⚠️ Bu portal eğitim amaçlıdır. İçerikler ticari amaçla kullanılamaz. Detaylı bilgi
4. Dönem TİC108U

Uluslararası Ticaret

Toplam 394 soru bulundu.

Ders Materyalleri

Uluslararası Ticaret - Tüm Sorular

Ünite 1

Soru 1

  1. Ülkenin doğrudan dış ticaret akımlarını sınırlandırır.
  2. Ülkenin dış ticaret işlemlerinin yapılış yöntemlerini düzenler.
  3. İç ekonomi ile ilişkili politikalardan bağımsızdır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri dış ticaret politikası için doğrudur?

Seçenekler

A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Dış ticaret politikası, hükümetin ülkenin doğrudan dış ticaret akımlarını sınırlandırmak, özendirmek veya bu işlemlerin yapılış yöntemlerini düzenlemek için almış oldukları sistematik önlemleri ifade eder.
Dış ticaret politikasıyla öteki ekonomik politikalar arasında yakın bir ilişki vardır. İç ekonomi ile ilişkili politikalar dış ticareti etkileyebildiği gibi bunun tersi de doğrudur. Dolayısı ile I ve II. ifade doğru; III. ifade yanlıştır.

Soru 2

Dünya genelinde dış ticaret politikaları ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Her bir ülkenin dış ticaret politikası birbirinden bağımsızdır.
B
Dünya ekonomisindeki istikrar büyük ülkelerin uyguladıkları iç ve dış ekonomik politikalarla yakından ilgilidir.
C
Az gelişmiş ülkelerde ekonomik politikanın temel amacı iç ekonomi ile ilgili politikalar geliştirmektir.
D
Gelişmiş ülkelerin yalnız ülke çıkarları doğrultusunda hareket etmesi gerekir.
E
Ülkeler dış ticaret politikalarını yalnız az gelişmiş ülkeleri dikkate alarak geliştirirler.
Açıklama:
Dünya ekonomisinde büyük yeri olan ülkelerin dış ekonomik politikaları, diğer ülkeleri de derinden etkileyebilir. Ek olarak dünya ekonomisinin istikrarlı biçimde gelişebilmesi, büyük ülkelerin uyguladıkları iç ve dış ekonomik politikalarla yakından ilgilidir. Buna karşın az gelişmiş ülkelerde ekonomik politikanın temel amacı kalkınma olduğundan, hükumetler dış ticarete geleneksel olarak yoğun müdahalelerde bulunmuşlardır. Diğer bir deyişle, bu ülkelerde uluslararası ticaret politikası adeta ekonomik kalkınmanın bir aracı olarak kullanılmıştır.
Uluslararası ekonomideki düzenli gelişmenin önemli derecede, büyük sanayileşmiş ülkelerin izledikleri dış ticaret politikalarına bağlı olduğuna dikkat edelim. Bu ülkelerin sorumlu davranıp yalnız kendi bireysel çıkarları doğrultusunda hareket etmemeleri, diğer ülkelerin ekonomik çıkarları ile uyumlu hareket etmeleri gerekir.

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi hükümetin ülkenin dış ticaret ilişkilerine müdahalede bulunmasına yol açan bazı önemli nedenleri arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Dış ödeme dengesizliklerinin giderilmesi
B
Dış rekabetten korunma
C
Otarşi
D
Sosyal ve siyasal nedenler
E
Gümrük tarifeleri
Açıklama:
Gümrük tarifeleri malların ülke sınırlarından geçişi sırasında alınan vergilerdir. Tarifelerin ekonomi üzerindeki etkileri fiyat mekanizmasının işleyişi yoluyla gerçekleşir. Gümrük tarifeleri dış ticaret politikasının araçları arasında yer alır; hükumetin ülkenin dış ticaret ilişkilerine müdahalede bulunmasına yol açan bazı önemli nedenleri arasında yer almaz.

Soru 4

“Az gelişmiş bir ülkede hükumet, dış piyasanın rekabetine dayanamayan endüstrileri ve yeni kurulan endüstrileri belli bir olgunluk aşamasına ulaşıncaya kadar korumak için dış ticaret ilişkilerine müdahale etmiştir.”
Yukarıda verilen durumda hükumetin müdahalede bulunmasına yol açan neden aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış rekabetten korunma
B
Piyasa aksaklıklarının giderilmesi
C
Hazineye gelir sağlamak
D
Siyasal nedenler
E
Dış politika amaçlarına hizmet
Açıklama:
Ülkeler dış piyasanın rekabetine dayanamayan yerli endüstrileri korumak için ithalatı sınırlandırma yoluna gidebilirler. Az gelişmiş ülkelerde, yeni kurulan veya ilerde kurulacak endüstriler, belirli bir olgunluk aşamasına ulaşıncaya kadar böyle bir korunmaya ihtiyaç duyabilirler. Sanayileşmiş ülke hükumetleri de özellikle az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil gibi emek yoğun bir kısım sanayi mallarıyla rekabet edemeyen bazı yurt içi endüstri dallarını koruyucu politikalar izlemektedirler. Bu dış rekabetten korunma nedeniyle gerçekleştirilmektedir.

Soru 5

“Ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik” olarak tanımlanan ekonomi terimi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Otarşi
B
Ambargo
C
Monopol güç
D
Tekel
E
İstikrar
Açıklama:
Bir kısım ülkeler, geçmiş dönemlerde ekonomik ve siyasi rejimlerinin bir gereği olarak otarşi adı verilen politikaları uygulamaya çalışmışlardır. Otarşi, ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik demektir.

Soru 6

“İç piyasada bazı malların arzının daralmış ve fiyatların artışının olduğu bir ülkede hükumet söz konusu malların ithalatını kolaylaştıracak müdahalelerde bulunarak arz tıkanıklıklarını giderir ve fiyat istikrarını sağlamaya çalışır”
Yukarıda açıklanan durumda hükumetin dış ticaret ilişkilerine müdahale etmesine yol açan neden aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış ödeme dengesizliklerinin giderilmesi
B
Dış rekabetten korunma
C
Ekonominin liberalleşmesi
D
Ekonomik kalkınma
E
Enflasyon
Açıklama:
Bilindiği gibi, iç ekonomik istikrarın bozulması, işsizlik ve enflasyon şeklinde olur. Eksik istihdam içindeki ülkeler işsizlik sorunlarını çözümleme amacına yönelik dış ticaret politikaları izleyebilirler.
İçerde bazı malların arzının daralmış olması, iç fiyat artışlarına yol açarak bir enflasyon nedeni oluşturabilir. Böyle bir durumda ise hükumetler söz konusu malların ithalatını kolaylaştırarak arz tıkanıklıklarını giderir ve fiyat istikrarını sağlamaya çalışırlar.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi dış ticaret politikasının araçları arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Gümrük tarifeleri
B
İhracatın özendirilmesi
C
Bağlı ticaret
D
Miktar kısıtlamaları
E
Otarşi
Açıklama:
Otarşi, ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik demektir. Bu nedenle dış ticaret politikasının araçları arasında yer almaz. Hükümetin ülkenin dış ticaret ilişkilerine müdahalede bulunmasına yol açan bazı önemli nedenleri arasında yer alır.

Soru 8

Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemde ise uluslararası iş birliği düşüncesi, geçmişteki dar ve katı milliyetçilik uygulamalarına ağır basmış ve bir dizi uluslararası örgüt kurulmuştur. Bu örgütler arasında kuruluşuna karar verilen ancak faaliyete geçmeyen örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Uluslararası Ticaret Örgütü
B
Birleşmiş Milletler Teşkilatı
C
Uluslararası Para Fonu
D
Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
Uluslararası Ticaret Örgütü (ITO) Dünya ticaretini serbestleştirmek için 1947 yılında kuruluşuna karar verilen ancak anlaşma onaylanmadığı için faaliyete geçmeyen bir örgüttür.

Soru 9

Aşağıda korumacılık/koruyucu önlemler ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Korumacılık kaynakların etkin dağılımını sağlar
B
Korumacılık monopolü besler
C
Koruyucu önlemler bürokrasiyi ortadan kaldırır
D
Koruyuculuk rekabet fikrini destekler
E
Serbest ticaret politikası ile korumacılık arasındaki tartışmalar 20. yy tartışmalarıdır.
Açıklama:
Serbest ticaret politikası ile onun karşıtı olarak korumacılığı savunanlar arasındaki tartışmalar XVIII. yüzyıla inecek kadar eskidir. Korumacılık ise kaynakların etkin dağılımını bozar. Çünkü rekabet fikrini baltalar, üretimde ayrıcalıklar sağlayarak iş adamlarının yenilikler peşinde koşmalarını engeller, onları tembelliğe ve durgunluğa sürükler. Korumacılık daima monopolü besler. Koruma duvarları altında bazı büyük firmalar, küçük işletmeleri endüstriden kovarak veya kendilerine katarak kolayca tekelci duruma gelebilirler. Serbest ticaret, piyasa mekanizmasının işleyişine dayandığı için bürokrasiyi ortadan kaldırır. Oysa koruyucu önlemlerin uygulanması çok karmaşık bir bürokratik mekanizmayı gerektirebilir.

Soru 10

  1. Dampinge karşı koyma
  2. Düşük yabancı ücret
  3. Genç endüstri tezi
  4. Ulusal pazar
  5. Üretim maliyetlerini eşitleme
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri dış ticarete müdahalede kişisel çıkarlara dayalı korumacılık nedenleri arasında yer almaktadır?

Seçenekler

A
Sadece III
B
I ve III
C
II, III, IV
D
II, IV ve V
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
II., IV. ve V. ifadeler dogrudur.

Soru 11

İç Ekonomide tekelci kuruluşların yaygınlaşması durumunda hükümet ne gibi tedbirler alabilir?
I. gümrük tarifelerini azaltabilir
II. İç piyasada rekabeti geliştirebilir
III. İthalatı sınırlandırabilir

Seçenekler

A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I,II, III
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Piyasa Aksaklıklarının Giderilmesi” başlığı altında bulabilirsiniz
İç ekonomide tekelci kuruluşların yaygınlaşması, üretimde kaynak etkinliğini bozar ve tüketicileri kalitesiz yerli mallara yüksek fiyat ödemek zorunluluğu ile karşı karşıya bırakabilir. Bu durumda hükûmet, gümrük tarifelerini veya öteki kısıtlamaları azaltarak iç piyasada rekabeti geliştirme yoluna gidebilir.

Soru 12

Ülkelerin bazen “Tek üretici olduğu ürünlerin dışarıya satışına sınırlandırmalar koyar veya benzer malı üreten az sayıdaki öteki ülkelerle anlaşarak birlikte kartel kurma yoluna gidebilir” bu durumu aşağıdakilerden hangisi açıklar?

Seçenekler

A
Dış piyasalarda monopol gücünden yararlanma
B
Otoarşi
C
Dış rekabetten korunma
D
Ekonominin liberalleşmesi
E
İç ekonomik istikrarın sağlanması
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Dış Piyasalarda Monopol Gücünden Yararlanma” başlığı altında bulabilirsiniz
Dış Piyasalarda Monopol Gücünden Yararlanma: Bazen dış ticaret politikasının amacı, ihraç edilen mallarla ilgili olarak uluslararası piyasalarda monopol duruma geçmek düşüncesi olabilir. Bunun için ülke, tek üretici olduğu ürünlerin dışarıya satışına sınırlandırmalar koyar veya benzer malı üreten az sayıdaki öteki ülkelerle anlaşarak birlikte kartel kurma yoluna gidebilir. Böylece, uygulanacak aşırı yüksek fiyatlarla ticaret hadleri lehte değiştirilmeye çalışılır.

Soru 13

Gümrük tarifeleri gibi ithalatı pahalılaştırıp yerli üretimin kârlılığını artıran, yani fiyat mekanizması yoluyla serbest ticarete müdahale niteliğinde olan önlemlere ne denir?

Seçenekler

A
Miktar kısıtlamaları
B
Tarife benzeri faktörler
C
Görünmez engeller
D
Bağlı ticaret
E
Ambargo
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Tarife benzeri faktörler” başlığı altında bulabilirsiniz
Tarife benzeri faktörler: Gümrük tarifeleri gibi ithalatı pahalılaştırıp yerli üretimin kârlılığını artıran, yani fiyat mekanizması yoluyla serbest ticarete müdahale niteliğinde olan önlemlere tarife benzerleri adı verilebilir. Örneğin çoklu kur uygulamaları, yerli katkı oranları, ithal-ikamesi endüstrilerine verilen sübvansiyonlar vs. bu grupta yer alırlar.

Soru 14

İki ülke arasında yapılan bir anlaşmada “Eğer taraflardan birisi, başka bir ülkeye örneğin gümrük indirimi şeklinde bir ödün verirse, bunu anlaşmaya taraf olan ülkeye de tanımak zorundadır” şeklinde bir madde varsa bu durumda neden söz edilebilir?

Seçenekler

A
Bağlı ticaret
B
Otoarşi
C
Görünmez engeller
D
En çok fazla kayırılmış ülke kuralı
E
Bağlı ticaret
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Dış Ticaret Politikalarının Tarihsel Geçmişi” başlığı altında bulabilirsiniz
Eğer iki ülke, aralarındaki ticaretin en çok kayırılmış ülke kuralına göre yürütüleceği konusunda görüş birliğine varırlarsa, yapacakları ticaret anlaşmasında bu kayda yer verirler. Bunun ifade ettiği anlam şudur: Eğer taraflardan birisi, başka bir ülkeye örneğin gümrük indirimi şeklinde bir ödün verirse, bunu anlaşmaya taraf olan ülkeye de tanımak zorundadır.

Soru 15

Gümrük tarifeleri ve öteki kısıtlama araçları ile ulusal sanayilerin dış piyasa rekabeti karşısında desteklenmesini aşağıdakilerden hangisi ifade eder?

Seçenekler

A
Ulusal güvenlik
B
Serbest piyasa ekonomisi
C
Liberal ekonomi
D
Üretim hacminin arttırılması
E
Korumacılık
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Korumacılık Yönündeki” başlığı altında bulabilirsiniz
Korumacılık: Gümrük tarifeleri ve öteki kısıtlama araçları ile ulusal sanayilerin dış piyasa rekabeti karşısında desteklenmesi.

Soru 16

İktisadi kalkınma amacıyla koruyuculuğu gerektiren nedenler arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz ?

Seçenekler

A
Genç endüstriler tezi
B
İhracat piyasalarında istikrarsızlık
C
Ticaret hadlerinin tarım ürünleri aleyhine dönmesi,
D
Özel maliyetlerin sosyal maliyetleri yansıtmaması
E
Artan gümrük vergileri
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Genç Endüstri Tezi ” başlığı altında bulabilirsiniz
İktisadi kalkınma amacıyla koruyuculuğu gerektiren nedenler arasında genç endüstriler tezi tek faktör değildir. Bunun yanında, ihracat piyasalarında istikrarsızlık, ticaret hadlerinin tarım ürünleri aleyhine dönmesi, özel maliyetlerin sosyal maliyetleri yansıtmaması gibi nedenler üzerinde de durulmaktadır.

Soru 17

Gümrük Tarifeleri Ticaret genel Anlaşması (GATT) hangi yılda ortaya çıkmıştır?

Seçenekler

A
1945
B
1948
C
1951
D
1954
E
1957
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Dış Ticaret Politikalarının Tarihsel Geçmişi” başlığı altında bulabilirsiniz
GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması): ITO’nun faaliyete geçmemesi üzerine 1948 yılında dünya ticaretini serbestleştirmek üzere yapılan bir anlaşma, daha sonra Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) kapsamına alınmıştır.

Soru 18

“Eğer ithalat kısıtlanacak veya tamamen önlenecek olursa yerli üretim artacak, iktisadi faaliyetler genişleyecektir” görüşünü aşağıdakilerden hangisi ifade eder?

Seçenekler

A
Ulusal Pazar görüşü
B
Serbest ticaret görüşü
C
Geçişkenler piyasası
D
Tekelciliğin engellenmesi
E
Korumacılık
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Ulusal Pazar Görüşü” başlığı altında bulabilirsiniz
Ulusal Pazar Görüşü : Burada, ulusal pazarların ülkenin yerli üreticilerinin hakkı olduğu belirtiliyor. Eğer ithalat kısıtlanacak veya tamamen önlenecek olursa yerli üretim artacak, iktisadi faaliyetler genişleyecektir. Ancak yerli piyasanın ihtiyaç duyduğu tüm malların ülkenin kendisi tarafından üretilmesi, kapalı ekonomilere özgü bir politikadır. Bu da uluslararası uzmanlaşmanın reddedilmesi anlamına gelir.

Soru 19

Hükûmetin ekonomik ve mali araçları kullanarak çeşitli ekonomik, sosyal ve siyasal amaçları gerçekleştirmek üzere aldığı sistematik kararlar bütününe ne denir?

Seçenekler

A
Genel ekonomi politikası
B
Uluslararası ticaret politikası
C
Dış ticaret politikası
D
Serbest ticaret politikası
E
Koruyuculuk politikası
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Genel ekonomi politikası” başlığı altında bulabilirsiniz
Genel ekonomi politikası: Hükûmetin ekonomik ve mali araçları kullanarak çeşitli ekonomik, sosyal ve siyasal amaçları gerçekleştirmek üzere aldığı sistematik kararlar bütünüdür

Soru 20

Ortaya koyduğu sanayi ve ticaret politikalarının örnekleri ile 1950’lerde çelik endüstrisinde, 1970 ve 1980’lerde yarı geçişkenlerde Dünya çapında üstünlük sağlayan ülke hangisidir?

Seçenekler

A
Almanya
B
İsviçre
C
Japonya
D
Amerika Birleşik Devletleri
E
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Stratejik Ticaret Politikası” başlığı altında bulabilirsiniz
Japonya’da stratejik sanayi ve ticaret politikasının örnekleri 1950’lerde çelik endüstrisinde, 1970 ve 1980’lerde yarı geçişkenlerde görülmüştür.

Soru 21

Döviz kazandırıcı ticari faaliyetleri özendiren ve döviz gideri doğuran işlemleri kısıtlayan bir hükümet hangi endişeyi yoğun olarak yaşamaktadır?

Seçenekler

A
Enflasyon baskısı
B
Dış ticaret açığının artışı
C
Merkez Bankası rezervlerinde dengesizlik
D
Yerli üreticiyi korumak
E
Serbest rekabet politikasından olumsuz etkilenmek
Açıklama:
Ödemeler bilançosu açıkları, ulusal ekonomi üzerinde önemli bazı olumsuz sonuçlar doğurur. Dış açık veren ülkeler bu konuda büyük bir baskı altındadırlar. Çünkü er veya geç döviz rezervleri kritik düzeylere inebilir. Dolayısıyla bu ülkelerde dış ticaret politikasının amacı, döviz gideri doğuran işlemlerin kısıtlanması ve döviz kazandırıcı işlemlerin özendirilmesi ile dış ticaret bilançosu açıklarının giderilmesine yöneliktir.

Soru 22

Bir hükümet ülkenin bütün kurum ve kuralları ile serbest piyasa ekonomisi uygulaması yapmak istiyorsa dış ticaret politikası olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşmak istiyordur?

Seçenekler

A
Sanayisini rekabetçi hale getirmek
B
Üreticisine yeni dış pazarlar kazandırmak
C
Döviz girişini çeşitlendirmek
D
Dünya ekonomisi ile bütünleşmek
E
Ticarette mütekabiliyet ilkesini uygulamak
Açıklama:
Ekonominin Liberalleştirilmesi Günümüzde çoğu ülkelerde ekonomik politikaların ana amacı, serbest piyasa ekonomisini bütün kurum ve kuralları ile uygulamaktır. Bu ülkeler liberal bir dış ticaret politikası izleyerek ulusal ekonominin dünya ekonomisi ile bütünleşmesini sağlamaya çalışırlar.

Soru 23

Otarşi politikalarını uygulamayı benimsemiş bir ekenominin temel karakteristik davranışı aşağıdakilerden hangisi olur?

Seçenekler

A
Dış dünya ile ekonomik ilişkileri en aza indirmek
B
Dış dünya ile ekonomik bağları en üst seviyeye çıkarmak
C
Serbest ticaret politikalarının tümüne riayet etmek
D
İç tüketim maddeleri temininde öncelikle komşularından yararlanma
E
Az gelişmiş ülkeler ekonomilerini tekeline alma çabası
Açıklama:
Otarşi Bir kısım ülkeler, geçmiş dönemlerde ekonomik ve siyasi rejimlerinin bir gereği olarak otarşi adı verilen politikaları uygulamaya çalışmışlardır. Otarşi, ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik demektir. Dolayısıyla bu politikayı benimseyen ülkelerde ticaret politikasının amacı, dış dünya ile ekonomik bağların en düşük düzeye indirilmesidir.

Soru 24

İthalatı pahalılaştırıp yerli üretimin kârlılığını artıran, yani fiyat mekanizması yoluyla uluslararası serbest ticarete müdahale anlamına gelen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
İhracatın özendirilmesi
B
Döviz kontrolü
C
Gümrük tarifeleri
D
İhracat kısıtlamaları
E
Çoklu kur uygulamaları
Açıklama:
Gümrük vergileri malların ülke sınırlarından geçişi sırasında alınan vergilerdir. Tarifelerin ekonomi üzerindeki etkileri fiyat mekanizmasının işleyişi yoluyla gerçekleşir.

Soru 25

Eğer iki ülke, aralarındaki ticaretin ……………. kuralına göre yürütüleceği konusunda görüş birliğine varırlarsa, yapacakları ticaret anlaşmasında bu kayda yer verirler. Bunun ifade ettiği anlam şudur: Eğer taraflardan birisi, başka bir ülkeye örneğin gümrük indirimi şeklinde bir ödün verirse, bunu anlaşmaya taraf olan ülkeye de tanımak zorundadır.
Pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Seçenekler

A
bağlı ticaret
B
sınırlandırılmış ithalat
C
kademeli ihracat
D
malların değişimi
E
en fazla kayırılmış ülke
Açıklama:
Eğer iki ülke, aralarındaki ticaretin en fazla kayırılmış ülke kuralına göre yürütüleceği konusunda görüş birliğine varırlarsa, yapacakları ticaret anlaşmasında bu kayda yer verirler. Bunun ifade ettiği anlam şudur: Eğer taraflardan birisi, başka bir ülkeye örneğin gümrük indirimi şeklinde bir ödün verirse, bunu anlaşmaya taraf olan ülkeye de tanımak zorundadır.

Soru 26

Dış ticaret politikalarının tarihsel gelişiminde özellikle serbest ticaretin benimsenmesinde belirleyici olan kriter aşağıdakilerden hangisiydi?

Seçenekler

A
sanayileşme
B
merkantilist ticaret anlayışı
C
gelişmiş savaş endüstrisi
D
nakliye sektörünün gelişimi
E
uzun barış dönemlerinin etkisi
Açıklama:
I. Dünya Savaşı’ndan önceki dönemde en geliş[1]miş sanayi ülkesi İngiltere idi. Bu ülke aynı zamanda serbest ticaretin de şiddetli bir savunucusuydu. Diğer yandan sanayileşmeye yeni başlamış Almanya, Fransa ve ABD gibi ülkeler koruyuculuktan yana idiler.

Soru 27

1973 Dünya Enerji Krizinden sonra sanayileşmiş ülkelerde yaygınlaşan, daha çok ihracat kotaları ve görünmez engellere dayalı korumacılıka verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Seçenekler

A
Sürekli korumacılık
B
Yeni korumacılık
C
Enerji kaynakları korumacılığı
D
Gümrük korumacılığı
E
Yerel ekonomiler korumacılığı
Açıklama:
Yeni korumacılık: 1973 Dünya Enerji Krizinden sonra sanayileşmiş ülkelerde yaygınlaşan, daha çok ihracat kotaları ve görünmez engellere dayalı korumacılık.

Soru 28

……………… daima monopolü besler. Bu ekonomik politikada bazı büyük firmalar, küçük işletmeleri endüstriden kovarak veya kendilerine katarak kolayca tekelci duruma gelebilirler. Birkaç büyük firmanın, aralarında anlaşıp iç piyasaya diledikleri fiyat ve satış koşullarını benimsetmeleri de güç değildir.
Pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi konulmalıdır?

Seçenekler

A
Gelenekçilik
B
Devlet teşviki
C
Korumacılık
D
Serbest ticaret
E
İhracat yasaklaması
Açıklama:
Korumacılık daima monopolü besler. Koruma duvarları altında bazı büyük firmalar, küçük işletmeleri endüstriden kovarak veya kendilerine katarak kolayca tekelci duruma gelebilirler. Birkaç büyük firmanın, aralarında anlaşıp iç piyasaya diledikleri fiyat ve satış koşullarını benimsetmeleri de güç değildir

Soru 29

Dış ticaret politikasında “genç endüstri tezi” denildiğinde temel olarak aşağıdakilerden hangisi kastedilmektedir?

Seçenekler

A
A- Ulusal savunmaya dayalı endüstriyi yabancılardan koruma.
B
B- Uluslararası monopol olma yolunda genç endüstriyi destekleme.
C
C- Serbest ticaret rekabetinden milli sanayiyi sürekli koruma.
D
D- Rekabetçi duruma gelene kadar yeni endüstriyi yabancı rakiplerden koruma.
E
E- Ekonomiye sürekli biçimde yeni sektörler, endüstriler kazandırma.
Açıklama:
Bu görüşe göre, gelişip ilerde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olacak endüstriler optimum üretim düzeyine ulaşıncaya kadar gümrük tarifeleriyle dış rekabete karşı korunmalıdırlar. Tarihsel ve doğal nedenlerle başka ülkelerde daha erken kurulmuş bulunan bir sanayi dalı, o alanda yeni kurulacak olanlara göre bir üstünlük kazanır. Bu, onun elde etmiş olduğu deneyim, teknik bilgi ve ölçek ekonomileri gibi gelişmelerin bir sonucu olabilir.

Soru 30

Bu görüşe göre sanayileşmiş bir ülke, korumacı önlemlerle, gelecekteki hızlı büyümesi için kilit kabul edilen yarı geçişkenler, bilgisayar, iletişim araçları ve benzeri ileri teknoloji endüstrilerinde karşılaştırmalı üstünlük yaratabilir. Bunun için koruyucu dış ticaret önlemlerinden, sübvansiyon ve vergi önlemleri vb.den geçici olarak yararlanılabilir.
Aşağıdakilerden hangisi pasajda tanımlanan dış ticaret politikasında korumacılık anlayışını karşılamaktadır?

Seçenekler

A
Genç endüstriler tezi uygulaması
B
Ulusal savunma endüstrilerini koruma
C
Anti-damping argümanıyla koruma
D
Görünmez engellere dayalı korumacılık
E
Stratejik ticaret politikası
Açıklama:
Stratejik Ticaret Politikası Dış ticarette koruyuculuk aleyhindeki görüşlerden bir diğeri de daha yeni sayılan stratejik ticaret politikasıdır. Bu görüşe göre sanayileşmiş bir ülke, korumacı önlemlerle, gelecekteki hızlı büyümesi için kilit kabul edilen yarı geçişkenler, bilgisayar, iletişim araçları ve benzeri ileri teknoloji endüstrilerinde karşılaştırmalı üstünlük yaratabilir. Bunun için koruyucu dış ticaret önlemlerinden, sübvansiyon ve vergi önlemleri vb.den geçici olarak yararlanılabilir. Sözü edilen ileri teknoloji endüstrileri, yüksek risklerle karşı karşıyadır ve bu alanlarda ölçek ekonomilerinin gerçekleştirilebilmesi için büyük hacimde üretim gerektirirler. Ancak başarılı olduklarında büyük ölçüde dışsal ekonomi sağlarlar.

Soru 31

I- Özendirmek
II- Teknolojik akımlar
III- Sermaye yapısını düzenlemek
IV- Dış ticaret akımlarını sınırlandırmak
V- İşlemlerin yapılış yöntemlerini düzenlemek
Aşağıdakilerden hangisi dış ticaret politikasını ifade eden kavramlardır?

Seçenekler

A
I-IV-V
B
II-III-V
C
I-II-IV
D
III-IV-V
E
II-III-IV
Açıklama:
Dış ticaret politikası, hükûmetin ülkenin doğrudan dış ticaret akımlarını sınırlandırmak, özendirmek veya bu işlemlerin yapılış yöntemlerini düzenlemek için almış oldukları sistematik önlemleri ifade eder.

Soru 32

Hükûmetin ekonomik ve mali araçları kullanarak çeşitli ekonomik, sosyal ve siyasal amaçları gerçekleştirmek üzere aldığı sistematik kararlar bütününe ne denmektedir?

Seçenekler

A
Dış ticaret politikası
B
Gümrük tarifeleri politikası
C
Genel ekonomi politikası
D
Macro ekonomi politikası
E
Mikro ekonomi politikası
Açıklama:
Genel ekonomi politikası: Hükûmetin ekonomik ve mali araçları kullanarak çeşitli ekonomik, sosyal ve siyasal amaçları gerçekleştirmek üzere aldığı sistematik kararlar bütünü.

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi hükûmetlerin ülkenin dış ticaret ilişkilerine müdahalede bulunmasına yol açan önemli nedenlerinden biri değildir?

Seçenekler

A
Döviz gideri doğuran işlemlerin kısıtlanması
B
Döviz kazandırıcı işlemlerin özendirilmesi
C
Dış ticaret bilançosu açıklarının giderilmesi
D
Nitelikli ithalatın yapılmasını sağlamak
E
Döviz rezervlerini belli bir seviyenin üzerinde tutmak
Açıklama:
Ödemeler bilançosu açıkları, ulusal ekonomi üzerinde önemli bazı olumsuz sonuçlar doğurur. Dış açık veren ülkeler bu konuda büyük bir baskı altındadırlar. Çünkü er veya geç döviz rezervleri kritik düzeylere inebilir. Dolayısıyla bu ülkelerde dış ticaret politikasının amacı, döviz gideri doğuran işlemlerin kısıtlanması ve döviz kazandırıcı işlemlerin özendirilmesi ile dış ticaret bilançosu açıklarının giderilmesine yöneliktir.

Soru 34

Ülkeler yerli endüstrileri korumak için ithalatı sınırlandırma yoluna gitmelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış rekabetten korunma
B
Ekonomik kalkınma
C
Ekonominin liberalleşmesi
D
İç ekonomik istikrarın sağlanması
E
Piyasa aksaklıklarının giderilmesi
Açıklama:
Dış Rekabetten Korunma
Ülkeler dış piyasanın rekabetine dayanamayan yerli endüstrileri korumak için ithalatı sınırlandırma yoluna gidebilirler. Az gelişmiş ülkelerde, yeni kurulan veya ilerde kurulacak endüstriler, belirli bir olgunluk aşamasına ulaşıncaya kadar böyle bir korunmaya ihtiyaç duyabilirler. Sanayileşmiş ülke hükûmetleri de özellikle az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil gibi emek yoğun bir kısım sanayi mallarıyla rekabet edemeyen bazı yurt içi endüstri dallarını koruyucu politikalar izlemektedirler.

Soru 35

İç ekonomik istikrarın bozulmasının temel nedenleri hangi seçenekte doğru olarak verilmektedir?

Seçenekler

A
İşsizlik-Enflasyon
B
Enflasyon-Döviz kuru artışı
C
İşsizlik-Aşırı göç
D
Döviz kuru artışı-Nüfus artışı
E
Yetersiz nitelikli çalışan-Fazla maaş talebi
Açıklama:
İç Ekonomik İstikrarın Sağlanması
Bilindiği gibi, iç ekonomik istikrarın bozulması, işsizlik ve enflasyon şeklinde olur.

Soru 36

Otarşi politikasını benimseyen ülkelerde ticaret politikasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış dünya ile ekonomik bağların en düşük düzeye indirmek
B
Sosyal ve siyasal düşüncelerle bir üretici grubunu kayırmak
C
Askerî bakımdan kritik mamullerin diğer ülkelere satışını engellemek
D
ihraç edilen mallarla ilgili olarak uluslararası piyasalarda monopol duruma geçmek
E
Ülke güvenliği, halk sağlığı, çevre kirlenmesini önlemek
Açıklama:
Otarşi
Bir kısım ülkeler, geçmiş dönemlerde ekonomik ve siyasi rejimlerinin bir gereği olarak otarşi adı verilen politikaları uygulamaya çalışmışlardır. Otarşi, ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik demektir. Dolayısıyla bu politikayı benimseyen ülkelerde ticaret politikasının amacı, dış dünya ile ekonomik bağların en düşük düzeye indirilmesidir.

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi tarife-dışı araçlardan biri değildir?

Seçenekler

A
Miktar kısıtlamaları
B
Tarife benzeri faktörler
C
Görünmez engeller
D
Gönüllü ihracat kısıtlamaları
E
Bağlı ticaret
Açıklama:
Tarife-Dışı Araçlar
Gümrük tarifelerinin dışında genellikle döviz çıkışına yol açan işlemleri kısıtlamak için hükûmetin tek taraflı kararı ile konulan müdahale önlemleridir. Sayıları pek çoktur, bazıları aşağıdaki gibidir:
  • Miktar kısıtlamaları: Devletin ithalatı doğrudan doğruya belirli miktarla sınırlandırmasına dayanan uygulamaları kapsar. Bunlar ithalat kotaları, ithalat yasaklamaları ve döviz kontrolü gibi önlemlerden oluşur. Fiyat mekanizmasını kaldırıp yerine hükûmet yetkililerinin kararlarını geçirdikleri için, kaynak dağılımı açısından oldukça sakıncalı sonuçlar doğurabilirler.
  • Tarife benzeri faktörler: Gümrük tarifeleri gibi ithalatı pahalılaştırıp yerli üretimin kârlılığını artıran, yani fiyat mekanizması yoluyla serbest ticarete müdahale niteliğinde olan önlemlere tarife benzerleri adı verilebilir. Örneğin çoklu kur uygulamaları, yerli katkı oranları, ithal-ikamesi endüstrilerine verilen sübvansiyonlar vs. bu grupta yer alırlar.
  • Görünmez engeller: Bu önlemler devletin, halk sağlığı, çevre korunması veya kamu güvenliği gibi nedenlerle çıkartmış olduğu idari, teknik düzenleme veya standartları içerir. Her ne kadar konuluş amaçları farklı olsa da dış ticareti sınıflandırdıkları ölçüde bir tür dış ticaret engeli niteliği taşırlar. Günümüzde bu tür engellerin sayısında hızlı bir artış ortaya çıkmıştır.
  • “Gönüllü” ihracat kısıtlamaları: Bunlar ithalatçı ülkenin piyasasını bozduğu gerekçesi ile üretici ülkelerin mal ihracını sınırlandırmaya yönelik bir tür kota uygulamasıdır. İthalat kotalarından farkları ithalatçı ve ihracatçı ülkeler arasında bir anlaşmaya dayanması ve karşı tarafın ihracatı üzerine konulmuş olmalarıdır. Bunlara aynı zamanda ihracat kotaları da denir.

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi eskiden kullanılan bağlı ticaret mekanizmasında kullanılan en eski yöntedir?

Seçenekler

A
Karşı-satın alım
B
Kliring
C
Geri-satın alım
D
Dengeleme
E
Senet/Çek
Açıklama:
Bağlı Ticaret Bazen döviz tasarrufu sağlamak, serbest dövizle satılamayan düşük kaliteli yerli üretimin ihracını gerçekleştirebilmek, yabancı sermaye yoluyla büyük sanayi tesisleri kurmak gibi nedenlerle bağlı ticarete (counter trade, karşı ticaret olarak da adlandırılır) başvurulabilir. Bu tür ticaret çoğunlukla ülkeler arası anlaşmalara dayanır ve taraflardan birisi devlet kuruluşu niteliğindedir. Eskiden sadece takas ve kliring den oluşan bağlı ticaret günümüzde, karşı-satın alım, geri-satın alım, dengeleme (offset) gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.

Soru 39

Commonwealth Tercihli Tarife Sistemini kuran ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
ABD
B
İngiltere
C
Fransa
D
Almanya
E
Norveç
Açıklama:
Büyük Dünya Depresyonu yıllarında, hemen her ülke tarifelerini yükseltmiş, böylece rekabetçi devalüasyonlar dönemine girilmiştir. Bu, bir anlamda merkantilist uygulamaların hortlaması demek oluyordu. Hatta geleneksel olarak serbest ticaretin savunuculuğunu yapan İngiltere bile 1932 yılında, Commonwealth Tercihli Tarife Sistemini kurmuş ve bu bölgenin dışındaki ülkelere karşı tarifelerini önemli ölçüde yükseltmişti

Soru 40

Commonwealth Tercihli Tarife Sistemini kuran ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
ABD
B
İngiltere
C
Fransa
D
Almanya
E
Norveç
Açıklama:
Büyük Dünya Depresyonu yıllarında, hemen her ülke tarifelerini yükseltmiş, böylece rekabetçi devalüasyonlar dönemine girilmiştir. Bu, bir anlamda merkantilist uygulamaların hortlaması demek oluyordu. Hatta geleneksel olarak serbest ticaretin savunuculuğunu yapan İngiltere bile 1932 yılında, Commonwealth Tercihli Tarife Sistemini kurmuş ve bu bölgenin dışındaki ülkelere karşı tarifelerini önemli ölçüde yükseltmişti.

