucunun sayısı, yoğunluğu, türü gibi konularda anlık kararlar alarak ipucunu silikleştirebileceği gibi gerek olduğunu düşündüğünde tekrar ipucu sunabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 110

"................... ile öğretimde en ılımlı ipucu düzeyinden en az ılımlı ipucu düzeyine doğru bir sıralama izlenir."
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?

Aşamalı yardım

İpucunun giderek artırılması

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirme

Eş zamanlı ipucu

İpucunun giderek azaltılması

Açıklama:

İpucunun giderek artırılması ile öğretimde en ılımlı ipucu düzeyinden en az ılımlı ipucu düzeyine doğru bir sıralama izlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Bireyin gündelik hayatını devam ettirmek için gerçekleştirilen etkinlikler öncüllere dayalı stratejilerden hangisidir?

Sınıf yönetimi

Fiziksel çevrenin düzenlenmesi

Eğitim amaçlarının belirlenmesi

Günlük rutinler

Materyallerin hazırlanması

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Günlük rutinler ya da sınıf rutinleri öncüllere dayalı stratejiler arasında yer alır. Günlük rutinler, bireyin gündelik hayatını devam ettirmek için gerçekleştirilen etkinlikler olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi günlük rutinler ve önemine ilişkin doğru değildir?

Günlük rutinler sadece yetersizliği olan bireyler için önemlidir.

Çevre düzenlemesi ve oluşturulan günlük rutinler içerisinde, problem çözme, iş birliği, öz kontrol gibi becerilerin öğretimi hedeflenmektedir.

Çocuklar bu sistem içerisinde edilgen değil, etken bir role sahip olmaktadır.

Uyaranların bulunduğu çevrede çocukların liderliği izlenir.

Bireyler, öğrenme hedeflerine ulaşmak için akranlarından ayrılmamalıdır.

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Günlük rutinler, sadece yetersizliği olan bireyler için değil, toplumda belirli bir düzenlemeye ihtiyacı olan tüm bireyler için etkili bir araçtır.

Doğru Cevap: A

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi doğal öğretim yöntemlerinin avantajlarından biri değildir?

Doğal öğrenme ortamları, çocuğun ilgisini temel aldığı için çocuk tarafından da istenen davranışların öğretimi söz konusudur.

Anne-babalar da bu yaklaşımları kullanarak günlük yaşam rutini içinde çocuklarına birtakım beceri ve davranışları kazandırabilirler.

Doğal öğretim yöntemleri herhangi bir planlama gerektirmez.

Doğal öğretim yöntemleri özellikle birincil iletişim aracı olarak sözel yolları kullanan çocuklarda çok hızlı ve etkili bir biçimde uygulanabilir.

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğal öğretim yöntemlerinin uygulanması, öncesinde sistematik bir planlama, hazırlık süreci ve uygulama gerektirir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Öğretim denemeleri devam eden etkinlik veya rutinlerin içine gömüldüğü için doğal sınıf ortamında çok büyük değişiklikler gerektirmemektedir.
Çocuğun katılımını ve öğrenme motivasyonunu artıran ilgiler/tercihler temel alınır.
Öğretimin doğal sınıf ortamında gerçekleştirilmesinin çocuğun öğrendiği becerileri bağımsız olarak kullanma olasılığını artırır.
Öğretmen gün içerisinde farklı etkinlikler içerisinde yani öğrenme hedefini gömülü öğretimle sunarak, çocuğun öğrendiği beceriyi farklı ortamlarda sergileme şansına sahip olabilir.

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri gömülü öğretim yönteminin avantajlarındandır?

I, II

II, III

I, III, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Gömülü öğretim yönteminin sağladığı avantajlar dört ana düşünce etrafında toplanmaktadır. İlk olarak öğretim denemeleri devam eden etkinlik veya rutinlerin içine gömüldüğü için doğal sınıf ortamında çok büyük değişiklikler gerektirmemektedir. İkinci önemli avantaj çocuğun katılımını ve öğrenme motivasyonunu artıran ilgilerinin / tercihlerinin temel alınmasıdır. Üçüncü önemli avantaj öğretimin doğal sınıf ortamında gerçekleştirilmesinin çocuğun öğrendiği becerileri bağımsız olarak kullanma olasılığını artırmasıdır. Dördüncü olarak, öğretmen gün içerisinde farklı etkinlikler içerisinde yani öğrenme hedefini gömülü öğretimle sunabilir. Böylece çocuk öğrendiği beceriyi farklı ortamlarda sergileme şansına sahip olur.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Aşağıdakilerden hangisi doğal öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Eş zamanlı ipucuyla öğretim yöntemi

Etkinlik temelli öğretim

Talep etme

Fırsat öğretimi

Çevrenin yapılandırılmasına dayalı dil öğretimi

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Etkinlik temelli öğretim, gömülü öğretim, fırsat öğretimi, talep etme, günlük rutinlerin düzenlenmesi, çevrenin yapılandırılmasına dayalı dil öğretimi (Milleu teaching), geçiş merkezli öğretim gibi pek çok doğal öğretim tekniğinden bahsetmek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 116

Diken'e (2015) göre fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecinin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Onayla

Destekle

Katıl

İzle ve dinle

Bekle

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Diken (2015) fırsat öğretiminde yetişkin ve çocuğun sıra alma sürecini beş adımda tanımlamıştır. Buna göre birinci adım izle ve dinle olarak ele alınmaktadır. Bu aşamada çocuk izlenir ve bir şeye ilgi gösterdiğini yansıtan ses, sözcük ya da bakış beklenir. İkinci adım katıl olarak belirtilmektedir. Eğitimci, çocuğun baktığı nesneye bakarak, baktığı nesnenin adını söyleyerek, ilgili bir soru sorarak ya da bir yorum yaparak çocuk tarafından başlatılmış olan etkileşime katılır ve daha fazla etkileşim kurması için çocuk desteklenir. Üçüncü adım bekle olarak ortaya konmuştur. Bu aşama, tepkide bulunması için çocuğa fırsat sunulan aşamadır. Çocuğun tepkisi beklenir. Dördüncü adım destekle adımıdır. Gereksinimleri doğrultusunda çocuğa yardım sunulur. Beşinci ve son adım onayla olarak belirtilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 117

Belirli bir tepkiye yol açan uyaran olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Davranış sonrası uyaran

Beceri yönergesi

Denemeler arası süre

Yanıt aralığı

İpucu

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
Beceri yönergesi veya ayırt edici uyaran ifadesi, belirli bir tepkiye yol açan uyaranı tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 118

Bireyin hedeflenen davranışı sergilemesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlara ne ad verilir?

İpucu

Hedef uyaran

Hedef davranış

Uyaran transferi

Uyaran kontrolü

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Yanlışsız öğretim yöntemlerinde geçen bir başka önemli kavram ipucudur. İpucu, bireyin hedeflenen davranışı sergilemesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yapılan sistematik yardımlardır. Kontrol edici ipucu ve kontrol edici olmayan ipucu olarak iki grupta ele alınabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi yanlışsız öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Fırsat öğretimi

Aşamalı yardımla öğretim

İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Tepki ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri sekiz grupta ele alınmaktadır. Bunlar sabit bekleme süreli öğretim, eş zamanlı ipucu ile öğretim, artan bekleme süreli öğretim, davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim, davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim, aşamalı yardımla öğretim, ipucunun giderek artırılması ile öğretim ve ipucunun giderek azaltılmasıyla öğretim (Tekin, 1999) olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 120

"Bu öğretim yönteminde hedef uyaran ve hemen ardından birey ve çalışılan beceri için belirlenen kontrol edici ipucu sunulmaktadır. Birey kontrol edici ipucunu model almaktadır." Anlatılan ifade hangi yanlışsız öğretim yöntemini açıklamaktadır?

Aşamalı yardımla öğretim

İpucunun giderek arttırılmasıyla öğretim

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Eş zamanlı ipucuyla öğretim yönteminde hedef uyaran ve hemen ardından birey ve çalışılan beceri için belirlenen kontrol edici ipucu sunulmaktadır. Birey kontrol edici ipucunu model almaktadır. Eş zamanlı ipucuyla öğretim yönteminde tek bir ipucu türü kullanılmakta ve her denemede ipucu sunulmaktadır. Bu nedenle bireye bağımsız tepkide bulunma fırsatı sağlanmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

1.Özel gereksinimli bireylerin eğitim almalarındaki temel amaç nedir ?

Topluma yük olmamak

Okuma becerisi kazanmak

Bireyin ihtiyaçları doğrultusunda bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmeleridir.

Doğaya uyum sağlamak

Tuvalet becerisi kazanmak

Açıklama:

Özel gereksinimli bireylerin eğitim almalarındaki temel amaç bireyin ihtiyaçları doğrultusunda bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmeleridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Öğrenci için öncelikli becerilerin, yani işlevsel becerilerin belirlenmesi için aşağıdaki adımlardan hangisi izlenmez?

Öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri saptanır.

Öğrencinin tek alanda gelişmesi hedeflenir.

Ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.

Öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.

Aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği hakkında bilgi alınır.

Açıklama:

Öncelikle öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.

Bu formlar kaba değerlendirme formları, gelişim envanterleri ve akademik beceriler için ders programlarında yer alan kazanımlar olabilir.

Değerlendirmede öğrencinin fiziksel, bilişsel alanlar ve dil, iletişim gibi tüm gelişim alanlarındaki durumu incelenir.

Daha sonra aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.

Ayrıca öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır. Tüm değerledirmeler sonucunda öğrencinin yapabildikleri ve yapamadıkları belirlenir.

Bu belirlemeye göre ortaya çıkan beceri listesinde öncelikli olarak en sık kullanılan, öğrencinin öğrenme aciliyeti olan becerilere öncelik verilerek bir eğitim planı hazırlanır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Hangisi tek basamaklı beceri türlerinden birisidir?

Çorap giymek

Boncuk dizmek

Denizdeki tabelaları okumak

Diş fırçalamak

Yüzmek

Açıklama:

Tek basamaklı beceriler başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Yüzmek, diş fırçalamak, boncuk dizmek, çorap giymek vb. beceriler zincirleme becerilerdir.Tabela okumak tek basamaklı beceri türüdür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Becerinin yapısal analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Yetenek düzeyine göre beceri analizi

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Açıklama:

Yapılış sırasına göre beceri analizi
Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi
Güçlük düzeyine göre beceri analizi
Becerinin yapısal analizi şeklindedir yetenek düzeyine göre beceri türleri bunlardan birisi değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Öğretilmesi hedeflenen beceri yapısal olarak analiz edildikten sonra hangi basamaktan itibaren öğretim yapılacağına ya da hangi basamakta ne tür yardımlar sunularak öğretim yapılacağına karar verilir.Söz edilen beceri analiz türü hangidir?

Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi

Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Yönergesine göre beceri analizi öğrenciye becerinin öğretimi esnasında kullanılacak yönergelerin aşamalandırılmasıdır. Öğretilmesi hedeflenen beceri yapısal olarak analiz edildikten sonra hangi basamaktan itibaren öğretim yapılacağına ya da hangi basamakta ne tür yardımlar sunularak öğretim yapılacağına karar verilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Hangisi beceri öğretim programında bulunan ögelerden birisi değildir?

Öğretim ortamı ve materyaller

Amaçlar

Kişinin sahip olduğu yetenekler

Öğretim zamanı

Kazanılan becerilerin genellenmesi

Açıklama:

Beceri öğretim programında bulunan ögeler amaçlar,öğretim ortamı ve materyaller,pekiştirecler,öğretim zamanı, öğretimdeki ilerlemelerin kaydedilmesi,Kazanılan becerilerin sürekliliğinin sağlanması,Kazanılan becerilerin genellenmesi şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıda verilen pekiştireclerden hangisi birincil pekiştireçlerdendir?

Nesne pekiştireci

Duyusal Pekiştireç

Etkinlik pekiştireçler

Sosyal pekiştireçler

Sembol pekiştireçler

Açıklama:

Birincil pekiştireçler bireyler için biyolojik olarak önem taşıyan yaşamsal gereksinimleri karşılamaya yönelik pekiştireçlerdir. Bu pekiştireçler yiyecek içecek pekiştireci ve duyusal pekiştireçlerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hangisi yanlışsız öğretim yöntemlerinden birisi değildir?

Sabit bekleme süreli öğretim

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

İpucu kesintili öğretim

Açıklama:

Dokuz farklı yanlışsız öğretim yöntemi bulunmaktadır.Bunlar

Sabit bekleme süreli öğretim
Eşzamanlı ipucuyla öğretim
Artan bekleme süreli öğretim
Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim
Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim
Aşamalı yardımla öğretim
İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim
İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim.
Uyaran ipuçları ve uyarlamalarıdır.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Hangisi doğrudan öğretim basamaklarından birisi değildir?

Güdüleme

Pekiştirme

Model olma

Rehberli uygulamalar

Bağımsız uygulamalar

Açıklama:

Doğrudan öğretim basamakları güdüleme,model olma,rehberli uygulamalar,bağımsız uygulamalar şeklindedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Öğrencinin çevresinde varolan fırsatların kullanılması ile gerçekleştirilen öğretim yöntemi hangisidir?

Yanlışsız öğretim yöntemi

Doğrudan öğretim

Doğal öğretim yöntemi

Dolaylı öğretim

Kavram öğretimi

Açıklama:

Doğal öğretim yöntemleri öğrencinin çevresinde varolan fırsatların kullanılması ile gerçekleştirilen öğretim yöntemidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

I- öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir
II- aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır
III- öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır
Öğrenci için öncelikli becerilerin, yani işlevsel becerilerin belirlenmesi için yukarıda yer alan öncelikli adımlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru sıralamada verilmiştir?

I-II-III

I-III-II

III-I-II

II-III-I

III-II-I

Açıklama:

Öğretilecek becerilerin seçiminde becerinin öğrenci ve ailesi açısından işlevsel olması oldukça önemlidir. Öğrenci için öncelikli becerilerin, yani işlevsel becerilerin belirlenmesi için aşağıdaki adımlar izlenir :
• Öncelikle öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir. Bu formlar kaba değerlendirme formları, gelişim envanterleri ve akademik beceriler için ders programlarında yer alan kazanımlar olabilir. Değerlendirmede öğrencinin fiziksel, bilişsel alanlar ve dil, iletişim gibi tüm gelişim alanlarındaki durumu incelenir.
• Daha sonra aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.
• Ayrıca öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I-Çorap giyme
II- Tabela okuma
III- Bardaktan su içme
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri zincirleme becerilerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Nesne ismi söyleme, tabela okuma vs.
Zincirleme beceriler: Birkaç davranışın biraraya gelerek daha karmaşık bir avranış oluşturmasıdır. Çorap giyme, bardaktan su içme vs.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

SWOT analizi

Becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Öğrencinin öğretilmesi planlanan beceri ile ilgili performansı ve beceri basamaklarını uygulamayı öğrenirken ihtiyaç duyacağı yardım düzeyini doğru belirleyebilmek için dört farklı beceri analizi yapılmaktadır (Uysal, 2004):
• Yapılış sırasına göre beceri analizi
• Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi
• Güçlük düzeyine göre beceri analizi
• Becerinin yapısal analizi

Doğru Cevap: D

Soru 14

Öğretilecek becerinin ön koşul niteliğine göre hiyerarşik olarak sıralanması aşağıdaki beceri analizlerinin hangisidir?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Becerinin davranışsal analizi

Açıklama:

Gelişimsel Aşamaya Göre Beceri Analizi
Öğretilecek becerinin ön koşul niteliğine göre hiyerarşik olarak sıralanmasıdır. Örneğin eldeli toplama işlemi becerisini öğretmeyi hedeflediğiniz öğrencinin öncelikle rakamlarla eldesiz toplama işlemi yapabiliyor olması gerekmektedir. Benzer şekilde bağcıklı ayakkabı giymeyi hedeflediğiniz öğrencinizin öncelikle bağcıksız, nispeten kolay giyilebilir (babet ayakkabı gibi) bir ayakkabıyı bağımsız şekilde giyiyor olabilmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin öğretilmesi planlanan beceri için ön koşul niteliği taşıyan becerileri belirlemeleri ve öğrencilerine bu beceriyi ancak ön koşul becerileri sağlar hâle geldikten sonra öğretmeye başlamaları gerekmektedir. Bu durum gelişimsel aşamaya göre beceri analizi ile aşılabilmektedir

Doğru Cevap: B

Soru 15

Beceriler yapısal olarak beş farklı şekilde analiz edilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi bu yapısal analiz türlerinden biri değildir?

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi

Davranışa göre becerinin yapısal analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Beceriler yapısal olarak altı farklı şekilde analiz edilmektedir:
• Yönergesine göre becerinin yapısal analizi
• Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi
• Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi
• Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi
• Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi beceri öğretim programında yer alan öğelerden biri değildir?

Amaçlar

Pekiştireçler

Öğretim zamanı

Sağlık raporu

Kazanılan becerilerin genellenmesi

Açıklama:

Öğrencinin öğretilmesi hedeflenen beceriye ilişkin var olan performansının belirlenmesinin ardından, beceri öğretim programı hazırlanır. Beceri öğretim programında aşağıdaki ögeler bulunur (Varol, 2007): • Amaçlar • Öğretim ortamı ve materyaller • Pekiştireçler • Öğretim zamanı • İpucu işlem süreçleri ve öğretim yöntemleri • Öğretimdeki ilerlemelerin kaydedilmesi • Kazanılan becerilerin sürekliliğinin sağlanması • Kazanılan becerilerin genellenmesi

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi birincil pekiştireçlere uygun bir örnektir?

Patlamış mısır gibi yiyecek pekiştireci

Kalem, silgi gibi nesne pekiştireci

Takım kaptanı olma gibi ayrıcalıklı pekiştireç

Tablette oyun oynama gibi etkinlik pekiştireci

Aferin denmesi gibi sosyal pekiştireçler

Açıklama:

Birincil Pekiştireçler: Bireyler için biyolojik olarak önem taşıyan yaşamsal gereksinimleri karşılamaya yönelik pekiştireçlerdir (Yücesoy-Özkan, Kaya ve Gülboy, 2007). Bu pekiştireçler yiyecek içecek pekiştireci (çikolata, patlamış mısır, gazlı içecek vs,) ve duyusal pekiştireçlerdir (oyun hamuru ile oynamak, çizgi film izlemek vs,).

Doğru Cevap: A

Soru 18

İstenilen davranış her oluştuğunda, öğrenciye davranışın oluşmasının ardından pekiştirecinin sunulması hangi pekiştireç türüdür?

Sürekli pekiştirme

Aralıklı pekiştirme

Oranlı pekiştirme

Zaman aralıklı pekiştirme

Değişken zaman aralıklı pekiştirme

Açıklama:

Sürekli Pekiştirme Tarifesi: İstenilen davranış her oluştuğunda, öğrenciye davranışın oluşmasının ardından pekiştirecinin sunulmasıdır (Yücesoy-Özkan, Kaya ve Gülboy, 2007). Örneğin çorap giyme becerisini öğretirken öğrenciye gerçekleştirdiği her beceri basamağından sonra “Aferin” denmesi olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Öğrenciye öğretilecek beceri ile ilgili hazırlık aşaması aşağıdaki öğretim yöntemlerinden hangisidir?

Güdüleme

Model olma

Rehberli uygulamalar

Bağımsız uygulamalar

Fırsat öğretimi

Açıklama:

Güdüleme: Öğrenciye öğretilecek beceri ile ilgili hazırlık aşamasıdır. Örneğin kazak giyme becerisinin öğretimine başlamadan önce bilgisayarda çocuk giydirme ile ilgili bir oyun oynanabilir ya da kazak resminin olduğu bir boyama yapılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Öğrenci ve yetişkin arasındaki etkileşime odaklanılır. Burada etkileşim öğrenci tarafından başlatılır ve öğrencinin ilgilendiği nesne ve olay belirlenerek bu nesne ve olay ile ilgili konuşulur, öğrencinin bir tepki vermesi sağlanır.
Yukarıda açıklaması verilen öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Güdüleme

Model olma

Fırsat öğretimi

Yetişkin tarafından başlatılan etkinlik modeli

Etkinlik temelli öğretim

Açıklama:

Fırsat Öğretimi: Öğrenci ve yetişkin arasındaki etkileşime odaklanılır (Vuran, 2004). Burada etkileşim öğrenci tarafından başlatılır ve öğrencinin ilgilendiği nesne ve olay belirlenerek bu nesne ve olay ile ilgili konuşulur, öğrencinin bir tepki vermesi sağlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.
Aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.
Öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri öğrenci için işlevsel becerilerin belirlenmesinde izlenecek adımlardandır?

I, II, III

I ve II

Yalnız I

I ve III

Yalnız II

Açıklama:

Öğretilecek becerilerin seçiminde becerinin öğrenci ve ailesi açısından işlevsel olması oldukça önemlidir.
Öğrenci için öncelikli becerilerin, yani işlevsel becerilerin belirlenmesi için aşağıdaki adımlar izlenir :
• Öncelikle öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.
Bu formlar kaba değerlendirme formları, gelişim envanterleri
ve akademik beceriler için ders programlarında yer alan kazanımlar
olabilir. Değerlendirmede öğrencinin fiziksel, bilişsel alanlar ve dil,
iletişim gibi tüm gelişim alanlarındaki durumu incelenir.
• Daha sonra aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri
ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi
becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.
• Ayrıca öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların
özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte
ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Öğrenciye işlevsel becerileri edindirmek için hazırlanan eğitim planında aşağıdakilerden hangisine öncelikle dikkat edilmelidir?

Kardeşlerin isteklerine

Öğrencinin öğrenme aciliyeti olan becerilere öncelik verilmesine

Eğitim ortamının fiziki şartlarına

Ailenin maddi durumuna

Öğretmenin yeterliliklerine

Açıklama:

Tüm değerledirmeler sonucunda öğrencinin yapabildikleri ve yapamadıkları belirlenir. Bu belirlemeye
göre ortaya çıkan beceri listesinde öncelikli olarak en sık kullanılan, öğrencinin öğrenme aciliyeti olan
becerilere öncelik verilerek bir eğitim planı hazırlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi tek basamaklı becerilere örnek olarak verilebilir?

Bardaktan su içme

Pantolon giyme

Tabela okuma

Çorap giyme

Yemek yeme

Açıklama:

Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Nesne ismi söyleme,
tabela okuma vs.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi zincirleme becerilere örnek olarak verilebilir?

Nesne adı söyleme

Düğmeye basma

Tabela okuma

Yemek yeme

Masaya el ile vurmak

Açıklama:

Zincirleme beceriler: Birkaç davranışın biraraya gelerek daha karmaşık bir avranış oluşturmasıdır.
Çorap giyme, bardaktan su içme vs.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiğinin belirlenmesi
Öğrencinin var olan performans düzeyinin belirlenmesi
Öğretim programının hazırlanması ve öğretimin yapılması
Öğretimin değerlendirilmesi

Özel gereksinimli birey için öğretilecek beceriye karar verilmesinin ardından, becerinin ne şekilde, hangi koşullarda öğretileceği, öğrenci bu beceriyi hangi düzeyde gerçekleştirirse öğrendi olarak kabul edileceği belirlenir. Buna göre yukarıda verilenlerden hangileri yapılması gereken temel işlerdir?

I, II, III

II ve III

I, III, IV

II ve IV

II, III, IV

Açıklama:

Özel gereksinimli birey için öğretilecek beceriye
karar verilmesinin ardından, becerinin ne şekilde,
hangi koşullarda öğretileceği, öğrenci bu beceriyi
hangi düzeyde gerçekleştirirse öğrendi olarak kabul
edileceği belirlenir. Bunun için yapılacak 3 temel iş
şu şekildedir:
• Öğrencinin var olan performans düzeyinin
belirlenmesi
• Öğretim programının hazırlanması ve öğretimin
yapılması
• Öğretimin değerlendirilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi ileri zincirleme yöntemiyle çorap giyme becerisi öğretiminin ilk basamağı olabilir?

Çorabı tutar

Ayak parmaklarına geçirilmiş çorabı giyer

Topuğuna kadar giydirilmiş çorabı giyer

Ayak bileğine kadar giydirilmiş çorabı giyer.

Topuğuna kadar çıkarılmış çorabı çıkarır

Açıklama:

İleri Zincirleme Yöntemi
1. Çorabı tutar.
2. Çorabı ayak parmaklarına geçirir.
3. Çorabı giyer.
Geri Zincirleme Yöntemi
1. Ayak bileğine kadar giydirilmiş çorabı giyer.
2. Topuğuna kadar giydirilmiş çorabı giyer.
3. Ayak parmaklarına geçirilmiş çorabı giyer.
4. Çorabı giyer.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi ileri zincirleme yöntemiyle çorap giyme becerisi öğretiminin son basamağı olabilir?

Çorabı tutar.

Ayak parmaklarına geçirilmiş çorabı giyer.

Topuğuna kadar giydirilmiş çorabı çekerek giyer.

Çorabı topuğuna kadar geçirir

Çorabı ayak bileğine kadar geçirir

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 28

Öğretilecek becerinin ön koşul niteliğine göre hiyerarşik olarak sıralanması hangi beceri analizi türünün özelliğidir?

İleri zincirleme yöntemi

Geri zincirleme yöntemi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Açıklama:

Öğretilecek becerinin ön koşul niteliğine göre hiyerarşik olarak sıralanmasıdır. Örneğin eldeli toplama işlemi becerisini öğretmeyi hedeflediğiniz öğrencinin öncelikle rakamlarla eldesiz toplama işlemi yapabiliyor olması gerekmektedir. Benzer şekilde bağcıklı ayakkabı giymeyi hedeflediğiniz öğrencinizin öncelikle bağcıksız, nispeten kolay giyilebilir (babet ayakkabı gibi) bir ayakkabıyı bağımsız şekilde giyiyor olabilmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin öğretilmesi planlanan beceri için ön koşul niteliği taşıyan becerileri belirlemeleri ve öğrencilerine bu beceriyi ancak ön koşul becerileri sağlar hâle geldikten sonra öğretmeye başlamaları gerekmektedir. Bu durum gelişimsel aşamaya göre beceri analizi ile aşılabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizinde aşağıdaki örneklerden hangisi iki basamaklı bir sayıdan iki basamaklı bir sayıyı onluk bozmayı gerektirmeyecek şekilde çıkarma işlem basamağı için verilebilir?

64 - 9 =

42 - 29 =

58 - 29 =

38 - 26 =

24 - 16 =

Açıklama:

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi, öğretilmesi hedeflenen becerinin kendi içindeki çeşitlilikleri arasında hiyerarşik olarak bir sıralama yapılması, bu hiyerarşideki hangi basamaktan itibaren öğretime başlanması ve ne şekilde ilerlenmesi gerektiği konusunda öğretmene yol göstermektedir. Buna göre çıkarma işleminin öğretiminde hiyerarşik bir yapı olmalıdır. Öğretim basamakları basitten zora doğru belirlenmelidir.
1. Tek basamaklı bir sayıdan tek basamaklı bir sayıyı çıkarma
2. İki basamaklı bir sayıdan tek basamaklı bir sayıyı onluk bozmayı gerektirmeyecek şekilde çıkarma
3. İki basamaklı bir sayıdan iki basamaklı bir sayıyı onluk bozmayı gerektirmeyecek şekilde çıkarma
4. İki basamaklı bir sayıdan tek basamaklı bir sayıyı onluk bozmayı gerektirecek şekilde çıkarma
5. İki basamaklı bir sayıdan iki basamaklı bir sayıyı onluk bozmayı gerektirecek şekilde çıkarma

Doğru Cevap: D

Soru 30

Öğrencinin beceriyi tam olarak öğrenebilmesi için ne tür bilgilendirmenin, hangi yolla yapılacağının belirlenmesi becerilerin yapısal analizlerinden hangisini açıklamaktadır?

Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi

Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Öğrencinin beceriyi tam olarak öğrenebilmesi için ne tür bilgilendirmenin, hangi yolla yapılacağının belirlenmesidir. Örneğin diş
fırçalama becerisi için aşağıdaki belirtildiği gibi sunum şekline göre beceri analizi yapılabilir:
• Silinebilir bir kâğıttaki (asetat kâğıdı gibi) diş resmini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Büyük diş maketi üzerindeki dişleri gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Oyuncak bebeğin dişlerini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Kendi dişlerini fırçalar.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşam becerilerinden birisi değildir?

Giyinme

Yemek yeme

Telefonla konuşma

Ayakkabı bağcığını bağlama

Matematik problemi çözme

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I.Değerlendirmede öğrencinin fiziksel, bilişsel alanlar ve dil, iletişim gibi tüm gelişim alanlarındaki durumu incelenir.
II.Öğrencinin en çok zaman geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.
III.Öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.
IV.Aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.
Çoklu engelli öğrencilerde işlevsel becerilerin belirlenmesi için izlenecek adımlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru sıralama ile verilmiştir?

I, II, III ve IV

IV, III, II ve I

II, III, IV ve I

III, IV, I ve II

III,I, IV ve II

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Elif öğretmen sınıfında çoklu engeli olan öğrencisi Ahmet'in bağımsız olarak dişlerini fırçalayamadığını fark etmiştir. Elif öğretmen diş fırçalama becerisi basamaklarını yapılış sırasına göre baştan sona doğru sıralamıştır.
Bu işlemleri yapan Elif öğretmen, diş fırçalama becerisi için hangi tür beceri analizi yapmıştır?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Engel türüne uygun analiz

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Bir öğretmen çoklu engeli olan öğrencisinin işlevsel beceri performansını belirlerken aşağıdakilerden hangisini yaparsa gelişimsel aşamaya göre beceri analizi yapmış olur?

Ayakkabı bağlama becerisindeki basamakları başından sonuna doğru sıralar.

Ayakkabı bağlama becerisindeki basamakları sonundan başa doğru sıralar.

Bağcıksız ayakkabı giyebilen çocuk için bağcıklı ayakkabı giyme becerisini hedefler.

Ayakkabı giyme becerisi içindeki basamakları kolaydan zora doğru sıralar.

Ayakkabı giyme becerisi içindeki basamakları zordan kolaya doğru sıralar.

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi yapısal analiz türlerinden değildir?

Yönergesine göre becerinin analizi

Sunum şekline göre becerinin analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin analizi

Yeterli görülen süreye göre becerinin analizi

Basamakların yapılış sırasına göre analiz

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Elif öğretmen çoklu engeli olan öğrencisi Ahmet için çorap giyme becerisini yapısal olarak analiz etmiştir. Bu beceriyi değerlendirirken öğrencisine "çorabını ayak parmaklarından geçir" yönergesini verdiğinde Ahmet bu basamağı gerçekleştirememiştir. Bu nedenle öğretmen becerinin nasıl uygulanacağını göstermiştir ve Ahmet gördüğünü uygulayabilmiştir.
Yukarıdaki örnek incelendiğinde Ahmet bu yönergeyi nasıl gerçekleştirmiştir?

Bağımsız yapmıştır.

Sözel ipucu ile yapmıştır.

Model olma ile yapmıştır.

Hem sözel hem de model olma ile yapmıştır.

Fiziksel yardımla yapmıştır.

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi beceri öğretim programında bulunması gereken ögelerden değildir?

Amaçlar

Öğretim ortamı ve materyaller

Pekiştireçler

Kazanılan becerilerin genellenmesi

Aile

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi pekiştireç türlerinden değildir?

Birincil pekiştireçler

İkincil pekiştireçler

Sürekli pekiştirme

Süreksiz pekiştirme

Aralıklı pekiştirme

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Elif öğretmen, evden okula 20 dakika içinde bağımsız şekilde yürüyerek gelmesini öğretmeyi hedeflediği bir öğrenci için, yolda yürüyüş esnasında her iki dakikada bir “Aferin, harika gidiyorsun!” şeklinde pekiştireç sunmaktadır.
Bunu yapan Elif öğretmen öğrencisi için hangi pekiştirme tarifesini kullanmaktadır?

Birincil pekiştireçler

Sürekli pekiştirme

Aralıklı pekiştirme

Oranlı pekiştirme

Sabit zaman aralıklı

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi yanlışsız öğretim yöntemlerinden birisi değildir?

Sabit bekleme süreli öğretim

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

Fiziksel yardım ile öğretim

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıda verilenlerden hangisi zincirleme bir beceri değildir?

Çorap giyme becerisi

Bardaktan su içme becerisi

Kazak katlama becerisi

Fermuar açma-kapama becerisi

Nesne ismi söyleme becerisi

Açıklama:

İki tür beceri vardır:
• Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Nesne ismi söyleme, tabela okuma vs.
• Zincirleme beceriler: Birkaç davranışın biraraya gelerek daha karmaşık bir avranış oluşturmasıdır. Çorap giyme, bardaktan su içme vs.

Doğru Cevap: E

Soru 42

I.Öğrencinin var olan performans düzeyinin belirlenmesi
II.Öğretim programının hazırlanması ve öğretimin yapılması
III. Öğretimin değerlendirilmesi
Yukarıda yer alan maddelerden hangisi ya da hangileri özel gereksinimli birey için öğretilecek beceriye karar verildikten sonra dikkat edilen hususlardandır?

II-III

I-III

I-II

I-II-III

Açıklama:

Özel gereksinimli birey için öğretilecek beceriye karar verilmesinin ardından, becerinin ne şekilde, hangi koşullarda öğretileceği, öğrenci bu beceriyi hangi düzeyde gerçekleştirirse öğrendi olarak kabul edileceği belirlenir. Bunun için yapılacak 3 temel iş şu şekildedir:
• Öğrencinin var olan performans düzeyinin belirlenmesi
• Öğretim programının hazırlanması ve öğretimin yapılması
• Öğretimin değerlendirilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin beceriyi öğrenirken ihtiyaç duyacağı yardım düzeyinin doğru bir şekilde belirlenmesinin sağlayan beceri analizlerinden biri değildir?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Bireyin tercihlerine göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 44

• Silinebilir bir kâğıttaki (asetat kâğıdı gibi) diş resmini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Büyük diş maketi üzerindeki dişleri gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Oyuncak bebeğin dişlerini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Kendi dişlerini fırçalar.
Yukarıda diş fırçalama becerisi için verilen beceri analizi aşağıdaki yöntemlerden hangisine göre
gerçekleştirilmiştir?

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Açıklama:

Öğrencinin beceriyi tam olarak öğrenebilmesi için ne tür bilgilendirmenin, hangi yolla yapılacağının belirlenmesidir (Uysal, 2004). Örneğin diş fırçalama becerisi için aşağıdaki belirtildiği gibi sunum şekline göre beceri analizi yapılabilir:
• Silinebilir bir kâğıttaki (asetat kâğıdı gibi) diş resmini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Büyük diş maketi üzerindeki dişleri gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Oyuncak bebeğin dişlerini gerçek diş fırçası ile fırçalar.
• Kendi dişlerini fırçalar.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi beceri öğretim programında bulunan ögelerden biri değildir?

Öğretim ortamı ve materyaller

Öğrencinin ailesinin istekleri

İpucu işlem süreçleri ve öğretim yöntemleri

Kazanılan becerilerin sürekliliğinin sağlanması

Kazanılan becerilerin genellenmesi

Açıklama:

Öğrencinin öğretilmesi hedeflenen beceriye ilişkin var olan performansının belirlenmesinin ardından, beceri öğretim programı hazırlanır. Beceri öğretim programında aşağıdaki ögeler bulunur
(Varol, 2007):
• Amaçlar
• Öğretim ortamı ve materyaller
• Pekiştireçler
• Öğretim zamanı
• İpucu işlem süreçleri ve öğretim yöntemleri
• Öğretimdeki ilerlemelerin kaydedilmesi
• Kazanılan becerilerin sürekliliğinin sağlanması
• Kazanılan becerilerin genellenmesi

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi ikincil pekiştirece örnektir?

Oyun hamuru ile oynamak

Çizgi film izlemek

Aferin demek

Çikolata yemek

Tuvalete gitmesine izin vermek

Açıklama:

Özel eğitimde öğrencilere öğretilmesi ya da kazandırılması hedeflenen her amaçta olduğu üzere, beceri öğretiminde de pekiştirmeden yararlanılır.
Pekiştireçler iki türlü olabilir:
Birincil Pekiştireçler: Bireyler için biyolojik olarak önem taşıyan yaşamsal gereksinimleri karşılamaya yönelik pekiştireçlerdir. Bu pekiştireçler yiyecek içecek pekiştireci (çikolata, patlamış mısır, gazlı içecek vs,) ve duyusal pekiştireçlerdir (oyun hamuru ile oynamak, çizgi film izlemek vs,).
İkincil Pekiştireçler: Yaşamsal gereksinimleri karşılamayan ancak bireyler üzerinde olumlu etki yaratan pekiştiremlerdir. Bu pekiştireçler nesne pekiştireci (oyuncak, kalem vs,), ayrıcalıklı pekiştireçler (takım kaptanı olma, ev ödevinin yarısını yapma vs,), etkinlik pekiştireçleri (sinemaya gitme, tablette oyun oynama vs,), sosyal pekiştireçler (“Aferin” denmesi, çak yapılması vs,) ve sembol pekiştireçlerdir (yıldız, gülen surat gibi şekiller çizilmesi, yapıştırılması vs,). Bu açıklamalardan görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

'Çorap giyme becerisinin öğretiminde öğretmenin de önünde bir çorap olması ve öğrenciye çorabın nasıl giyileceğini bizzat kendisinin çorabı giyerek göstermesidir.' şeklinde uygulanan ipucu işlem süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Sözel ipucu

Model olma

Yarı gölge model olma

Tam fiziksel yardım ipucu

Yarı fiziksel ipucu

Açıklama:

Model olma, beceri basamağının nasıl uygulanması gerektiğinin öğretmen tarafından bizzat uygunarak öğrenciye gösterilmesidir. Örneğin çorap giyme becerisinin öğretiminde öğretmenin de önünde bir çorap olması ve öğrenciye çorabın nasıl giyileceğini bizzat kendisinin çorabı giyerek göstermesidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi yanlışsız öğretim yöntemlerinden biri değildir?

İleri zincirlemeyle öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

Uyaran ipuçları ve uyarlamaları

Açıklama:

Yukarıda belirtilen yanlışsız öğretim yöntemleri de dâhil olmak üzere dokuz farklı yanlışsız öğretim yöntemi bulunmaktadır:
• Sabit bekleme süreli öğretim
• Eşzamanlı ipucuyla öğretim
• Artan bekleme süreli öğretim
• Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim
• Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim
• Aşamalı yardımla öğretim
• İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim
• İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim
• Uyaran ipuçları ve uyarlamaları
Bu açıkalamalardan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

1-Güdüleme
2-Fırsat Öğretimi
3-Bağımsız uygulamalar
4-Rehberli uygulamalar
5-Model olma
Yukarıdakilerden hangisinde doğrudan öğretim yönteminin uygulanış sırası doğru şekilde verilmiştir?

1-2-3-5

2-3-4-5

1-3-4-5

1-5-4-3

1-2-4-5

Açıklama:

Doğrudan öğretim yöntemi dört basamaktan oluşmaktadır:
• Güdüleme
• Model olma
• Rehberli uygulamalar
• Bağımsız uygulamalar
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi öğretilen becerinin başka kişilerde genellemesine örnektir?

Marketten alışveriş yapma becerisinin sınıf ortamında öğretiminin yapılmasının ardından, ilerleyen zamanlarda gerçek market ortamında öğretime devam edilmesi

Diş fırçalama becerisini sınıf öğretmeni ile öğrenmiş bir öğrencinin artık bu beceriyi annesi ile çalışıyor olması

Öğretmenin ayakkabı giyme için öğretim esnasında yanlarında yanları yeşil şeritli ayakkabı kullanırken, ilerleyen zamanlarda üzerinde şerit olmayan düz renkli bir ayakkabı ile öğretime devam etmesi

Öğretmenin kazak giyme için öğretim esnasında “Emre kazağını giy” yönergesini kullanırken, ilerleyen zamanlarda “Kazağını giyer misin?” yönergesini kullanması

örneğin masa toplama becerisi için, öğretim sırasında kullanılan “Emre masandaki eşyaları topla” yönergesi değiştirilerek “Masayı topla” yönergesi kullanılabilir.

Açıklama:

Kazanılan Becerilerin Genellenmesi
Öğrenciler kazandıkları beceriyi bazen farklı ortamlarda ya da daha farklı araçlarla gerçekleştirmekte zorlanabilmektedirler. Örneğin sürekli öğretmeninden beceri yönergesi almaya alışmış bir öğrenci, farklı bir kişi tarafından yönerge aynı şekilde sunulsa bile bunu gerçekleştirmekte zorlanabilir. Ya da hep aynı büyüklükte çatalla yemek yemeyi öğrenmiş bir öğrenci, daha büyük bir çatalla yemek yemekte zorlanabilir. Bu sorunların önüne geçebilmek için öğrencinin öğrendiği beceriyi genellemesinin sağlanması gerekmektedir. Becerinin genellenmesi, kazanılan becerinin öğretimin yapıldığı ortamdan başka ortamlarda, başka araçlarla, başka kişilerin varlığında ve başka yönergeler verildiğinde yapılmasıdır.
• Ortam genellemesi için örneğin selamlaşma becerisi sınıf ortamında çalışıldıktan sonra, öğretmenler odasında ya da okul gezisisinin yapıldığı ortamlarda çalışılabilir.
• Başka araçlara genelleme için örneğin V yaka kazak giyme becerisi, öğretim sırasında kullanılan kazak dışında daha farklı renk ve desende bir V yaka kazak ile çalışılabilir.
• Kişiler arası genelleme için örneğin öğretim sırasında yalnızca sınıf öğretmeni ile selamlaşma becerisi çalışıldıysa okuldaki diğer öğretmenler ile de selamlaşma becerisi çalışılabilir.
• Yönergenin genellenmesi için örneğin masa toplama becerisi için, öğretim sırasında kullanılan “Emre masandaki eşyaları topla” yönergesi değiştirilerek “Masayı topla” yönergesi kullanılabilir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli öğrencinin işlevsel becerilerinin belirlenmesindeki basamaklardan biri değildir?

Kaba değerlendirme formları

Gelişim envanterleri

Aile görüşmeleri

Akran görüşleri

Ders programı kazanımları

Açıklama:

Öncelikle öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendi- rilir. Bu formlar kaba değerlendirme formları, gelişim envanterleri ve akademik beceriler için ders programlarında yer alan kazanımlar olabilir. Değerlendirmede öğrencinin fiziksel, bilişsel alanlar ve dil, iletişim gibi tüm gelişim alanlarındaki durumu incelenir.

Daha sonra aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır.

Ayrıca öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

“Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Nesne ismi söyleme, tabela okuma vs.” olarak tanımlanan beceri aşağıdakilerden hangisidir?

Basit beceriler

Tek basamaklı beceriler

İki basamaklı beceriler

Çok basamaklı beceriler

Zincirleme beceriler

Açıklama:

Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Bunlara örnek olarak; nesne ismi söyleme, tabela okuma gibi becerilerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin beceri öğretiminde ihtiyaç duyacağı yardım düzeyini doğru belirlemek için yapılan beceri analizlerinden biri değildir?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Tek basamaklı beceri analizi

Açıklama:

Yapılış sırasına göre beceri analizi, Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi, Güçlük düzeyine göre beceri analizi ve Becerinin yapısal analizi. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

“1. Çorabı tutar. 2. Çorabı ayak parmaklarına geçirir. 3. Çorabı giyer.” basamakları verilen beceri yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Basit beceri Yöntemi

Tek basamaklı Yöntemi

İki basamaklı Yöntemi

İleri Zincirleme Yöntemi

Geri Zincirleme Yöntemi

Açıklama:

Beceri basamakları yapılış sırasına göre sıralanırken bazen en baştan en sona doğru sıralanır, buna ileri zincirleme yöntemi denir. İleri zincirleme yöntemi 1. Çorabı tutar. 2. Çorabı ayak parmaklarına geçirir. 3. Çorabı giyer. Doğru yanıtı D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi becerilerin yapısal olarak analiz edilme şekillerinden biri değildir?

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi

Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi

Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi

Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi

Kazanılan becerilerin sürekliliğinin yapısal analizi

Açıklama:

Yönergesine göre becerinin yapısal analizi, Sunum şekline göre becerinin yapısal analizi, Gerekli görülen niteliklere göre becerinin yapısal analizi, Yeterli görülen süreye göre becerinin yapısal analizi ve Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Öğrencinin becerinin hangi basamaklarını bağımsız olarak gerçekleştirdiğini ve bağımsız olarak gerçekleştiremediği her bir basamağı hangi ipucu verildiğinde gerçekleştirdiğini saptamayı amaçlayan yöntem aşağıdakilerden hangidir?

İleri zincirleme yöntemi

Tek fırsat yöntemi

Çoklu fırsat yöntemi

Geri zincirleme yöntemi

Basit beceri yöntemi

Açıklama:

Çoklu fırsat yönteminde ise amaç, öğrencinin becerinin hangi basamaklarını bağımsız olarak gerçekleştirdiğini ve bağımsız olarak gerçekleştiremediği her bir basamağı hangi ipucu verildiğinde gerçekleştirdiğini saptamaktır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi beceri öğretiminde ikincil pekiştireçler arasında yer almaz?

Duyusal pekiştireçler

Ayrıcalıklı pekiştireçler

Sosyal pekiştireçler

Sembol pekiştireçler

Etkinlik pekiştireçler

Açıklama:

İkincil Pekiştireçler: Yaşamsal gereksinimleri karşılamayan ancak bireyler üzerinde olumlu etki yaratan pekiştireçlerdir (Yücesoy-Özkan, Kaya ve Gülboy, 2007). Bu pekiştireçler nesne pekiştireci (oyuncak, kalem vs,), ayrıcalıklı pekiştireçler (takım kaptanı olma, ev ödevinin yarısını yapma vs,), etkinlik pekiştireçleri (sinemaya gitme, tablette oyun oynama vs,), sosyal pekiştireçler (“Aferin” denmesi, çak yapılması vs,) ve sembol pekiştireçlerdir (yıldız, gülen surat gibi şekiller çizilmesi, yapıştırılması vs,). Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi yanlışsız öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Sabit bekleme süreli öğretim

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Tek basamaklı beceri analizi

Aşamalı yardımla öğretim

Açıklama:

Yanlışsız öğretim yöntemleri aşağıdaki gibidir:

Sabit bekleme süreli öğretim

Eşzamanlı ipucuyla öğretim

Artan bekleme süreli öğretim

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim

Uyaran ipuçları ve uyarlamaları

Bu doğrultuda sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

”Öğretmenin öğrenciye daha önceden belirlenen ipucu/ipuçları ile öğretimi gerçekleştirmesidir.” şeklinde tanımlanan doğrudan öğretim yöntemi basamağı aşağıdakilerden hangisidir?

Güdüleme

Model olma

Rehberli uygulamalar

Bağımsız uygulamalar

Aşamalı yardım

Açıklama:

Rehberli uygulamalar: Öğretmenin öğrenciye daha önceden belirlenen ipucu/ ipuçları ile öğretimi gerçekleştirmesidir. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

“ Etkileşim öğrenci tarafından başlatılır ve öğrencinin ilgilendiği nesne ve olay belirlenerek bu nesne ve olay ile ilgili konuşulur, öğrencinin bir tepki vermesi sağlanır.” Şeklinde tanımlanan doğal öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Fırsat Öğretimi

Artan bekleme süreli öğretim

Etkinlik temelli öğretim

Sabit bekleme süreli öğretim

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Açıklama:

Fırsat Öğretimi: Öğrenci ve yetişkin arasındaki etkileşime odaklanılır. Burada etkileşim öğrenci tarafından başlatılır ve öğrencinin ilgilendiği nesne ve olay belirlenerek bu nesne ve olay ile ilgili konuşulur, öğrencinin bir tepki vermesi sağlanır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi tek basamaklı becerilerden birisidir?

Ayakkabı giyme

Çorap giyme

Düğme ilikleme

Bardaktan su içme

Tabela okuma

Açıklama:

Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Buna örnek olarak; nesne ismi söyleme, tabela okuma gibi örnekler verilebilir. O halde sorunun doğru yanıtının E seçeni olduğu görülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin öğretilmesi planlanan beceri ile ilgili performansı ve beceri basamaklarını uygulamayı öğrenirken ihtiyaç duyacağı yardım düzeyini doğru belirleyebilmek için yapılan beceri analizlerinden birisi değildir?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Fiziksel ortama göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 63

1. Ayak bileğine kadar giydirilmiş çorabı giyer.
2. Topuğuna kadar giydirilmiş çorabı giyer.
3. Ayak parmaklarına geçirilmiş çorabı giyer.
4. Çorabı giyer
Ayşe öğretmen yukarıdaki sıralamaları uygulayarak öğrencisine çorap giyme becerisi kazandırmayı amaçlamıştır.
Ayşe öğretmenin beceri öğretiminde izlediği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

İleri zincirleme yöntemi

Geri zincirleme yöntemi

Beceri hiyerarşisi

Beceri analizi

Gelişimsel aşama yöntemi

Açıklama:

Bazı becerilerin uygulanmasındaki ilk adımlar daha kolay olduğu için ileriye zincirleme yönteminden yararlanılır. Bazı becerilerin ise son basamaklarının uygulanması daha kolaydır. Özel gereksinimli bireylere öğretim sunulurken basitten karmaşığa doğru ilkesi ile hareket edilmesi sebebi ile öğrencinin beceriyi en kolay öğrenebileceği bir zincirleme yöntemi seçilmelidir. Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi esnasında ileri zincirleme yöntemi uygulanır. Eğer öğrenci beceri basamaklarının yarısından fazlasını gerçekleştiremiyor ya da öğrencinin birçoğunda fiziksel yardım veya model olmaya ihtiyacı olduğu belirlenirse bu durumda beceri tersine zincirleme yöntemine göre basamaklandırılıp öğrencinin tersine zincirleme yöntemine göre varolan performans düzeyi ayrıntılı olarak belirlenir ve öğretim planı tersine zincirleme yöntemine göre yapılır. Bu açıklamalardan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi birincil pekiştireçlere örnektir?

Takım kaptanı olma

Oyuncak Araba

Aferin deme

Patlamış mısır

Ödevinin yarısını yapma

Açıklama:

Bireyler için biyolojik olarak önem taşıyan yaşamsal gereksinimleri karşılamaya
yönelik pekiştireçlerdir. Bu pekiştireçler yiyecek içecek pekiştireci (çikolata, patlamış mısır, gazlı içecek vs,) ve duyusal pekiştireçlerdir (oyun hamuru ile oynamak, çizgi film izlemek vs,). Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi doğrudan öğretim basamakları arasında yer almaz?

Güdüleme

Model olma

Rehberli uygulamalar

Bağımsız uygulamar

Öğretim zamanı

Açıklama:

Doğrudan öğretim yöntemi dört basamaktan oluşmaktadır:
• Güdüleme
• Model olma
• Rehberli uygulamalar
• Bağımsız uygulamalar
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Öğrencinin hangi beceri basamaklarını ne düzeyde yaptığına ilişkin tabloda gerekli işaretlemeler yapılır. Buna göre bir sonraki öğretim oturumunda hangi yardım düzeyi ile öğretim yapılacağına, eğer bağımsız olarak gerçekleştirdiği basamaklar varsa geriye hangi beceri basamaklarının kaldığına ve bir sonraki öğretim oturumunda hangi beceri basamaklarının çalışılacağına karar verilir.
Yukarıdaki işlemleri gerçekleştiren bir öğretmen hangi basamakta olduğu söylenebilir?

Öğretimin Değerlendirilmesi

Kazanılan Becerilerin Genellenmesi

Becerilerin Sürekliliğinin Sağlanması

İpucu İşlem Süreçleri

Öğretim Yöntemleri

Açıklama:

Hazırlanan öğretim programına göre öğretim gerçekleştirildikten sonra, her öğretim oturumunun sonunda beceri basamaklarının öğrenci tarafından ne düzeyde gerçekleştirilebildiği belirlendiği basamak öğretimin değerlendirilmesidir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Davranışla doğal ve anlamlı bir ilişki içinde olan davranış öncesi ve sonrası uyaranların kullanıldığı, çocuğa doğal ortamda öğrenme fırsatları sunan, çocuğun ilgilerinden yola çıkılarak belirlenen işlevsel ve genellenebilen amaçların günlük rutinler ve planlanmış oyun etkinliklerinin içerisine gömülerek öğretildiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Etkinlik Temelli Öğretim

Yetişkin Tarafından Başlatılan Etkinlik Modeli

Fırsat Öğretimi

Dolaylı Öğretim

Bağımsız Öğretim

Açıklama:

Etkinlik Temelli Öğretim: Davranışla doğal ve anlamlı bir ilişki içinde olan davranış öncesi ve sonrası uyaranların kullanıldığı, çocuğa doğal ortamda öğrenme fırsatları sunan, çocuğun ilgilerinden yola çıkılarak belirlenen işlevsel ve genellenebilen amaçların günlük rutinler ve planlanmış oyun etkinliklerinin içerisine gömülerek öğretildiği bir öğretim düzenlemesidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi yanlışsız öğretim yöntemleri arasında yer almaz?

Sabit bekleme süreli öğretim

Aşamalı yardımla öğretim

Fırsat öğretimi

İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim

Uyaran ipuçları ve uyarlamaları

Açıklama:

Öğretmenlerin uygulayabileceği dokuz farklı yanlışsız öğretim yöntemi bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Sabit bekleme süreli öğretim
• Eşzamanlı ipucuyla öğretim
• Artan bekleme süreli öğretim
• Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim
• Davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim
• Aşamalı yardımla öğretim
• İpucunun giderek artırılmasıyla öğretim
• İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim
• Uyaran ipuçları ve uyarlamaları
Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. Sözel ipucu, öğrenciye o becerinin ya da basamağının nasıl uygulanacağının öğretmen tarafından sözel olarak ifade edilmesidir.
II. Model olma, beceri basamağının nasıl uygulanması gerektiğinin öğretmen tarafından bizzat uygunarak öğrenciye gösterilmesidir.
III. Fiziksel yardım ise öğretmenin öğrencinin elinden tutarak ya da omzuna dokunarak beceri basamağını gerçekleştirmesini sağlamasıdır.
Yukarıda verilen tanımlardan hangileri doğrudur?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I,II ve III

Açıklama:

Verilen tanımların hepsi doğrudur. O halde sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Kazak giyme becerisini öğretiminde öğretmen; “Hadi şimdi kazağı birlikte giyelim!” der ve öğrenciye beceri basamaklarında fiziksel yardım ipucu türünü kullanarak kazak giyme becerisinin öğretimini gerçekleştirir. Buna göre öğretmen kullandığı doğrudan öğretim yönteminin hangi basamağındadır?

Güdüleme

Rehberli uygulama

Model olma

Fırsat verme

Bağımsız uygulama

Açıklama:

Doğrudan öğretim, öğretimi yapılacak içeriğin ardışık şekilde sıralanması, öğrencinin tam katılımı, öğretmenin düzeltici dönütler vermesi, ipuçlarının düzenlenmesi, ipuçlarının uygulanması ve geri çekilmesi anlamına gelir. Doğrudan öğretim yöntemi dört basamaktan oluşmaktadır. Bunlar güdüleme, model olma, rehberli uygulamalar ve bağımsız uygulamalar şeklinde sıralanmaktadır. Rehberli uygulamalar; öğretmenin öğrenciye daha önceden belirlenen ipucu/ ipuçları ile öğretimi gerçekleştirmesidir. O halde sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıda yer alan davranışlardan hangisinin türü diğerlerine göre farklıdır?

Elma resmi gösterildiğinde "elma" deme.

Yönerge verildiğinde ışığı yakma.

Söz almak üzere parmak kaldırma.

Araba resimleri arasından kırmızı olanı gösterme.

Kağıt üzerindeki düz çizgiyi makasla kesme

Açıklama:

Davranış ya da beceriler iki gruba ayrılmaktadır; tek basamaklı beceriler ve zincirleme beceriler. Tek basamaklı beceriler başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Zincirleme beceriler ise, birkaç davranışın bir araya gelerek daha karmaşık bir davranışı oluşturmasıdır. Elma resmi gösterildiğinde "elma" deme, ışığı yakma, söz almak üzere parmak kaldırma ve araba resimleri arasından kırmızı olanı gösterme tek basamaklı becerilere örnektir. Kağıt üzerindeki düz çizgiyi makasla kesme becerisi ise birden fazla tek basamaklı becerinin (örn.,makası alma, uyun şekilde tutma ve kesme) gelmesinden oluşan zincirleme bir beceridir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Öğrencinin kendisine öğretilmesi planlanan beceriye ilişkin performansını ve beceri basamaklarını gerçekleştirebilmek üzere ihtiyaç duyacağı yardım düzeyini doğru belirleyebilmek üzere kaç tür beceri analizi gerçekleştirilebilir?

Açıklama:

Beceri analizi, karmaşık ya da çok basamaklı davranış ya da becerilerin küçük, öğretilmesi kolay alt beceri basamaklarına ayrılmasıdır. Öğrencinin kendisine öğretilmesi planlanan beceriye ilişkin performansını ve beceri basamaklarını gerçekleştirebilmek üzere ihtiyaç duyacağı yardım düzeyini doğru belirleyebilmek üzere dört tür beceri analizi gerçekleştirilebilir. Bunlar; yapılış sırasına göre beceri analizi, gelişimsel aşamaya göre beceri analizi, güçlük düzeyine göre beceri analizi ve becerinin yapısal analizidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

İleriye zincirleme yöntemi ve geriye zincirleme yöntemi aşağıda yer alan beceri analizi türlerden hangisi ile ilişkilidir?

Yapılış sırasına göre beceri analizi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Güçlük düzeyine göre beceri analizi

Becerinin yapısal analizi

Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi

Açıklama:

Beceri analizi yapılış sırasına göre beceri analizi, gelişimsel aşamaya göre beceri analizi, güçlük düzeyine göre beceri analizi ve becerinin yapısal analizi olmak üzere dört faklı şekilde gerçekleştirilebilmektedir. İleriye zincirleme yöntemi ve geriye zincirleme yöntemi yapılış sırasına göre beceri analizi yöntemleridir. Yapılış sırasına göre beceri analizi becerinin uygulanmasında izlenen adımların sıralanmasıdır. Beceri basamaklarının en baştan en sona doğru sıralanması ileriye zincirleme yöntemi, en son adımdan ilk adıma doğru sıralanması ise geriye doğru zincirleme yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Doğruluk düzeyine göre becerinin yapısal analizi ise becerinin yapısal analizinin gerçekleştirme türlerinden biridir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi sürecinde kullanılan beceri analizi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Geriye zincirleme

İleriye zincirleme

Tek fırsat yöntemi

Çoklu fırsat yöntemi

Gelişimsel aşamaya göre beceri analizi

Açıklama:

Beceri analizi, karmaşık ya da çok basamaklı davranış ya da becerilerin küçük, öğretilmesi kolay alt beceri basamaklarına ayrılmasıdır ve dört tür beceri analizi gerçekleştirilebilir. Bunlar; yapılış sırasına göre beceri analizi, gelişimsel aşamaya göre beceri analizi, güçlük düzeyine göre beceri analizi ve becerinin yapısal analizidir. Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi sürecinde kullanılan beceri analizi türü, becerinin en son adımdan ilk adıma doğru sıralanmasını içeren ileriye doğru zincirlemedir. Tek fırsat ve çok fırsat yöntemi ise performans alma yöntemleridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıda yer alan pekiştirme tarifelerinden hangisi aralıklı pekiştirme tarifesi ile ilişkili değildir?

Oranlı pekiştirme

Zaman aralıklı pekiştirme

Sürekli pekiştirme

Sabit oranlı pekiştirme

Değişken oranlı pekiştirme

Açıklama:

Pekiştirme sürekli pekiştirme ve aralıklı pekiştirme olmak üzere iki biçimde gerçekleştirilebilir. Aralıklı pekiştirme tarifesi oranlı ve zaman aralıklı olmak üzere iki biçimde uygulanabilmektedir. Oranlı pekiştirme ise kendi içinde sabit oranlı ve değişken oranlı; zaman aralıklı pekiştirme ise kendi içinde sabit zaman aralıklı ve değişken zaman aralıklı olarak iki biçimde uygulanabilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Öğretmenin "haydi şimdi masayı birlikte hazırlayalım" demesi ve öğrenciye masayı hazırlama becerisini oluşturan basamaklarda sözel ipucunu kullanarak masa hazırlama becerisinin öğretimini gerçekleştirmesi doğrudan öğretim uygulamasının hangi basamağını içermektedir?

Model olma

Güdüleme

Rehberli uygulamalar

Bağımsız uygulama

Beceri yönergesi sunma

Açıklama:

Doğrudan öğretim, öğretimi yapılacak içeriğin ardışık şekilde sıralanması, öğrencinin tam katılımı, öğretmenin düzeltici dönütler vermesi, ipuçlarının düzenlenmesi, ipuçlarının uygulanması ve geri çekilmesi anlamına gelmektedir. Bu süreçte öğretim yapılmaya başlandığında bütün sorumluluk öğretmende iken, öğretim ilerledikçe sorumluluk, öğretmenden öğrenciye geçmektedir.Doğrudan öğretim güdüleme, model olma, rehberli uygulamalar ve bağımsız uygulamlar olmak üzere dört basamaktan oluşmaktadır. Rehberli uygulama, öğretmenin daha önceden belirlenen ipucu ya da ipuçları ile öğretimi gerçekleştirmesidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi beceri ve kavraların en iyi biçimde öğrenmenin öğretim sırasındaki olumlu yanıtlar ve alıştırmalar aracılığıyla gerçekleştiği varsayımına dayalı öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Aşamalı yardımla öğretim

Uyaran ipuçları ve uyarlamaları

Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim

İpucunun giderek arttırılması ile öğretim

Etkinlik temelli öğretim

Açıklama:

Beceri ve kavraların en iyi biçimde öğrenmenin öğretim sırasında yapılan yanlışlardan ziyade, öğretim sırasındaki olumlu yanıtlar ve alıştırmalar aracılığıyla gerçekleştiği varsayımına dayalı öğretim yöntemleri yanlışsız öğretim yöntemleri olarak adlandırılmaktadır. Toplum dokuz yanlışsız öğretim yöntemi yer almaktadır. Bunlar; eşzamanlı ipucuyla öğretim, sabit bekleme süreli öğretim, artan bekleme süreli öğretim, davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretim, davranış öncesi ipucu ve silikleştirmeyle öğretim, aşamalı yardımla öğretim, ipucunun giderek arttırılması ile öğretim, ipucunun giderek azaltılması ile öğretim ve uyaran ipuçları ve uyarlamalarıdır. Etkinlik temelli öğretim yanlışsız öğretim yöntemlerinden biri değildir. Etkinlik temelli öğretim davranışla doğal ve anlamlı bir ilişkide olan davranış önesi ve sonrası uyaranların kullanıldığı, çocuğa doğal ortamda öğrenme fırsatları sunan, çocuğun ilgilerinden yola çıkarak belirlenen işlevsel ve genellenebilen amaçların günlük rutinler ve planlanmış oyun etkinlikleri içerisine gömülerek öğretildiği bir öğretim düzenlemesidir. Doğru cevap cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Öğretimi gerçekleştirilen bir beceri ya da davranışın genellenmesi kaç türde gerçekleştirilebilir?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 79

Okulda öğretmeni tarafından el yıkama davranışının öğretimi gerçekleştirilen bir öğrenci annesi varlığında evde ellerini yıkama davranışını bağımsız olarak sergilemektedir. Bu örnek öğrencinin aşağıdaki genelleme türlerinden hangisini ya da hangilerini kesin olarak gerçekleştirebildiğini göstermektedir?

Ortam genellemesi

Ortam ve yönerge genellemesi

Kişi genellemesi

Ortam ve kişi genellemesi

Ortam ve araç-genellemesi

Açıklama:

Öğretimi gerçekleştirilen bir becerinin genellenmesi, becerinin öğretimin yapıldığı ortamdan başka ortamlarda, başka araçlarla, başka kişilerin varlığında ve başka yönergeler verildiğinde yapılmasıdır. Buna göre beceri ya da davranış için ortam genellemesi, başka araçlara genelleme, kişiler arası genelleme ve yönergenin genellenmesi şeklinde dört farklı genelleme söz konusudur. Öğrencinin okul ortamında öğretmeni tarafından öğretimi gerekleştirilen bir beceriyi, öğretim ortamından farklı olarak ev ortamında sergiliyor olması kesin olarak ortam genellemesini gerçekleştirebildiğini gösterirken; öğretmeni tarafından öğretimi gerçekleştirilen bir beceriyi annesi varlığında gerçekleştiriyor olması ise kişi genellemesini kesin olarak gerçekleştirebildiğini göstermektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdaki pekiştireç türlerinden hangisi diğerlerine göre farklıdır?

Oyuncak bebek

Günün sınıf başkanı olma

Yıldız kazanma

Sarılma

Çikolata

Açıklama:

Pekiştireçler birincil pekiştireçler ve ikincil pekiştireçler olmak üzere ikiye ayrılabilir. Birincil pekiştireçler bireyler için biyolojik olarak önem taşıyan yaşamsal gereksinimleri karşılayan pekiştireçlerdir. İkincil pekiştireçler ise yaşam gereksinimlerini karşılamayan ancak bireyler üzerinde olumlu etki yaratan pekiştireçlerdir. İkincil pekiştireçler nesne pekiştireci, ayrıcalıklı pekiştireçler, etkinlik pekiştireçleri, sosyal pekiştireçler ve sembol pekiştireçlerdir. Buna göre oyuncak bebek nesne pekiştireci, günün sınıf başkanı olma ayrıcalıklı pekiştireç, yıldız kazanma sembol pekiştreci ve sarılma ise sosyal pekiştireç örnekleridir ve hepsi ikincil pekiştireçlerdir. Ancak çikolata yiyeyecek-içecek pekiştirecidir ve birincil pekiştireç örneğidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin eğitim almalarındaki temel amaçtır?

Bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda
akademik becerileri kazanabilmeleri

Bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda
bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmeleri

Bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda
uyumsal becerileri kazanabilmeleri

Bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda
ön akademik becerileri kazanabilmeleri

Bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda
günlük becerilerini kazanabilmeleri

Açıklama:

Özel gereksinimli bireylerin eğitim almalarındaki temel amaç bireyin ihtiyaçları doğrultusunda
bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmeleridir. Bağımsız yaşam becerileri, günlük hayatta kullanılan giyinme, yemek yeme, telefonla konuşma gibi akademik olmayan becerileri kapsadığı gibi akademik becerileri de kapsamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

I. Öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri incelenir. II. Aile görüşmesi yapılarak öğrenci için öncelikli beceriler belirlenir. III. Öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir. IV. Öğrenciyle eğitim yaşantısına ilişkin görüşmeler gerçekleştirilir. Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri öğrenci için öncelikli becerilerin, yani işlevsel becerilerin belirlenmesi için yapılması gereken basamaklardandır?

I, II, III

I, II, IV

II, III, IV

I, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Öncelikle öğrenci, beceri listelerinin olduğu formlar ile değerlendirilir.
Bu formlar kaba değerlendirme formları, gelişim envanterleri
ve akademik beceriler için ders programlarında yer alan kazanımlar
olabilir. Daha sonra aile ile görüşme yapılarak, öğrencinin hangi becerileri
ne düzeyde gerçekleştirdiği ve ailenin çocuğunun öncelikle hangi
becerileri kazanmasını istediğiyle ilgili bilgi toplanır. Ayrıca öğrencinin zamanının büyük bir bölümünü geçirdiği ortamların özellikleri ve öğrencinin bu ortamlarda günümüzde ve gelecekte ne tür becerilere sahip olması gerektiği saptanır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi tek basamaklı becerilere örnek olarak verilebilir?

Çorap giyme

Bardaktan su içme

Tabela okuma

El yıkama

Düğme ilikleme

Açıklama:

İki tür beceri vardır:
• Tek basamaklı beceriler: Başlangıcı ve bitişi kolay ayırt edilebilen becerilerdir. Nesne ismi söyleme, tabela okuma vb. gibi beceriler tek basamaklı becerilere örnektir.
• Zincirleme beceriler: Birkaç davranışın bir araya gelerek daha karmaşık bir davranış oluşturmasıdır.
Çorap giyme, bardaktan su içme, el yıkama, diş fırçalama, düğme ilikleme, fermuar açma gibi beceriler ise zincirleme becerilere örnektir.
Yukarıda açıklandığı şekilde öğrenci için en işlevsel olan beceri belirlenerek bu becerilerden biri ya da birden fazlası öğretilmek üzere belirlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Karmaşık ya da çok basamaklı davranışların küçük, öğretilmesi kolay alt basamaklara ayrılması olarak tanımlanan analiz türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ünite analizi

Kavram analizi

İş analizi

Beceri analizi

Performans analizi

Açıklama:

Karmaşık ya da çok basamaklı davranış ya da becerilerin küçük, öğretilmesi kolay alt beceri basamaklarına ayrılması olarak tanımlanan analiz türü beceri analizidir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

1. Ayak bileğine kadar giydirilmiş çorabı giyer.
2. Topuğuna kadar giydirilmiş çorabı giyer.
3. Ayak parmaklarına geçirilmiş çorabı giyer.
4. Çorabı giyer.
Yukarıda basamakları verilen beceri analizi aşağıdaki beceri analizi yaklaşımlarından hangisini örnekler?

İleri zincirleme yaklaşımı

Geriye zincirleme yaklaşımı

Tüm beceri yaklaşımı

Gelişimsel yaklaşım

Güçlük düzeyi yaklaşımı

Açıklama:

Çorap giyme, kazak katlama gibi becerilerin son basamaklarının uygulanması daha kolaydır. Özel gereksinimli bireylere öğretim sunulurken basitten karmaşığa doğru ilkesi ile hareket edilmesi sebebi ile öğrencinin beceriyi en kolay öğrenebileceği zincirleme yaklaşımı seçilmelidir. Eğer öğrenci beceri basamaklarının yarısından fazlasını gerçekleştiremiyor ya da öğrencinin birçoğunda fiziksel yardım veya model olmaya ihtiyacı olduğu belirlenirse bu durumda beceri tersine zincirleme yöntemine göre basamaklandırılıp öğrencinin tersine zincirleme yöntemine göre var olan performans düzeyi ayrıntılı olarak belirlenir ve öğretim planı tersine zincirleme yöntemine göre yapılır.

Doğru Cevap: B

Soru 86

I. Becerinin ilk basamağından itibaren tüm basamaklarda öğrenciye yönerge sunulur. II. Öğrencinin yönergeyi gerçekleştiremediği basamağa gelindiğinde durulur ve kalan basamaklar değerlendirilmez. III. Öğrencinin yönergeyi gerçekleştiremediği basamağa geliğinde (-) konulur ve kalan basamakların değerlendirilmesine geçilir. IV. Öğretmen bu noktada öğrencinin yönergeyi yerine getirmediği basamaktan itibaren kalan basamakları öğretmeyi hedefler. V. Öğrencinin yönergeyi gerçekleştiremediği basamaklarda ipucu sunulur. Yukarıda verilen basamaklardan hangisi/hangileri beceri değerlendirme yöntemlerinden tek fırsat yönteminin basamaklarını ifade eder?

II, III, IV

II, III, V

I, II, III

I, II, V

I, II, IV

Açıklama:

Öğretilmesi hedeflenen becerinin yapısal olarak analiz edilmesinin ardından, öğrencinin performans düzeyi belirlenir. Bunun için becerinin ilk basamağından itibaren tüm basamaklarda öğrenciye yönerge sunulur. Öğrencinin yönergeyi gerçekleştiremediği basamağa gelindiğinde durulur ve kalan basamaklar değerlendirilmez. Öğretmen bu noktada öğrencinin yönergeyi yerine getirmediği basamaktan itibaren kalan basamakları öğretmeyi hedefler.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Performans düzeyi 25 sözcük olarak belirlenmiş öğrencinin bir dakikada okuduğu sözcük sayısının 50 olması için yapılan aşağıdaki beceri analizi becerinin yapısal analiz türlerinden hangisini yansıtır? Öğrenci dakikada 30 sözcük okur. Öğrenci dakikada 35 sözcük okur. Öğrenci dakikada 40 sözcük okur. Öğrenci dakikada 45 sözcük okur. Öğrenci dakikada 50 sözcük okur.

Yönergesine göre beceri analizi

Sunum şekline göre beceri analizi

Gerekli görülen niteliklere göre beceri analizi

Yeterli görülen süreye ilişkin olarak becerinin yapısal analizi

Doğruluk düzeyine ilişkin olarak becerinin analiz edilmesi

Açıklama:

Becerinin belli bir niteliğe uygun şekilde tamamlanmış olmasının gerekli görüldüğü durumlarda becerinin niteliğine ilişkin ölçütlere göre aşamalandırılmasıdır. Örneğin performans düzeyi 25 sözcük olarak belirlenmiş öğrencinin bir dakikada okuduğu sözcük sayısının 50 olması için aşağıdaki şekilde bir analiz yapılabilir:
• Öğrenci dakikada 30 sözcük okur.
• Öğrenci dakikada 35 sözcük okur.
• Öğrenci dakikada 40 sözcük okur.
• Öğrenci dakikada 45 sözcük okur.
• Öğrenci dakikada 50 sözcük okur.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi bir becerinin öğretimi için yazılan davranışsal amaçta bulunması gereken özelliklerden biri değildir?

Öğretim zamanı

Koşul

Birey

Ölçüt

Davranış

Açıklama:

Öğretilmesi hedeflenen beceriye ilişkin amaç yazımında mutlaka bulunması gereken öğeler birey, davranış, koşul ve ölçüttür.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Öğrencilere beceri öğretimi sırasında öğrencinin en çok sevdiği ve bu öğrencide en etkili olabilecek pekiştireç, öğretime başlanmadan önce belirlenmelidir. Aşağıdakilerden hangisi etkili pekiştireç belirleme yöntemlerinden biri değildir?

Öğrenciyi doğal ortamında gözlemek

Öğrencinin ailesiyle görüşmek

Öğrencinin öğretmeniyle görüşmek

Öğrenciyle pekiştireç belirlemeye ilişkin denemeler gerçekleştirmek

Pekiştireç belirleme formu doldurmak

Açıklama:

Öğrencilere beceri öğretimi sırasında en çok sevdiği ve bu öğrencide en etkili olabilecek pekiştireç, öğretime başlanmadan önce belirlenmelidir. Bunun için öğrencinin kendisi ve ailesi ile birebir görüşülebilir, öğrenci doğal ortamda gözlemlenebilir, öğrencinin öğretmenine sorulabilir veya öğrenciyle birebir denemeler gerçekleştirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi öğrencilerin öğretim sırasında hata yapmalarına izin verilmeden öğretimin gerçekleştirilmeye çalışıldığı öğretim yöntemidir?

Doğrudan öğretim

Fırsat öğretimi

Etkinlik temelli öğretim

Yanlışsız öğretim yöntemleri

Model olma

Açıklama:

Yanlışsız öğretim, beceri ve kavramları en iyi biçimde öğrenmenin öğretim sırasında yapılan hatalarla değil, öğretim sırasındaki olumlu yanıtlar ve alıştırmalar aracılığıyla gerçekleştiği varsayımından hareket edilerek geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Yanlışsız öğretim yöntemleri ile öğrencilere öğretim sırasında hata yapmalarına izin verilmeden öğretim gerçekleştirilmeye çalışılır.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan hangi kriter göz önünde bulundurulmaz?

Bireyin dış görünüşü

Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun olarak öğretim süreçlerine yer vermek.

Akranları sürece dâhil etmek

Uyarlamalara yer vermek

Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:

Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak

Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek

Akranları sürece dâhil etmek

Uyarlamalara yer vermek

Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak

Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek

Etkili bir öğretim yöntemi seçmek Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Çoklu engellilere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde, bireye hizmet sunan diğer alan uzmanlarının da önemli rolleri bulunmaktadır. Hangisi bu uzmanlardan birisi değildir?

Fizyoterapistler

Dil ve Konuşma terapistleri

Okul hemşireleri

Ergoterapistler

Sosyal hizmet uzmanları

Açıklama:

Çoklu engellilere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde, bireye hizmet sunan diğer alan uzmanlarının da önemli rolleri bulunmaktadır. Bu uzmanlar; fizyoterapistler, dil ve konuşma terapistleri, iş ve meslek terapistleri, okul hemşireleri olarak sıralanabilir. Doğru E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Günlük yaşam etkinlikleri alanında uzmanlaşmış, günlük yaşam etkinlikleri arasında kişisel bakım becerileri ile bu becerilerin gerçekleştirilmesinde önemli yeri olan küçük kas gelişimi de yer almaktadır. Bu uzmanlar kişisel bakım becerilerinin öğretiminde kullanılacak beceri analizi basamaklarının oluşturulmasında rehberlik eden sağlık personelleri hangisidir ?

Fizyoterapistler

Dil ve Konuşma terapistleri

Okul hemşireleri

İş ve meslek terapistleri

Sosyal hizmet uzmanları

Açıklama:

İş ve meslek terapistleri günlük yaşam etkinlikleri alanında uzmanlaşmıştır. Günlük yaşam etkinlikleri arasında kişisel bakım becerileri ile bu becerilerin gerçekleştirilmesinde önemli yeri olan küçük kas gelişimi de yer almaktadır. Bu uzmanlar kişisel bakım becerilerinin öğretiminde kullanılacak beceri analizi basamaklarının oluşturulmasında rehberlik edebilirler. Doğru D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde; araç-gereç uyarlamaları ve bireye uygun duruşun(postür düzenlemesi) verilmesi konusunda destek olan meslek grubu hangisidir?

Fizyoterapistler

Dil ve Konuşma terapistleri

Okul hemşireleri

Ergoterapistler

Sosyal hizmet uzmanları

Açıklama:

Fizyoterapistler çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde; araç-gereç uyarlamaları ve bireye uygun duruşun (postür düzenlemesi) verilmesi konusunda destek olurlar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Hangisi çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalardan birisi değildir ?

Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme

Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar

Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi

Kişisel destekte bulunmak

Aileye destekte bulunmak

Açıklama:

Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalar şu şekilde sıralanmıştır:

Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme (örneğin daha kolay kullanım için tasarlanmış diş fırçaları, kaşık ve bardaklar)

Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar (örneğin düğmesine basılarak çalışan saç kurutma makineleri, harekete duyarlı olarak çalışmaya başlayan şarjlı diş fırçaları)

Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi (örneğin çocuğun dengesini kurabilmesi için iç çamaşırını indirdiği sırada klozete oturmasına izin vermek gibi)

Kişisel destekte bulunmak(örneğin bireyçatalla yemek yerken çatalı batırabilmesi için elini yönlendirmek gibi)

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Çoklu engelli birey için öncelikli kişisel bakım becerisi seçildikten sonra ekip, öğrenme ortamları ve öğretim takvimi ile ilgili çeşitli sorularla karşı karşıya kalmaktadır.Hangisi bu sorulardan birisi değildir?

Hedeflenen kişisel bakım becerisi nerede öğretilecek?

Beceri öğretimi sırasında kişisel mahremiyet sağlanabilecek mi?

Beceri ne zaman öğretilecek?

Beceri hangi sıklıkla öğretilecek?

Beceri kim tarafından öğretilecek?

