İşlevsel açıdan ele alındığında ulaştırma sistemleri temel olarak aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:
• Tesisler ve altyapı: karayolları (devlet yolları), çevreyolları (ödemeli/ücretli yollar), demiryolları
ve istasyonlar, havalimanları, (deniz/suyolu) limanları ve su kanalları, boru hatları.
• Araçlar ve araç filoları: karayolu araçları, lokomotifler, gemiler ve diğer suyolu araçları,
uçaklar.
• İşletmeler ve organizasyonlar: demiryolları, havayolları, gemi işletmecileri, kara taşımacılığı ve
karma taşımacılık yapan nakliye şirketleri; havalimanı işletmecileri, liman işletmeleri, karma
taşımacılık istasyonları işletmecileri; altyapıdan sorumlu devlet organizasyonları, yerel
yönetimlerin ulaştırma altyapısı ve planlaması ile ilgili birimler, yerel ulaştırma daireleri.
• İşlevsel tesisler ve ilgili işletmeler: bakım-onarım merkezleri (demiryolu, havayolu ve suyolu
araçları) ve işletmecileri, inşaat şirketleri gibi altyapı kurucuları ve müteahhit firmaları, hava
kontrol merkezleri, deniz trafik kontrol organizasyonları.
• Operasyon stratejileri ve yasalar: havayolu, karayolu, denizyolu trafik kontrolü, ulusal kalkınma
planları ve stratejik planlar, ulusal ve yerel yasalar, uluslararası kuruluşlar ve anlaşmalar,
uluslararası kurallar ve kanunlar, yasa koyucular.
A şıkkında yer alan "Yönetim ve organizasyon", işlevsel açıdan ele alındığında ulaştırma sistemlerinin temel bileşenlerinden birisi değildir

Lojistik sistemleri içerisinde ulaştırma faaliyeti üç farklı bakış açısıyla ele alınabilir. Bu farklı bakış açıları sistem içerisinde yer alan tarafların farklı rollerini ortaya çıkaracak şekilde ulaştırma faaliyeti ile ilişkisini belirler. Bu taraflar gönderici, taşıyıcı ve alıcı olarak düşünülmelidir.

Boru hattı taşımacılığı temelde demiryolu ve denizyolu taşımacılığı ile rekabet halindedir.

Bir lojistik sisteminin etkili çalışabilmesi için üç ana işlevini yerine getirmesi gerekir. Bunlar,
siparişlerin alınıp işlenmesi, stok kontrolü ve tedariktir.

Lojistik sisteminin sahibi ve yöneticisi olan kuruluşun ulaştırma hizmetinin tasarımı ile ilgili alması gereken temel kararlar şunlardır:
• Hangi taşıma türü kullanılacak?
• Kullanılacak olan her bir taşıma türü için hangi taşıyıcı kuruluştan hizmet alınacak?
• Şirket, kendi filosuna sahip olduğu bir sistem mi yürütecek yoksa hizmetin ya da araçların
kiralandığı bir sistemle mi çalışacak?
• Gönderici, ulaştırma operasyonlarını kendisi mi yönetecek, yoksa üçüncü taraf olan bir
kuruluştan hizmet mi alacak?
C şıkkında yer alan "Taşıyıcı firmaların güvenilirliği ve bilançoları yeterlimidir?" Lojistik sisteminin sahibi ve yöneticisi olan kuruluşun ulaştırma hizmetinin tasarımı ile ilgili alması gereken temel kararlardan biri değildir.

Taşıyıcı kuruluş bakış açısıyla ele aldığımızda uluslararası taşımacılığın yerel ve bölgesel taşımacılıkla karşılaştırıldığında çok belirleyici özellikleri olduğunu görebiliriz:
• Her şeyden önce uluslararası taşımacılık sınırlar ötesi bir faaliyettir ve bir yükün taşınmasında birden fazla ulusal sınırdan geçmesi ve birden fazla ülkenin topraklarında hareket etmesi gerekecektir. Yerel lojistik faaliyetlerine göre siyasal açıdan farklı bir kapsamda ele alınır. Her ne kadar küreselleşme ve küresel ticaretin gelişimiyle ülkeler arası jeopolitik farkların azaldığı düşünülmekte ise de bir yükün ulusal sınırlardan geçerek taşınması hala çok farklı bir süreçtir ve kendine has birçok zorlukları vardır. Bir yükün geçtiği bütün ülkelerde farklı yasal düzenlemelere uygun bir şekilde taşınması gerekir. Birçok yerel taşımacılık faaliyetinde belgeleme ve dokümantasyon gerekmezken uluslararası taşımacılıkta çok çeşitli belgeleme, bilgi alışverişi ve dokümantasyon sorumlulukları vardır.
• Uluslararası taşımacılıkta ölçekler farklıdır. Ortalama mesafeler ve ortalama yük miktarları çok daha büyüktür. Buna bağlı olarak taşıyıcı firmalar daha büyük ölçekli kuruluşlar olmak durumundadırlar. Bu durum yalnızca mesafelerin ve yük miktarlarının daha büyük ölçekli olmasıyla açıklanamaz. Uluslararası taşımacılık faaliyeti gerçekleştiren bir taşıyıcı kuruluş çeşitli yasal düzenlemeler, gümrükleme ve dokümantasyon sorumluluklarını yerine getirmesi için şirket içerisinde farklı birimlere ihtiyaç duyar.
• Kullanılan taşıma türleri çok daha farklıdır. Yerel taşımacılıkta çoğunlukla kara ve demiryolu kullanılırken, uluslararası taşımacılıkta denizyolu ve havayolu da önemli bir yer tutar. Ülkeler arası uzun mesafelerin katedilmesinde bir yükün taşınmasında birden fazla taşıma türü eşgüdümlü bir şekilde kullanılmak durumunda olacaktır ki bu tip sistemlere karma (intermodal) taşıma sistemleri denir.
Bu nedenle, IV şıkkında yer alan "Uluslararası taşımacılıkta sınırlar çok keskindir. Buna bağlı olarak taşıyıcı firmalar ulusal kuruluşlar olmak durumundadırlar" yanlış cevap olmaktadır.

Motorlu taşıtlarla yapılan karayolu taşımacılığı ulaşım türleri arasında yük taşımacılığında hem ilk akla gelen hem de en çok tercih edilen türdür. Karayolu taşımacılığı diğer bütün türler arasında en esnek ve erişimi en kolay olan türdür.

Ulaştırma sistemlerindeki ekonomik mekanizmayı çalıştıran geleneksel arz-talep ilişkisiyle birlikte iki temel ilke vardır. Bir tanesi geleneksel üretim ekonomisinde de önemli rol oynayan ölçek ekonomisi diğeri de ulaştırma hizmetine özel mesafe ekonomisidir

Ulaştırma ekonomisi, en genel anlamda, geleneksel üretim ekonomisine benzemekle birlikte piyasanın belirleyicileri olan maliyetleri ve bedelleri etkileyen ve destekleyen birçok farklı unsur vardır. Bunlar kısaca şu şekilde özetlenebilir:
• hizmet maliyeti,
• taşınan ürünlerin değeri,
• taşıyıcının faaliyet kapasitesi
• taşıyıcının faaliyet alanının büyüklüğü ve jeopolitik önemi,
• taşıyıcının kullandığı taşıma türü,
• taşınan ürünle taşıma türü arasındaki uyum,
• taşıyıcı ve gönderici arasındaki işbirlikleri ve ortaklıklar, ve
• genel ekonomik durumla birlikte arz-talep dengesindeki durum.
D. şıkkında bulunan "Taşınan ürünün yerel kaynak oranı" bir belirleyici olarak yer almamaktadır.

Taşıma türünün seçimi lojistik sistemlerindeki en kritik karar problemlerinden bir tanesi olmakla beraber yükün değer-ağırlık oranı ve ağırlık-boyut ilişkisi tür seçiminin belirlenmesinde kritik önem taşırlar. Düşük değer-ağırlık oranına sahip yükler için demiryolu ve denizyolu taşımacılığı tercih edilmektedir.

Lojistik sistemlerinde ulaştırma hizmetinin yönetimi ve ilgili karar süreçlerini tanımlayabileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Uluslararası taşımacılık hizmetleriyle yerel ve bölgesel taşımacılık hizmetlerinin farklarını ayırt edebileceksiniz.

Uluslararası taşımacılık hizmetleriyle yerel ve bölgesel taşımacılık hizmetlerinin farklarını ayırt edebileceksiniz.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.

Lojistik sistemlerinde ulaştırma hizmetinin yönetimi ve ilgili karar süreçlerini tanımlayabileceksiniz.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.

Lojistik sistemlerinde ulaştırma hizmetinin yönetimi ve ilgili karar süreçlerini tanımlayabileceksiniz.

Lojistik sistemlerinde ulaştırma hizmetinin yönetimi ve ilgili karar süreçlerini tanımlayabileceksiniz.

Bir lojistik sisteminin etkili çalışabilmesi için üç ana işlevini yerine getirmesi gerekir. Bunlar, siparişlerin alınıp işlenmesi, stok kontrolü ve tedariktir. Sistemin üç ana işlevinden herhangi birini yerine getirememesi sistemin çalışmasına engel olacaktır. Yanıt A seçeneğidir.

Karayolu araçları, lokomotifler, gemiler ve diğer suyolu araçları, uçaklar, ulaştırma sistemi bileşenlerinden olan, araçlar ve araç filoları kapsamında değerlendirilir. Yanıt E seçeneğidir.
A, B,C ve D şıklarında yer alan "Karayolları, çevreyolları, demiryolları ve havalimanları" araç ve araç filolarından değildir. Kara, su, hava ve demiryolu araçları ve araç filoları bu kapsamda yer alır.

• Her şeyden önce uluslararası taşımacılık sınırlar ötesi bir faaliyettir ve bir yükün taşınmasında birden fazla ulusal sınırdan geçmesi ve birden fazla ülkenin topraklarında hareket etmesi gerekecektir. Yerel lojistik faaliyetlerine göre siyasal açıdan farklı bir kapsamda ele alınır. Her ne kadar küreselleşme ve küresel ticaretin gelişimiyle ülkeler arası jeopolitik farkların azaldığı düşünülmekte ise de bir yükün ulusal sınırlardan geçerek taşınması hala çok farklı bir süreçtir ve kendine has birçok zorlukları vardır. Bir yükün geçtiği bütün ülkelerde farklı yasal düzenlemelere uygun bir şekilde taşınması gerekir. Birçok yerel taşımacılık faaliyetinde belgeleme ve dokümantasyon gerekmezken uluslararası taşımacılıkta çok çeşitli belgeleme, bilgi alışverişi ve dokümantasyon sorumlulukları vardır.
• Her şeyden önce uluslararası taşımacılık sınırlar ötesi bir faaliyettir ve bir yükün taşınmasında birden fazla ulusal sınırdan geçmesi ve birden fazla ülkenin topraklarında hareket etmesi gerekecektir. Yerel lojistik faaliyetlerine göre siyasal açıdan farklı bir kapsamda ele alınır. Her ne kadar küreselleşme ve küresel ticaretin gelişimiyle ülkeler arası jeopolitik farkların azaldığı düşünülmekte ise de bir yükün ulusal sınırlardan geçerek taşınması hala çok farklı bir süreçtir ve kendine has birçok zorlukları vardır. Bir yükün geçtiği bütün ülkelerde farklı yasal düzenlemelere uygun bir şekilde taşınması gerekir. Birçok yerel taşımacılık faaliyetinde belgeleme ve dokümantasyon gerekmezken uluslararası taşımacılıkta çok çeşitli belgeleme, bilgi alışverişi ve dokümantasyon sorumlulukları vardır.
• Uluslararası taşımacılıkta ölçekler farklıdır. Ortalama mesafeler ve ortalama yük miktarları çok daha büyüktür. Buna bağlı olarak taşıyıcı firmalar daha büyük ölçekli kuruluşlar olmak durumundadırlar. Bu durum yalnızca mesafelerin ve yük miktarlarının daha büyük ölçekli olmasıyla açıklanamaz. Uluslararası taşımacılık faaliyeti gerçekleştiren bir taşıyıcı kuruluş çeşitli yasal düzenlemeler, gümrükleme ve dokümantasyon sorumluluklarını yerine getirmesi için şirket içerisinde farklı birimlere ihtiyaç duyar.
• Kullanılan taşıma türleri çok daha farklıdır. Yerel taşımacılıkta çoğunlukla kara ve demiryolu kullanılırken, uluslararası taşımacılıkta denizyolu ve havayolu da önemli bir yer tutar. Ülkeler arası uzun mesafelerin katedilmesinde bir yükün taşınmasında birden fazla taşıma türü eşgüdümlü bir şekilde kullanılmak durumunda olacaktır ki bu tip sistemlere karma (intermodal) taşıma sistemleri denir.
Yanıt B karayolu araçları, lokomotifler, gemiler ve diğer suyolu araçları, uçaklar

Farklı tesisler arasındaki taşımalar basit bir şekilde noktadan noktaya ve tek bir taşıma aracıyla yapılabileceği gibi montaj tesisleri ve merkezi depolar arasındaki bağlantıda örneklendiği gibi farklı türlerin ara noktalarda yükleri birbirlerine transfer etmesiyle birden fazla araç ve hatta birden fazla taşıma türüyle de gerçekleştirilebilir. Tesisler arasında taşınan farklı biçimdeki yüklerin çıkış noktalarından varış noktalarına hareketlerini sağlamak için lojistik sisteminin bir taşıma ya da ulaştırma sistemi tarafından desteklenmesi gerekir. Daha önce de belirttiğimiz gibi ulaştırma sistemleri bir lojistik sisteminin belkemiğini oluşturur. Yanıt C seçeneğidir.

Sözleşmeli Taşımacılık: Gönderici firmanın lojistik ve taşıma hizmeti sağlayan üçüncü taraf bir başka kuruluşa ulaştırma ve taşıma hizmetleriyle ilgili tüm sorumluluklarını ya da birtakım sorumluluklarını iki tarafça belirlenen sözleşme şartları ve fiyatlandırma koşulları altında aktarmasıdır. Sözleşmeli taşımacılıkta genellikle hizmet sağlayan taraf kendi kaynaklarının (araç, insan, depo, vb.) belli bir kısmını göndericinin ulaştırma hizmetleri için tahsis eder. Operasyon yönetimi sözleşme şartlarına bağlı olarak değişebilir. Bazı durumlarda hizmet sağlayıcı firma yalnız kaynaklarını tahsis ederken operasyon yönetimi gönderici firma tarafından yapılmaktadır; ancak operasyon yönetimi de dâhil olmak üzere bütün sorumlulukların hizmet sağlayıcı firma tarafından üstlenildiği durumlar da söz konusudur. Hatta, son yıllarda hizmet sağlayıcı firmalar, envanter ve depo yönetimi faaliyetlerini de çoğunlukla üretim endüstrisinde yer alan gönderici firmalar için sözleşme karşılığında yerine getirmektedir. Yanıt D seçeneğidir.

• Boyutu: Yükün ölçüleri ve hacmi.• Boyutu: Yükün ölçüleri ve hacmi.• Ağırlık ve Yoğunluğu: Yükün mutlak ağırlığı ve hacmiyle birlikte hesaplanması gereken yoğunluğu.• (Maddi) Değeri: Yükün maddi ve ticari değeri.• İstiflenebilirliği: Genellikle, boyutu ve yoğunluğu tarafından belirlenebilecek bir özellik olarak düşünülmelidir. Çok büyük ve ağır bir yükü istiflemek orta büyüklükteki birkaç parçadan oluşan bir yükü istiflemeye göre çok daha zordur. Birçok küçük ve hafif parçalardan oluşan bir yük istiflenmeye çok elverişlidir, ancak bu tip yükler de çok fazla elleçleme gerektirir.• Elleçlenebilirliği: Bazı yüklerin hareket etmesini kolaylaştıracak tutamaçları (sap ya da kulp biçiminde) vardır ya da hareket etmesini kolaylaştırıcı bir düzenekle gelirler. Bazı yüklerde ise bu durum söz konusu değildir ya da özel bir teçhizatın kullanılması gerekir. Örneğin, canlı hayvanların hareket ettirilmesi çok güç olduğundan elleçlenebilir yükler kategorisinde değildirler. Oysaki konteyner yükleri özel teçhizatlar bulunduğu şartlar altında kolaylıkla elleçlenebilir. Dondurulmuş yüklerin elleçlenme süreci özeldir ve dikkatli sürdürülmesi gerekir.• Zarar/Ziyan Olasılığı: Yükün zarar görme ya da kaybolma olasılığı ve bunlara bağlı mali zararlar ile ilgilidir. Bazı yüklerin çalınma ya da çeşitli şekillerde zarar görme olasılığı daha yüksektir. Örneğin, elektronik ürünlerin çalınma olasılığı daha yüksek iken taze sebze ve meyvenin de zarar görme olasılığı vardır.• Tehlikeli Ürünler ve Özel İhtiyaçlar: Birtakım yükler tehlikeli olarak sınıflandırılmalıdır. Bunlar çoğunlukla kimyasal ya da biyolojik tehlikeye yol açabilecek, çevreye ve canlılara doğrudan ya da dolaylı bir şekilde zarar verebilecek ürünlerdir. Bu ürünler özel şartlarda taşınmalı ve elleçlenmelidir. Birtakım yüklerin ise elleçlenmesinde ve taşıma sürecinde özel ihtiyaçları olabilir. Bunlara örnek olarak belirli bir soğuklukta tutulması gereken dondurulmuş konteyner yükleri ve taşıma süresince beslenmesi gereken canlı hayvan yükleri verilebilir. Yanıt D seçeneğidir.

Motorlu taşıtlarla yapılan karayolu taşımacılığı ulaşım türleri arasında yük taşımacılığında hem ilk akla gelen hem de en çok tercih edilen türdür. Yanıt A seçeneğidir.

Demiryolları, büyük hacimli, yüksek yoğunluklu ve düşük değerli yüklerin uzun mesafelerde taşınmasının özellikle karayolu ve havayolu taşımacılığına göre çok daha az maliyetle gerçekleştirilmesini sağlar. Yanıt A seçeneğidir.

Ulaştırma ekonomisi, en genel anlamda, geleneksel üretim ekonomisine benzemekle birlikte piyasanın belirleyicileri olan maliyetleri ve bedelleri etkileyen ve destekleyen birçok farklı unsur vardır. Bunlar kısaca şu şekilde özetlenebilir:
• Hizmet maliyeti,• Taşınan ürünlerin değeri,• Taşıyıcının faaliyet kapasitesi• Taşıyıcının faaliyet alanının büyüklüğü ve jeopolitik önemi,• Taşıyıcının kullandığı taşıma türü,• Taşınan ürünle taşıma türü arasındaki uyum,• Taşıyıcı ve gönderici arasındaki işbirlikleri ve ortaklıklar, ve• Genel ekonomik durumla birlikte arz-talep dengesindeki durum.
Yanıt C seçeneğidir.

Taşımacılık bedelleri ya da ücretlerinin belirlenmesi ulaştırma sistemlerinde oluşan talebi karşılama mekanizmasında önemli bir yer tutar. Taşımacılık bedellerinin hesaplanmasında yukarıda bahsettiğimiz maliyet yapısı kadar önemli bir başka belirleyici de taşınan mal ve ürünlerin çeşitli özellikleridir. Bu özellikler daha önce bahsettiğimiz taşıma türünün seçiminde de çok önemli bir rol oynamakla birlikte yalnızca taşıma türü ile ürün özellikleri arasındaki uyum değil, ürünün kendine ait özellikleri de taşıma ücretlerini önemli bir ölçüde etkiler. Örneğin, denizyolu taşımacılığında bir konteyner hat işletmecisi bir konteynerin navlun bedelini konteynerin içindeki ürünün özelliklerine göre çok farklı şekillerde belirleyebilir. Düşük ağırlıklı ama yüksek değerli bir ürünün navlun bedeli yüksek ağırlıklı ama düşük değerli bir ürünün navlun bedelinden çok daha yüksek olabilir. Yanıt B seçeneğidir.

İşlevsel açıdan ele alındığında ulaştırma sistemleri temel olarak tesisler ve alt yapı, araçlar ve araç filoları, işletmeler ve organizasyonlar, işlevsel tesisler ve ilgili işletmeler, operasyon stratejileri ve yasalar olmak üzere beş bileşen olarak ele alınmaktadır. Bu kapsamda tesisler ve altyapı bileşeni içerisinde karayolları (devlet yolları), çevreyolları (ödemeli/ücretli yollar), demiryolları ve istasyonlar, havalimanları, (deniz/suyolu) limanları ve su kanalları, boru hatları yer almaktadır.

Birçok yerel taşımacılık faaliyetinde belgeleme ve dokümantasyon gerekmezken uluslararası taşımacılıkta çok çeşitli belgeleme, bilgi alışverişi ve dokümantasyon sorumlulukları vardır. Uluslararası taşımacılıkta ölçekler farklıdır. Ortalama mesafeler ve ortalama yük miktarları çok daha büyüktür. Buna bağlı olarak taşıyıcı firmalar daha büyük ölçekli kuruluşlar olmak durumundadırlar. Bu durum yalnızca mesafelerin ve yük miktarlarının daha büyük ölçekli olmasıyla açıklanamaz. Uluslararası taşımacılık faaliyeti gerçekleştiren bir taşıyıcı kuruluş çeşitli yasal düzenlemeler, gümrükleme ve dokümantasyon sorumluluklarını yerine getirmesi için şirket içerisinde farklı birimlere ihtiyaç duyar. Kullanılan taşıma türleri çok daha farklıdır. Yerel taşımacılıkta çoğunlukla kara ve demiryolu kullanılırken, uluslararası taşımacılıkta denizyolu ve havayolu da önemli bir yer tutar.

Yukarıda verilen sorular ulaştırma hizmetinin tasarımı ile ilgili alınması gereken kararları belirler. Görüldüğü gibi bu sorular birbirinden bağımsız bir şekilde cevaplandırılamaz. Ancak, aynı zamanda ilgili bazı kararlar çeşitli sistemler ve çevresel faktörlerin de etkisiyle diğer kararları doğrudan etkileyebilir.

Taşıma türü seçimi; yükün (karakteristik) özellikleri, taşıma türüne kolay erişim, bedel ve tarifeler, taşıma süresi, yüklerin güvenliği ve yasal mevzuatla ilgili hükümler göz önüne alınarak yapılmalıdır.

Yükün özellikleri üzerinde ele alınması gereken özellikler; boyutu, ağırlık ve yoğunluğu, (maddi) değeri, istiflenebilirliği, elleçlenebilirliği, zarar/ziyan olasılığı, tehlikeli ürünler ve özel ihtiyaçlardır.

Çok genel bir kural olarak, karayolu taşımacılığı en güvenli taşıma türü olarak gösterilir. Özellikle demiryolu ve denizyolu taşımacılığında elleçleme sürelerinin ve ara beklemelerin nispeten daha çok olması yüklerin güvenliğini kötü yönde etkilemektedir.

Ulaştırma hizmetinin yönetimi üç farklı şekilde gerçekleştirilebilir: özel taşımacılık, sözleşmeli taşımacılık, genel taşıyıcı. Bu üç farklı düzen arasında gönderici tarafından yapılacak olan tercih birçok farklı etmenin bir araya getirilmesi ile belirlenir.

Yüklerin bir taşıma kabı içerisinde taşınıyor olması ve türler arası transferin bu taşıma kabının transferi ile gerçekleştiriliyor olması karma taşımacılık operasyonlarının en temel ilkesidir.

Lojistik sistemleri, çeşitli süreçlerin yürütüldüğü tesisler ve bu tesisleri birbirine bağlayan ulaşım hizmetlerinden oluşan bir bütündür. Tesisler, mal ve ürünlerin işlendiği, üretildiği, paketlendiği, stoklandığı, düzenlendiği ve hatta tüketildiği yerlerdir. Bu tesisler imalat ve/veya montaj fabrikaları ya da atölyeleri, depolar ve ambarlar, dağıtım merkezleri, ara taşıma merkezleri, terminaller ve istasyonlar, elleçleme ve düzenleme istasyonları, satış noktaları, vb. olabilirler. Tesisleri birbirlerine bağlayan ulaşım hizmetleri ise araç, ekipman ve insan gücü kullanarak mal ve ürünlerin çeşitli tesisler arasında hareket etmelerini sağlarlar.

Bir lojistik sisteminin etkili çalışabilmesi için üç ana işlevini yerine getirmesi gerekir. Bunlar, siparişlerin alınıp işlenmesi, stok kontrolü ve tedariktir. Sistemin üç ana işlevinden herhangi birini yerine getirememesi sistemin çalışmasına engel olacaktır. Hammadde, yarı mamul ya da nihai ürün olmasına bakılmaksızın her malın tedarik zinciri içerisinde kaynağından ihtiyaç duyulduğu yere temin edilmesini sağlayacak olan süreçlerin hepsi ulaşım faaliyetlerini içerir. Bu nedenle de tedarik işlevinin yerine getirilebilmesi için bütün lojistik sistemleri ulaştırma sistemlerine ihtiyaç duyarlar. Diğer bir yönden ele alındığında ulaştırma faaliyetleri lojistik sistemlerinin belkemiğini oluşturur; üretim, depolama ve tüketim süreçlerinin arasındaki bağ ulaştırma sistemleri tarafından sağlanır.

İşlevsel açıdan ele alındığında ulaştırma sistemleri temel olarak aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:

• Tesisler ve altyapı: karayolları (devlet yolları), çevreyolları (ödemeli/ücretli yollar), demiryolları ve istasyonlar, havalimanları, (deniz/suyolu) limanları ve su kanalları, boru hatları.
  
• Araçlar ve araç filoları: karayolu araçları, lokomotifler, gemiler ve diğer suyolu araçları, uçaklar.
  
• İşletmeler ve organizasyonlar: demiryolları, havayolları, gemi işletmecileri, kara taşımacılığı ve karma taşımacılık yapan nakliye şirketleri; havalimanı işletmecileri, liman işletmeleri, karma taşımacılık istasyonları işletmecileri; altyapıdan sorumlu devlet organizasyonları, yerel yönetimlerin ulaştırma altyapısı ve planlaması ile ilgili birimler, yerel ulaştırma daireleri.
  
• İşlevsel tesisler ve ilgili işletmeler: bakım-onarım merkezleri (demiryolu, havayolu ve suyolu araçları) ve işletmecileri, inşaat şirketleri gibi altyapı kurucuları ve müteahhit firmaları, hava kontrol merkezleri, deniz trafik kontrol organizasyonları.
  
• Operasyon stratejileri ve yasalar: havayolu, karayolu, denizyolu trafik kontrolü, ulusal kalkınma planları ve stratejik planlar, ulusal ve yerel yasalar, uluslararası kuruluşlar ve anlaşmalar, uluslararası kurallar ve kanunlar, yasa koyucular.
  

Tesisler ve altyapı: karayolları (devlet yolları), çevreyolları (ödemeli/ücretli yollar), demiryolları ve istasyonlar, havalimanları, (deniz/suyolu) limanları ve su kanalları, boru hatları.

Gönderici, taşınacak olan yükün kendisinden sorumlu olan taraf ya da yükü kontrol eden tüzel kişi veya kuruluştur. Taşınacak olan yük, bir ürün ya da mal olabilir. Gönderici her zaman için bu mal ya da ürünün sahibi değildir. Ancak yükün taşınması talebinde bulunan kişi ya da kuruluş olarak ele alınmalıdır.

Taşıyıcı, yükü hareket ettiren ulaştırma kuruluşudur; ulaştırma şirketi ya da firması olarak da anılır. Diğer bir deyişle gönderici taşıyıcının müşterisidir

Alıcı, taşınan yükü alacak olan kişi ya da kuruluştur. Bir kuruluş, bir yükün kendi tesisleri arasında taşınmasını talep ettiyse gönderici ve alıcı aynı tüzel kişi olabilmektedir. Ancak taşıyıcı kuruluş tarafından ve lojistik sistemindeki işlevi açısından ele alındığında gönderici ve alıcının rolleri farklıdır.

Uluslararası taşımacılıkta ölçekler farklıdır. Ortalama mesafeler ve ortalama yük miktarları çok daha büyüktür. Buna bağlı olarak taşıyıcı firmalar daha büyük ölçekli kuruluşlar olmak durumundadırlar. Bu durum yalnızca mesafelerin ve yük miktarlarının daha büyük ölçekli olmasıyla açıklanamaz. Uluslararası taşımacılık faaliyeti gerçekleştiren bir taşıyıcı kuruluş çeşitli yasal düzenlemeler, gümrükleme ve dokümantasyon sorumluluklarını yerine getirmesi için şirket içerisinde farklı birimlere ihtiyaç duyar.

Taşıma türü seçimi

• yükün (karakteristik) özellikleri,
  
• taşıma türüne kolay erişim,
  
• bedel ve tarifeler,
  

• taşıma süresi,
  
• yüklerin güvenliği, ve
  
• yasal mevzuatla ilgili hükümler
  göz önüne alınarak yapılmalıdır.
  

Özel Taşımacılık: Göndericinin taşıma hizmetlerini kendi sermayesiyle elde edilmiş sabit kaynaklar ve kendine ait değişken kaynakları kullanarak yerine getirdiği durumdur. Yani, araç filosu göndericinin sorumluluğu altındadır; ulaştırma hizmetlerini yürüten personel (örneğin sürücüler, yol hizmetlileri) de sürekli ücretli ya da saat başı ücretiyle gönderici firma tarafından çalıştırılır. Taşıma hizmetinin yerine getirilmesi tamamen gönderici firmanın kendi sorumluluğu altındadır.

İşlevsel açıdan ele alındığında ulaştırma sistemlerinin temel bileşenleri şu şekildedir; Tesisler ve altyapı, Araçlar ve araç filoları, İşletmeler ve organizasyonlar, İşlevsel tesisler ve ilgili işletmeler, Operasyon stratejileri ve yasalar. Bununla birlikte tedarikçiler ve dış kaynaklar, ulaştırma sisteminin temel bileşenleri içerisinde değildir.

Lojistik sistemleri içerisinde ulaştırma faaliyeti üç farklı bakış açısıyla ele alınabilir. Bu farklı bakış açıları sistem içerisinde yer alan tarafların farklı rollerini ortaya çıkaracak şekilde ulaştırma faaliyeti ile ilişkisini belirler. Bu taraflar gönderici, taşıyıcı ve alıcı olarak düşünülmelidir:

• Gönderici, taşınacak olan yükün kendisinden sorumlu olan taraf ya da yükü kontrol eden tüzel kişi veya kuruluştur. Taşınacak olan yük, bir ürün ya da mal olabilir. Gönderici her zaman için bu mal ya da ürünün sahibi değildir. Ancak yükün taşınması talebinde bulunan kişi ya da kuruluş olarak ele alınmalıdır.
• Taşıyıcı, yükü hareket ettiren ulaştırma kuruluşudur; ulaştırma şirketi ya da firması olarak da anılır. Diğer bir deyişle gönderici taşıyıcının müşterisidir.
• Alıcı, taşınan yükü alacak olan kişi ya da kuruluştur. Bir kuruluş, bir yükün kendi tesisleri arasında taşınmasını talep ettiyse gönderici ve alıcı aynı tüzel kişi olabilmektedir. Ancak taşıyıcı kuruluş tarafından ve lojistik sistemindeki işlevi açısından ele alındığında gönderici ve alıcının rolleri farklıdır.

Lojistik sisteminin sahibi ve yöneticisi olan kuruluşun ulaştırma hizmetinin tasarımı ile ilgili alması gereken temel kararlar şunlardır:
Hangi taşıma türü kullanılacak? Kullanılacak olan her bir taşıma türü için hangi taşıyıcı kuruluştan hizmet alınacak?
Şirket, kendi filosuna sahip olduğu bir sistem mi yürütecek yoksa hizmetin ya da araçların kiralandığı bir sistemle mi çalışacak?
Gönderici, ulaştırma operasyonlarını kendisi mi yönetecek, yoksa üçüncü taraf olan bir kuruluştan hizmet mi alacak?

Ulaştırma hizmetlerinin etkin bir şekilde planlanması ve yönetilmesi gerekir. Planlama ve yönetim sürecinde alınması gereken en önemli kararlardan ilki taşıma türünün seçimidir. Bu karara bağlı olarak ulaştırma hizmetinin ne şekilde yerine getirileceğinin belirlenmesi gerekir. Ulaştırma hizmetini yerine getirmek için gönderici (ya da lojistik sistemi sahibi taraf) kendi kaynaklarını ve kendi idaresini kullanabileceği gibi hizmet sağlayıcı üçüncü taraflardan hizmet alabilir.

Yukarıda verilen kavramlar, yükün taşıma türüyle uyumunun belirlenmesinde rol oynayan karakteristik özelliklerini işaret etmektedir.

Ulaştırma hizmetinin yönetimi üç farklı şekilde gerçekleştirilebilir: özel taşımacılık, sözleşmeli taşımacılık, genel taşıyıcı. Bu üç farklı düzen arasında gönderici tarafından yapılacak olan tercih birçok farklı etmenin bir araya getirilmesi ile belirlenir.
Özel Taşımacılık: Göndericinin taşıma hizmetlerini kendi sermayesiyle elde edilmiş sabit kaynaklar ve kendine ait değişken kaynakları kullanarak yerine getirdiği durumdur. Yani, araç filosu göndericinin sorumluluğu altındadır; ulaştırma hizmetlerini yürüten personel (örneğin sürücüler, yol hizmetlileri) de sürekli ücretli ya da saat başı ücretiyle gönderici firma tarafından çalıştırılır. Taşıma hizmetinin yerine getirilmesi tamamen gönderici firmanın kendi sorumluluğu altındadır.

Verilen ifadeler göz önüne alındığında II ve VI numaralı ifadelerin yanlış olduğu görülmektedir. II. ifadede karayolu taşımacılığı, büyük boyutlu ve yüksek değerli ürünlerin taşınmasında havayolu ile değil, demiryolu ile rekabet içerisindedir. VI. ifadede uluslararası taşımacılık pazarına hükmeden taşıma türü ise boru hattı değil, denizyolu taşımacılığıdır.

Boru hattı taşımacılığı temelde demiryolu ve denizyolu taşımacılığı ile rekabet halindedir. Ancak, boru hattı yatırımları taşınacak sıvı yakıtın çıkarıldığı ya da işlendiği tesislerle limanlar ya da kullanılabilir halde dağıtımının yapılacak olduğu tesisler arasında yapıldığından kuruluş altyapısı oluşturulduktan sonra oldukça düşük maliyetli bir taşıma türü seçeneği haline gelir. Ancak, bu türün elbette ki başlangıç yatırım maliyetleri oldukça yüksektir. Genellikle boru hattının topraklarından geçtiği ülkelerin oluşturduğu konsorsiyumlar tarafından yapımına karar verilir. İşletmesi çoğunlukla kamu kuruluşları tarafından doğrudan ya da uzun süre kiralama yöntemiyle gerçekleştirilir.

Karma taşımacılıkta ön plana çıkan iki önemli unsur vardır:
Konteyner taşıma: Yüklerin bir taşıma kabı içerisinde taşınıyor olması ve türler arası transferin bu taşıma kabının transferi ile gerçekleştiriliyor olması karma taşımacılık operasyonlarının en temel ilkesidir.
Türler arası eşgüdüm: Karma taşımacılıkta türler arası transferin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Ulaştırma ekonomisi, en genel anlamda, geleneksel üretim ekonomisine benzemekle birlikte piyasanın belirleyicileri olan maliyetleri ve bedelleri etkileyen ve destekleyen birçok farklı unsur vardır. Pazarın durumu, rekabet parametreleri ve coğrafi koşullar bu unsurlar arasında değildir.

Ulaştırma faaliyetinde farklı rollere sahip olan taraflar: Gönderici, taşıyıcı, alıcıdır. Gönderici, taşınacak olan yükün kendisinden sorumlu olan taraf ya da yükü kontrol eden tüzel kişi veya kuruluştur.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.
Bir lojistik sisteminin etkili çalışabilmesi için üç ana işlevini yerine getirmesi gerekir. Bunlar, siparişlerin alınıp işlenmesi, stok kontrolü ve tedariktir. Dolayısıyla A seçeneğinde ortaya çıkan sorun siparişlerin alınıp işlenmesi ile ilgili bir durumdur ve tamamen sistemden kaynaklıdır. B seçeneğinde müşteri kaynaklı bir sorun belirtilmiştir. C, D ve E seçeneklerinde belirtilen sorunlar sistemin yanlış çalışmasına sebep olmaz sadece daha düşük performans anlamına gelir. Bu sebeple doğru cevap sistemden kaynaklanan bir durumu belirten A seçeneğidir.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.
Tedarik işlevinin yerine getirilebilmesi için bütün lojistik sistemleri ulaştırma sistemlerine ihtiyaç duyarlar.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.
Yerel yönetimlerin ulaştırma altyapısı ve planlaması ile ilgili birimleri, ulaştırma sistemlerinin "işletmeler ve organizasyonlar" bileşeni altında düşünülmektedir. Belirtilen problemin belediyenin gerçekleştirdiği bir faaliyetten kaynaklanıyor olması sebebiyle doğru seçenek C'dir.

Ulaştırma sistemlerinin genel yapıları ve işlevlerini açıklayabileceksiniz.
Eğer ulaştırma imkânları gelişmeseydi, üreticiler yalnızca kendi coğrafyalarında sıkışıp kalacak ve büyük ölçekli üretime geçemeyeceklerdi. Büyük ölçekte üretim yapabilen üreticiler, ölçek ekonomisi sayesinde üretim maliyetlerini belirgin bir şekilde düşürmeyi başarmışlardır. Bu sebeple doğru cevap A seçeneğinde verilmiştir.

Uluslararası taşımacılık hizmetleriyle yerel ve bölgesel taşımacılık hizmetlerinin farklarını ayırt edebileceksiniz.
Yerel taşımacılıkta çoğunlukla kara ve demiryolu kullanılırken, uluslararası taşımacılıkta denizyolu ve havayolu da önemli bir yer tutar. Ülkeler arası uzun mesafelerin katedilmesinde bir yükün taşınmasında birden fazla taşıma türü eşgüdümlü bir şekilde kullanılmak durumunda olacaktır ki bu tip sistemlere karma (intermodal) taşıma sistemleri denir.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.
böyle bir yükün taşınmasında temel belirleyici yükün mutlak ağırlığıdır. Bu sebeple doğru cevap C şıkkında verilmiştir. Süre açısından bakıldığında tren yolu ve denizyolu taşımacılıkları diğer taşımacılık türlerine göre daha uzun sürmektedir. Bu sebeple, bu soruda süre belirleyici bir ölçüt olamaz.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.
Yasal düzenlemelerin bir kısmı yüklerin güvenli bir şekilde taşınmasını sağlama amacı güderken bir kısmı da ekonomik ve siyasal önlemlerin alınmasını hedeflemektedir. Özellikle tehlikeli madde, canlı hayvan ve savunma sanayi ile ilgili özel durumları içeren yüklerin taşınmasında hem devletler hem de uluslararası organizasyonlar tarafından belirlenmiş birçok yasal denetim mekanizması vardır. Bu sebeple öncelikle yasal mevzuat ile ilgili hükümler dikkate alınarak seçim işlemi gerçekleştirilmelidir.

Ulaştırma ekonomisinin temel ilkeleri ve çalışma mekanizmasını ifade edebileceksiniz.
Üç farklı düzen içerisinde en fazla sorumluluk ve en az risk özel taşımacılıktadır. Bu sebeple işletme, en düşük risk için özel taşımacılığın bir özelliği olan kendi filosuna sahip olmayı seçmelidir.

Taşıma türleri ve farklı yüklerin taşıma türlerine uygunluğunu belirleyebileceksiniz.
Karayolu taşımacılığında taşıma süresinin büyük bir kısmı yolculuk içerisinde geçer; yani, ara duraklarda bekleyerek harcanan zaman en aza indirgenmiştir. Bu nedenle teslim süresinin kritik olduğu ve öncelikli tutulduğu ulaştırma hizmetlerinde en güvenilir tür olarak Karayolu, ön plana çıkar.