Soru 41

Yapılan bir dizi çok-yanlı görüşmeler sonucunda İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemde gümrük tarifeleri önemli ölçüde azaltan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
UN
B
IMF
C
GATT
D
WTO
E
ITO
Açıklama:
Bunun yerine 1948 yılında GATT ortaya çıktı. GATT’ın yürüttüğü bir dizi çok-yanlı görüşmeler sonucunda İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemde gümrük tarifeleri önemli ölçüde azaltılmıştır. Ancak tarifeler azaltılırken “görünmez engeller” yaygınlaşıyordu. 1973’lerden sonra ise dünyada koruyuculuk akımları yeniden egemen olmaya başladı. Buna yeni

Soru 42

ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik ne demektir?

Seçenekler

A
Ekonomik
B
Otarşi
C
İthalat
D
İhracat
E
Ambargo
Açıklama:
Otarşi

Soru 43

Merkantilizm kaçıncı yüzyıldan itibaren etkisini kaybetmeye başlamıştır?

Seçenekler

A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
Merkantilizm 18. Yüzyılınbaşlarından itibaren etkisini kaybetmeye başlamıştır.

Soru 44

GATT açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması
B
Gümrük ve Ticaret Genel Anlaşması
C
Gümrük, İthalat Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)
D
Gelir Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)
E
Gümrük Tarifeleri ve İhracat Genel Anlaşması
Açıklama:
GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)

Soru 45

Japonlar kaç yılllarında, önce ABD’nin yarı
geçişkenler piyasasını, sonra da tüm dünya piyasalarını ele geçirdiler?

Seçenekler

A
1960 ortalarında
B
1970 ortalarında
C
1980 ortalarında
D
1990 ortalarında
E
2000 ortalarında
Açıklama:
Japonya’da stratejik sanayi ve ticaret politikasının örnekleri 1950’lerde çelik endüstrisinde,
1970 ve 1980’lerde yarı geçişkenlerde görülmüştü.
Avrupa’da ise 1970’lerde Concorde süpersonik uçağı, 1970 ve 1980’ lerde de Airbus uçaklarının geliştirilmesinde bu uygulamalara rastlandı. ABD’ye
gelince, bilgisayar çipleri gibi birçok yeni üründe
kullanılan yarı geçişkenler piyasasını 1970’lerde bu
ülke elinde tutuyordu. Japonlar 1970’lerin ortalarından başlayarak, AR-GE’nin finansmanı, yatırımlara vergi kolaylıkları sağlama, hükûmet-sanayi
iş birliğinin özendirilmesi ve iç piyasanın dış rekabetten (ABD) korunması gibi yollarla bu endüstriyi geliştirme çabasına giriştiler. Bu sürecin sonunda
Japonlar 1980’lerin ortalarında, önce ABD’nin yarı
geçişkenler piyasasını, sonra da tüm dünya piyasalarını ele geçirdiler.
1980 ortalarında

Soru 46

Genç endüstriler tezi bir hayli eski olup XVIII.
yüzyıl sonları ve XIX. yüzyıl başlarına kadar inmektedir. Bu görüşün savunuculuğunu Almanya’da
kim yapmıştır?

Seçenekler

A
Alexander Hamilton
B
Fried List
C
Alexander Hamiltor
D
Friedrich List
E
Friedrich Lister
Açıklama:
Genç endüstriler tezi bir hayli eski olup XVIII.
yüzyıl sonları ve XIX. yüzyıl başlarına kadar inmektedir. Bu görüşün savunuculuğunu Almanya’da
Friedrich List ve ABD’de, zamanın Maliye Bakanı Alexander Hamilton yapmıştır.

Soru 47

Gümrük tarifelerinin konulmasını gerektiren
başka bir neden de yabancı üreticilerin yaptıkları
dampinge karşı yerli üreticileri korumaktır. Hemen
hemen tüm ülkelerde yasalar dampingin önlenmesi
için ................vergilerinin konulmasını öngörür?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelir?

Seçenekler

A
işsizlik
B
anti-damping
C
bilanço
D
bütçeleme
E
kredi
Açıklama:
Gümrük tarifelerinin konulmasını gerektiren
başka bir neden de yabancı üreticilerin yaptıkları
dampinge karşı yerli üreticileri korumaktır. Hemen
hemen tüm ülkelerde yasalar dampingin önlenmesi
için anti-damping vergilerinin konulmasını öngörür

Soru 48

Uluslararası ticaret politikasının hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Seçenekler

A
görünmez
engeller
B
mecburi ihracat kısıtlamaları
C
bağlı ticaret uygulamaları
D
Tarifeler, miktar kısıtlamaları
E
ihracatı özendirici önlemler
Açıklama:
Uluslararası ticaret politikasının hedefleri gruplandırılarak şöyle belirtilebilir: Tarifeler, miktar kısıtlamaları, görünmez
engeller, gönüllü ihracat kısıtlamaları, ihracatı özendirici önlemler, bağlı ticaret uygulamaları. Bu
mecburi ihracat kısıtlamaları

Soru 49

Kaç yıllarında tüm dünyada
hükûmetlerin ticarete müdahaleleri aşırı boyutlarda artmıştır?

Seçenekler

A
1930
B
1935
C
1940
D
1945
E
1950
Açıklama:
1930’larda tüm dünyada
hükûmetlerin ticarete müdahaleleri aşırı boyutlarda artmıştır.

Soru 50

Kaç yılında Dünya Enerji Krizinden sonra dünyada korumacı politikalar tekrar yaygınlaşmıştır?

Seçenekler

A
1970
B
1971
C
1972
D
1973
E
1974
Açıklama:
1973 Dünya Enerji Krizinden sonra dünyada korumacı politikalar tekrar yaygınlaşmıştır.

Soru 51

Bazı iktisatçılar, II. Dünya Savaşı’ndan
sonra hangi ülkenin sanayi ve teknoloji alanındaki başarısını büyük ölçüde, uyguladığı stratejik sanayi ve
dış ticaret politikasına bağlarlar?

Seçenekler

A
Çin
B
Singapur
C
Japonya
D
Almanya
E
ABD
Açıklama:
Bazı iktisatçılar, II. Dünya Savaşı’ndan
sonra Japonya’nın sanayi ve teknoloji alanındaki başarısını büyük ölçüde, uyguladığı stratejik sanayi ve
dış ticaret politikasına bağlarlar.

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi serbest ticaretle bağdaşmayan bağlı ticaret yöntemlerinden birisi değildir?

Seçenekler

A
Takas
B
Kliring
C
Otarşi
D
Geri satın-alım
E
Dengeleme
Açıklama:
Bazen döviz tasarrufu sağlamak, serbest dövizle satılamayan düşük kaliteli yerli üretimin ihracını
gerçekleştirebilmek, yabancı sermaye yoluyla büyük sanayi tesisleri kurmak gibi nedenlerle bağlı
ticarete (counter trade, karşı ticaret olarak da adlandırılır) başvurulabilir. Bu tür ticaret çoğunlukla ülkeler arası anlaşmalara dayanır ve taraflardan birisi devlet kuruluşu niteliğindedir. Eskiden sadece takas ve kliring den oluşan bağlı ticaret günümüzde, karşı-satın alım, geri-satın alım, dengeleme (offset) gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi serbest ticaret mekanizması ile bağdaşmayan bağlı ticaretin gerçekleştirilme yöntemlerinden birisidir?

Seçenekler

A
Karşı -satın alım
B
Miktar kısıtlaması
C
Otarşi
D
Sanayileşme stratejileri
E
Dış ticaret politikası
Açıklama:
Eskiden sadece takas ve kliring den oluşan bağlı ticaret günümüzde, karşı-satın alım, geri-satın alım, dengeleme
(offset) gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi serbest ticaretle bağdaşmayan 'bağlı ticaret' yöntemlerindendir?

Seçenekler

A
Daha önceleri sadece takas ve kliring den oluşan ticaret günümüzde, karşı-satın alım, geri-satın alım, dengeleme gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.
B
Gümrük tarifesi gibi kısıtlayıcı etkilerini piyasa mekanizmasının işleyişi ile gösteren araçlar.
C
Hasım ülkeye askerî bakımdan önem taşıyan malların satışının yasaklanması.
D
Çoğunlukla yüksek enflasyon ve/veya işsizlik biçiminde kendisini gösterir.
E
Yurt içi tekellerin ortaya çıkış nedeni genellikle uygulanan koruyucu dış ticaret politikalarıdır.
Açıklama:
Bazen döviz tasarrufu sağlamak, serbest dövizle satılamayan düşük kaliteli yerli üretimin ihracını gerçekleştirebilmek, yabancı sermaye yoluyla büyük sanayi tesisleri kurmak gibi nedenlerle bağlı ticarete (counter trade, karşı ticaret olarak da adlandırılır) başvurulabilir. Bu tür ticaret çoğunlukla ülkeler arası anlaşmalara dayanır ve taraflardan birisi devlet kuruluşu niteliğindedir. Eskiden sadece takas ve kliring den oluşan bağlı ticaret günümüzde, karşı-satın alım, geri-satın alım, dengeleme (offset) gibi değişik yöntemleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir.

Ünite 2

Soru 1

Siyasal egemenliğin bir sonucu olarak tek taraflı biçimde hükûmetin koymuş olduğu tarifeleri tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Sözleşmeli tarife
B
Otonom tarife
C
İki taraflı tarife
D
Gümrük vergisi
E
Haraç
Açıklama:
TARİFELERİN YAYGINLIĞI
Siyasal egemenliğin bir sonucu olarak tek taraflı biçimde hükûmetin koymuş olduğu tarifeleri tanımlayan ifade otonom tarifesidir.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi hassas sektör kategorisinde ele alınmamaktadır?

Seçenekler

A
Tekstil
B
Giyim
C
Ayakkabı
D
Tarım ürünleri
E
Elektrikli makineler
Açıklama:
TARİFELERİN YAYGINLIĞI
Tekstil, giyim, ayakkabı hassas sektör kategorisinde değerlendirilmektedir.

Soru 3

İthal mallarının fiziki birimi başına sabit miktarda alınan bir gümrük vergisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Spesifik tarife
B
Yasaklayıcı tarife
C
Ad valorem tarife
D
Sözleşmeli tarife
E
Otonom tarife
Açıklama:
TARİFELERİN GELENEKSEL AMAÇLARI: HAZİNEYE GELİR SAĞLAMA VE YERLİ SANAYİYİ KORUMA
İthal mallarının fiziki birimi başına sabit miktarda alınan bir gümrük vergisi spesifik tarifedir.

Soru 4

Avrupa birliği ve Türkiye’nin benimsediği vergi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Spesifik tarife
B
Yasaklayıcı tarife
C
Ad valorem tarife
D
Sözleşmeli tarife
E
Otonom tarife
Açıklama:
TARİFELERİN GELENEKSEL AMAÇLARI: HAZİNEYE GELİR SAĞLAMA VE YERLİ SANAYİYİ KORUMA
Avrupa birliği ve Türkiye’nin benimsediği vergi türü ad valorem tarifedir.

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi gümrük tarifelerinin mikro ekonomik etkilerinden değildir?

Seçenekler

A
Üretim
B
Tüketim
C
Dış ticaret
D
Gelir
E
Gider
Açıklama:
GÜMRÜK VERGİSİNİN EKONOMİK ETKİLERi
Üretim, tüketim, dış ticaret, gelir gümrük tarifelerinin mikro ekonomik etkilerindenken gider mikroekonomik etkilerinden değildir

Soru 6

Tarifelerini yükselterek dış ticaret ortaklarına zarar veren ülkeye karşı, öteki ülkelerin de tarifelerini yükselterek tepkide bulunmaları hangi kavramla ifade edilmektedir?

Seçenekler

A
Serbest ticaret
B
Veto
C
Misilleme
D
Otonom tarife
E
Yasaklayıcı tarife
Açıklama:
Dış Ticaret Hadlerini İyileştirme
Tarifelerini yükselterek dış ticaret ortaklarına zarar veren ülkeye karşı, öteki ülkelerin de tarifelerini yükselterek tepkide bulunmaları misilleme olarak adlandırılır.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin tarife oranları aşırı düzeylere yükseltildiğinde doğacak sonuçlardan biri değildir?

Seçenekler

A
Ticaret hacmi sıfıra düşer
B
Yasaklayıcı tarife uygulanır
C
Ülke tam bir otarşi durumuna ulaşır
D
Ülke olumlu etkilenir.
E
Dış ticaret kazançları sıfıra eşit olur.
Açıklama:
Optimum Gümrük Tarifesi
Ülkenin tarife oranları aşırı düzeylere yükseltildiğinde doğacak sonuçlardan biri ülkenin olumlu etkilenmesi değildir.

Soru 8

Hem nihai mal hem de onun üretiminde kullanılan girdilerin tarife oranlarını göz önünde bulundurarak vergiye konulmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Etken koruma
B
Otonom tarife
C
Nominal tarife
D
Yasaklayıcı tarife
E
Misilleme
Açıklama:
ETKEN DIŞ KORUMA
Hem nihai mal hem de onun üretiminde kullanılan girdilerin tarife oranlarını göz önünde bulundurarak vergiye konulmasına etken koruma denir.

Soru 9

Bir mal üzerine belirli oranda bir tarife konulmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Misilleme
B
Yasaklayıcı tarife
C
Nominal tarife
D
Otonom tarife
E
Etken koruma
Açıklama:
ETKEN DIŞ KORUMA
Bir mal üzerine belirli oranda bir tarife konulmasına nominal tarife denir.

Soru 10

Bir ülkenin serbest ticarete göre refah düzeyini en yüksek düzeye çıkaran gümrük tarifesi hangisidir?

Seçenekler

A
Nominal tarife
B
Optimum Gümrük Tarifesi
C
Etken koruma
D
Otonom tarife
E
Yasaklayıcı tarife
Açıklama:
Bir ülkenin serbest ticarete göre refah düzeyini en yüksek düzeye çıkaran gümrük tarifesi optimum gümrük tarifesidir.

Soru 11

Bir malın ithalinden o malın yüksek yurt içi fiyatı ile ondan düşük dünya fiyatı arasındaki fark tutarında veya daha yüksek ölçüde bir vergi alınması, ithalatı tümden önler bu duruma ne denir?

Seçenekler

A
Koruma etkisi
B
Yasaklayıcı vergi
C
Yasaklayıcı tarife
D
Ad valorem tarife
E
Spesifik tarife
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Tarifelerin Geleneksel Amaçları: Hazineye Gelir Sağlama Ve Yerli Sanayiyi Koruma” başlığı altında bulabilirsiniz.
Bir malın ithalinden o malın yüksek yurt içi fiyatı ile ondan düşük dünya fiyatı arasındaki fark tutarında veya daha yüksek ölçüde bir vergi alınması, ithalatı tümden önler ve bu durumda söz konusu mala tam bir koruma sağlanmış olur. Bu derece yüksek olan gümrük vergilerine yasaklayıcı vergi denir.

Soru 12

İthal mallarının fiziki birimi başına sabit miktarda alınan bir gümrük vergisine ne denir
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Gümrük Vergilerinin Konuluş Esasları” başlığı altında bulabilirsiniz.

Seçenekler

A
Koruma etkisi
B
Yasaklayıcı vergi
C
Yasaklayıcı tarife
D
Ad valorem tarife
E
Spesifik tarife
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Gümrük Vergilerinin Konuluş Esasları” başlığı altında bulabilirsiniz.
Spesifik tarife: İthal mallarının fiziki birimi başına sabit miktarda alınan bir gümrük vergisidir.

Soru 13

Uygulandığı malın ithalini sıfıra düşürecek kadar yüksek oranlı tarifeye ne denir

Seçenekler

A
Koruma etkisi
B
Yasaklayıcı vergi
C
Yasaklayıcı tarife
D
Ad valorem tarife
E
Spesifik tarife
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Tarifelerin Geleneksel Amaçları: Hazineye Gelir Sağlama Ve Yerli Sanayiyi Koruma” başlığı altında bulabilirsiniz.
Yasaklayıcı tarife: Uygulandığı malın ithalini sıfıra düşürecek kadar yüksek oranlı tarife.

Soru 14

Malın ihracatçının limanında geminin güvertesine yüklendiği sıradaki fiyatına ne denir

Seçenekler

A
FOB fiyatı
B
CIF fiyatı
C
Yurt içi fiyatı
D
Serbest dünya fiyatı
E
Birim fiyatı
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Gümrük Vergilerinin Konuluş Esasları” başlığı altında bulabilirsiniz.
FOB fiyat: Dış ticarette bir teslim şekli, malın ihracatçının limanında geminin güvertesine yüklendiği sıradaki fiyatıdır.

Soru 15

Ekonominin tümü üzerinde ortaya çıkan etkilere ne denir?

Seçenekler

A
Mikroekonomik etikler
B
Faiz etkileri
C
Tüketim etkileri
D
Makroekonomik etkiler
E
Vergi etkileri
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Makroekonomik Etkiler (Genel Denge Etkileri)” başlığı altında bulabilirsiniz.
Ekonominin tümü üzerinde ortaya çıkan bu etkilere makroekonomik etkiler de denir.

Soru 16

Hangi tarihte Dünya üzerinde Gümrük savaşlarının açık bir örneğine rastlamak mümkündür?

Seçenekler

A
1930’lar
B
1940’lar
C
1950’lar
D
1960’lar
E
1970’lar
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Optimum Gümrük Tarifesi” başlığı altında bulabilirsiniz.
ük ülke optimal tarife koyarken, karşı ülkelerin pasif kalmalarını beklemek gerçek dışıdır. Kendi refah düzeylerini korumak için onlar da bu aracı kullanabilirler.
Böyle olunca, sorun tarifelerin karşılıklı olarak yükseltilmesine dönüşür ki bu bir “gümrük savaşı” demektir. Sonunda hiçbir ülke amacına ulaşamayacak fakat daralan dünya ticareti dolayısıyla tümü birden zarara uğrayacaktır. 1930’larda dünya ekonomisinde bunun açık bir örneği yaşanmıştı.

Soru 17

Tarifelerin ithalatı daraltarak ulusal refahı olumsuz yönde etkilemesi durumuna ne denir?

Seçenekler

A
Dış ticaret haddi etkisi
B
Ticaret hacmi etkisi
C
Üretim etkisi
D
Tüketim etkisi
E
Gelir etkisi
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Optimum Gümrük Tarifesi” başlığı altında bulabilirsiniz.
Ticaret hacmi etkisi: Tarifelerin ithalatı daraltarak ulusal refahı olumsuz yönde etkilemesi durumudur.

Soru 18

Tarifeler belirli koşullar altında ulusal gelir ve çalışma düzeyini yükseltici etki doğurabilirler bu etkiye ne denir?

Seçenekler

A
Üretim etkisi
B
Tüketim etkisi
C
İstihdamı yükseltici etki
D
Gelir etkisi
E
Misilleme
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Ulusal Gelir ve İstihdam Artışı” başlığı altında bulabilirsiniz.
İstihdamı yükseltici etki: Tarifeler belirli koşullar altında ulusal gelir ve çalışma düzeyini yükseltici (işsizliği azaltıcı) etki doğurabilirler.

Soru 19

Aşağıdaki ülkelerden hangisi gümrük vergilendirmesinde spesifiktarife belirlemiştir?

Seçenekler

A
Almanya
B
Türkiye
C
Fransa
D
İtalya
E
Kanada
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Gümrük Vergilerinin Konuluş Esasları” başlığı altında bulabilirsiniz.
Eğer ad valorem esas benimsenmiş ise gümrük vergisi alınabilmesi için önce fiyatların belirlenmesine gerek vardır. Uygulamada, ilke olarak ABD ve Kanada spesifik, Avrupa Birliği ve Türkiye ad valorem esası benimsemiş bulunmaktadır.

Soru 20

Uluslararası anlaşmalarla belirlenen tarifelere ne denir?

Seçenekler

A
Gümrük tarifesi
B
Yasaklayıcı tarife
C
Sözleşmeli tarife
D
Spesifik tarife
E
Otonom tarife
Açıklama:
Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiyi “Giriş” başlığı altında bulabilirsiniz.
Tarifeler konusunda bağımsız hareket etmek, ulusal egemenliğin doğal bir sonucu kabul edilir. Bu şekilde, ülkenin tek taraflı olarak koyduğu tarifelere “otonom tarife” adı verilir. Ancak tarifelerin indirilmesi yönünde uluslararası iş birliğinin arttığı günümüzde, ülkeler iki veya çok yanlı anlaşmalarla da tarife oranlarını belirlemiş olabilirler. Uluslararası anlaşmalarla belirlenen tarifelere de “sözleşmeli” tarife denmektedir

Soru 21

Ülkeleri gümrük tarifelerinde belli antlaşmalar doğrultusunda hareket etmeye ve ağırlıklı olarak indirime gitmeye zorlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Seçenekler

A
tarım üretiminin artışıyla ortaya çıkan artı ürünü satabilme gayreti
B
sanayileşmiş ülkelerin üretim artışını eritebilme endişeleri
C
otonom gümrük tarifelerinin çoğu ülke tarafından benimsenmesi
D
otonom gümrük tarifeleri ile daha fazla vergi geleri elde edilmesi
E
hassas sektörleri gelişmiş ülkelerin damping politikaları
Açıklama:
Tablo 2.1’de örnek olarak seçilen bazı ülkelerde sanayi malları üzerindeki tarife oranları gösterilmiştir. Tablodan dikkati çekmiş olduğu gibi, ülkeler arasında uygulanan tarife oranları arasında önemli farklar vardır. Örneğin yüzde olarak bu oranlar Hong Kong’da sıfırken Norveç’te 0.5, İsviçre’de 1.8, Japonya’da 2.5, ABD’de 3.1 ve AB’de 4.2’dir. Gelişmekte olan ülkelere bakıldığında ise Türkiye’de 5.8, Endonezya’da 8.0, Çin’de 8.8 ve Brezilya’da 13.9’dır. Bu oranların sanayi ürünleri ithalatıyla ilgili olup tarım ürünlerini kapsamadığını hatırlatmak gerekir. Çoğunlukla tarım ürünlerinde bu oranlar daha yüksektir.

Soru 22

Sanayileşmiş ülkelerde sanayi ürünlerine düşük gümrük vergi oranları uygulanırken giyim, tekstil, ayakkabı, oyuncak gibi sektörler adına yüksek oranların konulmasının amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Seçenekler

A
Bu sektörlerin üretimini ihracata yönlendirmek
B
Bu sektörlerin üretim maliyetlerini düşürmek
C
Bu sektörler çalışanlarının haklarını korumak
D
Bu sektörler işletmelerinin sayısını arttırmak
E
Bu sektörlere ithal hammadde girişini sınırlamak
Açıklama:
Bununla birlikte, hatırlatmak gerekir ki sanayileşmiş ülkelerle ilgili olarak tabloda görülen nispeten düşük oranlar, bazı gerçeklerin de gözden kaçmasına neden olmaktadır. Çünkü bunlar genel ortalamalardır. Oysa bu ülkelerde hâlen hassas sektör olarak kabul edilen tekstil, giyim, ayakkabı, seyahat valizleri, elektrikli makineler vs. gibi özellikle az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri mallara karşı uygulanan tarife oranları çok daha yüksektir. Ayrıca da gelecek bölümlerde görüleceği gibi, tarife oranları ham maddelerden yarı işlenmiş ve mamul mallara doğru çıkıldıkça yükselen (tarifelerin kademeleşmesi) bir eğilim göstermektedir. Bu da az gelişmiş ülkelerin mallarını mamul durumda ihraç etmelerini güçleştirici bir etkendir.

Soru 23

Katı koruma oranları yüzünden ithalatı tümden kesilmiş bir malın tamamen iç piyasadan karşılanması durumunda devlet hazinesi için geçerli olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Hazinenin direkt gelirlerinde bir artış görülecektir
B
Hazinenin gelirlerinde bir azalma görülecektir
C
Hazinenin dolaylı gelirlerinde bir azalma görülecektir
D
Hazine iç gelirlerce destekleneceğinden değişme yaşamayacaktır
E
Hazine iç üretime teşvik vereceğinden zarar edecektir
Açıklama:
Bir malın ithalinden o malın yüksek yurt içi fiyatı ile ondan düşük dünya fiyatı arasındaki fark tutarında veya daha yüksek ölçüde bir vergi alınması, ithalatı tümden önler ve bu durumda söz konusu mala tam bir koruma sağlanmış olur. Bu derece yüksek olan gümrük vergilerine yasaklayıcı vergi denir. Bundan daha düşük oranda bir vergi konulması durumunda ise bir miktar ithalat yapılması sürdürebileceği için, kısmi bir koruma sağlanması söz konusudur. Burada her ne kadar asıl amaç yerli sanayiyi korumak ise de aynı zamanda yapılan ithalat ölçüsünde hazineye bir gelir sağlanmış olur. Gümrük vergilerinin çoğunluğu bu şekilde hem koruma hem de gelir etkisi doğururlar.

Soru 24

Malın piyasada fiyatı arttıkça vergi oranı da yükseliyorsa gümrük vergisi hangi temel üzerine konulmuştur?

Seçenekler

A
Yasaklayıcı tarife
B
Karma tarife
C
Spesifik tarife
D
Ad valorem tarife
E
Free on board tarife
Açıklama:
Ad valorem vergiler, değer üzerinden alındıklarından artan fiyatlara aynı oranda uygulanırlar, yani verginin koruma gücü değişmez.

Soru 25

Malın piyasa değeri yükseldikçe tarife vergi fiyatı düşüyorsa gümrük vergisi hangi temel üzerine konulmuştur?

Seçenekler

A
Yasaklayıcı tarife
B
Karma tarife
C
Ad valorem tarife
D
Otonom tarife
E
Spesifik tarife
Açıklama:
Spesifik vergiler enflasyonda ad valorem vergiler kadar dış koruma sağlamazlar. Bunlar, birim başına sabit bir miktar oldukları için fiyatlar yükseldikçe verginin fiyata oranı da düşer.

Soru 26

Gümrük vergileri için esas alınacak fiyat aşağıdaki kriterlerden hangisine göre tesbit edilir?

Seçenekler

A
Geminin limanda yükleme veya indirme yaptığı andaki fiyatlara göre
B
Malın üretimini yapan merkezin belirlediği fabrika çıkış fiyatına göre
C
Malın üretildiği fabrika ile satılacağı pazar arasındaki komisyoncu fiyatına göre
D
Malın üreticisinin alıcı firmalara yaptığı bildirim fiyatı üzerinden
E
Malın gittiği ülke borsalarında kazanacağı yeni değer üzerinden
Açıklama:
Gümrük vergisi uygulanırken yukarıdakilerden hangisi temel alınacaktır? Bu konuda F.O.B. fiyat ve C.I.F. fiyat olmak üzere başlıca iki uygulama vardır. Birincisi (F.O.B.: free on board: güvertede teslim), malın ihracatçının limanında, gemiye yüklendiği andaki fiyatıdır; maliyet ile malın geminin güver tesine yüklenmesine kadar yapılan masrafları kapsar. Buna karşılık, C.I.F. fiyat malın ithalatçı ülkenin limanına vardığı andaki fiyatı olup maliyet ile birlikte taşıma ve sigorta giderleri toplamından oluşur (C.I.F.: cost, ınsurance and freight: maliyet, sigorta ve navlun). Satış sözleşmesinde örneğin, “C.I.F. İzmir” biçimin[1]deki bir kayıt malın teslim yerini belirtir.

Soru 27

Gümrük vergilerinin dar anlamda ekonomiye kaç tür etkisi vardır?

Seçenekler

A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Bir mal üzerine gümrük vergisi konulması, o malın yurt içi fiyatının yükselmesine yol açar. İç fiyatların artması ise malın yerli üretiminin genişlemesine, tüketiminin kısılmasına ve millî gelirin ilgili endüstride çalışan üreticilere doğru yeniden dağıtılmasına neden olur. Ayrıca, vergiler malın ithalatını sıfıra indirecek kadar yüksek olmadığı sürece, devlet hazinesine de bir gelir sağlanır. Kısacası, bir mal üzerine konulan gümrük vergileri, dar anlamda beş farklı etki ortaya çıkartır. Bunlar üretim, tüketim, dış ticaret, gelir dağılımı ve hazineye gelir sağlama etkileridir.

Soru 28

Yerli üretimdeki artış ve tüketimdeki azalma ise diğer yandan ithalatta daralma sonucunu doğurur. İthalatta söz konusu olan bu azalmaya ………………… adı verilir.
Pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Seçenekler

A
Üretim etkisi
B
Tüketim etkisi
C
Gelir etkisi
D
Dış ticaret etkisi
E
Bölüşüm etkisi
Açıklama:
Dış Ticaret Etkisi Yerli üretimdeki artış ve tüketimdeki azalma ise diğer yandan ithalatta daralma sonucunu doğurur. İthalatta söz konusu olan bu azalmaya dış ticaret etkisi adı verilir.

Soru 29

Optimum Gümrük Tarifesinin temel etkisi aşağıdakilerden hangisinde görülmektedir?

Seçenekler

A
Büyük bir ülkenin serbest ticaret dahilinde refah seviyesini en üst düzeye çıkarma isteği
B
Az gelişmiş bir ülkenin iç piyasayı dış rekabetten koruma adına koyduğu gümrük tarifesi
C
Belli özelliklere sahip ikiden fazla ülkenin biraraya gelerek ortak tarife oluşturmaları
D
İki devletin karşılıklı en üst seviyede eşit haklara sahip oldukları tarife antlaşması
E
Sanayileşmiş ülkenin rekabetçi sektörlerinde gümrük tarifesini olabildiğince yükseltmesi
Açıklama:
Büyük ülke, serbest ticaret durumundan hareketle, tari[1]fe oranlarını artırmayı sürdürdükçe optimum tarife oranı ile ülke refahı maksimum bir düzeye yükselir, bu oran geçildikten sonra ise refah azalmaya başlar.

Soru 30

Aşağıdaki ifadelerden hangisi etken korumayı tam karşılar niteliktedir?

Seçenekler

A
Gümrükten geçen ara mallar ve hammadelerden de gümrük vergisi almak
B
Yurt içinde üretimi yapılmayan mallardan alınan vergiyi düşük tutarak tüketiciyi koruma
C
Gümrük tarifelerini yüksek tutarak talebi yabancı mallardan yerli mallara kaydırma işlemi
D
Bir malın üretim girdilerinin tarife maliyeti sabit tutulurken kendi tarifesinin yükseltilmesi
E
Ülkenin koyduğu tarife ile karşı ülkenin kendisine satış fiyatlarını düşürme politikası
Açıklama:
Yukarıdaki açıklamalara göre, girdilerin nihai mal içindeki payı sabit kalırken, bir mal üzerindeki tarifeler ne kadar yükseltilir ve girdilere uygulanan tarifeler ne kadar azaltılırsa, söz konusu mal o derece yüksek bir etken koruma oranından yararlandırılmış olur.

Soru 31

Gümrük vergileri ne zaman nitelik değiştirerek koruma amacıyla da kullanılan bir araç durumuna gelmişlerdir?

Seçenekler

A
XV. yy
B
XVII. yy
C
XVIII. yy
D
XIX. yy
E
XX. yy
Açıklama:
Gümrük vergileri, çok eskilere dayanan tarihi
boyunca devlete gelir sağlama fonksiyonu gördü.
Orta Çağlardaki Merkantilist dönemlerde tarifeler
bu görevi yoğun şekilde yerine getirdikten sonra
XIX. yüzyıldan itibaren nitelik değiştirmeye başladı ve koruma amacıyla da kullanılan bir araç durumuna geldi.

Soru 32

Uygulandığı malın ithalini sıfıra düşürecek kadar yüksek oranlı tarifeye ne ad verilir?

Seçenekler

A
Ad Valorem tarife
B
Yasaklayıcı tarife
C
Koruyucu tarife
D
Otonom tarife
E
Sözleşmeli tarife
Açıklama:
Yasaklayıcı tarife: Uygulandığı malın ithalini sıfıra düşürecek kadar yüksek oranlı
tarife.

Soru 33

İthal malının fiyatının belirli bir yüzdesi biçiminde alınan gümrük vergisine ne ad verilir?

Seçenekler

A
Ad Valorem tarife
B
Yasaklayıcı tarife
C
Koruyucu tarife
D
Otonom tarife
E
Sözleşmeli tarife
Açıklama:
Ad valorem tarife: İthal malının fiyatının
belirli bir yüzdesi biçiminde alınan gümrük vergisidir.

Soru 34

Siyasal egemenliğin bir sonucu olarak tek taraflı biçimde hükûmetin koymuş olduğu tarifelere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Sürükleyici tarife
B
Yasaklayıcı tarife
C
Otonom tarife
D
Sözleşmeli tarife
E
Koruyucu tarife
Açıklama:
Otonom tarife: Siyasal egemenliğin
bir sonucu olarak tek taraflı biçimde
hükûmetin koymuş olduğu tarifeler.

Soru 35

Gümrük tarifesinde tüketicilerden üreticilere aktarılan gelire ne ad verilir?

Seçenekler

A
Tüketim etkisi
B
Dış ticaret etkisi
C
Gelir etkisi
D
Bölüşüm etkisi
E
Dönüşüm etkisi
Açıklama:
Bölüşüm Etkisi:
Gümrük tarifeleri, ulusal gelirin tüketicilerden
üreticilere doğru yeniden bölüşümüne neden olur.

Soru 36

Gümrük tarifelerinin iç fiyatları yükseltmesi dolayısıyla toplam tüketici rantında ortaya çıkan azalmaya ne ad verilir?

Seçenekler

A
Toplumsal tüketici kaybı
B
Üretici rantı
C
Tüketim etkisi
D
Üretim etkisi
E
Rekabet etkisi
Açıklama:
Toplumsal tüketim kaybı: Gümrük tarifelerinin iç fiyatları yükseltmesi dolayısıyla toplam tüketici rantında ortaya çıkan
azalma.

Soru 37

Firmaların ortalama maliyetlerinin piyasa fiyatından düşük olması dolayısıyla normal kârın üzerinde elde ettikleri kazançlara ne ad verili?

Seçenekler

A
Tüketici rantı
B
Üretici rantı
C
Bölüşüm rantı
D
Dış ticaret etkisi
E
Gelir etkisi
Açıklama:
Üretici rantı: Firmaların ortalama maliyetlerinin piyasa fiyatından düşük olması dolayısıyla normal kârın üzerinde elde ettikleri kazançlar.

Soru 38

Tarifelerin, yapılan son artışın ticaret hadlerini iyileştirici etkisi ile ticaret hacmini daraltıcı etkisinin birbirine eşit olacak düzeyde belirlemesine ne ad verilir?

Seçenekler

A
Ticaret hacmi etkisi
B
Optimum gümrük tarifesi
C
Dış ticaret haddi etkisi
D
Ödemeler bilançosunu iyileştirici etki
E
Ticaret haddi etkisi
Açıklama:
Optimum gümrük tarifesi: Tarifelerin,
yapılan son artışın ticaret hadlerini iyileştirici etkisi ile ticaret hacmini daraltıcı
etkisinin birbirine eşit olacak düzeyde belirlenmesi. Bundan daha yüksek düzeydeki vergi ülke refahını düşürür, daha düşük
düzeydeki bir vergi de en yüksek refah düzeyine ulaşmasını engeller

Soru 39

Gümrük vergisinin yurt içi endüstrilere gerçekte ne oranda koruma sağlandığını gösterir; nihai mal üzerindeki tarife oranı ile doğru, malın üretiminde kullanılan tarife oranları ile ters orantılıdır. Bu duruma ne ad verilir?

Seçenekler

A
Negatif dış koruma
B
Pozitif dış koruma
C
Nominal Koruma
D
Etken koruma
E
Optimum koruma
Açıklama:
Etken koruma: Gümrük vergisinin
yurt içi endüstrilere gerçekte ne oranda koruma sağlandığını gösterir; nihai mal üzerindeki tarife oranı ile doğru, malın üretiminde kullanılan tarife oranları ile ters orantılıdır.

Soru 40

Tarifeler dolayısıyla yurt içinde yaratılan katma değerin, tarife öncesi katma değerden daha düşük olması durumuna ne ad verilir?

Seçenekler

A
Pozitif dış koruma
B
Negatif dış koruma
C
Nominal koruma
D
Etken koruma
E
Optimum koruma
Açıklama:
Negatif dış koruma: Tarifeler dolayısıyla yurt içinde yaratılan katma değerin, tarife öncesi katma değerden daha düşük olması

Ünite 3

Soru 1

İthal edilecek mal miktarının fiziki miktar veya parasal değer olarak
sınırlandırılmasını öngören kısıtlamanın ismi nedir?

Seçenekler

A
Kıtlık rantı
B
İthalat kotası
C
Konvertibilite
D
Sübvansiyon
E
Damping
Açıklama:
Hükûmetlerin ithal edilecek mal hacmi üzerinefiziki miktar veya değer olarak koyduğu sınırlandırmalara kota adı verilir. Kotalar, belirli sürelere göredüzenlenirler. Örneğin, altı ay veya bir yıl içinde ithal edilecek yabancı otomobillerin sayısını bin adet veya değerini bir milyon dolar olarak belirlemek gibi. İthalatı kotaya bağlı mallardan ayrıca gümrük vergisi de alınmakta olabilir.

Soru 2

Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya
çıkan artışların neden olduğu kâra ne denir?

Seçenekler

A
Kıtlık rantı
B
Kota
C
Sübvansiyon
D
Gelir etkisi farkı
E
Damping
Açıklama:
Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kârdır. Kota kârları normalde ithalatçılara gider. Bazen de ihracatçılar veya devlet alır.

Soru 3

Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması hangi yılda gerçekleşmiştir?

Seçenekler

A
1995
B
1965
C
1975
D
1980
E
1990
Açıklama:
Türkiye’de kotalar ve ithalat yasakları yerli sanayii koruma ve dış ödeme açıklarını önleme amacıyla geçmişte yoğun olarak kullanılmıştır. 24 Ocak kararlarından sonrabaşlayan dış ticareti liberalleştirme hareketi içinde kotalara 1981 yılında son verildi. İthali yasak olan malların sayısı da
giderek azaltıldı ve 1990 ithalat rejimi ile tamamen (kanunen ithali yasak olanlar dışında) kaldırıldı.

Soru 4

Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de
yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkezin ismi nedir?

Seçenekler

A
Tahtakale
B
Kadıköy
C
Bakırköy
D
Sirkeci
E
Yeşilköy
Açıklama:
Yakın tarihe kadar döviz karaborsası (Tahtakale piyasası) Türkiye’de de önemli bir olay durumunda idi. Ancak 1981’den sonra esnek kur sistemlerinin uygulanması ve döviz kontrolünün
yumuşatılması ile birlikte, serbest döviz piyasasının “karaborsa” niteliği ortadan kalkmıştır.

Soru 5

Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve
istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parasına ne isim verilir?

Seçenekler

A
Kota
B
Konvertibilite
C
Damping
D
Kıtlık rantı
E
Gümrük vergisi
Açıklama:
Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parası. Tersi, “yumuşak paradır”.

Soru 6

1973 Dünya Enerji Buhranı’ndan sonra yaygınlaşan ve daha
çok görünmez engellere ve gönüllü ihracat kısıtlamalarına dayalı uygulamalara
verilen isime ne denir?

Seçenekler

A
Gönüllü ihracat kısıtlamaları
B
İhracat kotası
C
Yeni korumacılık
D
Çok elyaflılar antlaşması
E
Kanu ihaleleri
Açıklama:
Tarifeler, ithal kotaları ve kambiyo denetimi oldukça eski ticarete müdahale araçlarıdır. Ancak zaman
içinde bu araçlarda bir indirim sağlanırken çok sayıda yeni müdahale uygulamaları ortaya çıkmıştır. Özellikle 1973 Dünya Enerji Krizi’den sonra baş gösteren “enflasyonla birlikte işsizlik” (stagflasyon) uygulamaları karşısında sanayileşmiş ülkelerde korumacılık akımları yeniden yaygınlık kazanmıştır.

Soru 7

Çok Elyaflılar Antlaşması hangi yıl yürürlükten kalkmıştır?

Seçenekler

A
1999
B
2000
C
2001
D
2003
E
2005
Açıklama:
Çok Elyaflılar Anlaşması (MFA): Sanayileşmiş ülkeler tarafından, az gelişmiş
ülkelerin ihraç ettikleri tekstil ürünleri üzerine kota konulmasına olanak veren
çok yanlı anlaşma. 2005 yılı başında yürürlükten kalkmıştır.

Soru 8

Hükûmetin ihracatı özendirmek için ihracatçıya, ihraç
malı üreten sanayiciye sağlamış olduğu vergi, faiz veya benzeri parasal özendirmelere ne denir?

Seçenekler

A
İhracat ambargosu
B
Telafi edici vergi
C
İhracat sübvansiyonları
D
Kartel
E
Monopol
Açıklama:
Devletin dış ticarete müdahalesinde amaç her zaman ithalatın kısıtlanması olmayıp bazen de ihracatın özendirilmesidir. Bu amaçla alınabilecek önlemler çok çeşitlidir. Bunlar arasında örneğin
ihracatçıya vergi iadesi, dolaysız prim ödemesi, ihracata dönük üretim yapan sanayicilere düşük faizli
kredi ve ucuz girdi sağlanması, ihraç malını satın alacak yabancı ithalatçılara uygun koşullu kredi verilmesi vs. yer alır.

Soru 9

Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satmasına ne denir?

Seçenekler

A
Damping
B
Monopol
C
Kartel
D
Sübvansiyon
E
Kota
Açıklama:
İhracat endüstrisindeki bir büyük firmanınmalını dış piyasada iç piyasadan daha düşük bir
fiyattan satma uygulamasına damping adı verilir. Damping deyimi, başlangıçta üreticilerin yurt içinde satamadıkları malları, iç fiyatları kırmamak için dünya pazarlarına boşaltmaları anlamında kullanılmıştır. Ancak giderek değişik şekiller ve farklı amaçlar ortaya çıkmıştır. Örneğin malın dış piyasada iç piyasadan daha yüksek fiyatla satılması da damping sayılmış fakat buna ters damping denmiştir.

Soru 10

Benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi
kısmak, piyasaları bölüştürmek veya yeni teknolojilerin uygulanmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları açık veya gizli anlaşmalara ne denir?

Seçenekler

A
Çoklu kur uygulamaları
B
Gümrük tarifeleri
C
Kambiyo denetimi
D
Karteller
E
Damping vergisi
Açıklama:
Serbest ticareti kısıtlamaya yönelik uygulamaların bir
diğeri de kartellerdir. Karteller, benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi kısmak, piyasaları bölüşmek veya yeni teknolojilerin uygulamaya konmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları anlaşmalardır. Böyle bir anlaşmanın, farklı ülkelere ait firmalar arasında yapılması durumunda uluslararası karteller söz konusu olur. Karteller geçici anlaşmalardır;
kartele giren firmalar bağımsızlıklarını kaybetmezler. Bu özellikler onları şirket birleşmelerinden (tröstler) ayırır.

Soru 11

Hükûmetlerin ithal edilecek mal hacmi üzerine fiziki miktar veya değer olarak koyduğu sınırlandırmalar aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?

Seçenekler

A
Kota
B
Kısıtlama
C
Vergi
D
Gümrük
E
Rant
Açıklama:
Hükûmetlerin ithal edilecek mal hacmi üzerine fiziki miktar veya değer olarak koyduğu sınırlandırmalara kota adı verilir.

Soru 12

Başvuruda bulunan firmalar arasında üretim kapasitesi, ihracat, istihdam vs. gibi belirli ölçütlere göre dağıtılan kota türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
tahsisli kota sistemi
B
global kotaları
C
gümrük tarife kotaları
D
miktar kotaları
E
rant kota sistemi
Açıklama:
Tahsisli sistemde kotalar, başvuruda bulunan firmalar arasında üretim kapasitesi, ihracat, istihdam vs. gibi belirli ölçütlere göre dağıtılır (tahsis edilir).

Soru 13

Kotalar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Seçenekler

A
İthal edilecek mal miktarının fiziki miktar veya parasal değer olarak sınırlandırılmasını öngören kısıtlama ithalat kotasıdır.
B
Uygulamada tahsisli kota sistemi (allocated quota) yerine global kotalar daha yaygın kullanılmıştır.
C
Kotadan pay alanlara ise ithalat izinlerini gösteren birer belge verilir. Bu belgelere ithalat lisansı denir.
D
Global kotalarda ithalat hacmi miktar veya değer olarak belirlenir ancak ithalatın kimler tarafından yapılacağı konusunda bir kısıtlama getirilemez.
E
Yurt içi fiyatlar üzerindeki etkileri açısından her kota miktarına eş değer bir gümrük ver-gisi bulunabilir.
Açıklama:
Uygulamada farklı kota türlerine rastlanır. Bunlardan birisi global kotalardır. Burada, ithalat hacmi miktar veya değer olarak belirlenir ancak ithalatın kimler tarafından (veya hangi ülkelerden) yapılacağı konusunda bir kısıtlama getirilemez. Fakat bu kotaların uygulanması durumunda erken davrananlar kotadan orantısız ölçüde büyük paylar alabilirken gerçek ihtiyaç sahipleri hiç ithalat yapamamak gibi bir sorunla karşılaşabilir. Ayrıca, kota ilanının hemen sonrasındaki yoğun ithalat dolayısıyla kotalar erkenden dolabilir ve dönem sonlarına doğru malları ülkeye ithal etme olanağı kalmayabilir. O nedenle uygulamada global kotalar yerine tahsisli kota sistemi (allocated quota) daha yaygın kullanılmıştır.

Soru 14

I. Kotalarla gümrük vergileri arasındaki önemli bir fark, kotaların bütçeye gelir etkisinin olmamasıdır.
II. Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kâr kıtlık rantıdır.
III. Yurt içi fiyatlar üzerindeki etkileri açısından her kota miktarına eş değer bir gümrük ver-gisi bulunabilir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Seçenekler

A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kotalarla gümrük vergileri arasındaki önemli bir fark, kotaların bütçeye gelir etkisinin olmamasıdır.Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kâr kıtlık rantıdır. Yurt içi fiyatlar üzerindeki etkileri açısından her kota miktarına eş değer bir gümrük ver-gisi bulunabilir.

Soru 15

İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemelere nedir?

Seçenekler

A
Teknik standartlar
B
Kamu ihaleleri
C
Güvenlik ve çevre standartları
D
Görünmez engeller
E
Yeni korumacılık
Açıklama:
Görünmez engeller: İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemeler.

Soru 16

Gümrük tarifeleri ile karşılaştırıldığında Kktalar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Seçenekler

A
Genellikle kotaların toplumsal üretim ve toplumsal tüketim maliyeti gümrük tarifelerinden daha yüksek olur.
B
Kotalarda fiyat artışının üst sınırı belirli değildir.
C
Kotalar mal kaçakçılığını tarifelerden daha çok özendiriyorlar.
D
Kotalarda fiyat artışının üst sınırı kesindir.
E
Kotalar tarifeler kadar saydam değildir.
Açıklama:
Fiyat artışının üst sınırı: Kotalarda fiyat artışının üst sınırı belirli değildir.

Soru 17

Devletin döviz alım, satım, ihraç ve ithali üzerine kısıtlamalar koymasına dayanan uygulamalara ne ad verilir?

Seçenekler

A
Döviz kotası
B
Döviz kontrolü
C
Döviz kısıtlaması
D
Döviz karaborsası
E
Döviz piyasası
Açıklama:
Döviz kontrolü: Devletin döviz alım, satım, ihraç ve ithali üzerine kısıtlamalar koymasına dayanan uygulamalardır.

Soru 18

Çoklu kur uygulamalarının en basit şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tekli kur sistemi
B
İkili kur sistemi
C
Üçlü kur sistemi
D
Sabit kur sistemi
E
Karma kur sistemi
Açıklama:
Çoklu kur uygulamalarının en basit şekli ikili kur sistemidir. Bu sistemde biri genellikle düşük tutulan bir resmî sabit kur, diğeri de arz ve talep koşullarına göre belirlenen serbest piyasa kuru vardır.

Soru 19

Sanayileşmiş ülkeler tarafından, az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil ürünleri üzerine kota konulmasına olanak veren çok yanlı anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Çok Elyaflılar Anlaşması
B
Gönüllü İhracat Kısıtlaması Anlaşması
C
Uzun Vadeli Pamuklu Dokuma Antlaşması
D
GATT
E
Uruguay Anlaşması
Açıklama:
Çok Elyaflılar Anlaşması (MFA): Sa-nayileşmiş ülkeler tarafından, az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil ürünleri üzerine kota konulmasına olanak veren çok yanlı anlaşma. 2005 yılı başında yürürlükten kalkmıştır.

Soru 20

Ekonomik, askerî ve siyasi nedenlerle hasım durumdaki bir ülkeye belirli malların satışının hükûmet tarafından yasaklanması aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
İhracat vergileri
B
İhracat ambargosu
C
İthalat vergileri
D
İthalat ambargosu
E
İhracat kotası
Açıklama:
İhracat kısıtlamaları konusunda bir diğer uygulama da ihracat ambargolarıdır. Ambargo, bir ülkeye karşı dış ticaret yasağı konulması, yani o ülkeye mal satışının ve o ülkeden mal alımının yasaklanmasıdır. Ambargo siyasal amaçlı bir önlemdir; genellikle ambargo yoluyla, hasım durumdaki yabancı ülkeye siyasal baskı yapılır.

Soru 21

İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak gibi nedenlerle koydukları yasal, idari veya teknik düzenlemelere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Görünmez engeller
B
İhracat sübvansiyonları
C
Gönüllü ihracat kısıtlamaları
D
Miktar kısıtlamaları
E
Kambiyo kontrolü
Açıklama:
YENİ KORUMACILIK
Sağlık, Güvenlik ve Çevre Standartları, İdari Düzenlemeler, Kamu İhaleleri
  • Görünmez engeller: İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemeler.

Soru 22

İhracatçı ülkenin ihraç malı üreticilerine verdiği sübvansiyonların olumsuz etkilerini gidermek amacıyla ithalatçı ülke tarafından konulan dengeleyici vergilere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Antidamping vergisi
B
Miktar kısıtlamaları
C
Telafi edici vergiler
D
İhracat sübvansiyonları
E
Kambiyo kontrolü
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
Dünya Ticaretinde Yaygın Biçimde Uygulanmakta Olan Tarife Dışı Kısıtlamalar
  • Telafi Edici Vergiler: İhracatçı ülkenin ihraç malı üreticilerine verdiği sübvansiyonların olumsuz etkilerini gidermek amacıyla ithalatçı ülke tarafından konulan dengeleyici vergilerdir. WTO’nun uygulamasına izin verdiği bu verilere antisübvansiyon vergisi denilmektedir.

Soru 23

GATT’ın Uruguay toplantısında alınan karar uyarınca MFA Anlaşması ve ona bağlı olarak da tekstil kotaları hangi yıldan itibaren uygulamadan kaldırılmıştır?

Seçenekler

A
1955
B
1973
C
1980
D
2000
E
2005
Açıklama:
YENİ KORUMACILIK
Gönüllü İhracat Kısıtlamaları
GATT’ın Uruguay toplantısında alınan karar uyarınca MFA Anlaşması ve ona bağlı olarak da tekstil kotaları 2005 yılı başından itibaren uygulamadan kaldırılmıştır.

Soru 24

Avrupa Birliği’nin tarımsal destekleme politikasının esası aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Seçenekler

A
Damping vergisi
B
İhracat vergileri
C
Telafi edici vergi
D
Gelir vergisi
E
Dolaylı vergi
Açıklama:
İHRACAT SÜBVANSİYONLARI
  • Telafi edici vergi: Ucuz ithal malının ülkeye girişini engellemek için sınırdan giren mallardan içerideki yüksek fiyat ile arasındaki fark ölçüsünde alınan bir vergi. Avrupa Birliği’nin tarımsal destekleme politikasının esası buna dayanır.

Soru 25

Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Arada bir yapılan damping
B
Düz damping
C
Sürekli damping
D
Ters damping
E
Yıkıcı damping
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
  • Ters damping: Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satması.

Soru 26

Piyasasında damping yapılan bir ülkede, hükûmetin yerli üreticileri korumak için yabancı satıcıya karşı uyguladığı özel vergi türüne ne ad verilir?

Seçenekler

A
Anti-damping vergisi
B
Telafi edici vergi
C
İhracat vergisi
D
Gelir vergisi
E
İthalat vergisi
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
  • Anti-damping Vergisi: Piyasasında damping yapılan bir ülkede, hükûmetin yerli üreticileri korumak için yabancı satıcıya karşı uyguladığı özel bir vergi.

Soru 27

İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Arada bir yapılan damping
B
Düz damping
C
Sürekli damping
D
Ters damping
E
Yıkıcı damping
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
  • Yıkıcı damping: İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satması.

Soru 28

Anti-damping konusu ilk kez nerede ele alınarak Damping Kodu hazırlanmıştır?

Seçenekler

A
GATT’ın Gana görüşmelerinde
B
GATT’ın Sri Lanka görüşmelerinde
C
GATT’ın Tokyo görüşmelerinde
D
GATT’ın Uruguay görüşmelerinde
E
GATT’ın Kennedy görüşmelerinde
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
Dampinge Karşı Hükûmet Politikaları
Anti-damping konusu ilk kez GATT’ın Kennedy Görüşmeleri sırasında (1964-67) ele alınmış ve bir Anti-Damping Kodu hazırlanmıştır.

Soru 29

İthalatı kısıtlayıcı etkisi kesin olan vergi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Anti-damping vergisi
B
İhracat vergisi
C
Fark giderici vergi
D
Rant vergisi
E
Devalüasyon vergisi
Açıklama:
İTHALAT VE İHRACAT VERGİLERİ
Hükûmetler zaman zaman ithalattan ve ihracattan çeşitli mekanizmalarla ve çeşitli adlar altında vergiler alırlar. Bunlarla ilgili olarak aşağıda ithalatta fark giderici vergi ve ihracat vergileri ele alınacaktır.
İthalatta Fark Giderici Vergiler
Bu vergilerin ithalatı kısıtlayıcı etkisi kesindir. Diyelim ki yabancı ihracatçılar, dış piyasa paylarını artırmak için satış fiyatlarını indirmiş olsunlar. İhracatçıların bu yola gitmeleri karşısında ithalatçı ülke, fiyatlardaki düşüş ölçüsünde fark giderici bir vergi koyarsa, düşük fiyatlı ithal mallarının ülkeye girişi kesinlikle önlenmiş olur.

Soru 30

Benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi kısmak, piyasaları bölüştürmek veya yeni teknolojilerin uygulanmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları açık veya gizli anlaşmalara ne ad verilir?

Seçenekler

A
Tröstler
B
Monopoller
C
Karteller
D
Konsorsiyumlar
E
Holdingler
Açıklama:
MONOPOLLER VE KARTELLER
Karteller
  • Karteller: Benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi kısmak, piyasaları bölüştürmek veya yeni teknolojilerin uygulanmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları açık veya gizli anlaşmalar.

Soru 31

"Kotalarla gümrük vergileri arasındaki önemli bir fark, kotaların bütçeye gelir etkisinin olmaması" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Kıtlık rantı
B
Gelir etkisi farkı
C
İthalat kotası
D
Fiyat artışının üst sınırı
E
Toplumsal maliyet
Açıklama:
Gelir etkisi farkı: Kotalarla gümrük vergileri arasındaki önemli bir fark, kotaların bütçeye gelir etkisinin olmamasıdır.

Soru 32

Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması aşağıdakilerden hangi tarihteki kararlardır?

Seçenekler

A
24 Şubat 1980 Kararları
B
24 Ocak 1980 Kararları
C
24 Mart 1981 Kararları
D
24 Ocak 1982 Kararları
E
24 Ekim 1980 Kararları
Açıklama:
24 Ocak 1980 Kararları: Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması.

Soru 33

Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkez olarak bilinen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Gayrıresmî serbest döviz piyasası
B
Serbest döviz piyasası
C
Döviz karaborsası
D
Tahtakale piyasası
E
Çoklu kur sistemi
Açıklama:
Tahtakale piyasası: Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkez.

Soru 34

"Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parası" olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Kota
B
Konvertibilite
C
Fiyat artışının üst sınırı
D
Döviz karaborsası
E
Sübvansiyon
Açıklama:
Konvertibilite: Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parası.

Soru 35

Özellikle sanayileşmiş ülkelerde korumacılık akımlarının yeniden yaygınlık kazanması aşağıdaki olaylardan hangisinden sonra başlamıştır?

Seçenekler

A
1973 Dünya Enerji Krizi’den sonra baş gösteren “yolsuzluk” uygulamaları
B
1945 2. Dünya Savaşından sonra baş gösteren “işsizlik” uygulamaları
C
1945 2. Dünya Savaşından sonra baş gösteren “yolsuzluk” uygulamaları
D
1973 Dünya Enerji Krizi’den sonra baş gösteren “enflasyonla birlikte işsizlik” uygulamaları
E
18. yüzyıl Sanayi Devriminden sonraki "yolsuzluk" uygulamaları
Açıklama:
Özellikle 1973 Dünya Enerji Krizi’den sonra baş gösteren “enflasyonla birlikte işsizlik” (stagflasyon) uygulamaları karşısında sanayileşmiş ülkelerde korumacılık akımları yeniden yaygınlık kazanmıştır.

Soru 36

Sanayileşmiş ülkeler tarafından, az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil ürünleri üzerine kota konulmasına olanak veren ve 2005 yılı başında yürürlükten kalkan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Ankara Anlaşması
B
Teknik Standartlar Anlaşması
C
Gönüllü İhracatçılar Anlaşması
D
Döviz Kontrolü Anlaşması
E
Çok Elyaflılar Anlaşması (MFA)
Açıklama:
Çok Elyaflılar Anlaşması (MFA): Sanayileşmiş ülkeler tarafından, az gelişmiş ülkelerin ihraç ettikleri tekstil ürünleri üzerine kota konulmasına olanak veren çok yanlı anlaşma. 2005 yılı başında yürürlükten kalkmıştır.

Soru 37

"Hükûmetlerin döviz gelirlerini artırmak için kendi ihracatçılarına sağlamış oldukları sübvansiyonlara
karşı korunmak amacıyla, ithalatçı durumdaki ülkelerin ithalata uyguladıkları ek vergiler." olarak tanımlanan vergi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Gelir vergisi
B
Döviz vergisi
C
Teaâfi edici vergi
D
İhracat vergisi
E
Telafi edici vergi
Açıklama:
Teaâfi edici vergi: Hükûmetlerin döviz gelirlerini artırmak için kendi ihracatçılarına sağlamış oldukları sübvansiyonlara karşı korunmak amacıyla, ithalatçı durumdaki ülkelerin ithalata uyguladıkları ek vergiler.
Teaâfi edici vergi diye bir şey yok. Kitaptaki yazım hatasından kaynaklı yana çıkma kısmında teaafi kelimesi çıkmış aslında Telafi olacaktır. Burada doğru cevap E şıkkındaki telafi edici vergi olması gerekiyor. Ya da diğer bir adıyla Fark giderici vergide denilebilir.

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi "ters damping"in tanımıdır?

Seçenekler

A
Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satması
B
Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satması
C
Piyasasında damping yapılan bir ülkede, hükûmetin yerli üreticileri korumak için yabancı satıcıya
karşı uyguladığı özel bir vergi
D
İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli
firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satması
E
Ekonomik, askerî ve siyasi nedenlerle hasım durumdaki bir ülkeye belirli malların satışının hükûmet
tarafından yasaklanması
Açıklama:
Ters damping: Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satması

Soru 39

"Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satması" olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Ters damping
B
Anti-damping vergisi
C
Damping
D
Yıkıcı damping
E
Anti-damping kodu
Açıklama:
Damping: Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satmasıdır.

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi petrol alanında dünyadaki önemli bir karteldir?

Seçenekler

A
GATT
B
OPEC
C
DTÖ
D
WTO
E
MFA
Açıklama:
Petrol ihraç eden ülkeler örgütü (OPEC): Petrol alanında dünyadaki önemli bir karteldir.

Soru 41

“…., devletin dış ticaret akımlarına müdahalede kullandığı geleneksel araçtır.” İfadesindeki boşluk aşağıda belirtilmiş seçeneklerden hangisi ile tamamlanabilir?

Seçenekler

A
Tarifeler
B
İthalat kotaları
C
İhracat
D
GATT
E
Toplumsal maliyet
Açıklama:
Devletin dış ticaret akımlarına müdahalede kullandığı geleneksel araç tarifelerdir. Fakat zamanla müdahale araçlarında büyük bir artış ve çeşitlenme ortaya çıkmıştır. İfadeden de anlaşılacağı üzere sorunun doğru cevabı “tarifeler” seçeneğidir.

Soru 42

Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kâr aşağıdaki ifadelerden hangisi ile tanımlanmıştır?

Seçenekler

A
Kotaya denk gümrük vergisi
B
Gelir etkisi farkı
C
Fiyat artışı
D
Kıtlık rantı
E
Gayrıresmî serbest döviz piyasası
Açıklama:
Kıtlık rantı: Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kârdır. Kota kârları normalde ithalatçılara gider. Bazen de ihracatçılar veya devlet alır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “kıtlık rantı” seçeneğidir.

Soru 43

Önceki yıllarda döviz karaborsasının, bugün ise yasal döviz işlemlerinin Türkiye’de yoğunlaştığı merkez Aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
MFA
B
Kamu ihale birimleri
C
Devletin dış ticarete müdahale etme yetkisi olan birimi
D
İhracat sübvansiyonları
E
Tahtakale piyasası
Açıklama:
Tahtakale piyasası: Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkez. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Tahtakale piyasası” seçeneğidir.

Soru 44

Benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi kısmak, piyasaları bölüşmek veya yeni teknolojilerin uygulamaya konmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları anlaşmalara ne denir?

Seçenekler

A
Damping
B
Monopoller
C
Karteller
D
Anti-damping
E
Sübvansiyon
Açıklama:
Benzer mal veya hizmetleri üreten firmaların fiyatları belirlemek, üretimi kısmak, piyasaları bölüşmek veya yeni teknolojilerin uygulamaya konmasını sınırlandırmak gibi amaçlarla aralarında yapmış oldukları anlaşmalara karteller denir.

Soru 45

'Ters damping' tanımını aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?

Seçenekler

A
Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satmasıdır.
B
Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satması.
C
Piyasasında damping yapılan bir ülkede, hükûmetin yerli üreticileri korumak için yabancı satıcıya karşı uyguladığı özel bir vergi.
D
İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satması.
E
Ekonomik, askerî ve siyasi nedenlerle hasım durumdaki bir ülkeye belirli malların satışının hükûmet tarafından yasaklanması.
Açıklama:
Ters damping: Bir ihracatçı firmanın yabancı piyasaya ulusal piyasadaki satış fiyatına göre daha yüksek fiyattan mal satması.

Soru 46

İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemelere ne denir?

Seçenekler

A
Teknik engeller
B
Kamu düzenlemeleri
C
Teknik standartlar
D
Görünmez engeller
E
İdari engeller
Açıklama:
Görünmez engeller: İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemeler.

Soru 47

Hazineye gelir sağlama, ihracatı caydırma, dış ticaret hadlerini iyileştirme gibi amaçlara hizmet eden vergi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
İhracat vergileri
B
Teaâfi edici vergiler
C
Telafi edici vergiler
D
İthalat vergileri
E
Gümrük vergileri
Açıklama:
İhracat vergileri: İhraç edilen mallardan ana ülke tarafından alınan vergilerdir. Hazineye gelir sağlama, ihracatı caydırma, dış ticaret hadlerini iyileştirme gibi amaçlara hizmet eder.

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ihracat kotalarının bir sonucu olabilir?

Seçenekler

A
Ürün seçeneklerinin çoğalması
B
Ürün fiyatlarında düşüş
C
Ürün fiyatlarında artış
D
Vergi artışı
E
Gönüllü ihracat kısıtlamalarının artması
Açıklama:
İhracat kotaları mal arzını kısıtlayarak ithalatçı ülkede malların satış fiyatlarının yükselmesine neden olur. Bu ise ithalatçı ülkedeki tüketicilerin adı geçen mallara yüksek fiyat ödemeleri dolayısıyla bir refah kaybına uğramaları ve aynı zamanda tüketicilerden yurt içi üreticilere doğru bir gelir transferi yapılması demektir. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “ürün fiyatlarında artış” seçeneğidir.

Soru 49

İthal edilecek mal miktarının fiziki miktar veya parasal değer olarak sınırlandırılmasını öngören kısıtlamalara ne denir?

Seçenekler

A
Kıtlık rantı
B
Global kota
C
Tarife kotası
D
Tahsisli kota
E
İthalat kotası
Açıklama:
İthalat kotası: İthal edilecek mal miktarının fiziki miktar veya parasal değer olarak sınırlandırılmasını öngören kısıtlamalıdır.

Soru 50

İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satması aşağıdaki terimlerden hangisi ile açıklanmıştır?

Seçenekler

A
Sürekli damping
B
Damping
C
Ters damping
D
Anti-damping
E
Yıkıcı damping
Açıklama:
Yıkıcı damping: İhracatçı firmanın yabancı piyasayı ele geçirebilmek ve o piyasada monopol oluşturabilmek için, yerli firmaların dayanamayacağı kadar düşük fiyatlardan o piyasaya mal satması. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “yıkıcı damping” seçeneğidir.

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi bir kota türüleri arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Global kota
B
İthalat kotası
C
Tarife kotası
D
Tahsisli kota
E
Kıtlık kotası
Açıklama:
Kıtlık kotası

Soru 52

Aşağıdaki ifadelerden hangisi “konvertibilite” teriminin anlamını ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya çıkan artışların neden olduğu kâr
B
Devletin döviz alım, satım, ihraç ve ithali üzerine kısıtlamalar koymasına dayanan uygulamalar
C
Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parası
D
Döviz kontrolü uygulayan ülkelerde, yasalara aykırı olarak yapılan döviz alım ve satış işlemleri
E
Merkez Bankasının dışında döviz alım ve satımı, döviz ihraç ve ithalinin izinsiz yapılmasının yasaklanması
Açıklama:
Konvertibilite: Yabancı paraların iç piyasada dileyen herkese, dilediği miktarda ve istenen amaç için satılmasının yasal olarak serbest olduğu ülkelerin ulusal parası. Tersi, “yumuşak paradır.” Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “C” seçeneğidir.

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi kotaların tarifelere göre çok daha katı uygulamalar olmasının bir nedeni sayılabilir?

Seçenekler

A
Kotalarda iç satış fiyatının üst sınırının belirli olmaması
B
Kotaların toplumsal üretim ve toplumsal tüketim maliyetinin gümrük tarifelerinden daha yüksek olması
C
İthal malların yurt içi talep esnekliğinin düşük olması
D
İthalatın ne miktar kısıtlanacağı konusunda belirsizliğin baş göstermesi
E
Piyasa mekanizması işleyişinin yerine hükûmet yetkilileri kararlarının kabul edilmesi
Açıklama:
Kotaların tarifelere göre çok daha katı uygulamalar olduğuna dikkat ediniz. Çünkü tarifeler piyasa mekanizmasına müdahale sayılırken kotalar piyasa mekanizmasının işleyişinin yerine hükûmet yetkililerinin kararlarının geçmesi demektir. GATT ve Dünya Ticaret Örgütü her iki kısıtlamaya da karşı olmakla birlikte, aralarında bir tercih yapma durumunda tarifeleri önermektedir. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Piyasa mekanizması işleyişinin yerine hükûmet yetkilileri kararlarının kabul edilmesi” seçeneğidir.

Soru 54

Aşağıda belirtilmiş tarihlerden hangisi Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlamasını ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
24 Ocak 1980
B
24 Ocak 1979
C
24 Ocak 1970
D
24 Ocak 1990
E
24 Ocak 1960
Açıklama:
24 Ocak 1980 Kararları: Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması. Türkiye’de kotalar ve ithalat yasakları yerli sanayii koruma ve dış ödeme açıklarını önleme amacıyla geçmişte yoğun olarak kullanılmıştır. 24 Ocak kararlarından sonra başlayan dış ticareti liberalleştirme hareketi içinde kotalara 1981 yılında son verildi. İthali yasak olan malların sayısı da giderek azaltıldı ve 1990 ithalat rejimi ile tamamen (kanunen ithali yasak olanlar dışında) kaldırıldı. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “24 Ocak 1980” seçeneğidir.

Soru 55

Aşağıdaki terimlerden hangisi 1973 Dünya Enerji Buhranı’ndan sonra yaygınlaşan; çoğunlukla görünmez engellere ve gönüllü ihracat kısıtlamalarına dayalı uygulamaları tanımlamak için kullanılmıştır?

Seçenekler

A
Toplumsal maliyet
B
Saydamlık
C
Konvertibilite
D
Yeni korumacılık
E
Gayrıresmî serbest döviz piyasası
Açıklama:
Yeni korumacılık: 1973 Dünya Enerji Buhranı’ndan sonra yaygınlaşan ve daha çok görünmez engellere ve gönüllü ihracat kısıtlamalarına dayalı uygulamalara verilen isim. 1930’lardaki korumacılığın geri gelmesidir. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Yeni Korumacılık” seçeneğidir.

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi ithalatçı ülkelerin kamu düzenini korumak için koydukları yasal, idari ya da teknik düzenlemelerin genel bir adı olabilir?

Seçenekler

A
Görünmez engeller
B
Kamu ihaleleri
C
Yeni korumacılık
D
Tekstil kotaları
E
Teknik standartlar
Açıklama:
Görünmez engeller: İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemeler. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “görünmez engeller” seçeneğidir.

Soru 57

Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketi aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

Seçenekler

A
24 Ocak 1980 Kararları
B
1990 İthalat Rejimi
C
24 Aralık 1980 Kararları
D
1973 Dünya Enerji Krizi
E
12 Ocak 1980 Kararları
Açıklama:
24 Ocak 1980 Kararları: Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması.

Soru 58

Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkez neresidir?

Seçenekler

A
Eminönü piyasası
B
Tahtakale piyasası
C
Merkez Bankası
D
Sultanahmet piyasası
E
Döviz büroları
Açıklama:
Tahtakale piyasası: Türkiye’de geçmiş dönemlerde döviz karaborsasının, bugün de yasal döviz işlemlerinin yoğunlaştığı merkez.

Soru 59

1960’larda ABD'nin, şarbon hastalığı bulunduğu gerekçesiyle Arjantin’den sığır eti ithalini yasaklamışken hastalık görülmemesine rağmen koyun eti ithalini de yasaklanmış olması aşağıdakilerden hangisinin kapsamına girer?

Seçenekler

A
İhracat kotası
B
Görünmez engeller
C
İthalat kotası
D
İhracatta teknik standartlar
E
Gönüllü kısıtlamalar
Açıklama:
Görünmez engeller: İthalatçı ülkelerin halk sağlığını, kamu düzenini, çevreyi korumak vs. gibi nedenlerle koydukları fakat bir dış ticaret engeli gibi etki doğuran yasal, idari veya teknik düzenlemeler.

Soru 60

İhracat kotasına en tipik örnek aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tekstil kotası
B
Hayvancılık kotası
C
Motorlu araçlar kotası
D
Tarım kotası
E
Petrol kotası
Açıklama:
Sanayileşmiş ülke piyasasında bozulmalara neden olduğu gerekçesiyle, az gelişmiş ihracatçı ülkenin ihracatı üzerine konulan kotalar. Tipik örneği tekstil kotalarıdır.
Tekstil kotası

Soru 61

Türk ekonomisinde dışa açılma ve liberalleşme hareketinin başlaması. kaç tarihindeki kararlarla meydana gelmiştir?

Seçenekler

A
24 Ocak 1980 Kararları
B
23 Ocak 1980 Kararları
C
22 Ocak 1980 Kararları
D
21 Ocak 1980 Kararları
E
20 Ocak 1980 Kararları
Açıklama:
24 Ocak 1980 Kararları

Soru 62

İthal edilecek mal miktarının fiziki miktar veya parasal değer olarak
sınırlandırılmasını öngören kısıtlamalara ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Kıtlık rantı
B
Serbest bölge kotası
C
İthalat kotası
D
Gelir etkisi farkı
E
Dış ticaret kotası
Açıklama:
İthalat kotası

Soru 63

Kotaların yurt içi mal arzını kısıtlamaları dolayısıyla fiyatlarda ortaya
çıkan artışların neden olduğu kâra ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Gelir etkisi farkı
B
Kotaya denk gümrük vergisi
C
Kota vergisi
D
Toplumsal maliyet
E
Kıtlık rantı
Açıklama:
Kıtlık rantı

Soru 64

Kotalarda fiyat artışının üst sınırı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir ?

Seçenekler

A
Belirlidir
B
Belirli değildir
C
Açıktır
D
Üst sınırı bellidir
E
Üst sınırı belirsizdir
Açıklama:
Belirli değildir

Soru 65

Devletin döviz alım, satım, ihraç ve ithali üzerine kısıtlamalar koymasına dayanan uygulamalara ne ad verilir?

Seçenekler

A
Döviz kontolü
B
Döviz karaborsası
C
Döviz ihracı
D
Döviz arzı
E
Serbest döviz piyasası
Açıklama:
Döviz kontrolü

Soru 66

Ucuz ithal malının ülkeye girişini engellemek için sınırdan giren mallardan içerideki yüksek fiyat ile arasındaki fark ölçüsünde alınan vergiye ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Gümrük vergisi
B
Telafi edici vergi
C
Kotalı vergi
D
Kotasız vergi
E
İhracat vergisi
Açıklama:
Telafi edici vergi

Soru 67

Hükûmetlerin döviz gelirlerini artırmak için kendi ihracatçılarına sağlamış oldukları sübvansiyonlara karşı korunmak amacıyla, ithalatçı durumdaki ülkelerin ithalata uyguladıkları ek vergilere ne ad verilir ?

Seçenekler

A
İhracat vergileri
B
Ek vergi
C
Gümrük vergisi
D
Telafi edici vergi
E
Mal vergisi
Açıklama:
Telafi edici vergi

Soru 68

Bir ihracatçı firmanın yabancı ülkeye üretim maliyetinin altındaki fiyatlardan mal satmasına ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Damping
B
Yıkıcı damping
C
Anti damping
D
Ters damping
E
Sürekli damping
Açıklama:
Damping

Soru 69

Açılan soruşturma sonucunda ülkesinde damping yapıldığını belirleyen ülkeni ulusal sanayinin koruma gerekçesiyle uygulamasına izin verilen vergiye ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Telafi edici vergiler
B
Antidamping vergisi
C
İhracat vergisi
D
Damping vergisi
E
Miktar kısıtlama vergisi
Açıklama:
Antidamping vergisi

Soru 70

İhracatçı ülkenin ihraç malı üreticilerine verdiği sübvansiyonların olumsuz etkilerini gidermek amacıyla ithalatçı ülke tarafından konulan dengeleyici vergilere ne ad verilir ?

Seçenekler

A
Antidamping vergisi
B
Telafi edici vergiler
C
Miktar kısıtlamaları vergisi
D
Gümrük vergisi
E
Damping vergisi
Açıklama:
Telafi edici vergiler

Ünite 4

Soru 1

En dar kapsamlı iktisadi iş birliği örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgesi
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
Tercihli Ticaret Anlaşmaları: En dar kapsamlı iktisadi iş birliği örneğidir. Burada anlaşmaya üye olan ülkeler, tek yanlı veya karşılıklı olarak belirli mallar üzerindeki gümrük tarifelerinde indirimde bulunurlar (tarife ödünleri verirler).

Soru 2

Birliğe üye ülkelerin, aralarındaki ticarette gümrük tarifelerini ve miktar kısıtlamalarını kaldırdıkları; fakat birlik dışında kalanlara karşı her birisinin kendi özel tarifesini uyguladığı birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgesi
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
Serbest Ticaret Bölgesi: Bu tür birleşmelerde, birliğe üye ülkeler, aralarındaki ticarette gümrük tarifelerini ve miktar kısıtlamalarını kaldırmakta fakat birlik dışında
kalanlara karşı her biri kendi özel tarifesini
uygulamaktadır.

Soru 3

Hem üyelerin kendi aralarındaki ticarette gümrük tarifelerini ve kotaları kaldırdığı; hem de birlik dışında kalan ülkelere karşı tek bir ortak tarife uyguladığı birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgesi
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
Gümrük Birliği: Burada serbest ticaret
bölgelerinden daha ileri bir birleşme söz
konusudur. Şöyle ki hem üyelerin kendi
aralarındaki ticarette gümrük tarifeleri ve
kotalar kaldırılmakta hem de birlik dışında
kalan ülkelere karşı tek bir ortak tarife uygulanmaktadır.

Soru 4

Üyeler, aralarındaki ticareti serbestleştirip dışa karşı ortak tarife
uygularlarken, emek ve sermaye gibi üretim faktörlerinin de bölge içinde serbest dolaşımının sağlandığı birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgesi
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
Ortak Pazar: Gümrük birliğinden daha ileri bir iktisadi birleşmedir. Çünkü gümrük
birliğinde olduğu gibi üyeler, aralarındaki
ticareti serbestleştirip dışa karşı ortak tarife
uygularlarken, emek ve sermaye gibi üretim
faktörlerinin de bölge içinde serbest dolaşımı sağlanmaktadır

Soru 5

Ortak mali politikaları ve tüm birlik çapında ortak ekonomik politikaları belirleyecek ve uygulayacak ülkeler üstü bir organın kurulduğu birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgesi
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
İktisadi Birlik: İktisadi birleşme hareketlerinin en ileri şeklidir. İktisadi birlikler ortak
pazarın ötesinde ekonomik, mali ve para
politikalarının koordinasyonunu da gerektirir. Yani iktisadi birliklerde, üye ülkelerin
bireysel makroekonomik politika izlemedeki serbestîleri bir ölçüde, birliğe devredilir.
Böyle bir aşamaya geçilmiş olabilmesi için
tek bir para ve bankacılık sistemi, ortak
mali politikalar ve tüm birlik çapında ortak
ekonomik politikaları belirleyecek ve uygulayacak ülkeler üstü bir organın kurulmuş
olması gerekir.

Soru 6

Üyeleri İsviçre, Norveç ve İzlanda olan serbest ticaret bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
EFTA
B
NAFTA
C
AFTA
D
SAFTA
E
GAFTA
Açıklama:
Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi
(EFTA): Hâlen üyeleri İsviçre, Norveç ve
İzlanda’dır; bir serbest ticaret bölgesi modeline göre 1960’da kurulmuştur

Soru 7

Üyeleri ABD, Kanada ve Meksika olan serbest ticaret bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
EFTA
B
NAFTA
C
AFTA
D
SAFTA
E
GAFTA
Açıklama:
Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (NAFTA): ABD ile Kanada arasında 1988 yılında kuruldu ve 1992’de Meksika’nın katılmasıyla üye sayısı üçe çıktı.

Soru 8

1980’lerden sonra dünyadaki sosyalist rejimlerin yıkılması ve teknolojideki hızlı gelişmeler sonucu, ülkeler arasında ekonomik sınırların kalkması, dünya ülkelerinin ekonomik, sosyal ve
kültürel yönlerden birbirine yakınlaşmasına ne ad verilmektedir?

Seçenekler

A
Serbest Ticaret Bölgesi
B
Gümrük Birliği
C
Küreselleşme
D
İktisadi Birlik
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
Küreselleşme: 1980’lerden sonra dünyadaki sosyalist rejimlerin yıkılması ve teknolojideki hızlı gelişmeler sonucu, ülkeler
arasında ekonomik sınırların kalkması,
dünya ülkelerinin ekonomik, sosyal ve
kültürel yönlerden birbirine yakınlaşması

Soru 9

Bir grup ülkenin kendi aralarındaki ticareti serbestleştirmeleri ve üçüncü ülkelere karşı kendi özel tarifelerini uygulamaları biçimindeki bölgesel birliklere ne ad verilmektedir?

Seçenekler

A
Küreselleşme
B
İktisadi Birlik
C
Dünya Ticaret Örgütü
D
Serbest Ticaret Bölgesi
E
Gümrük Birliği
Açıklama:
Serbest ticaret bölgesi: Bir grup ülkenin kendi aralarındaki ticareti serbestleştirmeleri ve üçüncü ülkelere karşı kendi özel tarifelerini uygulamaları biçimindeki bölgesel birlikler.

Soru 10

Bir grup ülkenin kendi aralarındaki ticareti serbestleştirmeleri ve
dışarıya karşı ortak bir gümrük tarifesi uygulamaları biçimindeki birleşme hareketine ad verilmektedir?

Seçenekler

A
Küreselleşme
B
İktisadi Birlik
C
Dünya Ticaret Örgütü
D
Serbest Ticaret Bölgesi
E
Gümrük Birliği
Açıklama:
Gümrük birliği: Bir grup ülkenin kendi aralarındaki ticareti serbestleştirmeleri ve dışarıya karşı ortak bir gümrük tarifesi uygulamaları biçimindeki iktisadi birleşme hareketi.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Dünya’da küreselleşmenin başladığı düşünülen zaman dilimini ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
1980’lerden sonra
B
2000’lerin başı
C
1990’lardan sonra
D
1960’lardan sonra
E
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra
Açıklama:
Küreselleşme: 1980’lerden sonra dünyadaki sosyalist rejimlerin yıkılması ve teknolojideki hızlı gelişmeler sonucu, ülkeler arasında ekonomik sınırların kalkması, dünya ülkelerinin ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden birbirine yakınlaşması. Bu tanım doğrultusunda sorunu cevabı “1980’lerden sonra” seçeneğidir.

Soru 12

“…. yılında yapılmış GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması), ….. yılında Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) kapsamına alınan çok yanlı bir anlaşmadır.” İfadesindeki boşlukları aşağıda belirtilmiş seçenekler ile tamamlayınız.

Seçenekler

A
1937-1985
B
1957-1995
C
1947-1995
D
1967-1995
E
1940-1990
Açıklama:
GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması): Dünya ticaretini serbestleştirmek üzere 1947 yılında yapılan ve 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) kapsamına alınan çok yanlı bir anlaşma. Tanımdan da anlaşılacağı üzere sorunun doğru cevabı “1947-1995” seçeneğidir.

Soru 13

Aşağıdaki ifadelerden hangisi ulusal işlem kuralının belirleyici bir özelliğini ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Yurt içinde konulan vergi ve öteki müdahale araçlarında yerli mallarla yabancı mallar arasında fark gözetilmemesi
B
Sürekli bir kurumsal yapı olarak IMF, Dünya Bankası ve bunlara bağlı kuruluşlarla yakın iş birliği yapılması
C
Uluslararası ticaret sisteminin faydalarından yararlanılması
D
Küresel ekonomik politikaların oluşturulması
E
Çok uluslu işletmelerin faaliyetlerinin incelenmesi
Açıklama:
Uluslararası ticarette ayrımcılığın kaldırılması için GATT’tan devralınan iki önemli kural vardır: En çok kayrılan ülke kuralı ve ulusal işlem kuralı. Ulusal işlem kuralı: WTO’nun ikinci bir ilkesi; yurt içinde konulan vergi ve öteki müdahale araçlarında yerli mallarla yabancı mallar arasında fark gözetilmemesini, hepsine aynı işlem yapılmasını ifade eder. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Yurt içinde konulan vergi ve öteki müdahale araçlarında yerli mallarla yabancı mallar arasında fark gözetilmemesi” seçeneğidir.

Soru 14

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) kaç yılında faaliyete geçmiştir?

Seçenekler

A
1 Ocak 1999
B
1 Ocak 2000
C
1 Ocak 1975
D
1 Ocak 1995
E
1 Ocak 1985
Açıklama:
1 Ocak 1995 tarihinde faaliyete geçen WTO, Uruguay Görüşmelerinde oluşturuldu ve dünya ticaretini serbestleştirme çabalarını sürdürmek üzere GATT Anlaşması’nı değiştirip geliştirerek kendi bünyesine aldı. Sorunun doğru cevabı "D" seçeneğidir.

Soru 15

Uluslararası ticarete ilişkin sorunları görüşmek ve bununla ilgili bir gündem belirlemek üzere WTO üyesi ülkelerin bakanları tarafından 1999 yılında yapılmış Yeni Binyıl Görüşmeleri nerede gerçekleşmiştir?

Seçenekler

A
Berlin, Almanya
B
Viyana, Avusturya
C
Ankara, Türkiye
D
Paris, Fransa
E
Seattle, ABD
Açıklama:
Uluslararası ticarete ilişkin sorunları görüşmek ve bununla ilgili bir gündem belirlemek üzere WTO üyesi ülkelerin bakanları 1999 yılı Aralık ayında ABD’de, Seattle kentinde toplandılar. Bu toplantılara Yeni Binyıl Görüşmeleri adı verilmişti. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Seattle, ABD” seçeneğidir.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi en dar kapsamlı iktisadi iş birliği sayılmıştır?

Seçenekler

A
Serbest Ticaret Bölgesi
B
Gümrük Birliği
C
İktisadi Birlik
D
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
E
Ortak Pazar
Açıklama:
Tercihli Ticaret Anlaşmaları: En dar kapsamlı iktisadi iş birliği örneğidir. Burada anlaşmaya üye olan ülkeler, tek yanlı veya karşılıklı olarak belirli mallar üzerindeki gümrük tarifelerinde indirimde bulunurlar (tarife ödünleri verirler). Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “tercihli ticaret anlaşmaları” seçeneğidir.

Soru 17

Aşağıdaki ifadelerden hangisi “İkinci En İyi” Teorisinin tanımını kapsamıştır?

Seçenekler

A
Ekonomik birliğin kurulabilmesi için hizmet sektörlerinde de liberalleşme gerekliliği varsayımı
B
Gümrük birliklerinde nihai hedefin çoğunlukla siyasal birleşme olduğu kabulü
C
Az gelişmiş ülkelerin iktisadi birleşme hareketleriyle ilgilenmelerinin asıl nedeninin birleşmeden yararlanarak sanayileşme hızlarının yükseltilmesi amacı olduğu kabulü
D
Serbest ticaretin geçerli olmadığı gerçek dünyada bazen mevcut kısıtlamaların bir bölümünün kaldırılması değil; yeni kısıtlamaların konmasının ülke ve dünya refahını artırabileceği anlayışı
E
Gümrük birliği içinde geri kalmış ülke ile göreceli olarak ileri ülkeler arasındaki farkın giderek açılması, geri kalmış ülkenin daha da yoksullaşmasına neden olacağı anlayışı
Açıklama:
İkinci en iyi teorisi: Serbest ticaretin geçerli olmadığı gerçek dünyada bazen mevcut kısıtlamaların bir bölümünün kaldırılması değil, yeni kısıtlamaların konması ülke ve dünya refahını artırabilir. Bu tanımdan dolayı sorunun doğru cevabı “D” seçeneğidir.

Soru 18

Zollvereign, aşağıda belirtilmiş seçeneklerden hangisi ile açıklanmıştır?

Seçenekler

A
Ekonomik bütünleşme hareketlerinin son aşaması
B
Ekonomik, parasal, mali ve sosyal politikaların birlik tarafından ortak biçimde belirlenmesi
C
Birbiri ile rekabetçi olmayan veya birbirine benzemeyen mallar üreten ülkeler birliği
D
2001 Kasım ayında Katar’ın başkentinde başlamış görüşmelerin genel adı
E
Alman prenslikleri arasında oluşturulan ve Alman Birliğinin kurulması üzerinde önemli etkileri olan gümrük birliği
Açıklama:
Zollvereign: 1970’de Alman prenslikleri arasında oluşturulan ve Alman Birliğinin kurulması üzerinde önemli etkileri olan gümrük birliği. Bu tanımlamanın ışığında sorunun doğru cevabı “E” seçeneğidir.

Soru 19

Aşağıdaki ifadelerden hangisi iktisadi birleşmeler teorisi pratiğinin bir sonucunu ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Uluslararası ticarete ilişkin sorunların görüşülmesi ve bununla ilgili bir gündem belirlenmesi
B
Gelişmiş ülkelerin az gelişmiş ülkelerdeki düşük çevre standartlarından duydukları kaygıları dile getirmeleri
C
Siyasal bakımdan bağımsız ülkelerin ekonomik yönden birbirine daha bağımlı duruma gelmesi
D
Dış pazar ve üretim etkinliği gibi ekonomik faktörlerin etkisinin anlaşılması
E
Uluslararası ticarette az gelişmiş ülkelere yönelik iyileştirmeler sağlanması
Açıklama:
İktisadi birleşmeler teorisi: Ekonomik ve coğrafi yönden yakın bir grup ülkenin aralarında serbest ticaret bölgesi, gümrük birliği veya ekonomik birlik kurarak dünya ticaretini serbestleştirmeleri. İktisadi birleşmeler teorisi bu şekilde, bir grup ülkenin aralarındaki ticareti serbestleştirici politikalar izlemelerini konu edinmektedir. İktisadi birleşmeler, siyasal bakımdan bağımsız ülkeleri ekonomik yönden birbirine daha bağımlı duruma getirir. Ülkeler iktisadi birleşme akımlarına katılarak üretim kapasitelerini, kaynak verimliliklerini ve sonuçta toplumsal refah düzeylerini artırmayı amaçlarlar. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Siyasal bakımdan bağımsız ülkelerin ekonomik yönden birbirine daha bağımlı duruma gelmesi” seçeneğidir.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Kutuplaşma Teorisinde belirtildiği üzere; farklı gelişme düzeylerinde bulunan ülkelerin, mal ve faktör hareketlerinin serbest olduğu bir iktisadi gruba katılmaları durumunda ortaya çıkacak sonuçlardan biridir?

Seçenekler

A
Serbest ticaretin geçerliliğini yitirmesi
B
Çevreyi kirliliği yaratan endüstrilerin ortaya çıkması
C
Yoksul ülkelerin daha yoksul hale gelmesi
D
Yoksul ülkelerin zenginleşmesi
E
Zengin ülkelerin daha yoksul hale gelmesi
Açıklama:
Kutuplaşma Teorisi farklı gelişme düzeylerinde bulunan ülkelerin, mal ve faktör hareketlerinin serbest olduğu bir iktisadi gruba katılmaları durumunda, serbest piyasa düzeni, bunlar arasındaki gelişme dengesizliğini artırır. Bu yönde yığınlı (kümülatif) hareketler ortaya çıkar. Böylece zengin ülkeler daha zengin, yoksul ülkeler daha yoksul duruma gelirler. İsveçli iktisatçı Gunnar Myrdal tarafından ortaya atılan bu görüş, Kutuplaşma Teorisi diye bilinir. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “yoksul ülkelerin daha yoksul hale gelmesi” seçeneğidir.

Soru 21

Bugün küreselleşme adı verilen gelişmenin başlangıcını oluşturan düzenlemeler hangi örgüt tarafından yapılmıştır?

Seçenekler

A
GATT
B
ILO
C
WTO
D
UN
E
IMF
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan dünya ticaretini serbestleştirme eğilimleri günümüzde de hızlı bir biçimde sürmektedir. Dünya ticaretinin serbestleştirilmesi doğrultusundaki bu süreç iki ayrı doğrultuda gelişme göstermiştir. Birisi, GATT çerçevesindeki çok yanlı görüşmelerle ticaretin serbestleştirilmesine dayanan evrensel yaklaşımdır. Bu aynı zamanda bugün küreselleşme adı verilen gelişmenin de başlangıcını oluşturur.

Soru 22

Ekonomik anlamda küreselleşmenin kaç boyutu vardır?

Seçenekler

A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Gerçek anlamda küreselleşenin şu üç boyutu dikkat çekicidir: Ticari küreselleşme, mali küreselleşme ve üretimin küreselleşmesi. Ticari küreselleşme veya küresel ticaret, diğerlerinden daha eski bir gelişmedir.

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi WTO’nun faaliyetlerinden biri değildir?

Seçenekler

A
Örgütün kapsamına giren (GATT’tan devralınan) anlaşmaların uygulanması
B
Üyeler arasında çıkabilecek anlaşmazlıkları çözmek için arabuluculuk mekanizmaları kurma
C
Ticaret politikalarını beş yılda belirli aralıklarla incelemeye tabi tutma
D
Yapılacak yeni çok yanlı ticaret görüşmeleri için bir forum oluşturma
E
Üyelerin dış ticaret politikalarını gözden geçirme ve değerlendirme
Açıklama:
  1. Örgütün kapsamına giren (GATT’tan devralınan) anlaşmaların uygulanması, yönetimi ve işleyişinin sağlanması.
  2. Yapılacak yeni çok yanlı ticaret görüşmeleri için bir forum oluşturma, ticareti serbestleştirme çabalarına yeni alanlar katma: Örgütün sanayi ürünlerinin yanında tarım, tekstil ve hizmetler ticaretinin serbestleştirilmesi, ticarete ilişkin sınai ve fikrî mülkiyet haklarının korunması gibi alanlarda da çalışmalar yapması öngörülür.
  3. Üyeler arasında çıkabilecek anlaşmazlıkları çabuk ve etkili biçimde çözmek üzere bir ara buluculuk mekanizması kurma: Anlaşmazlıkların çözümü mekanizması GATT 47 kapsamında da yer almakla birlikte oldukça etkisiz kalmakta idi. WTO’da çözüm konusunda etkili karar alınmasını sağlamak için bir “Anlaşmazlıkların Çözümü Organı” kurulmuştur.
  4. Üyelerin dış ticaret politikalarını gözden geçirme ve değerlendirme: Söz konusu örgüt, üyelerin dış ticaret politikalarının denetlendiği bir forum rolü oynar. Bu amaçla anlaşmada “Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Mekanizması” ve bu mekanizma çerçevesinde çalışacak olan Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organına yer verilmiştir. Sözü geçen organ üye ülkelerin dış ticaret politikalarını, iki veya dört yıl gibi belirli aralıklarla incelemeye tabi tutar
  5. Sürekli bir kurumsal yapı olarak IMF, Dünya Bankası ve bunlara bağlı kuruluşlarla yakın iş birliği yapma: Örgütün böylece küresel ekonomik politikaların oluşturulmasında daha etkin bir rol oynaması amaçlanmıştır.

Soru 24

GATT ilkelerine göre, bir üye ülkenin ihracata uyguladığı sübvansiyonlar ithalatçı ülke ekonomisi üzerinde olumsuz etkilere neden oluyorsa, o da kendini korumak için telâfi edici vergiler koymasına ne denir?

Seçenekler

A
Haksız rekabet uygulamaları
B
Gümrük tarifelerinin tercih edilmesi
C
Dünya ticaretinin serbestleştirilmesi
D
ülkelerin iç ekonomik politikalarına karışmayı engellemek
E
Ticarette gümrük tarifeleri ve öteki kısıtlamaların kaldırmak
Açıklama:
Haksız rekabet uygulamaları: GATT ilkelerine göre, bir üye ülkenin ihracata uyguladığı sübvansiyonlar ithalatçı ülke ekonomisi üzerinde olumsuz etkilere neden oluyorsa, o da kendini korumak için telâfi edici vergiler koyabilir.

Soru 25

Zarar gören endüstrilerin damping ve sübvansiyon iddiaları karşısında hükûmetlerin karşı vergi koymadan önce yapılacak soruşturmaların ilke ve kurallar hangi şehirde belirlenmiştir?

Seçenekler

A
Brüksel
B
Tokyo
C
Londra
D
Paris
E
New York
Açıklama:
Zarar gören endüstrilerin damping ve sübvansiyon iddiaları karşısında hükûmetlerin karşı vergi koymadan önce bir soruşturma yaptırmaları gerekir. Bu soruşturmaların yöntemlerini belirlemek üzere GATT Tokyo Görüşmeleri sırasında bir Anti-Damping Kodu ile Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Vergiler Kodu benimsemiştir. Üye ülkeler damping soruşturmalarına ilişkin ulusal yasalarını bu kodlara uygun biçimde düzenlemişlerdir.

Soru 26

ABD’de Ticareti Geliştirme Yasası çıkartılan ve Başkan’a tüm mallar üzerindeki tarifeleri yüzde 50 oranında toptan indirme yetkisi kaç yılında çıkarılmıştır?

Seçenekler

A
1948
B
1957
C
1962
D
1967
E
1979
Açıklama:
1957 Roma Anlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğunun bir gümrük birliği şeklinde kuruluşunun tamamlanması üzerine, bu bölge ile yapılan ticaretteki engellerin kaldırılması için ABD yeni bir görüşmenin başlatılmasına gerek görmüştü. Dolayısıyla ABD’de 1962 Tarihli Ticareti Geliştirme Yasası çıkartılmış ve Başkan’a tüm mallar üzerindeki tarifeleri yüzde 50 oranında toptan indirme yetkisi tanınmıştı

Soru 27

Üye olan ülkelerin tek yanlı veya karşılıklı olarak belirli mallar üzerindeki gümrük tarifelerinde indirimde bulundukları iktisadi birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Serbest Ticaret Bölgeleri
B
Gümrük birliği
C
Ortak Pazar
D
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
Tercihli Ticaret Anlaşmaları:
En dar kapsamlı iktisadi iş birliği örneğidir. Burada anlaşmaya üye olan ülkeler, tek yanlı veya karşılıklı olarak belirli mallar üzerindeki gümrük tarifelerinde indirimde bulunurlar (tarife ödünleri verirler).

Soru 28

Ortak pazarın ötesinde ekonomik, mali ve para politikalarının koordinasyonunu da gerektiren birlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
Serbest Ticaret Bölgeleri
C
Gümrük birliği
D
Ortak Pazar
E
İktisadi Birlik
Açıklama:
İktisadi Birlik: İktisadi birleşme hareketlerinin en ileri şeklidir. İktisadi birlikler ortak pazarın ötesinde ekonomik, mali ve para politikalarının koordinasyonunu da gerektirir.

Soru 29

I- Durdurucu etkiler
II- Bir defalık etkiler
III- Ticaret yaratıcı etkiler
IV- Ticareti saptırıcı etkiler
V- Piyasa yaratıcı etkiler
Statik etkiler hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Seçenekler

A
I-II-III
B
II-III-IV
C
II-III-V
D
III-IV-V
E
II-IV-V
Açıklama:
Statik etkiler: Gümrük birliğinin oluşturulması ile ortaya çıkan bir defalık etkiler; ticaret yaratıcı ve ticareti saptırıcı etkilerden oluşur.

Soru 30

Birbirine benzeyen mallar üreten ülkelerin ekonomilere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Serbest ekonomiler
B
Tamamlayıcı ekonomiler
C
Rekabetçi ekonomiler
D
Ortak ekonomiler
E
Kısıtlayıcı ekonomiler
Açıklama:
Rekabetçi ekonomiler: Birbirine benzeyen mallar üreten ülkeler.

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi WTO'nun faaliyetleri arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Örgütün kapsamına giren anlaşmaların uygulanması, yönetimi ve işleyişinin sağlanması.
B
IMF, Dünya Bankası ve bunlara bağlı kuruluşlardan tamamen bağımsız çalışmalar yürütme.
C
Yapılacak yeni çok yanlı ticaret görüşmeleri için bir forum oluşturma, ticareti serbestleştirme çabalarına yeni alanlar katma.
D
Üyeler arasında çıkabilecek anlaşmazlıkları çabuk ve etkili biçimde çözmek üzere bir ara buluculuk mekanizması kurma.
E
Üyelerin dış ticaret politikalarını gözden geçirme ve değerlendirme.
Açıklama:
IMF, Dünya Bankası ve bunlara bağlı kuruluşlarla yakın iş birliği yapma: Örgütün böylece küresel ekonomik politikaların oluşturulmasında daha etkin bir rol oynaması amaçlanmıştır.

Soru 32

Dünya ticaretinin serbestleştirilmesi konusunda en kapsamlı kararların alındığı toplantı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Uruguay Toplantısı
B
Kennedy Toplantısı
C
Annecy Toplantısı
D
Torquay Toplantısı
E
Tokyo Toplantısı
Açıklama:
Uruguay Toplantıları: 1994’te sonuçlanan son GATT görüşmesi; dünya ticaretinin serbestleştirilmesi konusunda en kapsamlı kararlar bu toplantıda alınmıştır.
Uruguay Toplantısı

Soru 33

2001 Kasım ayında başlamış olan, sanayi ve tarım ürünleri ticaretini gündemine alan toplantı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tokyo Toplantısı
B
Kennedy Toplantısı
C
Uruguay Toplantıları
D
Doha Görüşmeleri
E
Annecy Toplantısı
Açıklama:
Doha Görüşmeleri: 2001 Kasım ayında Katar’ın başkentinde başladı. Sanayi ve tarım ürünleri ile hizmetler ticareti alanında daha ileri bir liberalleşme sağlamaya çalışır.

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi iktisadi birleşme veya gruplaşma hareketleri içerisinde yer almaz?

Seçenekler

A
Tercihli Ticaret Anlaşmaları
B
İktisadi Birlik
C
Gümrük Birliği
D
Ortak Pazar
E
Kısıtlı Ticaret Bölgesi
Açıklama:
Serbest Ticaret Bölgesi: Bu tür birleşmelerde, birliğe üye ülkeler, aralarındaki ticarette gümrük tarifelerini ve miktar kısıtlamalarını kaldırmakta fakat birlik dışında kalanlara karşı her biri kendi özel tarifesini uygulamaktadır. Yani aynı mal, birlik üyesi bir ülkeden ithal edildiğinde tarife ödenmez fakat üçüncü ülkelerden ithal edildiğinde ulusal gümrük vergisi uygulanır.
Kısıtlı Ticaret Bölgesi

Soru 35

Gunnar Myrdal tarafından ortaya atılan ve farklı gelişme düzeylerinde bulunan ülkelerin, mal ve faktör hareketlerinin serbest olduğu bir iktisadi gruba katılmaları durumunda, serbest piyasa düzeninin, bunlar arasındaki gelişme dengesizliğini artıracağı yönündeki görüşe ne ad verilir?

Seçenekler

A
Genel Ekonomi Teorisi
B
İkinci En İyi Teorisi
C
İktisadi Birleşmeler Teorisi
D
Kutuplaşma Teorisi
E
Gümrük Birliği Teorisi
Açıklama:
Gunnar Myrdal tarafından ortaya atılan bu görüş, Kutuplaşma Teorisi diye bilinir.

Soru 36

ABD ile Kanada arasında 1988 yılında kurulan ve 1992’de Meksika’nın katılmasıyla üye sayısı üçe çıkan ticaret bölgesi hangisidir?

Seçenekler

A
NAFTA
B
EFTA
C
IMF
D
LAFTA
E
GATS
Açıklama:
Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (NAFTA): ABD ile Kanada arasında 1988 yılında kuruldu ve 1992’de Meksika’nın katılmasıyla üye sayısı üçe çıktı.

Soru 37

1960'ta kurulan ve halen üyeleri İsviçre, Norveç ve İzlanda olan serbest ticaret bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
IMF
B
GATS
C
EFTA
D
LAFTA
E
NAFTA
Açıklama:
Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA): Hâlen üyeleri İsviçre, Norveç ve İzlanda’dır; bir serbest ticaret bölgesi modeline göre 1960’da kurulmuştur.

Soru 38

Serbest ticaretin geçerli olmadığı bir dünyada ticareti serbestleştirme yönünde alınacak bazı bireysel önlemler yerine, mevcutları dengeleyici yeni kısıtlamaların konulması dünya refahı açısından daha doğru olur.
Bu teoriye ne adı verilmektedir?

Seçenekler

A
İktisadi birleşmeler teorisi
B
Kutuplaşma teorisi
C
İkinci en iyi teorisi
D
Küreselleşme teorisi
E
Gümrük birliği teorisi
Açıklama:
Serbest ticaretin geçerli olmadığı bir dünyada ticareti serbestleştirme yönünde alınacak bazı bireysel önlemler yerine, mevcutları dengeleyici yeni kısıtlamaların konulması dünya refahı açısından daha doğru olur. Bu teoriye “ikinci en iyi teorisi” adı verilmektedir.
İkinci en iyi teorisi

Soru 39

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?

Seçenekler

A
1 Ocak 2000
B
1 Ocak 1995
C
10 Aralık 1947
D
10 Aralık 1995
E
10 Aralık 1994
Açıklama:
1 Ocak 1995 tarihinde faaliyete geçen WTO, Uruguay Görüşmelerinde oluşturuldu.

Soru 40

Dünya ticaretini serbestleştirmek üzere 1947 yılında yapılan ve 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) kapsamına alınan çok yanlı anlaşma hangisidir?

Seçenekler

A
Uruguay Anlaşması
B
Doha Anlaşması
C
GATT Anlaşması
D
WTO Anlaşması
E
OECD Anlaşması
Açıklama:
GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması): Dünya ticaretini serbestleştirmek üzere 1947 yılında yapılan ve 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) kapsamına alınan çok yanlı bir anlaşma.
GATT Anlaşması

Ünite 5

Soru 1

Eğitici ve itici etkileri tarımdan daha fazla olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Sanayileşme
B
İthalat ikamesi
C
İhracatın teşviki
D
İç piyasaya dönük üretim
E
Wahington uzlaşısı
Açıklama:
Sanayileşme: Sanayi malları üretimine ağırlık vererek kalkınma yaklaşımı, sanayi malları genellikle tarıma göre daha fazla sermaye, daha ileri teknoloji içerir, dolayısıyla sanayileşmenin eğitici ve itici etkileri tarımdan daha fazladır.

Soru 2

Önceleri ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin, koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma stratejisine ne ad verilmektedir?

Seçenekler

A
Sanayileşme
B
İthalat İkamesi
C
İhracatın teşviki
D
Washington uzlaşısı
E
İlk sanayileşme planı
Açıklama:
Bugün genellikle gelişmekte olan ülkenin geçmişinde kalmakla birlikte, ithalat ikamesi, önceleri ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin, koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma stratejisidir.

Soru 3

İthal ikamesi ------------------------ esas alan, yoğun koruyuculuğa dayalı ve ekonominin hemen her kesimini kapsayacak biçimde yaygın devlet müdahaleciliğini öngören bir ekonomik modeldir.
Yukarıdaki boşluğa uygun gelecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
ihracat teşviki
B
karşılaştırmalı üstünlükleri
C
iç piyasaya dönük üretimi
D
dışa bağımlılığı
E
Washington uzlaşısını
Açıklama:
İthal ikamesi iç piyasaya dönük üretimi esas alan, yoğun koruyuculuğa dayalı ve ekonominin hemen her kesimini kapsayacak biçimde
yaygın devlet müdahaleciliğini öngören bir ekonomik modeldir

Soru 4

Aşırı koruyuculuk iş adamlarını uyuşukluğa sürükler, monopolleşme eğilimini artırır ve yerli sanayide araştırma ve geliştirme faaliyetlerini caydırıcı etki yapar.
Yukarıdaki durum aşağıdaki ithal ikamesinin yol açtığı sorunlardan hangisinde gerçekleşmektedir?

Seçenekler

A
Dış borçların artışı
B
Dışa bağımlılık
C
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
D
Kaynak israfı
E
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
Açıklama:
Kaynak israfı: İthalat ikamesi, karşılaştırmalı üstünlüklere uygun bir kaynak dağıtımına dayanmaz. Yüksek koruma duvarlarının arkasında geliştirilmeye çalışılan endüstrilerde, uluslararası standartlara göre maliyetler ve fiyatlar yüksek, kalite ise düşük olmaktadır. Aşırı koruyuculuk iş adamlarını uyuşukluğa sürükler, monopolleşme eğilimini artırır ve yerli sanayide araştırma ve geliştirme faaliyetlerini caydırıcı etki yapar. Böyle bir sanayileşmenin
sonucu, kaynak dağılımındaki etkinliğin bozulması ve genel olarak tüketici refahının düşmesidir.

Soru 5

İçerde üretim kapasitesi bir kez kurulduktan sonra üretim tesislerini sürekli olarak ithal malı ham maddelerle
beslemek gerekir.
Yukarıdaki durum aşağıdaki ithal ikamesinin yol açtığı sorunlardan hangisinde gerçekleşmektedir?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
C
Dış borçların artışı
D
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
E
Dışa bağımlılık
Açıklama:
Dışa bağımlılık: İthalat ikamesi, başlangıçta güdülen amacın tersine, ulusal ekonominin dışa bağımlılığını artırır. Bu politikalar gerçekte, ithalatın toplam hacminden çok, bileşimini etkiler. Nihai malların ithalatı azalır, buna karşılık ara malları, yatırım malları ve teknoloji ithali artar. İçerde üretim kapasitesi bir kez kurulduktan sonra üretim tesislerini sürekli olarak ithal malı ham maddelerle beslemek gerekir

Soru 6

İhracata yönelik üretimin iç piyasaya yönelik üretimden daha düşük oranlarda özendirilmesi doğal olarak ihracat gelirlerinin azalmasına neden olur.
Yukarıdaki durum aşağıdaki ithal ikamesinin yol açtığı sorunlardan hangisinde gerçekleşmektedir?

Seçenekler

A
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
B
Dış borçların artışı
C
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
D
Kaynak israfı
E
Dışa bağımlılık
Açıklama:
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık: İthalat ikamesi, temelde iç piyasaya dönük bir uygulamadır. Bu politikalar ihracat endüstrilerine, ithalatı ikame eden endüstrilerle aynı düzeyde özendirme sağlamadıkları gibi, resmî sabit kurdan ulusal parayı da aşırı değerlendirerek ihracatçıyı bir anlamda cezalandırmış olurlar.
İhracata yönelik üretimin iç piyasaya yönelik üretimden daha düşük oranlarda özendirilmesi ise doğal olarak ihracat gelirlerinin azalmasına neden olur.

Soru 7

Modern kentsel kesimlerde yüksek ücretle iş bulma ümidi, köylerde yaşayan insanları kentlere çeker.
Yukarıdaki durum aşağıdaki ithal ikamesinin yol açtığı sorunlardan hangisinde gerçekleşmektedir?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
C
Dışa bağımlılık
D
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
E
Dış borçların artışı
Açıklama:
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı: Tüketim malları endüstrilerinden başlayarak
ara ve yatırım malları endüstrileriyle bütünleşmeyi amaçlayan bir ithalat ikamesi (“derinlemesine” sanayileşme), ileri teknoloji ve sermaye yoğun üretim yöntemlerini özendirir.
Hükûmetlerin uyguladıkları gümrük vergisi muafiyeti, ucuz kredi ve öteki sübvansiyonlarla aşırı değerlenmiş kur politikaları sanayide bu yöndeki bir değişmeyi destekler. Sermaye yoğunluğu yüksek ve ileri teknolojiye dayalı üretim yöntemleri, emekten tasarruf edici niteliktedir. Başka bir deyişle bu tür sanayi yatırımları çok az yeni iş olanakları yaratırlar. Bu da artan nüfusun önemli bölümünün tarımda ve geleneksel kesimlerde tutulmasını gerektirir. Dolayısıyla da ülkedeki gizli ve açık işsizlerin sayısında büyük artışlar olabilir. Modern kentsel kesimlerde yüksek ücretle iş bulma ümidi, köylerde yaşayan insanları kentlere çeker. Böylece, geçmişte birçok gelişmekte olan ülkede görüldüğü gibi, kentlerin etrafında gecekondu mahalleleri oluşur ve işsizlik patlama noktasına ulaşır. Kısacası, ithal ikamesi politikaları sonuçta işsizlik sorunlarını daha da artırmakta ve ülkedeki faktör donatımına ters, ulusal ekonomi ile uyumsuz bir sanayi yapısının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Soru 8

Türkiye’de ilk sanayileşme programı hangi yıllarda uygulanmıştır?

Seçenekler

A
1910'lar
B
1920'ler
C
1930'lar
D
1940'lar
E
1950'ler
Açıklama:
İlk Sanayileşme Planı: Türkiye’de ilk sanayileşme programı 1930’larda uygulanmıştır.

Soru 9

Türkiye planlı kalkınma dönemine hangi yılda girmiştir?

Seçenekler

A
1960
B
1961
C
1962
D
1963
E
1964
Açıklama:
Kalkınma Planları: Türkiye, 1963 yılında planlı kalkınma dönemine girdi; ilk kalkınma planları ithalat ikamesi stratejisine dayanıyordu, 1980’den sonra bu yaklaşım değiştirilmiştir.

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi "ipotekli konut kredisi bankalarında ortaya çıkan, daha sonra ABD’nin mali sisteminin tamamını etkilemiş ve oradan da tüm dünyaya yayılmış" olan bir krizdir?

Seçenekler

A
1980 Uluslararası Bankacılık Krizi
B
1997 Güney Doğu Asya Krizi
C
2010 Euro Bölgesi Kamu Borcu Krizi
D
Şubat 2001 Krizi
E
2008 Küresel Mali Krizi
Açıklama:
2008 Küresel Mali Krizi
Bu krizin diğerlerinden önemli bir farkı vardır; öncekiler belirli ülke veya bölgelerde baş göstermiş ve etkileri de daha çok o yörelerle sınırlı kalmıştır. Oysa 2008 Krizi küresel niteliktedir. Şöyle ki, ABD’de bankaların verdikleri düşük faizli, fakat yüksek riskli ipotekli konut kredileri konut sektöründe büyük bir genişlemeye yol açmış, âdeta bir
balon etkisi yapmıştı. Ama Fed’in enflasyona karşı faizleri yükseltmesi karşısında bu kredilerin büyük çoğunluğu geri ödenemedi ve bankalar iflas durumuyla karşılaştılar. Böylece ipotekli konut kredisi bankalarında ortaya çıkan bu kriz, daha sonra ABD’nin mali sisteminin tamamını etkilemiş ve oradan da tüm dünyaya yayılmıştır. Küresel mali
kriz reel sektörde de etkilerini göstermiş, ABD’de, Avrupa’da, Uzak Doğu’da ve dünyanın başka yörelerindeki birçok ülkede büyüme negatife dönmüş, işsizlik oranlarında önemli artışlar olmuştur ve yoksulluk yaygınlaşmıştır. Krize sürüklenen ülkelerde hükümetler hazırladıkları büyük kurtarma paketleri ile iflas durumundaki mali kurumları
kurtarmaya çalışmış ve uygulamaya koydukları vergi ve harcama önlemleriyle ekonomilerini canlandırmaya çalışmışlardır.

Soru 11

“Yirminci asrın başlarında ….. sanayileşme alanında gösterdiği mucize ile, diğer az gelişmiş ülkelere örnek olmuş ve onları bu yolda daha azimli yapmıştır.” İfadesindeki boşluğu aşağıda belirtilmiş seçenekler ile tamamlayınız.

Seçenekler

A
Japonya
B
Almanya
C
Kanada
D
Amerika
E
İsviçre
Açıklama:
Sanayileşme, doğurduğu içsel ve dışsal ekonomiler, hızlı teknolojik ilerleme ve eğitici etkileriyle kalkınmanın temel itici gücüdür. Yirminci asrın başlarında Japonya’nın sanayileşme alanında gösterdiği mucize, diğer az gelişmiş ülkelere örnek olmuş ve onları bu yolda daha azimli yapmıştır. O nedenle 1950’lerden beri kalkınmayı sanayileşme ile özdeşleştirmek yönünde genel bir eğilim oluşmuştur. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Japonya” seçeneğidir.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi az gelişmiş ülkelerin kalkınma çabalarının bir amacı sayılabilir?

Seçenekler

A
Uluslararası ekonomik ve mali ilişkilerde ileri derecede küreselleşmenin sağlanması
B
Uluslararası ticaretin bir ülkenin kalkınmasına olan etkilerinin değerlendirilmesi
C
Dış ticaretin sağlanması
D
Tarıma dayalı ekonomik yapının ileri teknoloji gerektiren ürünler yönünde değiştirilmesi
E
İhracata yönelik büyüme göstergelerinin incelenmesi ve benimsenmesi
Açıklama:
Az gelişmiş ülkelerde kalkınma çabalarının amacı tarıma dayalı ekonomik yapının sanayi, özellikle ileri teknoloji ve yoğun sermaye gerektiren ürünler yönünde değiştirilmesi olduğu söylenebilir. Aynı özellik dış ticaret için de söz konusudur. Bu ülkeler gıda, ham madde veya maden ürünleri ihracatından ileri teknoloji içeren sanayi malları ihracatına geçmeye çalışmaktadırlar. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Tarıma dayalı ekonomik yapının ileri teknoloji gerektiren ürünler yönünde değiştirilmesi” seçeneğidir.

Soru 13

Kalkınmanın hangi modele göre gerçekleştirileceğini gösteren genel yaklaşımlar aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmıştır?

Seçenekler

A
İç piyasaya dönük üretim
B
İthalat ikamesi
C
Sanayileşme stratejileri
D
Karşılaştırmalı üstünlükler
E
Washington Uzlaşısı
Açıklama:
Sanayileşme stratejileri: Kalkınmanın hangi genel modele göre gerçekleştirileceğini gösteren genel yaklaşımlardır; ithalat ikamesi ve ihracatın teşviki diye ikiye ayrılır. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Sanayileşme stratejileri” seçeneğidir.

Soru 14

Aşağıdaki ifadelerden hangisi ihracatın özendirilmesi stratejisinin, ithalat ikamesine olan bir farklılığını ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Tüketici refahının düşmesi
B
İhracata yönelik üretimin iç piyasaya yönelik üretimden daha düşük oranlarda özendirilmesi
C
Tüketim malları endüstrileri ve yatırım malları endüstrilerinin bütünleşmesinin desteklenmesi
D
Hükümetlerin uyguladıkları gümrük vergisi muafiyetinin anlaşılması ve buna yönelik ihracat, ithalat planlarının yapılması
E
Tüm endüstrilerin değil ancak gelişebilecek ve rekabet edebilecek potansiyele sahip olanların özendirilmesine ve desteklenmesi
Açıklama:
İthalat ikamesinin karşıtı ihracata dönük sanayileşme veya ihracatın özendirilmesi stratejisidir. Buna dışa açık kalkınma stratejisi de denir. Bu yaklaşım, dinamik karşılaştırmalı üstünlüklere uygun bir sanayileşme modeline dayanır. Sanayileşmede seçicilik ana ilkedir; ithalat ikamesinin tersine, tüm endüstrilerin değil ancak gelişebilecek ve rekabet edebilecek potansiyele sahip olanların özendirilmesine ve desteklenmesine çalışılır. Anlaşılacağı üzere sorunun doğru cevabı “tüm endüstrilerin değil ancak gelişebilecek ve rekabet edebilecek potansiyele sahip olanların özendirilmesine ve desteklenmesi” seçeneğidir.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi İthalat ikamesinin yol açtığı sorunlardan biri değildir?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
Dışa bağımlılık
C
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
D
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
E
Karşılaştırmalı üstünlüklerin olmaması
Açıklama:
Karşılaştırmalı üstünlükler ve ithalat ikamesi: İthalat ikamesi stratejisi dengeli kalkınma modeline dayanır, karşılaştırmalı üstünlüklerin yeri yoktur. Sorunun cevabı “Karşılaştırmalı üstünlüklerin olmaması” seçeneğidir. Bu seçenek, ithalat ikamesinin yol açtığı sorunlardan birini değil; ithalat ikamesinin bir özelliğini ortaya koymuştur.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi ithalat ikamesi stratejisinin bir temel hedefi sayılabilir?

Seçenekler

A
Yaygın devlet müdahaleciliği
B
İç piyasa talebinin karşılanması
C
Dış piyasa talebinin karşılanması
D
Faiz oranlarının düzenlenmesi
E
Ekonomik ve mali bakımdan dış piyasalarla bütünleşmiş ülkelerde faiz, enflasyon ve döviz kurları arasında dengeli ilişkilerin incelenmesi
Açıklama:
İç piyasaya dönük üretim: İthalat ikamesi stratejisinin temel hedefi iç piyasa talebini karşılamaktır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “iç piyasa talebinin karşılanması” seçeneğidir.

Soru 17

Aşağıdaki ifadelerden hangisi ihracata dönük sanayileşmenin bir özelliğini ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Tüm endüstrilerin değil, ileride gelişip rekabetçi konuma gelecek olanların seçilip geliştirilmesi öngörüsü
B
İşsizlik probleminin giderilmesi
C
Karşılaştırmalı üstünlüklere uygun bir kaynak dağıtımının elde edilememesi
D
İç piyasaya dönük bir uygulama olması
E
Az gelişmiş ülkelerde ekonomik yapıyı modernleştirmenin bir aracı olarak görülmesi
Açıklama:
İhracata dönük sanayileşme: Dışa açık sanayileşme modeli olarak da adlandırılır; sanayileşmede ana ilke dünya piyasaları için üretim yapmaktır; tüm endüstrilerin değil, ileride gelişip rekabetçi konuma gelecek olanların seçilip geliştirilmesini öngörür. Anlaşılacağı üzere sorunun doğru cevabı “tüm endüstrilerin değil, ileride gelişip rekabetçi konuma gelecek olanların seçilip geliştirilmesi öngörüsü” seçeneğidir.

Soru 18

Washington Uzlaşısı terimi ilk kez kaç yılında ve hangi ülkeler politikaları için kullanılmaya başlanmış bir kavramdır?

Seçenekler

A
1991-Amerika Birleşik Devletleri
B
1990-Baltık Ülkeleri
C
1979-İskandinav Ülkeleri
D
1989-Latin Amerika
E
1989-Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler
Açıklama:
Washington Uzlaşısı terimi aslında ilk kez 1989’da Latin Amerika ülkelerine yönelik politika düzenlemeleri için kullanılmış bir kavramdı. Ama giderek diğer az gelişmiş ülkeler ve 1990’lardan sonra piyasa ekonomisine geçmeye çalışan eski sosyalist ülkeler (dönüşüm ekonomileri) için de kullanılmaya başlandı. Böylece Washington Uzlaşısı giderek, günün standart bir kalkınma modeli durumuna geldi. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “1989-Latin Amerika” seçeneğidir.

Soru 19

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Yeni Bin Yıl Hedefleri kararının bir temel özeliğini ortaya koymuştur?

Seçenekler

A
Döviz gelirlerindeki dalgalanmanın önlenmesi için gerekli yaptırımların uygulanması
B
Sosyal ve ekonomik kalkınma için öncelikle beşerî kalkınma ve küresel katılımcılığın esas alınması
C
Az gelişmiş ülkelerin kalkınmasının, merkez durumundaki sanayileşmiş ülkelerin hızlı büyümesine bağlı sayılması
D
İhracatın az sayıda tarım ürünü üzerinde yoğunlaşması
E
İhracat gelirlerindeki dalgalanmanın şiddetinin azaltılmasının sağlanması
Açıklama:
2000 yılı Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Yeni Binyıl Kalkınma Hedefleri diye adlandırılan bir karar oy birliği ile benimsenmiş ve bununla ilgili bir de Deklarasyon yayımlanmıştır. Yeni Binyıl Kalkınma Hedefleri, sosyal ve ekonomik kalkınma için öncelikle beşerî kalkınmayı ve küresel katılımcılığı esas alır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı “Sosyal ve ekonomik kalkınma için öncelikle beşerî kalkınma ve küresel katılımcılığın esas alınması” seçeneğidir.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Singer-Prebisch Tezi’nin, dış ticaret hadlerinin uzun dönemde tarım ürünleri aleyhine veya sanayi ürünleri lehine değişmekte olduğunu savunmasının bir nedeni olabilir?

Seçenekler

A
Tarım ürünlerinin talebinin azalması ve arzının artması
B
Merkez bankasının döviz piyasasına müdahale etmesi
C
Mali krizler
D
Reel ekonomi
E
Mali küreselleşmenin yol açtığı ani ve şiddetli fon akımları
Açıklama:
Singer-Prebisch Tezi: Dış ticaret hadlerinin uzun dönemde tarım ürünleri aleyhine veya sanayi ürünleri lehine değişmekte olduğunu savunur. Buna neden olarak tarım ürünlerinin talebinin azalması ve arzının artması üzerinde durur. Ayrıca az gelişmiş ülkelerde ekonomik yapının çok katı olduğunu belirtir. Bundan dolayı sorunun doğru cevabı “Tarım ürünlerinin talebinin azalması ve arzının artması” seçeneğidir.

Soru 21

"İçe dönük sanayileşme modeli;
önceden ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin,
koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak
yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma stratejisidir".
Yukarıdaki açıklamayı karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Sanayileşme
B
İhracat
C
İthalat İkamesi
D
Kalkınma Planları
E
Yabancı Sermaye
Açıklama:
Bugün genellikle gelişmekte olan ülkenin geçmişinde kalmakla birlikte, ithalat ikamesi, önceleri ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin, koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma stratejisidir. Yurt içi piyasaların yabancı üreticilerden devralınmasını öngörür. Bunun için de yoğun bir devlet müdahalesini gerektirir.

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi ithalat ikamesinin yol açtığı sorunlardan biri olamaz?

Seçenekler

A
Dışa bağımlılık
B
Kaynak israfı
C
Artan işsizlik
D
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
E
İç borçlanma
Açıklama:
Bu durum iç borçlanmayı değil tam tersi dış borçlanmayı beraberinde getirir. Bir yandan dışa bağımlılığın artması, diğer yandan ihracatın gerilemesi dış ödeme açıklarını ülkenin en önemli sorunlarından birisi durumuna getirir. Bu da ülkeyi
açıklarını finanse etmek için, sürekli biçimde dış
kaynak aramak zorunda bırakır. Böylece, artan
dış borçlar bu politikaların adeta doğal bir sonucu
durumuna gelir.

Soru 23

1990'larda ilk kez Latin Amerika ülkelerine yönelik politika düzenlemeleri amacıyla ortaya çıkmış liberal politika uygulamalarının ismi nedir?

Seçenekler

A
Truman Doktrini
B
Washington uzlaşısı
C
İthalat İkamesi
D
Sanayileşme Stratejileri
E
Marshall Planı
Açıklama:
Washington temelli uluslararası kuruluşların
(IMF ve Dünya Bankası) liberal politika önerilerini ifade eden kalkınma stratejilerindeki bu yeni
yaklaşım, Washington Uzlaşısı olarak bilinir. Bu
politika değişikliği, önceki dönemlerin yoğun devlet müdahaleciliğine dayalı kalkınma stratejilerine
bir tepki olarak da düşünülebilir.

Soru 24

Türkiye’de ilk sanayileşme programı hangi yıllarda uygulanmaya başlamıştır?

Seçenekler

A
1960'lar
B
1950'ler
C
1940'lar
D
1930'lar
E
1920'ler
Açıklama:
1930’larda sanayileşme amacına ulaşmak için,
bazı sanayi planları hazırlanmıştır. Örneğin, ilk
Beş Yıllık Sanayi Planı 1931’de uygulamaya kondu. Bu planda daha çok tüketim malları endüstrilerine ağırlık veriliyordu. Birinci Plan’ın uygulamada oldukça başarılı sonuçlar vermesi üzerine,
İkinci Sanayi Planı hazırlanmışsa da bu plan, o
sıralar patlak veren İkinci Dünya Savaşı dolayısıyla
uygulanamadı.

Soru 25

Türkiye hangi tarihten itibaren içe dönük sanayileşmeden dışa dönük sanayileşme modeline geçmiştir?

Seçenekler

A
1970
B
1980
C
1990
D
1960
E
1950
Açıklama:
Türkiye 24 Ocak 1980 İktisadi Kararları ile
geleneksel ithal ikamesi stratejisini değiştirerek
ihracatın özendirilmesine dayanan kalkınmaya yöneldi. Nitekim bu dönemde hazırlanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda (1985-1989) öncekilerden farklı olarak dışa açık bir ekonomik model esas
alınmıştır.

Soru 26

Aşağıdakilerde hangisi "Klasik Büyüme Teorisi"nin ana fikridir?

Seçenekler

A
Çevre ülkelerin gelişmesi
B
Merkez ülkelerin fakirleşmesi
C
Çevre ülkelerin sömürülmesi
D
Merkez ülkelerin sömürmesi
E
Merkez ülkelerin sürekli ve istikrarlı gelişmeleri
Açıklama:
Bu teoriye göre, dünya ekonomisinin büyümesi için her şeyden önce “Merkez’i oluşturan sanayileşmiş ülkelerin (Kuzey), sürekli ve istikrarlı biçimde gelişmesine gerek vardır. Çünkü merkezde
başlatılan büyüme, otomatik biçimde “çevre ”ye yayılacak ve az gelişmiş ülkelerin kalkınmalarını hızlandıracaktır.

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi azgelişmiş ülkelerin dış borç oluşturmasıyla ilgili nedenlerden biri değildir?

Seçenekler

A
Petrol fiyatlarındaki artışlar
B
Sanat üretiminin artması
C
Gelişmiş ülkelerde yaşanan durgunluk
D
Reel faizlerdeki artışlar
E
İlkel tarım ürünleri fiyatlarının düşmesi:
Açıklama:
Sanat üretiminin artması fakir ülkelerin dış borç oluşturmasında bir etken değildir.

Soru 28

Bir ülkenin sattığı ve satın aldığı malların fiyatlarındaki değişmeler dolayısıyla dış ticaretten elde ettiği kazanç ya da uğradığı kayıpları göstermeye yarayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış Ticaret Haddi
B
Singer-Prebisch Tezi
C
İthalat
D
İhracat
E
Reel Ekonomi
Açıklama:
Dış ticaret hadlerinin en yaygın kullanılan tanımı net değişim ticaret hadleri tanımıdır. Buna göre net değişim ticaret hadleri ülkenin ihracat fiyat indeksinin ithalat fiyat indeksine oranıdır.

Soru 29

Dış ticaret hadlerinin uzun dönemde tarım ürünleri aleyhine değişmekte olduğunu öne süren görüşe ne denir?

Seçenekler

A
Reel Ekonomi
B
Singer-Prebisch Tezi
C
İthalat
D
İhracat
E
Marshall Planı
Açıklama:
Singer-Prebisch Tezi: Dış ticaret hadlerinin
uzun dönemde tarım ürünleri aleyhine veya
sanayi ürünleri lehine değişmekte olduğunu
savunur. Buna neden olarak tarım ürünlerinin talebinin azalması ve arzının artması üzerinde durur. Ayrıca az gelişmiş ülkelerde
ekonomik yapının çok katı olduğunu belirtir.

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi 2010 krizinden en az etkilenmiş olan bir ülkedir?

Seçenekler

A
Hollanda
B
Yunanistan
C
İtalya
D
Portekiz
E
İspanya
Açıklama:
Hollanda 2010 krizinden en az etkilenen ülkeler arasındadır

Soru 31

Ülkeler ithal ikamesi stratejisine genellikle aşağıdaki endüstri alanlarından hangisi ile başlarlar?

Seçenekler

A
Ağır sanayi
B
Tüketim malları
C
Elektronik ürünler
D
Tarım ürünleri
E
Nano teknoloji
Açıklama:
Ayrıca, ithalat ikamesine genellikle tüketim malları endüstrileri ile başlandığı görülmüştür. Bunun nedenleri ise bu alanlarda hazır bir iç piyasanın bulunmasının yanı sıra, tüketim malları üretiminin yoğun sermaye ve çok ileri teknoloji gerektirmeyen firmalar tarafından yapılabilmesi ile ilgilidir.
Doğru cevap b) şıkkıdır.

Soru 32

İthal ikamesi stratejisinin temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
İç piyasa talebinin karşılanması
B
Döviz kurlarının dengelenmesi
C
Politika faizlerinin düşürülmesi
D
Genç istihdamının geliştirilmesi
E
İthalat/ihracat dengesini sağlanması
Açıklama:
İç piyasaya dönük üretim: İthalat ikamesi stratejisinin temel hedefi iç piyasa talebini karşılamaktır.
Kısacası, ithal ikamesi iç piyasaya dönük üretimi esas alan, yoğun koruyuculuğa dayalı ve ekonominin hemen her kesimini kapsayacak biçimde yaygın devlet müdahaleciliğini öngören bir ekonomik modeldir.
Doğru cevap a) şıkkıdır

Soru 33

İhracata yönelik bir kalkınma modelinde genç endüstrilerin durumu aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?

Seçenekler

A
Tamamen tasfiye edilirler
B
Yabancı ortaklı duruma getirilirler
C
Üzerlerindeki koruma kaldırılır
D
Korunmaları belli süre sürdürülür
E
Süresiz olarak korumaya alınırlar
Açıklama:
İhracata yönelen bir sanayileşme modelinde, dış ticaret politikasının temel işlevi, kurulan ve ilerde kurulacak olan endüstrileri dış piyasanın rekabetine hazırlamaktır. O nedenle “genç endüstriler ”in bir süre dış rekabetten korunmaları gerekse de asıl hedef, uzun dönemde liberal bir dış ticaret rejimi uygulayarak ulusal ekonominin dünya ekonomisi ile bütünleşmesini sağlamaktır.
Doğru cevap d) şıkkıdır

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi 1989'da başlayan Washington Uzlaşısının hedefi içinde sayılan gruplardan birisidir?

Seçenekler

A
Ekonomisi gelişmiş Avrupa Birliği ülkeleri
B
Gelişmiş Güney-doğu Asya ekonomileri
C
Az gelişmiş Latin Amerika ekonomileri
D
Gelişmiş kuzey Amerika ekonomileri
E
Kuzey Atlantik Paktı üyesi ülkeler
Açıklama:
Washington Uzlaşısı terimi aslında ilk kez 1989’da Latin Amerika ülkelerine yönelik politika düzenlemeleri için kullanılmış bir kavramdı. Ama giderek diğer az gelişmiş ülkeler ve 1990’lardan sonra piyasa ekonomisine geçmeye çalışan eski sosyalist ülkeler (dönüşüm ekonomileri) için de kullanılmaya başlandı. Böylece Washington Uzlaşısı giderek, günün standart bir kalkınma modeli durumuna geldi
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 35

Türkiye’nin ithal ikamesi stratejisini değiştirerek ihracatın özendirilmesine dayalı dışa açık bir politika izlemesi aşağıda verilen olaylardan hangisiyle gerçekleşmiştir?

Seçenekler

A
1950 sonrası liberal politikalar
B
1963 Planlı kalkınma dönemi
C
1973 Dünya petrol bunalımı
D
24 Ocak 1980 kararları
E
1994 ekonomik krizi
Açıklama:
Türkiye 24 Ocak 1980 İktisadi Kararları ile geleneksel ithal ikamesi stratejisini değiştirerek ihracatın özendirilmesine dayanan kalkınmaya yöneldi. Nitekim bu dönemde hazırlanan Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda (1985-1989) öncekilerden farklı olarak dışa açık bir ekonomik model esas alınmıştır.
Doğru cevap d) şıkkıdır

Soru 36

XIX. yüzyılda dünya sanayi üretiminin büyük bölümünü karşılayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Amerika Birleşik Devletleri
B
Fransa
C
Almanya
D
İtalya
E
İngiltere
Açıklama:
XIX. yüzyılda İngiltere, dünya sanayi üretiminin büyük bir payını karşılıyordu. Sanayi üretiminde ve nüfustaki hızlı artışlar, İngiltere’nin gıda ve ham maddeler talebini artırdı. İngiltere kaynak yönünden fakir bir ülke olarak ihtiyacı olan bu maddeleri ABD, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Arjantin, Güney Afrika, gibi o günkü yeni yerleşim alanlarından karşılıyordu. Dolayısıyla İngiltere’deki büyümenin etkisiyle zengin kaynaklara sahip söz konusu ülkelerin gıda ve ham madde ihracatında da önemli artışlar olmuştur. Örneğin, 1815-1913 döneminde, İngiltere’nin nüfusu 3 kat, GSMH’si 10 kat artarken ithalat hacminde 20 kat bir artış görülmüştü.
Doğru cevap e) şıkkıdır

Soru 37

Aşağıda verilen ülkelerden hangisi 1970’lerde gelişmiş ülkelerin emek yoğun ürünler üzerindeki korumacılık düzenlemelerinden olumsuz etkilenen ülkelerden birisi değildir?

Seçenekler

A
Avustralya
B
Brezilya
C
Güney Kore
D
Meksika
E
Singapur
Açıklama:
Nitekim 1970’lerden sonra sanayileşmiş ülkelerde özellikle rekabet derecesi düşük emek yoğun yurt içi endüstrilere uygulanan koruyucu önlemler, bu mallar üzerinde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip az gelişmiş ülkeleri çok olumsuz yönde etkilemiştir. Daha önce belirtildiği gibi, bu endüstrilerin başında tekstil gelir. Ama çelik, gemi yapımı, elektronik tüketim malları, TV cihazları, ayakkabı ve daha birçokları bunlar arasında yer alır. Ülkemizle birlikte, Brezilya, Hong Kong, Kore, Meksika, Singapur gibi yeni sanayileşmekte olan ülkeler özellikle bu malların üretim ve ihracatında önemli bir atılım yapmışlardır. Az gelişmiş ülkelerin dışa açılmaya çalıştıkları bir dönemde böylesine bir korumacılık az gelişmiş ülkelerin dış piyasalara yönelmeleri açısından kuşkusuz ki çok cesaret kırıcı olmuştur.
Doğru cevap a) şıkkıdır

Soru 38

1996 yılında HIPC girişimi ile dış borçlarının yapılandırılması söz konusu olan ağır dış borçlu ülkelerden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Tunus
B
Güney Afrika
C
Papua Yeni Gine
D
Kamerun
E
Moldova
Açıklama:
HIPC Girişimi: 1996’da G-7 ülkelerinin devlet ve hükûmet başkanlarının katılımlarıyla yapılan Lyon Zirvesi’nde, ağır borçlu yoksul ülkelerin borçlarına yönelik olarak HIPC Girişimi (Highly Indepted Poor Countries- HIPC Attempt) adı verilen bir düzenlemede bulunuldu. (Ağır borçlu nitelendirilen ülkelerin sayısı 2007’de 38’dir. Bu grupta yer alan bazı ülkeler örneğin şunlardır: Benin, Kamerun, Çat, Kongo, Fildişi, Etiyopya, Gana, Honduras, Madagaskar, Mozambik, Somali, Sudan, Togo, Uganda, Zambiya) Amaç söz konusu ülkelerin dış borçlarını ödenebilecek bir düzeye (sürdürülebilir borç) indirmek için uzun süreli çözümler bulmaktı. Bu kapsamda alacaklıların eşit koşullarla katılımına dayalı bir eş güdüm sağlanması öngörülmekteydi. HIPC Girişimi ile ilk kez sağlanacak borç indirimlerine iki yanlı resmi dış borçların yanında çok yanlı (uluslararası mali kuruluşlarca verilen) borçlar da dâhil ediliyordu.
Doğru cevap d) şıkkıdır

Soru 39

Orta gelir gelir grubunda yedi yıl ya da daha fazla kalarak üst gelir grubuna sıçrama yapamama durumuna “orta gelir tuzağı” denilmektedir. Bu tanıma uygun olarak orta gelir tuzağına yakalanmış ülkelerden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Yeni Zelanda
B
Liberya
C
Güney Afrika
D
Tayvan
E
İskoçya
Açıklama:
Yapılan araştırmalar, düşük gelir grubundaki bir kısım ülkelerin hızla gelişerek orta gelir düzeyine ulaştıklarını, ancak daha sonra bu grupta uzun süreler kalmalarına rağmen üst gelir basamağına çıkmalarını sağlayacak bir sıçrama yapamadıklarını göstermektedir. Söz konusu tuzağın ortaya çıkması için, orta gelir grubunda geçirilmesi gereken sürenin genellikle yedi yıl veya daha fazla olması gerektiği kabul edilir. Örneğin; Güney Kore, Singapur, Tayvan ve Hong Kong (Asya Kaplanları) orta gelir tuzağından kurtulmayı başarırken Malezya, Tayland, Güney Afrika ve Brezilya vs. gibi ülkelerin ise orta gelir tuzağına yakalandıkları ifade edilmektedir.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Singer-Prebisch tezinde ticaret hadlerindeki bozulmaya neden olduğu vurgulanan belli başlı arz-talep etkenlerinden birisi değildir?

Seçenekler

A
Gıda maddeleri talebinin azalması
B
Gelişmiş ülkelerde tarım kesimini koruyucu önlemler
C
Teknolojik yenilikler ve faktör artışları
D
Tekelci kuruluşların etkisi
E
Enerji piyasalarındaki dengesizlikler
Açıklama:
Taleple ilgili faktörler: Singer-Prebisch tezinde ticaret hadlerindeki bozulmaya neden olduğu vurgulanan belli başlı talep etkenleri şunlardır:
-Gıda maddeleri talebinin azalması
-Gelişmiş ülkelerde tarım kesimini koruyucu önlemler
Arzla ilgili faktörler: Talep faktörlerinin yanında arzla ilgili faktörler de ticaret hadlerinin az gelişmiş ülkeler aleyhine dönmesine neden olabilir. Singer-Prebisch tezinde üzerinde durulan başlıca arz faktörleri arasında şunlar yer almaktadır:
-Teknolojik yenilikler ve faktör artışları
-Tekelci kuruluşların etkisi
Doğru cevap e) şıkkıdır

Soru 41

Hangisinin, uluslararası ticarette az gelişmiş ülkelerin, gelişmiş ülkelerle olan ekonomik ilişkilerinin tanımlanmasında, doğru olduğu söylenebilir?

Seçenekler

A
Uluslararası ticarette az gelişmiş ülkelerin, gelişmiş ülkelerle olan ekonomik ilişkilerinin geleneksel niteliği, bunların sanayileşmiş ülkelerden gıda maddeleri ve ham madde ithal edip, onlara işlenmiş sanayi ürünleri ihraç etmeleridir.
B
Yeni sanayileşmeye başlayan bazı az gelişmiş ülkeler lehine olumlu gelişme olarak, bunların içinde Güneydoğu Asya ülkeleri ile bazı Latin Amerika ülkeleri de bulunmaktadır, özellikle emek yoğun sanayi malları ithalatı alanında önemli bir artış söz konusudur.
C
Yeni sanayileşmekte olan bu ülkelerin ithal etmekte oldukları ürünler arasında tekstil, giyim, demir-çelik, elektronik cihazlar vs. ön planda gelmektedir.
D
Az gelişmiş ülkelerde kalkınma çabalarının amacı tarıma dayalı ekonomik yapının tarım, özellikle hammadde ve yoğun emek gerektiren ürünler yönünde değiştirilmesi olduğu söylenebilir.
E
Az gelişmiş ülkeler, gıda, ham madde veya maden ürünleri ihracatından ileri teknoloji içeren sanayi malları ihracatına geçmeye çalışmaktadırlar.
Açıklama:
SANAYİLEŞME VE KALKINMA
Az gelişmiş ülkelerde kalkınma çabalarının amacı tarıma dayalı ekonomik yapının sanayi, özellikle ileri teknoloji ve yoğun sermaye gerektiren ürünler yönünde değiştirilmesi olduğu söylenebilir. Aynı özellik dış ticaret için de söz konusudur. Bu ülkeler gıda, ham madde veya maden ürünleri ihracatından ileri teknoloji içeren sanayi malları ihracatına geçmeye çalışmaktadırlar.

Soru 42

Genel anlamıyla, sanayileşme stratejilerinin tanımı hangisi olabilir?

Seçenekler

A
Kalkınmanın hangi genel modele göre gerçekleştirileceğini gösteren genel yaklaşımlardır.
B
Dışa kapalı ekonomi modelinin yerini dışa açık ihracatın teşviki politikasına bırakmasıdır.
C
1980’lerden sonraki ekonomik küreselleşme süreci ile birlikte ithal ikamesi stratejisini uygulayan ülkelerin sayısının artmasıdır.
D
Önceleri ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin, koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma modelidir.
E
Yurt içi piyasaların yabancı üreticilerden devralınmasını öngören yaklaşımdır.
Açıklama:
SANAYİLEŞME VE KALKINMA
Sanayileşme stratejileri: Kalkınmanın hangi genel modele göre gerçekleştirileceğini gösteren genel yaklaşımlardır; ithalat ikamesi ve ihracatın teşviki diye ikiye ayrılır.

Soru 43

İthalat İkamesinin anlaşılmasında hangisinin doğru olduğu söylenemez?

Seçenekler

A
Yurt içi piyasaların yabancı üreticilerden devralınmasını öngörür.
B
Önceleri ithalatla karşılanan iç piyasa talebinin, koruyucu ve özendirici önlemler uygulanarak yerli üretimle karşılanmasını öngören bir kalkınma stratejisidir.
C
İç piyasaya dönük üretimi esas alan, yoğun koruyuculuğa dayalı ve ekonominin hemen her kesimini kapsayacak biçimde yaygın devlet müdahaleciliğini öngören bir ekonomik modeldir.
D
Devlet müdahalesi, yalnızca yüksek gümrük tarifeleri, kotalar ve dış ticaret kısıtlaması gibi ticari engellerin uygulanması biçiminde kendini gösterir.
E
Döviz kurları, faizler, temel mal ve girdi fiyatları, vs. de devlet tarafından belirlenir. Bütün bunlar için yoğun bir bürokratik mekanizma oluşturulur ve serbest fiyat mekanizmasının işleyişi büyük ölçüde engellenir.
Açıklama:
İthalat İkamesi
Devlet müdahalesi, yalnızca yüksek gümrük tarifeleri, kotalar ve dış ticaret kısıtlaması gibi ticari engellerin uygulanması biçiminde kendini göstermez; bunun yanında döviz kurları, faizler, temel mal ve girdi fiyatları, vs. de devlet tarafından belirlenir. Bütün bunlar için yoğun bir bürokratik mekanizma oluşturulur ve serbest fiyat mekanizmasının işleyişi büyük ölçüde engellenir.

Soru 44

Hangisi, İthalat İkamesinin yol açtığı sorunlardan değildir?

Seçenekler

A
Kaynak israfı.
B
Dışa bağımlılık.
C
Tersine beyin göçü.
D
Dış borçların artışı.
E
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı.
Açıklama:
İthalat İkamesinin Yol Açtığı Sorunlar
Yukarıda işaret edilenlere ek olarak, ithalat ikamesine karşı yöneltilen başka önemli eleştiriler de vardır. Bunların başlıcalarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
Kaynak israfı
Dışa bağımlılık
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
Dış borçların artışı
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı

Soru 45

Hükûmetlerin uyguladıkları gümrük vergisi muafiyeti, ucuz kredi ve öteki sübvansiyonlarla aşırı değerlenmiş kur politikalarının sanayide, sermaye yoğunluğu yüksek ve ileri teknolojiye dayalı üretim yöntemlerini öne çıkararak, emekten tasarruf edici nitelikte olması, İthalat İkamesinin yol açtığı sorunların hangisine doğrudan işaret eder?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
Dışa bağımlılık
C
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
D
Dış borçların artışı
E
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
Açıklama:
İthalat İkamesi
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı: Tüketim malları endüstrilerinden başlayarak ara ve yatırım malları endüstrileriyle bütünleşmeyi amaçlayan bir ithalat ikamesi (“derinlemesine” sanayileşme), ileri teknoloji ve sermaye yoğun üretim
yöntemlerini özendirir.
Hükûmetlerin uyguladıkları gümrük vergisi muafiyeti, ucuz kredi ve öteki sübvansiyonlarla aşırı değerlenmiş kur politikaları sanayide bu yöndeki bir değişmeyi destekler. Sermaye yoğunluğu yüksek ve ileri teknolojiye dayalı üretim yöntemleri, emekten tasarruf edici niteliktedir. Başka bir deyişle bu tür sanayi yatırımları çok az yeni iş olanakları yaratırlar. Bu da artan nüfusun önemli bölümünün tarımda ve geleneksel kesimlerde tutulmasını gerektirir. Dolayısıyla da ülkedeki gizli ve açık işsizlerin sayısında büyük artışlar olabilir.

Soru 46

İhracata Dönük Sanayileşmenin anlaşılmasında hangi ifade doğru kabul edilebilir?

Seçenekler

A
Dışa kapalı sanayileşme modeli olarak da adlandırılır.
B
Sanayileşmede ana ilke iç piyasalar için üretim yapmaktır.
C
Tüm endüstrilerin değil, ileride gelişip rekabetçi konuma gelecek olanların seçilip geliştirilmesini öngörür.
D
Sermaye yoğunluğu yüksek ve ileri teknolojiye dayalı üretim yöntemleri ile, emekten tasarruf edici niteliktedir.
E
Bu tür sanayi yatırımları çok az yeni iş olanakları yaratırlar.
Açıklama:
İhracata dönük sanayileşme: Dışa açık sanayileşme modeli olarak da adlandırılır; sanayileşmede ana ilke dünya piyasaları için üretim yapmaktır; tüm endüstrilerin değil, ileride gelişip rekabetçi konuma gelecek olanların seçilip geliştirilmesini öngörür.

Soru 47

Yeni Dönemde Küreselleşme ve Sanayileşme Politikaları bağlamında hangi ifadenin doğru olmadığı söylenebilir?

Seçenekler

A
Yeni dönemde az gelişmiş ülkelerin kalkınma politikaları özellikle Dünya Bankası ve IMF’nin tavsiyeleri ile liberalleşme yönünde büyük bir değişim geçirmiştir.
B
Kredi faaliyetleri dolayısıyla bu dönemde Dünya Bankası ve IMF’nin az gelişmiş ülkeler üzerindeki nüfuzunda büyük bir artış olmuştur.
C
G-7 Grubu diye bilinen büyük sanayileşmiş ülkelerin desteğini de arkalarına alan Dünya Bankası ve IMF, az gelişmiş ülkeleri hükûmet müdahalesinden uzak, piyasa mekanizmasına ağırlık veren politikalar uygulamaya zorlamışlardır.
D
Washington temelli uluslararası kuruluşların (IMF ve Dünya Bankası) liberal politika önerilerini ifade eden kalkınma stratejilerindeki bu yeni yaklaşım, Washington Uzlaşısı olarak bilinir.
E
Yeni dönemdeki politika değişikliği, önceki dönemlerin yoğun devlet müdahaleciliğine dayalı kalkınma stratejilerine bir destek olarak da düşünülebilir.
Açıklama:
Yeni Dönemde Küreselleşme ve Sanayileşme Politikaları
Yeni dönemde az gelişmiş ülkelerin kalkınma politikaları özellikle Dünya Bankası ve IMF’nin tavsiyeleri ile liberalleşme yönünde büyük bir değişim geçirmiştir. Kredi faaliyetleri dolayısıyla bu dönemde Dünya Bankası ve IMF’nin az gelişmiş ülkeler üzerindeki nüfuzunda büyük bir artış olmuştur.
G-7 Grubu diye bilinen büyük sanayileşmiş ülkelerin desteğini de arkalarına alan bu kuruluşlar, az gelişmiş ülkeleri hükûmet müdahalesinden uzak, piyasa mekanizmasına ağırlık veren politikalar uygulamaya zorlamışlardır. Âdeta, geçmişte kalkınma
alanında yaşanan başarısızlıkları bu ülkelerdeki yoğun hükûmet müdahalelerine bağlamışlardır.
Washington temelli uluslararası kuruluşların (IMF ve Dünya Bankası) liberal politika önerilerini ifade eden kalkınma stratejilerindeki bu yeni yaklaşım, Washington Uzlaşısı olarak bilinir. Bu politika değişikliği, önceki dönemlerin yoğun devlet müdahaleciliğine dayalı kalkınma stratejilerine bir tepki olarak da düşünülebilir.

Soru 48

Türkiye’de ilk Beş Yıllık Sanayi Planı hangi yıl uygulamaya konmuştur?

Seçenekler

A
1923-1929 arası.
B
1931
C
1945
D
1950
E
1983
Açıklama:
TÜRKİYE’DE KALKINMA VE DIŞ TİCARET REJİMİ
1930’larda sanayileşme amacına ulaşmak için, bazı sanayi planları hazırlanmıştır. Örneğin, ilk Beş Yıllık Sanayi Planı 1931’de uygulamaya kondu.

Soru 49

Hangisinin Türkiye' de uygulamaya konan ilk kalkınma planlarının sanayileşme stratejisi bakımından dikkat çeken özelliklerinden olduğu söylenemez?

Seçenekler

A
Bu planlarda iç piyasanın temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelen ve ham maddesi yurt içinden sağlanabilen endüstrilerin kurulması ana ilkedir.
B
Kurulacak endüstriler, ilk kez 1929 yılında bağımsız bir biçimde yükseltilen ulusal gümrük tarifeleri ve yine o yıllarda yürürlüğe konulan kambiyo denetimi ve
kotalarla korunmuştur.
C
O dönemin siyasal ve ekonomik koşulları içinde izlenmeye başlanan bu politikalar, bugünkü kalkınma terminolojisiyle ithalat ikamesine dayanır.
D
Dışa açık bir ekonomik model esas alınmıştır. Amaç, kısa dönemde enflasyonun önlenmesi ve uluslararası mali kuruluşların güvenini sağlayarak yeni krediler elde edebilmekti.
E
Ham maddesi içerden karşılanan endüstrilere öncelik tanınması, sanayileşme politikasını dışa bağımlı olmadan sürdürme arzusunun bir ifadesidir.
Açıklama:
TÜRKİYE’DE KALKINMA VE DIŞ TİCARET REJİMİ
İlk kalkınma planlarında sanayileşme stratejisi bakımından dikkat çeken bazı özellikler vardır: Bu planlarda iç piyasanın temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelen ve ham maddesi yurt içinden sağlanabilen endüstrilerin kurulması ana ilkedir. Kurulacak endüstriler, ilk kez 1929 yılında bağımsız bir biçimde yükseltilen ulusal gümrük tarifeleri ve yine o yıllarda yürürlüğe konulan kambiyo denetimi ve kotalarla korunmuştur. Görülüyor ki, o dönemin siyasal ve ekonomik koşulları içinde izlenmeye başlanan bu politikalar, bugünkü kalkınma terminolojisiyle ithalat ikamesine dayanır. Ham maddesi içerden karşılanan endüstrilere öncelik tanınması ise, sanayileşme politikasını dışa bağımlı olmadan sürdürme arzusunun bir ifadesidir.

Soru 50

Yeni Binyıl Kalkınma Hedefleri (MDGs) içinde yer alan küresel katılımcılığın anlaşılmasında hangi ifade doğru kabul edilebilir?

Seçenekler

A
Yeni Binyıl Hedefleri, uluslararası topluma farklı bir bakış açısı getirmemekte, sosyal ve ekonomik kalkınmada insanın geliştirilmesini göz ardı etmektedir.
B
Küresel katılımcılık hedefi özellikle gelişmiş, sanayi ülkelerine yöneliktir ve bu ülkelerin öteki hedeflerin gerçekleştirilmesine yardımda bulunmak üzere sorumluluk taşıdıklarını ifade eder.
C
Hedefler arasında yoksulluk ve açlık sorunlarını yeryüzünden kaldırma, herkese en az ilköğretim olanağı sağlama, kadın-erkek eşitliği ve kadını ekonomik yönden güçlendirme, bulaşıcı hastalıklarla mücadele, doğal çevreyi koruma konularına yeterli önem verilmediği söylenebilir.
D
Geçerli ekonomik ve siyasal güç yapısının değiştirilerek, az gelişmiş ülkelerin dünya ekonomisinde daha etkin bir rol oynamasını ilke edinir.
E
Az gelişmiş ülkeler ile gelişmiş ülkelerle arasındaki açığın daha da derinleşmesine neden olduğu gerekçesiyle eleştirilmektedir.
Açıklama:
ULUSLARARASI KALKINMA SORUNLARI
Küresel katılımcılık hedefi özellikle gelişmiş, sanayi ülkelerine yöneliktir ve bu ülkelerin öteki hedeflerin gerçekleştirilmesine yardımda bulunmak üzere sorumluluk taşıdıklarını ifade eder. Başka bir deyişle, sanayileşmiş ülkelerin daha fazla maddi yardımda (ODA yardımları) bulunmalarını ve teknik yardım vermelerini ifade eder. Çevre korunması konusunun Birleşmiş Milletler Yeni Binyıl hedefleri arasında yer alması ise günümüzde konuya verilen önemin bir yansımasıdır.

Soru 51

İthalat ikamesinin, karşılaştırmalı üstünlüklere uygun bir kaynak dağıtımına dayanmaması hangi eleştiriye yol açmıştır?

Seçenekler

A
Dışa bağımlılık
B
Kaynak israfı
C
Dış borçların artışı
D
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
E
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
Açıklama:
Kaynak israfı: İthalat ikamesi, karşılaştırmalı
üstünlüklere uygun bir kaynak dağıtımına dayanmaz. Yüksek koruma duvarlarının arkasında geliştirilmeye çalışılan endüstrilerde, uluslararası standartlara göre maliyetler ve fiyatlar yüksek, kalite ise
düşük olmaktadır

Soru 52

Nihai malların ithalatının azalıp buna karşılık ara malları, yatırım malları ve teknoloji ithali artması ithalat ikamesine karşı yöneltilen hangi eleştiriyi ifade eder?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
Dış borçların artışı
C
Dışa bağımlılık
D
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
E
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
Açıklama:
Dışa bağımlılık: İthalat ikamesi, başlangıçta
güdülen amacın tersine, ulusal ekonominin dışa
bağımlılığını artırır. Bu politikalar gerçekte, ithalatın toplam hacminden çok, bileşimini etkiler.
Nihai malların ithalatı azalır, buna karşılık ara malları, yatırım malları ve teknoloji ithali artar.

Soru 53

Sermaye yoğunluğu yüksek ve ileri teknolojiye dayalı üretim yöntemlerinin, emekten tasarruf edici nitelikte olması ithalat ikamesine karşı yöneltilen hangi önemli eleştiriyi ifade eder?

Seçenekler

A
Kaynak israfı
B
Dışa bağımlılık
C
Dış borçların artışı
D
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı
E
İhracat endüstrileri aleyhine doğan çarpıklık
Açıklama:
Artan işsizlik ve ülkeye yabancı bir sanayi yapısı: Tüketim malları endüstrilerinden başlayarak
ara ve yatırım malları endüstrileriyle bütünleşmeyi
amaçlayan bir ithalat ikamesi (“derinlemesine” sanayileşme), ileri teknoloji ve sermaye yoğun üretim yöntemlerini özendirir.

Soru 54

ilk Beş Yıllık Sanayi Planı hangi yılda uygulamaya kondu?

Seçenekler

A
1925
B
1928
C
1931
D
1940
E
1957
Açıklama:
ilk Beş Yıllık Sanayi Planı 1931’de uygulamaya konmuştur.

Soru 55

Planlı Kalkınma Dönemi’ne hangi yılda girilmiştir?

Seçenekler

A
1938
B
1945
C
1957
D
1963
E
1971
Açıklama:
1963’te Planlı Kalkınma Dönemi’ne girilmiştir.

Soru 56

Türkiye'nin içe dönük sanayileşmeden dışa dönük sanayileşme modeline
geçtiği 1980 İktisadi Kararları hangi tarihte alınmıştır?

Seçenekler

A
24 Ocak
B
25 Şubat
C
27 Mart
D
29 Nisan
E
30 Mayıs
Açıklama:
24 Ocak 1980 İktisadi Kararları: Türkiye
bu kararların alınması ile içe dönük sanayileşmeden dışa dönük sanayileşme modeline
geçmiştir.

Soru 57

Türkiye, 1963 tarihinde hangi antlaşmayı
imzalamış ve o zamanki ismiyle AET’ye, ileride
tam üyeliği öngörülecek biçimde “ortak üye” olmuştur?

Seçenekler

A
İzmir Antlaşması
B
Trabzon Antlaşması
C
Amasya Antlaşması
D
İstanbul Antlaşması
E
Ankara Antlaşması
Açıklama:
Türkiye, 1963 tarihinde Ankara Antlaşması’nı
imzalamış ve o zamanki ismiyle AET’ye, ileride
tam üyeliği öngörülecek biçimde “ortak üye” olmuştu.

Soru 58

Klasik Büyüme Teorisi'ne göre, dünya ekonomisinin büyümesi için her şeyden önce “Merkez’i oluşturan sanayileşmiş ülkeler" ifadesi hangi bölge ülkelerini ifade eder?

Seçenekler

A
Güneydoğu
B
Doğu
C
Batı
D
Kuzey
E
Güney
Açıklama:
Az gelişmiş ülkelerin en önemli eleştirilerinden
birisi, klasik uluslararası büyüme teorisine yöneltilmişti. Bu teoriye göre, dünya ekonomisinin büyümesi için her şeyden önce “Merkez’i oluşturan
sanayileşmiş ülkelerin (Kuzey), sürekli ve istikrarlı
biçimde gelişmesine gerek vardır.

Soru 59

I. Petrol fiyatlarındaki artışlar
II. Reel faizlerdeki artışlar
III. Gelişmiş ülkelerde yaşanan durgunluk
IV. İlkel tarım ürünleri fiyatlarının düşmesi
Yukarıda verilenlerden hangileri az gelişmiş ülkelerin dış borç sorunlarının ortaya çıkmasında etkili olan etkenlerdendir?

Seçenekler

A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Az gelişmiş ülkelerin dış borç sorunlarının ortaya çıkmasında etkili olan daha birçok etken bulunmaktadır. Bunlar, ülkeden ülkeye değişebildikleri için genelleme yapmak güçtür. Ancak
önemli bazılarını belirtmekte yarar vardır.
Petrol fiyatlarındaki artışlar: 1973-74, 1979-
81 ve sonraki dönemlerde petrol fiyatlarında ortaya
çıkan hızlı artışlar, ithalatçı ülkelerde petrol faturalarının finansmanı için dış borçlanmaya olan ihtiyacı da artırmıştır.
Gelişmiş ülkelerde yaşanan durgunluk: Petrol fiyatlarındaki artışlar veya küresel mali krizler
nedeniyle sanayileşmiş ülkelerde yaşanan resesyonlar az gelişmiş ülkelerden yapılan ithalatı azaltarak
döviz gelirlerini düşürmüştür.
Reel faizlerdeki artışlar: 1970’lerde reel faizlerin düşük, hatta negatif (gerçekleşen enflasyonun
beklenen enflasyondan yüksek) olması, ödünç
alımları özendirmişti. Oysa 1980’lerde sanayileşmiş ülkelerde enflasyon oranlarındaki hızlı düşüşler
reel faiz oranını yükseltmiştir.
İlkel tarım ürünleri fiyatlarının düşmesi:
1980’lerin sonlarında ilkel tarım ürünü ve ham
madde fiyatları hızla düşmüştür. 1990 başlarında
bu ürünlerin fiyatlarında bir artış görülmüşse de
kısa süre sonra yeniden önemli düşüşler yaşanmıştır.
Az gelişmiş ülkelerde uygulanan iç tüketime
yönelik politikalar: Alınan dış borçlar çoğu ülkede
yatırımların değil, yabancı tüketim mallarının finansmanında kullanılmıştır. Bu ülkelerde hükûmet
bütçesinde görülen büyük açıklar ve uygulanan genişletici para politikaları dış borçların geri ödenmesini güçleştirmiş ve açıkların finansmanı için yeniden borçlanmayı zorunlu duruma getirmiştir.
Az gelişmiş ülkelerde hazırlıksız başlatılan
mali liberalleşme hareketleri: Gerekli koşullar
sağlamadan mali piyasalar üzerindeki hükûmet
kısıtlamalarının kaldırılması, bankaları ve öteki
kuruluşları gerekli titizliği göstermeden dış piyasalardan borçlanmaya yöneltmiş, karşılaşılan mali
krizler nedeniyle de bu borçlar geri ödenememiştir.

Soru 60

I. Az gelişmiş ülkelerde ekonominin yapısal esnekliği çok yüksektir.
II. Engel Kanunu’na göre, gelir arttıkça gıda maddelerine yapılan harcamaların payı artar.
III. Gelişme ile birlikte sanayileşmiş ülkelerde az gelişmiş ülkelerin mallarına karşı
talep artışı yavaşlamaktadır.
IV. Az gelişmiş ülkelerde ekonomik yapı genellikle çok katıdır.
Singer-Prebisch tezi ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Seçenekler

A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Singer-Prebisch tezinde, ticaret hadlerinin az
gelişmiş ülkeler aleyhine dönmesine neden olarak,
arz talep etkileri ve ekonomilerin yapısal esnekliğiyle ilgili bir dizi faktör üzerinde durulmuştur.
Taleple ilgili faktörler: Singer-Prebisch tezinde ticaret hadlerindeki bozulmaya neden olduğu
vurgulanan belli başlı talep etkenleri şunlardır:
Gıda maddeleri talebinin azalması: Az gelişmiş
ülkelerin ihracatı içinde gıda maddeleri önemli bir
yer tutar. Engel Kanunu’na göre, gelir arttıkça gıda
maddelerine yapılan harcamaların payı azalır, öteki
sanayi mallarına yapılan harcamaların oranı ise artar. Demek oluyor ki, gelişme ile birlikte sanayileşmiş ülkelerde az gelişmiş ülkelerin mallarına karşı
talep artışı yavaşlamaktadır. Oysa az gelişmiş ülkelerde gelir artışları dolayısıyla ithalat talebi, kendi
ihraç mallarına olan talepten daha fazla yükselir.
Tüketim yapısının bu yönde değişmesi ise ticaret
hadlerinin gıda maddeleri ihraç eden ülkeler aleyhine dönmesinde etkili olan önemli bir faktördür.
Doğal ham maddelerin yerine yapaylarının geçmesi: Doğal ham maddelerin yerine kullanılmak
üzere yapay olanlarının icat edilmesi ve hurda metallerin yeniden kullanıma sokulması, az gelişmiş
ülkelerin ihraç ettiği doğal ham maddelerin talebini azaltmakta ve bunların fiyatlarının düşmesine
yol açmaktadır.
Gelişmiş ülkelerde tarım kesimini koruyucu önlemler: Çoğu gelişmiş ülkelerde siyasal ve ekonomik gerekçelerle çiftçi sınıfını korumak için tarım
ürünleri ithaline önemli kısıtlamalar getirilmiştir.
Bu ise az gelişmiş ülkelerin ihraç mallarına olan talebi daraltan bir etkendir.
Arzla ilgili faktörler: Talep faktörlerinin yanında arzla ilgili faktörler de ticaret hadlerinin az
gelişmiş ülkeler aleyhine dönmesine neden olabilir.
Singer-Prebisch tezinde üzerinde durulan başlıca
arz faktörleri arasında şunlar yer almaktadır:
Teknolojik yenilikler ve faktör artışları: İhracat
kesiminde ortaya çıkan yenilikler, tarımsal ürünlerin arzını bollaştırarak ihracat fiyatlarını düşürür.
Ayrıca üretim faktörlerindeki artışlar (özellikle hızlı
iş gücü artışı), emek-yoğun ihraç mallarının üretimini genişleterek fiyatlarının düşmesine neden
olabilir.
Tekelci kuruluşların etkisi: Singer-Prebisch tezinde, gelişmiş ülkelerdeki güçlü işçi sendikalarının ve
sanayideki tekelci kuruluşların, verimlilikteki artışları fiyatlara yansıtmayıp yüksek ücretler ve kârlar
biçiminde kendilerine alıkoydukları savunulmaktadır. Az gelişmiş ülkelerde ise bu kuruluşların ya
hiç bulunmayışı, ya da etkisiz oluşu dolayısıyla
verimlilik artışları ihraç mallarının ucuzlamasıyla
sonuçlanmakta ve böylece de teknolojinin nimetleri gelişmiş ülkelere aktarılmaktadır. Ayrıca gelişmiş ülkelerde ihracat kesimindeki firmaların ileri
derecede tekelleşmiş olmaları, onların yüksek fiyat
uygulamalarını kolaylaştırır.
Katı ekonomik yapı: Tezde, ticaret hadlerindeki bozulmanın etkilerinden kaçınmayı engelleyen
üçüncü bir faktör olarak yapısal esneklikler üzerinde durulur. Az gelişmiş ülkelerde ekonominin yapısal esnekliği çok düşüktür. Eğer bir ekonomide
ihracat fiyatlarındaki düşme karşısında, kaynaklar
ihracat kesiminden kolayca yurtiçi kesimlere aktarılabiliyorsa, fiyatlardaki düşüş en az ekonomik
zararla atlatılabilir. Fakat az gelişmiş ülkelerde ekonomik yapı genellikle çok katı olduğundan uğranılacak kayıplar da o derece büyük olmaktadır.
Eleştiriler: Singer-Prebisch tezi, İktisat Literatüründe yoğun bir tartışma başlatmış ve şiddetli eleştirilere uğramıştır. Aslında ticaret hadleri çok daha
öncelerden üzerinde durulan bir konu idi. Ricardo,
tam tersi bir görüşü benimseyerek, tarımda azalan
verimler kanununun işleyişi dolayısıyla ticaret hadlerinin uzun dönemde sanayileşmiş ülkeler aleyhine değişeceğini öne sürüyordu. Bu görüşün daha
yakın tarihlerdeki temsilcilerinden birisi de ünlü
iktisatçı Lord Keynes’tir. Keynes, ticaret hadlerinin
bozulması nedeniyle Avrupa’yı “karanlık bir geleceğin” beklemekte olduğu kehanetinde bulunuyordu.
Fakat aşırı bir hızla değişen teknoloji karşısında bu
görüşlerin fazla bir geçerliliği olmamıştır.

Ünite 6

Soru 1

Parasal uluslararası iktisat teorisinin en temel konularından birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Ekonomik altyapı
B
Denkleştirici işlemler
C
Otonom işlemler
D
Dış ödemeler bilançosu
E
İç ödemeler bilançosu
Açıklama:
Parasal uluslararası iktisat teorisinin en temel konularından birisi, dış ödemeler bilançosudur

Soru 2

Bir ülkede ticari, mali ve parasal politikaların belirlenebilmesi için hangi istatistiklerinin izlenmesi gerekir?

Seçenekler

A
Borçlu işlemleri
B
Alacaklı işlemleri
C
Ödemeler bilançosu
D
Yatırım bilançosu
E
Otonom işlemler
Açıklama:
Bir ülkede ticari, mali ve parasal politikaların belirlenebilmesi için ödemeler bilançosu istatistiklerinin izlenmesi gerekir.

Soru 3

Ele alınan bir ülke ile dış dünya arasındaki mal, hizmet ve faktör akımlarını ifade eden işlemlere ne denir?

Seçenekler

A
Dış borç işlemleri
B
Uluslararası ekonomik işlemler
C
Yatırım işlemleri
D
Borçlu işlemleri
E
Merkantilist işlemler
Açıklama:
Ele alınan bir ülke ile dış dünya arasındaki mal, hizmet ve faktör akımlarını ifade eden işlemlere Uluslararası ekonomik işlemler denir.

Soru 4

Ülkede yerleşik kişiler lehine yabancılar üzerinde bir alacak hakkı doğuran işlemlere ne denir?

Seçenekler

A
Alacaklı işlemler
B
Borçlu işlemler
C
Ekonomik politikalar
D
Mali işlemler
E
Yatırım işlemler
Açıklama:
Alacaklı işlemler: Ülkede yerleşik kişiler lehine yabancılar üzerinde bir alacak hakkı doğuran işlemlere denir.

Soru 5

Denkleştirici işlemlerin tersi; yapılış nedeni ödemeler bilançosu dengesini sağlamakla ilgili bulunmayan işlemlere ne denir?

Seçenekler

A
Denkleştirici işlemler
B
Yatırım işlemler
C
Dış borç işlemler
D
Otonom işlemler
E
İç borç işlemler
Açıklama:
Otonom işlemler: Denkleştirici işlemlerin tersi; yapılış nedeni ödemeler bilançosu dengesini sağlamakla ilgili bulunmayan işlemlerdir.

Soru 6

Otonom işlemlerin sonucunda ortaya çıkan dengesizliğin neden olduğu işlemlere ne denir?

Seçenekler

A
Yatırım işlemler
B
Dış borç işlemler
C
Denkleştirici işlemler
D
Görünür ticaret
E
Otonom işlemler
Açıklama:
Denkleştirici işlemler: Otonom işlemlerin sonucunda ortaya çıkan dengesizliğin neden olduğu işlemlerdir.

Soru 7

Cari işlemler bilançosunun mal ticareti alt bölümüne verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Görünür ticaret
B
Yatırım ticareti
C
Görünmez ticaret
D
Dış ticaret bilançosu
E
Cari işlemler hesabı
Açıklama:
Görünür ticaret:Cari işlemler bilançosunun mal ticareti alt bölümüne verilen isimdir.

Soru 8

Mal ticareti, hizmet ticareti ve tek yanlı transferleri kapsayan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Görünür ticaret
B
Dış ticaret bilançosu
C
Görünmez ticaret
D
Cari işlemler hesabı
E
Tek yanlı işlemler
Açıklama:
Cari işlemler hesabı: Mal ticareti, hizmet ticareti ve tek yanlı transferleri kapsar.

Soru 9

Ödemeler bilançosuna kaydedilen hizmet ticaretine verilen genel isim aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Denkleştirici işlemler
B
Görünmez ticaret
C
Görünür ticaret
D
Cari işlemler hesabı
E
Dış ticaret bilançosu
Açıklama:
Görünmez ticaret: Ödemeler bilançosuna kaydedilen hizmet ticaretine verilen genel isimdir.

Soru 10

Ödemeler bilançosunda cari işlemlerin alacaklı ve borçlu kısımları toplamı arasındaki farka ne denir?

Seçenekler

A
Görünür ticaret
B
Cari işlemler bilançosu
C
Dış ticaret bilançosu
D
Görünmez ticaret
E
Tek yanlı işlemler
Açıklama:
Cari işlemler bilançosu: Ödemeler bilançosunda cari işlemlerin alacaklı ve borçlu kısımları toplamı arasındaki farka denir.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi bulunduğu ülkede yerleşik olarak kabul edilir?

Seçenekler

A
Yabancı ülke konsolosluk görevlileri
B
Yabancı ülke şirketleri
C
Yabancı ülke büyükelçilik görevlileri
D
Yabancı silahlı kuvvetler mensupları
E
O ülkedeki uluslararası kuruluşlarda çalışan kişiler
Açıklama:
Şirketlerin ise tüzel kişiliği vardır. Bir şirket normal olarak, kurulduğu ülkede yerleşik sayılır. Doğru yanıt B seçeneği

Soru 12

Denkleştirici işlemlerin tersi olup çizgi üstü işlemleri olarak da adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Otonom işlemler
B
Alacaklı işlemler
C
Borçlu işlemler
D
Denkleştirici işlemler
E
Görünür ticaret
Açıklama:
Denkleştirici işlemlerin tersi; yapılış nedeni ödemeler bilançosu dengesini sağlamakla ilgili bulunmayan işlemlerdir, çizgi üstü işlemleri olarak da adlandırılırlar
Otonom işlemler, dengesini sağlamakla ilgili bulunmayan işlemlerdir, çizgi üstü işlemleri olarak da adlandırılırlar

Soru 13

Cari işlemler bilançosunun mal ticareti alt bölümüne verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Cari işlemler hesabı
B
Görünür ticaret
C
Dış ticaret bilançosu
D
Denkleştirici işlemler
E
Otonom işlemler
Açıklama:
Cari işlemler bilançosunun mal ticareti alt bölümüne görünür ticaret adı verilir.

Soru 14

Türkiye'nin hizmet ithal ve ihraç etmesi aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Seçenekler

A
Otonom işlemler
B
Denkleştirici işlemler
C
Dış ticaret bilançosu
D
Görünür ticaret
E
Görünmez ticaret
Açıklama:
Ülkenin hizmet ithali ve ihracından kaynaklanan ödeme akımları da cari işlemler bilançosunun hizmetler bölümünde yer alır. Hizmet ithal ve ihracına görünmez ticaret de denir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Soru 15

Ödemeler bilançosuna kaydedilen ve karşılık olarak bir ödeme gerektirmeyen işlemler aşağıdakilerin hangi ile adlandırılırlar?

Seçenekler

A
Görünmez ticaret
B
Görünür ticaret
C
Tek yanlı işlemler
D
Cari işlemler hesabı
E
Otonom işlemler
Açıklama:
Tek yanlı işlemler, ödemeler bilançosuna kaydedilen, karşılık olarak bir ödeme gerektirmeyen işlemler, bağışlar ve yardımlar; transfer işlemleri olarak da adlandırılır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Soru 16

Ödemeler bilançosuna kaydedilen ve ülkeye giren ve ülkeden çıkan sermayeyi gösteren hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Cari işlemler bilançosu
B
Tek yanlı işlemler
C
Sermaye hesabı
D
Dış yatırım kazançları
E
Dış ticaret bilançosu
Açıklama:
Ödemeler bilançosuna kaydedilen ve ülkeye giren ve ülkeden çıkan sermayeyi gösteren hesap sermaye hesabıdır.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ödemeler bilançosunun ana hesap grupları ve alt bilançolarında borç olarak işlenir?

Seçenekler

A
Mal ithalatı
B
Hizmetler ihracatı
C
Yurtiçinde doğrudan yatırımlar
D
Kullanılan krediler
E
Mal ihracatı
Açıklama:
Mal ithalatı, ödemeler bilançosunun ana hesap grupları ve alt bilançolarında borç olarak işlenir

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ödemeler bilançosunun ana hesap grupları ve alt bilançolarında alacak olarak kaydedilir?

Seçenekler

A
Mal ithalatı
B
Hizmetler ithalatı
C
Yurtdışında doğrudan yatırımlar
D
Kullanılan uzun vadeli krediler
E
Bankaların döviz varlıkları
Açıklama:
Kullanılan uzun vadeli krediler ödemeler bilançosunun ana hesap grupları ve alt bilançolarında alacak olarak kaydedilir.

Soru 19

Sıcak para olarak da adlandırılan sermaye akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Uzun vadeli sermaye
B
Kısa süreli sermaye
C
Portfolyo yatırımları
D
Mal ihracatı
E
Dış yatırım kazançları
Açıklama:
Kısa süreli sermaye, vadesi bir yıla kadar olan özel ve resmî nitelikteki uluslararası sermaye akımlarıdır, sıcak para olarak da adlandırılır.

Soru 20

Ülkenin uyguladığı dış ticaret ve kambiyo kısıtlamalarının kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek gerçek dengesizlikler aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Seçenekler

A
Uluslararası borçluluk dengesi
B
Fiilî açıklar
C
Potansiyel açık
D
İktisadi dalgalanma
E
Aşırı değerlenme
Açıklama:
Potansiyel açık, ülkenin uyguladığı dış ticaret ve kambiyo kısıtlamalarının kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek gerçek dengesizlikler olarak adlandırılır.

Soru 21

17. ve 18. yüzyıllarda Merkantilistlerin piyasadaki ana amaçları neydi?

Seçenekler

A
Dış açık veren ülkelerin parasının değerini kaybettirmekti.
B
Bir yıla ait dış ödeme açıklarını borçla kapatmaktı.
C
Altın ve gümüş stoklarını artırmaktı.
D
Mal, hizmet veya teknoloji ihracı yapmaktı.
E
Dış açık veren ülkelerin parasının değerini arttırmaktı.
Açıklama:
17. ve 18. yüzyıllarda Merkantilistler de dış denge durumuyla yakından ilgileniyorlardı. Onların
ana amacı bir dış fazla oluşturacak şekilde altın ve gümüş stoklarını artırmaktı. Çünkü değerli madenleri, ulusal servetin kaynağı olarak görüyorlardı.

Soru 22

"Bir ülkede yerleşik kişilerin (gerçek kişi veya firma) belirli bir dönem boyunca yabancı ülkede yerleşik kişilerle yaptıkları tüm ekonomik işlemlerin sonucunu gösteren sistematik bir kayıt biçimi" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Merkantil
B
Ödemeler bilançosu
C
Alacaklı işlem kaydı
D
Denkleyici işlemler kaydı
E
Cari işlemler hesabı
Açıklama:
Ödemeler bilançosu genellikle, bir ülkede yerleşik kişilerin (gerçek kişi veya firma) belirli bir
dönem boyunca yabancı ülkede yerleşik kişilerle yaptıkları tüm ekonomik işlemlerin sonucunu
gösteren sistematik bir kayıt biçiminde tanımlanır.

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hizmetler kapsamındaki işlemlerden biri değildir?

Seçenekler

A
Dış yatırım kazançları
B
Uluslararası taşımacılık
C
Lisans bedelleri, kiralar, komisyonlar vs.
D
Yurt içi işçi gelirleri
E
Dış turizm
Açıklama:
Uluslararası hizmetler kapsamındaki bazı işlemler:

  • Dış turizm

  • Uluslararası taşımacılık

  • Uluslararası bankacılık ve sigortacılık

  • Lisans bedelleri, kiralar, komisyonlar vs.

  • Yurt dışı resmî hizmetler

  • Dış yatırım kazançları

  • Yurt dışı işçi gelirleri


Yurt içi işçi gelirleri

Soru 24

"Ödemeler bilançosuna kaydedilen, karşılık olarak bir ödeme gerektirmeyen işlemler, bağışlar ve yardımlar" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Cari işlemler bilançosu
B
Tek yanlı işlemler
C
Sermaye hesabı
D
Uzun vadeli sermaye
E
Resmî rezervler hesabı
Açıklama:
Tek yanlı işlemler: Ödemeler bilançosuna kaydedilen, karşılık olarak bir ödeme gerektirmeyen işlemler, bağışlar ve yardımlar; transfer işlemleri olarak da adlandırılır

Soru 25

"GSYİH = C + I + (X-M)" formülündeki "C" sembolü neyi temsil eder?

Seçenekler

A
Yatırım
B
İhracat ve ithalat farkı
C
Cari işlemler bilançosu
D
İhracat
E
Tüketim
Açıklama:
GSYİH = C + I + (X-M)
Formülde C tüketimi, I da yatırımı ifade eder, (X-M) ise ihracat ve ithalat farkını, yani dar anlamda
dış ticaret, geniş anlamda cari işlemler bilançosunu gösterir.

Soru 26

"Yabancı tahvil ve hisse senetlerinin alım satımı" aşağıdakilerden hangi işlemlere örnektir?

Seçenekler

A
Cari işlemler dengesi
B
Uzun vadeli sermaye
C
Kısa süreli sermaye
D
Denkleştirici işlemler
E
Tek yanlı işlemler
Açıklama:
Uzun vadeli sermaye: Bir yıldan daha uzun vadeli olarak gerçekleştirilen tüm sınır ötesi sermaye işlemleri bu bölümde yer alır. Bunlar arasında, örneğin yabancıların ülkede yaptıkları ya da ulusal
firmaların yurt dışında gerçekleştirdikleri dolaysız yabancı sermaye yatırımları önemli bir yer tutar.
Bunun gibi, yabancı tahvil ve hisse senetlerinin alım satımı da yine bu gruba girer.

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi "aşırı değerlenme"nin tanımıdır?

Seçenekler

A
Vadesi bir yıla kadar olan özel ve resmî nitelikteki uluslararası sermaye akımlarıdır.
B
Ödemeler bilançosuna kaydedilen ve ülkeye giren ve ülkeden çıkan sermayeyi gösteren hesap
C
Ödemeler bilançosuna kaydedilen, karşılık olarak bir ödeme gerektirmeyen işlemler, bağışlar ve yardımlar
D
Hükûmet müdahaleleriyle kurların denge değerinden düşük tutulmasıdır, dış açık doğuran önemli bir
etkendir.
E
Ödemeler bilançosuna kaydedilen hizmet ticareti
Açıklama:
Aşırı değerlenme: Hükûmet müdahaleleriyle kurların denge değerinden düşük tutulmasıdır, dış açık doğuran önemli bir etkendir.
Hükûmet müdahaleleriyle kurların denge değerinden düşük tutulmasıdır, dış açık doğuran önemli bir
etkendir.

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi geçici faktörler arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Su baskını
B
Bir yıl kötü hava koşulları
C
İhracatın beklenmedik şekilde artması
D
Deprem
E
Kuraklık
Açıklama:
Bir yıl kötü hava koşulları, su baskını, kuraklık, deprem vs. gibi nedenlerle ihracatın azalması veya ithalatın beklenmedik şekilde artması geçici faktörler arasında belirtilebilir.
İhracatın beklenmedik şekilde artması

Soru 29

"Ülkenin uyguladığı dış ticaret ve kambiyo kısıtlamalarının kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek gerçek dengesizlikler" olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Uluslararası borçluluk dengesi
B
Fiilî açıklar
C
Spekülasyon
D
Potansiyel açık
E
İktisadi dalgalanma
Açıklama:
Potansiyel açık: Ülkenin uyguladığı dış ticaret ve kambiyo kısıtlamalarının kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek gerçek dengesizliklerdir.

Soru 30

"Yurt dışında ülkeyi temsil eden elçilik veya konsolosluk görevlilerinin ücret ve maaşları, devlete ait bina ve arazilerin bakım ve onarımı, dışarıdaki askerî birlik ve görevlilerin harcamaları, vs. gibi resmî harcamalar" olarak tanımlanan uluslararası hizmet kapsamı aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Dış turizm
B
Dış yatırım kazançları
C
Yurt dışı resmî hizmetler
D
Uluslararası bankacılık ve sigortacılık
E
Yurt dışı işçi gelirleri
Açıklama:
Yurt dışı resmî hizmetler: Yurt dışında ülkeyi temsil eden elçilik veya konsolosluk görevlilerinin
ücret ve maaşları, devlete ait bina ve arazilerin bakım ve onarımı, dışarıdaki askerî birlik ve görevlilerin harcamaları, vs. gibi resmî harcamalar bu grupta toplanır.

Ünite 7

Soru 1

Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Gelecek işlemleri
B
Vadeli döviz işlemleri
C
Efektif
D
Swap
E
Dolaylı kotasyon
Açıklama:
Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere swap adı verilir

Soru 2

Döviz piyasalarının alım satım işlemlerinde daha az ağırlığı olan bölüm aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Efektif paraların alım satımı
B
Kısa vadeli bonolar
C
Döviz poliçesi
D
Banka havaleleri
E
Ödeme emri
Açıklama:
Döviz piyasalarında asıl ağırlığı oluşturan bölüm efektif paraların alım satımı değil, banka havaleleri, kısa vadeli bonolar, döviz poliçesi, ödeme emri vs. gibi “döviz” biçimindeki paralar üzerinden yapılan işlemlerdir.

Soru 3

Merkez Bankası’nın döviz piyasasındaki işlemleriyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Seçenekler

A
Kurdaki ani ve şiddetli yükselmeleri önlemek
B
Döviz piyasasını kar amacı ile kullanmak
C
Ülkenin döviz rezervlerindeki fazlayı piyasada satmak
D
Ulusal paranın değerini istenen ölçüde etkilemek
E
Ülkenin döviz rezervlerindeki eksikleri piyasadan tamamlamak
Açıklama:
Merkez bankası (bazen de Hazine), döviz piyasasını kâr amacıyla değil, ülkenin döviz rezervlerini belirli düzeyde tutmak (eksikleri piyasadan tamamlamak ve fazlayı piyasada satmak), ulusal paranın değerini istenen doğrultuda ve ölçüde etkilemek ve kurdaki ani ve şiddetli yükselmeleri (düşüşleri) önlemek üzere, piyasada döviz satışında (satın alımında) bulunmak için kullanırlar.

Soru 4

Aşağıda dolaylı ve dolaysız kotasyon ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Döviz kurunun, yabancı para birimi başına ulusal para miktarı biçiminde tanımlanması dolaylı kotasyondur.
B
Dolaylı kotasyon aynı zamanda bir Avrupa yöntemidir.
C
Dolaylı kotasyon aynı zamanda bir Amerikan yöntemidir.
D
Kurun, bir birim ulusal para karşılığı olan yabancı para miktarı biçiminde tanımlanması dolaysız kotasyondur.
E
Uluslararası piyasalarda kurlar, dolaylı kotasyon (Amerika yöntemi) biçiminde belirlenir.
Açıklama:
Dolaylı kotasyon, kurun, bir birim ulusal para karşılığı olan yabancı para miktarı biçiminde tanımlanması, buna “Amerikan yöntemi” de denir. Dolaysız kotasyon, döviz kurunun yabancı para birimi başına ulusal para miktarı biçiminde tanımlanmasıdır. Avrupa yöntemi ile kur belirleme olarak da bilinir. Uluslararası piyasalarda kurlar, ilke olarak dolaysız kotasyon (Avrupa yöntemi) biçiminde belirlenir.

Soru 5

Bankanın satın alma yükümlülüğü altına girdiği döviz miktarının, üstlendiği satış yükümlülüğü tutarından fazla olmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Eksik pozisyon
B
Açık pozisyon
C
Eşit pozisyon
D
Fazla pozisyon
E
Kısa pozisyon
Açıklama:
Bankanın satın aldığı (veya satın alma yükümlülüğü altına girdiği) döviz miktarının, sattığı (veya üstlendiği satış yükümlülüğü) tutarından fazla olması durumuna fazla pozisyon denir. Uzun pozisyon olarak da bilinir.

Soru 6

Aşağıda konvertibilite ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Konvertibil paralar yalnızca uluslararası ödemelerde kullanılan paralardır.
B
Konvertibilite için ülkede yasalara göre serbest bir döviz piyasasının varlığı zorunlu değildir.
C
Döviz kurunun hükümet yetkililerince belirlendiği sabit kur biçiminde geçerlidir.
D
Döviz kurunun piyasada belirlendiği değişken kur biçiminde geçerlidir.
E
Ülke ulusal parasının, döviz piyasasında serbestçe öteki ülke paralarına dönüştürülebilmesidir.
Açıklama:
Konvertibilitenin ilk koşulu, ülkede yasalara göre serbest bir döviz piyasasının varlığıdır. Konvertibilite ile döviz kurunun sabit veya değişken oluşu arasında bir ilişki yoktur. Konvertibil paraların ille de uluslararası ödemelerde kullanılan paralar olması gerekmez. Çünkü uluslararası ödemeler, ancak sınırlı sayıda ulusal para üzerinden yapılır.

Soru 7

Aşağıda bir ülkede inkonvertibil paralar ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Döviz ithal ve ihracı üzerine hükümetler çeşitli kısıtlamalar koymuşlardır.
B
Ülkede ulusal yasalar serbest döviz işlemi yapılmasına izin verir.
C
Kişiler serbestçe döviz alım ve satımı yapabilirler.
D
Kişiler yanlarında döviz bulundurabilirler.
E
Döviz alım ve satımı devletin tekelinde değildir.
Açıklama:
Konvertibiliteden yoksun paralarda; ülkeler döviz alım ve satımı, ithal ve ihracı üzerine hükümetler çeşitli kısıtlamalar koymuşlardır. Her türlü döviz alım ve satımı devletin tekelinde toplanmıştır. Kişilerin izinsiz olarak yanlarında döviz bulundurmaları veya döviz alım ve satımına girişmeleri, yasalarla ağır suç sayılmıştır. Bu şekilde konvertibiliteden yoksun paralara inkonvertibil paralar veya yumuşak paralar adı verilir.

Soru 8

Aşağıda döviz piyasaları ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Tam rekabet piyasalarına uzak piyasalardır.
B
Yeryüzünde döviz piyasası hiç kapanmayan bir piyasa durumundadır.
C
Menkul kıymet borsaları gibi örgütlenmiş piyasalardır.
D
Ulusal nitelikteki piyasalardır.
E
Döviz arz ve talep edenlerin doğrudan karşılaştıkları piyasalardır.
Açıklama:
Yeryüzünde döviz piyasası hiç kapanmayan bir piyasa durumundadır. Kıtalar arasındaki saat farkları nedeniyle, 24 saat içerisinde dünyadaki döviz piyasalarından hiç değilse birisi açıktır.

Soru 9

Aşağıda muhabir bankalar ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçenekler

A
Birbirlerinin işlerini yürütme zorunluluğu bulunmaz.
B
Bankaların aynı ülkede bulunma zorunluluğu vardır.
C
İki ayrı ülkede faaliyet gösteren ve birbirlerinin işlerini yürütmek üzere aralarında anlaşma bulunan bankalardır.
D
Yalnızca çokuluslu bir bankanın yabancı ülkede faaliyet gösteren şubesidir.
E
Yalnızca ayrı bankalar arasında varılan anlaşmadır.
Açıklama:
Muhabir banka: İki ayrı ülkede faaliyet gösteren ve karşılıklı olarak birbirlerinin işlerini yürütmek üzere aralarında anlaşma bulunan bankalara verilen isimdir.

Soru 10

“Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır.” İfadesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Seçenekler

A
Döviz
B
Vadeli döviz işlemleri
C
Marj
D
Swap
E
Çapraz kur
Açıklama:
Swap: Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır.

Soru 11

Aşağıdakilerin hangisinde Broker’in tanımı doğru verilmiştir?

Seçenekler

A
Döviz üzerinden pozisyon tutan, alım ve satım faaliyetleri ile piyasayı etkileyebilen kişi (firma)dir.
B
Tahminlerine dayanarak fiyatında yükselme beklediği ekonomik varlığı satın alan,
fiyatında düşme beklediği malı ise satan kişi (firma)dir.
C
Bankanın aynı yabancı para üzerinden satın aldığından daha fazla döviz satışında bulunan kişi (firma)dir.
D
Bir ülkede veya bir ulusal paraya bağlı servetlerin yurt dışına aktarılmasını sağlayan kişi (firma)dir.
E
Kendisi işleme taraf olmadan alıcı ve satıcıyı bir araya getiren kişi (firma)dir.
Açıklama:
Broker, kendisi işleme taraf olmadan alıcı ve satıcıyı bir araya getiren, diğer bir deyişle aracılık görevi yapan kişi (firma)dir.

Soru 12

Bir yabancı para cinsinden biri sabit faizli, diğeri değişken faizli olmak üzere kredi sağlayan iki firmanın anlaşarak birbirlerinin faizlerini ödemeleri nasıl adlandırılmaktadır?

Seçenekler

A
Vadeli döviz işlemleri
B
Döviz swap
C
Faiz swap
D
Dolaylı kotasyon
E
Gelecek işlemleri
Açıklama:
Bir yabancı para cinsinden biri sabit faizli, diğeri değişken faizli olmak üzere kredi sağlayan iki firmanın anlaşarak birbirlerinin faizlerini ödemeleri faiz swap olarak adlandırılmaktadır.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi kur marjını etkileyen faktörlerden biri olamaz?

Seçenekler

A
Döviz piyasalarının merkezi bir borsa biçiminde örgütlenmemesi
B
Piyasada yoğun biçimde alınıp satılan dövizlerde alım satım kurları arasındaki marjın yüksek olması
C
Döviz satan mali kurumların dolar pozisyonlarındaki değişkenlik
D
Bankaların aynı dövizler için farklı alış ve satış kurları belirlemiş olması
E
Efektif kurlarda marjın dövize göre daha geniş olması
Açıklama:
Piyasada yoğun biçimde alınıp satılan dövizlerde alım satım kurları arasındaki marjın yüksek değil tam tersi düşüktür. Buna karşın fazla işlem görmeyen dövizlerde yüksektir.
Piyasada yoğun biçimde alınıp satılan dövizlerde alım satım kurları arasındaki marjın yüksek değil tam tersi düşüktür. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Soru 14

Döviz, menkul değer, ticari mal veya üretim faktörü gibi bir ekonomik varlığın aynı andaki fiyat farklılıklarından kazanç sağlamak üzere eşanlı olarak alınıp satılması (veya satılıp alınması) biçimindeki işlemlere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Arbitraj
B
Çapraz kur
C
Spekülasyon
D
Swap
E
Dolaylı kotasyon
Açıklama:
Döviz, menkul değer, ticari mal veya üretim faktörü gibi bir ekonomik varlığın aynı andaki fiyat farklılıklarından kazanç sağlamak üzere eşanlı olarak alınıp satılması (veya satılıp alınması) biçimindeki işlemlere arbitraj adı verilir.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi spekülasyon ile ilgili doğru bir ifade değildir?

Seçenekler

A
Bir kimse veya grubun kâr amaçlı olarak fiyatında yükselme beklediği bir ekonomik varlığı satın alması
B
Bir kimse veya grubun kendi yaptıkları tahminlere dayanarak fiyatında düşme bekledikleri bir varlığı satmaları
C
Spekülasyonda, risk üstlenmeden aynı andaki fiyat farklılıklarından yararlanmak düşüncesi ön plandadır
D
Döviz spekülasyonu ya anında teslim piyasasında, ya da geleceğe yönelik piyasalarda yapılır
E
Profesyonel spekülatörler, geleceğe yönelik piyasalarda “oynamayı” tercih ederler
Açıklama:
Spekülasyonda, risk üstlenmeden aynı andaki fiyat farklılıklarından yararlanmak arbitraj olarak tanımlanır. Spekülasyonu ayıran unsur tamamen risk yönetimi olmasıdır.
Spekülasyonda, risk üstlenmeden aynı andaki fiyat farklılıklarından yararlanmak düşüncesinden ziyade risk tahminlerine dayalı olarak bir alım satım ön plandadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi bankalar ve uluslararası ödeme işlemlerinde yer alan "uzun pozisyon"'un tanımıdır.

Seçenekler

A
Reuters gibi bilgisayar sistemine üye olan bankaların teklif ve taleplerini anonim biçimde bilgisayara girmeleri ile işlemlerin aracısız gerçekleştirilmesi
B
Bir kimsenin kendi tahminlerine dayanarak, fiyatında yükselme beklediği ekonomik varlığı satın alması
C
Bankaların uyguladıkları risk yönetimi politikası çerçevesinde fazla veya eksik pozisyonlarını kapatıcı yöndeki faaliyetleri
D
Bankanın aynı yabancı para üzerinden satın aldığından daha fazla döviz satışında bulunması durumu
E
Bankanın satın aldığı döviz miktarının, sattığı tutarından fazla olması durumu
Açıklama:
Doğru yanıt "Bankanın satın aldığı döviz miktarının, sattığı tutarından fazla olması durumu" dur.
Doğru yanıt "Bankanın satın aldığı döviz miktarının, sattığı tutarından fazla olması durumu" E seçeneğidir.

Soru 17

Bir ülkede ulusal yasaların serbest döviz işlemi yapılmasına izin vermesi aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Seçenekler

A
Konvertibilite
B
Yumuşak para
C
Swap
D
Dolaylı kotasyon
E
Döviz arbitrajı
Açıklama:
Bir ülkede ulusal yasaların serbest döviz işlemi yapılmasına izin vermesi konvertibilite olarak adlandırılır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi döviz piyasalarının diğer piyasalara göre önemli farklılıklarından biri değildir?

Seçenekler

A
Döviz piyasalarında müşterinin ihtiyaçlarına göre sözleşme yapılabilir
B
Döviz piyasaları döviz arz ve talep edenlerin doğrudan karşılaştıkları piyasalar değildir
C
Döviz piyasaları belirli bir borsa biçiminde örgütlenmiş piyasalar değildir
D
Döviz piyasaları küresel nitelikteki piyasalar değildir
E
Yeryüzünde döviz piyasası hiç kapanmayan bir piyasa durumundadır
Açıklama:
Döviz piyasaları küresel nitelikteki piyasalardandır. Dünyanın neresinde bulunurlarsa bulunsunlar, döviz işlemi yapan bankalar ve öteki mali kurumların dealer veya brokerları telefon, faks, teleks ve internet ağlarıyla birbirlerine bağlanmış durumdadırlar. Dolayısıyla herhangi bir ulusal piyasada ortaya çıkan gelişmeden tüm diğer merkezler anında haberdar olurlar.
Doğru yanıt D seçeneğidir. Döviz piyasaları küresel nitelikteki piyasalardır.

Soru 19

Bir ülkede veya bir ulusal paraya bağlı servetlerin yurt dışına aktarılmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Kredi sağlama
B
Riskten korunma
C
Satınalma gücü transferi
D
Döviz riski yönetimi
E
Konvertibilite
Açıklama:
Bir ülkede veya bir ulusal paraya bağlı servetlerin yurt dışına aktarılmasına satınalma gücü transferi denmektedir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Soru 20

Serbest döviz işlemlerine izin verilmediği her türlü döviz alım satımının devlet tekelinde toplanmış olmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Konvertibilite
B
Kambiyo denetimi
C
Altın para standardı
D
Döviz riski yönetimi
E
Arbitraj
Açıklama:
Serbest döviz işlemlerine izin verilmediği her türlü döviz alım satımının devlet tekelinde toplanmış olmasına kambiyo denetimi adı verilir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Soru 21

Bankacılıkta nakit biçimindeki yabancı paralara ne denir.

Seçenekler

A
Döviz
B
Efektif
C
Banknot
D
Cari
E
ÖTV
Açıklama:
Bankacılıkta nakit biçimindeki yabancı paralara efektif denir, sorunun yanıtı B şıkkıdır.

Soru 22

Çoğunlukla büyük bankaların ana merkezlerindeki döviz departmanlarında görev yapan mali
işlemcilere ne ad verilir.

Seçenekler

A
Broker
B
Banker
C
Direktör
D
Dealer
E
Tommayster
Açıklama:
Çoğunlukla büyük bankaların ana merkezlerindeki döviz departmanlarında görev yapan mali
işlemcilere Dealer denir, sorunun yanıtı D şıkkıdır.

Soru 23

Risk üslenmeden aynı dövizin fiyat farklarından kâr elde etmek için alım satım yapanlara ne ad verilir?

Seçenekler

A
Arbitrajcı
B
Spekülatör
C
Broker
D
Banker
E
Dealer
Açıklama:
Risk üslenmeden aynı dövizin fiyat farklarından kâr elde etmek için alım satım yapanlara Arbitrajcı denir sorunun yanıtı A şıkkıdır.

Soru 24

Yabancı sermaye piyasalarından tahvil ve hisse senedi satın almak gibi yatırımlara ne denir.

Seçenekler

A
BIS
B
Swift
C
Portföy yatırımları
D
Walör
E
Swap
Açıklama:
Yabancı sermaye piyasalarından tahvil ve hisse senedi satın almak gibi yatırımlara Portföy yatırımı denir, sorunun yanıtı C şıkkıdır.
Portföy yatırımları

Soru 25

Ödeme ve teslim tarihine ne denir.

Seçenekler

A
Cari
B
CRN
C
Swift
D
Swap
E
Valör
Açıklama:
Ödeme ve teslim tarihine Valör denir, sorunun yanıtı E şıkkıdır.

Soru 26

Yabancı paranın, belirli miktarının teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda alınması ve satılması biçiminde yapılan işlemlere ne denir.

Seçenekler

A
Swap
B
Swift
C
EFT
D
Deft
E
Cari
Açıklama:
Yabancı paranın, belirli miktarının teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda alınması ve
satılması biçiminde yapılan Swap denir, sorunun yanıtı A şıkkıdır.

Soru 27

Döviz kurunun yabancı para birimi başına ulusal para miktarı olarak tanımlanmasına ne denir.

Seçenekler

A
Kotasyon denkliği
B
Dolaylı kotasyon
C
Dolaysız kotasyon
D
Efektif döviz
E
Döviz kotasyonu
Açıklama:
Döviz kurunun yabancı para birimi başına ulusal para miktarı olarak tanımlanmasına dolaysız kotasyon denmektedir, sorunun yanıtı C şıkkıdır.

Soru 28

Döviz alış ve satış fiyatları arasındaki farka ne ad verilir.

Seçenekler

A
Marj
B
Marş
C
Çapraz kur
D
Dolaylı kur
E
Kur koruma
Açıklama:
Alış ve satış fiyatları arasındaki farka marj (spread) adı verilir, sorunun yanıtı A şıkkıdır.

Soru 29

Bir kimsenin kendi yaptığı tahminlere dayanarak, fiyatında yükselme beklediği ekonomik varlığı satın alması, fiyatında düşme beklediklerini ise satması yoluyla bir kâr sağlama faaliyetine ne denir.

Seçenekler

A
BİS
B
Çapraz kur
C
Üçlü kur
D
Spekülasyon
E
Arbitraj
Açıklama:
Bir kimsenin kendi yaptığı tahminlere dayanarak, fiyatında yükselme beklediği ekonomik varlığı satın alması, fiyatında düşme beklediklerini ise satması yoluyla bir kâr sağlama faaliyetine spekülasyon denir, sorunun yanıtı D şıkkıdır.

Soru 30

Bir ülkenin ulusal parasının, döviz piyasasında serbestçe öteki ülke paralarına dönüştürülebilme özelliğine ne denir.

Seçenekler

A
İnterbank
B
Konvertibilite
C
Broker
D
CHİPS
E
Swap
Açıklama:
Bir ülke ulusal parasının, döviz piyasasında serbestçe öteki ülke paralarına dönüştürülebilme özelliğine Konvertibilite denir, sorunun yanıtı B şıkkıdır.

Soru 31

İşleme kendisi taraf olmadan döviz alım satımında aracı olan kişi/kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Broker
B
Dealer
C
Spekülatör
D
Döviz Büfesi
E
Merkez Bankası
Açıklama:
Broker, kendisi işleme taraf olmadan alıcı ve satıcıyı bir araya getiren, diğer bir deyişle aracılık görevi yapan kişi (firma)dir. Hizmetinin karşılığında da taraflardan bir komisyon alır. Anında haberleşmeyi sağlamak üzere broker dünya etrafında yüzlerce banka veya öteki mali temsilcilerle açık telefon bağlantısı kurabilir.
Doğru cevap a) şıkkıdır

Soru 32

Bir yabancı paranın, belirli miktarının teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda alınması ve satılması biçiminde yapılan ve geri dönüşümlü işlem de denilen döviz işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Anında teslim
B
Spekülasyon
C
Swap
D
Arbitraj
E
Gelecek işlemleri
Açıklama:
Döviz piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin bir bölümü de swap biçiminde yapılır. Swap bir yabancı paranın, belirli miktarının teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda alınması ve satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır. Bunlara geri dönüşümlü işlem de denebilir. Alım ve satım işlemleri aynı karşı taraf, yani banka veya bir broker ile yapılır. İki işlem birbirine bağlı olarak gerçekleştirilir. Anlaşma aynı karşı taraf ile tek işlem biçiminde yapıldığı, başka bir deyişle araya bir zaman farkı girmediği için kur riski söz konusu olmaz.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 33

Uluslararası piyasalardaki kurların belirlenmesinde kullanılan dolaysız kotasyonun (Avrupa yöntemi) istisnası olan para birimlerinden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Amerikan doları
B
İsviçre frangı
C
Kanada doları
D
İngiliz sterlini
E
Japon yeni
Açıklama:
Uluslararası piyasalarda kurlar, ilke olarak dolaysız kotasyon (Avrupa yöntemi) biçiminde belirlenir. Bunun iki önemli istisnası Avrupa para birimi Euro ve İngiliz sterlinidir. Bu paraların kurları bunların bir birimi başına öteki paralar cinsinden ifade edilir. Bunun gibi, İrlanda poundu ve Yeni Zelanda doları için de dolaylı kotasyon kullanılır.
Doğru cevap d) şıkkıdır

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi döviz işlemlerinde marjın yüksek olduğu durumlardan birisidir?

Seçenekler

A
Yüksek miktarda döviz alım satımı
B
Yüksek hacimde alım satım işlemi
C
Kurlarda aşırı yükseliş ve düşüşler
D
İşlemlerin döviz büfelerinden yapılması
E
İşlemlerin ticari bankalardan yapılması
Açıklama:
Genellikle piyasada yoğun biçimde alınıp satılan (işlem hacmi yüksek) dövizlerde alım satım kurları arasındaki marj düşük, buna karşın fazla işlem görmeyen dövizlerde yüksektir. İşlem hacmi arttıkça marjın azalması doğaldır; çünkü tüm işlemlerde yapılan sabit giderler aynıdır. Diğer yandan, döviz piyasalarında hızlı bir istikrarsızlık (kurlarda aşırı yükseliş veya düşüşler) yaşandığı dönemlerde marjlar artar. Çünkü banka aldığı ve sattığı dövizin yarattığı net değişmeyi, karşı bir işlemle dengeleyebileceğinden tam olarak emin değildir. Açık veya fazla pozisyon alması, bir risk yüklenmesi demektir. İstikrarsızlık bekleyişlerinin ortaya çıkması bile bu konuda yeterli bir riskin bulunması anlamına gelir
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 35

Ünlü bir dolar milyarderi servetinin büyük kısmını Amerikan doları ile Japon yeni arasındaki anlık kur farklarından yararlanarak elde etmiştir. Önce New York borsasından Amerikan doları ile düşük kurdan Japon yeni satın almış sonra Tokyo Borsasında yüksek kurdan Japon yeni satarak Amerikan dolarına geri dönmüştür.
Bu dolar milyarderinin yaptığı işlemi aşağıdakilerden hangisi ile açıklayabiliriz?

Seçenekler

A
Spekülasyon
B
Efektif satış
C
Döviz arbitrajı
D
Yer arbitrajı
E
Dolaylı kotasyon
Açıklama:
Döviz arbitrajı, bir ulusal paranın diğer ulusal para karşısındaki değişim oranının (kurunun) çeşitli piyasalarda aynı andaki farklılıklarından kaynaklanmış olabilir. Yine, açıklamalarda basitlik sağlamak 188 Döviz Piyasası Analizleri 7 amacıyla döviz alış ve satış kurunun aynı olduğunu ve başka bir işlem gideri de bulunmadığını varsayalım. Bu koşullar altında belirli bir anda New York ve İstanbul piyasalarında geçerli TL/$ kurları aşağıdaki gibi olsun: İstanbul Piyasası New York Piyasası 1$ : 2.10 TL 1$ : 2.25 TL Görüldüğü gibi, dolar o anda TL cinsinden İstanbul’da ucuz, New York’ta pahalı satılmaktadır. Bu fiyat farklılığından kâr sağlamak düşüncesi, arbitrajcıyı derhâl harekete geçirir. Bunun için arbitrajcı, İstanbul piyasasında TL karşılığı dolar satın alacak ve bu dolarları New York piyasasında yeniden TL’ye dönüştürecektir. Böyle bir yol izlediği takdirde, işlem masrafı bulunmadığına göre, dolar başına kazancı 0.15TL olacaktır. Kârlılık olanaklarının belirdiği durumlarda arbitrajın temel ilkesi, bir ulusal para ile başlanıp sonunda yine aynı ulusal paraya dönülmesidir. Dolayısıyla yukarıdaki örnekte arbitraja dolarla da başlanabilir. Bunun için arbitrajcı doların pahalı olduğu (TL’nin ucuz) New York’ta dolar satıp, TL satın alır ve bu TL’leri İstanbul’daki düşük fiyattan yeniden dolara çevirtir. Piyasa veya yer farklılıklarından kaynaklanan bu arbitraj türüne yer arbitrajı adı verilir. Ayrıca, iki farklı para ile ilgili bulunduğu için buna iki uçlu arbitraj da denebilir.
Doğru cevap d) şıkkıdır

Soru 36

Gelecek tahminleri üzerine gerçekleştirildiği için risk içeren döviz işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Döviz spekülasyonu
B
Dolaylı kotasyon
C
Dolaysız kotasyon
D
Yer arbitrajı
E
Üç uçlu arbitraj
Açıklama:
Spekülasyonun ayırıcı özelliği ilerdeki fiyat değişmelerinin bugünden tam olarak bilinmemesi, yani geleceğe ait bir belirsizliğin bulunmasıdır. Bu durumda herkes, tüm göstergeleri göz önüne alarak tahminler yapar ve bu tahminlerine göre de alım veya satım faaliyetine girişir. Kuşkusuz, doğru tahmin yapanlar kazanır, diğerleri hatalarının cezasını uğradıkları zararla çekerler. Eğer gelecek, bugünden tam olarak biliniyor olsa idi, herkes aynı davranış içine gireceğinden bir spekülasyondan söz edilemezdi. Kısacası, risk yüklenmek spekülasyonun temel özelliğidir
Doğru cevap a) şıkkıdır

Soru 37

Bankanın satın aldığı (veya satın alma yükümlülüğü altına girdiği) döviz miktarının, sattığı (veya üstlendiği satış yükümlülüğü) tutarından fazla olması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Risk sermayesi
B
Döviz stoğu
C
Açık pozisyon
D
Eksik pozisyon
E
Fazla pozisyon
Açıklama:
Fazla pozisyon: Bankanın satın aldığı (veya satın alma yükümlülüğü altına girdiği) döviz miktarının, sattığı (veya üstlendiği satış yükümlülüğü) tutarından fazla olması durumu. Uzun pozisyon olarak da bilinir
Doğru cevap e) şıkkıdır

Soru 38

Yumuşak paranın tanımı olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Seçenekler

A
En sert kambiyo kurallarıyla devletin denetiminde olan paradır
B
Serbest piyasada serbestçe alınabilen, transferi yapılabilen paradır
C
Reuters gibi sistemler üzerinden serbest işlem yapılabilen paradır
D
Bankanın aynı yabancı para üzerinden aldığından fazlasını satması durumudur
E
Bankanın aynı yabancı para üzerinden sattığından fazlasını alması durumudur
Açıklama:
Konvertibilitenin tersi kambiyo denetimidir. En katı uygulama şekliyle kambiyo denetiminde serbest döviz işlemlerine tümüyle izin verilmez. Her türlü döviz alım ve satımı devletin tekelinde toplanmıştır. Kişilerin izinsiz olarak yanlarında döviz bulundurmaları veya döviz alım ve satımına girişmeleri, yasalarla ağır suç sayılmıştır. Bu şekilde konvertibiliteden yoksun paralara inkonvertibil paralar veya yumuşak paralar adı verilir.
Doğru cevap a) şıkkıdır

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi döviz piyasasının temel işlevlerinden birisidir?

Seçenekler

A
Alıcı ile satıcının karşı karşıya gelmeden işlem yapabilmesi
B
Ulusal paraya bağlı servetlerin yurt dışına transferi edilebilmesi
C
Tüm rekabet piyasalarına yakın bir pozisyonda bulunması
D
Müşterilerin ihtiyaçlarına göre işlem yapabilme imkanı olması
E
Yeryüzünde hiç kapanmayan bir piyasa niteliğinde olması
Açıklama:
DÖVİZ PİYASASININ FONKSİYONLARI
Döviz piyasasının üç temel işlevi vardır. Bunlar; satın alma gücünün transferi, kredi sağlama ve kur riskinden korunmadır.
Satınalma Gücü Transferi: Yüksek enflasyon dolayısıyla bazı az gelişmiş ülkelerde ulusal para yerine dolar, euro, sterlin gibi yabancı ulusal paraların kullanıldığı durumlar bir yana bırakılacak olursa, normal koşullar altında her ülkede kullanılan para o ülkenin ulusal parasıdır. Dolayısıyla başka ülkelerle ticarette bulunmak veya mali işlem yapmak için ilgili ülkelerin ya da ona dönüştürülebilen bir üçüncü ülke parasına gerek duyulur. Döviz piyasasının temel fonksiyonu ulusal paraların birbirine dönüştürülmesini sağlayarak uluslararası ticaret, yatırım veya mali fon transferine olanak vermesidir. Eğer döviz piyasaları olmasaydı, bir ülkede yerleşik kişilerin sahip oldukları ve normal koşullar altında o ülkenin anaparasına bağlı olan servetlerin o ülke sınırlarının dışına çıkartılabilmesi çok güç veya olanaksız olurdu.
Doğru cevap b) şıkkıdır

Soru 40

Bankaların açık pozisyonlarını denkleştirmek için yapabilecekleri işlemlerden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Durumunu eksik pozisyon konumuna getirmek
B
Durumunu fazla pozisyon konumuna getirmek
C
Denkleştirme için interbank piyasasına başvurmak
D
Muhabir bankalarla swap işlemi gerçekleştirmek
E
CHAPS sistemi üzerinden işlem gerçekleştirmek
Açıklama:
Bankaların Döviz Riski Yönetimi Bankalar normalde spekülatif kuruluşlar değildir; o bakımdan döviz işlemlerinde güvenceli hareket etmek zorundadırlar. Gerek fazla, gerek eksik pozisyon durumlarında banka kur riskine açıktır. Çünkü birinci durumda bir döviz rezervi fazlasına sahiptir. Eğer bu fazlalığı elinden çıkarmazsa, o paranın kurundaki düşüşten zarara uğrayacaktır. Eksik pozisyon durumunda yine bir risk söz konusudur; çünkü elinde yeterinden az döviz ya da aynı şey demek olan gereğinden fazla ulusal para bulunmaktadır. Bu dövizi satın alıp yerine koyduğu sırada eğer döviz kuru yükselmiş bulunuyorsa, bir zarara uğraması kesindir. Bankalar açık pozisyonlarını denkleştirmek üzere interbank piyasasına başvurabilirler. Aşağıda bu konunun ayrıntıları üzerinde durulacaktır.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Soru 41

Bankacılıkta nakit biçimindeki yabancı paralara ne denir?

Seçenekler

A
Döviz
B
Efektif
C
Kambiyo
D
Ciro
E
Bono
Açıklama:
Bankacılıkta nakit biçimindeki yabancı paralara efektif, banka havalesi biçimindeki yabancı para işlemlerine de döviz denir.

Soru 42

Yabancı ülke paralarına ve bu paraların yerine geçen banka havalesi, bono, çek gibi likit ödeme araçlarına verilen genel isim nedir?

Seçenekler

A
Çek-Senet
B
Kambiyo
C
Döviz
D
Banknot
E
Tedavül
Açıklama:
Yabancı ülke paralarına ve bu paraların yerine geçen banka havalesi, bono, çek gibi likit ödeme araçlarına verilen genel isim.
Döviz

Soru 43

Dealer ifadesi aşağıdakilerden hangisini ifade etmekte kullanılır?

Seçenekler

A
Büyük bankaların ana merkezlerindeki döviz departmanlarında görev yapan mali işlemci
B
Mali işlemlerin denetiminden sorumlu müfettiş
C
Merkez bankası çalışanı
D
Ana akım medyada görev yapan ekonomi yorumcusu
E
Sosyal Medya aracısı
Açıklama:
Çoğunlukla büyük bankaların ana merkezle- rindeki döviz departmanlarında görev yapan mali işlemciler (dealer), piyasa yapımcısı olarak faaliyet gösterirler.
Büyük bankaların ana merkezlerindeki döviz departmanlarında görev yapan mali işlemci

Soru 44

Spekülasyon ve arbitraj faaliyetlerinin ağırlıklı bölümünün büyük bankalar ve mali kurumlar tarafından, bu kurumlar adına çalışan işlemciler kanalıyla gerçekleştirilmesi aşağıdakilerden hangisine yol açar?

Seçenekler

A
İç denetim eksikliği
B
Siyasi ve ekonomik kriz
C
Banka iflasları
D
Bankaların mali bilançolarının karışması
E
Bankaların hem döviz işlemcisi hem de spekülatör olarak çalışması
Açıklama:
Uygulamada spekülasyon ve arbitraj faaliyetlerinin ağırlıklı bölümü büyük bankalar ve mali kurumlar tarafından, bu kurumlar adına çalışan iş- lemciler kanalıyla gerçekleştirilir. Bu ise bankaların hem döviz işlemci (dealer) hem de spekülatör ve arbitrajcı olarak faaliyet göstermesi demektir.
Bankaların hem döviz işlemcisi hem de spekülatör olarak çalışması

Soru 45

Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen ad nedir?

Seçenekler

A
Vadeli
B
Valör
C
Swot
D
Swap
E
Spot
Açıklama:
Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır.
Swap

Soru 46

Valörün kaç iş günü sonrasına ait olması taraflara kolaylık sağlamak içindir?

Seçenekler

A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Ödeme ve teslim tarihine işlemin valörü de
denir. Valörün iki iş günü sonrasına ait olması taraflara kolaylık sağlamak içindir

Soru 47

"Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır."
Yukarıdaki cümlede geçen 'teslim tarihi' ifadesi aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelir.

Seçenekler

A
Mahsup
B
Valör
C
Dereke
D
Swot
E
Swat
Açıklama:
Belirli miktarda yabancı paranın, teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere, aynı anda hem alınması, hem de satılması biçiminde yapılan işlemlere verilen addır.
Valör

Soru 48

Kurun, bir birim ulusal para karşılığı olan yabancı para miktarı biçiminde tanımlanmasına ne denir?

Seçenekler

A
Mahsup
B
Swat
C
Valör
D
Dolaylı Kotasyon
E
Kot Valör
Açıklama:
Kurun, bir birim ulusal para karşılığı olan yabancı para miktarı biçiminde tanımlanmasına dolaylı rotasyon ya da “Amerikan yöntemi” denir.
Dolaylı Kotasyon

Soru 49

Bir
yabancı paranın, belirli miktarının teslim tarihleri
farklı olmak üzere, aynı anda alınması ve
satılması biçiminde yapılan işlemlere ne ad verilir?

Seçenekler

A
Gelecek işlemleri
B
Swap
C
Vadeli döviz işlemleri
D
Döviz
E
Valör
Açıklama:
Swap: Belirli miktarda yabancı paranın,
teslim tarihleri (valör) farklı olmak üzere,
aynı anda hem alınması, hem de satılması
biçiminde yapılan işlemlere verilen addır.

Soru 50

Döviz satış kuru ile döviz alış kuru arasındaki farka ne denir?

Seçenekler

A
Efektif
B
Valör
C
Amerikan Marjı
D
Dolaysız Kotasyon
E
Kur Marjı
Açıklama:
Döviz satış kuru ile döviz alış kuru arasındaki farka kur marjı denir

Soru 51

Doların alış kuru 14 TL, satış kuru 15 TL olduğunda kur marjı yüzde kaç olur?

Seçenekler

A
18.5
B
7
C
4
D
24
E
12
Açıklama:
Döz gelişi doların alış kuru 14.0TL ve satış kuru 15.0TL ise kur marjı %7 olur

Soru 52

Döviz kurunun yabancı para birimi başına ulusal para miktarı olarak tanımlanmasına ne ad verilir?

Seçenekler

A
Muhabir banka
B
Kur marjı
C
Dolaysız kotasyon
D
Yer arbitrajı
E
Spekülasyon
Açıklama:
Dolaysız kotasyon: Döviz kurunun yabancı para birimi başına ulusal para miktarı biçiminde tanımlanmasıdır. Avrupa
yöntemi ile kur belirleme olarak da bilinir

Soru 53

İki ulusal para arasındaki değişim oranının başka paraların kurlarından dolaylı yollarda elde edilmesine ne denir?

Seçenekler

A
Çapraz Kur
B
Rotasyon
C
Resesyon
D
Dolaylı Kotasyon
E
Dolaysız Kotasyon
Açıklama:
İki ulusal para arasındaki değişim oranının dolaylı olarak, başka paraların kurlarından elde edilmesine çapraz kur denir.

Soru 54

Alış ve satış fiyatları arasındaki farka ne adı verilir?

Seçenekler

A
Marj
B
Çapraz kur
C
Yer arbitrajı
D
Spekülasyon
E
Muhabir banka
Açıklama:
Alış ve satış fiyatları arasındaki farka marj (spread) adı verilir.

Soru 55

Dünyadaki en büyük döviz piyasası hangi ülkenindir?

Seçenekler

A
İsviçre
B
Japonya
C
İngiltere
D
Almanya
E
Kanada
Açıklama:
Dünyadaki en büyük döviz piyasası, günlük 2.406 milyar dolar veya yüzde 36.0 ile İngiltere piyasası (Londra)’dır

Soru 56

Batı Avrupa ülkeleri konvertibiliteye aşamalı olarak hangi yılda geçebilmişlerdir?

Seçenekler

A
1947’de
B
1958’de
C
1962’de
D
1971’de
E
1985’de
Açıklama:
Batı Avrupa ülkeleri konvertibiliteye aşamalı olarak ancak 1958’de geçebilmişlerdir.

Soru 57

Bankacılıkta nakit biçimindeki
yabancı paralara ne ad verilir?

Seçenekler

A
Çapraz kur
B
Döviz
C
Efektif
D
Swap
E
Marj
Açıklama:
Efektif: Bankacılıkta nakit biçimindeki
yabancı paralara efektif denir.

Soru 58

İki ulusal para arasındaki değişim oranının dolaylı olarak, başka paraların kurlarından elde edilmesine ne ad verilir?

Seçenekler

A
Eksik pozisyon
B
Muhabir banka
C
Spekülasyon
D
Yer arbitrajı
E
Çapraz kur
Açıklama:
Çapraz kur: İki ulusal para arasındaki değişim oranının dolaylı olarak, başka paraların kurlarından elde edilmesidir.

Soru 59

Bankanın aynı yabancı
para üzerinden satın aldığından daha fazla
döviz satışında bulunması durumuna ne ad verilir?

Seçenekler

A
Dolaysız kotasyon
B
Kur marjı
C
Çapraz kur
D
Eksik pozisyon
E
Spekülasyon
Açıklama:
Eksik pozisyon: Bankanın aynı yabancı
para üzerinden satın aldığından daha fazla
döviz satışında bulunması durumu. Kısa
pozisyon olarak da bilinir.

Soru 60

Doların alış kuru 1.40 TL ve satış kuru 1.50 TL ise kur marjı yüzde kaçtır?

Seçenekler

A
5
B
6
C
7
D
8
E
9
Açıklama:
Söz gelişi doların alış kuru 1.40TL ve satış kuru 1.50TL ise kur marjı %7
olur.

Ünite 8

Soru 1

1930 Büyük Dünya Depresyonu’nu izleyen yıllarda ABD’nin gümrük tarifelerini yükselterek işsizlik sorunlarını çözmeye çalışması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Seçenekler

A
Komşuyu zarara sokma politikası
B
İkinci altın standardı dönemi
C
Ayarlanabilir Sabit Kur Sistemi
D
Bretton Woods Sistemi
E
Altın Kambiyo Sistemi
Açıklama:
Amerika’da gelişen olaylara diğer ülkelerin gösterdikleri ilk tepki, altın standardından ayrılmak ve dış alımlar üzerine kısıtlamalar koymak biçiminde olmuştur. Bu dönemde, millî gelir ve çalışma düzeyindeki düşmeyi önlemek için tarifeler ve öteki ticaret engelleri sık sık kullanılan araçlar durumuna gelmişti. Bireyselci bir yaklaşımla millî gelir ve istihdam düzeyinin, dış ticaret kısıtlamaları gibi araçlarla korunmaya çalışılmasına komşuyu zarara sokma politikası (beggar-thy-neighbor policy) adı verilir. Bütün bu uygulamalar dünya üretim ve ticaret hacminin eşine rastlanmadık şekilde düşmesine neden olmuştur. Öyle ki 1932 ortalarında sanayi mallarının dünya üretim ve ticareti, 1929 yılı başlarına göre üçte bir oranında gerilemişti.

Soru 2

Keynes Planında kurulması öngörülen Uluslararası Kliring Birliğinin çıkartacağı para aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Seçenekler

A
Dolar
B
Sterlin
C
Bancor
D
SDR
E
Altın bloğu
Açıklama:
Keynes planında dış açıkla karşılaşan ülkelere otomatik kredi sağlayacak bir mekanizmanın kurulması öngörülüyordu. Ayrıca bu plana göre, uluslararası denkleşmenin yükü yalnızca açık veren ülkelerin omuzlarına yüklenmemeli, sistem dış açık veren ülkeleri olduğu kadar, fazla veren ülkeleri de denkleşmeye zorlamalıydı. Bunlardan başka Keynes Planı bir uluslararası Kliring Birliğinin kurulmasını içeriyordu. Birlik bir tür dünya merkez bankası veya ulusal merkez bankalarının merkez bankası gibi çalışacak, bancor adı verilen bir uluslararası ödeme aracı çıkartacak ve dış ödemeleri çok yanlı biçimde denkleştirme görevleri yapacaktı.

Soru 3

IMF kotaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doru değildir?

Seçenekler

A
Her üye ülkenin IMF’deki kotasının sağlam dövizlerle ödenen yüzde 25’lik dilimi her an kullanılabilecek niteliktedir.
B
Her üyenin Fondaki oyunun ağırlığı sabittir ve değişmez.
C
Kotalar üye ülkelerin Fondan çekebilecekleri mali kaynakların sınırını da belirler.
D
SDR, mevcut rezervlere ek olarak uluslararası likidite ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1970’de Fon tarafından yaratılmış bir kaynaktır.
E
Fon yasasına göre kotalar ilke olarak, üye ülkenin millî gelir, dış ticaret ve sermaye işlemlerinin hacmi gibi ekonomik ve mali göstergelere göre belirlenir.
Açıklama:
Oy verme ağırlığı: Her üyenin Fondaki oyunun ağırlığı, onun kotasına bağlıdır. Oy verme ağırlığı iki yönden önem taşır: Birincisi, Fonun temel politika ve uygulamalarına ilişkin kararların belirli bir oy çoğunluğunu gerektirmesiyle ilgilidir. Örneğin, kotaların artırılması, yeni SDR yaratılması veya Fonun altın satışı vs. gibi olaylar Guvernörler Kurulunun yüzde 85’lik çoğunluk kararı ile gerçekleştirilebilir. Fon kredilerinin gider ve faizlerinin belirlenmesi için de asgari yüzde 70 oranında çoğunluğa gerek vardır.

Soru 4

IMF kredileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Seçenekler

A
IMF’nin başlıca işlevlerinden birisi, üye ülkelere geçici dış ödeme açıklarının giderilmesi amacıyla kredi sağlamaktır.
B
IMF kredileri şartlılık il-kesine göre verilir.
C
IMF’den kredi almak veya aldığı kredinin sonraki aşamalarının serbest bırakılmasını isteyen ülkeler niyet mektubu sunar.
D
Üye ülkeler IMF’den sağladıkları destekleme kredilerinin sonraki dilimlerinin serbest bırakılmasını istediklerinde, IMF, önceki performansı değerlendirir.
E
IMF kredileri yatırım kredisi biçiminde verilir.
Açıklama:
Destekleme anlaşması: IMF kredileri destekleme kredisi biçiminde verilir; amaç üye ülkenin sunduğu 2-3 yıllık istikrar programına finansal destek sağlamaktır. İlk aşamadaki uygulama başarılı bulunursa izleyen kredi dilimi serbest bırakılır.

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi IMF'nin ikiz kuruluşudur?

Seçenekler

A
GATT
B
DTÖ
C
IBRD
D
ITO
E
ILO
Açıklama:
Bretton Woods Konferanslarında ayrıca Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasının (IBRD: Dünya Bankası) adı ile iki ayrı ekonomik ve mali örgütün kurulması kararlaştırıldı. Bu ikiz kuruluşlardan birincisi uluslararası para sisteminin işleyişinden sorumlu olacak, ikincisi ise ekonomik amaçlarla görevli olacak ve Avrupa’nın onarım ve kalkınma çabalarına (daha sonra az gelişmiş ülkelere) mali kaynak sağlayacaktı.

Soru 6

I. Uluslararası ödeme aracı olması
II. Uluslararası değer standardı olması
III. Rezerv aracı olması
IV. Müdahale aracı olması
Yukarıdaki özelliklerden hangisi veya hangilerini taşıması Amerikan dolarına anahtar para statüsünü kazandırmıştır?

Seçenekler

A
I, II ve IV
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, II ve IV
Açıklama:
I. Uluslararası ödeme aracı olması
II. Uluslararası değer standardı olması
III. Rezerv aracı olması
IV. Müdahale aracı olması
Bütün bu özellikler ise Amerikan dolarına uluslararası ekonomide bir tür anahtar para statüsü kazandırmıştır.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi ile Amerikan doları diğer ülke paraları karşısında tarihinde ilk kez devalüe edilmiştir?

Seçenekler

A
Smithsonian kararlarıyla
B
Bretton Woods sisteminin çöküşüyle
C
Komşuyu zarara sokma politikasıyla
D
İkinci altın standardı dönemiyle
E
Altın Kambiyo Sistemiyle
Açıklama:
Washington’da Smithsonian Institute’de toplanan “Onlar Grubu”nun üyeleri, doların devalüasyonu konusunda anlaşmaya vardılar ve 18 Aralık 1971 tarihli Smithsonian Kararları ile dolar, diğer paralara göre ortalama yüzde 9 oranında devalüe edildi. Altının resmî fiyatı ise ons başına 35 dolardan 38 dolara çıkartıldı ve “altın penceresinin kapatılması” onaylandı (böylece doların altın konvertibilitesi sürekli olarak kaldırılmış oldu). Ayrıca, Smithsonian Anlaşması ile ulusal paraların dolar paritesine göre dalgalanma marjı da ± %1’den, ± %2.25’e çıkartıldı (iki yönde toplam yüzde 4.5). Bu düzenlemeler üzerine ABD, daha önce koyduğu gümrük vergisini kaldırdı.

Soru 8

Maastricht kriterleri için hangisi söylenemez?

Seçenekler

A
Her üye ülkenin yıllık ortalama enflasyon oranı, bu alanda en iyi sonuç elde eden (fiyat artış oranları en düşük olan) üç üye ülke ortalamasının 1,5 puan fazlasını geçmeyecektir.
B
Üye ülkenin bütçe açığı, o ülke GSYİH’sinin yüzde 3’ünü aşmamalıdır.
C
Üye ülkenin kamu borçlarının onun GSYİH’sine oranı yüzde 60’ı geçmemelidir.
D
Her üyenin ortalama faiz oranı fiyat istikrarı konusunda en iyi durumdaki üç ülkenin faizlerinin ortalamasını iki puandan fazla aşmamalıdır.
E
İşleyen bir piyasa ekonomisinin varlığını ve Birlik içinde piyasa güçleri ve rekabetçi baskı ile başedebilecek kapasiteyi garanti eden kurumların istikrarını sağlamış olmalıdır.
Açıklama:
Maastricht Anlaşması’nda AB içinde güçlü ve istikrarlı bir euroya sahip olabilmek için üye ülkelerden yerine getirilmesi istenen koşullar, diğer bir deyişle Maastricht kriterleri şunlardır:
• Fiyat istikrarı: Her üye ülkenin yıllık ortalama enflasyon oranı, bu alanda en iyi sonuç elde eden (fiyat artış oranları en düşük olan) üç üye ülke ortalamasının 1,5 puan fazlasını geçmeyecektir.
• Kamu açığı: Üye ülkenin bütçe açığı, o ülke GSYİH’sinin yüzde 3’ünü aşmamalıdır.
• Kamu borçları: Üye ülkenin kamu borçlarının onun GSYİH’sine oranı yüzde 60’ı geçmemelidir.
• Faiz oranları: Her üyenin ortalama faiz oranı fiyat istikrarı konusunda en iyi durumdaki üç ülkenin faizlerinin ortalamasını iki puandan fazla aşmamalıdır.

Soru 9

Euro ne zaman yürürlüğe girmiştir?

Seçenekler

A
1 Ocak 1999
B
10 Ocak 2000
C
10 Ocak 2005
D
1 Ocak 2000
E
1 Temmuz 2002
Açıklama:
Euro, yürürlüğe girdiği 1 Ocak 1999 tarihinden 1 Ocak 2002’ye kadar fiziki varlığı olmayan, yalnız bankacılık ve finans işlemlerinde kullanılan bir hesap birimi olarak görev yapmıştır. Fiziki varlığa sahip ve piyasada kullanılan bir para durumuna gelmesi ise 2002 yılının Ocak ayı başında gerçekleşmiştir. O tarihten sonra altı aylık bir süre daha ulusal paraların euro ile birlikte dolaşımı sürdürülmüş, 1 Temmuz 2002 tarihinden sonra ise ulusal paralar kaldırılmış ve euro Avrupa Birliği’nin tek para birimi durumuna gelmiştir.

Soru 10

SDR için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Seçenekler

A
IMF tarafından çıkartılan bir likidite varlığı, ideal bir rezerv aracıdır.
B
SDR genelde, bir hükûmetin diğerinin merkez bankasından, onun ulusal parasını çekmesine olanak veren bir haktır.
C
İlk parti SDR, 1970-1972 döneminde gerçekleştirilip toplam 9.3 milyar dolar tutarındadır.
D
Yeni SDR çıkartma kararı alınınca, bunun gerçekleşmesi için üye ülkelerin IMF’deki hesapları üzerine bir kayıt düşülmesi yeterli olur.
E
IMF’nin normal çekme haklarındaki gibi SDR, üye ülkelere bu kurumdan bir mali kaynak veya fon sağlama hakkı verir.
Açıklama:
IMF’nin normal çekme haklarındaki gibi SDR, üye ülkelere bu kurumdan bir mali kaynak veya fon sağlama hakkı vermez. Bunun yerine, öteki ülkelerden ulusal para elde etme olanağı doğurur. Normal IMF kredilerinden farklı olarak SDR’nin geri ödenme zorunluluğu da yoktur.

Soru 11

Altın para standardı dönemi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Seçenekler

A
1870’lerden 1930’lara kadar
B
1930'lardan 1950'lere kadar
C
1950'lerden 1980'lere kadar
D
1980'lerden 2000'lere kadar
E
2000 sonrasından günümüze kadar
Açıklama:
Uluslararası ödeme sistemleri bakımından, dünya ekonomi tarihinde belirli dönemler vardır. Bunlardan birincisi, 1870’lerden 1930’lara kadar süren “altın para çağı”, ikincisi, 1930 ile 1944 arasını kapsayan “buhran dönemi”, üçüncüsü 1944 ve 1973 yılları arasında uygulanan Bretton Woods Sistemidir. Dördüncüsü ise “karma uygulamalar” olarak da nitelendirebileceğimiz hâlen içinde bulunduğumuz dönemi kapsar.

Soru 12

Halen içinde bulunduğumuz uluslararası ödeme sistemi tarihsel açıdan aşağıdakilerden hangi döneme denk gelmektedir?

Seçenekler

A
Altın para çağı
B
Buhran dönemi
C
Karma uygulama
D
Bretton Woods sistemi
E
Avrupa para sistemi
Açıklama:
Karma uygulama halen içerisinde bulunduğumuz dönemi kapsamaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Soru 13

İkinci altın standardı dönemi aşağıdaki hangi dönemde başlamıştır?

Seçenekler

A
1920'li yıllar
B
1930'lu yıllar
C
1940'lı yıllar
D
1950'li yıllar
E
1960'lı yıllar
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı sırasında altın standardı uygulamasını durduran ülkelerin savaştan sonra yeniden altın standardı uygulamasına giriştikleri 1920’li yıllardır

Soru 14

Altın standardı sonrasında dünya ticaretinde ortaya çıkan takas türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Credit-Ansalt
B
Kambiyo denkleştirme
C
İki yanlı ödeme anlaşması
D
Smooth-Hawley Tarife Kanunu
E
Bretton woods sistemi
Açıklama:
1930’larda altın standardının yıkılması ile ülkelerin takas esasına dayalı olarak birbirleriyle yaptıkları dış ticaret anlaşmaları iki yanlı ödeme anlaşması olarak adlandırılmıştır.
Altın standardı sonrasında dünya ticaretinde ortaya çıkan takas türü iki yanlı ödeme anlaşması olarak adlandırılmıştır.

Soru 15

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünyada uygulanan dolara ve dolayısıyla altına bağlı sabit kurlu uluslararası para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Bretton Woods Sistemi
B
Altın Kambiyo Sistemi
C
Kambiyo denkleştirme fonu
D
İki yanlı ödeme anlaşması
E
Karma uygulamalar
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünyada uygulanan dolara ve dolayısıyla altına bağlı sabit kurlu uluslararası para sistemi Bretton Woods Sistemi olarak adlandırılmıştır.

Soru 16

Keynes planında kurulması öngörülen Uluslararası Kliring Birliği tarafından çıkartılması planlanan para aşağıdakilerden hangisiydi?

Seçenekler

A
Sterlin
B
Bancor
C
Euro
D
Dolar
E
Bretton
Açıklama:
Keynes planında kurulması öngörülen Uluslararası Kliring Birliği tarafından çıkartılması planlanan para Bancor'du. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Bretton Woods sistemi/anlaşmasına ilişkin yanlış bir ifadedir?

Seçenekler

A
Uluslararası para fonu (IMF) kurulması kararlaştırıldı
B
İngiltere ve Amerika arasında bir uzlaşma sonucunda şekillenmiştir
C
Konferanslara Sovyet Rusya ve Doğru Avrupa ülkeleri ile birlikte kırk dört ülke temsilcisi katılmıştır.
D
Bretton woods anlaşması konferansa katılan tüm ülkeler tarafından imzalanarak yürürlüğe girmiştir
E
Bretton Woods'a sistemin düzenli işleyişini sağlama görevi verildiğinden dolayı "IMF sistemi" de denmiştir.
Açıklama:
Bretton woods anlaşması konferansa katılan Sovyetler Birliği ve öteki Sosyalist ülkeler tarafından imzalanmamıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir

Soru 18

Uluslararası ticarette ödeme aracı olarak kullanılan ve anahtar para olarak adlandırılan para aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Amerikan Doları
B
Euro
C
Sterlin
D
Bancor
E
Yuan
Açıklama:
Uluslararası ticarette ödeme aracı olarak kullanılan ve anahtar para olarak adlandırılan para Amerikan Dolarıdır

Soru 19

Kurların piyasada oluşan arz ve talep güçlerinin işleyişine bırakıldığı dalgalı kur sistemine en yakın uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Yönetimli dalgalanma
B
Müdahaleli dalgalanma
C
Dalgalanma sınırlarının genişletilmesi ve sürünen pariteler
D
Para kurulu düzenlemeleri
E
Geleneksel kur düzenlemeleri
Açıklama:
Kurların piyasada oluşan arz ve talep güçlerinin işleyişine bırakıldığı dalgalı kur sistemine en yakın uygulama müdahaleli dalgalanmadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Soru 20

Döviz kurları için benimsenen paritelerin olmadığı, kurlar ilke olarak piyasada belirlendiği ancak merkez bankası müdahaleleri ile kurların belirli doğrultuda etkilenmeye çalışıldığı uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Müdahaleli dalgalanma
B
Dalgalanma Sınırlarının Genişletilmesi
C
Para Kurulu Düzenlemeleri
D
Geleneksel Sabit Kur Düzenlemeleri
E
Yönetimli Dalgalanma
Açıklama:
Döviz kurları için benimsenen paritelerin olmadığı, kurlar ilke olarak piyasada belirlendiği ancak merkez bankası müdahaleleri ile kurların belirli doğrultuda etkilenmeye çalışıldığı uygulama yönetimli dalgalanmadır.

Soru 21

Ulusal paranın sabit bir kur üzerinden yabancı paraya dönüştürülmesine dayalı bir para ve kur politikası uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?

Seçenekler

A
Müdahaleli (kirli) Dalgalanma
B
Yönetimli Dalgalanma
C
Dalgalanma Sınırlarının Genişletilmesi ve Sürünen Pariteler
D
Para Kurulu Düzenlemeleri
E
Geleneksel Sabit Kur Düzenlemeleri
Açıklama:
Ulusal paranın sabit bir kur üzerinden yabancı paraya dönüştürülmesine dayalı bir para ve kur politikası uygulaması "Para Kurulu Düzenlemeleri" olarak adlandırılır.

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi dünya ekonomi tarihinde "buhran dönemi" olarak adlandırılan dönemin geçtiği yıllardır?

Seçenekler

A
1650-1870
B
1870-1930
C
1930-1944
D
1944-1973
E
1973-2000
Açıklama:
Uluslararası ödeme sistemleri bakımından, dünya ekonomi tarihinde belirli dönemler vardır.
Bunlardan birincisi, 1870’lerden 1930’lara kadar süren “altın para çağı”, ikincisi, 1930 ile 1944 arasını kapsayan “buhran dönemi”, üçüncüsü 1944 ve 1973 yılları arasında uygulanan Bretton Woods Sistemidir. Dördüncüsü ise “karma uygulamalar” olarak da nitelendirebileceğimiz hâlen içinde bulunduğumuz dönemi kapsar.

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi ulusal para ile altın arasında ülkenin belirlemiş olduğu sabit fiyata verilen addır?

Seçenekler

A
Ayarlanabilir Sabit Kur Sistemi
B
Arz Yanlı Ekonomi Politikası
C
Altın Para Standardı
D
Altın Paritesi
E
Para Blokları
Açıklama:
Altın paritesi: Ulusal para ile altın arasında ülkenin belirlemiş olduğu sabit fiyat.

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi altın para standartının en parlak dönemidir?

Seçenekler

A
17. Yüzyıl
B
18. Yüzyıl
C
19.Yüzyıl
D
20.Yüzyıl
E
21. Yüzyıl
Açıklama:
XIX. asırda, altın standardı “Altın Çağı”nı yaşamıştır. Bu dönemde uluslararası ödemelerde mali
buhranlara pek ender rastlanmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle, altın standardı uygulamasına ara verildi.

Soru 25

Buhran dönemini izleyen yıllarda ABD’nin gümrük tarifelerini yükselterek işsizlik sorunlarını çözmeye çalışmasına ne ad verilmektedir?

Seçenekler

A
İkinci altın standardı dönemi
B
Komşuyu zarara sokma politikası
C
İki yanlı anlaşmalar
D
Kambiyo denkleştirme fonu
E
Keynes planı
Açıklama:
Komşuyu zarara sokma politikası: 1930 Büyük Dünya Depresyonu’nu izleyen yıllarda ABD’nin gümrük tarifelerini yükselterek işsizlik sorunlarını çözmeye çalışması.

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi 2. Dünya Savaşı hemen öncesi döviz ödemelerini doğrudan hükûmet denetimi altına sokan bir kambiyo denetimi uygulamasına girişmiş olan ülkelerden biridir?

Seçenekler

A
ABD
B
Belçika
C
Fransa
D
Hollanda
E
Türkiye
Açıklama:
Almanya’nın önderliğinde ve çoğunluğu az gelişmiş ülkelerden oluşan geniş bir grup ise döviz
ödemelerini doğrudan hükûmet denetimi altına sokan bir kambiyo denetimi uygulamasına girişmişti (Türkiye dâhil).

Soru 27

Uluslararası ödemelerinde dolar, euro, sterlin vs. gibi aynı parayı kullanan ve ulusal paralarıyla bu para arasında sabit kur ilişkisi bulunan ülkelerin oluşturdukları grup aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Seçenekler

A
Kambiyo denkleştirme fonu
B
Bancor
C
Para alanları
D
Altın para standardı
E
Altın paritesi
Açıklama:
Para alanları: Uluslararası ödemelerinde dolar, euro, sterlin vs. gibi aynı parayı kullanan ve ulusal paralarıyla bu para arasında sabit kur ilişkisi bulunan ülkelerin oluşturdukları grup.

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ticarette ABD’nin dolar basarak ithalatını finanse edebilmesi nedeniyle elde ettiği özel avantajlara verilen addır?

Seçenekler

A
Anahtar para
B
Emisyon kazancı
C
Bretton Woods Sistemi
D
Tüneldeki yılan
E
Para sepeti
Açıklama:
Emisyon kazancı: Geçmişte, bir madeni paranın yapıldığı metalin değeri ile paralık değeri arasındaki fark; uluslararası ticarette ABD’nin dolar basarak ithalatını finanse edebilmesi nedeniyle elde ettiği
özel avantajlar.

Soru 29

Plaza anlaşma kaç yılında imzalanmıştır?

Seçenekler

A
1985
B
1986
C
1987
D
1988
E
1989
Açıklama:
Plaza Anlaşması: 1985 tarihli bu anlaşma ile Amerikan Yönetimi, yabancı sermaye çekmek için izlediği yüksek faiz politikasını terk etmiştir, böylece o zamana kadar değer kazanan dolar değer kaybına uğramıştır.

Soru 30

Bretton Woods sistemi ile dolar altına bağlı, değeri sabit bir para idi. Öte yandan da bütün ulusal
paraların bağlandığı ortak payda (numéraire) oluşturuyordu.
Bu özelliklerin sonucunda aşağıdakilerden hangisi doların uluslararası ekonomik ve mali alanda üstlendiği fonksiyonlar arasında gösterilemez?

Seçenekler

A
Uluslararası ödeme aracı
B
Uluslararası değer standardı
C
Rezerv aracı
D
Müdahale aracı
E
Para sepeti
Açıklama:
Bretton Woods sistemi ile dolar altına bağlı, değeri sabit bir para idi. Öte yandan da bütün ulusal
paraların bağlandığı ortak payda (numéraire) oluşturuyordu.
Bu özelliklerin sonucunda dolar uluslararası
ekonomik ve mali alanda şu gibi fonksiyonları üstlenmiş oluyordu.
1. Uluslararası ödeme aracı: Dolar bir uluslararası ödeme aracı idi çünkü uluslararası ödemelerde ağırlıklı olarak dolar kullanılıyordu.
2. Uluslararası değer standardı: Değeri değişmeyen bir para olduğu için uluslararası borç, alacak, ödeme, bütçe gibi mali değerler dolara bağlanıyor veya bu değerler dolarla ölçülüyordu.
3. Rezerv aracı: Dış ödemelerde yaygın olarak kullanıldığı için dolar altın ile birlikte ülkelerin dış ödemelerinde kullanmak üzere biriktirdikleri bir dış rezerv parası durumunda idi.
4. Müdahale aracı: Tüm ülkeler paralarının resmî değerini dolar cinsinden tanımladıkları için, bu değerin sabit tutulması için piyasaya yaptıkları müdahalelerde (merkez bankasının piyasadan döviz alım ve satımları) dolar kullanılmıştır.

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Ekonomik Topluluğu isminin Avrupa Birliği olarak değiştirildiği anlaşmadır?

Seçenekler

A
Bretton Woods Anlaşması
B
Smithsonian Anlaşması
C
Plaza Anlaşması
D
Maastricht Anlaşması
E
Paris Anlaşması
Açıklama:
AB’ye üye on iki üye ülkenin devlet veya hükûmet başkanlarının katılımıyla 1991 yılı sonlarında Hollanda’nın Maastricht kentinde yapılan Konsey toplantısında (Avrupa Zirvesi) ekonomik
ve parasal birlik koşulları karara bağlanmıştır. Başka bir deyişle, Maastricht Anlaşması ekonomik ve parasal birliğin aşamalarını, bununla ilgili politika uygulamalarını ve yapılacak kurumsal değişmeleri
ortaya koyan temel bir belge niteliğindedir. Söz konusu anlaşma ile o zamanki Avrupa Ekonomik
Topluluğu ismi de Avrupa Birliği olarak değiştirilmiştir.

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası'nın kurulduğu toplantıdır?

Seçenekler

A
Bretton Woods Anlaşması
B
Smithsonian Anlaşması
C
Plaza Anlaşması
D
Maastricht Anlaşması
E
Paris Anlaşması
Açıklama:
Uluslararası Para Fonu (IMF) Dünya Bankası ile birlikte, 1944 yılında toplanan Bretton Woods
Konferanslarında kurulmuş ve 1946’da faaliyete geçmiştir.

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi IMF'ye üye ülke kotalarının uluslararası rezerv paralarla ödenen yüzde 25’lik bölümüne verilen addır?

Seçenekler

A
Rezerv arzı
B
Rezerv aracı
C
Rezerv parası
D
Rezerv fonu
E
Rezerv tranşı
Açıklama:
Üye ülke kotalarının uluslararası rezerv paralarla ödenen yüzde 25’lik bölümüne rezerv tranşı (rezerv dilimi) adı verilir.

Soru 34

Uluslararası Para Fonu (IMF), uluslararası mali ilişkileri düzenleme görevini sürdürmektedir. Ancak Bretton Woods sisteminin yıkılmasından sonra üye ülkelerin farklı uygulamalarına yasallık kazandırmak için, IMF’nin kuruluş yasasında değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikle, belirli ilkelere uymak kaydıyla, dileyen üyenin dilediği kur sistemini benimseyebileceği resmen kabul edilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bugün uygulanmakta olan bazı kur sistemleri arasında değildir?

Seçenekler

A
Müdahaleli (kirli) Dalgalanma
B
Yönetimli Dalgalanma
C
Dalgalanma Sınırlarının Genişletilmesi ve Sürünen Pariteler
D
Altın Kambiyo Sistemi
E
Para Kurulu Düzenlemeleri
Açıklama:
Uluslararası Para Fonu (IMF), uluslararası mali ilişkileri düzenleme görevini sürdürmektedir. Ancak Bretton Woods sisteminin yıkılmasından sonra üye ülkelerin farklı uygulamalarına yasallık kazandırmak için, IMF’nin kuruluş yasasında değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikle, belirli ilkelere uymak kaydıyla, dileyen üyenin dilediği kur sistemini benimseyebileceği resmen kabul edilmiştir. Bugün uygulanmakta olan bazı kur sistemleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
(a) Müdahaleli (kirli) Dalgalanma
(b) Yönetimli Dalgalanma
(c) Dalgalanma Sınırlarının Genişletilmesi ve Sürünen Pariteler
(d) Para Kurulu Düzenlemeleri
(e) Geleneksel Sabit Kur Düzenlemeleri

Soru 35

Maastricht Anlaşması’nda AB içinde güçlü ve istikrarlı bir euroya sahip olabilmek için üye ülkelerden yerine getirilmesi istenen koşullar, diğer bir deyişle Maastricht kriterleri şunlardır:
  1. Fiyat istikrarı: Her üye ülkenin yıllık ortalama enflasyon oranı, bu alanda en iyi sonuç elde eden (fiyat artış oranları en düşük olan) üç üye ülke ortalamasının 1,5 puan fazlasını geçmeyecektir.
  2. Kamu açığı: Üye ülkenin bütçe açığı, o ülke GSYİH’sinin yüzde 8’ini aşmamalıdır.
  3. Kamu borçları: Üye ülkenin kamu borçlarının onun GSYİH’sine oranı yüzde 90’ı geçmemelidir.
  4. Faiz oranları: Her üyenin ortalama faiz oranı fiyat istikrarı konusunda en iyi durumdaki üç ülkenin faizlerinin ortalamasını iki puandan fazla aşmamalıdır.
Yukarıdaki Maastricht kriterlerinden hangileri doğru açıklanmıştır?

Seçenekler

A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
I,II ve IV
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
Maastricht Anlaşması’nda AB içinde güçlü ve istikrarlı bir euroya sahip olabilmek için üye ülkelerden yerine getirilmesi istenen koşullar, diğer bir deyişle Maastricht kriterleri şunlardır:
• Fiyat istikrarı: Her üye ülkenin yıllık ortalama enflasyon oranı, bu alanda en iyi sonuç elde eden (fiyat artış oranları en düşük olan) üç üye ülke ortalamasının 1,5 puan fazlasını geçmeyecektir.
• Kamu açığı: Üye ülkenin bütçe açığı, o ülke GSYİH’sinin yüzde 3’ünü aşmamalıdır.
• Kamu borçları: Üye ülkenin kamu borçlarının onun GSYİH’sine oranı yüzde 60’ı geçmemelidir.
• Faiz oranları: Her üyenin ortalama faiz oranı fiyat istikrarı konusunda en iyi durumdaki üç ülkenin faizlerinin ortalamasını iki puandan fazla aşmamalıdır.

Soru 36

IMF'ye üye ülke kotalarının uluslararası rezerv paralarla ödenen yüzde ...... bölümüne rezerv tranşı (rezerv dilimi) adı verilir.
Yukarıdaki tanımda boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Seçenekler

A
25’lik
B
35’lik
C
45’lik
D
55’lik
E
75’lik
Açıklama:
Üyelik katkısı: Kotalar, her üyenin Fona yapacağı mali katkılarının sınırını gösterir. Üye ülkeler, üye olarak kabul edildiklerinde, kotalarının yüzde 25’i kadar uluslararası rezerv paralarla (SDR veya
onun bileşiminde yer alan sağlam paralar), yüzde 75’i kadar da kendi ulusal paraları ile IMF’ye ödemede bulunurlar. Sonradan yapılacak kota artışları durumlarında da üye ülkeler artan kısımlar için yine aynı oranda ulusal para ve rezerv paralar cinsinden Fona katkı sağlarlar. Üye ülke kotalarının uluslararası rezerv paralarla ödenen yüzde 25’lik bölümüne rezerv tranşı (rezerv dilimi) adı verilir.

Soru 37

IMF’den kredi almak veya aldığı kredinin sonraki aşamalarının serbest bırakılmasını isteyen ülkeler, izleyecekleri ekonomik ve mali politikaları ayrıntılı olarak gösteren programlar hazırlayıp IMF’ye sunar ve Fon ile anlaşmaya varmaya çalışırlar. Bu programlar ............. olarak bilinir.
Yukarıda boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Seçenekler

A
Şartlılık ilkesi
B
Niyet mektubu
C
Performans kriteri
D
Destekleme anlaşması
E
Rezerv tranşı
Açıklama:
Niyet mektubu: IMF’den kredi almak veya aldığı kredinin sonraki aşamalarının serbest bırakılmasını isteyen ülkeler, izleyecekleri ekonomik ve mali politikaları ayrıntılı olarak gösteren programlar hazırlayıp IMF’ye sunar ve Fon ile anlaşmaya varmaya çalışırlar. Bu programlar niyet mektubu olarak bilinir.

Soru 38

IMF dışında, bazı uluslararası veya bölgesel kuruluşlar da borçlarının ödenmesi ve alacaklarının tahsisi gibi işlemlerinde SDR’yi kullanırlar. Bunlar SDR Departmanında aynen ülkelerin tabi
oldukları kurallara bağlı olarak işlem yapma yetkisine sahiptirler. Ancak doğal olarak bu kuruluşlara,
yeni SDR yaratılırken bu ülkelere tahsis yapılması söz konusu değildir.
Aşağıdakilerden hangisi bugün SDR Departmanına izinli olarak kaydedilen kuruluşlar arasında yer almaz?

Seçenekler

A
Dünya Bankası
B
Birleşmiş Milletler
C
Afrika Kalkınma Bankası
D
Arap Parasal Fonu
E
Özel Bankalar
Açıklama:
SDR’nin kullanım alanları: SDR, ulusal paraların dalgalanmaya bırakıldığı bir dönemde, büyük ölçüde değerini koruyan bir para niteliğine sahip olduğu için, uluslararası mali işlemlerde önemli bir hesap birimi görevi yapar. Henüz fiziki varlığı olan bir para değildir. Ancak IMF dışında, bazı uluslararası veya bölgesel kuruluşlar da borçlarının ödenmesi ve alacaklarının tahsisi gibi işlemlerinde SDR’yi kullanırlar. Bunlar SDR Departmanında aynen ülkelerin tabi oldukları kurallara bağlı olarak işlem yapma yetkisine sahiptirler. Ancak doğal olarak bu kuruluşlara, yeni SDR yaratılırken bu ülkelere tahsis yapılması söz konusu değildir. Bugün SDR Departmanına izinli olarak kaydedilen kuruluşlar arasında Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, Afrika Kalkınma Bankası, Arap Parasal Fonu, Asya Kalkınma Bankası, Uluslararası Denkleştirme Bankası, İslam Kalkınma Bankası, İsviçre Millî Bankası, Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) vs. yer almaktadır.

Soru 39

Jamaika Anlaşması ile IMF’nin kuruluş yasası değiştirilmiş ve üye ülkelerin sabit kur rejiminden dalgalı kur sistemine kadar, diledikleri herhangi bir sistemi benimsemelerine izin verilmiştir.
Jamaika Anlaşması hangi yılda gerçekleşmiştir?

Seçenekler

A
1970
B
1974
C
1976
D
1980
E
1984
Açıklama:
1976 tarihli Jamaika Anlaşması ile IMF’nin kuruluş yasası değiştirilmiş ve üye ülkelerin sabit kur rejiminden dalgalı kur sistemine kadar, diledikleri herhangi bir sistemi benimsemelerine izin verilmiştir.

Soru 40

''Uluslararası mali varlık veya yükümlülüklerin değerini ölçmek için kullanılan hesap birimi'' ifadesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Seçenekler

A
Uluslararası değer standardı
B
Gözetleme görevi
C
Eksik değerlendirme
D
Özel Çekme Hakları
E
Performans kriteri
Açıklama:
Uluslararası değer standardı: Uluslararası mali varlık veya yükümlülüklerin değerini ölçmek için kullanılan hesap birimi.

⚠️ Telif Hakkı Bildirimi: Bu portaldaki sorular telif hakkı içerebilir. İçerik yalnızca ders çalışma amaçlı hazırlanmış olup, ticari amaçlı kopyalanması veya çoğaltılması hak sahibi tarafından yasal yükümlülükler getirebilir.

Telif hakkı bildirimleri için GitHub Issues bölümünü kullanabilirsiniz. Bildirim üzerine ilgili içerik 7 iş günü içerisinde kaldırılacaktır.