Açıklama:

Çoklu engelli birey için öncelikli kişisel bakım becerisi seçildikten sonra ekip, öğrenme ortamları ve öğretim takvimi ile ilgili çeşitli sorularla karşı karşıya kalmaktadır. Bu sorular şunlardır:

Hedeflenen kişisel bakım becerisi nerede öğretilecek? (doğal ortam veya klinik ortam vb.)

Beceri öğretimi sırasında kişisel mahremiyet sağlanabilecek mi? (örneğin banyo yapma becerisi akranlardan uzakta veya yalıtılmış öğretimle mi gerçekleştirilecek?).

Beceri ne zaman öğretilecek? (becerinin gerçekleştiği doğal zamanlarda mı, yoksa doğal olmayan zamanlarda mı?).

Beceri hangi sıklıkla öğretilecek (doğal sıklığında mı, yoksa yoğunlaştırılmış şekilde mi)? Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hangisi öğrenmenin dört temel aşamasından birisi değildir ?

Edinim

Akıcılık

Kalıcılık

Genelleme

Akılcılık

Açıklama:

Öğrenmenin dört temel aşaması bulunmaktadır. Bunlar; edinim, akıcılık, kalıcılık ve genelleme olarak sıralanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Çoklu engelli birey hedeflenen kişisel bakım becerisinde uzmanlaştığında öğretmen daha az müdahaleci yöntemler kullanmalı ve bireyin beceriyi bağımsız olarak sergileyebilmesine fırsat sunmalıdır. Söz edilen öğrenim aşaması hangisidir?

Edinim

Akıcılık

Kalıcılık

Genelleme

Akılcılık

Açıklama:

Kalıcılık aşaması: Çoklu engelli birey hedeflenen kişisel bakım becerisinde uzmanlaştığında öğretmen daha az müdahaleci yöntemler kullanmalı ve bireyin beceriyi bağımsız olarak sergileyebilmesine fırsat sunmalıdır. Kalıcılık aşamasında kullanılan az müdahaleci stratejiler; öğretmenlerin varlıklarını tamamen silikleştirmelerine olanak tanımaktadır. Öğretmenler, kalıcılık aşamasında öğretimi tamamen silikleştirmek ve öğrencinin beceri performansını bir rutine bağlayabilmek için aşağıda sıralanan yolları kullanabilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Yemek yeme becerileri gelişimsel olarak aşağıdaki hangi sıralamayı izlenmez?

Başkasına bağımlı olarak beslenme

Bardaktan sıvı içme

İsteklerini ağzı doluyken ifade etme

Çatal kullanma

Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme

Açıklama:

Yemek yeme becerilerinde gelişimsel olarak ağzı doluyken konuşmak yer almaz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Öğretmenler, çoklu engelli bireylerin yemek yeme becerilerini bağımsız olarak sergilemelerini sağlayabilmek için; yemek yeme becerisine ait çok farklı becerileri değerlendirmelidirler. Hangisi değerlendirmede odaklanılması gereken temel becerilerden birisi değildir?

Yiyeceğe kaşık/çatalını uzatma

Yiyeceği çiğneme

Yicekleri eliyle alıp ağzına götürme

Ağzını kapatma

Ağzını açarak yiyeceği ağzının içine koyma

Açıklama:

Öğretmenler, çoklu engelli bireylerin yemek yeme becerilerini bağımsız olarak sergilemelerini sağlayabilmek için; yemek yeme becerisine ait çok farklı becerileri değerlendirmelidirler. Değerlendirmede odaklanılması gereken temel beceriler;

Yiyeceğe kaşık/çatalını uzatma

Yiyeceği tabağın/kasenin içinden alma

Yiyeceği ağzına götürme

Ağzını açarak yiyeceği ağzının içine koyma

Ağzını kapatma

Yiyeceği çiğneme

Yiyeceği yutma olarak sıralanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

I. Yemek yeme becerileri
II. Giyinme becerileri
III. Temel aritmetik beceriler
IV. Tuvalet becerileri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kişisel bakım becerileri kapsamındadır?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Kişisel bakım becerileri; günlük yaşamımızda kul- landığımız temel becerilerdir. Kişisel bakım becerileri;
• Yemek yeme becerileri,
• Tuvalet becerileri,
• Giyinme ve kişisel temizlik becerileri ve
• Eşyaların temizliği/bakımı olarak sınıflandırılmaktadır. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterlerden göz önüne alınması gerekenlerden biri değildir?

Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak

Akranları sürece dâhil etmek

Uyarlamalara yer vermek

Etkili bir öğretim yöntemi seçmek

Öğretim için yapılandırılmış ortamlar oluşturmak

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır: • Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak • Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek • Akranları sürece dâhil etmek • Uyarlamalara yer vermek • Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak • Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek • Etkili bir öğretim yöntemi seçmek. Dolayısıyla E seçeneğindeki ifade yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

I. Aile, hizmet sunan uzmanların öğretimsel önceliklerini
II. Akran standartlarını
III. Toplumsal normları
Öğretim öncesi değerlendirme, öğretim ve öğretim sonrası değerlendirme süreçlerinde, başka bir deyişle öğretimin tüm aşamalarında ekip yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerini göz önünde bulundurmalıdır?

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

Açıklama:

Öğretim öncesi değerlendirme, öğretim ve öğretim sonrası değerlendirme süreçlerinde, başka bir deyişle öğretimin tüm aşamalarında ekip; (a) aile/hizmet sunan uzmanların öğretimsel önceliklerini, (b) akran standartlarını (çoklu yetersizliği olan bireyin tipik gelişim gösteren akranlarının, öğretilecek kişisel bakım becerisini hangi yollarla ve ne düzeyde gerçekleştirdiği) ve (c) toplumsal normları göz önünde bulundurmalıdır. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Toplumsal binaların inşasında evrensel tasarım ilkesi esas alınır. Bu ilkeye göre fiziksel çevre tüm bireylerin erişimine uygun yapılmalıdır.
Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilere yönelik yapılan evrensel tasarım ilkesine uygun bir örnek olarak verilebilir?

Üst geçitin yapılması

Trafik ışıklarında seslendirme olması

Taşıt yollarına yol ile ilgili bilgilendirici levhaların konulması

Araçlardaki navigasyon hizmeti

Yaya geçiti çizgileri

Açıklama:

Trafik ışıklarına seslendirilme konulması görme engelli olan bireylerin algılamalarına yönelik bir uygulama olarak örnek bir evrensel tasarım ilkesine hizmet etmektedir. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

I. Sergilenebilen becerilerin belirlenmesi
II. Sergilenemeyen becerilerin belirlenmesi
III. Akıcı bir şekilde becerilerin sergilenip sergilenmediğinin belirlenmesi
IV. Becerinin genel işlevinin belirlenmesi
Beceri öğretiminde değerlendirme sürecinde yukarıdakilerden hangilerine yer verilmesi önemlidir?

I, II ve III

II ve III

I ve III

I ve II

I, II ve IV

Açıklama:

Beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer vermek aşağıdaki nedenlerden dolayı önemli ve gereklidir. Değerlendirme sayesinde;

Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.
Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarakgerçekleştirdiği beceriler belirlenir.
Bireyin öğrenmediği becerilerin hangilerinin, şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda öncelikli beceriler olduğu belirlenir.
Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği (hangi be- ceri basamaklarını gerçekleştirerek) belirlenir.
Bireyin kazandığı beceriyi akıcı bir şekildegerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlardagerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığıilerleme ortaya koyulur.
Öğretim sürecinde herhangi bir değişiklikyapmaya gereksinim olup olmadığı belirlenir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi diğer bireyler kadar hızlı ve uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır?.

Kalıcılık

Genelleme

Akıcılık

Edinim

Önkoşulları sağlama

Açıklama:

Söz konusu aşama Akıcılık aşamasıdır. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangi aşama çoklu engelli birey hedeflenen kişisel bakım becerisinde uzmanlaştığında öğretmen daha az müdahaleci yöntemler kullanması ve bireyin beceriyi bağımsız olarak sergileyebilmesine fırsat sunması gerektiği aşamadır?

Kalıcılık

Akıcılık

Edinim

Genelleme

Önkoşulu sağlama

Açıklama:

Söz konusu aşama kalıcılık aşamasıdır. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

---- bireyin kazandığı yeni beceriyi farklı kişilerle, farklı ortamlarda ve farklı araç-gereçlerle de sergileyebilmesi olarak açıklanmaktadır.

Akıcılık

Genelleme

Kalıcılık

Önkoşulu sağlama

Edinim

Açıklama:

Genellemenin tanımı verilmiştir. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Öğrenmenin bu aşamasında birey, herhangi bir destek olmadığında becerinin nasıl gerçekleştirileceğini bilemez durumdadır (örneğin değerlendirme sonuçlarına göre birey, beceri basamaklarını %40 doğruluk oranıyla gerçekleştirmiş olabilir). Bu aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Kalıcılık

Genelleme

Akıcılık

Önkoşul sağlama

Edinim

Açıklama:

Söz konusu aşama edinim aşamasıdır. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Ailesi çocuğun tuvalet becerisini evlerinde bağımsız olarak gerçekleştirebildiğini ancak misafirliğe gittiğinde bu beceriyi sergileyemediği için çocuğun altını bezlediklerini ifade etmiştir. Öğretmen tuvalet becerisi öğretiminde aşağıdakilerden hangi aşamaya yönelik uygulamalar yapmalıdır?

Akıcılık

Kalıcılık

Genelleme

Önkoşul sağlama

Edinim

Açıklama:

Çocuk beceriyi farklı ortamlarda sergileyememektedir. Dolayısıyla genellemeye yönelik bir beceri öğretim planı hazırlanıp uygulanmalıdır. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım becerilerinden biri değildir?

Yemek yeme becerileri

Tuvalet becerileri

Giyinme ve kişisel temizlik becerileri

Eşyaların temizliği/bakımı

Oyun oynama becerisi

Açıklama:

Kişisel bakım becerileri; günlük yaşamımızda kullandığımız temel becerilerdir. Kişisel bakım becerileri;
• Yemek yeme becerileri,
• Tuvalet becerileri,
• Giyinme ve kişisel temizlik becerileri ve
• Eşyaların temizliği/bakımı olarak sınıflandırılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I- Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
II- Akranları sürece dâhil etmek
III- Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında göz önünde bulundurulması gereken kriterler arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:
• Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
• Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek
• Akranları sürece dâhil etmek
• Uyarlamalara yer vermek
• Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak
• Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek
• Etkili bir öğretim yöntemi seçmek

Doğru Cevap: E

Soru 23

I- Dil ve konuşma terapistleri
II- Perfüzyonistler
III- Fizyoterapistler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri çoklu engellilere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde katkı sunan meslek grupları arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalardan biri değildir?

Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme

Tek yönlü cihazlar kullanma

Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar

Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi

Kişisel destekte bulunmak

Açıklama:

Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalar aşağıda sıralanmıştır:
• Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme (örneğin daha kolay kullanım için tasarlanmış diş fırçaları, kaşık ve bardaklar)
• Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar (örneğin düğmesine basılarak çalışan saç kurutma makineleri, harekete duyarlı olarak çalışmaya başlayan şarjlı diş fırçaları)
• Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi (örneğin çocuğun dengesini kurabilmesi için iç çamaşırını indirdiği sırada klozete oturmasına izin vermek gibi)
• Kişisel destekte bulunmak (örneğin birey çatalla yemek yerken çatalı batırabilmesi için elini yönlendirmek gibi)

Doğru Cevap: B

Soru 25

I- Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.
II- Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir.
III- Bireyin sergileyemediği beceriler göz ardı edilerek sergilediği beceriler üzerinden öğretim programı hazırlanır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri beceri öğretiminde değerlendirme sürecinin avantajları arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer vermek aşağıdaki nedenlerden dolayı önemli ve gereklidir. Değerlendirme sayesinde;
• Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.
• Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir.
• Bireyin öğrenmediği becerilerin hangilerinin, şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda öncelikli beceriler olduğu belirlenir.
• Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği (hangi beceri basamaklarını gerçekleştirerek) belirlenir.
• Bireyin kazandığı beceriyi akıcı bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
• Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlarda gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
• Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığı ilerleme ortaya koyulur.
• Öğretim sürecinde herhangi bir değişiklik yapmaya gereksinim olup olmadığı belirlenir

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi öğrenmenin aşamalarından biri değildir?

Edinim

Akıcılık

Kalıcılık

Edinç

Genelleme

Açıklama:

Öğrenmenin dört temel aşaması bulunmaktadır. Bunlar; (a) edinim, (b) akıcılık, (c) kalıcılık ve (d) genelleme olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

I- Tuvalet alışkanlığı konusunda ailenin taraftar olması
II- Tuvalet sıklığı konusunda istikrarlı olma
III- Gün içerisinde 1-2 saatlik sürelerle kuru kalma
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri tuvalet eğitimi için gerekli ön koşul özellikleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

II- Tuvalet sıklığının düzenli hâle gelmesi
II- Tuvalete kendi başına gitme
III- Bağımsız olarak tuvalet becerilerini yerine getirme
Yukarıda karışık bir sırada verilen tuvalet becerisinin kazanılma aşamaları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru sırada verilmiştir ?

I-III-II

II-III-I

III-II-I

II-I-III

I-II-III

Açıklama:

Tuvalet becerisi genellikle üç aşamada kazanılmaktadır. Bu aşamalar; (a) tuvalet sıklığının düzenli hâle gelmesi, (b) tuvalete kendi başına gitme ve (c) bağımsız olarak tuvalet becerilerini yerine getirme olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I- Parmakları kullanarak yeme
II- Kaşık kullanarak yeme
III- Bardaktan sıvı içme
IV- Çatal kullanma
V-Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme
Yemek yeme becerilerinin gelişimsel sıralaması aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

III-I-II-IV-V

I-II-III-IV-V

V-III-IV-II-I

II-I-III-IV-V

II-III-IV-I-V

Açıklama:

Yemek yeme becerileri gelişimsel olarak aşağıdaki sıralamayı izlemektedir:
• Başkasına bağımlı olarak beslenme (kaşık dudaklarına dokundurulduğunda ağzını açma ve yiyeceği yutma),
•Parmakları kullanarak yeme,
• Kaşık kullanarak yeme,
• Bardaktan sıvı içme,
• Çatal kullanma,
• Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme,
• Yiyecek servis etme,
• Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme,
• Yemek masasında görgü kurallarına uyma.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylere giyinme ve kişisel temizlik becerilerinin öğretiminde sıklıkla kullanılan öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Gözleyerek öğrenme ve model olma

Ayrık denemelerle öğretim

Pasif model olma

Videoyla kendine model olma

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Açıklama:

Çoklu engelli bireylere giyinme ve kişisel temizlik becerilerinin öğretiminde sıklıkla kullanılan öğretim yöntemleri aşağıda sıralanmıştır:
• Gözleyerek öğrenme ve model olma,
• Pasif model olma
• Videoyla kendine model olma,
• Eş zamanlı ipucuyla öğretim.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdaki şıklardan hangisi kişisel bakkım becerileri içerisinde yer almaz?

Para kazanma becerisi

Yemek yeme becerileri

Tuvalet becerileri

Giyinme ve kişisel temizlik becerileri

Eşyaların temizliği/bakımı

Açıklama:

Kişisel bakım becerileri;
• Yemek yeme becerileri,
• Tuvalet becerileri,
• Giyinme ve kişisel temizlik becerileri ve
• Eşyaların temizliği/bakımı olarak sınıflandırılmaktadır. Doğru cevap " A" dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
II. Akranları sürece dâhil etmek
III. Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak
IV. Öğretim için kolay bir yöntem seçmek
V. Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek
Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, yukarıda verilen kriterlerden hangisi/hangileri göz önünde bulundurulmalıdır?

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, II, IV ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda
sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:
• Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
• Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek
• Akranları sürece dâhil etmek
• Uyarlamalara yer vermek
• Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve
değerlendirme sonuçlarını kullanmak
• Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek
• Etkili bir öğretim yöntemi seçmek. Doğru cevap " B" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalar aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmemiştir?

Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme

Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar

Bireyin tercih ettiği araç-gereçlere yer vermek

Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi

Kişisel destekte bulunmak

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 34

I. Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlarda gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
II. Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığı ilerleme ortaya koyulur ve süreçte herhangi bir değişiklik yapmaya gereksinim olup olmadığı belirlenir. Bu becerilerin hangilerinin, şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda öncelikli beceriler olduğu belirlenir.
III. Bireyin beceriyi hangi beceri basamaklarını gerçekleştirerek sergileyeceği belirlenir.
IV. Bireyin kazandığı beceriyi akıcı bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
V. Bireyin sergileyebildiği ve sergileyemediği ya da eksik olarak sergilediği beceriler belirlenir.
VI. Bu becerilerin hangilerinin, şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda öncelikli beceriler olduğu belirlenir.
Aşağıdaki şıkların hangisinde yukarıdaki beceri öğretiminde değerlendirme sürecindeki basamaklar uygun bir sırada verilmiştir?

I, II, III, IV , V ve VI

VI, II, III, IV, I ve V

I, II, III, V , VI ve IV

V, IV, II, IV, I ve III

V, IV, III, IV, I ve II

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 35

Amacı bireye beceri basamaklarının nasıl gerçekleştirileceğine yönelik olarak mümkün olan en üst düzeyde bilgi sağlamak olan öğrenmenin aşaması aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Akıcılık

Edinim

Kalıcılık

Genelleme

İzleme

Açıklama:

Edinim aşaması: Öğrenmenin bu aşamasında birey, herhangi bir destek olmadığında becerinin nasıl gerçekleştirileceğini bilemez durumdadır (değerlendirme sonuçlarında beceri basamaklarını %0 ile %60 doğrulukta gerçekleştirir). Öğrenmenin bu aşamasında amaç, bireye beceri basamaklarının nasıl gerçekleştirileceğine yönelik olarak mümkün olan en üst düzeyde bilgi sağlamaktır. Doğru cevap "B" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi bireyin güdülenme düzeyini artırmak için yapılabileceklerden biri değildir?

Öğretim yöntemi değerlendirilir.

Akranlarının bireyi desteklemesine izin verilir.

Öğretilen becerinin zorluk düzeyi değerlendirilir.

Bireyin gereksinimine göre amaç belirlenir.

Bireye hedef beceriyi gerçekleştirme aşamasında seçim fırsatları sunulur.

Açıklama:

Bireyin güdülenme düzeyini artırmak için yapılabilecekler şunlardır:
• Bireye hedef beceriyi gerçekleştirme aşamasında seçim fırsatları sunulur (tercih ettiği araçgereçlerle çalışma vb.)
• Akranlarının bireyi desteklemesine izin verilir.
• Öğretim yöntemi değerlendirilir (Birey seçilen yöntemle çalışmaktan hoşnut mu? yöntem aşırı derecede müdahaleci mi, yöntem bireyi sevdiği etkinlikleri yapmaktan uzaklaştırıyor mu? vb. sorular sorulur ve cevaplanır).
• Öğretilen becerinin zorluk düzeyi değerlendirilir (Seçilen beceri çok mu zor, öğrenci, bu beceriyi gerçekleştirirken karşılaşacağı zorluklara ve öğretmen kontrolünün azalmasına hazır mı? vb. sorular sorulur ve cevaplanır). Doğru cevap " D" dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Tuvalet eğitimi için çocuğun takvim yaşının en az kaç olması gerekmektedir?

3 yaş

2 yaş

4 yaş

3,5 yaş

2,5 yaş

Açıklama:

Tuvalet eğitimi için takvim yaşının 2 yaş veya daha fazla olması gerekmektedir. Doğru cevap "B" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdaki şıklardan hangisi geleneksel tuvalet öğretimi yaklaşımının ilk basamağıdır?

Tuvalet sıklığının düzenli hâle gelmesi.

Tuvalete kendi başına gitme.

Bağımsız olarak tuvalet becerilerini yerine getirme.

Gece tuvalet öğretimine başlamadan önce çocuk gece uyurken, her saatte bir kontrol edilerek gece tuvalet örüntüsü (gece hangi saatlerde tuvaletini yaptığı) belirlenir.

Çocuğa yatağa gitmeden önce basit bir dille, eğer sabah yatağı kuru olarak uyanırsa ödüllendirileceği açıklanır.

Açıklama:

Geleneksel Tuvalet Öğretim Yöntemi Tuvalet becerisi genellikle üç aşamada kazanılmaktadır. Bu aşamalar; (a) tuvalet sıklığının düzenli hâle gelmesi, (b) tuvalete kendi başına gitme ve (c) bağımsız olarak tuvalet becerilerini yerine getirme olarak sıralanmaktadır. Doğru cevap "A" dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki şıklardan hangisi çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlikbecerileriden biri değildir?

Giyinme ve soyunma

Diş fırçalama

Çatal kaşık kullanma

Duş alma veya banyo yapma,

Saç düzeltme ve tarama

Açıklama:

Çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlik becerileri;
• Diş fırçalama,
• Saç düzeltme ve tarama,
• El ve yüz yıkama,
• Duş alma veya banyo yapma,
• Deodorant kullanma,
• Giyinme,
• Soyunma ve
• Mevsime uygun giysiler seçme olarak sıralanmaktadır. Doğru cevap "C" dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

I. Kaşık kullanarak yeme,
II. Bardaktan sıvı içme,
III. Başkasına bağımlı olarak beslenme (kaşık dudaklarına dokundurulduğunda ağzını açma ve yiyeceği yutma),
IV. Parmakları kullanarak yeme,
V. Çatal kullanma,
VI. Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme,
VII. Yemek masasında görgü kurallarına uyma.
VIII. Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme,
IX. Yiyecek servis etme,
Aşağıdaki şıklardan hangisinde yukarıda verilen yemek yeme becerileri gelişimsel olarak uygun sırada verilmiştir?

I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII ve IX

I, II, III, V, VI, IV, VIII, VII ve IX

III, II, II, IV, V, VI, VIII, VII ve IX

III, IV, I, II, V, VIII, IX, VI ve VII

III, IV, II, I, V, VIII, IX, VI ve VII

Açıklama:

Yemek yeme becerileri gelişimsel olarak aşağıdaki sıralamayı izlemektedir:
• Başkasına bağımlı olarak beslenme (kaşık dudaklarına dokundurulduğunda ağzını açma ve yiyeceği yutma),
• Parmakları kullanarak yeme,
• Kaşık kullanarak yeme,
• Bardaktan sıvı içme,
• Çatal kullanma,
• Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme,
• Yiyecek servis etme,
• Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme,
• Yemek masasında görgü kurallarına uyma. Doğru cevap "D" dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşamımızda kullandığımız temel becerilerden biri olarak tanımlanan kişisel bakım becerilerinden biri değildir?

Yemek yeme becerileri

Tuvalet becerileri

Giyinme ve kişisel temizlik becerileri

Eşyaların temizliği/bakımı becerileri

Sosyal iletişim becerileri

Açıklama:

Sosyal iletişim becerileri, dört tür olarak sınıflanan kişisel bakım becerilerinden biri değildir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda yer alan kriterlerden hangisi göz önünde bulundurulmalıdır?

Ekip üyelerinden bağımsız olarak planlama ve uygulama yapmak.

Bireyin kültür, yaş ve gelişim özelliklerinden bağımsız öğretim süreçlerine yer vermek.

Akranların olmadığı bağımsız uygulamaya elverişli planlama yapmak.

Önerilen öğretim yöntemini seçmek.

Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek.

Açıklama:

E seçeneği dışındaki ifadeler öğretim programı uygulama ve geliştirme aşamasında olmaması gereken durumları ifade etmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

"Bir etkinlik içerisinde beceri basamaklarının değiştirilmesi" uygulaması kişisel bakım ve beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasındaki hangi kriterin kapsamında yer almaktadır?

Ekip üyeleri ile iş birliği

Akranları sürece dahil etme

Uyarlamalara yer verme

Etkili bir değerlendirme sürecine yer verme

Öğretim için uygun ortam ve süreleri belirleme

Açıklama:

"Bir etkinlik içerisinde beceri basamaklarının değiştirilmesi" uygulaması uyarlama yapma kapsamındadır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Çoklu engelli birey için öncelikli kişisel bakım becerisi seçildikten sonra ekip, öğrenme ortamları ve öğretim takvimi için bazı soruları cevaplamalıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu öğretim için uygun ortam ve süreleri belirlemeye ilişkin sorular arasında yer almaz?

Öğretim için ne tür uyarlamalar gerekecek?

Hedeflenen kişisel bakım becerisi nerede öğretilecek?

Beceri öğretimi sırasında kişisel mahremiyet sağlanabilecek mi?

Beceri ne zaman öğretilecek?

Beceri hangi sıklıkla öğretilecek?

Açıklama:

A seçeneğinde yer alan ifade uyarlama yapma kapsamında değerlendirilebilir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

"Bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşaması" olarak tanımlanan aşama öğrenmenin dört temel aşamasından hangisidir?

Genelleme

Akıcılık

Kalıcılık

Edinim

Kazanım

Açıklama:

Akıcılık aşaması, bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Tuvalet eğitimi ile ilgili olarak aşağıda verilen beceri ve öğretmen tepkilerinden hangisi doğrudur?

Sifonu çekme - Ellerini yıkama

Tuvaletten çıkma - Ellerini kurula

Gereksinim tanımlama - Tuvalete git

Pantolonu kaldırma - Ellerini yıka

Klozete oturma - Klozetin sifonunu çek

Açıklama:

Gereksinim tanımlama - Tuvalete git davranış ve tepki ikilisi doğru olandır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Yemek yeme becerisinin gelişimsel olarak belirli bir sıralamada geliştiği belirtilmektedir. Aşağıda yer alan bu gelişim basamakları hangi seçenekte doğru olarak sıralanmıştır?
I- Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme
II- Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme
III- Kaşık kullanarak yeme
IV- Bardaktan sıvı içme
V- Çatal kullanma

III - IV - V - I - II

I - II - III - IV - V

III - IV - I - V - II

II - III - I - IV - V

V - IV - III - II - I

Açıklama:

III - IV - V - I - II sıralaması yemek yeme becerisinin gelişiminde doğru olan sırralamayı ifade etmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Öğretmenler, çoklu engelli bireylerin yemek yeme becerilerini bağımsız olarak sergilemelerini sağlayabilmek için; yemek yeme becerisine ait çok farklı becerileri değerlendirmelidirler. Aşağıdakilerden hangisi değerlendirmede odaklanılması gereken temel becerilerden birisi değildir?

Yiyeceğe kaşık/çatalını uzatma

Yiyeceği tabağın/kasenin içinden alma

Yiyeceği ağzına götürme

Yiyeceği çiğneme

Yiyecek servis etme

Açıklama:

Yiyecek servis etme gelişimde görülen bir aşamadır fakat değerlendirmede odaklanılan temel becerilerden biri değildir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlik becerilerinden biri değildir?

Diş fırçalama

Giyinme

Deodorant kullanma

Duş alma veya banyo yapma

Yemek masasında görgü kurallarına uyma

Açıklama:

E seçeneğinde yer alan ifade yemek yeme becerisinin gelişim aşamalarından biridir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki ifadelerden hangisi çoklu engelli bireylerle çalışırken bakım personelinin dikkat etmesi önerilen noktalardan biri değildir?

Çoklu engelli bireyin gereksinimlerini bilin ve onun yetersiz yanlarına odaklanın

Çoklu engelli bireylerle çalışan diğer uzmanlarla bir takım olun

Çoklu engelli birey için yardımcı/destekleyici teknolojileri araştırın

Çalıştığınız bireye yerine getirebileceği günlük işler verin

Çalıştığınız çoklu engelli bireyin destek programına hâkim olun

Açıklama:

Çoklu engelli bireyin gereksinimlerini bilmeli ve onun güçlü yanlarına odaklanmalıyız, yetersizliklerine değil.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Yeme-İçme Becerisi
Tuvelet Becerileri
İş Edinme Becerileri

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri özbakım becerilerindendir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yeme, içme, giyinme, soyunma ve tuvalet becerileri yaşamın ilk yıllarında edinilen ve tüm yaşam boyunca kullanılan öz bakım becerileridir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

"Bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır." şeklinde ifade aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Edinim Aşaması

Öğrenme Aşaması

Akıcılık Aşaması

Genelleme Aşaması

Kalıcılık Aşaması

Açıklama:

Akıcılık aşaması, bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak
beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır. Bu aşamada
bireyler edindikleri becerileri akıcı şekilde sergileyebilmek için güdülenmeye gereksinim duyarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi bireyin güdülenme düzeyine arttırmak için yapılabileceklerden birisi değildir?

Bireye hedef beceriyi gerçekleştirme aşamasında seçim fırsatları sunmak,

Akranlarının bireyi desteklemesine izin vermek,

Öğretim yöntemi değerlendirmek,

Öğretilen becerinin zorluk düzeyi değerlendirmek,

Öğretimin zorluğunu üst seviyeye çıkarmak,

Açıklama:

Öğretimin zorluğunu üst seviyeye çıkarmak güdülenme düzeyini arttıran bir yöntem değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Tuvalet sıklığı konusunda istikrarlı olması,
Gün içerisinde 1-2 saatlik sürelerle kuru kalması,
Takvim yaşının 1 yaş veya üzerinde olması,

Küçük bir kardeşi olan Ayşe, kardeşine tuvalet eğitimi vermek istemektedir. Ayşe'nin bu eğitime başlaması ve başarıyla tamamlaması için küçük kardeşinin sahip olması gereken ön koşul özellikler yukarıdakilerden hangisi/hangileridir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Takvim yaşının 2 yaş veya yukarıda olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Ör; Tuvaletin geldi mi? - Tuvalete git. - Pantolonunu indir - ..... şeklinde tuvalet kullanımının kişinin özellikleri doğrultusunda adım adım yönergelerle detaylandırılması işlemine ne ad verilir?

Klasik Koşullanma

Güven Testi

Uygulamalı Davranış Analizi

Beceri Analizi

Buluş Yoluyla Öğretim

Açıklama:

Bir becerinin adım adım yönergelerle sistematik bir şekilde ifade edilmesine beceri analizi denir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Parmakları Kullanarak Yeme,
Bardaktan Sıvı İçme,
Kaşık Kullanarak Yeme,
Çatal Kullanma,

Yukarıda verilen yemek yeme becerilerinin öncelik sırasına uygun olarak doğru sırayla verildiği seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

I, II, III, IV

I, III, II, IV

I, III, IV, II

II, I, III, IV

II, I, IV, III

Açıklama:

• Başkasına bağımlı olarak beslenme (kaşık dudaklarına dokundurulduğunda ağzını açma ve yiyeceği yutma),
• Parmakları kullanarak yeme,
• Kaşık kullanarak yeme,
• Bardaktan sıvı içme,
• Çatal kullanma,
• Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme,
• Yiyecek servis etme,
• Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme,
• Yemek masasında görgü kurallarına uyma.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Çoklu yetersizliği bulunan birisine çatal/bıçak kullanarak yemek yeme becerisini öğretmeniz gerekmektedir. Bunun için, öncelikli olarak, bahsi geçen bireyi aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirme fırsatı sunmalısınız?

Mutfak Araç Gereçleriyle Oynama,

Doğrudan Ağzıyla Yiyeceklere Uzanmasına İzin Verme,

Bardaktan Sıvı İçmesi İçin İmkan Hazırlama,

Başka Birisini Yemek Yerken İzlemesine Olanak Sağlama,

Elle Yemek Yeme Fırsatı Sağlama,

Açıklama:

Çoklu engelli bireylerin ileride çatal/kaşık kullanarak yemek yeme becerilerini geliştirebilmeleri için mutlaka elle yemek yeme fırsatları sağlanmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Çoklu yetersizliğe sahip bir bireye bardaktan sıvı içme becerisi öğretilirken, aşağıda verilenlerden hangisine başvurmak yanlış bir tercih olacaktır?

Kolayca devrilmeyecek bardaklar kullanmak,

Yumuşak plastikten üretilmiş bardakları tercih etmek,

Emzikli bardak ve kaplardan yardım alarak başlamak,

Kulplu bardaklar tercih etmek,

Kullanılacak kabı öğrencinin sıvı ihtiyacını giderecek kadar sıvı ile doldurmak,

Açıklama:

Emzikli bardak/kapların kesinlikle kullanılmaması gerekmektedir. Bu tür kaplar, sıvı içmede normal olmayan bir emme davranışının oluşmasına yol açtığından ileride normal bardaktan sıvı içmeyi öğrenmeyi zorlaştırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

"Çoklu yetersizliğe sahip olan 'A' kod adlı birey her sabah kalktığında; dişlerini fırçalar; ellerini ve yüzünü yıkar; deodorant kullanır; mevsime uygun kıyafetler seçer; ayakkabılarını boyayarak giyer ve dışarı çıkar." Yukarıda bahsi geçen bireyin sergilediği davranışlardan hangisi, çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlik becerilerden birisi değildir?

Dişlerini fırçalaması,

Ellerini ve yüzünü yıkaması,

Deodorant Kullanması,

Kıyafetlerini seçmesi,

Ayakkabılarını boyaması,

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 60

"Çoklu Yetersizliği Bulunan Bir Bireye zincirleme beceriler öğretmeniz gerekmektedir. Bunun için kendinize bir yöntem seçtiniz ve bu yöntemin gereği olarak ilgili bireyin sizi izlediği bir esnada zincirleme şeklindeki tüm becerileri kendiniz sergilediniz."
Buna göre seçtiğiniz yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarla öğrenme

Videoyla kendine model olma,

Eş zamanlı ipucuyla öğrenme

Pasif model olma,

Gözlemleyerek öğrenme ve model olma,

Açıklama:

Pasif model olma özellikle zincirleme (içinde birden çok beceri basamağı bulunan beceriler, örneğin el yıkama) becerilerin öğretiminde kullanılır. Bu yöntemde, öğretmen çoklu engelli öğrenciye model olarak kazak giyme veya el yıkama gibi
zincirleme bir becerinin tüm beceri basamaklarını gerçekleştirir. Daha sonra öğrenciden gözlemlediği beceriyi gerçekleştirmesi istenir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım becerileri arasında yer almamaktadır?

Eşyaların temizliği/bakımı

Yemek yeme becerileri

Yemek hazırlama becerileri

Tuvalet becerileri

Giyinme ve kişisel temizlik becerileri

Açıklama:

Kişisel bakım becerileri;Yemek yeme becerileri, Tuvalet becerileri, Giyinme ve kişisel temizlik becerileri ve Eşyaların temizliği/bakımı olarak sınıflandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Kişisel bakım becerilerinin nasıl öğretileceği ve bireyin bu becerilerinin nasıl geliştirileceği konularında konularında karar veren ilgili kişi veya birim aşağıdakilerden hangisidir?

Tüm ekip üyeleri

Ebeveyn

Sınıf öğretmeni

Özel eğitim öğretmeni

Rehberlik ve psikolojik danışman

Açıklama:

Ekip üyeleri, çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin nasıl öğretileceği ve bireyin bu becerilerinin nasıl geliştirileceği konularında süreç içerisinde çeşitli kararlar alıp gerekli durumlarda uyarlamalara yer verirler.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında yer alan kriterler arasında değildir?

Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak

Akranları sürece dâhil etmek

Uyarlamalara yer vermek

Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek

Aileleri öğretim sürecine dahil etmek

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:
• Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
• Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek
• Akranları sürece dâhil etmek
• Uyarlamalara yer vermek
• Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak
• Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek
• Etkili bir öğretim yöntemi seçmek

Doğru Cevap: E

Soru 64

Uyarlamadan en üst düzeyde yarar elde edebilmek için uyarlama yaparken dikkat edilmesi gereken temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Sunulacak olan pekiştireçlerin belirlemek

Sunulacak desteğin ne zaman silikleştireleceği ve ortadan kaldırılacağının belirlemek

Etkili öğretim yönteminin belirlemek

Etkili değerlendirme yönteminin belirlemek

Bireyin kültürel özelliklerine göre uyarlama yapmak

Açıklama:

Uyarlama yaparken dikkat edilmesi gereken temel nokta, çoklu engelli bireyin uyarlamadan en üst düzeyde yarar elde edebilmesi için, sunulacak desteğin ne zaman silikleştireleceği ve ortadan kaldırılacağının belirlenmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi öğrenmenin temel aşamalarından değildir?

Edinim

Akıcılık

Kalıcılık

Etkililik

Genelleme

Açıklama:

Öğrenmenin dört temel aşaması bulunmaktadır. Bunlar; (a) edinim, (b) akıcılık, (c) kalıcılık ve (d) genelleme olarak sıralanmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 66

Kişisel bakım becerilerinden en zor öğretilen beceri aşağıdakilerden hangisidir?

Tuvalet becerisi

Yemek yeme becerisi

Giyinme becerisi

Soyunma becerisi

Tırnak kesme becerisi

Açıklama:

Tuvalet becerisi; öğrenilmesi uzun bir zaman aldığı ve içsel bazı uyaranlara (mesane doluluğu, bağırsak baskısı vb.) karşı farkındalık gerektirdiği için öğretilmesi en zor kişisel bakım becerilerinden biridir

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi yemek yeme becerisinin ön koşul becerileri arasında değildir?

Dudaklarını kapalı tutabilme,

Yutma, ısırma ve çiğneme

Eşit açlık süresi

Emme

Boğazına yemek takıldığında öğürme

Açıklama:

Yemek yeme becerisi için ön koşul beceriler; emme, dudaklarını kapalı tutabilme, yutma, ısırma ve çiğneme becerilerinin yanı sıra boğazına yemek takıldığında öğürme refleksi olarak sıralanmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylere giyinme ve kişisel temizlik becerilerinin öğretiminde sıklıkla kullanılan öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Gözleyerek öğrenme ve model olma

Düz anlatım

Pasif model olma

Videoyla kendine model olma

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi bireyin yaşamı için en işlevsel ve en sık kullanılan kişisel bakım becerilerindendir?

Tuvalet becerisi

Diş fırçalama becerisi

Giyinme becerisi

Soyunma becerisi

Yemek yeme becerisi

Açıklama:

Yemek yeme, bireyin yaşamı için en işlevsel ve en sık kullanılan kişisel bakım becerileri arasında yer almaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi bakım personelinin çoklu engelli bireyleri desteklemede kullanabilecekleri basamaklardan biri değildir?

Çoklu engelli bireyin gereksinimlerini bilmek ve onun güçlü yanlarına odaklanmak

İşbirliği yapmak

Çoklu engelli birey için yardımcı/destekleyici teknolojileri araştırmak

Eğitim sürecinde başka etkinliklere odaklanmasını engelleyin

Uygulama ve pekiştirme

Açıklama:

Bakım personellerinin, çoklu engelli bireyleri desteklemede kullanabilecekleri öneriler şunlardır: Çoklu engelli bireyin, engel durumu ile ilgili her ayrıntıyı öğrenin, Çoklu engelli bireyin gereksinimlerini bilin ve onun güçlü yanlarına odaklanın, Çoklu engelli bireylerle çalışan diğer uzmanlarla bir takım olun, Çoklu engelli birey için yardımcı/destekleyici teknolojileri araştırın, Uygulama ve pekiştirme, Çalıştığınız bireye yerine getirebileceği günlük işler verin, Çalıştığınız çoklu engelli bireyin destek programına hâkim olun, Uyarlamalar yapın, Çalıştığınız bireyin ihtiyacı olan destek hizmetlerinden faydalanmasını sağlayın, Çalıştığınız bireyin bağımsızlığını destekleyin

Doğru Cevap: D

Soru 71

Bireyin ebeveynlerinden bağımsızlaşmasının ilk adımı olarak aşağıdakilerden hangisi görülmektedir?

Kendi başına yemek yapabilmesi

Kişisel bakım becerilerini tek başına yerine getirebilmesi

Tek başına dışarıya çıkabilmesi

Kendi başına ev temizliği yapabilmesi

Tek başına kitap okuyabilmesi

Açıklama:

Kişisel bakım becerilerini kendi başına yerin getirebilmek, bireyin ebeveynlerinden bağımsızlaşmasının ilk adımı olarak görülmektedir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilere kişisel bakım becerilerinin öğretimi aşamasında oluşturulan ekibin görevleri arasında değildir?

Öğretilecek becerileri seçme

Öğretimsel hedefleri düzenleme

Bireye performansına göre not verme

Öğretim programları geliştirme

Bireyin performansını izleme

Açıklama:

Çoklu engellilere kişisel bakım becerilerinin öğretimi aşamasında; öğretmenler öncelikle aile üyeleri, bireye hizmet sunan diğer alan uzmanları, genel eğitim öğretmenleri ve çoklu engelli bireyler ile bir ekip oluştururlar. Bu ekip; öğretilecek becerileri seçme, öğretimsel hedefleri düzenleme, öğretim programları geliştirme ve bireyin performansını izleme konularında iş birliği içerisinde çalışır. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım becerilerinin öğretiminde başarısızlığa yol açmaktadır?

Birden fazla eğitmenin sürece dahil edilmesi

Akranların sürece dahil edilmesi

Öğretim sürecinde çeşitli uyarlamalara yer verilmesi

Öğretim süreçlerinde kültürel özelliklerin gözardı edilmesi

Ailelerin sürece dahil edilmesi

Açıklama:

Kültüre uygunluk ölçütü; çoklu engelli bireyin ve aile üyelerinin içinde yaşadıkları
kültürel özellikler, dinî inanışlar ve değerlerin dikkate alınması anlamına gelmektedir. Bu ölçüt, öğretim süreçlerinde halen yeteri kadar dikkate alınmamaktadır. Bu da; kişisel bakım becerilerinin öğretiminde başarısızlığa yol açabilmektedir. Örneğin; bazı kültürlerde katı yiyecekler yenirken kaşık/çatal kullanılmamaktadır. Böyle bir kültürün içerisinde yaşayan çoklu engelli bir bireyin, kültürel özellikleri araştırılmadan bireye çatal/kaşık kullanarak yeme becerisini öğretmeye çabalamak zaman kaybından başka bir işe yaramayacaktır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engellilerin kişisel bakım becerilerinin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Sürece katılan akran yorumları

Aile üyeleriyle gerçekleştirilen görüşmeler

Kontrol listeleri

Çevresel değerlendirme süreçleri

Doğrudan gözlem

Açıklama:

Kişisel bakım becerilerinin değerlendirilmesi genellikle aile üyeleriyle gerçekleştirilen görüşmeler, kontrol listeleri, çevresel değerlendirme süreçleri
ve doğrudan gözlem şeklinde gerçekleştirilmektedir. Bu değerlendirme araçlarından, çevresel değerlendirme ve görüşmeler informal değerlendirme
teknikleri arasında yer almaktadır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi öğrenmenin aşamalarından biri değildir?

Akıcılık

Edinim

Genelleme

Kalıcılık

Yöntem

Açıklama:

Öğrenmenin dört temel aşaması bulunmaktadır. Bunlar; edinim,
akıcılık, kalıcılık ve genelleme olarak sıralanmaktadır. Doğru yanıt E şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Hızlandırılmış tuvalet öğretim yönteminde aşağıdakilerden hangisi yapılır?

Bireye sık sık tuvalelete gitmesi hatırlatılılır.

Bireye fazla sıvı tükettirerek daha sık mesane baskısına maruz kalması sağlanır.

Belli bir çizelgeye ve saate göre birey tuvalete gitmesi için yönlendirilir.

Beceri basamakları çok hızlı öğretilerek beceride kalıcılık hedeflenir.

Bireyi sık sık ödüllendirerek, bireyin mesane kontrolünü yapması sağlanır.

Açıklama:

Hızlandırılmış tuvalet öğretim yönteminde ise tuvalet öğretimi yapılacak bireye fazladan sıvı tükettirilerek, daha sık mesane baskısına maruz kalması sağlanmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Çoklu engelli bireye gece tuvalet öğretim yaklaşımı ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Tuvalet eğitimi verilirken bireyi ödüllendirmekten kaçınılır.

Çocuğun sıvı alımı, yatağa gitme saatinden 3 saat öncesinde kesilir.

Çocuk altını ıslattığında bundan rahatsız olması için kıyafetleri değiştirilmez.

Tuvalet öğretimine başlamadan önce çocuğun gece tuvalet örüntüsü belirlenir.

Yapılan kontrollerde çocuğun altı kuru olduğu sürece çocuk tuvalete kaldırılmaz.

Açıklama:

Verilen ifadelerden D şıkkında belirtilenin haricindekiler yanlıştır. Tuvalet eğitiminde ödülden bahsedilebilir, çocuğun sıvı alımı , yatağa gitme saatinin 1,5 -2 saat öncesinde kesilir, çocuk altığını ıslattığında çocuğun kıyafetleri değiştirilir ve çocuk belirlenen örüntüye göre tuvalete kaldırılır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi yemek yeme becerisi için ön koşul becerilerden biridir?

Kaşık kullanabilme

Bardaktan sıvı içebilme

Dudaklarını kapalı tutabilme

Çatal kullanabilme

Elle yemek yiyebilme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 79

Çoklu engelli bireylere özellikle zincirleme, yani içinde birden çok beceri basamağı bulunan, becerilerin öğretiminde kullanılan yönteme ne ad verilir?

Gözleyerek öğrenme

Videoyla kendine model olma

Eş zamanlı ipucuyla öğretim

Uyarlamalarla öğretim

Pasif model olma

Açıklama:

Pasif model olma özellikle zincirleme (içinde birden çok beceri basamağı bulunan beceriler, örneğin el yıkama) becerilerin öğretiminde kullanılır. Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Serebral palsisi bulunan çoklu engelli bireylerin eğitimi için oluşturulan ekipte mutlaka yer alması gereken kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Fizyoterapist

Hemşire

İş ve meslek terapisti

Göz uzmanı

Dil ve konuşma terapisti

Açıklama:

Serebral palsisi bulunan çoklu engelli bireylerde ekip içerisinde mutlaka bir
fizyoterapist yer almalıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi "bağımsız yaşam becerilerinin" ilk basamağıdır?

Akademik beceriler

Sosyal beceriler

Özbakım becerileri

Spor becerileri

İletişim becerileri

Açıklama:

Bağımsız yaşam becerilerinin ilk basamağını özbakım becerileri oluşturmaktadır. Yeme, içme,
giyinme, soyunma ve tuvalet becerileri yaşamın ilk yıllarında edinilen ve tüm yaşam boyunca kullanılan özbakım becerileridir. Cevap: C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım becerilerinden biridir?

İletişim becerileri

Tuvalet becerileri

Bilişsel beceriler

Dil ve konuşma becerileri

Duyusal beceriler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı
geliştirme ve uygulama aşamasında göz önünde bulundurulması gereken kriterlerden biri değildir?

Sadece akranlarla ve aile ile işbirliği içinde olmak

Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek

Uyarlamalara yer vermek

Etkili bir öğretim yöntemi seçmek

Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek

Açıklama:

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:
• Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak
• Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim
düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak
geçerli öğretim süreçlerine yer vermek
• Akranları sürece dâhil etmek
• Uyarlamalara yer vermek
• Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve
değerlendirme sonuçlarını kullanmak
• Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek
• Etkili bir öğretim yöntemi seçmek.
Cevap: A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireyler için oluşturulan ekipte, toplantılarının yeri ve zamanını planlama,ekibin öğretimsel önerileri doğrultusunda uygulamalar yapma gibi görevleri bulunan ekip üyesidir?

Akran

Özel eğitim öğretmeni

Aile üyeleri

Sağlık personeli

Bakıcı

Açıklama:

Özel eğitim öğretmenlerinin ekip içerisinde; (a) ekip toplantılarının yeri ve zamanını planlama, (b)
toplantıda alınan kararları kaydetme ve (c) ekibin öğretimsel önerileri doğrultusunda uygulamalar
yapma gibi görevleri bulunmaktadır. Cevap: B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde; araç-gereç uyarlamaları ve bireye uygun duruşun verilmesi konusunda destek olurlar?

Dil konuşma terapistleri

Göz uzmanları

Okul hemşireleri

Fizyoterapistler

Sınıf öğretmenleri

Açıklama:

Fizyoterapistler ise çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde; araç-gereç uyarlamaları ve bireye uygun duruşun (postür düzenlemesi) verilmesi konusunda destek olurlar. Cevap: D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylere beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer vermenin nedenlerinden biri değildir?

Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.

Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir.

Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği belirlenir.

Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlarda gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.

Bireyin öğrenmediği becerilerin hangilerinin,şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda
öncelikli olmayan beceriler olduğu belirlenir.

Açıklama:

Beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer vermek aşağıdaki nedenlerden dolayı önemli ve gereklidir.
Değerlendirme sayesinde;
Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.
Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir.
Bireyin öğrenmediği becerilerin hangilerinin,şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda
öncelikli beceriler olduğu belirlenir.
Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği (hangi beceri basamaklarını gerçekleştirerek) belirlenir.
Bireyin kazandığı beceriyi akıcı bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlarda gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir.
Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığı ilerleme ortaya koyulur.
Öğretim sürecinde herhangi bir değişiklik yapmaya gereksinim olup olmadığı belirlenir.
Cevap: E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

.........................., zincirleme bir becerinin tüm beceri basamaklarının bireye tek seferde gösterilerek beceriyi öğretmeyi hedefleyen bir yaklaşımdır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Tüm beceri öğretim yaklaşımı

İleri zincirleme yaklaşımı

Geriye zincirleme yaklaşımı

Küçük adımlar yaklaşımı

Tek fırsat yaklaşımı

Açıklama:

Tüm beceri öğretim yaklaşımı; zincirleme bir becerinin (örneğin pantolon giyme) tüm beceri basamaklarının bireye tek seferde gösterilerek beceriyi öğretmeyi hedefleyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın avantajı, bireyin becerinin işlevsel sonucunu görmesine fırsat vermesidir. Dezavantajı ise çok fazla sayıda beceri basamağı bulunan karmaşık becerilerin kazanılmasının bu yaklaşımla çok uzun zaman almasıdır. Cevap: A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

................................., bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Edinim aşaması

Genelleme aşaması

Süreklilik aşaması

Akıcılık aşaması

Kalıcılık aşaması

Açıklama:

Akıcılık aşaması, bireyin becerinin nasıl gerçekleştirileceğini anladığı ancak beceriyi sürekli olarak uygun bir şekilde gerçekleştirebilmesi için daha fazla alıştırma yapmaya gereksinim duyduğu öğrenme aşamasıdır. Bu aşamada bireyler edindikleri becerileri akıcı şekilde sergileyebilmek için güdülenmeye gereksinim duyarlar. Cevap: D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi tuvalet eğitimine başlayabilmek için ön koşul özelliklerden biridir?

Gün içerisinde 4-5 saatlik sürelerle kuru kalma

Tuvalet sıklığı konusunda istikrarlı olma

Takvim yaşının 1 yaş fazla olması

Gün içerisinde üç kez bağırsak boşaltımı yapma

Bir veya iki defa mesane boşaltımı gerçekleştirme

Açıklama:

Tuvalet eğitimine başlayabilmek için üç temel ön koşul özellik bulunmaktadır. Bu özellikler,
merkezî sinir sisteminin ve kasların olgunlaşmasıyla doğrudan bağlantılıdır. Tuvalet eğitimi için gerekli öz koşul özellikler;
• Tuvalet sıklığı konusunda istikrarlı olma,
• Gün içerisinde 1-2 saatlik sürelerle kuru
kalma ve
• Takvim yaşının 2 yaş veya daha fazla olması
şeklinde sıralanmaktadır.
Genel olarak tuvalet eğitimine hazır hâle gelen çocuklar, gün içerisinde bir kez bağırsak boşaltımı,
üç- beş defa da mesane boşaltımı gerçekleştirmektedirler. Tuvalet eğitimine başlayabilmek için,
mesane ve bağırsak tepkileri gün içerisinde tahmin edilebilir aralıklarla oluşmalıdır. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Yemek yeme becerileri gelişimsel olarak belli bir sıra izlemektedir. Aşağıdakilerin hangisinde bu sıra doğru olarak sıralanmıştır?

Başkasına bağımlı olarak beslenme- Parmakları kullanarak yeme- Kaşık kullanarak yeme

Parmakları kullanarak yeme- Bardaktan sıvı içme- Yiyecek servis etme

Başkasına bağımlı olarak beslenme- Kaşık kullanarak yeme- Çatal kullanma

Başkasına bağımlı olarak beslenme- Bardaktan sıvı içme- Parmakları kullanarak yeme

Parmakları kullanarak yeme- Bardaktan sıvı içme- Kaşık kullanarak yeme

Açıklama:

Yemek yeme becerileri gelişimsel olarak aşağıdaki
sıralamayı izlemektedir:
• Başkasına bağımlı olarak beslenme (kaşık dudaklarına dokundurulduğunda ağzını açma ve yiyeceği yutma),
• Parmakları kullanarak yeme,
• Kaşık kullanarak yeme,
• Bardaktan sıvı içme,
• Çatal kullanma,
• Bıçak kullanarak yiyecekleri sürme ve kesme,
• Yiyecek servis etme,
• Yemeğin üzerine tuz, baharat ve soslar ekleme,
• Yemek masasında görgü kurallarına uyma.
Cevap : A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi kişisel bakım becerilerinden biri değildir?

Yemek yeme becerileri

Tuvalet becerileri

İşlevsel akademik beceriler

Giyinme ve kişisel temizlik becerileri

Eşyaların temizliği/bakımı

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir.
Kişisel bakım becerileri:
• Yemek yeme becerileri,
• Tuvalet becerileri,
• Giyinme ve kişisel temizlik becerileri ve
• Eşyaların temizliği/bakımı olarak sınıflandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterlerden hangisi göz önünde bulundurulmamalıdır?

Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak

Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek

Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak

Akranlarından ayrıştırmak

Etkili bir öğretim yöntemi seçmek

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir.
Çoklu engelli bireyler için kişisel bakım beceri öğretim programı geliştirme ve uygulama aşamasında, aşağıda sıralanan kriterler göz önünde bulundurulmalıdır: • Ekip üyeleri ile işbirliği içinde olmak • Bireyin içinde bulunduğu kültüre, yaş ve gelişim düzeyine uygun, aynı zamanda sosyal olarak geçerli öğretim süreçlerine yer vermek • Akranları sürece dâhil etmek • Uyarlamalara yer vermek • Etkili bir değerlendirme sürecine yer vermek ve değerlendirme sonuçlarını kullanmak • Öğretim için uygun ortamları ve süreleri belirlemek • Etkili bir öğretim yöntemi seçmektir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme
Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar
Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi
Kişisel destekte bulunmak

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalardandır?

I ve II

I ve III

II ve III

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir.
Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalar aşağıda sıralanmıştır:
• Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme (örneğin daha kolay kullanım için tasarlanmış diş fırçaları, kaşık ve bardaklar) • Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar (örneğin düğmesine basılarak çalışan saç kurutma makineleri, harekete duyarlı olarak çalışmaya başlayan şarjlı diş fırçaları) • Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi (örneğin çocuğun dengesini kurabilmesi için iç çamaşırını indirdiği sırada klozete oturmasına izin vermek gibi) • Kişisel destekte bulunmak (örneğin birey çatalla yemek yerken çatalı batırabilmesi için elini yönlendirmek gibi) Çoklu engelli bireylere kişisel bakım becerilerinin öğretiminde yer verilebilecek uyarlamalar aşağıda sıralanmıştır: • Bireyin özelliklerine göre uyarlanmış araç-gereçlere yer verme (örneğin daha kolay kullanım için tasarlanmış diş fırçaları, kaşık ve bardaklar) • Uyarlanmış açma/kapama düğmeleri veya otomatik çalışan cihazlar (örneğin düğmesine basılarak çalışan saç kurutma makineleri, harekete duyarlı olarak çalışmaya başlayan şarjlı diş fırçaları) • Bir etkinlik içerisindeki beceri basamaklarının değiştirilmesi (örneğin çocuğun dengesini kurabilmesi için iç çamaşırını indirdiği sırada klozete oturmasına izin vermek gibi) • Kişisel destekte bulunmak (örneğin birey çatalla yemek yerken çatalı batırabilmesi için elini yönlendirmek gibi)

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer verilmesinin önemlerinden biri değilidir?

Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir.

Bireyin performansına yönelik amaçlardan çok ailenin beklentileri belirlenir.

Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir.

Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği (hangi beceri basamaklarını gerçekleştirerek) belirlenir.

Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığı ilerleme ortaya koyulur.

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir.
Beceri öğretiminde değerlendirme sürecine yer vermek aşağıdaki nedenlerden dolayı önemli ve gereklidir. Değerlendirme sayesinde;
• Bireyin sergileyebildiği beceriler belirlenir. • Bireyin sergileyemediği ya da eksik olarak gerçekleştirdiği beceriler belirlenir. • Bireyin öğrenmediği becerilerin hangilerinin, şu anda ve gelecekte içinde bulunacağı ortamlarda öncelikli beceriler olduğu belirlenir. • Bireyin beceriyi nasıl sergileyeceği (hangi beceri basamaklarını gerçekleştirerek) belirlenir. • Bireyin kazandığı beceriyi akıcı bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir. • Bireyin kazandığı beceriyi farklı ortamlarda gerçekleştirip gerçekleştiremediği belirlenir. • Bireyin öğretim süreci sonucunda sağladığı ilerleme ortaya koyulur. • Öğretim sürecinde herhangi bir değişiklik yapmaya gereksinim olup olmadığı belirlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Öğrenmenin hangi aşamasında birey, herhangi bir destek olmadığında becerinin nasıl gerçekleştirileceğini bilemez durumdadır?

Edinim aşaması

Akıcılık aşaması

Kalıcılık aşaması

Genelleme aşaması

İzleme aşaması

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir.
Edinim aşaması: Öğrenmenin bu aşamasında birey, herhangi bir destek olmadığında becerinin nasıl gerçekleştirileceğini bilemez durumdadır (değerlendirme sonuçlarında beceri basamaklarını %0 ile %60 doğrulukta gerçekleştirir). Öğrenmenin bu aşamasında amaç, bireye beceri basamaklarının nasıl gerçekleştirileceğine yönelik olarak mümkün olan en üst düzeyde bilgi sağlamaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Çoklu engelli bireylerde tuvalet kontrolü ve eğitimine ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Genel olarak tuvalet eğitimine hazır hâle gelen çocuklar, gün içerisinde bir kez bağırsak boşaltımı, üç- beş defa da mesane boşaltımı gerçekleştirmektedirler.

Geleneksel tuvalet öğretim yönteminde tuvalet öğretimi denemeleri mesane ve bağırsakların doğal sürecinde boş olduğu zamanlarda gerçekleştirilmektedir.

Hızlandırılmış tuvalet öğretim yönteminde tuvalet öğretimi yapılacak bireye fazladan sıvı tükettirilerek, daha sık mesane baskısına maruz kalması sağlanmaktadır.

Bireyler genel olarak, bağırsak kontrolünü mesane kontrolünden önce kazanmaktadırlar.

Bireyler çoğunlukla gündüz tuvalet kontrolünü gece tuvalet kontrolünden önce kazanmaktadırlar.

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir.
Geleneksel tuvalet öğretim yönteminde tuvalet öğretimi denemeleri mesane ve bağırsakların doğal sürecinde dolu olduğu zamanlarda gerçekleştirilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Tuvalet becerisinin ilk aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Bağımsız olarak tuvalet becerilerini yerine getirme

Tuvalete kendi başına gitme

Tuvalete gitmek için izin alma

Tuvalet sonrası temizlik becerilerini yerine getirme

Tuvalet sıklığının düzenli hâle gelmesi

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir.
Tuvalet becerisinin ilk aşaması olan tuvalet sıklığının düzenli hale gelmesi aşamasında birey tuvaletini belirli periyotlarla düzenli olarak yapmayı öğrenmektedir. Bu aşamada, birey olası tuvalet zamanlarında kendisine hatırlatıldığında veya tuvalete gitmesi için destek olunduğunda kuru kalmaya başlar.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi hızlandırılmış tuvalet öğretimi yönteminin avantajlarından biridir?

Sıvı miktarının artırılması birey için tehlikeli olabilmesi

Tuvalet öğretimi sırasında öğrencinin diğer öğretim fırsatlarından tamamen mahrum edilmesi

Öğretim programının yüksek yoğunlukta sunulması ve öğrencilerin tuvalet becerisi performanslarında hızlı değişimlerin yaşanması

Tuvalet öğretimi sırasında öğrencinin tipik gelişim gösteren akranlarıyla yaşayacağı olası iletişim fırsatlarından mahrum edilmesi

Ayrıştırmanın öğrenci için aşırı bir ceza durumu oluşturabilmesi

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir.
Bu tuvalet öğretim yönteminin “hızlandırılmış” olarak betimlenmesinin sebebi, öğretim programının yüksek yoğunlukta sunulması ve öğrencilerin tuvalet becerisi performanslarında hızlı değişimlerin yaşanmasıdır. Hızlandırılmış tuvalet öğretim yöntemi her ne kadar avantajlı bir yöntem olarak gözükse de bu yöntem hakkında bazı soru işaretleri de bulunmaktadır. Hızlandırılmış tuvalet öğretim yöntemi ile ilgili çekinceler; (a) sıvı miktarının artırılmasının birey için tehlikeli olabileceği, (b) tuvalet öğretimi sırasında öğrencinin diğer öğretim fırsatlarından tamamen mahrum edildiği, (c) tuvalet öğretimi sırasında öğrencinin tipik gelişim gösteren akranlarıyla yaşayacağı olası iletişim fırsatlarından mahrum edildiği, (d) tüm bu ayrıştırmanın öğrenci için aşırı bir ceza durumu oluşturabileceği olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi yemek yeme becerisinin ön koşul becerilerinden biridir?

Ellerini yıkayabilme

Dişlerini fırçalama

Yiyecek servis etme

Dudaklarını kapalı tutabilme

Ağzını yıkayabilme

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir.
Yemek yeme becerisi için ön koşul beceriler; emme, dudaklarını kapalı tutabilme, yutma, ısırma ve çiğneme becerilerinin yanı sıra boğazına yemek takıldığında öğürme refleksi olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlik becerilerinden biri değildir?

Diş fırçalama

Saç düzeltme ve tarama

Duş alma veya banyo yapma

Giyinme

Kıyafetlerini ütüleme

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir.
Çoklu engelli bireylerin bir gün içerisinde gerçekleştirmeleri beklenen giyinme ve kişisel temizlik becerileri; • Diş fırçalama, • Saç düzeltme ve tarama, • El ve yüz yıkama, • Duş alma veya banyo yapma, • Deodorant kullanma, • Giyinme, • Soyunma ve • Mevsime uygun giysiler seçme olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizlikle ilgili yanlış bilgidir?

Çoklu yetersizliği olan bireylerin fiziksel ve zihinsel güçlüklerinin yanı sıra işitsel ve görsel yetersizlikleri de olabilir.

Çoklu yetersizlikten etkilenen bazı bireyler kendini uyarma ve/ veya kendine zarar verme davranışları sergileyebilirler.

Çoklu yetersizliği olan bireylerle çalışmalar daha uzun süre alır ve gelişmeler yoğun emeklere rağmen güçlükle gözlenebilir seviyelere ulaşır.

Çoklu yetersizliğe sahip bireyler pek çok alanda temel becerilere sahip olurlar.

Tüm diğer özel gereksinimli bireyler gibi, çoklu yetersizliği olan bireyler için de Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlanır.

Açıklama:

Çoğunda farklı düzeylerde zihinsel gerilik gözlenirken pek çok alanda temel becerilere sahip olmazlar.(Schmidt- Peters, 2000). Cevap D'dir

Doğru Cevap: D

Soru 2

I.Davranışsal yaklaşım
II.Eğitsel yaklaşım
III.Reseptif yaklaşım
IV.Analitik yaklaşım
Yukarıdakilerden hangisi müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkin yaklaşımlarındandır?

I-II-III-IV

I ve II

I ve IV

I ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Yaratıcı yaklaşım, yeniden yaratımsal yaklaşım, doğaçlaçlamaya dayalı yaklaşım, davranışçı yaklaşım, eğitsel yaklaşım, tedavisel yaklaşım, analitik yaklaşım, reseptif yaklaşım gibi yaklaşımlar müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkindir. Cevap A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 3

Bu yaklaşımda müzik, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanılır. Bu yaklaşımda yetersizliği olan bireyle terapist arasındaki ilişki dinamiklerine daha az önem verilirken müzik daha çok bireyin tanımlanan davranışlara ulaşması amacıyla davranışta gerçekleşen değişime odaklanır.
Yukarıda söz edilen yaklaşım müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanılan hangi yaklaşıma ilişkin açıklamalardır?

Tedavisel yaklaşım

Eğitsel yaklaşım

Reseptif Yaklaşım

İyileştirici yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Açıklama:

Belirtilen ifadeler davranışçı yaklaşıma ilişkin olup Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Bu yaklaşım terapötik amaçtan daha çok eğitsel ve gelişimsel hedeflere odaklanır. Bu yaklaşımda müziğin, müzikal olmayan bilgi ve becerilerin kazanılması amacıyla özel eğitim düzenlemesi içerisinde kullanılması söz konusudur.
Yukarıda ifade edilen açıklamalar aşağıdaki müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitiminde kullanımına ilişkin kullanılan yaklaşımlardan hangisine aittir?

Davranışçı yaklaşım

Reseptif Yaklaşım

Eğitsel Yaklaşım

Alıcı Yaklaşım

İyileştirici yaklaşım

Açıklama:

Söz edilen ifadeler eğitsel yaklaşımla ilişkilidir. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Bu yaklaşımda müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılır. Bu yaklaşımda kendini sorgulamanın merkezde olduğu terapi süreci öncelikli değerdedir. Bu yaklaşımda terapötik deneyim bireyin iyileşmesine, değişmesine ve içsel kaynaklarına ulaşmasına izin verir.
Yukarıdaki ifadeler ile anlatılan yaklaşım, müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanılan farklı yaklaşımlarından hangisidir?

Eğitsel Yaklaşım

İyileştirici Yaklaşım

Davranışçı Yaklaşım

Alıcı Yaklaşım

Gelişimsel Yaklaşım

Açıklama:

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım Bu yaklaşımda müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılır (Bruscia, 1989).
Bu yaklaşımda kendini sorgulamanın merkezde olduğu terapi süreci öncelikli değerdedir. Bu yaklaşımda terapötik deneyim bireyin iyileşmesine, değişmesine ve içsel kaynaklarına ulaşmasına izin verir (Nordoff &Robins, 1971).
Söz konusu yaklaşım B şıkkında ifade edilen tedavisel (iyileştirici) yaklaşımdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aktif katılımın şart olmadığı ya da eser miktarda katılımın takdir gördüğü bu yaklaşımda, hastanın canlı ya da kayıttan bir müziği dinlemesi ve bu deneyime suskunlukla, sözlü şekilde veya diğer ifade biçimlerini kullanarak tepki vermesi amaçlanmaktadır.
Çoklu yetersizliği olan çocukların rehabilitasyonunda kullanılam söz konusu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Davranışçı Yaklaşım

Eğitsel Yaklaşım

Reseptif Yaklaşım

Gelişimsel Yaklaşım

Tedavisel Yaklaşım

Açıklama:

Söz konusu yaklaşım C seçeneğindeki yer alan Reseptif yaklaşımdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

I. Hayeller ve imgeler uyandırmak II. Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek III. İşitsel/motor beceriler geliştirmek IV. Alıcılığı azaltmak.
Yukarıdakilerden hangileri reseptif terapi yaklaşımında terapötik amaçlardandır?

II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

II ve IV

Açıklama:

Reseptif müzik terapi yaklaşımında dinleme deneyimi, müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilir ve hastanın tepkileri deneyimin terapötik amaçlarına göre tasarlanabilir. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir:

Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,

Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,

Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,

İşitsel/motor beceriler geliştirmek,

Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,

Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,

Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri kolaylaştırmak,

Hayaller ve imgelemler uyandırmak,

Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir gruba bağlamak,

Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

I. Çalgı çalma etkinlikleri
II. Vokal etkinlikler
III. Duyusal uyarım etkinlikleri
IV. Hareket etkinlikleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri aktif müzik terapi ve reseptif müzik terapi etkinliklerinin her ikisinde de yer alır?

II ve III

I ve III

Yalnız IV

Yalnız II

Yalnız I

Açıklama:

Aktif Müzik Terapi:
Çalgı çalma etkinlikleri
Vokal etkinlikler
Hareket etkinlikleri
Reseptif Müzik Terapi:
Duyusal uyarım etkinlikleri
Olumlayıcı dinleme etkinlikleri
Hareket etkinlikleri
Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Görme yetersizliği olan bir öğrenciye matematik becerilerinden sayı kavramını öğreten bir öğretmen, rakamlarla ahenkli bir şiir oluşturarak sınıfında müzik ritminde seslendirmiş ve öğrencisinin de eşlik etmesini istemiştir. Bu uygulama örneği aşağıdakilerden hangisini örneklendirmektedir?

Müziğin günlük yaşam becerilerin öğretiminde kullanılması

Müziğin akademik becerilerin öğretiminde kullanılması

Müziğin özbakım becerilerin öğretiminde kullanılması

Müziğin fiziksel aktivite amacıyla kullanımı

Müziğin ritim eğitiminde kullanılması

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “akademik becerileri ve işlevsel yaşam becerilerini geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin uygulama örneği: Çoklu yetersizliği olan bireyler bir kez müzik deneyimlerine dikkat verip farkındalık geliştirdikten sonra, müzik terapi etkinlikleri bu bireylere aşamalı olarak daha yüksek seviyelerde farkındalık kazandırma ve temel akademik ve işlevsel yaşam becerilerinin geliştirilmesinde yardımcı olabilir. Bireyler şarkı söyleme ve müzikal oyunlar içerisinde sunulan sözel yönergeleri takip etme ve eyleme geçirme, tek basamaklı ve iki basamaklı hareketleri taklit etme gibi çalışmalar sayesinde akademik becerilere ön koşul oluşturan yönerge alma ve taklit becerileri konularında gelişebilirler. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

---yetersizliği olan bireyin müzikal çerçevede herhangi bir -ağızdan- bir ses üretmesi olarak düşünülebilir. Birlikte ve solo olarak aynı anda ya da sıra ile ses çıkarma çalışmaları bu kapsamda yapılabilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Vokal tepki uyandırma

Hareket etkinlikleri

Duyusal uyarım etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme

Açıklama:

Vokal tepki uyandırma, yetersizliği olan bireyin müzikal çerçevede herhangi bir -ağızdan- bir ses üretmesi olarak düşünülebilir. Birlikte ve solo olarak aynı anda ya da sıra ile ses çıkarma çalışmaları bu kapsamda yapılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Beyinde ince ya da kalın, inici ya da çıkıcı, sıralı ya da atlayıcı, ezgisel ya da armonik açıdan işlem gören müzik bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ses

Doku

Yapı

Zaman

Dinamik

Açıklama:

Ses, beyinde ince ya da kalın, inici ya da çıkıcı, sıralı ya da atlayıcı, ezgisel ya da armonik açıdan işlem görür.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar müziğin hangi bileşeni ile ilgilidir?

Ses

Zaman

Doku

Dinamik

Yapı

Açıklama:

Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanması müziğin hangi bileşeni ile ilgilidir?

Zaman

Yapı

Doku

Ses

Dinamik

Açıklama:

Müziğin doku bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Müziğin içindeki bölümlerin birbiriyle ilişkisi ve tekrarlanışı müziğin hangi bileşeni ile ilgilidir?

Doku

Zaman

Dinamik

Yapı

Ses

Açıklama:

Yapı bileşeni müziğin içindeki bölümlerin birbiriyle ilişkisi ve tekrarlanışı ile ilişkilendirilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu müziğin hangi bileşeni ile ilgilidir?

Doku

Yapı

Ses

Zaman

Dinamik

Açıklama:

Müziğin dinamik bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Müzik fiziksel ve psiko-motor alan ile etkileşime geçtiğinde aşağıdaki etkinlik alanlarından hangisi uygulanmış olur?

Dans

Beden dili

Beden perküsyonu

Tekerlemeler

Şarkılar

Açıklama:

Müzik fiziksel ve psiko-motor alan ile etkileşime geçtiğinde hareket ögesi ile birleşerek yaratıcı hareket ve dans etkinliği olarak uygulanır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Müzik dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde aşağıdakilerden hangisi oluşur?

Beden dili

Tekerleme

Dans

Beden perküsyonu

Çalgı çalma

Açıklama:

Müzik dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde söz, şiir gibi dil ögeleriyle buluşur. Böylelikle tekerlemeler ve şarkılar oluşur ve sesletimden bir adım öteye geçerek sözel içeriği bünyesinde barındıran bir şarkı söyleme etkinliği olarak karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Müzik, çoklu yetersizliği olan bireyler ile eğitsel amaçlı kullanıldığında, müzik ve eğitim ilişkisi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Müzik içinde eğitim

Müzik ile eğitim

Müzik yolu/aracılığıyla eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzikli eğitim

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireyler söz konusunda olduğunda ise müzik ve müziğin kullanımı, bu bireylerin eğitiminde etkili bir yol olarak düşünülebilir. Bir yol olmanın yanı sıra müzik tüm diğer eğitsel alanlara kapı açan bir araç olarak kişilere dünyanın karmaşası içinde yollarını bulmada yardım eder. Bu durumda çoklu yetersizliği olan bireyler ile eğitsel amaçlı kullanıldığında müzik ve eğitim ilişkisi “müzik yolu/aracılığıyla eğitim” olarak açıklanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Müzikal etkileşim çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlardan hangisinin alt hedeflerinden biridir?

Bireyde kendilik duygusu geliştirmek

Patolojik bir davranışın giderilmesi

Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Açıklama:

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak: Birinci amaç çoklu yetersizliği olan bireye güven veren, koşulsuz kabul gördüğü, sevildiği tepkisel bir çevre yaratarak onun kendisini ifade edeceği çeşitli yollar bulmasına fırsat vermek şeklinde ifade edilir. Özellikle yetersizliği olan bireyle müzikal bir çerçevede iletişim kurmanın ve onunla müzik yoluyla buluşmanın öneminden bahsedilir. Bruscia’ya göre bu amaç müzikal etkileşim, güven oluşturma ve direnci azaltma alt hedeflerini kapsar.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Hastanın ya da terapistin müzikal sunumu stratejisi çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlardan hangisinde kullanılmaktadır?

Belirli becerilerin geliştirilmesi

Patolojik bir davranışın giderilmesi

Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek

Açıklama:

Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek: Çoklu yetersizliği olan bireyin müzik ile, müzik aleti ile ve müzik terapist ile ilişki kurmak için önce içindeki “müzik çocuk” ile ilişki geliştirmesi gerektiğine değinilir. Bu noktada iki temel strateji kullanılır; bir yansıtma tekniği olan aynalama ve özdeşleştirme tekniği olarak hastanın ya da terapistin müzikal sunumu.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki ifadelerden hangisi müzik için söylenemez?

Müzik, ses ve ritmin farklı hız, dinamik ve formlarda organize olarak duygu ve düşünceleri ifade etmek için kullanılması olarak tanımlanır.

Müzik, insanları biyolojik ve psikolojik açıdan etkileme gücüne sahiptir.

Farklı disiplinlerle etkileşimi yoktur.

Müzik insan beyninin pek çok bölümünü aynı anda aktive etme gücüne sahiptir.

Ses, zaman, doku, yapı ve dinamikler gibi alt bileşenleri vardır.

Açıklama:

Müzik farklı disiplinlerle etkileşime girdiğinde daha etkili olur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi müziğin alt bileşenlerinden değildir?

Ses

Zaman bileşeni

Doku

Yapı

Nota

Açıklama:

Nota, müziğin alt bileşenlerinden değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Elif öğretmen çoklu yetersizliği olan öğrencisi Ahmet ile her dersin sonunda şarkılar ve tekerlemeler söylemektedir.
Örnek incelendiğinde Elif öğretmen dersini planlarken şarkılar ve tekerlemeler söyleyerek müziği hangi gelişim alanıyla birleştirmiştir?

Dil ve iletişim alanı

Fiziksel ve psiko-motor alan

Sosyal-duygusal gelişim alanı

Bilişsel gelişim alanı

İşitsel gelişim alanı

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Elif öğretmen, çoklu yetersizliği olan öğrencileriyle derslerinde müziği eğitim amaçlı kullanmaktadır. Eğitsel yaklaşımlar çerçevesinde terapötik etkinlikler yoluyla öğrencilerinin diğer gelişim alanlarını desteklemeyi amaçlamaktadır.
Verilen örnekte kavramlardan hangisi çıkarılırsa Elif öğretmenin yaptığı tam anlamıyla müziğin eğitimsel amaçlı kullanımı olur?

Öğretmen

Öğrenci

Eğitim amacı

Terapötik etkinlikler

Eğitsel yaklaşımlar

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Müziğin eğitimle ilişkisine dair modeller düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisinde müzik bir eğitsel araç durumundadır?

Müzik yolu/aracılığıyla eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzik içinde eğitim

Müzik ile eğitim

Müzikli eğitim

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlardan birisi değildir?

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek

Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak

Belirli becerilerin geliştirilmes

Psikolojik sorunların belirlenmesi

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Müzik, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanılır ise aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi benimsenmiş olur?

Davranışçı yaklaşım

Eğitsel yaklaşım

Reseptif yaklaşım

Bilişsel yaklaşım

Sosyo-kültürel yaklaşım

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi reseptif müzik terapi etkinliklerinden değildir?

Duyusal uyarım etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Pekiştirici dinleme etkinlikleri

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireyler için hareket kontrolü ve koordinasyon geliştirmek, beden imaj hissi ve bedensel farkındalık geliştirmek için yapılan etkinliklerden birisi değildir?

Müziğe pasif hareketle tepki verme

Eylem şarkıları

Hareket taklit şarkı ve dansları

Belirli beden bölümlerini hareket ettiren şarkılar ve danslar

Doğaçlama

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi müzik terapinin özelliklerinden birisi değildir?

Kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacı taşır.

Yetkili uzmanlar/müzik terapistler tarafından uygulanır.

Kanıt temelli klinik bir uygulamadır.

Terapist ve hasta arasında kurulan terapötik ilişki süreci önemlidir.

Amaç eğitimdir.

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki şıklardan hangisi dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgili bileşeni doğru olarak verilmiştir?

Doku

Yapı

Zaman

Ses

Dinamik

Açıklama:

Müziğin dinamik bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir. Doğru cevap "E" dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdaki şıklardan hangisi müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret etmesiyle ilgili bileşeni doğru olarak verilmiştir?

Zaman

Dinamik

Yapı

Doku

Ses

Açıklama:

Müziğin doku bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret eder. Doğru cevap "D" dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdaki şıklardan hangisinde müzik ve eğitim ilişkisi ela alınmaz?

Müzik yolu/aracılığıyla eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzikle terapi

Müzik içinde eğitim

Müzik ile eğitim

Açıklama:

Müzik ve eğitim ilişkisini ele aldığımızda farklı yerleşimlerden bahsetmek mümkündür. Müzik ile eğitim ilişkisi (a) müzik yolu/aracılığıyla eğitim, (b) müziğe doğru eğitim, (c) müzik içinde eğitim ve (d) müzik ile eğitim şeklinde 4 temel düzlemde incelenebilir (Uibel, 2012). Doğru cevap "C" dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

I. Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak
II. Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek
III. Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak
IV. Belirli becerilerin geliştirilmesi
V. Patolojik bir davranışın giderilmesi
VI. Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek
Yukarıda verilen maddelerden hangisi/hangileri çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar içerisinde yer almaktadır?

I, II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve VI

Hepsi

I, III, IV, V ve VI

II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar özetlenmektedir(Meadows, 1997; Stephenson, 2006):
I. Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak
II. Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek
III. Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak
IV. Belirli becerilerin geliştirilmesi
V. Patolojik bir davranışın giderilmesi
VI. Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek. Doğru cevap "C" dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdaki şıklardan hangisi hem aktif hem de reseptif müzik terapi yöntem ve etkinliklerinden biridir?

Duyusal uyarım etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Çalgı çalma etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Açıklama:

Aktif müzik terapi yöntem ve etkinlikler; çalıgı çalma, vokal etkinlikler, hareket etkinleri.
Reseptif müzik terapi yöntem ve etkinlikler; duyusal uyarım etkinlikleri, olumlayıcı dinleme etkinlikleri, hareket etkinleri.
Doğru cevap "B" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki şıkların hangisinde müziğin, yetersizliği olan bireyde bir uyarılma, heyecanlandırma ve harekete geçme dürtüsüyaratmak amacıyla kullanılmasını ifade eden terapi ve yöntemin adı doğru olarak verilmiştir?

Duyusal uyarım etkinleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Çalıgı çalma etkinliklerilumlayıcı dinleme etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki şıkların hangisinde müziğin, kayıtlı ya da canlı müziğin müzikal olmayan bir davranışın kazandırılmasında pekiştireç
ya da ödül olarak kullanılması olarak ifade terapi ve yöntemin adı doğru olarak verilmiştir?

Çalgı çalma etkinlikleri

Duyusal uyarım etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Açıklama:

Olumlayıcı (Pekiştirici) dinleme: Olumlayıcı dinleme, kayıtlı ya da canlı müziğin müzikal olmayan bir davranışın kazandırılmasında pekiştireç ya da ödül olarak kullanılması olarak ifade edilir. Doğru cevap "E" dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerle “akademik becerileri ve işlevsel yaşam becerilerini geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin uygulama örneklerinden biridir?

Müzik ile rahatlama egzersizleri

Tüm bedeni belirli şekillerde hareket ettiren şarkılar ve danslar

Belirli beden bölümlerini hareket ettiren şarkılar ve danslar

Hareket taklit şarkı ve dansları

Sözlü şarkılar, müziğe hareket ile tepki verme ve çalgı çalma gibi etkinlikler ile renkler, sayılar, şekiller ve yer-yön-konum kavramlarını öğretme

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “akademik becerileri ve işlevsel yaşam becerilerini geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin uygulama örneği:Bireyler şarkı söyleme ve müzikal oyunlar içerisinde sunulan sözel yönergeleri takip etme ve eyleme geçirme, tek basamaklı ve iki basamaklı hareketleri taklit etme gibi çalışmalar sayesinde akademik becerilere ön koşul oluşturan yönerge alma ve taklit becerileri konularında gelişebilirler. Yine bu bireyler sözlü şarkılar, müziğe hareket ile tepki verme ve çalgı
çalma gibi etkinlikler ile renkler, sayılar, şekiller ve yer-yön-konum kavramlarını öğenebilirler. Doğru cevap "E" dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi hareket kontrolü ve koordinasyon geliştirmek, beden imaj hissi ve bedensel farkındalık geliştirmek için yapılabilecek etkinliklerden biri değildir?

Konuşma tahtası kullanarak şarkı yazma etkinliği

Tüm bedeni belirli şekillerde hareket ettiren şarkılar ve danslar

Müzik ile rahatlama egzersizleri

Müziğe yaratıcı hareketle tepki verme

Müziğe pasif hareketle tepki verme

Açıklama:

Müzik ile hareket etkinlikleri çoklu yetersizliği olan bireyler için hareket kontrolü ve koordinasyon geliştirmek, beden imaj hissi ve bedensel farkındalık geliştirmek için de oldukça yararlıdır. Bu amaçlarla yapılabilecek etkinlikler aşağıda listelenmiştir:
• Müziğe pasif hareketle tepki verme
• Eylem şarkıları
• Hareket taklit şarkı ve dansları
• Belirli beden bölümlerini hareket ettiren
şarkılar ve danslar
• Tüm bedeni belirli şekillerde hareket ettiren
şarkılar ve danslar
• Müziğe yaratıcı hareketle tepki verme
• Müzik ile rahatlama egzersizleri. Doğru cevap "A" dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Müüziğin, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanıldığı yaklaşım aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Eğitsel yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Tedavisel (İyileştirici) yaklaşım

Reseptif (Alıcı) yaklaşım

Gelişimsel yaklaşım

Açıklama:

Davranışçı Yaklaşım: Bu yaklaşımda müzik, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanılır (Burscia, 1989). Doğru cevap "B" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Müziğin temel bileşenlerini düşündüğümüzde aşağıda verilen eşleşmelerden hangisi doğrudur?

Ses, bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret etmesidir.

Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder.

Doku, beyinde ince ya da kalın, inici ya da çıkıcı, sıralı ya da atlayıcı, ezgisel ya da armonik açıdan işlem görmesidir.

Yapı bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir.

Dinamik bileşeni müziğin içindeki bölümlerin birbiriyle ilişkisi ve tekrarlanışı ile ilişkilendirilebilir.

Açıklama:

Bunu sağlayan elbette ki müziğin kendi içinde taşıdığı temel bileşenlerdir. Ses, zaman, doku, yapı ve dinamikler gibi alt bileşenleri bünyesinde barındıran müzik, dinlendiğinde ya da icra edildiğinde insan beyninde yoğun bir nörolojik etkileşim ağı yaratır.
• Bu bileşenlerden ses, beyinde ince ya da kalın, inici ya da çıkıcı, sıralı ya da atlayıcı, ezgisel ya da armonik açıdan işlem görürken,
• Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder.
• Müziğin doku bileşeni müziğin tek sesli ya
da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı
etkiye işaret ederken,
• Yapı bileşeni müziğin içindeki bölümlerin
birbiriyle ilişkisi ve tekrarlanışı ile ilişkilendirilebilir.
• Son olarak müziğin dinamik bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

İç bileşenleri arasında zaman, ritim, yapı ve dinamikleri barındıran müzik,
1-dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde söz, şiir gibi dil ögeleriyle buluşur. Böylelikle tekerlemeler ve şarkılar oluşur ve sesletimden bir adım öteye geçerek sözel içeriği bünyesinde barındıran bir şarkı söyleme etkinliği olarak karşımıza çıkar.
2- fiziksel ve psiko-motor alan ile etkileşime geçtiğinde hareket ögesi ile birleşerek yaratıcı hareket ve dans etkinliği olarak uygulanır.
3- hareket ögesi ile birleştiğinde oluşan bir başka etkinlik de çalgı çalma etkinlikleridir. Bu etkinliklerde küçük ve büyük motor beceriler ile eşgüdümlü hareket becerileri müzikal düzlemde sergilenme olanağı bulur.
4- hareket ve dil ile birleştiğinde ise bedensel kullanımı içeren beden dili ve beden perküsyonu etkinliği olarak uygulanır.
Yukarıda yer alan ifadelerden hangisi ya da hangileri doğru olarak verilmiştir?

1-2

2-3-4

1-3-4

1-3

1-2-3-4

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıda verilenlerden hangisi müziğin eğitsel amaçlı kullanım alanlarından biri değildir?

Öğretmen

Eğitsel Etkinlikler

Amaç “rehabilitasyon/terapi”

Eğitsel Yaklaşımlar

Öğrenci

Açıklama:

Müziğin Eğitsel Amaçlı Kullanımı
• Öğretmen
• Öğrenci
• Amaç “eğitim”
• Eğitsel Etkinlikler
• Eğitsel Yaklaşımlar

Doğru Cevap: C

Soru 44

Müzik ve eğitim ilişkisini düşündüğümüzde aşağıda verilenlerden hangisi uygulanılan/düşünülen bir eğitim metodu değildir?

Müzikle terapi eğitimi

Müzik yoluyla eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzik içinde eğitim

Müzik ile eğitim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıda verilenlerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlardan biridir?

Bireylerde sadece fiziksel becerilerin nicelik ve nitelik olarak geliştirilmesi

İletişimde sadece bireyin kendini ifade edebilmesini sağlamak

Bireyin müzik yoluyla para kazanması ve sosyalleşmesini sağlamak

bireyi uyaran davranışların genellenmesini sağlamak

Bireyin söz ile ifade edilemeyecek duygulara ses kazandırmak, müziği deneyimlerken gelişen hislere karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmesini sağlamak

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar;
Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak
Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek
Kişiler arası ilişki kurmak veya var olan ilişkileri yeniden yapılandırmak
Belirli becerilerin geliştirilmesi
Patolojik bir davranışın giderilmesi
Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkin farklı yaklaşımlardan biri değildir?

Davranışçı Yaklaşım

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım

Eğitsel Yaklaşım

Eğlendirici Yaklaşım

Reseptif (Alıcı) Yaklaşım

Açıklama:

Farklı terapistler farklı yaklaşımları benimsemektedir. (Yaratıcı yaklaşım, yeniden yaratımsal yaklaşım, doğaçlamaya dayalı yaklaşım, davranışçı yaklaşım, eğitsel yaklaşım, tedavisel yaklaşım, analitik yaklaşım, reseptif yaklaşım gibi.) Tüm bu yaklaşımları bu ünitede anlatmak mümkün olmadığından, yalnızca doğrudan çoklu yetersizliği olan bireylerle uygulanması en uygun yaklaşımlara kısaca yer verilecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Çoklu yetersizliği olan bireylerde aktif katılımın şart olmadığı ya da eser miktarda katılımın takdir gördüğü bu yaklaşımda, hastanın canlı ya da kayıttan bir müziği dinlemesi ve bu deneyime suskunlukla, sözlü şekilde veya diğer ifade biçimlerini kullanarak tepki vermesi amaçlanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitsel Yaklaşım

Reseptif (Alıcı) Yaklaşım

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım

Davranışçı Yaklaşım

Analitik Yaklaşım

Açıklama:

Bruscia’nın (1989) belirlediği 4 farklı müzik terapi yaklaşımından biri olan reseptif (alıcı) müzik terapi yaklaşımı çoklu yetersizliği olan bireyler ile kullanıma uygun olan bir diğer yaklaşımdır. Özellikle yetersizliklerin sayı ve seviye olarak oldukça ağır düzeyde yaşandığı durumlarda alıcı müzik terapi en kullanıma uygun olan yaklaşımdır. Aktif katılımın şart olmadığı ya da eser miktarda katılımın takdir gördüğü bu yaklaşımda, hastanın canlı ya da kayıttan bir müziği dinlemesi ve bu deneyime suskunlukla, sözlü şekilde veya diğer ifade biçimlerini kullanarak tepki vermesi amaçlanmaktadır. Dinleme deneyimi genellikle müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya manevi yönlerine odaklanır ve hasta’nın tepkileri deneyimin terpötik amacına göre düzenlenir. Aynı zamanda, belirli bir duygusal ya da fiziksel tepkiyi rahatlatmak ya da uyarmak için kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

• Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
• Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
• Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
• İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
• Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak gibi amaçları olan ve müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilen, hasta tepkileri deneyiminin terapötik amaçlara göre tasarlanabilir olduğu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım

Davranışçı Yaklaşım

Reseptif (Alıcı) Yaklaşım

Doğal İşitsel Sözel Yaklaşım

Yaratıcı Yaklaşım

Açıklama:

Reseptif müzik terapi yaklaşımında dinleme deneyimi, müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilir ve hastanın tepkileri deneyimin terapötik amaçlarına göre tasarlanabilir. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir (Bruscia, 1998):
• Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
• Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
• Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
• İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
• Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
• Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
• Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri
kolaylaştırmak,
• Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
• Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir
gruba bağlamak,
• Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Doğru Cevap: C

Soru 49

aşağıdakilerden hangisi Reseptif (Alıcı) müzik terapi teknik ve yöntemlerinde kullanılan etkinliklerden biri değildir?

Çalgı çalma

Duyusal uyarım

Olumlayıcı dinleme

Başı dengede tutma etkinlikleri

Bir nesneye uzanma ve dokunma etkinlikleri

Açıklama:

Reseptif yöntemlerin kullanıldığı etkinlikler arasında arasında duyusal uyarım, hareket ve olumlayıcı dinleme sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

1- Eylem şarkıları
2- Müzik ile rahatlama egzersizleri
4- Hareket taklidi için şarkı ve danslar
5- Beden bölümlerini hareket ettiren şarkılar ve danslar
Yukarıda verilen maddeler çoklu yetersizliği olan bireylerde hangi alanda kullanılan etkinliklere örnektir?

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “akademik becerileri ve işlevsel yaşam becerilerini geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin etkinlikler

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “kendini uyarma ve kendine zarar verme davranışlarını azaltmada” müziğin terapötik kullanımına ilişkin etkinlikler

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “uyumsal sosyal tepkileri artırmada ve sosyal etkileşim becerisi geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin etkinlikler

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “kendini ifade etmeyi kolaylaştırmada” müziğin terapötik kullanımına ilişkin etkinlikler

Çoklu yetersizliği olan bireylerin ''motor gelişiminde'' kullanılabilecek etkinlikler

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “motor işlevleri artırmada” müziğin terapötik kullanımına ilişkin
uygulama örneği
Çoklu yetersizliği olan bireylerin çoğu işlevsel motor becerilerde oldukça sınırlıdırlar. Yürüyemeyen ve hareket edemeyen bu bireyler, eklem ve kaslarındaki işlevleri korumak ya da artırmak için çeşitli hareket egzersizlerine ihtiyaç duyarlar. Ancak bazı bireyler sahip oldukları yüksek kas tonusuna sahip olduklarından bu egzersizlerin gerçekleştirilmesi oldukça zor -ve acılı- olmaktadır. Bu noktada müziğin fizyolojik etkisinden faydalanılabilir. Fon olarak kullanılan uygun bir müzik seçimi ile kas tonusu azaltılabilir ve bireyin çeşitli hareketlere tepki vermesi kolaylaştırılabilir. Müzik-hareket deneyimlerine katılmak konusunda bu bireylere destek verilerek normal hareket örüntülerine rehberlik etmek yoluyla beden duruş farkındalığı ve beden bölümlerine ilişkin farkındalık artırılabilir. Kas tonusunun azaltılmasını kolaylaştırmanın yanı sıra müzikal uyaran, bireyin uygun duruşu ve pozisyonu koruması için teşvik ve motivasyon görevi görebilir. Buna ek olarak yapılan hareketler sırasında ortaya çıkan ağrı ve acıların hissedilmesini azaltmak için yine müzikten faydalanılabilir. Müzik ile yapıldığında zorlu hareketlerin verdiği acının olduğundan daha az hissedildiği, etkinlik süresinin de olduğundan daha kısa algılandığına ilişkin araştırma verileri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

I. Alternatif öğretim yaklaşımı
II. Motivasyon kaynağı
III. Oyun etkinliği
IV. İpucu, pekiştireç ya da ödül
Çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitiminde müziğin yukarıda verilen yönlerinden hangilerinden yararlanıldığı doğru olarak verilmiştir?

I, III ve IV

I ve II

I, II ve III

I ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitiminde müzik, özel eğitimde kullanılan öğretim yaklaşımları (etkinlik temelli öğretim/gömülü öğretim gibi) ile iş birliği içinde bir “alternatif öğretim yaklaşımı” olarak kullanılabileceği gibi bir “geçiş, boş zaman, oyun etkinliği” olarak da planlanabilir. Aynı zamanda özel eğitim sürecinde müzikten bir “motivasyon kaynağı”, “bir öğretim aracı”, öğretim sürecinde ihtiyaç anında “bir ipucu”, “bir pekiştireç” ve “bir ödül” olarak da yararlanılabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi çoklu engeli olan bir birey için müziğin işlevlerinden biri değildir?

Toplumsal işlev

Kültürel işlev

Eğitimsel işlev

Terapötik işlev

Sosyal işlev

Açıklama:

Müziğin çoklu yetersizliği olan bireyler ile “eğitsel” amaçlı kullanımı içerisinde müziğin “bireysel, sosyal, kültürel ve terapötik” işlevlerine işaret eden noktalar da karşımıza çıkabilir. Her birey kendine özgü olduğundan toplumsal değil, bireysel işlevden söz etmek daha doğrudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi müzik eğitimi ile müzik terapi arasındaki farkı yanlış göstermiştir?

Eğitsel amaç-Terapötik amaç

Eğitsel etkinlikler-Terapötik etkinlikler

Öğretmen-terapist (Uygulayan kişi)

Eğitsel yaklaşımlar-Terapötik yaklaşımlar

Bireysel uygulama-Grupla uygulama

Açıklama:

Müzik yolu/aracılığıyla eğitimde kullanılacak temel etkinlikler, sadece bireysel değil hem bireysel hem grup ile şarkı söyleme, bireysel ya da grup ile enstrüman çalma, ritmik çalışmalar, yaratıcı hareket ve dans etkinlikleridir. Ancak müzik terapide gruptan ziyade her birey ile terapist-hasta ilişkisi içinde terapötik amaçlı müzik uygulamalrı yapılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

I. Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak II. Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek III. Belirli becerilerin geliştirilmesi IV. Patolojik bir davranışın giderilmesi V. Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek Yukarıdaki amaçlardan hangileri çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçları kapsamaktadır?

I, II, III, IV

I, II, IV, V

I, II, III, IV, V

II, III, IV

II, III, IV, V

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar; bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak, bireyde kendilik duygusunu geliştirmek, belirli becerilerin geliştirilmesi, patolojik bir davranışın giderilmesi, müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek, kişiler arası ilişki kurmak veya var olan ilişkileri yeniden yapılandırmaktır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Müziğin çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanıldığı yaklaşım hangisidir?

Eğitsel yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Tedavisel yaklaşım

Reseptif yaklaşım

Yaratıcı yaklaşım

Açıklama:

Davranışçı yaklaşımda müzik, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanılır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi reseptif yaklaşımın terapötik amaçlarından biri değildir?

Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek

Hayaller ve imgelemler uyandırmak

Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek

Müziğin notalarını öğretmek

Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek

Açıklama:

Reseptif müzik terapi yaklaşımında dinleme deneyimi, müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilir ve hastanın tepkileri deneyimin terapötik amaçlarına göre tasarlanabilir. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir:

Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri kolaylaştırmak,
Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir gruba bağlamak,
Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek. Terapötik amaçları olan bu yaklaşımda müziğin notalarını öğretmek bir amaç değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi reseptif müzik terapide kullanılan etkinliklere bir örnektir?

Davul çalma

Dans etme

Şarkı söyleme

Basit lokomotor etkinlikler

Canlı ya da kayıttan bir müziği dinleme

Açıklama:

Müziğin terapötik kullanımında aktif yöntem tercih edildiğinde yeterlilikleri doğrultusunda bireyin şarkı söyleme, çalgı çalma, müzik yaratma, doğaçlama gibi etkinliklerin birine ya da birden çoğuna yalnız kendi veya grup üyeleri ile birlikte aktif olarak katılması söz konusudur. Aktif katılımın şart olmadığı ya da eser miktarda katılımın takdir gördüğü reseptif yöntemlerde, hastanın canlı ya da kayıttan bir müziği dinlemesi ve bu deneyime suskunlukla, sözlü şekilde veya diğer ifade biçimlerini kullanarak tepki vermesi amaçlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi müziğin motor becerilerin geliştirilmesinde kullanımına ilişkin bir örnek değildir?

Müzik ile rahatlama egzersizleri

Tüm bedeni belirli şekillerde hareket ettiren şarkılar ve danslar

Hareket taklit şarkı ve dansları

Eylem şarkıları

Bir şarkıyı dinleme

Açıklama:

Müzik ile hareket etkinlikleri çoklu yetersizliği olan bireyler için hareket kontrolü ve koordinasyon geliştirmek, beden imaj hissi ve bedensel farkındalık geliştirmek için de oldukça yararlıdır. Bu amaçlarla yapılabilecek etkinlikler; müziğe pasif hareketle tepki verme, eylem şarkıları, hareket taklit şarkı ve dansları, belirli beden bölümlerini hareket ettiren şarkılar ve danslar, tüm bedeni belirli şekillerde hareket ettiren şarkılar ve danslar, müziğe yaratıcı hareketle tepki verme, müzik ile rahatlama egzersizleridir. Bir şarkıyı dinleme motor beceriyi desteklemez. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Müzikte birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu müziğin hangi bileşenini ifade eder?

Ses

Zaman

Doku

Dinamik

Yapı

Açıklama:

Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Çoklu yetersizliği olan bireylerle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Çoklu yetersizliği olan bireylerin fiziksel ve zihinsel güçlüklerinin yanı sıra işitsel ve görsel yetersizlikleri de olabilir.

Çoklu yetersizlik durumu genellikle hareket, iletişim ve sosyalleşmede ciddi sınırlılıklara sebep olur.

Çoklu yetersizlik, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.

Çoklu yetersizlik, en az üç yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.

Çoklu yetersizliği olan bireylerin kimisi basit düzeyde sözel dil ya da sembolik iletişim ögelerini kullanabilirken (jest ve mimikler ya da resimler), kimisi iletişim kurma ve etkili bir tepki verme konusunda tamamen yetersiz olabilir.

Açıklama:

Çoklu yetersizlik, en az üç değil, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Çoklu yetersizlik nedir?

Bir yetersizliğin bulunması

Görme engelinin bulunması

Ortopedik yetersizliğinin bulunması

İki veya daha çok yetersizliğin birlikte görülmesi

Zihinsel yetersizliğin görülmesi

Açıklama:

Çoklu yetersizlik, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Çoklu yetersizliği olan bireyler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlanırken aşağıdakilerden hangisi göz önüne alınmalıdır?

Sosyolojik faktörler

Bireysel özellikler

Biyolojik özellikler

Kültür yapısı

Aile bireyleri

Açıklama:

Tüm diğer özel gereksinimli bireyler gibi, çoklu yetersizliği olan bireyler için de Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlanır. BEP hazırlanırken her bireyde farklı ve tek olan yetenek, ihtiyaç, bireysel özellikler, güçlü ve zayıf yanlar göz önünde tutulmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

"Ses, zaman, doku, yapı ve dinamikler gibi alt bileşenleri bünyesinde barındıran müzik, dinlendiğinde ya da icra edildiğinde insan beyninde yoğun bir nörolojik etkileşim ağı yaratır." Dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgili olan müzik bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Dinamik bileşeni

Yapı bileşeni

Doku bileşeni

Zaman bileşeni

Grup bileşeni

Açıklama:

Ses, zaman, doku, yapı ve dinamikler gibi alt bileşenleri bünyesinde barındıran müzik, dinlendiğinde ya da icra edildiğinde insan beyninde yoğun bir nörolojik etkileşim ağı yaratır.

Bu bileşenlerden ses, beyinde ince ya da kalın, inici ya da çıkıcı, sıralı ya da atlayıcı, ezgisel ya da armonik açıdan işlem görürken,
Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder.
Müziğin doku bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret ederken,
Yapı bileşeni müziğin içindeki bölümlerin birbiriyle ilişkisi ve tekrarlanışı ile ilişkilendirilebilir.
Son olarak müziğin dinamik bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Müziğin dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde söz, şiir gibi dil ögeleriyle buluşması sonucu hangisi oluşur?

Dans

Yaratıcı hareket

Tekerlemeler ve şarkılar

Beden perküsyonu

Çalgı çalma

Açıklama:

İç bileşenleri arasında zaman, ritim, yapı ve dinamikleri barındıran müzik,

Dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde söz, şiir gibi dil ögeleriyle buluşur. Böylelikle tekerlemeler ve şarkılar oluşur ve sesletimden bir adım öteye geçerek sözel içeriği bünyesinde barındıran bir şarkı söyleme etkinliği olarak karşımıza çıkar.
Fiziksel ve psiko-motor alan ile etkileşime geçtiğinde hareket ögesi ile birleşerek yaratıcı hareket ve dans etkinliği olarak uygulanır.
Hareket ögesi ile birleştiğinde oluşan bir başka etkinlik de çalgı çalma etkinlikleridir. Bu etkinliklerde küçük ve büyük motor beceriler ile eşgüdümlü hareket becerileri müzikal düzlemde sergilenme olanağı bulur.
Hareket ve dil ile birleştiğinde ise bedensel kullanımı içeren beden dili ve beden perküsyonu etkinliği olarak uygulanır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi müziğin insan yaşantısındaki işlevlerinden değildir?

Bireysel

Sosyal

Kültürel

Terapötik

Yaşamsal

Açıklama:

Müziğin insan yaşantısında bireysel, sosyal, kültürel, eğitimsel ve terapötik işlevleri vardır. Müziğin bu işlevleri onun farklı kullanım olanaklarını doğurur. Bu kullanım olanakları birbirinden tamamen ayrı olgular olarak düşünülmemelidir. Farklı işlevler, birbirini tamamlayıcı unsurlar olarak değerlendirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Müziğin çoklu yetersizliği olan bireyler ile eğitsel amaçlı kullanılması durumunda müzik ve eğitim ilişkisi nasıl açıklanabilir?

Müzik aracılığıyla eğitim

Müzik aracılığıyla tedavi

Müzik aracılığıyla rehabilitasyon

Müzik aracılığıyla sosyalleştirme

Müzik aracılığıyla kültürel faaliyet

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireyler ile eğitsel amaçlı kullanıldığında müzik ve eğitim ilişkisi “müzik yolu/aracılığıyla eğitim” olarak açıklanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Müziğin ve müzik uygulamalarının kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacıyla onaylı bir müzik terapi programını tamamlamış yetkili uzmanlar tarafından bireyle terapötik bir ilişki içerisinde yürütülen kanıt temelli klinik kullanıma ne ad verilir?

Müzik eğitimi

Müzik etkinliği

Hassasiyet geliştirilmesi

Sosyal beceri

Müzik terapi

Açıklama:

Müzik terapi, müziğin ve müzik uygulamalarının kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacıyla onaylı bir müzik terapi programını tamamlamış yetkili uzmanlar/müzik terapistler tarafından bireyle terapötik bir ilişki içerisinde yürütülen kanıt temelli klinik kullanımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar arasında yer almaz?

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Belirli becerilerin geliştirilmesi

Sosyal yaşamda var olmak

Patolojik bir davranışın giderilmesi

Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek

Açıklama:

Maedows (1997), çoklu yetersizliği olan çocuklar için müzik terapi konulu makalesinde özellikle bu popülasyon için 6 genel
amaçtan bahsetmektedir. Bu makaleden yola çıkılarak çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar şu şekilde özetlenmektedir (Meadows, 1997; Stephenson, 2006):

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak
Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek
Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak
Belirli becerilerin geliştirilmesi
Patolojik bir davranışın giderilmesi
Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Doğru Cevap: C

Soru 69

Müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tedavisel yaklaşım

Eğitsel yaklaşım

Reseptif yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Yaratıcı yaklaşım

Açıklama:

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım: Bu yaklaşımda müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Temelde çoklu yetersizliği olan bireyin ağızdan herhangi bir ses üretmesi amacı ile yapılan etkinlik hangisidir?

Hareket etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Duyusal uyarım etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Doğaçlamaya yönelik etkinlikler

Açıklama:

Vokal etkinlikler, temelde çoklu yetersizliği olan bireyin ağızdan herhangi bir ses üretmesi amacı ile yapılan etkinlikleri ifade
eder.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdaki ifadelerden hangisi çoklu yetersizlik grubundaki bireylerin özelliklerinden biridir?

Yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireylerdir.

İkiden az yetersizliği olan bireylerdir.

Birden fazla yetersizliği olan bireylerdir.

Tanılanma tek bir alanda yapılır.

Yetersizliğin türü ve derecesi hafiftir.

Açıklama:

Çoklu yetersizlik, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Çoklu yetersizliği olan bireylerle ilgili söylenen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yoğun desteğe ihtiyaç duyarlar.

Bu bireylere yönelik yürütülen çalışmalar genellikle uzun sürelidir.

Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) hazırlanmak zorundadır.

Hastene, ev, okul ya da sınıf gibi ortamlarda çalışmalar sürdürülebilir.

Bu bireylerin eğitimleri için yerleştirme yalnızca özel eğitim okulları olmalıdır.

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylere yönelik yapılan öğretimler genel eğitim okullarında olabileceği gibi özel eğitim okullarında da olabilir. Dolayısıyla eğitsel yerleştirme RAM bünyesinde alınan kararla belirlenir. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

I. Ses
II. Zaman
III. Doku
IV. Yapı
V. Dinamik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri müziğin alt bileşenlerindendir?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

Yukarıda sıralanan bileşenlerden tamamı müziğin alt bileşenlerindendir. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Müziğin özel gereksinimli çocuklar için önemi aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Çocukların rehabilitasyonu açısından teröpatik bir yöntemdir.

Müzik çocuğun uyumsal becerilerini geliştirebilir.

Müziğin ritmi ile çeşitli akademik beceriler öğrenilebilir.

Müzik özel gereksinimli çocukların sosyalleşmesini olumsuz etkiler.

Müzik bir ipucu ya da pekiştireç olarak öğretimde kullanılır.

Açıklama:

Müzikle ortak etkinlikler çocukların sosyalleşmesini sağlamaktadır. Diğer seçeneklerde yer alan ifadeler ise özel gereksinimli çocukların gelişiminde müziğin önemine değinen ifadelerdir. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Özel gereksinimli çocukların müzikle öğrenmesini araştıran bir araştırmacı ritmik saymaları edinmede iki uygulamayı karşılaştırmaktadır. Birinci uygulamada çocuklara sadece yanlışsız öğretim yöntemlerini kullanarak öğretim yapmakta diğer uygulamada ise yanlışsız öğretimle birlikte müzikle hazırlanmış öğretimsel etkinliği çocuklara sunmaktadır. Araştırmacı yalnızca yanlışsız öğretimle öğretim yaparken öğrencilerin ritmik sayma becerilerini edinebildiğini ancak müziğin eklenmesi ile daha hızlı öğrenme süreçlerinin olduğunu araştırma bulgularında rapor etmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

Müzik matematik öğretimindeki tüm beceriler için etkilidir.

Müzik okuma/yazma beceri öğretiminde etkilidir.

Müzik sosyal becerilerin öğretiminde etkilidir.

Müzik matematik becerilerinden ritmik sayma beceri öğretiminde etkilidir.

Müzik akademik becerilerin öğretiminde etkili değildir.

Açıklama:

Araştırma bulguları tüm beceriler için genellenebilir değildir. Dolayısıyla söz edilen araştırmada ritmik sayma becerilerinde etkili olduğu kesinlikle söylenebilirken diğer seçeneklerde yer alan ifadelerin doğruluğu için yeni araştırmalara gereksinim söz konusudur. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Davranışçı yaklaşıma göre müziğin çocuğun eğitimindeki rolü nedir?

Pekiştirme ve ipucu sunma

Gelişimi destekleyici olma

Akı ve bedeni iyileştiren bir etki

Ruhsal doyum sağlayıcı olma

Alıcı bir tepkisellik oluşturma

Açıklama:

Davranışçı yaklaşım hedef uyaran-tepki-pekiştirme ilkesine dayalı bir öğrenme sürecini benimseyen yaklaşımdır. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımındaki genel amaçlarından biri değildir?

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek

Bireyde zeka gelişimini sağlamak

Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak

Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Açıklama:

Zeka gelişimi kalıtsal ve çevresel uyaran zenginliğiyle ilişkili olup müziğin etkisine dair bir bulgu yoktur. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

I. Belirli bedensel tepkiler uyandırmak
II. İşitsel/motor beceriler geliştirmek
III. Tüm alanlarda bütüncül gelişimi desteklemek
IV. Hayaller ve imgelemler uyandırmak
Reseptif yaklaşıma göre müziğin etkisi yukarıdakilerden hangisi ya da hangileridir?

I ve III

I ve II

I, III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Reseptif yaklaşıma göre müziğin birey üzerindeki etkisi şunlardır:

Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşlerikolaylaştırmak,
Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel birgruba bağlamak,
Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Bütüncül gelişim eğitsel yaklaşımla ilişkilidir. Dolayısıyla doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi aktif müzik terapi ile reseptif müzik terapinin kullandığı ortak etkinliklerdir?

Çalgı çalma etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Duyusal uyarım etkinlikleri

Açıklama:

Hareket etkinlikleri alt başlığında aktif ve reseptif müzik yaklaşımlarına ilişkin etkinlikler mevcuttur. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Yetersizliği olan bireyin kendini uyarıcı ve kendine zarar veren davranışlarının bireyin diğerlerine yabancılaşmasının sonucu olduğuna inanılır ve güven verici etkileşim geliştiren bir terapötik sürecin bireyin bu ihtiyaçlarını gidereceği ve güven verici bir başka insan ile hassas bir ilişki geliştireceği ve böylece bu davranışların azalarak ortadan kalkacağı varsayılır. Başkaca davranış değiştirme tekniklerine yanıt alınamayan kimi durumlarda destekleyici terapötik müzik etkinlikleriyle ortadan kalktığını gösteren araştırma sonuçları bulunmaktadır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Müzik çocukların olumsuz davranışlarını azaltmaktadır.

Müzik çocukların sosyal etkileşim becerilerini olumsuz etkilemektedir.

Müzik etkililiği sınırlı olan yöntemdir.

Müzik etkinlikleri bir çok çoklu yetersizliği olan çocuk için uygun değildir.

Müzik etkinlikleri akademik gelişimi destekler.

Açıklama:

Söz konusu paragrafta yer alan ifadeler çocukların olumsuz davranışlarını azaltmada müziğin etkili olduğuna dair ifadelerdir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi müzik ile eğitim düzlemleri arasında yer almaz?

müzik yolu/aracılığıyla eğitim

müziğe doğru eğitim

müzik içinde eğitim

müzik dışında eğitim

müzik ile eğitim

Açıklama:

Müzik ile eğitim ilişkisi (a) müzik yolu/aracılığıyla eğitim, (b) müziğe doğru eğitim, (c) müzik içinde eğitim ve (d) müzik ile eğitim şeklinde 4 temel düzlemde incelenebilir (Uibel, 2012).

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
I. Çoklu yetersizlik, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.
II. Çoklu yetersizliği olan bireylerin fiziksel ve zihinsel güçlüklerinin yanı sıra işitsel ve görsel yetersizlikleri de olabilir.
III. Çoklu yetersizliği olan bireylerle çalışmalar daha uzun süre alır
IV. Çoklu yetersizlik bireyin güçlü yönlerinin olmasını engeller

I,II,III,IV

II,III,IV

I,II,III

I,III,IV

I,II,IV

Açıklama:

Her ne kadar yetersizliğin nicel ve nitel açıdan “çoklu” oluşundan bahsediliyor olsa da çoklu yetersizliği olan bireylerin dahi kimi güçlü olduğu alanlar olabileceği, saklı bile olsa bunların ortaya çıkarılabileceği ve bunlar ortaya çıkarılırken onların ilgi, istek ve yeterliklerine odaklanan bir yaklaşım izlenmesi
gerektiği hatırlanmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

İki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Özel Eğitim

Çoklu Yetersizlik

Çoklu Eğitim

Genel Yetersizlik

Çoğul Yetersizlik

Açıklama:

Çoklu yetersizlik, iki veya daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Müziğin ve müzik uygulamalarının kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacıyla onaylı bir müzik terapi programını tamamlamış yetkili uzmanlar/müzik terapistler tarafından bireyle terapötik bir ilişki içerisinde yürütülen kanıt temelli klinik kullanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Çoklu terapi

Müziğe doğru eğitim

Orff eğitimi

Müzik eğitimi

Müzik terapi

Açıklama:

Müzik terapi; müziğin ve müzik uygulamalarının kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacıyla onaylı bir müzik terapi programını tamamlamış yetkili uzmanlar/müzik terapistler tarafından bireyle terapötik bir ilişki içerisinde yürütülen kanıt temelli klinik kullanılmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımındaki genel amaçları arasında yer almaz?

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek

Patolojik bir davranışın giderilmesi

Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Şarkılarla ezber becerisini geliştirmek

Açıklama:

Müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımındaki genel amaçları;
Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak
Bireyde kendi-lik duygusunu geliştirmek
Kişiler arası ilişki kurmak veya varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak
Belirli becerilerin geliştirilmesi
Patolojik bir davranışın giderilmesi
Müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmek

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkin yaklaşımlardan biri değildir?

Davranışçı Yaklaşım

Verici Yaklaşım

Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım

Reseptif (Alıcı) Yaklaşım

Eğitsel Yaklaşım

Açıklama:

Müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkin yaklaşımlar;
Davranışçı Yaklaşım
Eğitsel Yaklaşım
Tedavisel (İyileştirici) Yaklaşım
Reseptif (Alıcı) Yaklaşım

Doğru Cevap: B

Soru 87

Konuşana bakmak, isimleri söylendiğinde tepki vermek, memnuniyet veren
bir uyarana gülümsemek, başkaları şarkı söylerken veya çalgı çalarken onlara bakmak ve bir partnerle veya grupla iş birliği içinde etkinliğe katılım göstermek gibi becerileri kazandırmak isteyen Ayşe öğretmen müziğin hangi terapötik kullanımına ilişkin çalışmaktadır?

Sosyal tepkileri artırmada

Fiziksel tepkileri arttırma

Duygusal tepkileri arttırma

Bilişsel tepkileri arttırma

Akademik tepkileri arttırma

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “uyumsal sosyal tepkileri artırmada ve sosyal etkileşim becerisi geliştirmede” müziğin terapötik kullanımına ilişkin uygulama örneği: Konuşana bakmak, isimleri söylendiğinde tepki vermek, memnuniyet veren bir uyarana gülümsemek, başkaları şarkı söylerken veya çalgı çalarken onlara bakmak ve bir partnerle veya grupla iş birliği içinde etkinliğe katılım göstermek gibi pek çok temel sosyal beceriyi müzik etkinlikleri aracılığıyla kazanabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 88

çalacağı çalgıyı veya dinlemek istedikleri müzik türünü seçmek; bir şarkıya uygun gelecek bir söz veya kelime belirlemek ya da hangi formda hangi sıra ile çalacağına karar vermek şeklinde etkinlikler yapan Murat öğretmen müziğin hangi kullanımına ilişkin uygulamalar yapmaktadır?

Akademik becerileri ve işlevsel yaşam becerilerini geliştirme

Uyumsal sosyal tepkileri artırma

Duygusal gelişimi arttırma

Kendini ifade etmeyi kolaylaştırma

Fiziksel gelişimi arttırma

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireylerle “kendini ifade etmeyi kolaylaştırmada” müziğin terapötik kullanımına ilişkin uygulama örneği:Seçim yapma ve tercih belirtme süreçleri müzikal etkinlikler içerisinde çalacağı çalgıyı veya dinlemek istedikleri müzik türünü seçmek; bir şarkıya uygun gelecek bir söz veya kelime belirlemek ya da hangi formda hangi sıra ile çalacağına karar vermek şeklinde gerçekleşebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi reseptif (Alıcı) müzik terapi teknik ve yöntemleri ve kullanılan etkinliklerin tasarlama amaçlarından birisi değildir?

Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek

Belirli bedensel tepkiler uyandırmak

Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek

Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak

Sorumluluk alma becerisi geliştirmek

Açıklama:

• Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
• Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
• Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
• İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
• Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
• Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
• Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri kolaylaştırmak,
• Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
• Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir gruba bağlamak,
• Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi hem aktif müzik terapi hem de reseptif müzik terapi etkinlikleri içerisinde yer alır?

Çalgı çalma etkinlikleri

Duyusal uyarım etkinlikleri

Vokal etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Açıklama:

Hareket etkinlikleri hem aktif müzik terapi hem de reseptif müzik terapi içerisinde kullanılmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 91

Ses
Hız
Zaman
Doku
Yapı

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri müziğin temel bileşenlerindendir?

I, II

I, III, IV

I, III, IV, V

II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir.
Müzik; ses, zaman, doku, yapı ve dinamikler gibi alt bileşenleri bünyesinde barındırır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Müzik terapi

Müzik dersi

Psikoloji

Müzik etkinliği

Müzik felsefesi

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir.
Müzik terapi, müziğin ve müzik uygulamalarının kişiye özel bireyselleştirilmiş hedefleri başarmak amacıyla onaylı bir müzik terapi programını tamamlamış yetkili uzmanlar/müzik terapistler tarafından bireyle terapötik bir ilişki içerisinde yürütülen kanıt temelli klinik kullanımıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlardan biri değildir?

Bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak

Bireyde kendilik duygusunu geliştirmek

Kişiler arası ilişki kurmak ve varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak

Belirli becerilerin geliştirilmesi

Müzik aracılığıyla geçinebilmesi

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.
Çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin genel amaçlar; bireyin temel ihtiyaçlarını karşılamak, bireyde kendilik duygusunu geliştirmek, kişiler arası ilişki kurmak ve varolan ilişkileri yeniden yapılandırmak, belirli becerilerin geliştirilmesi, patolojik bir davranışın giderilmesi ve müziğin güzelliğine karşı farkındalık ve hassasiyet geliştirmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

"Müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılan yaklaşımdır." Verilen ifade müziğin çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda kullanımına ilişkin yaklaşımlardan hangisi kapsamındadır?

Davranışçı yaklaşım

Tedavisel yaklaşım

Eğitsel yaklaşım

Reseptif yaklaşım

Analitik yaklaşım

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir.
Tedavisel yaklaşımda müzikal deneyimler ve onlar yoluyla geliştirilen ilişkiler; aklı, bedeni ve ruhu iyileştirmek, bireyi kendi kendini iyileştirme sürecine teşvik etmek ya da iyi olma durumunu korumak ve geliştirmek amacıyla kullanılır.Bu
yaklaşımda kendini sorgulamanın merkezde olduğu terapi süreci öncelikli değerdedir. Bu yaklaşımda terapötik deneyim bireyin iyileşmesine, değişmesine ve içsel kaynaklarına ulaşmasına izin verir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi reseptif müzik yaklaşımının terapötik amaçlarından biri değildir?

Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri kolaylaştırmak

Bireyi uyarmak ve hiperaktiviteyi tetiklemek

Belirli bedensel tepkiler uyandırmak

İşitsel/motor beceriler geliştirmek

Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir.
Reseptif müzik terapi yaklaşımında dinleme deneyimi, müziğin fiziksel, duygusal, zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilir ve hastanın tepkileri deneyimin terapötik amaçlarına göre tasarlanabilir. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir:
• Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
• Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
• Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
• İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
• Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
• Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
• Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri kolaylaştırmak,
• Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
• Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir gruba bağlamak,
• Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi aktif müzik terapi ve tekniklerinde kullanılan etkinliklerden biri değildir?

Çalgı çalma

Vokal etkinlikler

Hareket etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Doğaçlama

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir.
Aktif yöntemler çalgı çalma etkinlikleri, doğaçlama, vokal etkinlikler ve hareket etkinliklerini kapsar. Aktif katılımın şart olmadığı ya da eser miktarda katılımın takdir gördüğü reseptif yöntemlerde ise hastanın canlı ya da kayıttan bir müziği dinlemesi ve bu deneyime suskunlukla, sözlü şekilde veya diğer ifade biçimlerini kullanarak tepki vermesi amaçlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 97

Temelde çoklu yetersizliği olan bireyin ağızdan herhangi bir ses üretmesi amacı ile yapılan etkinlikler aktif yaklaşım etkinliklerinden hangisi kapsamındadır?

Çalgı çalma

Hareket etkinlikleri

Vokal etkinlikler

Duyusal uyarım etkinlikleri

Olumlayıcı dinleme etkinlikleri

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir.
Vokal etkinlikler, temelde çoklu yetersizliği olan bireyin ağızdan herhangi
bir ses üretmesi amacı ile yapılan etkinlikleri ifade eder. Vokal sesler bir seferlik ya da uzayan, tonal ya da a tonal, sözel ya da sözsüz olabilir. Tamamen alakasız tek bir ses, kısa bir vokal motif, ezgisel bir örnek ya da kısa bir cümle şeklinde gerçekleşebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Kayıtlı ya da canlı müziğin müzikal olmayan bir davranışın kazandırılmasında pekiştireç ya da ödül olarak kullanılması reseptif yöntemlerin kullanıldığı etkinliklerden hangisidir?

Olumlayıcı dinleme

Duyusal uyarım etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Doğaçlama

Çalgı çalma

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir.
Olumlayıcı dinleme, kayıtlı ya da canlı müziğin müzikal olmayan bir davranışın kazandırılmasında pekiştireç ya da ödül olarak kullanılması olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 99

İki ya da daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Zihin yetersizliği

Öğrenme güçlüğü

Otizm spektrum bozukluğu

Fiziksel yetersizlik

Çoklu yetersizlik

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir.
Çoklu yetersizlik, iki ya da daha çok yetersizliğin birlikte görüldüğü bir yetersizlik durumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi müziğin eğitimle ilişkisine dair farklı modellerden biri değildir?

Müzik yoluyla eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzik içinde eğitim

Müzik dışında eğitim

Müzik ile eğitim

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Müzik ve eğitim ilişkisini ele aldığımızda farklı yerleşimlerden bahsetmek mümkündür. Müzik ile eğitim ilişkisi (a)müzik yolu/aracılığıyla eğitim, (b)müziğe doğru eğitim, (c)müzik içinde eğitim ve (d)müzik ile eğitim şeklinde 4 temel düzlemde incelenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgili olan müzik bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Doku bileşeni

Yapı bileşeni

Zaman bileşeni

Ses bileşeni

Dinamik bileşeni

Açıklama:

Müziğin dinamik bileşeni dinlenen ezginin yüksekten alçağa, farklı düzeylerde duyuluşu ile ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Müziğin hareket ögesi ile birleşiminden aşağıda verilen etkinliklerden hangisinin oluşumu gerçekleşmez?

Yaratıcı hareket

Beden perküsyonu

Çalgı çalma

Dans etme

Şarkı söyleme

Açıklama:

Müzik, dil ve iletişim alanı ile etkileşime geçtiğinde söz, şiir gibi dil ögeleriyle buluşur. Böylelikle tekerlemeler ve şarkılar oluşur ve sesletimden bir adım öteye geçerek sözel içeriği bünyesinde barındıran bir şarkı söyleme etkinliği olarak karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitiminde müzik kullanımı, müziğin eğitim ile ilişkisine dair modellerden hangisi ile açıklanabilir?

Müzik içinde eğitim

Müzik ile eğitim

Müziğe doğru eğitim

Müzik terapisi ile eğitim

Müzik aracılığıyla eğitim

Açıklama:

Çoklu yetersizliği olan bireyler söz konusunda olduğunda ise müzik ve müziğin kullanımı, bu bireylerin eğitiminde etkili bir yol olarak düşünülebilir. Bir yol olmanın yanı sıra müzik tüm diğer eğitsel alanlara kapı açan bir araç olarak kişilere dünyanın
karmaşası içinde yollarını bulmada yardım eder. Bu durumda çoklu yetersizliği olan
bireyler ile eğitsel amaçlı kullanıldığında müzik ve eğitim ilişkisi “müzik yolu/aracılığıyla eğitim” olarak açıklanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

"Çoklu yetersizliği olan bireye güven veren, koşulsuz kabul gördüğü, sevildiği
tepkisel bir çevre yaratarak onun kendisini ifade edeceği çeşitli yollar bulmasına fırsat
vermek."
Yukarıda verilen durum çoklu yetersizliği olan bireylerin rehabilitasyonunda müziğin kullanımına ilişkin amaçlardan hangisi ile ilişkilidir?

Bireyde kendilik duygusunun geliştirilmesi.

Patolojik bir davranışın giderilmesi.

Bireyin temel ihtiyaçlarının karşılanması.

Belirli becerilerin geliştirilmesi.

Kişiler arası ilişki kurmanın sağlanması.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 105

"Bir müzik terapisti, dinlenen müziğin ritminde çocuğun sırtına, omzuna, bacağına ritmik olarak dokunmak yoluyla bireyle terapist arasında güven ortamı sağlamaya çalışmaktadır." Bu terapist aşağıda verilen etkinlik türlerinden hangisini kullanmaktadır?

Hareket etkinliği

Duyusal uyarım etkinliği

Olumlayıcı dinleme etkinliği

Vokal etkinliği

Yeniden üretim etkinliği

Açıklama:

Duyusal uyarım etkinlikleri: Duyusal uyarım, müziğin, yetersizliği olan bireyde bir uyarılma, heyecanlandırma ve harekete geçme dürtüsü yaratmak amacıyla kullanılmasını ifade eder. Tüm çalışmaların odak noktası bireyin kendisine yönelik farkındalığını besleyecek ve eyleme geçmesine sebep olacak herhangi bir tepki yaratmaktır. Örnek olarak, dinlenen müziğin ritminde çocuğun sırtına, omzuna, bacağına ritmik olarak dokunmak yoluyla bireyle terapist arasında güven ortamı sağlamak, verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 106

"Hayri öğretmen öğrencisiyle bir parmak oyunu oynamakta ve öğrencisinin parmak oyunundaki melodik sözleri kendisinden sonra tekrar etmesini sağlamaya çalışmaktadır." Verilen bilgiden hareketle Hayri öğretmenin aşağıda verilen etkinliklerden hangisini gerçekleştirdiği söylenebilir?

Doğaçlamaya yönelik çalışmalar

Duyusal uyarım etkinlikleri

Hareket etkinlikleri

Yeniden üretim çalışmaları

Pekiştirici dinleme çalışmaları

Açıklama:

Vokal etkinlikler: Vokal etkinlikler, temelde çoklu yetersizliği olan bireyin ağızdan herhangi bir ses üretmesi amacı ile yapılan etkinlikleri ifade eder. Bu bağlamda bireyin tekrar edebileceği ve kendinden bir şey ekleyerek geliştirebileceği bir vokal öge sunma, tanıdık bir şarkı söyleyerek bireyi önce birlikte sonra yalnız söylemeye cesaretlendirme ve bireyin söylediği şarkıya bir çalgı ile eşlik üretmesi gibi yeniden üretim çalışmaları gerçekleştirilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Müziğin, çoklu yetersizliği olan bireyin hedeflenen olumlu davranışlarında artış sağlama ve pekiştirme, olumsuz davranışlarında azalma ve değişim sağlamak amacıyla kullanılmasını kapsayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitsel yaklaşım

Reseptif yaklaşım

Analitik yaklaşım

Tedavisel yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 108

Birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun hızlı ya da yavaş oluşu gibi özellikler müziğin hangi bileşeni ile ilişkilidir?

Ses bileşeni

Doku bileşeni

Zaman bileşeni

Yapı bileşeni

Dinamik bileşeni

Açıklama:

Zaman bileşeni, birim vuruşun kaça bölündüğünü ifade eden ritmik kalıplar, temponun
hızlı ya da yavaş oluşu, veya zaman birimlerinin gruplanışı ile beyni meşgul eder.

Doğru Cevap: C

Soru 109

Bir özel eğitim öğretmeni "Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek, belirli bedensel tepkiler uyandırmak, bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek, işitsel/motor beceriler geliştirmek." gibi amaçlarla müziği kullanıyorsa aşağıda verilen yaklaşımlardan hangisini benimsemiş olduğu söylenebilir?

Reseptif yaklaşım

Analitik yaklaşım

Tedavisel yaklaşım

Yaratıcı yaklaşım

Davranışçı yaklaşım

Açıklama:

Reseptif müzik terapi yaklaşımında dinleme deneyimi, müziğin fiziksel, duygusal,
zihinsel, estetik veya ruhani yönlerine odaklanabilir ve hastanın tepkileri deneyimin terapötik amaçlarına göre tasarlanabilir. Bu amaçlar şu şekilde sıralanabilir:
• Alıcılığı (farkındalığı) desteklemek,
• Belirli bedensel tepkiler uyandırmak,
• Bireyi uyarmak ya da sakinleştirmek,
• İşitsel/motor beceriler geliştirmek,
• Duyumsal durumlar ve deneyimler sağlamak,
• Diğerlerinin fikir ve düşüncelerini keşfetmek,
• Hafızayı, hatırlamayı ve geriye dönüşleri
kolaylaştırmak,
• Hayaller ve imgelemler uyandırmak,
• Bireyi bir topluluğa ya da sosyo-kültürel bir
gruba bağlamak,
• Yoğun ve ruhani deneyimleri tetiklemek.

Doğru Cevap: A

Soru 110

"Müziğin ...... bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı etkiye işaret eder."
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?

Doku

Ses

Zaman

Dinamik

Yapı

Açıklama:

Müziğin doku bileşeni müziğin tek sesli ya da çok sesli algılanmasının beyinde yarattığı
etkiye işaret eder.

Doğru Cevap: A

Çoklu Engellilerin Bakım ve Rehabilitasyonu - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler