Duygu ve davranış bozukluğuna ilişkin farklı
tanımlar yapılmasına rağmen yaygın olarak kabul
edilen bir tanımın olmadığı görülmektedir.Farklı tanımların olmasının
altında yatan çeşitli nedenler bulunmaktadır.Birincisi sorunlu davranışın, toplumsal bir yapı olmasıdır ve zihinsel sağlığı neyin oluşturduğuna ilişkin net bir uzlaşmanın sağlanamamasıdır.İkincisi duygusal bozukluklara ilişkin farklı teorilerde, çok az
anlam farklılıkları içeren kavramların ve ifadelerin
yer almasıdır. Üçüncüsü davranışsal beklentilerin
ve normların, etnik ve kültürel gruplar arasında
önemli değişiklik göstermesidir. Dördüncüsü ise
duygusal ve davranışsal bozuklukların bazen diğer
yetersizlikler ile birlikte görülebilmesidir. Doğru cevap dört yani C seçeneğidir

Bozukluk aşağıdaki özelliklerden bir ya da
birkaçının uzun süre boyunca görülmesini
ve çocuğun eğitim performansını belirli bir
dereceye kadar olumsuz etkilemesini ifade
eder:
- Zihinsel, duygusal ve sağlıkla ilgili nedenlerle açıklanamayan öğrenme yetersizliği
- Öğretmenleri ve akranları ile uygun ilişkiler kuramama ve sürdürememe
- Normal şartlar altındaki uygun olmayan davranış ve duygular
- Genel bir mutsuzluk ve depresyon hali
- Okul ve kişisel sorunlarla ilgili fiziksel belirtiler ya da korkular geliştirme eğilimi. Bu özellikler arasında D seçeneği yer almadığından cevap D seçeneğidir.

Araştırmalarda ABD’de duygu
ve davranış bozukluğu olan çocuk ve gençlerin dört te üçünden fazlasının erkek çocuklardan oluştuğu
rapor edilmektedir (Wagner, Kutash, Duchnowski,
Epstein ve Sumi, 2005, s. 84). Ülkemizde ise ne
yazık ki duygu ve davranış bozukluğunun sayısal
olarak belirlenmesine
yönelik herhangi bir
istatiksel veri olmadığından yaygınlık
oranlarına ilişkin sağlıklı bilgilere ulaşmak
mümkün olamamaktadır. Cevap A seçeneğidir.

Ülkemizde
geçerlik ve güvenirlik çalışması olan Akran Sapması Ölçeği, Antisosyal Davranış Eğilimi Envanteri,
Antisosyal Süreçleri Tarama Aracı Ebeveyn ve Öğretmen Formu, CDC Saldırganlık Anketi, Çocuk
Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği gibi ölçü
araçları kullanılmaktadır Dünyada ise,
duygu ve davranış bozukluğunu tanılama amacıyla
kullanılan araçlar arasında; Çocuk Davranış Kontrol Listesi, Davranış ve Duygu Ölçü Aracı, Davranışsal Bozukluklar Sistematik Tarama Aracı gibi
tarama araçları yer almaktadır. Cevap C seçeneğidir.

Çocuk Davranış Kontrol Listesi
Bu kontrol listesi, 6-18 yaş aralığındaki okul
çağı çocuklarının problem davranışlarını değerlendirmek için kullanılmaktadır. Ailelerden, öğretmenlerden ve çocukların kendilerinden alınan
bilgilere göre kontrol listesi doldurulmaktadır. Doğru seçenek E seçeneğinde yer almaktadır.

Davranışsal Bozukluklar Sistematik
Tarama Aracı;
Bu araç, ilkokul dönemindeki duygu ve davranış bozukluğu olan çocukları belirlemek için üç
aşamalı bir tarama sürecini kapsamaktadır. Bu
tarama aracında birinci aşamada sınıf öğretmenleri
çocukları içe yönelim davranışları ve dışa yönelim
davranışlarına göre sıralamaktadır. Birinci aşamadaki sıralamaya göre her bir öğretmenin ilk üç sıradaki öğrencisi, ikinci aşamadaki Kritik Olay İndeksi
’ne geçmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğunu etkileyen
biyolojik nedenler, beyin hasarı, genetik
faktörler ve mizaçtır.Ev-aile, okul ve toplum duygu ve davranış bozukluğu etkileyen çevresel nedenler arasında yer aldığından cevap B seçeneğidir.

İçe yönelim davranışları; içine kapanma, belli
düşüncelere takıntılı olma, depresyon, kaygı,
sınırlı düzeyde sosyal etkinliklere katılma ve
akranları ile nadiren oynama gibi davranışları
içermektedir. Bunların içinde fobiler, anksiyete,depresyon,sosyal ayrılma,Obsesif/kompulsif bozukluklar (Saplantı/zorlantı bozukluğu) sayılabiilir.
Yerinden kalkma,bağırma, laf atma, küfretme,arkadaşlarını rahatsız etme,Vurma ya da dövüşme,öğretmeni dinlememe ve yakınma gibi davranışlar ise dışa yönelim davranışlarıdır. Bu nedenle cevap E seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların
öğretmenleri sınıflarını etkili bir şekilde yönetmenin yanı sıra sınıfın düzenine de dikkat etmelidir.
Sınıf düzeni için izleyen önerilere yer verilebilir:
• Öğrenciler için düzen, çoklu öğrenme fırsatları yaratacak biçimde oluşturulmalıdır.
• Öğrencilerin başarılı olmalarını ve pekiştireç elde etmelerini sağlayacak bir düzen
sağlanmalıdır.
• Sınıf düzeni, öğrencilerin dikkatlerini dağıtmamalı ve daha kolay odaklanmalarını
sağlamalıdır
Sınıfta farklı etkinliklerde kullanılacak araç
gereçler için uygun yerler belirlenmeli ve
kullanılan her bir aracın yerine konulması
sağlanmalıdır.
• Sınıftaki gürültü azaltılmalıdır.
• Sınıf mevcudunun çok kalabalık olmamasına dikkat edilmelidir. Ayrıca öğretmenler sınıflarını etkili bir şekilde yönetebilmek için kurallar belirlemelidirler. Sınıf kuralları
öğrencilerle birlikte belirlenmeli ve hem öğretmenler hem de öğrenciler tarafından kabul edilmelidir. B seçeneğinde sadece öğrenciler tarafından belirlenmeli dendiği için cevap B seçeneğidir.

Bu basamaktaki uygulamalar,
genellikle küçük grup uygulamaları biçiminde gerçekleşmektedir. Küçük grup uygulamaları a), kendini yönetme, b) sosyal beceri, c) davranış destek
planları ve d) akademik destekleri içermektedir.Öğrencilerin olumsuz
davranışın yerine olumlu davranışları kazandırmak
üzere akran izlemesi, olumlu akan raporu, akran
eğitimi ve akran desteği ve karşılaştırılması gibi
kullanılan akran aracılı stratejiler bu gruba girmediğnden cevap A seçeneğidir.

Günümüzde akranları gibi toplum içinde sosyal olarak kabul edilmeyen davranışlar sergileyen ve akademik olarak başarısızlık yaşayan bu çocuklar, duygu ve davranış bozukluğu tanısı almaktadırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Ülkemizde Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar, “Yaşına uygun olmayan sosyal ve kültürel normlardan farklı duygusal tepki ve davranışlar göstermesi nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan çocuk (Milli Eğitim Bakanlığı, 2012, s.2).” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

IDEA tarafından duygu ve davranış bozukluğuna ilişkin tanımdaki, “uzun süre boyunca”, “belirli bir dereceye kadar” ve “eğitim performansının olumsuz yönde etkilenmesi” ifadeleri eleştirilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Ülkemizde ise ne yazık ki duygu ve davranış bozukluğunun sayısal olarak belirlenmesine yönelik herhangi bir
istatiksel veri olmadığından yaygınlık oranlarına ilişkin sağlıklı bilgilere ulaşmak mümkün olamamaktadır
(Sakallı-Gümüş, 2013, s. 108). Doğru cevap A seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğunu tanılama amacıyla kullanılan araçlar ülkemizde; geçerlik ve güvenirlik çalışması olan Akran Sapması Ölçeği, Antisosyal Davranış Eğilimi Envanteri, Antisosyal Süreçleri Tarama Aracı Ebeveyn ve Öğretmen Formu, CDC Saldırganlık Anketi, Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği gibi ölçü araçlarıdır (Kaner, Bayraklı, Diken & Çelik, 2012,). Davranış ve Duygu Ölçü Aracı ise dünyada bu iş için kullanılan ölçü araçlarından biridir.

Dünyada duygu ve davranış bozukluğunu tanılama amacıyla kullanılan araçlar arasında; Çocuk Davranış Kontrol Listesi, Davranış ve Duygu Ölçü Aracı, Davranışsal
Bozukluklar Sistematik Tarama Aracı gibi tarama araçları yer almaktadır (Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 196). CDC Saldırganlık Anketi ve Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği ise ülkemizde bu iş için kullanılan ölçme araçlarından biridir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğunun nedenleri hakkında bilgi sahibi olmak, önleme çabaları ve müdahaleye ilişkin algılarımızı geliştirmek açısından önemlidir (Landrum, 2011, s. 211). Doğru cevap A seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğunu etkileyen biyolojik nedenler, beyin hasarı, genetik faktörler ve mizaçtır.
Duygu ve davranış bozukluğu etkileyen çevresel
nedenler ev-aile, okul ve toplumdur.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğunu etkileyen biyolojik nedenler, beyin hasarı, genetik faktörler ve mizaçtır.
Duygu ve davranış bozukluğu etkileyen çevresel
nedenler ev-aile, okul ve toplumdur.
Doğru cevap A seçeneğidir.

İçe yönelim (İçselleştirilmiş) davranışları; içine kapanma, belli düşüncelere takıntılı olma, depresyon, kaygı, sınırlı düzeyde sosyal etkinliklere katılma ve akranları ile nadiren oynama gibi davranışları içermektedir.
İçe yönelim davranışlarından biri olan;
Obsesif/kompulsif bozukluklar (Saplantı/ zorlantı bozukluğu): Bu bozukluk, aşırı anksiyete ve korkuları yansıtan ısrarcı ve tekrarlayan düşüncelerle kendini göstermektedir.
Mikrop kapma, uygun olmayan şekilde davranma, şiddetli biçimde davranma gibi saplantılar örnek olarak verilebilir. (Heward, Alberg-Morgan,
& Konrad, 2016, s. 186).
Doğru cevap E seçeneğidir.

Akran Sapması Ölçeği: Çocukların kendisini değerlendirdiği bu ölçü aracı ile ergenlerin, davranış bozukluğu gösteren yakın arkadaşlarının sayısı belirlenmektedir. Bu ölçü aracında, yüksek puan alan bir ergenin davranış bozukluğu gösteren arkadaşlarının sayısının fazla olduğu ortaya çıkmaktadır.

Dünyada duygu ve davranış bozukluğunu tanılama amacıyla kullanılan araçlar arasında; Çocuk Davranış Kontrol Listesi, Davranış ve Duygu Ölçü Aracı, Davranışsal Bozukluklar Sistematik Tarama Aracı gibi tarama araçları yer almaktadır (Heward, AlbergMorgan, & Konrad, 2016, s. 196). Ülkemizde ise geçerlik ve güvenirlik çalışması olan Akran Sapması Ölçeği, Antisosyal Davranış Eğilimi Envanteri,
Antisosyal Süreçleri Tarama Aracı Ebeveyn ve Öğretmen Formu, CDC Saldırganlık Anketi, Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği gibi ölçü araçları kullanılmaktadır.

