Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş - Coğrafi Bilgi Sistemleri

Ünite 1

Soru 1

Yeryüzündeki doğa ve insana ilişkin belli bir referans sistemindeki konum koordinatları ile ifade edilen mekânsal veriler ve öznitelik verilere, ne denmektedir?

Coğrafi Bilgi

Sistem

Harita

Heterojenlik

Ölçek

Açıklama:

Coğrafi Bilgi: Yeryüzündeki doğa ve insana ilişkin belli bir referans sistemindeki konum koordinatları ile ifade edilen mekânsal veriler ve öznitelik veriler olarak tanımlanır.
Coğrafi bilgi, coğrafya hakkında bilgidir yani dünya yüzeyindeki bazı belirli konumlara bağlı bilgilerdir. Genel olarak coğrafi bilgi için “coğrafi referanslı” ve “jeo mekânsal (geo spatial)” terimleri birbirinin yerine kullanılmaktadır. Coğrafi bilgi birçok yönden özeldir. Anselin (1989), mekânsal verinin özel olduğunu iki önemli açıdan bakarak açıklamıştır. Bunlardan ilki, Tobler (1970)’in ünlü coğrafyanın ilk yasasıdır. Bu yasaya göre “Her şey birbiriyle ilişkilidir ama yakındaki şeyler uzaktaki şeylerden daha çok ilişkilidir.” Bu mekânsal ve zamansal bağımlılık veya en azından otokorelasyon özelliği, coğrafi verilere özgüdür ve klasik istatistiklerin çoğunun altında yatan bağımsızlık ilkesini ihlal etmektedir. Ayrıca dünya yüzeyinin sonsuz karmaşıklığının yaklaşık olarak temsil edilebileceği fikrinin temelini oluşturmakta

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi coğrafi olaylara örnek olarak gösterilebilir?

Dağlar

Ovalar

Göller

Vadiler

Yağışlar

Açıklama:

Coğrafi varlık ve coğrafi olay: Coğrafi varlıklar, bir köy meydanı kadar küçük veya gezegenin kendisi kadar büyük olabilir. Tipik coğrafi varlıklar dağlar, ovalar, göller, nehirler, vadiler ve kıyılardır. Ayrıca insanların eserleri olan şehirler, yollar, tarımsal faaliyet alanları ve sanayi bölgeleri gibi beşeri özellikler de coğrafi varlık olarak ele alınmaktadır. Coğrafi varlıklar genellikle durağandır. Coğrafi olaylar ise coğrafyada meydana gelen durumlardır. Örneğin orman yangınları, yağışlar, seller, kuraklık, arazi kullanımı, toprak kayması, heyelan oluşumu, kuraklık, erozyon, şehirsel büyüme, salgın hastalıkların yayılımı, doğurganlık, ölüm oranları gibi dinamik süreçler coğrafi olaydır. Coğrafi varlıkların ve coğrafi olayların mekânsal ve zamansal özellikleri, sadece bunlarla ilgilenen belirli meslek erbaplarının değil aynı zamanda tüm bireylerin günlük yaşamının bir parçasıdır (Couclelis, 2005).

Doğru Cevap: E

Soru 3

"CBS; konum bilgisi olan her türlü veriyi işleyebilme özelliğinden dolayı enlem, boylam, adres, posta kodu ve benzeri verileri bünyesinde bulundurmaktadır. Coğrafi bilgi biliminde mekânsal bir temsil oluşturmak için dış dünyayı kavramsallaştırma süreci, genel olarak bilgisayar bilimlerinde olduğu gibi ................ olarak adlandırılmaktadır (Herring, 1991)." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

mekânsal ve zamansal bağımlılık

veri ve süreç modellemesi

mekânsal ve zamansal heterojenlik

ölçek modellemesi

Zaman-mekân sıkışması

Açıklama:

CBS; konum bilgisi olan her türlü veriyi işleyebilme özelliğinden dolayı enlem, boylam, adres, posta kodu ve benzeri verileri bünyesinde bulundurmaktadır. Coğrafi bilgi biliminde mekânsal bir temsil oluşturmak için dış dünyayı kavramsallaştırma süreci, genel olarak bilgisayar bilimlerinde olduğu gibi “veri ve süreç modellemesi” olarak adlandırılmaktadır (Herring, 1991). Aynı zamanda CBS, veri modelini genişletmek ve katmanları zamansal olarak sıralamak için seçenekler aracılığıyla daha fazla işlevin eklenmesine olanak tanımaktadır. Böylece coğrafi bilgi sisteminin avantajları sayesinde dünyanın yüzeyini inceleyerek ve dijital bilgi teknolojisinin kullanılmasını sağlayarak bir veya daha fazla sorunun incelenmesine olanak sağlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi CBS yöntem süreçleri için izlenen süreçlerden biri değildir?

Tampon analizi

Tematik haritalama

Komşuluk ilişkisi

Özel şirketler

Eğim analizi

Açıklama:

Yöntem: CBS için gerekli bileşenlerin bir araya getirilmesinin ardından, mekânsal ve mekânsal olmayan verilerin toplanması, depolanması, dönüştürülmesi, işlenmesi, görselleştirilmesi, analiz edilmesi, sorgulanması, sonuç haritalarının üretilmesi ve sunulması mümkün olabilmektedir (Kapluhan, 2014). Bunlar belirli bir çıktıyı elde etmek için izlenen süreçlerdir. Örneğin; tampon analizi, tematik haritalama, komşuluk ilişkisi, eğim analizi vb.
Özel şirketler

Doğru Cevap: D

Soru 5

CBS’de harita üzerinde yer alan verilerin detaylarını veren bilgi, aşağıdakilerden hangisidir?

Vektör veri

Öznitelik verisi

Raster veri

Alan verisi

Çizgi veri

Açıklama:

Öznitelik Verisi: Bir nesnenin özelliklerini ortaya koyan bilgilerdir. CBS’de harita üzerinde yer alan verilerin detaylarını veren bilgilerdir. Özellikleri belirten açıklayıcı bilgilerin ilişkili olduğu nesnenin konumunu belirten coğrafi bir referansa sahip olması gerekir. Veri tabanlarında nesneleri grafik olmayan nesneler ile ilişkilendirecek coğrafi koordinatlar haricinde posta kodu, adres, şehir kodu gibi referanslar kullanılarak bilgilerin bulunduğu veri tabanında ilişkilendirmeler yapılır. Böylelikle açıklanan bilginin konumdaki nesneye ait olduğu belirlenebilir (T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2022).

Doğru Cevap: B

Soru 6

“------- veriler, mekânsal verilerin hücresel kareler olarak ifade edilmesidir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Raster

Vektör

Öznitelik

Donanım

Korelasyon

Açıklama:

Raster veriler, mekânsal verilerin hücresel kareler olarak ifade edilmesidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

“CBS’de mekânsal analiz olarak yapılan ilk çalışma, 1854’te İngiliz Dr. John Snow’un Londra’daki ------- salgınının nedenlerini araştırmak için yapmış olduğu çalışmadır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

kolera

çiçek hastalığı

grip

veba

kızamık

Açıklama:

CBS’de mekânsal analiz olarak yapılan ilk çalışma, 1854’te İngiliz Dr. John Snow’un Londra’daki kolera salgınının nedenlerini araştırmak için yapmış olduğu çalışmadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Harvard Konumsal Analiz ve Bilgisayar Grafikleri Laboratuvarlarının kurulduğu yıl aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

1955

1964

1975

1980

1990

Açıklama:

1964 yılında Howard Fisher tarafından Harvard Konumsal Analiz ve Bilgisayar Grafikleri Laboratuvarları kurulmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

"------- itibaren bilgisayar destekli çizim (CAD)’in CBS’de kullanımı yaygınlaşmış ve yapılan çalışmalar ile hız kazanmıştır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

1950'lerden

1960’lardan

1970'lerden

1980'lerden

1990'lardan

Açıklama:

1960’lardan itibaren bilgisayar destekli çizim (CAD)’in CBS’de kullanımı yaygınlaşmış ve yapılan çalışmalar ile hız kazanmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangileri coğrafi bilgi sistemlerinin temel bileşenleri arasında yer almaktadır?
I. Donanım
II. Yazılım
III. Coğrafi veriler
IV. Personel

I ve II

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

CBS bir sistem olarak beş temel bileşene sahiptir. Bunlar;
1. Donanım,
2. Yazılım,
3. Coğrafi veriler,
4. Personel,
5. Yöntem
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

"Yapılan her işlem bilgisinin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı dağıtılmış veri yapısı" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Blokzincir

Vektör

Raster

Topoloji

Korelasyon

Açıklama:

Blokzincir (Blockchain): Yapılan her işlem bilgisinin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı dağıtılmış bir veri yapısıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

New York’ta farklı konudaki haritalar ile farklı veri tabanları ilk kez üst üste getirilerek şehrin çevresinin nüfus yoğunluğu ve arazi değerlerinin haritalandırıldığı yıl aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

1854

1912

1929

1962

1980

Açıklama:

1929 yılında New York’ta farklı konudaki haritalar ile farklı veri tabanları ilk kez üst üste getirilerek şehrin çevresinin nüfus yoğunluğu ve arazi değerleri haritalandırılmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangileri CBS’nin kullanım alanları arasında yer almaktadır?
I. Çevre Uygulamaları
II. Belediye Uygulamaları
III. Tarım Uygulamaları
IV. Mühendislik Uygulamaları

I ve II

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

CBS’nin kullanım alanları
- Çevre Uygulamaları
- Belediye Uygulamaları
- Tarım Uygulamaları
- Mühendislik Uygulamaları
- Diğer Uygulamalar
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

CBS alanında yapılan aşağıdaki çalışmalardan hangisi 1985 yılında meydana gelmiştir?

ABD’de ilk raster tabanlı ve açık kaynak kodlu yazılım olan GRASS geliştirilmiştir.

SPOT uydusu yörüngeye yerleştirilmiştir.

İngiltere’de yazılım üzerine çalışan Graticule şirketi kurulmuştur.

Japonya’nın Ulusal Uzay Geliştirme Ajansı JERS-1 uydusunu dünya yörüngesine yerleştirmiştir.

MapInfo Profesyonel sürümü piyasaya sürülmüştür.

Açıklama:

1985 yılında ABD’de ilk raster tabanlı ve açık kaynak kodlu yazılım olan GRASS (Geographic Resource Analysis Support System) geliştirilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Ormancılıktaki değişimi ele almak için olaya dayalı mekânsal zamansal veri modelini (ESTDM) geliştiren bilim insanları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Wachowicz ve Healey

Ramachandran ve diğerleri

Peuquet ve Duan

Raper ve Livingstone

Burrough ve Frank

Açıklama:

Peuquet ve Duan (1995), ormancılıktaki değişimi ele almak için olaya dayalı mekânsal zamansal veri modelini (ESTDM) geliştirmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

CBS’de mekânsal bir temsil oluşturmak için küresel, ulusal veya yerel bir veri setine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tür verilerin işlenmesindeki kilit konu aşağıdakilerden hangisidir?

Tanımlanan verilerin ortalama sıcaklığı

Tanımlanan verilerin donanımı

Tanımlanan verilerin mevcut geometrik yapılar tarafından nasıl temsil edilmesi gerektiği

Tanımlanan verilerin mevcut nüfus yoğunluğu

Tanımlanan verilerin karar verme süreçlerine etkisi

Açıklama:

CBS’de mekânsal bir temsil oluşturmak için küresel, ulusal veya yerel bir veri setine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tür verilerin işlenmesindeki kilit konu, tanımlanan verilerin mevcut geometrik yapılar tarafından nasıl temsil edilmesi gerektiğidir. Üç boyutlu bir dünyada gerçek fiziksel varlıkların bazıları noktalar, bazıları çizgiler bir kısmı ise alanlar (bölgeler) biçiminde dijital nesneler olarak kavramsallaştırılmaktadır ancak çoğu zaman boyutsallıklarına göre noktalar, çizgiler veya alanlar olarak sınıflandırmak standart bir uygulamadır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Harita elemanlarının birbirleriyle olan ilişkilerini matematiksel olarak tanımlayan yöntem, aşağıdakilerden hangisidir?

Lokasyon

Vektör

Mekân

Topoloji

Yön

Açıklama:

Topoloji ve metrikler: Doğada nesneler arasındaki birçok zamansal ve mekânsal ilişki; bitişiklik, kapsama ve örtüşme de dâhil olmak üzere topolojiktir. Boyut, şekil, mesafe veya yön gibi metrik bilgiler de varlık türlerini tanımlamak için kullanılır. Uzaklık veya yön gibi nicel veya nitel olarak ifade edilen metrik özellikler çeşitli terimlerin anlamlarını belirleyebilir. Harita elemanlarının birbirleriyle olan ilişkilerini matematiksel olarak tanımlayan yöntemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi CBS’deki kritik safhalardan biri değildir?

Coğrafi verilerin mevcut veri tabanına aktarılması

Veri tabanının haritalama için modellenmesi

Veri tabanı kullanımı

Ne tür soruların sorulacağını ve ne tür cevapların beklendiğinin belirlenmesi

Coğrafi verilerin geometrisi

Açıklama:

CBS’nin Amaçları ve Önemi Bir bilgi teknolojisi olarak CBS’nin amacı, hâli hazırda mevcut olan mekân ve zamana başka bir bakış açısı veya görüş eklemek değil daha ziyade kullanıcıların mevcut veriler ile amaca uygun bir biçimde bilgileri işlemesi, anlaması, değerlendirmesi ve iletmesine yardımcı olmaktır. CBS, aynı anda bulunan çoklu mekânsal ve zamansal görünümler nedeniyle aslında çok karmaşıktır. CBS’de dört kritik safha vardır (Longley vd., 2005);
1. Coğrafi verilerin mevcut veri tabanına aktarılması,
2. Veri tabanının haritalama için modellenmesi,
3. Veri tabanı kullanımı,
4. Ne tür soruların sorulacağını ve ne tür cevapların beklendiğinin belirlenmesidir.
Coğrafi verilerin geometrisi

Doğru Cevap: E

Soru 19

CBS’de model oluşturulmasına katkı sağlayan önemli bilim insanları bulunmaktadır. Aşağıdaki isimlerden hangileri, verilerin zamansal olarak farklı versiyonlarının var olabileceği şekilde “versiyonlu uzamsal nesneler” içeren bir tasarım önermiştir?

Wachowicz ve Healey (1994)

Raper ve Ramachandran (1996)

Raper ve Livingstone (1995)

Ramachandran ve diğerleri (1994)

Peuquet ve Duan (1995)

Açıklama:

1990’lardan itibaren daha çok modelleme üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu dönemde haritalarla üç boyutlu alanların temsili için CBS’ye önemli katkılar sağlanmıştır. CBS’de model oluşturulmasına katkı sağlayan önemli bilim insanları aşağıda verilmiştir;
• Wachowicz ve Healey (1994), verilerin zamansal olarak farklı versiyonlarının var olabileceği şekilde “versiyonlu uzamsal nesneler” içeren bir tasarım önermiştir;
• Ramachandran ve diğerleri (1994); geometrik ve geometrik olmayan niteliklere sahip verilerin, doğum ve ölüm tarihlerine bağlı olarak geçmiş, şimdi ve gelecek durumlarının verildiği (TCObject) adlı bir tasarım önermiştir;
• Peuquet ve Duan (1995), ormancılıktaki değişimi ele almak için olaya dayalı mekânsal zamansal veri modelini (ESTDM) geliştirmiştir;
• Raper ve Livingstone (1995), tüm değişkenlerin örneklerine mekânsal zamansal referanslar atanan ve böylece tek bir zaman çizelgesinin kullanılmasından kaçınan bir sistem önermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Yapılan her işlem bilgisinin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı dağıtılmış veri yapısına ne denir?

Donanım

Ölçek

Blokzincir (Blockchain)

Planlama

Topoloji

Açıklama:

Blokzincir (Blockchain): Yapılan her işlem bilgisinin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı dağıtılmış bir veri yapısıdır.
İlk olarak CBS’nin blokzincir teknolojisinden yararlandığı en temel alanlar sağlık, tapu kadastro sistemleri ve tedarik zincirleridir. Örneğin Hindistan arazi sahtekârlığının önüne blokzincir teknolojisini kullanarak geçmeye çalışmaktadır (Kshetri ve Voas, 2018). Blokzincirlerin kullanabildiği uzlaşı algoritmalarından biri konumun kanıtı (proof of location)’dır. Konum kanıtı, bir cihazın fiziksel konumunun diğer cihazların yayın cihazına güvenmek zorunda kalmadan konum verilerine güvenebilecek şekilde blok zincirine yayınlanmasını sağlayan bir teknolojidir. Konum kanıtı algoritmalarını gerçeklemek diğer uzlaşı algoritmalarına göre zordur (Şahin vd. 2020).

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Antik Yunan Döneminde ve Orta Çağda haritacılığa ilişkin doğru bir ifadedir?

Coğrafi bilgi birikimi dikkate değer şekilde artmıştır.

Bu dönemin önde gelen ilk haritacısı Gerhard Kremer'dir.

Haritalardaki kartuş veya başlık blokları giderek daha ayrıntılı olmuştur.

Haritalar, sınırların ve tehlikelerin belirlenmesi gibi ihtiyaçlara yönelik olmuştur.

Haritalardaki canavarlar gibi temsiller ile kıvrımlı çizgiler ortadan kaybolmuştur.

Açıklama:

Antik Yunana ve Orta Çağ Döneminde haritacılığın ilk örneklerinin; sınırların, yolların ve tehlikelerin belirlenmesi gibi pratik ihtiyaçlara yönelik olduğu söylenebilir ancak Yunan filozof ve coğrafyacıların ortaya çıkışı ile Dünya’nın fiziki
ve beşeri coğrafya özelliklerini gösteren haritalar da ortaya çıkmaya başlamıştır.
Haritalar, sınırların ve tehlikelerin belirlenmesi gibi ihtiyaçlara yönelik olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Dairesel biçimdeki haritanın merkezinde Ege Denizi, çevresinde ise dünyanın bilinen toprakları gösterilmiş olan ve bu toprakların tamamı okyanuslarla çevrilen ilk dünya haritasını yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Imago Mundi

Anaximander

Batlamyus

El-İdrisi

Marco Polo

Açıklama:

Anaximander, dünyanın ilk haritalarından birini yapan isimlerdendir. Dairesel biçimdeki haritanın merkezinde Ege Denizi bulunmaktadır. Çevresinde ise dünyanın bilinen toprakları gösterilmiş olup bu toprakların tamamı okyanuslarla çevrilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Yunan haritacılığının doruk noktası ve aynı zamanda o dönem dünyanın özellikleri hakkında var olan bilgilerin bir özeti olarak kabul edilen "Coğrafya Rehberi" eserini oluşturmuştur?

Marco Polo

Eratosthenes

Batlamyus

Gerhard Kremer

El-İdrisi

Açıklama:

Bir astronom ve matematikçi olan Batlamyus, dönemin en büyük bilim merkezi olan İskenderiye’deki kütüphanede uzun yıllar eğitim görmüştür. Anıtsal eseri olan Coğrafya Rehberi (Geōgraphikē hyphēgēsis), sekiz cilt halinde hazırlanmıştır. Batlamyus’un dünya haritası, Yunan haritacılığının doruk noktası ve aynı zamanda o dönem Dünya’nın özellikleri hakkında var olan bilgilerin bir özeti olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranı olarak tanımlanır?

Ölçek

Koordinat

Analiz ölçeği

Fenomen ölçeği

Kartografik ölçek

Açıklama:

Kartografik ölçek, haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranıdır. Genellikle kesir olarak ifade edilir. Örneğin 1:25.000, yani haritada ölçülen bir birim gerçek dünyada 25.000 birimi temsil eder.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Göl, okyanusun bir kısmı, nehir veya rezervuar gibi bir su kütlelerinin derinliğini gösteren haritalara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Batimetri haritaları

Deprem haritaları

Bitki örtüsü haritaları

Nüfus yoğunluğu haritaları

Ekonomik faaliyet haritaları

Açıklama:

Batimetri Haritaları
Bazen batimetrik çizelge olarak da adlandırılan batimetrik haritalar, göl, okyanusun bir kısmı, nehir veya rezervuar gibi bir su kütlelerinin derinliğini gösteren haritalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Bir ülkenin veya bölgenin tarım, imalat, madencilik gibi faaliyetlerine odaklanan haritalara ne ad verilir?

Bitki örtüsü haritaları

Ekonomik faaliyet haritaları

Batimetri haritaları

Deprem haritaları

Nüfus yoğunluğu haritaları

Açıklama:

Ekonomik Faaliyet Haritaları
Ekonomik faaliyet haritaları; bir ülkenin veya bölgenin tarım, imalat, madencilik gibi faaliyetlerine odaklanır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Haritadaki özelliklere ilişkin baskın anahtar kelimeler kullanılarak harita alanının doldurulması ile oluşturulan haritalara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Nokta yoğunluk haritaları

Orantılı ve dereceli sembol haritaları

Tipografi haritaları

Hareketli haritalar

Dinamik haritalar

Açıklama:

Tipografi (Kelime) Haritaları
Kelime haritaları, haritadaki özelliklere ilişkin baskın anahtar kelimeler kullanılarak harita alanını doldurulması ile oluşturulurlar.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Harita üzerinde yakınlaştırma ve uzaklaştırma, gezinme gibi özelliklere sahip olan, harita üzerinde belirli özellikleri tanımlamaya, sorgulamaya ve raporlar oluşturmaya imkân veren haritalara ne ad verilir?

Dinamik haritalar

Kelime haritaları

Hareketli haritalar

Etkileşimli haritalar

Nokta dağılım haritaları

Açıklama:

Etkileşimli Haritalar
Etkileşimli haritalama; harita üzerinde yakınlaştırma ve uzaklaştırma, gezinme gibi özelliklere sahip olan, harita üzerinde belirli özellikleri tanımlamaya, sorgulamaya ve raporlar oluşturmaya imkân veren haritalardır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Mekânsal verileri görüntülemek için animasyon kullanılan haritalara ne ad verilir?

Batimetri haritaları

Tipografi haritaları

Dinamik haritalar

Etkileşimli haritalar

Hareketli haritalar

Açıklama:

Hareketli Haritalar
Hareketli haritalar, mekânsal verileri görüntülemek için animasyon kullanılan haritalardır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi eşit alan projeksiyon türüne ilişkin doğru bir ifadedir?

Uzun mesafeler kat ederken yön korumanın öneminden dolayı seyir amaçlı kullanılır.

Coğrafi dağılımların doğru ölçümleri veya karşılaştırmaları gerekli olduğunda faydalıdır.

Kıtalar gibi büyük coğrafi birimlerin şeklini koruma konusunda faydalıdır.

Geniş alanları kapsayan küçük ölçekli haritalarda yaygın olarak kullanılır.

Grönland'da neden olduğu bozulma ile Mercator projeksiyonu, bu türe örnek olarak verilebilir.

Açıklama:

Eşit alan veya eşdeğer projeksiyonlar alan korur. Bu tür projeksiyonlar, coğrafi dağılımların doğru ölçümlerinin veya karşılaştırmalarının gerekli olduğu durumlarda (ör. ormansızlaşma, sulak alanlar) oldukça faydalıdır. Bu projeksiyon türünde dünya yüzeyindeki gerçek oranları korumak için bazı özellikler bazen sıkıştırılır veya gerilir. Bu nedenle bu tür izdüşümler açısal ilişkilerin
yanı sıra mesafeleri de bozar.
Coğrafi dağılımların doğru ölçümleri veya karşılaştırmaları gerekli olduğunda faydalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Bir doğu-batı değeri, bir kuzey-güney değeri ve bir yükseklik değeri biçiminde haritalanmış olan konumlara indeks atama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Koordinat sistemi

Harita projeksiyonu

Ölçek

Silindirik Projeksiyon

Konik Projeksiyon

Açıklama:

Koordinat sistemi, bir doğu-batı değeri, bir kuzey-güney değeri ve bir yükseklik değeri biçiminde haritalanmış olan konumlara indeks atama yöntemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi sembolojik özelliklerine göre oluşturulan harita türlerinden biridir?

Tipografi

Dinamik

Deprem

Etkileşimli

Jeoloji

Açıklama:

Sembolojik özelliklerine göre olan harita türleri olarak orantılı ve dereceli sembol haritaları, nokta dağılım veya nokta yoğunluk haritaları ve tipografi haritaları sıralanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Genellikle kesir olarak ifade edilen, haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranını temsil eden ölçek tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Fenomen ölçeği

Kartografik ölçek

Analiz ölçeği

Mekânsal ölçek

Zamansal ölçek

Açıklama:

Kartografik ölçek, haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranıdır. Genellikle kesir olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Haritalardaki bozulma ile ilgili projeksiyon türleri arasında yer alan ve mesafeleri doğru bir şekilde temsil eden harita projeksiyonlarına ne ad verilir?

Konformal projeksiyon

Ortomorfik projeksiyon

Eşit mesafeli projeksiyon

Azimut projeksiyon

Eşit alan projeksiyonu

Açıklama:

Mesafe koruyan: Eşit Mesafe Projeksiyonu
Mesafeleri doğru bir şekilde temsil eden harita projeksiyonlarına eşit mesafeli projeksiyonlar denir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Yeryüzü şekillerini gösteren referans haritalara ne ad verilir?

Hava durumu haritaları

Jeoloji haritaları

Doğal kaynak haritaları

Topografya haritaları

Deprem haritaları

Açıklama:

Topografya Haritaları
Topografya haritaları, yeryüzü şekillerini gösteren referans haritalardır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Bir ülkenin tarım, ormancılık veya rekreasyon faaliyetlerinin yönetimi için kritik bilgiler sunan haritalara ne ad verilir?

Deprem haritaları

Batimetri haritaları

Nüfus yoğunluğu haritaları

Ekonomik faaliyet haritaları

Bitki örtüsü haritaları

Açıklama:

Bitki Örtüsü Haritaları
Bitki örtüsü ile ilgili özellikleri gösteren haritalardır. Bir bitki örtüsü haritası; tarım, ormancılık veya rekreasyon faaliyetlerinin yönetimi için kritik bilgiler sunar.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Yeryüzü şekillerini gösteren referans haritalar olarak yollar, patikalar, binalar, yer adları, işaretler, mezarlıklar, ibadet alanları, okullar ve çok daha fazla unsura ilişkin bilgiler bulunan harita türü aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasi haritalar

Jeoloji haritaları

Topografya haritaları

Doğal kaynak haritaları

Batimetri haritaları

Açıklama:

Topografya haritaları, yeryüzü şekillerini
gösteren referans haritalardır. tTopografya haritalarında yollar, patikalar, binalar, yer adları, işaretler, mezarlıklar, ibadet alanları, okullar ve çok daha fazla unsura ilişkin bilgiler bulunur. Bu unsurların gösteriminde ise standartlaştırılmış bir dizi
özel semboller kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki haritalardan hangisi gemi seyri sırasında sığ veya tehlikeli sulardan kaçınmak, inşaat projelerini planlamak, balıkçılık açısından uygun alanlara karar vermek gibi amaçlarla kullanılırlar?

Jeoloji haritaları

Hava durumu haritaları

Dinamik haritalar

Batimetri haritaları

Topografya haritaları

Açıklama:

Batimetri haritaları, gemi seyri sırasında sığ veya tehlikeli sulardan kaçınmak, inşaat projelerini planlamak, balıkçılık açısından uygun alanlara karar vermek gibi amaçlarla kullanılırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi haritalarda olması gereken temel unsurlardan biri değildir?

Renk

Başlık

Ölçek

Çerçeve

Veri kaynağı

Açıklama:

Haritalarda olması gereken temel unsurlar şunlardır: Çerçeve, haritalanan alan, başlık, açıklama, ölçek, yönlendirme/kuzey oku ve veri kaynağı
Renk

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi haritalarda kullanılan sembollerle ilişkili görsel değişkenler arasında yer alır?

Ton

Değer

Doygunluk

Renk

Desen

Açıklama:

Semboller ile ilişkili görsel değişkenler şu şekildedir:
• Boyut
• Doku
• Desen
• Şekil

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki açıklamaların hangisi ''harita'' işlevlerinden sayılamaz?

Haritalar, mekânı anlamada ve anlamlandırmada kullanılan en önemli araçlardır.

Bir köprü inşası için en uygun yerin neresi olduğu, en verimli
tarım arazilerinin hangi bölgede bulunduğu gibi imar ve inşa ile ilgili doğru tespitler harita kullanılması ile kolaylık ve doğru saptama sağlamaktadır.

Zaman ve bütçe tasarrufu sağlayabilmeye yönelik en kısa veya en hızlı
yolları harita kullanarak kolaylıkla tespit edebiliriz.

Renk körü olan kişiler, haritalardaki renkleri ayırt edemeyebilir. Bu nedenle
haritalarda aydınlıktan karanlığa veya açıktan koyuya doğru ilerleyen bir renk
paleti seçilmelidir.

Haritalar yoluyla,askeri uygulamalardan,
ticaretten ulaşıma kadar çeşitli sektörlerde doğru
ve etkili planlama stratejileri geliştirmek mümkündür.

Açıklama:

CBS’de Temel Harita Bilgisi
Renk körü olan kişiler, haritalardaki renkleri ayırt edemeyebilir. Bu nedenle
haritalarda aydınlıktan karanlığa veya açıktan koyuya doğru ilerleyen bir renk
paleti seçilmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

M.Ö. 7. binyılın sonlarına tarihlenen duvar resminde o dönemdeki Neolitik
köyün planını temsil ettiği düşünülen ve haritacılığın tarihini belirleyen örnek Anadolu'da nerede bulunmuştur?

Çatalhöyük’te

Göbeklitepe 'de

Lascaeux

Babil

Efes

Açıklama:

HARİTACILIĞIN KISA TARİHİ
M.Ö. 7. binyılın sonlarına tarihlenen duvar resminde o dönemdeki Neolitik
köyün planını temsil ettiği düşünülen ve haritacılığın tarihini belirleyen örnek Anadolu'da Çatalhöyük'te bulunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Antik Çağda; aynı zamanda matematikçi ve astronom olan, sekiz ciltlik coğrafya rehberini hazırlayan Claudius Ptolemaeus (Batlamyus)un eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Imago Mundi

Milet haritaları

Eratosthenes'in eseri

Geōgraphikē hyphegesis

Strabon Geografica

Açıklama:

Antik Yunan Dönemi’nde ve Orta
Çağ’da Haritacılık
Antik Çağda; aynı zamanda matematikçi ve astronom olan, sekiz ciltlik coğrafya rehberini hazırlayan Claudius Ptolemaeus(Batlamyus)un eserinin adı Coğrafya Rehberi (Geōgraphikē
hyphēgēsis), sekiz cilt halinde hazırlanmıştır.
İlk ciltte harita projeksiyonunu ve küre yapımını ele almıştır. Sonraki altı cilt, yaklaşık 8.000
yerin adlarının ve bunların yaklaşık enlem ve
boylamlarının bir listesinden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

El-İdrisi, M.S. 1100-1165 yılları arasında yaşamış bir coğrafyacıdır. Sicilya Kralı II. Roger için dünyanın coğrafi özelliklerine odaklanan
Roger Kitabı’nı yazmıştır. El-İdrisi, disk şeklinde
hazırladığı dünya haritası ile gümüş bir gök küre
üretmiştir. El-İdrisi’nin çalışması,................................ ile Arap geleneği arasında bir iş birliği yaratmıştır.
Yukarıdaki açıklamada tamamlayıcı bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

Kilisenin dogmatik yaptırımları

Antik Çağ haritacısı Batlamyus'un etkileri

Marco Polo'nun seyahat bilgileri

Piri Reisin çalışmaları

Sicilya Kralının hazırlattığı çalışma

Açıklama:

Antik Yunan Dönemi’nde ve Orta
Çağ’da Haritacılık
El-İdrisi, M.S. 1100-1165 yılları arasında yaşamış bir coğrafyacıdır. Sicilya Kralı II. Roger için dünyanın coğrafi özelliklerine odaklanan
Roger Kitabı’nı yazmıştır. El-İdrisi, disk şeklinde
hazırladığı dünya haritası ile gümüş bir gök küre
üretmiştir. El-İdrisi’nin çalışması, Batlamyus etkileri ile Arap geleneği arasında ilgi çekici bir iş birliği
olarak yorumlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Keşif çağı olarak da tanımladığımız Rönesans'ın en önde gelen haritacısı, Gerhard
Kremer’di. Döneminin en ünlü küre ve harita üreticisi olan Kremer, kendi ismini taşıyan bir projeksiyon üretmiştir.
Bu projeksiyon denizcilerin asırlık sorununu çözerek, kerterizlerin düz çizgiler olarak çizilebilmesini sağlamıştır.Gerhard Kremer ürettiği projeksiyona da ismini vermiştir,döneminde tanındığı ve bilindiği ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Leonardo da Vinci

Vermeer

Vaskö da Gama

Mercator

Cabot

Açıklama:

Rönesans Dönemi’nde Haritacılık
Keşif çağının en önde gelen haritacısı, Flandreli Gerardus Mercator olarak bilinen Gerhard
Kremer’di. Mercator, döneminin en ünlü küre
ve harita üreticisidir. 1554’te yayınladığı Avrupa
haritası sahip olduğu ündeki en belirleyici başarılarındandır (Fuechsel, 2019). Mercator ayrıca
kendi ismini taşıyan bir projeksiyon üretmiştir.
Mercator projeksiyonu, denizcilerin asırlık bir
sorununu çözerek kerterizleri düz çizgiler olarak
çizmelerini sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Haritacılıkta , haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranı ne olarak tanımlanmaktadır?

Fenomen Ölçeği

Kartografik ölçek

Analiz ölçeği

Düzlem ölçek

Harita ölçeği

Açıklama:

KOORDİNAT SİSTEMİ, ÖLÇEK VE PROJEKSİYON TÜRLERİ
Kartografik ölçek, haritalanan unsurun gerçek boyutunun temsil boyutuna oranıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisini kullanım amaçlarına göre sınıflandırılan haritalardan kabul edemeyiz?

• Genel Amaçlı Haritalar veya Referans
Haritaları

• Özel Amaçlı Haritalar

• Sembolojik Özelliklerine Göre Haritalar

• WEB Tabanlı Haritalar

Ölçeklerine göre haritalar

Açıklama:

HARİTA TÜRLERİ
Kullanım amaçlarına göre haritalar dörde ayrılır. Bunlar şu şekildedir:
• Genel Amaçlı Haritalar veya Referans
Haritaları
• Özel Amaçlı Haritalar
• Sembolojik Özelliklerine Göre Haritalar
• WEB Tabanlı Haritalar

Doğru Cevap: E

Soru 28

Göller, nehirler ve akarsular gibi yeryüzü şekillerini gösteren referans haritaları aşağıdakilerden hangi tanımla isimlendirmekteyiz?

Topografya haritaları

Genel haritalar

Siyasi haritalar

Fiziki haritalar

Jeoloji haritaları

Açıklama:

HARİTA TÜRLERİ
Topografya haritaları, yeryüzü şekillerini
gösteren referans haritalardır. Topografik haritalarda bulunan
diğer unsurlar; göller, nehirler ve akarsular gibi
önemli fiziki coğrafya özellikleridir. Topografya
haritaları doğa sporları ile uğraşanlar ve açık hava
faaliyetlerine katılan turistlerce kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi harita hazırlanırken uygulanması gereken tasarım unsurlarından değildir?

Çerçeve

Ölçek

Başlık

Harita kullanım rehberi

Lejand

Açıklama:

HARİTA TASARIMI
Harita tasarım sürecinde kullanım rehberi gerekmez.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Uluslararası Göç Politikaları Geliştirme Merkezi tarafından geliştirilen ''Etkileşimli Göç Haritası ''aşağıda belirtilen harita çeşitlerinden hangisinin örneğidir?

Dinamik haritalar

Etkileşimli Haritalar

WEB tabanlı haritalar

Açıklamalı haritalar

Tipografi haritaları

Açıklama:

HARİTA TÜRLERİ
Uluslararası Göç Politikaları Geliştirme Merkezi tarafından geliştirilen ''Etkileşimli Göç Haritası'' etkileşimli harita örneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Koordinatlarla ifade edilen konum bilgisinin gerçek konuma yakınlığına ne ad verilir?

Konumsal hassasiyet

Konumsal çözünürlük

Konumsal doğruluk

Konumsal yakınlık

Konumsal bitişiklik

Açıklama:

Konumsal hassasiyet: Koordinatlarla ifade edilen konum bilgisinin gerçek konuma yakınlığına denir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi 2013 yılında yayınlanan ISO 19157 Coğrafi Bilgi-Veri Kalitesi standartları arasında yer almaz?

Veri kalitesini tanımlamak için gereken bileşenleri tanımlar.

Veri kalitesini raster veri modeline göre belirler.

Veri kalitesi ölçütleri için bir kaydın bileşenlerini ve içerik yapısını belirtir.

Coğrafi verilerin kalitesini değerlendirmek için genel prosedürleri tanımlar.

Veri kalitesini raporlama ilkelerini belirler.

Açıklama:

ISO 19157 Coğrafi Bilgi-Veri Kalitesi isimli standart, coğrafi verinin kalitesi için sahip olması gereken özellikleri tanımlamak üzere oluşturulmuş bir standarttır. 2013 yılında yayınlanan bu standart, coğrafi veriler için kabul edilebilir minimum kalite seviyelerini değil
verinin kalitesinden bahsedebilmek için sahip olması gereken özellikleri belirtmektedir. Kısaca ISO 19157 standartları;
• Veri kalitesini tanımlamak için gereken bileşenleri tanımlar.
• Veri kalitesi ölçütleri için bir kaydın bileşenlerini ve içerik yapısını belirtir.
• Coğrafi verilerin kalitesini değerlendirmek için genel prosedürleri tanımlar.
• Veri kalitesini raporlama ilkelerini belirler (ISO, 2013).

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kullanılan ölçekte gösterimi zor olan nesnelerin mutlak konumunu bildiren geometrik nesne aşağıdakilerden hangisidir?

Çizgi

Alan

Nokta

Veri

Bilgi

Açıklama:

Nokta: Gerçekte sahip olduğu uzunluk ve kapladığı alan gibi bilgilerinin kullanılan ölçekte gösterimi zor olan mutlak konum bildiren geometrik nesnedir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

En az iki adet X,Y koordinat değerine sahip noktanın birbirine bağlanmasıyla oluşan geometrik nesne aşağıdakilerden hangisidir?

Nokta

Tablo

Kolon

Çizgi

Alan

Açıklama:

Çizgi: En az iki adet X,Y koordinat değerine sahip noktanın birbirine bağlanmasıyla oluşan geometrik nesnedir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Başlangıç ve bitiş koordinatları aynı olacak şekilde birden fazla X, Y koordinat değerine sahip noktanın birbirine bağlanmasıyla oluşan geometrik nesne aşağıdakilerden hangisidir?

Veri

Bilgi

Çizgi

Nokta

Alan

Açıklama:

Alan (polygon): Başlangıç ve bitiş koordinatları aynı olacak şekilde birden fazla X, Y koordinat değerine sahip noktanın birbirine bağlanmasıyla oluşan geometrik nesnedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Raster verinin sahip olduğu bir pikselin yeryüzünde kapladığı alanı ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Konumsal Çözünürlük

Konumsal hassasiyet

Öznitelik verisi

Konumsal veri

Koordinat değeri

Açıklama:

Konumsal Çözünürlük: Raster verinin sahip olduğu bir pikselin yeryüzünde kapladığı alanı ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Nokta, çizgi ve alansal objelerin birbirleri ile olan konumsal ilişkilerini inceleyen matematik bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Geometri

Topoloji

Raster

Vektör

Koordinat

Açıklama:

“Topoloji; nokta, çizgi ve alansal objelerin birbirleri ile olan konumsal ilişkilerini inceleyen matematik bilim dalıdır.” (Uyguçgil, 2018).

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi vektör veri modelinin sağladığı avantajlar arasında yer alır?

Raster veri modeline göre veri yapıları daha karmaşıktır.

Çakıştırma (overlay) analizleri için uygun bir veri modeli değildir.

İstenilen ölçekte çalışılabilme kolaylığına sahiptir.

Sıklıkla güncelleştirme yapmak gerekebilir.

Sayısal yükseklik modeli vb. yüzey analizlerinde sürekli gösterim sağlanamamaktadır.

Açıklama:

Vektör veri modelinin sağladığı bazı avantajları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:
• Vektör verilere ulaşmak raster verilere ulaşmak kadar kolay olmayabilir. Özellikle maliyetler göz
önüne alındığında daha yüksek maliyetlere temin edilebilmektedir.
• Projeksiyon dönüşümlerinin daha kolay yapılabildiği veri modelidir.
• Ağ analizleri gerçekleştirebilmek için uygun bir veri modelidir.
• Hem konumsal hem öznitelik verilere ulaşma ve güncelleme raster veri modeline göre daha kolaydır.
• İstenilen ölçekte çalışılabilme kolaylığına sahiptir.
• Alan ve uzunluk gibi ölçümlerde raster veri modeline göre gerçeğe daha yakın sonuçlar vermektedir.
• Topoloji ilkeleri kullanılabildiğinden dolayı topolojik analiz işlemleri için uygundur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi vektör veri modelinin dezavantajları arasında yer alır?

Projeksiyon dönüşümlerinin kolay yapılabildiği veri modelidir.

Ağ analizleri gerçekleştirebilmek için uygundur.

Topolojik analiz işlemleri için uygundur.

Raster veri modeline göre veri yapıları daha karmaşıktır.

İstenilen ölçekte çalışılabilme kolaylığına sahiptir.

Açıklama:

Vektör veri modelinin sahip olduğu avantajlarının yanında bazı dezavantajları da bulunmaktadır. Bunları şu şekilde özetleyebiliriz;
• Raster veri modeline göre veri yapıları daha karmaşıktır.
• Çakıştırma (overlay) analizleri için uygun bir veri modeli değildir.
• Sıklıkla güncelleştirme yapmak gerekebilir.
• Sayısal yükseklik modeli vb. yüzey analizlerinde sürekli gösterim sağlanamamaktadır. Topografik özellikler üçgenleme yöntemleri kullanılarak oluşturulmaktadır. Keskin ve ayrık bir gösterim meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Bir dijital haritanın veya hava fotoğrafının dahili koordinat sisteminin, coğrafi koordinatlardan oluşan bir yer sistemiyle ilişkilendirilebileceği anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

GPS

IRNSS

Konumsal çözünürlük

Konumsal veri

Georeferencing

Açıklama:

Georeferencing; bir dijital haritanın veya hava fotoğrafının dahili koordinat sisteminin, coğrafi koordinatlardan oluşan bir yer sistemiyle ilişkilendirilebileceği anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi verilerin istenen koşulları karşılaması ve kullanıcı açısından amaca uygun olması konularında istatistiksel anlamda ölçülebilen, olumlu ya da olumsuz ayırt edici özellik ve karakteristikleri tanımlayan göstergelerin bütünü olarak tanımlanır?

Coğrafi bilgi

Coğrafi konum

Coğrafi hassasiyet

Coğrafi doğruluk

Coğrafi veri kalitesi

Açıklama:

Coğrafi veri kalitesi, verilerin üretici açısından istenen koşulları karşılaması ve kullanıcı açısından amaca uygun olması konularında istatistiksel anlamda ölçülebilen, olumlu ya da olumsuz ayırt edici özellik ve karakteristikleri tanımlayan göstergelerin bütünüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi coğrafi verinin kalitesini etkileyen etmenler arasında yer almaz?

Topolojik uygunluk

Güncellik

Doğruluk

Hassasiyet

Konum

Açıklama:

CBS’de kullanılacak coğrafi verinin kalitesini belirleyen doğruluk, bütünlük, topolojik uygunluk, güvenilirlik ve güncellik gibi birçok etmen bulunmaktadır.
Konum

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi veri tiplerinden konumsal verilere ilişkin doğru bir ifadedir?

Konumsal veriler tablo verileridir.

Veriler harita ögeleri ile bağlantılıdır.

Koordinat bilgileri gerekir.

Harita ögelerini etiketlemede de kullanılır.

Coğrafi varlıkların nicel ve nitel özelliklerini barındırır.

Açıklama:

Konumsal veri söz konusu olduğunda nesnenin evrendeki yerini belirten koordinat bilgileri ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle konumsal veriden bahsedebilmek için evrende yer aldığı konumu belirli referans noktaları yardımıyla ifade edilmelidir.
Koordinat bilgileri gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi öznitelik verilerinin saklandığı tablolarda olması gereken bir özelliktir?

Alfa numerik isimlendirme yapılacaksa isimlendirme rakam ile başlamalıdır.

Tablo ve kolonlar isimlendirilirken çok uzun ifadeler kullanılmalıdır.

İsimlendirmede boşluk karakteri kullanılmalıdır.

Tablolarda başka katmanlarda tutulması uygun olan veri kullanılmamalıdır.

Kolonlarda yer alacak veriler için tüm veri tipleri kullanılmalıdır.

Açıklama:

Tabloların sahip olması gereken özelliklerden başlıcaları aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.
• Tablo ve kolonlar isimlendirilirken anlaşılır olmasına dikkat edilmelidir.
• Tablo ve kolonlar isimlendirilirken çok uzun olmayacak şekilde özet ifadeler ile isimlendirilmelidir.
• Alfa numerik isimlendirme yapılacaksa isimlendirme rakam ile başlamamalıdır.
• İsimlendirmede boşluk karakteri kullanılmamalıdır. İki kelimeden oluşan isimlendirmelerde boşluk yerine “_” (alt çizgi) karakteri ya da benzeri karakterler kullanılabilir.
• Kolonlarda yer alacak veriler için uygun veri tipi seçilmelidir. Adres benzeri kelime grupları için karakter, sayıların küsuratlı olmalarına göre ondalık veya tam sayı, tarihsel bir veri için tarih veya zaman olmasına dikkat edilmelidir.
• Tablolarda başka katmanlarda tutulması uygun olan gereksiz veri yer almamalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi bir bütün olarak tematik, spektral veya resim verilerini temsil eden, eşit aralıklı hücrelerden oluşan dikdörtgen bir dizi olarak tanımlanır?

Piksel

Raster

Vektör

Konumsal çözünürlük

Topoloji

Açıklama:

Bir raster; bir bütün olarak tematik, spektral veya resim verilerini temsil eden, eşit aralıklı hücrelerden oluşan dikdörtgen bir dizidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi raster ve vektör veri modellerine ilişkin doğru bir ifadedir?

Boyutu raster veri modeline göre daha büyüktür.

Çakıştırma analizlerinde vektör verileri kullanmak daha avantajlıdır.

Ağ analizlerinde vektör veri modeli tercih edilir.

Vektör veri yapısı, raster veriye göre daha basittir.

Raster veriler vektör verilerden daha hassastır.

Açıklama:

Raster ve vektör veri modellerinin kendilerine ait özellikleri ve üstün oldukları yönleri vardır.
• Raster verilerin boyutu daha büyüktür.
• Çakıştırma analizlerinde raster verileri kullanmak daha avantajlıdır.
• Ağ analizlerinde vektör veri modeli tercih edilir.
• Raster veri yapısı, vektör veriye göre daha basittir.
• Vektör veriler raster verilerden daha hassastır.
• Vektör verilerde öznitelik bilgilerine ulaşma ve güncelleme daha kolaydır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi topolojik veri modeline ilişkin doğru bir ifadedir?

Bağlanırlık ve bitişiklik olmak üzere iki temel ilkesi vardır.

Dosyalama için etkin ve tutarlı olan bir depolama yapısına sahiptir.

Nesnelerin birbirleriyle olan komşuluk, yön, bağlantı vb. ilişkileri saklanmaz.

Dosyaların yapılandırılması ve bakımı zordur, ancak kolay üretilebilir.

Analiz işlemleri gerçekleştirilirken koordinat bilgilerine ihtiyaç duyulur.

Açıklama:

Topolojik veri modelinde konumsal nesnelerin koordinat (x, y) bilgilerinin yanı sıra içindelik, dışındalık, komşuluk, yön, bağlantı özellikleri, çakışıklık vb.
topolojik özellikleriyle birlikte kaydedildiği veri modelidir. dosyaların yapılandırılması ve bakımı daha kolaydır. Bu yönüyle etkin ve tutarlı bir depolama yapısına sahiptir. Bu veri modelinde analiz işlemleri gerçekleştirilirken koordinat bilgilerine ihtiyaç duyulmamaktadır. Topoloji bağlanırlık, bitişiklik ve yakınlık olmak üzere üç temel ilkeye sahiptir.
Dosyalama için etkin ve tutarlı olan bir depolama yapısına sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi raster veri modelinin avantajlarından biridir?

Matematiksel modellerin kullanıldığı analiz yöntemlerinde kullanılması daha uygundur.

Diskte kapladığı alan vektör veri modeline göre daha fazladır.

Özel amaçlar için kullanılacak raster verilerin temininde yüksek ücretler ödemek gerekebilir.

Raster veri modelinin gerçek nesneleri temsil etme gücü çözünürlüğünün yüksek olmasına bağlıdır.

Bazı coğrafi varlıkların gösteriminde bozulmalar oluşabilir.

Açıklama:

Raster veri modelinin sağladığı bazı avantajlar vardır. Bunları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.
• Raster verilere ulaşmak daha az maliyetli olabilmektedir. Bazı internet siteleri ya da resmî kurumlar ücretsiz erişim imkânı sunmaktadır.
• Kolay ve basit bir veri yapısına sahiptir. Bu nedenle yorumlaması da kolaydır.
• Matematiksel modellerin kullanıldığı analiz yöntemlerinde kullanılması daha uygundur.
• Çakıştırma analizlerinde kullanımı kolaydır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi raster verinin sahip olduğu bir pikselin yeryüzünde kapladığı alanı ifade eder?

Konumsal çözünürlük

Coğrafi konumlandırma

Raster

Vektör

Poligon

Açıklama:

Konumsal çözünürlük, raster verinin sahip olduğu bir pikselin yeryüzünde kapladığı alanı ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Son yıllarda insansız hava araçlarında yaşanan gelişmeler neticesinde önceleri hayal etmesi zor olan detayda ve çözünürlükte koordinat değerlerine sahip veriler toplanabilmektedir. Uydu teknolojileri gelişmeden önce yüksek çözünürlüklü veriler toplamak için aşağıdaki hangi veri kaynağından yararlanılmıştır?

Arazi ölçümleri

Kağıt haritalar

Sayısal veriler

Hava fotoğrafları

Küresel konumlandırma sistemi

Açıklama:

Yüksek çözünürlüklü veriler ile çalışılmak istendiğinde hava fotoğraflarından yararlanılmaktadır. Hatta son yıllarda insansız hava araçlarında yaşanan gelişmeler neticesinde önceleri hayal etmesi zor olan detayda ve çözünürlükte koordinat değerlerine sahip veriler toplanabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

Proje tasarımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Amaç ve hedefler ölçülebilir olmalıdır.

Amaç ve hedefler sadece önemli sonuçlar üzerine odaklanmalıdır.

Amaç ve hedefler, iddialı olmamalıdır.

Amaç ve hedefler belirli bir zaman boyutu ile sınırlı olmamalıdır.

Amaç ve hedefler ödüllere bağlanmamalıdır.

Açıklama:

Proje tasarımında amaç ve hedefler ölçülebilir olmalıdır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Proje verinin temininde ortaya çıkan maliyet toplam CBS maliyetinin ne kadarına karşılık gelmektedir?

%50’sine

%60’ına

%65’ine

%80’ine

%85’ine

Açıklama:

Proje verinin temininde ortaya çıkan maliyet toplam CBS maliyetinin %85’ine karşılık gelebilmektedir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi grafik olmayan verilere örnektir?

yollar

binalar

parseller

binalara ait kat miktarları

nehirler

Açıklama:

Binalara ait kat miktarları grafik olmayan verilere örnektir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi vektör veri tipinden biridir?

dijital uzaktan algılama görüntüleri

taranmış haritalar

haritalardan üretilmiş DEM’ler

GPS ölçümleri

dijital hava fotoları

Açıklama:

GPS ölçümleri vektör veri tipinden biridir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Sayısal arazi modelinin uygulamada kullanılmasınaihtiyaç duyulur.
Eğim, bakı, yükseklik, görünürlük ile ilgili ölçümlerinve analizlerinin gerçekleştirilmesi, hacim hesaplamaları ve kesit alınması türündeki uygulamalar yapılmaktadır.

Yukarıda tanımı verilen analiz yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

çakıştırma

yakınlık analizi

grid analizi

istatistiksel analiz

sayısal arazi analizi

Açıklama:

Sayısal arazi analizi, gerçekleştirilirken sayısal arazi modelinin uygulamada kullanılmasına ihtiyaç duyulur. Sayısal arazi analizinde eğim, bakı, yükseklik, görünürlük ile ilgili ölçümlerin ve analizlerinin gerçekleştirilmesi, hacim hesaplamaları ve kesit alınması türündeki uygulamalar yapılmaktadır. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Raster verileri kullanılarak gerçekleştirilen ve komşuluk ve optimumkoridor belirleme olmak üzere iki türü bulunan analiz yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

sorgulama

çakıştırma

yakınlık analizi

grid analizi

ağ analizi

Açıklama:

Raster verileri kullanılarak gerçekleştirilen ve komşuluk ve optimum koridor belirleme olmak üzere iki türü bulunan analiz yöntemi grid analizidir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

CBS’de raster tipi veriler aşağıdakilerden hangisini temsil etmektedir?

gridli biçimdeki tematik verileri

yolları

yamaçlar

tesviye eğrileri

konum bilgileri

Açıklama:

CBS’de raster tipi veriler gridli biçimdeki tematik verileri temsil etmektedir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

CBS’de TIN’ler aşağıdakilerden hangisinin temsilinde kullanılmaktadır?

adres bilgilerininin

nokta, çizgi ve poligon geometrilerinin

yüzey özelliklerinin

gridli biçimdeki tematik verilerin

konum verilerinin

Açıklama:

CBS’de TIN’ler yüzey özelliklerinin temsilinde kullanılmaktadır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi özel CBS uygulamalarına ilişkin kalite kriterlerindendir?

esneklik vesürdürülebilirlik

nitelik veridoğruluğu

veri sözlüğü

harita ürünlerinin tasarım kalitesi ve kullanılabilirliği

CBS özellik tipinin doğruluğu

Açıklama:

Esneklik ve sürdürülebilirlik özel CBS uygulamalarına ilişkin kalite kriterlerindendir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bir CBS projesi yürütmenin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?

mekânsal verinin işlenmesi

veri temini

sorgulama

çakıştırma

yakınlık analizi

Açıklama:

Veri temini, bir CBS projesi yürütmenin ilk adımıdır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir CBS projesi için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesinde sorulabilecek sorulardan biri değildir?

Mevcut verilerden yararlanarak üretebileceğim yeni veriler olabilir mi?

İhtiyaç duyduğum veriler nelerdir ve hangi formattadır?

Verileri elde etmek için kullanılacak yöntem ve format nasıl olmalı?

Verileri dönüştürülecekse hangi formatlara dönüştürülmeli?

Katılımcılar nasıl belirlenecek?

Açıklama:

Herhangi bir CBS projesi için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesinde aşağıdaki gibi bazı soruların sorulması gerekmektedir (Kazan, 2016);
• İhtiyaç duyduğum veriler nelerdir ve hangi formattadır?
• Mevcut verilerden yararlanarak üretebileceğim yeni veriler olabilir mi?
• Kullanmayı planladığım haritaların ölçeği nasıl olmalı?
• Verileri elde etmek için kullanılacak yöntem ve format nasıl olmalı?
• Verileri dönüştürülecekse hangi formatlara dönüştürülmeli?
Katılımcılar nasıl belirlenecek?

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi vektör veri temininde kullanılan birincil yöntemlerden biridir?

Dijital Uzaktan Algılama görüntüleri

GPS ölçümleri

Dijital Hava Fotoları

Topografik ölçümler

Taranmış haritalar

Açıklama:

Vektör veri temininde kullanılan birincil yöntemler:

GPS ölçümleri

Arazi ölçümleri

Doğru Cevap: B

Soru 13

"Veriyi tanımlayan, anlamlandıran, kalitesini, kaynağını, formatını ve bunun gibi değişkenleri açıklayan bilgiler topluluğudur." şeklinde tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Veri tabanı

CBS

Metaveri

LAN

WAN

Açıklama:

Metaveri: Veriyi tanımlayan, anlamlandıran, kalitesini, kaynağını, formatını ve bunun gibi değişkenleri açıklayan bilgiler topluluğudur.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Örneğin bir bölgedeki yapıların bulunduğu haritanın öznitelik tablolarında, her bir yapının ismi, kaç kat olduğu, bina tipi, ne için kullanıldığı, ısıtma biçimi, renk vb. birçok veriyi görmeyi mümkün kılan analiz yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Ağ Analizleri

Sorgulama Analizi

Grid Analizi

Çakıştırma Analizi

İstatistiksel Analizler

Açıklama:

Sorgulama (Query): CBS uygulamalarında öznitelik ve mekânsal veriler bir arada bulunmaktadır. Bu veriler, atanan kimlik numaraları aracılığıyla birbiriyle ilişkilendirilerek depolanmaktadır.
Örneğin bir bölgedeki yapıların bulunduğu haritanın öznitelik tablolarında, her bir yapının ismi, kaç
kat olduğu, bina tipi, ne için kullanıldığı, ısıtma biçimi, renk vb. birçok veriyi görmek mümkündür.
Sorgulama Analizi

Doğru Cevap: B

Soru 15

"Raster verileri kullanarak gerçekleştirilen bir analiz yöntemidir. Komşuluk ve optimum koridor belirleme olmak üzere iki türü bulunmaktadır." şeklinde tanımlanan analiz yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Çakıştırma analizi

İstatistiksel analizler

Grid analizi

Yakınlık analizi

Sorgulama analizi

Açıklama:

Grid analizi (Grid analysis): Raster verileri kullanarak gerçekleştirilen bir analiz yöntemidir. Grid analizinin, komşuluk ve optimum koridor belirleme olmak üzere iki türü bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi bir CBS projesinde kullanılacak tüm teknik araç ve gereçlerin tercih edilmesi süresince dikkat edilmesi gereken konulardan biri değildir?

Belirlenen amaç ve hedeflere uygun olmalıdırlar.

Proje bütçesini aşmamalıdırlar.

Güvenlik açısından herhangi bir risk taşımamalıdırlar.

Birbirlerine bağımsız bir biçimde yapılandırılmaya imkân vermelidirler.

Projede üzerinde uygulanacak yöntemlere imkân sağlamalıdırlar.

Açıklama:

Bir CBS projesinde kullanılacak tüm teknik araç ve gereçlerin tercih edilmesi süresince dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Bunlar (ESRI, 2009);
• Proje bütçesini aşmamalıdırlar.
• Belirlenen amaç ve hedeflere uygun olmalıdırlar.
• Çalışma alanına uygun olmalıdırlar.
• Verilerin elde edilmesine, depolanmasına, koordine edilmesine, analiz edilmesine, paylaşımına, eşzamanlı kullanılabilmesine ve sunum yapılabilmesine uygun olmalıdırlar.
• Güvenlik açısından herhangi bir risk taşımamalıdırlar.
• Projede üzerinde uygulanacak yöntemlere imkân sağlamalıdırlar.
• Kullanımı kolay, güncellenebilir, geliştirilebilir ve bakımı yapılabilir olmalıdır.
• Teknik konularla ilgili yeterli destek hizmetleri alınabilmelidir.
• Halihazırdaki teknik altyapıyı destekler nitelikte olmalıdırlar.
• Birbirlerine entegre olduğunda uyumlu bir biçimde yapılandırılmaya imkân vermelidirler.
Birbirlerine bağımsız bir biçimde yapılandırılmaya imkân vermelidirler.

Doğru Cevap: D

Soru 17

"Yerel alan ağlarının birbirine bağlanmasını sağlayan geniş alan ağı" olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

LAN

WAN

TIN

Metaveri

CBS

Açıklama:

WAN: Yerel alan ağlarının birbirine bağlanmasını sağlayan geniş alan ağı

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi başarılı bir CBS uygulaması için gerekli koşullardan biri değildir?

Kaliteli bir sunuma

İyi ve sağlam bir tasarıma

Başarılı bir sistem entegrasyonuna

Uygun donanım ve yazılım ürünü seçimine

Kurulum aşamasında dikkatli bir değerlendirmeye

Açıklama:

Başarılı bir CBS uygulaması;

iyi ve sağlam bir tasarıma

uygun donanım ve yazılım ürünü seçimine

başarılı bir sistem entegrasyonuna

kurulum aşamasında dikkatli bir değerlendirmeye bağlıdır.

Kaliteli bir sunuma

Doğru Cevap: A

Soru 19

"Konumsal doğruluk ve görüntü kalitesi" kalite kriterleri aşağıdaki hangi CBS proje çıktılarıyla ilişkilidir?

Proje Raporları, Belgeler

Havadan Veri Toplama

Derlenmiş CBS Verileri

Özel CBS Uygulamaları

Kavramsal ve Fiziksel Veritabanı Tasarımları

Açıklama:

Havadan Veri Toplama
• Uçuş ve ekipman özelliklerine uygunluk
• Veri toplama çözünürlüğü
• İşleme gereksinimlerine uygunluk
• Konumsal doğruluk
• Görüntü kalitesi
• Veri teslim dosya formatına bağlılık
• İşleme ve teslimat zamanı

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdaki CBS proje çıktıları ile ilişkili kalite kriterlerinden hangisi "Proje Raporları, Belgeler" başlığı altında değerlendirilen kalite kriterlerinden biri değildir?

Belge formatı, netlik, okunabilirlik

Dil bilgisi, söz dizimi, yazım

İçerik belirtilen alanları kapsar.

Harita özelliği konumsal doğruluk

Para birimi (mevcut koşulları yansıtan güncel)

Açıklama:

Proje Raporları, Belgeler
• İçerik belirtilen alanları kapsar.
• Belge formatı, netlik, okunabilirlik
• Harita ürünlerinin tasarım kalitesi ve kullanılabilirliği
• Dil bilgisi, söz dizimi, yazım
• Para birimi (mevcut koşulları yansıtan güncel)
Harita özelliği konumsal doğruluk "Derlenmiş CBS Verileri" başlığı altında yer alan bir kriterdir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

"Noktasal veriler için bir koordinat çiftini (x,y) içerirken çizgisel ve alansal verilerde
birden fazla koordinat çiftinden meydana gelmektedir." tanımı aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlar?

Mekânsal analiz

Lokasyon bilgisi

Mesafe ölçümü

Uzunluk bilgisi

Alan bilgisi

Açıklama:

Lokasyon bilgisi, noktasal veriler için bir koordinat çiftini (x,y) içerirken çizgisel ve alansal verilerde
birden fazla koordinat çiftinden meydana gelmektedir. Raster verilerde lokasyon bilgisi, katmandaki
hücrelerin çözünürlüğü ve hücrenin katmandaki
konumundan hesaplanmaktadır. Raster verilerde
hücrenin konumunun hesaplanmasında hücrenin
sol alt noktası veya orta noktası kullanılarak ölçüm
yapılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

1. eşittir (=) operatörü
2. küçüktür (<) operatörü
3. büyüktür (>) operatörü
4. küçük eşittir (<=) operatörü
5. büyük eşittir (>=) operatörü
6. eşit değildir (< >) operatörü
7. ve (and) operatörü
8. değil (or) operatörü
Öznitelik Koşullarıyla Mekânsal Seçim Öznitelik verileri üzerinde koşullu seçim yapabilmek için SQL sorguları kullanılmaktadır. CBS uygulamalarında sorguların yazılmasını kolaylaştıran çeşitli yardımcı arayüzler bulunmaktadır. Bu arayüzler aracılığı ile sorgu çalıştırılacak tablolar seçilmekte ve gerekli koşullar sorguya eklenmektedir. Koşul oluşturmak için sıklıkla operatörler kullanılır. Bu operatörlerden bazıları yukarıda verilmiştir. Yukarıda verilen operatörlerden kaçı doğru açıklanmıştır?

Açıklama:

Öznitelik Koşullarıyla Mekânsal Seçim Öznitelik verileri üzerinde koşullu seçim yapabilmek için SQL sorguları kullanılmaktadır. CBS uygulamalarında sorguların yazılmasını kolaylaştıran çeşitli yardımcı arayüzler bulunmaktadır. Bu arayüzler aracılığı ile sorgu çalıştırılacak tablolar seçilmekte ve gerekli koşullar sorguya eklenmektedir. Koşul oluşturmak için sıklıkla kullanılan operatörler; 1. eşittir (=) operatörü 2. küçüktür (<) operatörü 3. büyüktür (>) operatörü 4. küçük eşittir (<=) operatörü 5. büyük eşittir (>=) operatörü 6. eşit değildir (< >) operatörü 7. ve (and) operatörü 8. veya (or) operatörü 9. benzer (like) operatörü 10. değil (not) operatörü 11. is operatörü olarak sıralanabilir

Doğru Cevap: E

Soru 3

Kesişenleri seçme işlemi
Sınırına dokunanları seçme işlemi
Tümüyle içine düşenleri seçme işlemi

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Topolojik ilişkileri kullanarak mekânsal seçim
işlemleri CBS uygulamaları arasında farklılıklar
göstermektedir ancak çoğu uygulama tarafından
desteklenen sorgu araçları;
• kesişenleri seçme işlemi
• belirli uzaklıkta olanları seçme işlemi
• içine düşenleri seçme işlemi
• tümüyle içine düşenleri seçme işlemi
• içinde olduğunu seçme işlemi
• tümüyle içinde olduğunu seçme işlemi
• sınırına dokunanları seçme işlemi
• ortak kenar paylaştıklarını seçme işlemi
• benzerlerini seçme işlemi
olarak listelenebilir

Doğru Cevap: E

Soru 4

Topolojik İlişkileri Kullanarak Mekânsal Seçim kapsamında Seçim fonksiyonuna parametre olarak verilen nesne ile birlikte bir ölçü değeri girilen seçme işlemi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Kesişenleri Seçme İşlemi

Belirli Uzaklıkta Olanları Seçme İşlemi

İçine Düşenleri Seçme İşlemi

Tümüyle İçine Düşenleri Seçme İşlemi

Sınırına Dokunanları Seçme İşlemi

Açıklama:

Belirli Uzaklıkta Olanları Seçme İşlemi (Within a Distance of)
Belirli uzaklıkta olanları seçme işleminde, seçim fonksiyonuna parametre olarak verilen nesne ile birlikte bir ölçü değeri girilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Temel mekansal analizler kapsamında "Komşu iki nokta arasındaki en büyük yükseklik farkının yönünün belirlenmesi için kullanılan analiz yöntemi" aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Düzensiz Topolojik Model

Eğim Analizi

Bakı Analizi

Profil Çıkarma Analizi

Eş Eğri/Kontur Analizi

Açıklama:

Bakı Analizi (Aspect Map): Komşu iki nokta
arasındaki en büyük yükseklik farkının yönünün
belirlenmesi için kullanılan analiz yöntemidir

Doğru Cevap: C

Soru 6

En Kısa Yol Tespiti: En kısa yol tespiti, tek kaynaklı noktadan başlayan hareketin hedeflenen bir noktaya en küçük ölçü biriminde ulaşması için kullanılan bir yöntemdir.
Filo Yönlendirme: Filo yönlendirme analizi, birden çok aracın birden çok durak noktasına en düşük maliyetle ulaşmasını sağlamak için kullanılan analiz türüdür.
Rota Oluşturma: Rotaoluşturma işlemi bir kaynaktan başlayan hareketin
birden fazla noktaya en küçük maliyetle ulaşması için kullanılır

Ağ (Network) Analizleri kapsamında yukarıdaki tanımlamalardan hangileri doğru açıklanmıştır?

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

En Kısa Yol Tespiti (Shortest Path): En kısa yol tespiti, tek kaynaklı noktadan başlayan hareketin hedeflenen bir noktaya en küçük ölçü biriminde ulaşması için kullanılan bir yöntemdir.
Filo Yönlendirme (Fleet Routing): Filo yönlendirme analizi, birden çok aracın birden çok durak noktasına en düşük maliyetle ulaşmasını sağlamak için kullanılan analiz türüdür.
Rota Oluşturma (Traveling Salesman): Rotaoluşturma işlemi bir kaynaktan başlayan hareketin
birden fazla noktaya en küçük maliyetle ulaşması için kullanılır

Doğru Cevap: E

Soru 7

Ağ analizleri birbirine bağlı çizgisel nesneleri kullanarak noktalar arasında gerçekleşecek hareketlerin incelenmesi ve işlenmesi amacıyla uygulanır
Yakınlık analizi, bir nesne ile diğer nesnelerin arasındaki yakınlığın hesaplanması ve bu hesaplama bilgilerinin analiz edilmesidir
yüzey analiz yöntemleri Arazi yer şekilleri üzerinde çalışılması ve çeşitli sonuçların elde edilerek görselleştirilmesidir

Temel Mekânsal Analizler kapsamında yukarıdakilerden hangileri doğru tanımlanmıştır?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yüzey Analizleri
Arazi yer şekilleri üzerinde çalışılması ve çeşitli
sonuçların elde edilerek görselleştirilmesi işleminde
yüzey analiz yöntemlerinden yararlanılmaktadır.
Yüzey analizleri ile işlem sonuçları çıkarılabileceği
gibi sonraki yapılacak analizler için hazırlık işlemi
olarak uygulanabilir. Yüzey analizleri yapabilmek
için öncelikle yüzey modelleri oluşturulmalıdır. Yüzey modelleri düzenli ve düzensiz topolojik modelleme olmak üzere iki farklı yöntemle üretilmektedir.
Yakınlık Analizleri
Yakınlık analizi, bir nesne ile diğer nesnelerin
arasındaki yakınlığın hesaplanması ve bu hesaplama bilgilerinin analiz edilmesi işlemini kapsar.
Yakınlık için uzunluk ölçüleri ile mesafe tespiti
dışında ulaşım zamanı, gürültü seviyesi gibi başka
ölçüm metodları da kullanılabilir. Raster veriler ve
vektör veriler üzerinde çeşitli yakınlık analizleri uygulanabilir. En çok kullanılan yakınlık analizi metodu tampon bölge oluşturma işlemidir.
Ağ (Network) Analizleri
Ağ analizleri birbirine bağlı çizgisel nesneleri
kullanarak noktalar arasında gerçekleşecek hareketlerin incelenmesi ve işlenmesi amacıyla uygulanan
analiz yöntemleridir. Vektör veriler üzerinde işlemler gerçekleştirilir. Çizgisel nesnelerdeki hareket
yönü (tek yönlü/ çift yönlü), kullanım ve taşıma
limitleri gibi analizde kullanılacak kısıtlamalar belirlenmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Temel Mekânsal Analizlerinden olan Ağ (Network) Analizlerinin dışında kalır?

En kısa yol tespiti

Rota oluşturma

En yakın durak noktaları tespiti

Servis alanlarının tespit

Tampon Analiz tespiti

Açıklama:

Ağ analizleri;
Mekânsal Analiz 5
• en kısa yol tespiti,
• rota oluşturma,
• en yakın durak noktaları tespiti,
• servis alanlarının tespiti,
• filo yönlendirme
gibi işlemler için kullanılmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi servis alanı tespitini tanımlar?

Bir noktaya belirlenen ölçü birimi ve ölçü değeri uzaklıktaki alanın belirlenmesi ve bu alan üzerinde analiz yapılmasıdır

Bir kaynaktan başlayan hareketin birden fazla noktaya en küçük maliyetle ulaşmasıdır

Tek kaynaklı noktadan başlayan hareketin hedeflenen bir noktaya en küçük ölçü biriminde ulaşmasıdır

Birden çok aracın birden çok durak noktasına en düşük maliyetle ulaşmasıdır

Seçilen noktasal, çizgisel veya alansal bir nesneden belirlenen uzaklıktaki alanların tespit edilerek tampon bölge oluşturulmasıdır

Açıklama:

Servis Alanlarının Tespiti (Service Areas):
Servis alanlarının tespiti işlemi, bir noktaya belirlenen ölçü birimi ve ölçü değeri uzaklıktaki alanın
belirlenmesi ve bu alan üzerinde analiz yapılması
için kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bilinen mekânsal verileri ve mekânsal verilere bağlı öznitelik verilerini kullanarak bilinmeyen konumlardaki mekânsal verileri veya mekânsal verilere bağlı öznitelik verilerini çeşitli algoritmalar
kullanarak tahmin etme işlemidir
Enterpolasyon işlemini gerçekleştirebilmek için öncelikli olarak modelleme yapılmalı ve oluşturulan
gruplara/modellere göre tahminleme algoritmaları kullanılmalıdır
Enterpolasyon işlemi bir katmanda uygulanır ve ilgili katmandaki bilinen veriler ile bilinmeyen verilerin yakınlıklarına ve benzer öznitelik verilerine göre çeşitli algoritmalar kullanılarak gerçekleştirilmektedir

Yukarıdakilerden hangisi Enterpolasyon kapsamında doğrudur?

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

ENTERPOLASYON (ARA DEĞER KESTİRİMİ)
Enterpolasyon, bilinen mekânsal verileri ve mekânsal verilere bağlı öznitelik verilerini kullanarak bilinmeyen konumlardaki mekânsal verileri veya mekânsal verilere bağlı öznitelik verilerini çeşitli algoritmalar
kullanarak tahminleme işlemidir. Bazı durumlarda çalışılan alanda istenen tüm konumlara ait verileri
toplamak ya da elde etmek mümkün olmamaktadır. Bu durumlarda, sonuç haritası oluşturabilmek ya da
farklı analizler uygulayabilmek için bilinmeyen konumlardaki verilerin tespit edilmesi gerekmektedir.
Enterpolasyon işlemi bir katmanda uygulanır ve ilgili katmandaki bilinen veriler ile bilinmeyen verilerin yakınlıklarına ve benzer öznitelik verilerine göre çeşitli algoritmalar kullanılarak gerçekleştirilmektedir.
Bilinen verilerin miktarı ve doğruluğu, bilinmeyen konumlardaki veri tahminleme işleminin doğruluğunu
etkileyen en önemli faktördür. Bilinen verilerin miktarı ve doğruluğu ne kadar yüksekse tahminlenen verilerin doğruluğu da o kadar yüksek olmaktadır.
134
Mekânsal Analiz 5
Enterpolasyon işlemini gerçekleştirebilmek için
öncelikli olarak modelleme yapılmalı ve oluşturulan
gruplara/modellere göre tahminleme algoritmaları
kullanılmalıdır. Gruplandırma/modelleme işleminde etki alanına bölme (Voronoi Polygons) veya hücrelere bölme şeklinde iki yöntem uygulanmaktadır

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

CBS kavramı tarihsel olarak çok çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulmuş olsa da Coğrafi Bilgi Sistemleri dönemlerini 5 genel kategoriye ayırmak mümkündür. Buna göre öncü dönem hangi tarihleri kapsar?

1950’lerin ortalarından başlayıp 1980’lerin başlarına kadar

1950’lerin ortalarından başlayıp 1960’lerin başlarına kadar

1950’lerin ortalarından başlayıp 1970’lerin başlarına kadar

1950’lerin ortalarından başlayıp 1990’lerin başlarına kadar

1950’lerin ortalarından başlayıp 1999’lerin başlarına kadar

Açıklama:

CBS kavramı tarihsel olarak çok çeşitli sınıf- landırmalara tabi tutulmuş olsa da Coğrafi Bilgi Sistemleri dönemlerini 5 genel kategoriye ayırmak mümkündür. Bunlar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde öncü dönem: 1950’lerin ortalarından yaklaşık 1970’lerin ortalarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde hükümet des- tekli deneysel dönem: 1970’lerin ortaların- dan başlayıp 1980’lerin başlarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde ticari dönem: 1980’lerin başından 1990’a kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde kullanıcı hâkimiyeti dönemi: 1990’da başlayan ve 1990’ların ortalarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde 21. yüzyıl

Doğru Cevap: C

Soru 2

1980’lerin başından 1990’a kadar olan dönem hangi Coğrafi Bilgi Sistemleri dönemini ifade eder?

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde öncü dönem

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde hükümet destekli deneysel dönem

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde ticari dönem

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde kullanıcı hâkimiyeti dönemi

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde 21. yüzyıl

Açıklama:

CBS kavramı tarihsel olarak çok çeşitli sınıf- landırmalara tabi tutulmuş olsa da Coğrafi Bilgi Sistemleri dönemlerini 5 genel kategoriye ayırmak mümkündür. Bunlar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde öncü dönem: 1950’lerin ortalarından yaklaşık 1970’lerin ortalarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde hükümet des- tekli deneysel dönem: 1970’lerin ortaların- dan başlayıp 1980’lerin başlarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde ticari dönem: 1980’lerin başından 1990’a kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde kullanıcı hâkimiyeti dönemi: 1990’da başlayan ve 1990’ların ortalarına kadar

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde 21. yüzyıl

CBS kavramı tarihsel olarak çok çeşitli sınıf- landırmalara tabi tutulmuş olsa da Coğrafi Bilgi Sistemleri dönemlerini 5 genel kategoriye ayırmak mümkündür. Bunlar:

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde öncü dönem: 1950’lerin ortalarından yaklaşık 1970’lerin ortalarına kadar
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde hükümet des- tekli deneysel dönem: 1970’lerin ortaların- dan başlayıp 1980’lerin başlarına kadar
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde ticari dönem: 1980’lerin başından 1990’a kadar
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde kullanıcı hâkimiyeti dönemi: 1990’da başlayan ve 1990’ların ortalarına kadar
Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde 21. yüzyıl

Doğru Cevap: C

Soru 3

Yazılım paydaşlarının yazılımdan değer elde etmek için gerçekleştirebilecekleri eylemlere ne ad verilir?

Harita ve İmaj Dijitalleştirme

Klavye Girdisi

Dosya İçeri Alma

Vektör Veri Yönetimi

Yazılım yeteneği

Açıklama:

Yazılım yeteneği: Yazılım paydaşlarının yazılımdan değer elde etmek için gerçek- leştirebilecekleri eylemlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

"............. bir CBS’deki bağlantılı veya bitişik vektörel nesnelerin (noktalar, çoklu çizgiler ve çokgenler) arasındaki uzamsal ilişkileri ifade eder." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Topoloji Yönetimi

Raster Vektör Dönüşümü

Veriyi Güncelleyebilme

Vektör Raster Dönüşümü

Vektör Veri Yönetimi

Açıklama:

Topoloji Yönetimi: Topoloji, bir CBS’deki bağlantılı veya bitişik vektörel nesnelerin (nokta- lar, çoklu çizgiler ve çokgenler) arasındaki uzam- sal ilişkileri ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bir coğrafi nesneye belli bir mesafede bulunabilecek diğer coğrafi nesnelerin bulunması için kullanılan analize ne ad verilir?

Konumlama

Zonlama

Tonlama

Uzamlama

Yakınlama

Açıklama:

Yakınlık ve Zonlama Analizi: Coğrafi objelerin diğer coğrafi objelere olan uzaklık bilgisi ile yapılır. En yaygın kullanılan yakınlık analizlerinden biri buffer (zonlama) analizidir. Zonlama analizi bir coğrafi nesneye belli bir mesafede bulunabilecek diğer coğrafi nesnelerin bulunması için kullanılır. Bu analizde nokta, çizgi veya poligon verinin çevresine istenilen mesafe ve kademelerde zonlar atanır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Ağ analizi aşağıdakilerden hangisinde yapılmaz?

Karayolları

Uçuş rotaları

Enerji nakil hatları

Dağların belirlenmesi

Su dağıtım şebekeleri

Açıklama:

Ağ analizi: Karayolları, uçuş rotaları, enerji nakil hatları, su dağıtım şebekeleri gibi çizgisel coğrafi
objelerin oluşturdukları yapılar üzerinden yapılan analizlere ağ analizleri denir. Ağ analizleri genel manada:

En uygun güzergâh

En düşük maliyet

Etki alanı
analizleri için kullanılır.

En uygun güzergâh
En düşük maliyet
Etki alanı
analizleri için kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

"Bir trafonun yanması sonucunda hangi mahallelerde hangi binalara elektrik verilemeyeceği, bir doğalgaz vanasının kapanması sonucu hangi konutların etkileneceği gibi sorulara cevap verebilmek için .......... analizleri yapılmaktadır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Coğrafi kodlama

Etki alanı

En düşük maliyet

En uygun güzergah

Buffer

Açıklama:

Etki alanı: Etki alanı analizleri dendiğinde akla gelen en bilindik analiz, bir ağda veya şebekede oluşan aksaklık sebebiyle ağda başka nerelerin etkileneceğinin analizleridir. Genelde enerji ve dağıtım şebekelerin- de kullanılır. Örnek vermek gerekirse bir trafonun yanması sonucunda hangi mahallelerde hangi binalara elektrik verilemeyeceği, bir doğalgaz vanasının kapanması sonucu hangi konutların etkileneceği gibi soru- lara cevap verebilmek için etki alanı analizleri yapılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Çakıştırma neyi ifade etmektedir?

Aynı bölgeye ait farklı veri katmanlarını kullanarak içinde çeşitli veri setlerinin olduğu birleşmiş yeni haritalar elde etme işidir.

Bir coğrafi nesnenin adresi veya adı gibi sözel bir öznitelik verisini alarak o coğrafi neşenin dünya yüzeyindeki konumunu belirten coğrafi koordinatların alınması işlemidir.

Bir ağda veya şebekede oluşan aksaklık sebebiyle ağda başka nerelerin etkileneceğinin analizleridir.

Kontrol edilen kısıt, iki nokta arasındaki mesafedir.

Bir ağ içinde iki nokta arasında gidilebilecek yol.

Açıklama:

Çakıştırma: En çok kullanılan analiz yöntemlerinden biri olan çakıştırma, aynı bölgeye ait farklı veri katmanlarını kullanarak içinde çeşitli veri setlerinin olduğu birleşmiş yeni haritalar elde etme işidir. Örne- ğin belirli bir bölgedeki konutları gösteren haritayı, aynı bölgedeki taşkın riski taşıyan bölgeleri gösteren haritalar ile çakıştırıp taşkın alanlarında kalan konutları gösteren yeni bir harita elde etmemiz mümkün olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi Bilgi Sistem Yazılımları arasında yer almaz?

Web CBS Alıcıları

Masaüstü CBS Sistemleri

Konumsal Veritabanı Sistemleri

CBS Yazılım Merkezleri

Konumsal Veritabanı Sistemleri

Açıklama:

Şekil 6.2.

Doğru Cevap: D

Soru 10

ABD hükûmetine ait ve ABD Uzay Kuvvetleri tarafından yönetilen uydu tabanlı navigasyon sistemi olan GPS ilk olarak kaç yılında başlatılmıştır?

1976

1977

1978

1979

1980

Açıklama:

GPS ilk olarak 1978 yılında başlatılan, ABD hükûmetine ait ve ABD Uzay Kuv- vetleri tarafından yönetilen uydu tabanlı navigasyon sistemidir.

GPS ilk olarak 1978 yılında başlatılan, ABD hükûmetine ait ve ABD Uzay Kuv- vetleri tarafından yönetilen uydu tabanlı navigasyon sistemidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Bilgisayar grafikleri
Veri tabanları
Uzaktan algılama

Yukarıdaki faaliyetlerin hangisinden Coğrafi bilgi sistemleri ortaya çıkmıştır?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Coğrafi bilgi sistemleri dört farklı alandaki faaliyetlerden
ortaya çıkmıştır: Kartografi, bilgisayar
grafikleri, veri tabanları ve uzaktan algılama

Doğru Cevap: E

Soru 2

Enerji kaynağı
Enerjinin dünya yüzeyi ile etkileşimi
Enerji türünün bir diğer enerji türüne dönüştürülmesi

CBS ve Uzaktan Algılama İlişkisinde Uzaktan Algılama Temelleri kapsamında yukarıdakilerden hangisi Dünya yüzeyindeki nesneler ve özellikleri hakkında bilgi toplamaya yardımcı
olan temel işlemler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Dünya yüzeyindeki nesneler
ve özellikleri hakkında bilgi toplamaya yardımcı
olan temel işlemler şunlardır: (i) Enerji kaynağı, (ii)
kaynaktan yeryüzüne enerji iletimi, (iii) enerjinin
dünya yüzeyi ile etkileşimi, (iv) atmosferden yansıyan/
yayılan enerjinin yayılması, (v) sensör tarafından
yansıyan/yayılan enerjinin tespiti, (vi) alınan
enerjinin fotografik/dijital veri biçimine dönüştürülmesi,
(vii) veri ürünlerinden bilgi içeriğinin
çıkarılması, (viii) bilgilerin harita/tablo formatına
dönüştürülmesi

Doğru Cevap: B

Soru 3

Güneş enerjisi
Elektromanyetik enerji
Yenilenebilir enerji
Jeotermal enerji

Yukarıdakilerden hangi enerji türleri Uzaktan algılamada kullanılan enerji türleri arasında yer alır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Uzaktan algılamanın ilk şartı, hedefi aydınlatan veya elektromanyetik enerji sağlayan bir enerji kaynağına
sahip olmaktır. Güneş, uzaktan algılama için en önemli enerji kaynağıdır. Güneş enerjisi görünür dalga
boylarında herhangi bir kesintiye uğramadan yansıtılır veya termal kızılötesi dalga boylarında herhangi bir
kesintiye uğramadan emilir ve ardından yeniden yayılır. Bir kaynaktan yayılan enerji, kaynak ile nesne yüzeyi
arasında ışık hızında (saniyede 300.000 km) enerji dalgaları şeklinde yayılır. Bu tür enerji yayılımına
Elektromanyetik Radyasyon (EMR) denir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"Yeryüzündeki cisimlerin tür ve özellikleri ............ dalga boyuna bağlı olarak değişiklik göstermektedir."
CBS ve Uzaktan Algılama İlişkisinde Uzaktan Algılama Temelleri kapsamında yukarıdaki cümleyi doğru tamamlamak için boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Elektromanyetik yansıtımı

Radyo frekans yansıtımı

Spektral yansıtımı

Termal yansıtımı

Işık yansıtımı

Açıklama:

Yeryüzündeki cisimlerin tür ve özellikleri spektral yansıtımı dalga boyuna bağlı olarak değişiklik göstermektedir

Doğru Cevap: C

Soru 5

Günün veya mevsimin hangi saatinde olursa olsun ölçümlerin her zaman elde edilmesi

Mikrodalgalar gibi güneş tarafından yeterince sağlanmayan dalga boylarını incelemek veya bir hedefin aydınlatılma şeklini daha iyi kontrol etmek için kullanılabilir

Hedefleri yeterince aydınlatmak için oldukça büyük miktarda enerji üretmesi

Yukarıdakilerden hangileri Uzaktan Algılama Platformlarındaki Aktif sensörlerin avantajlarındandır?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Aktif sensörler ise kendi enerji kaynaklarını sağlar. Sensör, araştırılacak hedefe yönelik radyasyon
yayar. Bu hedeften yansıyan radyasyon sensör tarafından algılanır ve ölçülür. Aktif sensörlerin avantajları arasında günün veya mevsimin hangi saatinde olursa olsun ölçümlerin her zaman elde edilmesi yer alır. Aktif sensörler, mikrodalgalar gibi güneş tarafından yeterince sağlanmayan dalga boylarını incelemek veya bir hedefin aydınlatılma şeklini daha iyi kontrol etmek için kullanılabilir. Bununla birlikte aktif sistemlerin, hedefleri yeterince aydınlatmak için oldukça büyük miktarda enerji üretmesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Uydu tarafından erişilemeyen bir çözünürlükte veri sağlar
Uydunun gözlemleme kapsamından daha geniştir
Belirli bölgelerde ulusal ve/veya uluslararası mevzuat tarafından sınırlandırılır

Uzaktan Algılamada Kullanılan Veri Kaynakları Ve Veri Türleri kapsamında İHA'ların özelliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İHA ile uzaktan algılama robotik, bilgisayarla
görme ve sensör minyatürleştirmenin gelişmesi sonucunda
ortaya çıkmıştır. İHA’ların yüzeye yakın
veri elde etme yeteneği; bu tür uzamsal çözünürlüğe
izin vermektedir aynı zamanda uydu ve uçak
sensörleri ile kıyaslandığında yarı bağımsızdırlar
ve bulutlardan daha az etkilenirler. İHA esnekliği,
edinim koşullarının seçilmesine olanak tanımaktadır.
Bunlar; sensör tipi, görüş açıları, uzaysal çözünürlük,
edinim süresi ve sıklığıdır. İHA sistemleri
uydulara farklı ve tamamlayıcı bir profil sunmaktadır.
İHA ve uydu sistemleri arasında çözünürlükte,
özellikle uzaysal, zamansal ve alan çözünürlüklerinde
her bir vektörü kullanmanın avantajları ve
dezavantajları arasında tamamlayıcılıklar bulunmaktadır.
Örneğin, İHA yüksek alım esnekliğine
sahip olmasına rağmen bir operatör, büyük hacimli
verilerin yönetimini ve ön işlemesini gerektirirken
uydu verileri web tabanlı platformlarda kolayca
bulunmakta ve genellikle analize hazır hâldedir.
Ayrıca İHA, uydu tarafından erişilemeyen bir çözünürlükte
veri sağlamaktadır ancak uydunun
gözlemlenen kapsamına rakip olamaz ve belirli
bölgelerde ulusal ve/veya uluslararası mevzuat tarafından
sınırlandırılır. Uzaktan algılama verisinin
bu iki kaynağı arasında, ilkinin avantajları ikincisinin
dezavantajlarını telafi ediyor gibi gözükse de
aslında sinerjileri için güçlü bir potansiyel ortaya
koymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İlgili alan seçimi ve alana ait verilerin işleme
Ön işleme
Sınıflandırma

Yukarıdakilerden hangisi CBS verilerinin uzaktan algılama görüntü işleme işlevlerini geliştirmek için kullanılabildiği aşamalardandır?

Yalnız III

I ve III

II ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

CBS verileri, çeşitli aşamalarda uzaktan algılama
görüntü işleme işlevlerini geliştirmek için
kullanılabilir: İlgili alan seçimi ve alana ait verilerin
işleme, ön işleme ve sınıflandırması.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi hem İHA hem de uydu görüntülerden üretilebilen fotogrametrik ürünlerin dışında kalır?

Coğrafi veriler

Arazi modelleri

Sayısal Arazi Modeli

3 boyutlu modeller

Vektörel haritalar

Açıklama:

Hem İHA hem de uydu görüntülerden birçok fotogrametrik ürünler üretilebilmektedir.
Bunlardan bazıları:
• Coğrafi veriler,
• Arazi modelleri,
• Vektörel haritalar,
• Ortofoto,
• 3 boyutlu modeller.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Uzaktan Algılama İlişkisi kapsamında Lidar Sistemleriyle ilişkili olarak kullanılan arazi modelleri örnekleri dışında kalır?
• Su akışını veya kütle hareketlerini modelleme (örn. heyelanlar)
• (örn. yükseltilmiş kabartma haritalar)
•
• 3B görselleştirmeler oluşturma
• Yerçekimi ölçümlerini azaltma (arazi düzeltme) (örn. gravimetri, fiziksel jeodezi)
•.

Fiziki coğrafya ve jeomorfolojide arazi analizi

Hava fotoğrafçılığını veya uydu görüntülerini düzeltme

Fiziksel modeller oluşturma

Dijital modelleme hazırlama

Yerçekimi ölçümlerini azaltma

Açıklama:

Arazi modelleri birçok alanlarda kullanılmaktadır, onlardan bazı örnekler:
• Su akışını veya kütle hareketlerini modelleme (örn. heyelanlar)
• Fiziksel modeller oluşturma (örn. yükseltilmiş kabartma haritalar)
• Hava fotoğrafçılığını veya uydu görüntülerini düzeltme
• 3B görselleştirmeler oluşturma
• Yerçekimi ölçümlerini azaltma (arazi düzeltme) (örn. gravimetri, fiziksel jeodezi)
• Fiziki coğrafya ve jeomorfolojide arazi analizi.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Ölçüm ekipmanı
Küresel Navigasyon Uydu Sistemi
İnersiyal Ölçme Ünitesi

Lidar sistemleri, bir nesneye olan mesafeyi ölçmek için gönderilen lazer ışığının sensörden nesneye gitmesi ve menzili belirlemek üzere geri dönmesi için gereken kesin zamanlamayı kullanırken yukarıdakilerden hangilerini sisteminde bulundurmalıdır?

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Lidar sistemleri, bir nesneye olan
mesafeyi ölçmek için gönderilen lazer
ışığının sensörden nesneye gitmesi
ve menzili belirlemek üzere geri
dönmesi için gereken kesin zamanlamayı kullanır. Ölçüm ekipmanı, bir Küresel Navigasyon Uydu Sistemi
(GNSS) ve bir İnersiyal Ölçme Ünitesi (IMU) içerir

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Coğrafya Biliminde doğal ve beşeri ortamlara ait verilerin araştırılmasında dikkat edilmesi gereken prensiplerden birisidir.

Yayılım

İlişki

Çevresellik

Tümdengelim

Tümevarım

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Eyyuboğlu ve Aktaş (2016), coğrafyayı doğal ve beşeri ortamları içine alacak şekilde bu ortamlara ait verilerin ya da bu verilere ait özelliklerin gerek birbirleri ile gerekse de kendi içlerinde olan ilişkilerini coğrafi ilkeler çerçevesinde araştıran ve analiz eden bilim dalı olarak tanımlamaktadır. Bu prensipler;

Dağılış
İlişki
Nedensellik
Karşılaştırma olarak ele alınmıştır.

Bu prensiplerin veri analiz süreçlerinde dikkate alınmaması, sonuçların sorunlu olmasına sebep olabilmektedir. Bu coğrafi prensiplerle yürütülen konuma dayalı analiz yöntemlerinde CBS işlevselliğin sağlanabilmesi adına çok önemli olmaktadır.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “B” seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisinde Türkiye Coğrafi Bilgi Kurulu Sisteminin 49. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulduğu yıl doğru olarak verilmiştir.

2017

2018

2019

2020

2021

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
CBS’nin kullanımı günlük hayatımıza olumlu yönde etkilerde bulunmaktadır. Gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde CBS kullanımı ile mekâna dayalı tüm iş ve işlemlerimizde ekonomiklik artmakta, zamandan ve enerjiden tasarruf etmekteyiz. Bu sebepler de göz önüne alınarak CBS’nin kullanımı ülkemizde bir devlet politikası hâlini alarak 07/11/2019 tarihli ve 49 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu oluşturulmuştur. Aynı yıl 24 Aralık tarihinde Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı yayımlanmıştır. Ülkemizde CBS uzmanlığı da Cumhurbaşkanlığı yönetmeliği ile düzenlenmektedir. Bunların yanı sıra Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Eylem Planı da 30 Haziran 2020 tarihli ve 31171 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “C” seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmenin etkisi ile yaşanan; nesnelerin internei, nanoteknoloji, yapay zeka gibi teknolojik gelişmeleri bünyesinde barındıran endüstri koluna verilen isimdir.

Endüstri 1.0

Endüstri 2.0

Endüstri 3.0

Endüstri 4.0

Endüstri 5.0

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Endüstri 4.0 için dördüncü endüstri devrimi ya da endüstriyel internet gibi isimlendirmeler kullanılabilmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmenin etkisi olarak yaşanan dördüncü sanayi devrimi ve sonrasındaki teknoloji temelli gelişmeler endüstri 4.0 kavramını oluşturmuştur. Bu gelişmeleri robotik alanındaki gelişmeler, nesnelerin interneti, nanoteknoloji, akıllı sistemler, yapay zeka gibi teknolojiler oluşturmaktadır. Endüstri 4.0’ın ne olduğuna bakacak olursak; Özsoylu (2017)’nin yapmış olduğu “Bilgisayarların, makinelerin, insanların ve nesnelerin internetidir.” şeklindeki basitleşitirilmiş tanımı kullanabiliriz. Dördüncü endüstri devrimi için dijital ve fiziksel sistemlerin etkileşimin arttığı, akıllı cihazların sıkça görüldüğü bir dönem olarak düşünebiliriz.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “D” seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Endüstri 4.0’ı diğer sanayi devrimlerinden farklı kılan başlıklardan birisidir.

Sistem Etkisi

Algı

Mantık

Güç

Kurgulama

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Dördüncü sanayi devrimi olarak bahsettiğimiz Endüstri 4.0 yukarıda da sayıldığı gibi pek çok farklı bilişim sistemlerini, araştırma ve üretim teknolojilerini, veri ve haberleşme teknolojilerini içeren bir kavramdır. Özsoylu (2017)’ya göre Endüstri 4.0’ı diğer sanayi devrimlerinden farklı kılan üç önemli başlıktan bahsedilebilir. Bunlar;
Hız: Bu dönemde yer alan teknolojik ilerlemeler, daha önceki dönemlere kıyasla daha hızlı gelişmektedir. Neredeyse her gün yeni bir teknolojinin ortaya çıktığına tanıklık edilebilmekte ve bu yeni ortaya çıkan teknolojilerde ilerleyen günlerde ortaya çıkacak daha yeni teknolojilerin oluşturulmasını sağlamaktadır.
Genişlik ve Derinlik: Bu dönemde yaşanan dijital gelişmeler, endüstri de gerçekleşiyor gibi görünse de günlük hayatın pek çok alanında gündelik yaşamı derinden etkileyen özelliklere sahiptir.
Sistem Etkisi: Bütüncül bir yapısı olması nedeniyle şirket, sektör ve hatta devletlerin yapısını, başka bir ifadeyle sistemlerini bütünsel olarak değiştirme gücüne sahiptir.
Sayılan bu üç önemli özellik nedeniyle bireylerin, kurumların ve devletlerin uyum sağlamak gibi bir zorunluluğu doğmaktadır. Özellikle hızlı gelişim ve değişimi nedeni ile uyum sağlama konusunda sıkıntı yaşayanlar ciddi zararlara uğrayabilmektedir. Uyum sağlamayı bilenlerin ise hayatın her alanında daha ekonomik ve faydacı çözümler bulabileceğine, gelişmekte ve ilerlemekte sıkıntı yaşamayacağına kesin gözüyle bakabiliriz.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “A” seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi önceden belirlenmiş standart haberleşme protokollerini kullanarak fiziksel ve sanal cihazların yerel ya da global bir ağ üzerinden haberleşmelerinin kısa adıdır.

Akıllı Kentler

Bulut Ağı

Akıllı Evler

Ağ Katmanı

Nesnelerin İnterneti

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Dördüncü sanayi devriminde adından sıkça söz ettiren teknolojilerden birinin ise nesnelerin interneti olduğu açıkça görülmektedir. Akıllı evlerden akıllı binalara, akıllı fabrikalardan akıllı kentlere kadar hızla gelişen ve kapsamını arttıran bu teknolojiye her geçen gün daha fazla karşılaşmaktayız. Nesnelerin internetinden bahsederken önceden belirlenmiş standart haberleşme protokollerini kullanarak fiziksel ve sanal cihazların yerel ya da global bir ağ üzerinden haberleşmelerini ifade ediyoruz. Birbirlerine bu ağ üzerinden veri/bilgi gönderip alabilen cihazların çeşitliliği ise oldukça fazladır. Akıllı ev aletlerinden giyilebilir teknolojilere, akıllı binalardan akıllı kentsel cihazlara (akıllı çöp kovası, trafik işaretleri, yollar, sokak lambaları vb.) kadar çok geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır. Bu akıllı cihazlar temelde bir bilgisayar olmayıp üzerlerinde yer alan sensörler ve haberleşme aygıtları ile önceden tanımlanmış diğer cihazlarla iletişim kurmaktadırlar.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “E” seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Nesnelerin internetini meydana getiren katmanlardan birisidir.

Akıllı Kentler

Bulut Ağı

Akıllı Evler

Ağ Katmanı

Nesnelerin İnterneti

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Demir (2020)’e göre nesnelerin internetini oluşturan üç ana bölüm bulunmaktadır. Bu ana bölümler;
Algılama katmanı: Sensörler olarak da bahsedebileceğimiz bu katman, nesnelerin fiziksel ortamdan verileri topladığı katmandır. Bu veriler sıcaklık, nem, hacim gibi veriler olabilmektedir.
Ağ Katmanı: Algılama katmanından toplanan verilerin önceden belirlenen uygulamaya yönlendirildiği katmandır.
Uygulama katmanı: Bu katmanda algılama katmanından gelen veri ve bilgilere göre istenilen hizmetler sağlanmaktadır.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “D” seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanıldığı mikrobölgeleme çalışmalarından hangi alanda en yoğun biçimde yararlanılmaktadır.

Jeoloji

Hidroloji

Afet Yönetimi

Sağlık

Atık Yönetimi

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Afet yönetiminde yapılan mikrobölgeleme çalışmalarında CBS aktif olarak kullanılır. Bu çalışmalarla toplanan veriler, CBS ile tek bir veri tabanında birleştirilerek yapılacak her türlü sorgulama, analiz ve haritalama süreçlerinde kolaylık sağlar.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “C” seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi “Coğrafi Epidemiyoloji”nin ilgilendiği alanlarından birisidir?

Afet Yönetimi

Sağlık Bilimleri

Jeoloji

Hidroloji

Çevre Bilimleri

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Toplumlar ya da insan toplulukları için sağlık kapsamında epidemiyolojik çalışmalar yürütülmektedir. Epidemiyolojiyi hastalıkla bağlantılı durumlarda dağılım, sıklık ve diğer parametrelerle olan ilişkilerin incelendiği tıp bilim dalı olarak ifade edebiliriz (Günay Aktaş ve diğ., 2020)
Epidemiyolojinin coğrafya ile ilgili olan yani konum, zaman, dağılım, sıklık gibi bilgileri içeren ve CBS vasıtasıyla çalışılan kısmını “Coğrafi Epidemiyoloji” olarak ifade edebiliriz. Coğrafi epidemiyoloji biliminin ilgilendiği konuları aşağıdaki gibi gruplandırabiliriz (Günay Aktaş ve diğ., 2020):

Salgın hastalıklar (Covid-19 gibi pandemiler, kolera salgını vb. )

Kronik rahatsızlıklar

Kanser

Ölüm oranları

Refah seviyesi, mutluluk

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi Bilgi Sistemlerinden yararlanılan ve yer küredeki katmanların yapısının incelendiği bilim dalıdır?

Afet Yönetimi

Sağlık Bilimleri

Jeoloji

Çevre Bilimleri

Atık Yönetimi

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Günümüzde ise CBS kullanılarak pek çok jeoloji katmanı çakıştırılabilmekte, bu katmanlar arasındaki ilişkiler ayrı bir harita olarak ele alınıp incelenebilmektedir. CBS’nin bu özelliği sayesinde yer küredeki katmanların yapısı ve birbirleri olan ilişkisi detaylı araştırmalara konu olabilmekte, yer küreyi ilgilendiren konularda daha bilimsel kararlar verilebilmesine imkan tanımaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi Bilgi Sistemlerinden yararlanılarak oluşturulan Kent Bilgi Sistemlerindeki bilgilerin kullanılabilir olması için entegre edildiği bilgisayar uygulamasının adıdır.

CAD

Word

Powerpoint

Acces

Filemaker

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Kent bilgi sistemleri içinde bulunan imar planları, CBS’ye entegre bir şekilde çalışabilmektedir. Belediyelerde bu bilgiler CAD ortamlarında yer almaktadır. Kent bilgi sistemlerindeki imar planı gibi bilgilerin CBS ile entegre edilmesi sonucunda kentli ve belediye açısından pek çok fayda ortaya çıkmaktadır. Bu faydalar zaman, çalışan, iş gücü ve maliyet gibi konularda tasarruf olarak genellenebilir.
Bu nedenle sorunun doğru Cevabı “A” seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi Bilgi Sistemlerinden yararlanılan ve yer küredeki katmanların yapısının incelendiği bilim dalıdır?

Jeoloji

Sağlık Bilimleri

Afet Yönetimi

Çevre Bilimleri

Atık Yönetimi

Açıklama:

CBS 103U Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ders Kitabının “CBS’nin Kullanım Alanları” Başlıklı 8. Bölümünde bu soruya ilişkin aşağıdaki bilgi verilmiştir.
Günümüzde ise CBS kullanılarak pek çok jeoloji katmanı çakıştırılabilmekte, bu katmanlar arasındaki ilişkiler ayrı bir harita olarak ele alınıp incelenebilmektedir. CBS’nin bu özelliği sayesinde yer küredeki katmanların yapısı ve birbirleri olan ilişkisi detaylı araştırmalara konu olabilmekte, yer küreyi ilgilendiren konularda daha bilimsel kararlar verilebilmesine imkan tanımaktadır.

Doğru Cevap: A

Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler