Dünyanın çevresi ilk önce ERATOSTHENES (276-196) tarafından Mısır’da ölçülmüştür.
Dünyanın yuvarlak bir cisim olduğu fikri MÖ 582 yıllarında PYTHAGORAS tarafından ortaya atılmıştır.

Yeryüzü üzerinde kuzey-güney eksenine dik (normal) düzlemler üzerinde paraleller olarak adlandırılan daireler ve bu ekseni kiriş olarak meridyenler olarak adlandırılan yarım daire biçimli yaylardan oluşan küresel bir koordinat çizgileri ızgarası (kaneva) vardır.
Kaneva (graticule): Üzerinde bir harita veya planın temsil edilebildiği, meridyenleri ve paralelleri temsil eden çizgiler ağı.

Türkiye ve birçok Batı ülkeleri Hayford Elipsoidini millî haritaları için referans yüzeyi olarak kullanmaktadırlar.
Dünya Jeodezi Sistemi 1984 (WGS84) referans yüzeyi günümüzde daha yaygın olarak tercih edilmektedir. Türkiye’nin temel haritaları 2002’den itibaren WGS84 sistemine göre yapılmaktadır.

Bu seçimin tek belirgin avantajı, karşı meridyeni, yani gün (ya da tarih) değiştirme çizgisi yerleşim alanlarının çoğundan uzakta yer almasıdır.
1884’te Washington’da düzenlenen uluslararası konferansta, İngiltere’de Londra yakınlarındaki Greenwich’deki Gözlemevi üzerinden geçen meridyen, uluslararası başlangıç (0°) meridyeni olarak belirlenmiştir.

Bir noktanın boylamı (λ), enlemi (φ) işaretiyle gösterilir (Şekil 2.4).
Bir noktadan geçen meridyen düzlemi ile başlangıç meridyen düzlemi arasında kalan açıya o noktanın boylamı denir.

Şekil koruyan projeksiyonlar daha çok yol bulmak (navigasyon) amacıyla yapılan haritalarda kullanılırlar.
Şekil koruyan projeksiyonlar “doğru şekilli”, “doğru açılı” veya “uyumlu (konformal)” olarak adlandırılırlar.

Şekil 2.10 Stereografik düzlem projeksiyon modeli ve kanevası
Stereografik Projeksiyon
Bakış noktası, düzlemin küreye temas ettiği noktanın merkeze göre simetriğindedir. Kürenin bütününden biraz eksiğini gösterir (Şekil 2.10). Açı korur, dolayısıyla şekiller doğrudur. Yer ve yön ilişkileri önemli olan konular için tercih edilen projeksiyonlardandır.

Ortografik, Stereografik ve Merkezi perspektif olanlardır.
Lambert ve Ekidistant perspektif olmayanlardır.

UTM Projeksiyonunda, 180° meridyeninden başlamak üzere dünya 6° aralıklı 60 dilime ayrılmış dilimler 1 den başlamak ve doğu ya doğru artan sırada 60’a kadar numaralanmıştır.
Projeksiyon diliminin numarası (D.N) biliniyorsa, o dilimin orta meridyeninin boylamı;
bağıntısı ile
bulunur.

Projeksiyon 1569 yılında, kendisine Latince “Tüccar” anlamına gelen “Mercator” lakabını veren Gerhard Kremer tarafından kullanılmıştır. Bu nedenle projeksiyon literatürde “Mercator projeksiyonu” olarak tanınır.
Mercator projeksiyonu loksodromiktir. Uçak ve gemi rotaları doğru hatlarla kolayca çizildiğinden bu sistem deniz ve hava haritaları için en uygundur.

Jeodezi, Dünya’nın şeklini ve yüzeyinin özellikleriyle nasıl ilişkili olduğunu inceler. Doğru cevap C’dir.

Geoid, Dünya’nın gerçek şekli, herhangi bir geometrik cisme benzemeyen basık küremsi bir şekildir. Jeozedi, Dünya’nın şeklini ve yüzeyinin özellikleriyle nasıl ilişkili olduğunu inceler. Dönel elipsoid, bir elipsin eksenlerinden biri etrafında döndürülmesiyle meydana gelen üç boyutlu geometrik şekildir. Doğru cevap B’dir.

Elipsoidini boyutlarından söz edilirken a ve b eksenlerinin belirtilmiş olması istenir. (a-b)/a oranı ile hesaplanan ve elipsoidin basıklığı denilen kavram da elipsoidin büyüklüğünün belirlemekte kullanılır. Doğru cevap A’dır.

Başlıca koordinat sistemleri, coğrafi koordinat sistemi (enlem, boylam); dik koordinat sistemi, (sağa, yukarı); kutupsal koordinat sistemi (azimut, mesafe) ve uzay koordinat sistemidir. Doğru cevap D’dir.

Her noktanın, karşı tarafta azami uzaklıkta tek bir karşılığı vardır ve buna antipodu denir. Doğru cevap E’dir.

Kaneva (graticule), üzerinde bir harita veya planın temsil edilebildiği, meridyenleri ve paralelleri temsil eden çizgiler ağı. Doğru cevap C’dir.

Küresel ya da elipsoidal yüzeyin düzlem yüzeye dönüştürülme sistemine Harita Projeksiyonu denir. Doğru cevap D’dir.

Bir ışık kaynağından çıkan ışınların etkisiyle, bir cismin bir düzlem üzerine görüntüsünün düşürülmesi eylemine izdüşüm denir. Doğru cevap A’dır.

Kullanılan aracı yüzeyin cinsine göre projeksiyon tiplerinin şunları içerir: • Düzlem (Azimutal veya Zenital) Projeksiyonlar • Silindirik Projeksiyonlar • Konik Projeksiyonlar • Gerçek Yüzeyi Olmayan Projeksiyonlar. Doğru cevap D’dir.

Yeryüzünün tamamını gösteren ve genel bir dağılış haritası için en uygun projeksiyon Aitoff projeksiyondur. Doğru cevap D’dir.

Bir ışık kaynağından çıkan ışınların etkisiyle, bir cismin bir düzlem üzerine görüntüsünün düşürülmesi eylemine izdüşüm denir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Her noktanın, karşı tarafta azami uzaklıkta tek bir karşılığı vardır ve buna antipodu denir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Birer derece aralıklarla hesap ettiğimizde, meridyenler 180 batı ve 180 doğu olmak üzere toplam 360 tanedir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Kullanılan Aracı Yüzeyin Cinsine Göre
a. Düzlem (Azimutal veya Zenital) Projeksiyonlar
b. Silindirik Projeksiyonlar
c. Konik Projeksiyonlar
d. Gerçek Yüzeyi Olmayan Projeksiyonlar
Doğru cevap D şıkkıdır.

Koruma Özelliklerine Göre Projeksiyonlar
a. Doğru biçimli projeksiyonlar (Konform- Açı/Şekil Koruyan)
b. Eşit alanlı projeksiyonlar (Equivalent - Alan Koruyan)
c. Eşit uzaklıklı projeksiyonlar (Equidistans - Uzunluk Koruyan)
d. Koruma özelliği olmayan projeksiyonlar (Afilaktik)
Doğru cevap E şıkkıdır.

Normal konumlu alan koruyan silindirik projeksiyon 1772 yılında Alman matematikçi Lambert tarafından geliştirilmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Projeksiyon 1569 yılında, kendisine Latince “Tüccar” anla- mına gelen “Mercator” lakabını veren Gerhard Kremer tarafından kullanılmıştır. Bu nedenle projeksiyon literatürde “Mercator projeksiyonu” olarak tanınır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Loxodrom veya Kerte Hattı: Yeryüzünde iki noktayı birleştiren ve bu iki nokta arasındaki meridyenlerle aynı açıyı yapan eğridir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Orthodrom veya Büyük Çember: Hem ha- vada hem de okyanuslarda yol bulmada sık- lıkla kullanılan iki nokta arasındaki en kısa rotayı temsil eder. Doğru cevap D şıkkıdır.

Tek standart paralelli izdüşümde, Koni ile küre eksenleri çakışık ve koni küreye bir bir paralel dairede teğet olur. Bu paralele standart paralel denir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Arazi üzerinde ölçeceğimiz yatay bir uzunluğu, istenilen bir orana göre küçülterek
kâğıt üzerine çizebilmek için, ölçülen uzunluk ile çizilecek uzunluk arasında kurulacak orana ölçek
denir.

Ölçek: Arapça, Farsça ve Eski Türkçede Mikyas, Anglosakson ve Latin dillerde Skala (İngilizcede Scale, İtalyancada Scala, İspanyolcada Escala), Fransızcada Eşel (Échelle) ve Almancada Masştab (Maßstab)’tır. Masştab kelimesi Rusçaya ve oradan da diğer Sovyet topluluklarının dillerine de geçmiştir. Çincede (Guīmó) ve Japoncada (kibo)’dur

Cetvelin bir başlangıç (0) noktası mevcuttur. Bu noktadan sağa doğru; uzunluk ölçüsünde kullanılması olası uzunluk birimlerine göre (m, km, kara mili, deniz mili, yarda vs) harita ölçeği dikkate alınarak
bölümler işaretlenmiştir. Bu bölüme esas ölçek denir. Sıfır noktasından sola doğru esas ölçeğin ondalık
birimleri gösterilmiştir. Bu bölüme de ek ölçek denir ve uzunlukları daha doğru (ondalarına kadar doğrudan) ölçmeye yarar.

Basit ya da düz çubuk ölçekler, uzunlukları ilk ondalık basamağa kadar okumak için kullanılır. Yani
metre ve desimetre ya da kilometre ve hektometre gibi iki basamaklı okuma sağlar. Diyagonal ölçekler ise metre, desimetre, santimetre gibi üç ölçüm birimini temsil etmek veya iki ondalık basamağa kadar okumak için kullanılır.

Haritaların çoğunda kullanılan çeşitli uzunluk birimlerinde, (kilometre-mil, metre-fit vb.) birden fazla
çizgisel ölçek bulunur. Bu tür ölçeklere karşılaştırmalı ölçekler denir.

Ölçüm Pençesi; bir veya iki ayrı ölçeğe göre hazırlanmış üzerinde sivri uç ve taksimatlar bulunan metal bir ölçü aletidir. Günümüzde pek kullanılmayan eski bir alettir. Genellikle sık sık yön değiştirerek ve kıvrılarak giden eğri uzunlukların ölçülmesinde kullanılan pençenin, sivri uçları arası km veya km’nin ondaları cinsinden taksimatlandırılmıştır.

Geniş ve ayrıntılı çizimlerin hassas bir biçimde büyütülüp küçültülebilmesi için en fazla kullanılan araç pantograftır. Pantograf ile girintili çıkıntılı bina köşelerini, eşyükselti eğrilerini gayet kolay bir biçimde başka bir ölçeğe değiştirme imkânı vardır. Pantograf, üzerinde birbirine eşit aralıklı ve eşit sayıda delik bulunan 4 adet cetvelin cıvata ve somun ile hareketli biçimde bağlanması ile oluşmuş eklemli bir paralel kenardır.

Kürvimetre vb gibi ölçüm aletleri kullanılırken iki defa ölçüm yapılır. Değer aynı
ya da yakın çıkarsa sorun yok demektir. Değerlerden biri farklı çıkarsa üçüncü bir ölçümle değer sağlamlaştırılır.

Ölçek sayısı küçültme miktarını verdiği için, rakam ne kadar büyükse harita o kadar küçüktür.
Tersine, ölçeğin paydasındaki sayı ne kadar küçükse, plan veya haritanın ölçeği o kadar büyüktür.

Harita üzerinde düz uzunlukları ölçmek için, milimetrik taksimata sahip bir cetvel veya bir ölçüm pergeli yeterlidir. Ancak eğri çizgileri ölçmek için, kıvrımların üzerine serilebilecek, sonra düzleştirilebilecek
esneklikte ip, tel vb gibi malzemeler ya da şerit kâğıt, sabit aralıklı pergel veya ölçüm pençesi ya da eğri ölçer gibi araçlara ihtiyaç duyulur.

Arazi üzerinde ölçeceğimiz yatay bir uzunluğu, istenilen bir orana göre küçülterek
kâğıt üzerine çizebilmek için, ölçülen uzunluk ile çizilecek uzunluk arasında kurulacak orana ölçek denir.

Diyagonal ölçekler, metre, desimetre, santimetre gibi üç ölçüm birimini temsil etmek veya iki ondalık basamağa kadar okumak için kullanılır. Diyagonal ölçek, yukarıda belirttiğimiz esas ve ek ölçek ilkelerine uygun olarak başlangıç noktasının (0) sağı ve solu gerekli sayıda eşit parçaya bölünür. Sonra tabandaki yatay çizgiye paralel eşit aralıklı çizgiler eklenerek ölçek iki boyutlu hale getirilir. Ek kısımda, esas kısımdaki bölmenin alt birimleri şeklinden bölünmüş taksimat dikey verev çizgilerle tekrar daha küçük parçalara bölünerek, ölçek üç basamaklı ölçüm yapamaya imkân veren bir cetvel hâlini almış olur.
Diyagonal harita ölçeği

Harita üzerinde ölçülen uzunlukları arazi uzunluğuna, sayısal ölçek yardımıyla çevirmek için hesaplama yapmak gerekir. Bu hesaplarla uğraşmamak ve harita üzerinde çalışmayı hızlandırmak için her haritada sayısal ölçek değerinin yanında, genellikle haritaların alt kitabesinin dışında çizgisel ölçek bulunur. Çizgisel ölçek, haritadaki uzunlukların, yatay arazi uzunlukları olarak ölçülebildiği, harita üzerine basılmış bir cetveldir.

ÖLÇEĞİN ÖNEMİ VE TANIMI
Haritanın içeriğinin, doğruluğunun ve aynı zamanda da kullanım alanlarının belirtilmesi ''ölçek'' olarak tanımlanır.

ÖLÇEĞİN ÖNEMİ VE TANIMI
Küçük ölçekli haritalarda, büyük ölçekli haritalarda görülen tüm ayrıntılar gösterilemez. Haritanın
ölçeği ve kullanım amacı doğrultusunda önemli olarak değerlendirilen bazı ayrıntılar harita üzerinde yer alırlar.
Bu durum, haritanın ölçeği küçüldükçe yapılan ''genelleştirme'' işlemi sonucu ortaya çıkar.

Harita ölçeğinin belirlenmesinde en temel kural ,gösterilmek istenen nesnenin büyüklüğü ve
ayrıntının derecesidir.

Sayısal Harita Ölçeği
Ölçek sayısı küçültme miktarını verdiği için, rakam ne kadar büyükse harita o kadar küçüktür.

Sözel Harita Ölçeği
Haritanın ölçeği yazılı bir ifade şeklinde de sözel olarak beyan edilebilir. Harita ölçeğinin yazı ile beyan edilmesi genellikle İngiliz ölçü biriminin kullanıldığı haritalarda karşımıza çıkmaktadır.

Diyagonal (Verev, Çapraz) Harita Ölçeği
Metre, desimetre, santimetre gibi üç ölçüm birimini temsil etmek veya iki ondalık basamağa kadar okumak
için kullanılan ölçek ''Diyagonal ölçek''tir.

ÖLÇEĞİ BİLİNMEYEN HARİTANIN
ÖLÇEĞİNİN BULUNMASI
''Yatay arazi uzunluğu, harita üzerinde ölçülen uzunluğun ölçek sayısı ile çarpılmasıyla bulunur.' 'Açıklaması soru ile ilgisizdir.

HARİTA ÜZERİNDE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜMÜ
Düz hatlardan oluşan karayolu, demiryolu ve kanallar gibi yerlerin ölçümünde ,harita üzerinde uzunlukları ölçmek için, milimetrik taksimata sahip bir cetvel veya bir ölçüm pergeli yeterlidir

Arazide 2m olan yatay bir uzunluğun 1/40.000 ölçekli haritadaki uzunluğu;
HU = AU / m = 2000 / 40.000 = 0,05 = 5 cm’dir.

Ölçüm Araçları ile Uzunluk Ölçümü
Değiştirme pergeli kullanılmaz.

Haritaların çoğunda kullanılan çeşitli uzunluk birimlerinde, (kilometre-mil, metre-fit vb.) birden fazla çizgisel ölçek bulunur. Bu tür ölçeklere karşılaştırmalı ölçekler denir.
Karşılaştırılmalı ölçek

HARİTALARIN KÜÇÜLTÜLMESİ
VEYA BÜYÜTÜLMESİ
Optik pantografı tanımlamaktadır.

Çizgisel ölçek, harita üzerinde ölçülen herhangi bir uzunluğun, arazide yatay uzunluk olarak karşılığını bulmak için ya da arazide ölçülen bir yatay uzunluğu haritaya geçirmek için kullanılır.

40 km= 4.000.000 cm’dir. 1 / m = HU / AU olduğuna göre 5 / 4.000.000 ve m= 4.000.000 / 5 = 800.000 olarak ölçek sayısı bulunur. Buradan haritanın ölçeğinin M= 1 / m = 1: 800 000 olduğu anlaşılmış olur.
1:800 000

Arazide iki nokta arasında engebeli yüzey ne kadar çoksa, ölçülen yatay arazi uzunluğu, gerçek değerden o kadar uzaktır. Buna karşın eğimli arazilerin az olduğu düz ve düze yakın arazilerde gerçek uzunluk ile yatay uzunluk arasındaki fark çok fazla değildir. Harita ölçeği küçüldükçe eğri hatlar genelleştirilip, düz gibi gösterildiğinden; haritada ölçülen uzunluklar gerçek uzunluklardan daha kısa
olur. Harita üzerinde düz uzunlukları ölçmek için, milimetrik taksimata sahip bir cetvel veya bir ölçüm pergeli yeterlidir. Ancak eğri çizgileri ölçmek için, kıvrımların üzerine serilebilecek, sonra düzleştirilebilecek esneklikte ip, tel vb gibi malzemeler ya da şerit kâğıt, sabit aralıklı pergel veya ölçüm pençesi ya da eğri
ölçer gibi araçlara ihtiyaç duyulur.

Eğri uzunluklar; sabit veya değişken pergel ağzı açıklıkları, düz bir kâğıt kenarı (kâğıt şerit) ve çubuk ya da diyagonal ölçek kullanılarak ölçülür. Eğri harita uzunluklarının ölçülmesinde ayrıca ölçü pençesi ve kürvimetre gibi araçlar kullanılır. Böyle yerlerin ölçülmesinde, başlangıç noktasından bitiş noktasına kadar hat boyunca bir iplik ya da tel gibi kolay bükülebilen malzemeler yerleştirilerek mesafeler ölçülebilir. İplik ya da tel daha sonra gerilir ve mesafeyi belirlemek için boyu ölçülerek ölçekle kıyaslanır.
Cetvel

Bir planın sınır çizgileri doğrular biçiminde ve az sayıda ise, büyütme ve küçültme için ışınlar yöntemi kullanılır. Işınlar yöntemi gerçekte bir merkezî perspektiftir. Bu yöntemde seçilen bir merkez ile orijinal planın noktalarını birleştiren ışınlar çizilir. Noktaların bu merkeze olan uzaklıkları istenilen ölçekte büyütülüp küçültülerek bu merkez noktasından itibaren ışınlar üzerinde işaretlenir. Böylece bulunan yeni noktalar birleştirilmek suretiyle ölçeği değiştirilmiş yeni çizim elde edilir.

Ölçeğin Önemi: Harita hazırlamak için verilmesi gereken ilk karar, haritanın ölçeğinin ne olacağıdır. Ölçek seçimi çok önemlidir. Bir haritanın ölçeği, bilgi içeriğinin sınırlarını ve harita üzerinde tanımlanabilecek gerçeklik derecesini belirler. Yani harita ölçeği haritanın içeriğine etki eden en önemli faktördür. Haritanın ölçeği ne kadar büyük olursa içeriği de o kadar zengin, doğru, tam ve doğala yakın olur. Buradan anlaşılacağı üzere ölçek; haritanın içeriğini, doğruluğunu ve aynı zamanda da kullanım alanlarını belirleyen bir ölçüttür.
Doğru cevap C dir.
Ölçeğin Önemi Harita hazırlamak için verilmesi gereken ilk karar, haritanın ölçeğinin ne olacağıdır. Ölçek seçimi çok önemlidir. Bir haritanın ölçeği, bilgi içeriğinin sınırlarını ve harita üzerinde tanımlanabilecek gerçeklik derecesini belirler. Yani harita ölçeği haritanın içeriğine etki eden en önemli faktördür. Haritanın ölçeği ne kadar büyük olursa içeriği de o kadar zengin, doğru, tam ve doğala yakın olur. Buradan anlaşılacağı üzere ölçek; haritanın içeriğini, doğruluğunu ve aynı zamanda da kullanım alanlarını belirleyen bir ölçüttür.

Doğru cevap A dır.
Ölçeğin Önemi Harita hazırlamak için verilmesi gereken ilk karar, haritanın ölçeğinin ne olacağıdır. Ölçek seçimi çok önemlidir. Bir haritanın ölçeği, bilgi içeriğinin sınırlarını ve harita üzerinde tanımlanabilecek gerçeklik derecesini belirler. Yani harita ölçeği haritanın içeriğine etki eden en önemli faktördür. Haritanın ölçeği ne kadar büyük olursa içeriği de o kadar zengin, doğru, tam ve doğala yakın olur. Buradan anlaşılacağı üzere ölçek; haritanın içeriğini, doğruluğunu ve aynı zamanda da kullanım alanlarını belirleyen bir ölçüttür. Küçük ölçekli haritalarda, büyük ölçekli haritalarda görülen tüm ayrıntılar gösterilemez. Haritanın ölçeği ve kullanım amacı doğrultusunda önemli olarak değerlendirilen bazı ayrıntılar harita üzerinde yer alırlar. Bu durum, haritanın ölçeği küçüldükçe yapılan genelleştirme işlemi sonucu ortaya çıkar. Genellikle harita ölçeği küçüldükçe haritanın amacına göre önemli olan ayrıntılar kullanıcının dikkatini bu yönde yoğunlaştırmak amacıyla daha büyük gösterilir. Bu nedenle daha az önemli olan ayrıntılar ya çok fazla genelleştirilerek gösterilir veya hiç gösterilmez. Bu gösterilememenin ölçüsü ve ayrıntıların seçimi (genelleştirme), küçülen ölçek oranında devamlı çoğalır.

Doğru cevap E dir.
Ölçeğin Tanımı Ölçek, arazideki uzaklık (mesafe) ile harita üzerinde onu temsil eden uzaklık arasındaki ilişkiyi (oranı) ifade eder. Arazi üzerinde ölçeceğimiz yatay bir uzunluğu, istenilen bir orana göre küçülterek kâğıt üzerine çizebilmek için, ölçülen uzunluk ile çizilecek uzunluk arasında kurulacak orana ölçek denir. Arazideki iki nokta arasındaki yatay uzaklık ile aynı iki nokta arasındaki uzaklığı haritada temsil eden uzunluğa oranı olarak ifade edebiliriz (Bilgin 2013). Yani, harita üzerinde ölçülen bir birim uzunluğun, arazi üzerinde aynı birimden kaç katına karşılık geldiğini gösterir. Daha açık bir ifade ile harita üzerinde bir kalem boyundaki değerin, arazide kaç kalem boyuna karşılık geldiğini veya harita üzerinde l cm uzunluğun, arazide kaç cm. uzunluğu temsil ettiğini gösterir. Ölçek aslında bir oran olduğundan birimsiz bir değer (büyüklük), bir katsayıdır. Kısaca Ölçek; harita üzerinde seçilen iki nokta arasındaki uzunluğun, yeryüzünde aynı iki nokta arasındaki yatay uzunluğuna oranıdır. Elbette burada bahsedilen ölçü birimi her iki yerde de aynıdır.

Doğru cevap C dir.
Harita Ölçeğinin Belirlenmesi Harita ölçeğinin belirlenmesinde en temel kural, gösterilmek istenen nesnenin büyüklüğü ve ayrıntının derecesidir. Mesela 10 m büyüklüğünde bir nesneyi göstermek için 1 mm büyüklüğünde sembol seçersek, haritanın ölçeği 1:10.000’den küçük olamaz. Zira 1 mm’nin 10.000 katı 10 m’dir. Aynı şekilde 1 mm kalınlıkta bir çizgi ile gösterdiğimiz yol 1:100.000 ölçekli haritada 100 m, 1:1.000.000 ölçekli haritada 1 km arazi genişliğine karşılık gelir. Yani 3 şeritli, çift yönlü bir otoban, yan boşlukları ile birlikte ancak 40 m’yi bulmakta, bu yol 1:100.000 ölçekli haritada gerçek boyutu ile gösterilemez, en az 2,5 kat abartılarak gösterilebilir. Aynı şekilde, 1:1.000.000 ölçekli haritada en az 25 kat abartılarak gösterilmek zorundadır. Bu nedenle gerek harita alımı sırasında çizilen uzunluklar ve gerekse mevcut haritalar üzerinde ölçülen uzunluklar, arazide ölçülecek yatay uzunluğun aynısı olamazlar. Burada zorunlu olarak kabul edilen bir hata vardır ki, buna grafik hata ya da sakınılması mümkün olmayan hata denir (Çobanoğlu 2016). Buradan hareketle bir plan veya harita üzerindeki bir parçanın uzunluğunun 0,2 mm doğrulukla tahmin edilebileceği kabul edilmektedir. Bu değerin ölçek sayısı ile çarpımı o haritada gösterilebilecek en küçük nesne boyutunu verir. Mesela 0,2 mm = 0,0002 m 0,0002x25000=5 m’dir. Yani 1:25.000 ölçekli haritada 5 m’den daha küçük hiçbir nesne gerçek boyutu ile temsil edilemez. Haritalarda grafik doğruluğun sınırını bulmak için bu değer ve çıkacak sayı o ölçekli haritadaki sakınılması mümkün olmayan hatayı verir. Bu nedenle göstermek istediğimiz nesne büyüklüğünü ve haritada göstermek istediğimiz ayrıntılar hesaplanarak haritanın ölçeği belirlenmelidir (Darkot 1957). Yani haritadan beklenilen duyarlık ile haritanın ölçeği orantılı olmalıdır. Haritadaki çizgilerin göreceli konumunu ölçerken, grafik doğruluk değeri de yeterli değildir. Çünkü çizim ve okuma sırasında oluşan hataların ortalaması 0,5 mm’dir (Özgen 1974). Yani haritanın kendi hatasını ve haritadaki ölçüm hatasını hesaba katarsak, haritadaki uzunlukları belirlemenin grafiksel doğruluğunun maksimum 0,5 mm olduğu göz önüne alınmalıdır. Mesela 1:25.000 ölçekli harita üzerinde yaptığımız uzunluk ölçmelerinde ±15 m hatalı sonuç çıkabileceğini unutmamalıyız.

Doğru cevap D dir.
Oransal Harita Ölçekleri Oransal ölçek sayı ile ya da yazı ile ifade edilebilir. Sayı ile ifade edildiğinde sayısal ölçek denir. Haritanın ölçeği yazılı bir ifade şeklinde gösterildiğinde de sözel ölçek denir.

Doğru cevap B dir.
Doğrusal Harita Ölçeği Doğrusal ölçek türleri, üzerinde birincil ve ikincil bölümlerin işaretlenmiş olduğu, harita uzunluklarına karşılık gelen arazi uzunluklarını gösteren bir çizgi çubuğudur. Oransal harita ölçeği, ister sayı ile isterse yazı ile ifade edilmiş olsun, haritanın üretimi sırasında belirlenmiş sabit bir ifadedir. Daha sonra harita boyutlarında çeşitli nedenlerle değişme olduğunda geçersiz hale gelirler. Fakat harita ile aynı malzeme üzerine aynı şekilde basılmış olan doğrusal harita ölçeği, harita ile birlikte aynı değişime uğrayacağından durumu değişmez. Yani doğrusal harita ölçeğinin en büyük avantajı, harita küçültüldüğünde veya büyütüldüğünde de geçerli olmasıdır.

Doğru cevap E dir.
Oransal Harita Ölçekleri Oransal ölçek sayı ile ya da yazı ile ifade edilebilir. Sayı ile ifade edildiğinde sayısal ölçek denir. Haritanın ölçeği yazılı bir ifade şeklinde gösterildiğinde de sözel ölçek denir.

Doğru cevap C dir.
Karşılaştırmalı Ölçekler Haritaların çoğunda kullanılan çeşitli uzunluk birimlerinde, (kilometre-mil, metre-fit vb.) birden fazla çizgisel ölçek bulunur. Bu tür ölçeklere karşılaştırmalı ölçekler denir. Karşılaştırmalı ölçek, ortak bir kesir ölçeğe sahip bir çift ölçektir. Ama farklı birimleri okumak için oluşturulmuşlardır. Mil ve furlongları gösteren bir karşılaştırmalı ölçek ile doğrudan kilometre ve hektometre cinsinden de ölçüm yapılabilir (Şekil 3.8). Böyle bir çubuk ölçeği kullanırken, istenen ölçü birimi için doğru ölçeği kullandığımızdan emin olmalıyız.

Doğru cevap B dir.
ÖLÇEĞİ BİLİNMEYEN HARİTANIN ÖLÇEĞİNİN BULUNMASI
Haritalarda yırtılma, silinme vb. gibi nedenlerle ölçeğin bulunamaması durumunda, arazi uzunluğunun haritadan bulunabilmesi için öncelikle harita ölçeğinin bilinmesi gerekir. Bilinmeyen ölçeği belirlemek için birkaç yöntem vardır. Bunlar; Haritanın Uzunluğunu, Arazi Uzunluğu ile Karşılaştırma, Aynı Yerleri Gösteren Ölçeği Bilinmeyen Bir Haritayı, Ölçeği Bilinen Diğer Bir Harita ile Karşılaştırma ve Ölçeği Bilinmeyen Haritanın Ölçeğini Kılavuz Çizgiler Yardımıyla Bulmaktır.

Doğru cevap A dır.
Grafik Yöntemler içerisinde Kareler Ağı Yöntemi, Işınlar yöntemi ve değiştirme üçgeni yöntemi yer alır.
Işınlar Yöntemi Bir planın sınır çizgileri doğrular biçiminde ve az sayıda ise, büyütme ve küçültme için ışınlar yöntemi kullanılır. Işınlar yöntemi gerçekte bir merkezî perspektiftir (Doğan vd 1995). Bu yöntemde seçilen bir merkez ile orijinal planın noktalarını birleştiren ışınlar çizilir. Noktaların bu merkeze olan uzaklıkları istenilen ölçekte büyütülüp küçültülerek bu merkez noktasından itibaren ışınlar üzerinde işaretlenir. Böylece bulunan yeni noktalar birleştirilmek suretiyle ölçeği değiştirilmiş yeni çizim elde edilir.

Ölçekleri 1/1.000.000’dan küçük olan haritalar
küçük ölçekli harita olarak adlandırılır. Bu haritalar dünyanın, kıtaların ya da ülkelerin tamamı veya
bir bölümünü gösteren haritalardır.

1/1.000.000’dan küçük, 1/250.000’den büyük ölçeğe sahip olan haritalar orta ölçekli harita türündedir. Türkiye için düşünüldüğünde il haritaları orta ölçekli haritalardır. Bu haritalarda dağlar, ovalar, akarsular, göller ile yerleşim yerleri gösterilebilir.
1/1.000.000’dan küçük, 1/250.000’den büyük
ölçeğe sahip olan haritalar orta ölçekli harita türündedir. Türkiye için düşünüldüğünde il haritaları
orta ölçekli haritalardır. Bu haritalarda dağlar, ovalar, akarsular, göller ile yerleşim yerleri gösterilebilir.

Fiziki haritalar yeryüzü şekillerinin (dağ, tepe, göl, ova, akarsu vb.) fiziki özelliklerini belli bir ölçekte
ve bir düzlem üzerinde yükseltilerine göre belirlenen renkler ile gösterilmesidir. Bu tip haritalarda yeryüzü şekilleri yükselti ve derinliğe bağlı olarak belirlenen renk geçişleri ile gösterilir.

Topoğrafya haritaları, yeryüzünün veya bir parçasının deniz seviyesine göre aynı yükseltide olan noktaları birleştiren eşyükselti eğrileri yardımıyla yatay düzlem üzerinde gösterilmesiyle elde edilen bir harita
türüdür. Topoğrafya, bir bölgenin fiziksel özelliklerini tanımlar. Bu haritalar yükseltinin yanında dağlar,
akarsular, göller gibi yer şekillerini ve bazı beşerî özellikleri gösterirler.

İdari haritalar siyasi haritalara benzemekle birlikte ülke içindeki il, ilçe, kasaba ve köy gibi idari birimler
arasındaki sınırları gösteren haritalardır. Söz konusu haritalar sadece tek bir idari bölümü (örneğin sadece
iller) gösterebileceği gibi, birden çok idari birimi (örneğin ilçeler ve mahalleler) birlikte gösterebilir. Ş

Jeoloji haritalarında renkler 4. boyut olan zamanı tanımlamak için kullanılır.

Bir bölgenin su potansiyeli (akarsular, göller, yeraltı suları, kaynaklar) hakkında bilgi
veren haritalardır. Bu haritalar yardımıyla akarsuların drenaj tipi, akım miktarı, kanallar, göl sularının özellikleri, yeraltı sularının türü, kaynakların türü sayısı ve verimlilik derecesi hakkında bilgi edinilir.

Yeryüzünde bulunan kayaçları renk,
doku, tane boyutu ve bileşimi gibi fiziksel özellikleri ile inceleyen bir bilim dalına
“litoloji” denir.

Jeomorfoloji haritaları, belirli bir alanda yer alan yer şekillerinin tanımı, morfometrik özellikleri, dağılışı, oluşumunu denetleyen süreçler, nedenler ve o şeklin oluşum evrelerini içeren haritalardır.

Kentsel alana özgü coğrafi olguları (binalar, parklar, caddeler vb.) gösteren haritalara kent haritaları
denir. Söz konusu haritalar belirli bir ölçekte ve planda yapılabildiği gibi abartılmış olarak hazırlanabilir.

Büyük Ölçekli Haritalar, ölçekleri 1/1.000 ile 1/25.000 arasında değişen
haritalardır. Doğru yanıt A'dır.

Referans haritalar olarak da adlandırılan genel haritalar, geleneksel olarak, coğrafi varlıkları (hem doğal hem de insan yapımı) görüntülemektedir. Doğru yanıt B'dir.

Fiziki haritalar yeryüzü şekillerinin (dağ, tepe, göl, ova, akarsu vb.) fiziki özelliklerini belli bir ölçekte ve bir düzlem üzerinde yükseltilerine göre belirlenen renkler ile gösterilmesidir. Bu tip haritalarda yeryüzü şekilleri yükselti ve derinliğe bağlı olarak belirlenen renk geçişleri ile gösterilir. Doğru yanıt E'dir.

Topoğrafya, bir bölgenin fiziksel özelliklerini tanımlar. Bu haritalar yükseltinin yanında dağlar, akarsular, göller gibi yer şekillerini ve bazı beşerî özellikleri gösterirler. Söz konusu haritalar yerbilimleri, mimarlık ve mühendislik gibi birçok bilim dalında kullanılır. Doğru yanıt A'dır.

Cumhuriyet döneminde 2 Mayıs 1925’te çıkarılan kuruluş yasasıyla, askeri bir kurum olan Harita Genel Müdürlüğü kuruldu. Doğru yanıt E'dir.

İdari haritalar siyasi haritalara benzemekle birlikte ülke içindeki il, ilçe, kasaba ve köy gibi idari birimler arasındaki sınırları gösteren haritalardır. Doğru yanıt B'dir.

Herhangi bir yerdeki arsa ve binaların kayıt edildiği kadastro bilgilerinin haritalandırılması ile oluşturulan haritalara kadastral haritalar adı verilir. Bu tip haritalarda arsa sınırları, kayıt numaraları, bina numaraları ve arazinin kullanım amacı gibi yer almaktadır. Doğru yanıt E'dir.

Hidrografya haritalarında kalın mavi çizgiler sürekli akarsuları, kesik mavi çizgiler ise mevsimlik (geçici) akarsuları ifade etmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Google Earth uygulamasına gelen Timelapse güncellemesiyle, 1984-2020 yılları arası dünyanın çeşitli yerlerindeki değişimi görebilirsiniz. Doğru yanıt A'dır.

Bir bölgedeki turizm çeşitlerinin, turistik çekiciliklerin ve turistik rotalarının gösterildiği haritalara turistik haritalar adı verilir. Bu tip haritalarda ölçek büyük olmadığından genellikle abartı kullanılır. Örneğin İstanbul'a ait bir turistik harita incelendiğinde İstanbul’da yer alan önemli turistik noktaların (Topkapı Sarayı, Galata Kulesi gibi) yer aldığı görülecektir. Doğru yanıt E'dir.

Haritalar yapıldığı bölgenin özelliklerini taşınabilir yüzeye aktarır ve bu özellikler hakkında kullanıcısına bilgi verir. Söz konusu bilgilerin miktarı ve özellikleri haritanın kullanım amacı ve ölçeğine göre değişmektedir. Bu sebeple haritaları genel olarak aşağıdaki şekilde sınıflandırabilir:
• Ölçeklerine göre haritalar ve
• Kullanım amacına göre haritalar.

Büyük Ölçekli Haritalar Ölçekleri 1/1.000 ile 1/25.000 arasında değişen haritalardır.

Orta Ölçekli Haritalar 1/1.000.000’dan küçük, 1/250.000’den büyük ölçeğe sahip olan haritalar orta ölçekli harita türündedir.

Siyasi Haritalar Kıtaların ve ülkelerin sınırlarını gösteren haritalar siyasi haritalar olarak adlandırılmaktad

Yeryüzünde bulunan kayaçları renk, doku, tane boyutu ve bileşimi gibi fizik-sel özellikleri ile inceleyen bir bilim dalına “litoloji” denir.

Jeomorfoloji Haritaları Jeomorfoloji haritaları, belirli bir alanda yer alan yer şekillerinin tanımı, morfometrik özellikleri, dağılışı, oluşumunu denetleyen süreçler, nedenler ve o şeklin oluşum evrelerini içeren haritalardır.

Topoğrafya Haritaları Topoğrafya haritaları, yeryüzünün veya bir parçasının deniz seviyesine göre aynı yükseltide olan noktaları birleştiren eşyükselti eğrileri yardımıyla yatay düzlem üzerinde gösterilmesiyle elde edilen bir harita türüdür.

Yer kabuğunu oluşturan levhaların hareketleri sonucunda levhaların sınırları ya da bu levhaların zayıf noktalarında oluşan kırıklara “fay” denir.

Cumhuriyet döneminde 2 Mayıs 1925’te çıkarılan kuruluş yasasıyla, askeri bir kurum olan Harita Genel Müdürlüğü kuruldu.

Bundan bir süre sonra, 1858 yılında ilk hava fotoğrafçısı Felix Nadar, balonla Fransa üzerinde Petit-Bicatre bölgesi üzerinde 80 metreye kadar yükseldi ve tarihte ilk hava fotoğ-rafı olarak kabul edilen görüntüyü çekti.

Giriş
III.Asya kıta haritası küçük ölçekli bir harita örneği olabilir.
IV.Bilgi aktarımı, özellikleri, kullanım amacı vardır.
V.Üzerinde coğrafi unsurlar yer alabilir.
VI.Bozulma oranı fazladır.
C- III,IV,V,VI doğrudur.

Giriş
E-I,II,III,IV,V
Hepsi doğrudur.

Giriş
C-Ölçek mutlaka haritalarda öncelikli olarak bulunur. Aksi durumda harita olarak geçerli kabul edilmez.

Topografya Haritaları
D-I,II,III,IV,V hepsi doğrudur.

Genel Haritalar
C-Yalnız V
Kent haritası özel haritalardandır.

Özel Haritalar
A-I,IV,V doğrudur.

Soruda jeolojik harita tanımlanmıştır.

Bitki Örtüsü Haritaları
Tarım alanı-sarı renk-gayri safi yurt içi hasıla-yeşil renk

Kent Haritaları
D-I,II,III doğrudur.

Turistik Haritalar
A-I,II,III doğrudur.

Küçük ölçekli haritalar, ölçekleri 1/1.000.000’dan küçük olan haritalar küçük ölçekli harita olarak adlandırılır. Bu haritalar dünyanın, kıtaların ya da ülkelerin tamamı veya bir bölümünü gösteren haritalardır. Doğru cevap A'dır.

Orta ölçekli haritalar, 1/1.000.000’dan küçük, 1/250.000’den büyük ölçeğe sahip olan haritalar orta ölçekli harita türündedir. Türkiye için düşünüldüğünde il haritaları orta ölçekli haritalardır. Bu haritalarda dağlar, ovalar, akarsular, göller ile yerleşim yerleri gösterilebilir. Doğru cevap B'dir.

Büyük ölçekli haritalar, ölçekleri 1/1.000 ile 1/25.000 arasında değişen haritalardır. Büyük ölçekli haritaların paydalarındaki ölçek değeri, diğer bir anlatımla küçültme oranı azdır. Bu nedenle ölçeğin paydasındaki sayı küçük ölçekli haritalara göre daha küçüktür ve daha dar bir alanı gösterir. Büyük ölçekli haritalar daha fazla ayrıntı gösterirken bozulma oranları azdır. Doğru cevap C'dir.

Referans haritalar olarak da adlandırılan genel haritalar, geleneksel olarak, coğrafi varlıkları (hem doğal hem de insan yapımı) görüntülemektedir. Bu tip haritalarda vurgu, konum üzerindedir ve amaç dünyanın çeşitli özelliklerini veya bir kısmını göstermektir. Genel haritalarda kıyı şeritleri, su özellikleri, siyasi sınırlar, yollar, şehirler ve harita ölçeğine uygun diğer coğrafi varlıklar bulunur. Doğru cevap D'dir.

Kıtaların ve ülkelerin sınırlarını gösteren haritalar siyasi haritalar olarak adlandırılmaktadır. Siyasi haritalar yer şekilleri hakkında herhangi bir bilgi içermemektedir. Bu tip haritalarda uzunluk ya da alan hesaplamaları yapılabilir. Dünya atlaslarında yer alan ülke haritaları siyasi haritalara örnek olarak verilebilir. Doğru cevap E'dir.

İdari haritalar siyasi haritalara benzemekle birlikte ülke içindeki il, ilçe, kasaba ve köy gibi idari birimler arasındaki sınırları gösteren haritalardır. Söz konusu haritalar sadece tek bir idari bölümü (örneğin sadece iller) gösterebileceği gibi, birden çok idari birimi (örneğin ilçeler ve mahalleler) birlikte gösterebilir. Doğru cevap B'dir.

Hidrografya Haritaları bir bölgenin su potansiyeli (akarsular, göller, yeraltı suları, kaynaklar) hakkında bilgi veren haritalardır. Bu haritalar yardımıyla akarsuların drenaj tipi, akım miktarı, kanallar, göl sularının özellikleri, yeraltı sularının türü, kaynakların türü sayısı ve verimlilik derecesi hakkında bilgi edinilir. Doğru cevap D'dir.

Yeryüzünde bulunan kayaçları renk, doku, tane boyutu ve bileşimi gibi fiziksel özellikleri ile inceleyen bir bilim dalına “litoloji” denir. Doğru cevap A'dır.

Kentsel alana özgü coğrafi olguları (binalar, parklar, caddeler vb.) gösteren haritalara kent haritaları denir. Söz konusu haritalar belirli bir ölçekte ve planda yapılabildiği gibi abartılmış olarak hazırlanabilir. Doğru cevap C'dir.

Jeomorfoloji haritaları, belirli bir alanda yer alan yer şekillerinin tanımı, morfometrik özellikleri, dağılışı, oluşumunu denetleyen süreçler, nedenler ve o şeklin oluşum evrelerini içeren haritalardır. Bu haritalarda faylar, yamaçlar, vadiler, birikinti konileri, sekiler, ovalar gibi yer şekilleri taranarak gösterilir. Yer şekillerinin kolay ayırt edilmesi amacıyla bu haritalar genellikle renklendirilir. Doğru cevap E'dir.

CBS kartografya, uzaktan algılama, veri tabanı, istatistik ve grafik tasarımının bir bileşimidir.

Bilinen en eski harita M.Ö 6200 yılına tarihlendirilen Çatalhöyük Haritası’dır. B

İlk gerçekci harita çizimi MS 2. yüzyılda ilk coğrafyacı olarak kabul edilen Claudius Ptolemy tarafından gerçekleştirilmiştir.

Bu dönemde harita alanındaki en büyük gelişmelerden biri Gerardus Mercator tarafından 1569’da Merkator Projeksiyon sisteminin bulunmuş olmasıdır.

Projeksiyon, fiziksel yeryüzünün ya da eğri bir yüzeyin matematiksel ve geometrik kurallardan yararlanarak geometrik bir yüzey üzerine izdüşürülmesi, aktarılması ya da dönüştürülmesidir.