Biyolojik nedenler: beyin hasarı, genetik faktörler, mizaç

Dışa yönelim davranışları:
• Yerinden kalkma
• Bağırma, laf atma, küfretme
• Arkadaşlarını rahatsız etme
• Vurma ya da dövüşme
• Öğretmeni dinlememe
• Yakınma
• Aşırı bir şekilde tartışma
• Çalma
• Yalan söyleme
• Başkasının malına zarar verme
• Öfke nöbetleri geçirme
• Yönergelere uymama

İçe yönelim davranışı:
Depresyon, anksiyete, Fobi, sosyal ayrılma

Genetik faktörlerle ilişkili bozukluklar arasında depresyon, hayal görme, asılsız korkular ve şizofreni gösterilmektedir. Down sendromu yer almaz.

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların empati, arkadaşlarıyla iletişim kurma ve etkinliklerle ilgili olma becerilerinde arkadaşlarına oranla yetersiz oldukları görülmektedir.

Etkili bir sınıf yönetimi için öğretmenler, amaçları öğrencilerin düzeylerine göre belirlemeli, belirlediği amaçlar doğrultusunda derslerini planlamalı, uygun araç gereçlerle birden fazla duyuya uyaran verebilecek araçlar hazırlamalı, derslerin işleyişinde öğrenci merkezli yaklaşımlardan yararlanmalı ve öğrencilerin sergiledikleri uygun davranışlara odaklanmalıdır.

• Tüm okulda çocuklardan beklenen davranışlar belirlenir ve tanımlanır.
• Öğrencilerin uygun davranışlarının dikkate alındığını belirten bilgilendirme sistemleri kullanılır.
• Okuldaki bütün öğrencilerin eşit eğitim fırsatlarından yararlanması sağlanır.
• Uygun olmayan davranışlar için belirlenen sonuçlar tutarlı bir şekilde uygulanır.
• Çocuklardan beklenen davranışlar açıkça öğretilir.
• Çocukların sergilediği uygun davranışlar ödüllendirilir.
• Çocukların davranışsal hataları düzeltilir

Doğrudan Öğretim Uygulamaları: Tepki kartlarını kullanma, Uygun bir hızda öğretmek, Kendini izleme becerilerini öğretmek,

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre duygu ve davranış bozukluğunun tanımında davranışların yaşa, sosyal ve kültürel
normlara uygun olmamasına dikkat çekilmektedir.

Duygu ve davranış bozuklukları, ABD’de 2004 yılında kabul edilen Yetersizliği Olan Bireyler Eğitim Yasası’na (IDEA-Individuals with Disabilities Act) göre izleyen biçimde tanımlanmaktadır

Çocuk Davranış Kontrol Listesi: Bu kontrol listesi, 6-18 yaş aralığındaki okul çağı çocuklarının problem davranışlarını değerlendirmek için kullanılmaktadır.

Duygu ve davranış bozukluğunun biyolojik nedenlerini beyin hasarı, genetik faktörler ve mizaç oluşturmaktadır.

Anksiyete ile birlikte göğüste sıkışma, çarpıntı, terleme, baş ağrısı, tuvalete gitme ihtiyacı gibi bazı fiziksel belirtiler görülebilir.

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklarda görülen en yaygın davranış şekilleri antisosyal
olan dışa yönelim davranışlarından oluşmaktadır.
Bu davranışlar yoğun olan, şiddetli görülen ve çevreden tepki çeken davranışlardır. Sınıf ortamında
en sık görülen dışa yönelim davranışları izleyen
biçimde sıralanabilir:
• Yerinden kalkma
• Bağırma, laf atma, küfretme
• Arkadaşlarını rahatsız etme
• Vurma ya da dövüşme
• Öğretmeni dinlememe
• Yakınma
• Aşırı bir şekilde tartışma
• Çalma
• Yalan söyleme
• Başkasının malına zarar verme
• Öfke nöbetleri geçirme
• Yönergelere uymama

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar, en çok okuma ve matematik alanında sorun yaşamaktadırlar.

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların öğretmenleri sınıflarını etkili bir şekilde yönetmenin yanı sıra sınıfın düzenine de dikkat etmelidir. Sınıf düzeni için izleyen önerilere yer verilebilir:
• Öğrenciler için düzen, çoklu öğrenme fırsatları yaratacak biçimde oluşturulmalıdır.
• Öğrencilerin başarılı olmalarını ve pekiştireç elde etmelerini sağlayacak bir düzen
sağlanmalıdır.
• Sınıf düzeni, öğrencilerin dikkatlerini dağıtmamalı ve daha kolay odaklanmalarını
sağlamalıdır.

Araştırma temelli öğretim uygulamalar için dört aşamalı bir süreç izlenmektedir. Bu sürece ilişkin aşamalar izleyen başlıklar altında sıralanmaktadır:

• Öğretmen Övgüleri
• Aktif Çocuk Tepkileri
• Doğrudan Öğretim Uygulamaları
• Okul Çaplı Olumlu Davranış Desteği

İkinci Basamak - Küçük Grup Müdahaleleri:
• Rehber öğretmenler, tanılanan öğrencilerle
düzenli olarak görüşür.
• Öğrenciden beklenen davranışlar hakkında
öğrenciler bilgilendirilir ve geri bildirim verilir.
• Amaçları belirlemek için günün başında
kısa bir toplantı yapılır.
• Toplantıda, belirlenen davranışsal amaçların yazılı olduğu bir kart verilir.
• Günün sonunda günün nasıl geçtiğine dair
kısa bir toplantı yapılır.
• Çocuk uygun olan davranışlar için ödüllendirilir

Doğru cevap E'dir.

Doğru cevap B'dir.

Doğru cevap E'dir.

Doğru cevap D'dir.

Doğru cevap D'dir.

Doğru cevap B'dir.

Doğru cevap A'dır.

Doğru cevap E'dir.

Doğru cevap C'dir.

Doğru cevap B'dir.

IDEA'da geçen tanımda öğrenme güçlüğünün zihinsel olarak da açıklanamıyor olması gerekmektedir. D seçeneğinin doğru hali "Zihinsel, duygusal ve sağlıkla ilgili nedenlerle açıklanamayan öğrenme yetersizliği" şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Testleri kullanabilecek uzmanların sayısında yetersizlik olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır. Eksiklik ölçme araçlarının eksikliği ve nesnel bir yöntem geliştirmede yaşanan sorunlardır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Anadolu Sak Zeka ölçeği çocukların zeka puanlarının ölçülebilmesi amacıyla geliştirilmiş olup, özel olarak duygu ve davranış problemlerini hedef almamaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Çocuk Davranış Kontrol Listesi: Bu kontrol listesi, 6-18 yaş aralığındaki okul çağı çocuklarının problem davranışlarını değerlendirmek için kullanılmaktadır. Ailelerden, öğretmenlerden ve çocukların kendilerinden alınan bilgilere göre kontrol listesi doldurulmaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Normal dışı beyin gelişimi duygu ve davranış bozukluğunun biyolojik nedenlerinden biridir. Diğer seçeneklerde yer alan olası nedenler çevresel faktörleri içermektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Öfke nöbetleri geçirme dışa yönelim (dışsallaştırılmış) davranışlardan biridir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Sosyal ayrılma (izalasyon) içselleştirilmiş davranışlardan biridir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Öğretmen Övgüleri:
Pek çok insan için güçlü bir pekiştireç olan sosyal onay genellikle sözel övgülerle ifade edilmektedir. Araştırmalar, öğretmen pekiştirmelerinin çocuk davranışları üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Öğretmen övgülerinin azlığını içeren neden okul ve toplum başlığı altında ele alınmaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

CDC Saldırganlık Anketi ölçü aracı ile 11-13 yaş aralığındaki çocukların saldırgan davranışlarının sıklığı değerlendirilmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

DUYGU VE DAVRANIŞ BOZUKLUĞUNUN TANIMI
Duygu ve davranış bozuklukları, ABD’de 2004 yılında kabul edilen Yetersizliği Olan Bireyler Eğitim Yasası’na (IDEA-Individuals with Disabilities Act) göre izleyen biçimde tanımlanmaktadır (Landrum, 2011, s. 209-210):
• Bozukluk aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçının uzun süre boyunca görülmesini ve çocuğun eğitim performansını belirli bir dereceye kadar olumsuz etkilemesini ifade eder:
- Zihinsel, duygusal ve sağlıkla ilgili nedenlerle açıklanamayan öğrenme yetersizliği
- Öğretmenleri ve akranları ile uygun ilişkiler kuramama ve sürdürememe
- Normal şartlar altındaki uygun olmayan davranış ve duygular
- Genel bir mutsuzluk ve depresyon hali
- Okul ve kişisel sorunlarla ilgili fiziksel belirtiler ya da korkular geliştirme eğilimi
• Bozukluk, şizofreniyi içermektedir. Duygusal bir bozukluk tespit edilmediği sürece, bu terim sosyal açıdan uyumsuz olan çocuklar için geçerli değildir.
IDEA (2004) tarafından yapılan bu tanım pek çok uzman tarafından eleştiri konusu olmaktadır (Mathur, 2007, s. 14). Eleştirilerin büyük çoğunluğu, tanımda yer alan “uzun süre boyunca” ve “belirli bir dereceye kadar” betimlemelerinin nesnel olmadığına ilişkin yapılmaktadır. Ayrıca “eğitim performansının olumsuz yönde etkilenmesi” ifadesi, bu etkilenmenin ne dereceye kadar olumsuz olacağının da açık bir şekilde belirtilmemesi açısından eleştirilmektedir (Özdemir, 2017, s. 408).
ABD’de Davranış Bozukluğu Olan Çocuklar Kurulu (The Council for Children with Behavioral Disorders - CCBD, 2000, s. 6) tarafından duygu ve davranış bozukluğuna ilişkin farklı bir tanım daha yapılmaktadır. Bu tanıma göre izleyen ifadelere yer verilmektedir:
Duygu ve davranış bozukluğu; okul programlarındaki duygusal ya da davranışsal tepkilerle karakterize edilen yaşa uygun, kültürel ya da etik normlardan oldukça farklı olan ve eğitim performansını olumsuz etkileyen, akademik, sosyal, mesleki ya da kişisel becerileri de içeren; çevredeki stresli olaylara beklenen geçici tepkilerden daha fazlasını veren; en az biri okulla ilgili olmak üzere iki farklı ortamda ortaya çıkan tepkiler ve bu tepkilerin genel eğitim ortamlarındaki doğrudan müdahalelere yanıt vermemesi ya da çocuğun genel eğitim müdahalelerinden yararlanamaması durumunda tanımlanan bir yetersizliktir.
• Bu yetersizlik başka yetersizliklerin eşlik edebildiği bir durumdur.
• Bu tanım, şizofreniyi, duygu-durum bozukluğunu, kaygı bozukluğunu ya da devam eden davranış bozukluğunu ya da uyum bozukluğunu içerir.
CCBD tarafından yapılan tanımda ise duygu ve davranış bozukluklarının öncelikle genel eğitim ortamları dikkate alınarak değerlendirildiği; çocukların yapılan öğretim düzenlemelerinden yararlanamadıkları; duygusal ya da davranışsal tepkilerin süreğen olması gerektiğine dikkat çekilmektedir (Özdemir, 2016, s. 81).
Sonuç olarak duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklara ilişkin tanımlarda, benzer ifadeler olmasına karşın farklılıkların olduğu görülmektedir. Bu durum, hem bozukluğa ilişkin yaygınlığı belirlemeyi hem de tanılamayı zorlaştırmaktadır. İzleyen bölümde duygu ve davranış bozukluğunun yaygınlığı, tanılanması ve değerlendirilmesine ilişkin bilgilere yer verilmektedir.

Duygu ve Davranış Bozukluğunun Tanılanması ve Değerlendirilmesi
Davranış ve Duygu Ölçü Aracı
Bu ölçü aracı; çocukların kişilerarası güçlü yönleri (hayal kırıklığına karşı sakin tepkiler vermesi vb.), aileye katılımı (ailenin yaptığı etkinliklere katılması vb.), kendi güçlü yanları (mizah duygusunun olması vb.), okuldaki işlevleri (dikkatini odaklama) ve duygusal güçler (diğerlerinin acı duygusunu bilmesi) alanlarındaki işlevde bulunma düzeyini değerlendirmektedir (Heward, Alberg- Morgan, & Konrad, 2016, s. 196).

Duygu ve Davranış Bozukluğunun Tanılanması ve Değerlendirilmesi
Akran Sapması Ölçeği
Çocukların kendisini değerlendirdiği bu ölçü aracı ile ergenlerin, davranış bozukluğu gösteren yakın arkadaşlarının sayısı belirlenmektedir. Bu ölçü aracında, yüksek puan alan bir ergenin davranış bozukluğu gösteren arkadaşlarının sayısının fazla olduğu ortaya çıkmaktadır (Kaner, Bayraklı, Diken, & Çelik, 2012, s. 261).

Duygu ve Davranış Bozukluğunun Tanılanması ve Değerlendirilmesi
Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği
Bu ölçek ile beş-altı yaşındaki çocukların duygu ve davranış problemleri değerlendirilmektedir. Ölçek, çocuklarla çalışan öğretmenler tarafından cevaplanmaktadır. Ölçekten alınan yüksek puanlar çocuklardaki uygun olmayan davranışların yüksek olduğunu göstermektedir (Kaner, Bayraklı, Diken, & Çelik, 2012, s. 2319).

DUYGU VE DAVRANIŞ BOZUKLUĞUNUN NEDENLERİ
Genetik Faktörler
Bilimsel kanıtlar genetik faktörler ile duygu ve davranış bozukluğunun bazı formları arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir (Grigorenko, 2014, s. 138; Rhee ve Waldman, 2002, s. 522). Ancak duygu ve davranış bozukluğunun ailevi, kalıtsal ve genetik olduğunu göstermek için daha fazla sayıda araştırmaya gereksinim duyulmaktadır. Bununla birlikte genetik faktörlerle ilişkili bozukluklar arasında depresyon, hayal görme, asılsız korkular ve şizofreni gösterilmektedir (Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 191). Depresyonu olan çocukların, %20-%60’ında anne babalarından en az birinde depresyon görülmektedir. Anne babasından birinde şizofreni görülen çocuklarda erken yetişkinlik döneminde şizofreni görülme oranı, anne babasında şizofreni görülmeyen çocuklardan daha fazladır (Friend, 2008, s. 206). Eğer hem annede hem de babada şizofreni varsa bu oran daha da artmaktadır (Friend, 2008, s. 206).

DUYGU VE DAVRANIŞ BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ
Anksiyete: Anksiyete ile birlikte göğüste sıkışma, çarpıntı, terleme, baş ağrısı, tuvalete gitme ihtiyacı gibi bazı fiziksel belirtiler görülebilir. Ayrıca huzursuzluk ve gezinme hissi de anksiyetenin belirtileri arasında sayılabilir. Ancak bu belirtiler her çocukta farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Bu belirtilerin herhangi bir tehlike yokken ortaya çıkması ve çocukların günlük yaşamında aksamalara yol açması, anksiyete bozukluğunun göstergeleridir (Türkçapar, 2004, s. 13).

Dışa Yönelim (Dışsallaştırılmış) Davranışları
Akademik Özellikler
Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların çoğunluğunun, bulundukları sınıftan en az bir yıl geride oldukları belirtilmektedir (Weeden, Wills, Kottwitz ve Kamps, 2016, s. 285). Bu çocukların alan derslerinde ortalamanın altında başarı gösterdikleri; temel akademik becerilerde ve okulla ilgili becerilerde (not tutma, soru çözme vb.) zorlandıkları görülmektedir. Ayrıca bu çocukların yıkıcı davranışları, öğretim etkinliklerinin yarıda kalmasına ve sınıf etkinliklerine katılımın sınırlı düzeyde olmasına yol açmaktadır (Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 188). Bu sorunların bir sonucu olarak da duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların öğrenmedeki başarısızlık durumu ortaya çıkmaktadır.
Duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar, en çok okuma ve matematik alanında sorun yaşamaktadırlar (Özdemir, 2017, s. 422). Dolayısıyla, bu çocukların akademik başarısızlıkla okuldan atılma oranlarının yüksek olduğu ve yükseköğrenime gitme ihtimallerinin düşük olduğu dikkat çekmektedir (Landrum, Wiley, Tankersley ve Kauffman, 2014, s. 72).
Alanyazında duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların akademik başarılarının düşük olduğu belirtilmesine rağmen, bütün duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar akademik başarısızlık yaşamamaktadırlar (Gage, Adamson, MacSuga-Gage ve Lewis, 2017). Son yıllarda Gage, Adamson, MacSuga-Gage ve Lewis (2017) tarafından yürütülen bir araştırmada öğretmen özellikleri (öğretmenlerin eğitim düzeyleri, çalışma süreleri ve aldıkları sertifikalar) ile duygu ve davranış bozukluğu olan öğrencilerin akademik başarıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada yaşları 7-14 arasında değişen 39561 öğrenci ile bu öğrencilerin öğretmenlerinden alınan veriler sonucunda öğretmen özellikleri ile öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırmada çocuklardaki akademik başarıyı sosyo ekonomik düzey ve yapılandırılmış ortamlarda sunulan eğitimin etkilediği belirtilmektedir. Sosyo ekonomik düzey arttıkça duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların akademik düzeylerinin arttığı vurgulanmaktadır. Bununla birlikte yapılandırılmış ortamlarda eğitim alan duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların daha az yapılandırılmış ya da yapılandırılmamış ortamlarda eğitim alan duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklara oranla daha fazla akademik başarı gösterdikleri belirtilmektedir. İzleyen bölümde duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklara yönelik müdahale yöntemlerine ilişkin ayrıntılı bilgilere yer verilmektedir.

Doğrudan Öğretim Uygulamaları
Doğrudan öğretim (DÖ) öğrencilerin pek çok beceriyi öğrenmelerini sağlayan bilimsel dayanaklı uygulamalardan biridir. DÖ programları öğrencilerin aktif tepkilerini sistematik hata düzeltmeleri ile birleştirmekte ve bu tepkileri izleme stratejileri içermektedir. DÖ uygulaması içerisinde tepki kartlarını kullanma, uygun bir hızda öğretmek ve kendini izleme becerilerini öğretmek basamaklarından oluşmaktadır (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 175).
Tepki kartlarını kullanma: Herhangi bir konuyu ya da kavramı öğretmek üzere tepki kartları kullanılabilir. Tepki kartları öğrencilerin etkinlikle ilgili olmasını sağlamakta, öğretimdeki aksamaları azaltmakta ve öğrenmeyi arttırmaktadır. Tepki kartlarını kullanırken öğrenci hataları için sistematik hata düzeltmeleri kullanılarak öğrencilere geri bildirim sunulmakta ve öğrenciler doğru tepkileri için sözel pekiştireçler almaktadırlar (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 175).
Uygun bir hızda öğretmek: Öğretim adımları planlanmalıdır. Öğrencilerle ne kadar hızlı ve ne kadar sık ilgilenilirse, onlar daha fazla tepki fırsatına sahip olurlar ve o kadar fazla öğrenirler. Öğretmenlerin, çocuğun öğrenme hızına göre öğretim hızını ayarlaması gerekir. Böylece öğrencilere daha olumlu ve doğru geri bildirimler sunmak mümkün olur. (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 175).
Kendini izleme becerilerini öğretmek: Kendini izleme becerisi olan öğrenciler kendi akademik performanslarını izleyebilmekte ve amaçlarını başarmak için daha fazla çalışabilmektedirler. Öğrencilere kendi gelişimlerini nasıl izleyeceklerini ve grafiklere işleyeceklerini öğretmek gerekmektedir. Örneğin; öğrenciler okuma dersinde, dakikada okudukları kelime sayılarını bir tabloya işleyerek amaçlarına ne düzeyde ulaştıklarını izleyebilirler (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 175).

Okul Çaplı Olumlu Davranış Desteği
Problem davranışlar, hafiften çok ağır düzeylere doğru gidebilmektedir ve öğrenme ortamlarını etkilemektedir. Okul çaplı olumlu davranış desteği (OÇODD) ile problem davranışın yoğunluğuna ve karmaşıklığına göre yoğunluğunun artan ya da azalan destek uygulamalar yürütülmektedir (Lewis, Mitchel, Trussell ve Newcomer, 2017, s. 43). Genel eğitim okullarında çocukların problem davranışlarını kontrol etmek için cezalandırma yöntemine başvurulmaktadır. Cezaya dayalı stratejiler etkisiz olmalarının yanı sıra uzun vadede çocukların uygun olmayan davranışlarında bir artışa neden olmakta ve çocuklara uygun davranışların neler olduğunu öğretememektedir. OÇODD, olumlu okul iklimi oluşturmak ve çocukların problem davranışları ortaya çıkmadan ya da ciddi seviyelere gelmeden ortadan kaldırmak ya da azaltmak için önlemler almayı gerektirmektedir. OÇODD, Şekil 1’de gösterildiği gibi okul çapında müdahale, küçük grup müdahaleleri ve bireysel müdahaleler olmak üzere üç basamaktan oluşmaktadır (Lewis, Mitchel, Trussell ve Newcomer, 2017, s. 43).
Birinci Basamak - Evrensel Müdahale: Bütün okul personelinin okuldaki çocuklara uygun davranışları kazandırmak üzere katıldığı müdahale basamağıdır. Okuldaki bütün öğrencilerin uygun davranışlar sergilemelerini sağlamak, yaşadıkları akademik başarısızlıkları ve sorunları azaltmak için kullanılan stratejileri birleştiren müdahaleler kullanılmaktadır. Evrensel müdahaleler bütün öğrencilere yöneliktir ve bu müdahaleler okuldaki tüm personel tarafından kullanılmaktadır Birinci basamakta izleyen uygulamalara yer verilmektedir:
• Tüm okulda çocuklardan beklenen davranışlar belirlenir ve tanımlanır.
• Öğrencilerin uygun davranışlarının dikkate alındığını belirten bilgilendirme sistemleri kullanılır.
• Okuldaki bütün öğrencilerin eşit eğitim fırsatlarından yararlanması sağlanır.
• Uygun olmayan davranışlar için belirlenen sonuçlar tutarlı bir şekilde uygulanır.
• Çocuklardan beklenen davranışlar açıkça öğretilir.
• Çocukların sergilediği uygun davranışlar ödüllendirilir.
• Çocukların davranışsal hataları düzeltilir.
Okuldaki çocukların yaklaşık %80’i bu basamaktaki uygulamalardan yarar sağlamaktadır (Lewis, Mitchel, Trussell ve Newcomer, 2017, s. 43). Son yıllarda Weeden, Wills, Kottwitz ve Kamps (2016) tarafından yürütülen araştırmada sınıf çaplı davranış müdahale programının duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların etkinlikle ilgili olma becerileri üzerindeki etkililiği incelenmiştir. Araştırma sonunda öğrencilerin etkinliklerle ilgili olma becerilerinde artış olduğunu ve öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında da bir ilerleme kaydedildiği görülmüştür. İzleyen bölümde OÇODD’nin ikinci basamağı (küçük grup müdahaleleri) ile ilgili bilgilere yer verilmektedir.
İkinci Basamak - Küçük Grup Müdahaleleri: Evrensel düzeyde yapılan müdahalelere rağmen akademik başarısızlık ya da davranış problemi sergileyen öğrencilere yönelik müdahaleleri kapsamaktadır. Bu düzeydeki uygulamalar problemleri mümkün olan en kısa sürede tanımlamayı ve ortadan kaldırmak için yoğun ve amaçlı destek sağlamayı gerektirmektedir. Bir genel eğitim okulundaki çocukların yaklaşık %15 ile %20’si birinci basamaktaki uygulamalara cevap veremediği için daha fazla odaklanmış müdahalelere gereksinim duyulmaktadırlar. Bu basamaktaki uygulamalar, genellikle küçük grup uygulamaları biçiminde gerçekleşmektedir. Küçük grup uygulamaları a), kendini yönetme, b) sosyal beceri, c) davranış destek planları ve d) akademik destekleri içermektedir (Lewis, Mitchel, Trussell ve Newcomer, 2017, s. 47). Bu uygulamalar sırasında çocuklarla çalışılırken izleyen uygulamalara yer verilmektedir (Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 206):
• Rehber öğretmenler, tanılanan öğrencilerle düzenli olarak görüşür.
• Öğrenciden beklenen davranışlar hakkında öğrenciler bilgilendirilir ve geri bildirim verilir.
• Amaçları belirlemek için günün başında kısa bir toplantı yapılır.
• Toplantıda, belirlenen davranışsal amaçların yazılı olduğu bir kart verilir.
• Günün sonunda günün nasıl geçtiğine dair kısa bir toplantı yapılır.
• Çocuk uygun olan davranışlar için ödüllendirilir
Üçüncü Basamak - Bireysel Müdahaleler: Bu basamak yüksek risk altındaki çocuklar için bireyselleştirilmiş müdahaleleri içermektedir. Bir genel eğitim okulundaki çocukların yaklaşık %5’i bireysel müdahalelere gereksinim duymaktadır. Bu basamakta yoğun, bireyselleştirilmiş ve uzun süreli uygulamaları gerektiren öğrenciler yer almaktadır. Çocuklarla bire-bir eğitimler yoluyla davranış değiştirme uygulamaları gerçekleştirilmektedir (Lewis, Mitchel, Trussell ve Newcomer, 2017, s. 47- 48). Bu çocuklar için bireyselleştirilmiş davranış müdahale planları geliştirilmektedir.
Öğretmenler OÇODD uygulamalarında sırasında kendini yönetme, aktif ve olumlu sınıf yönetimi ve akran aracılı destekler kullanabilmektedirler. İzleyen bölümde bu uygulamalara ilişkin bilgilere yer verilmektedir.
Kendini yönetme: Duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar kendi yaşamlarını çok az kontrol edebilmektedirler. Bu çocuklar kendini yönetme ile sorumluluk alma ve kendini değerlendirme becerilerini öğrenebilmektedirler. Kendini yönetme ayrıca öğretilen becerilere ilişkin genellemeyi sağlaması açısından da önemlidir. Kendini yönetme içerisinde kendini izleme ve kendini değerlendirme de yer almaktadır. Kendini izleme bireyin kendini davranışlarını gözlemleyerek kaydetmesi ve davranışın ortaya çıktığı ve çıkmadığı durumları belirlemesi sürecidir. Kendini değerlendirme ise çocukların var olan performansı ile amaçlarını karşılaştırmasıdır (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 208).
Aktif ve olumlu sınıf yönetimi: Duygu ve davranış bozukluğu olan öğrencilerle çalışan öğretmenler sınıflarında antisosyal davranışları azaltacak ve olumlu öğretmen öğrenci ilişkisini arttıracak sınıf iklimi oluşturmalıdır. Sınıftaki pek çok problem davranışı azaltılmasında etkili olan aktif sınıf yönetimi; fiziksel ortamın yapılandırılması, açık ve anlaşılır kuralların belirlemesi, dersleri planlanması, öğrencilere seçim fırsatı sunulması, öğrencilerin aktif bir şekilde dersle ilgili olmasının sağlanması, övgüler ve olumlu pekiştirmeyi ve problem davranışlar ortaya çıkmadan önlemesini içermektedir (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 208).
Akran aracılı destekler: Öğrencilerin içinde yer aldıkları gruplar onların problem davranışları azaltmanın bir yoludur. Öğrencilerin olumsuz davranışın yerine olumlu davranışları kazandırmak üzere akran izlemesi, olumlu akan raporu, akran eğitimi ve akran desteği ve karşılaştırılması gibi kullanılan akran aracılı stratejiler vardır (Heward, Alberg-Morgan ve Konrad, 2016, s. 209).
• Akran izlemesi: Akranlara gözlem yapma ve kaydetme becerileri öğretilerek problem davranışı olan arkadaşına geri bildirim vermesi sağlanır.
• Olumlu akran raporu: Öğrenciler, gösterdikleri olumlu davranışlar hakkında birbirlerini pekiştirmeleri ve geri bildirim sunmaları konusunda cesaretlendirilir.
• Akran eğitimi: Öğrencilerin birbirlerine öğretmen gibi davranmalarına izin veren bir stratejidir. Bu strateji duygu ve davranış bozukluğu olan öğrencilere sosyal becerilere ilişkin uygulama yapma fırsatı sunmaktadır.
Akran desteği ve karşılaştırması: Öğrenciler birbirlerinin olumlu davranışlarını bilgilendirme konusunda eğitilmektedirler. Problem davranış ortaya çıktığında ya da çıkmak üzereyken akranlar davranışın neden problem davranış olduğunu belirtmekte ve uygun davranışın ne olabileceği konusunda öneri sunmaktadırlar.

Dışa Yönelim (Dışsallaştırılmış) Davranışları
Sosyal Özellikler
Çocukluk ve ergenlik döneminde kişilerarası ilişkileri geliştirme ve sürdürme becerisi, gelecekteki kişiler arası ilişkiler için önemli bir öngörü aracıdır. Duygu ve davranış bozukluğu olan çocuklar genellikle akranlarını anlamada, sağlıklı arkadaşlık ilişkileri kurmada ve sürdürmede sorunlar yaşamaktadırlar (Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 188). Bu nedenle çocuklar, sosyal çevrelerine uyum sağlayamamakta ve akranları tarafından dışlanmaktadırlar. Örneğin, akranları ile bir kalemi paylaşmak yerine kalemi zorla alabilmekte ve akranlarını incitebilmektedirler.
Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların empati, arkadaşlarıyla iletişim kurma ve etkinliklerle ilgili olma becerilerinde arkadaşlarına oranla yetersiz oldukları görülmektedir (Ergül, 2010, s. 112; Heward, Alberg-Morgan, & Konrad, 2016, s. 188). Son yıllarda Hollo, Wehby ve Oliver (2014) tarafından yürütülen bir metaanaliz çalışmasında duygu ve davranış bozukluğu olan okul çağı çocuklarının dil sorunları ile ilgili araştırmalar incelenmiştir. Araştırmaya 1982 ile 2011 yılları arasındaki yürütülmüş 22 çalışma dahil edilmiştir. Araştırma sonucunda duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların dil düzeylerinin akranlarından önemli derecede düşük olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların özellikle problem çözme, özdenetim, olumsuz davranışlarının sonuçlarını üstlenme, başarısız olduklarında uygun tepkiler verme gibi sorunları olduğu görülmektedir.

IDEA (2004) tarafından yapılan bu tanım pek çok uzman tarafından eleştiri konusu olmaktadır. Eleştirilerin büyük çoğunluğu, tanımda yer alan “uzun süre boyunca” ve “belirli bir dereceye kadar” betimlemelerinin nesnel olmadığına ilişkin yapılmaktadır. Ayrıca “eğitim performansının olumsuz yönde etkilenmesi” ifadesi, bu etkilenmenin ne dereceye kadar olumsuz olacağının da açık bir şekilde belirtilmemesi açısından eleştirilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

ABD’de duygu ve davranış bozukluğu tanısı olan çocukların yaygınlık oranının %3 ile %6 arasında değiştiği belirtilmektedir. Araştırmalarda ABD’de duygu ve davranış bozukluğu olan çocuk ve gençlerin dörtte üçünden fazlasının erkek çocuklardan oluştuğu rapor edilmektedir. Ülkemizde ise ne yazık ki duygu ve davranış bozukluğunun sayısal olarak belirlenmesine yönelik herhangi bir istatiksel veri olmadığından yaygınlık oranlarına ilişkin sağlıklı bilgilere ulaşmak mümkün olamamaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Davranışsal bozukluklar sistematik tarama aracı, ilkokul dönemindeki duygu ve davranış bozukluğu olan çocukları belirlemek için üç aşamalı bir tarama sürecini kapsamaktadır. Tarama sürecinin sonunda, duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların sayısının azaltılması hedeflenmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Duygu veya davranış bozukluğunun biyolojik ve çevresel olmak üzere olası iki ana nedeni bulunmaktadır. Duygu ve davranış bozukluğunun biyolojik nedenlerini beyin hasarı, genetik faktörler (depresyon, hayal görme, asılsız korkular ve şizofreni vb.) ve mizaç oluşturmaktadır. Duygu ve davranış bozukluğu etkileyen çevresel nedenler ise; ev-aile, okul ve toplumdur. Doğru yanıt D seçeneğidir.

İçe yönelim davranışları, çocukların kendine yöneldiği davranışları ifade etmektedir. Bunlar içine kapanma, belli düşüncelere takıntılı olma, depresyon, kaygı (anksiyete), sınırlı düzeyde sosyal etkinliklere katılma (izolasyon), akranları ile nadiren oynama, sebepsiz yere korkma vb. davranışlardır. Dışa yönelim davranışları ise; yoğun olan, şiddetli görülen ve çevreden tepki çeken davranışlardır. Sınıf ortamında en sık görülen dışa yönelim davranışlarından bazıları şöyle sıralanabilir: Yerinden kalkma, bağırma, laf atma, küfretme, arkadaşlarını rahatsız etme, vurma ya da dövüşme, öğretmeni dinlememe, yakınma, aşırı bir şekilde tartışma, çalma, yalan söyleme, başkasının malına zarar verme, öfke nöbetleri geçirme, yönergelere uymama vb. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Davranış ve duygu ölçü aracı; çocukların kişilerarası güçlü yönleri (hayal kırıklığına karşı sakin tepkiler vermesi vb.), aileye katılımı (ailenin yaptığı etkinliklere katılması vb.), kendi güçlü yanları (mizah duygusunun olması vb.), okuldaki işlevleri (dikkatini odaklama) ve duygusal güçler (diğerlerinin acı duygusunu bilmesi) alanlarındaki işlevde bulunma düzeyini değerlendirmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Duygu ve davranış bozukluğu olan çocukların sosyal özellikler bağlamında empati, arkadaşlarıyla iletişim kurma ve etkinliklerle ilgili olma becerilerinde arkadaşlarına oranla yetersiz oldukları görülmektedir. Ayrıca özellikle problem çözme, özdenetim, olumsuz davranışlarının sonuçlarını üstlenme, başarısız olduklarında uygun tepkiler verme gibi sorunlarının olduğu da görülmektedir. Zekâ ise bilişsel bir özelliktir ve bu çocukların normal gelişim gösteren çocuklara göre daha az zekaya sahip olduklarını ifade etmek oldukça zordur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğrudan öğretim (DÖ) öğrencilerin pek çok beceriyi öğrenmelerini sağlayan bilimsel dayanaklı uygulamalardan biridir. DÖ uygulaması tepki kartlarını kullanma, uygun bir hızda öğretmek ve kendini izleme becerilerini öğretmek basamaklarından oluşmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Sınıf düzeni için izleyen önerilere dikkat edilebilir: *Öğrenciler için düzen, çoklu öğrenme fırsatları yaratacak biçimde oluşturulmalıdır. *Öğrencilerin başarılı olmalarını ve pekiştireç elde etmelerini sağlayacak bir düzen sağlanmalıdır. *Sınıf düzeni, öğrencilerin dikkatlerini dağıtmamalı ve daha kolay odaklanmalarını sağlamalıdır. *Sınıfta farklı etkinliklerde kullanılacak araç gereçler için uygun yerler belirlenmeli ve kullanılan her bir aracın yerine konulması sağlanmalıdır. *Sınıftaki gürültü azaltılmalıdır. *Sınıf mevcudunun çok kalabalık olmamasına dikkat edilmelidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Araştırma temelli öğretim uygulamaları için dört aşamalı bir süreç izlenmektedir. Bu sürece ilişkin aşamalar şöyle sıralanabilir: Öğretmen övgüleri, aktif çocuk tepkileri, doğrudan öğretim uygulamaları ve okul çaplı olumlu davranış desteği. Doğru yanıt D seçeneğidir.