Sosyal Politika II - Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Ünite 1

Soru 1

Seçeneklerden hangisi sosyal güvenliğin soyut boyutunu ifade etmektedir?

Tehlikelerden koruma

Endişe duygusunu azaltma

Yoksulluktan koruma

Barınma

İstihdam politikaları geliştirme

Açıklama:

Sosyal güvenliğin soyut boyutunu yarınından emin olma duygusu oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Seçeneklerden hangisi sosyal güvenliğin somut boyutlarından birini oluşturur?

Gelecek endişesi duymama

Tehlikeler ve insana vereceği zararlardan uzak olma hali

Zararları karşılamak için sağlanan hizmetler

Zararlarının karşılanacağını bilmeden kaynaklanan rahatlık hali

Tehlikelerin zararlarından kurtarılma garantisi

Açıklama:

Sosyal güvenlik garantisinin soyut ve somut olmak üzere iki boyutu vardır. Soyut boyutunu; tehlikenin zararlarına maruz kalmadan önceki gelecek endişesi duymama, zararlarının karşılanacağını bilmeden kaynaklanan rahatlık hali, somut boyutunu ise tehlikenin zararlarına maruz kaldıktan sonra bu zararları karşılamak için sağlanan hizmetler ve parasal ödemeler oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Seçeneklerden hangisi geniş anlamda sosyal güvenlik tanımı içerisinde yer almaz?

Tedavi edici sağlık hizmetleri

Konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik uygulamalar

İşsizliği önlemeye yönelik istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları

Koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin temini

Geçinme ve yaşama ihtiyaçlarını karşılama

Açıklama:

Bir başka ifade ile geniş anlamda sosyal güvenlik, sosyal politikanın bütün araçları ile gerçekleştirmeye çalıştığı nihai amacı hayata geçirmeye yönelik bütün politika uygulamalarını kapsar hale gelmiştir. Geniş anlamda sosyal güvenlik, sebebi ne olursa olsun gelir kesilmesi ve/veya gelir yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan yoksullukla mücadele için kullanılan bütün araçları kapsamaktadır. Tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanı sıra koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin temini; işsizliği önlemeye yönelik istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları (prim teşvikleri, kısa çalışma ödenekleri, mesleki eğitim vb); barınma, konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik uygulamalar; göç politikaları; bütün dezavantajlı gruplara yönelik özel bakım, eğitim ve destek hizmetleri; ulaşım hizmetleri; her türlü eğitim desteği; eve yönelik evde bakım hizmetleri ve nihayet gıda ve giyim yardımları da geniş anlamda sosyal güvenlik içinde değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Seçeneklerden hangisi tehlikeler sonuçları ve zararları bakımından da sınıflandırılmasına ait değildir?

Tabi afetlerden kaynaklanan tehlikeler

Mal varlığına yönelik kayıplar

Harcama artışına bağlı olarak (sağlık gibi) giderlerin artışı

Gelirin tamamen veya kısmen, geçici veya sürekli olarak kaybedilmesi

Çalışma gücünün kısmen, tamamen, geçici veya sürekli olarak kaybedilmesi

Açıklama:

Tehlikeler sonuçları ve zararları bakımından da sınıflandırılabilir: Buna göre zararlarının süresi bakımından tehlikeler; kısa vadeli-geçici (hastalık, doğum, işsizlik, iş kazaları vb) ve uzun vadeli-sürekli (malullük, yaşlılık ve ölüm) tehlikeler olarak sınıflandırılabilir. Ancak, sosyal güvenlik sistemlerinin konusu olması bakımından tehlikelerin zararları (Alper, 2014: 12):
• Çalışma gücünün kısmen, tamamen, geçici veya sürekli olarak kaybedilmesi
• Gelirin tamamen veya kısmen, geçici veya sürekli olarak kaybedilmesi,
• Harcama artışına bağlı olarak (sağlık gibi) giderlerin artışı,
• Mal varlığına yönelik kayıplar,
şeklinde ortaya çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Geleneksel dönemde ilk sosyal güvenlik tedbirlerini oluşturan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Din

Ticaret

Aile

Meslek locaları

Vakıflar

Açıklama:

Geleneksel dönemde birlikte yaşama kültürü ve buna bağlı olarak gelişen uygulamalar ilk sosyal güvenlik tedbirlerini oluşturmuştur. Bu anlamda, üretim ve tüketim birliğine dayalı bir birlikte yaşama şekli olarak aile, kendini oluşturan fertler için doğal bir sosyal güvenlik müessesesidir (Alper, 2014: 22) ve bu fonksiyonunu aile içi yardımlaşma ve dayanışma yoluyla gerçekleştirir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

İlk sosyal sigortalar hangi devlette kurulmuştur?

İngiltere

Belçika

İspanya

Almanya

Fransa

Açıklama:

İlk sosyal sigortalar, sanayileşmenin ilk başladığı İngiltere’de değil, her alanda
devletçi politikalar uygulayan Almanya’da kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Seçeneklerden hangisi sosyal güvenliğin finansmanı alanında incelenemez?

Sosyal güvenlik için tahsis edilecek kaynakların seviyesi

Sosyal güvenlik sistemlerinin gelir kaynakları

Sosyal güvenlik sistemlerinin finansman yöntemleri

Sosyal güvenliğin ekonomik etkileri

• Sosyal güvenliğin toplumsal etkileri

Açıklama:

Sosyal güvenliğin finansmanı çok boyutlu bir konudur. Nitekim sosyal güvenliğin finansmanı:
• Sosyal güvenlik için tahsis edilecek kaynakların seviyesi,
• Sosyal güvenlik sistemlerinin gelir kaynakları,
• Sosyal güvenlik sistemlerinin finansman yöntemleri,
• Sosyal güvenliğin ekonomik etkileri,
başlıkları altında incelenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sosyal güvenlik için yapılan harcamaları en fazla olan ülke hangisidir?

ABD

Fransa

İngiltere

İsveç

Brezilya

Açıklama:

Sosyal güvenlik için yapılan harcamalar, ülke bazında değerlendirildiği zaman gelişmişlik seviyesi ile sosyal güvenlik harcamaları arasındaki ilişki daha belirgin şekilde kendini göstermektedir. Nitekim toplam sosyal güvenlik harcamaları 2010-2011 yılları arasındaki dönemde Gana’da % 4.39; Uganda’da % 3.46; Azerbaycan’da % 8.27; Malezya’da %2.89; Danimarka’da % 30.58; Fransa’da % 32.02; Türkiye’de 12.82; İsveç’de % 29.56; ABD’de % 19.56; Meksika’da % 7.72 ve Brezilya’da % 21.25 olarak gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Seçeneklerden hangisi fon yönetiminin zaman içinde terk edilmesinin nedenlerinden biri değildir?

Giderlerde yaşanan büyük dalgalanmalar

Karmaşık hesaplar gerektirmesi

Cömert ve karşılıksız sosyal güvenlik

Fonların erimesi

Nüfusun yaşlanması

Açıklama:

Bugün gelinen noktada, birçok ülkenin sosyal güvenlik sistemi başlangıçta fon esasına göre kurulmuş olmasına rağmen zaman içinde;
• Fonların kötü yönetimi dolayısıyla erimesi,
• Cömert ve karşılıksız sosyal güvenlik uygulamaları,
• Nüfusun yaşlanması, gibi sebeplerle zorunlu olarak terk edilmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Toplumu oluşturan fertler ve sosyal gruplar arasında bölüşümden kaynaklanacak çatışmaları ortadan kaldırarak toplum hayatının refah ve huzur içinde sürekliliğini sağlamaya yönelik politikalar ve tedbirler bütününe ne ad verilir?

Sosyal politika

Kamu güveliği

Kamu yönetimi

Uluslarası politika

Üretim politikaları

Açıklama:

Sosyal politika (siyaset), esas olarak insanlığın iki temel problem (üretim-bölüşüm) alanından biri olan bölüşümle ilgili olup, toplumu oluşturan fertler ve sosyal gruplar arasında bölüşümden kaynaklanacak çatışmaları ortadan kaldırarak toplum hayatının refah ve huzur içinde sürekliliğini sağlamaya yönelik politikalar ve tedbirler ve bütünüdür (Alper, 2014: 5).

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi sosyal politika araçlarından biridir?

Kişisel güvenlik

Sosyal güvenlik

Sosyal hizmet

Sağlık hizmetleri

Askeri güvenlik

Açıklama:

Klasik dar ve geniş anlamda sosyal politika kavramından hareket edilirse sosyal güvenlik, bütün toplum kesimlerine yönelik sosyal politika tedbirlerini içeren geniş anlamda sosyal politika araçlarından biridir

Doğru Cevap: B

Soru 12

Sosyal güvenlik terimi ilk defa hangi ülkede kullanılmıştır?

İngiltere

ABD

Türkiye

Almanya

Kanada

Açıklama:

Sosyal güvenlik ihtiyacı ilk insanla beraber var olmakla birlikte, sosyal güvenlik terimi resmi olarak ilk defa ABD’de 1935 tarihli Sosyal Güvenlik Kanunu-The Social Security Act ile kullanılmaya başlanmıştır (ILO, 1984: 3)

Doğru Cevap: B

Soru 13

Sosyal güvenlik terimi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?

Fayda

Zenginlik

İlerleme

Teknoloji

Tehlike

Açıklama:

Güvenlik kelimesinden hareket edilirse sosyal güvenlik tehlikelerle ilgilidir. Tehlike, insan hayatının devamını tehdit eden sonuçlar ortaya koyduğu için kaçınılması ve uzak durulması gereken hal ve durumları ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenliği ilgilendiren tehlikelerden biri değildir?

Fizyolojik tehlike

Tabi afetlerden kaynaklanan tehlike

Sosyo-ekonomik tehlike

İnsanların sebep olduğu tehlike

Psikolojik tehlike

Açıklama:

Sosyal güvenliği ilgilendiren tehlikelerin psikolojik bir sebepi yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi uzun dönemde elde edilen gelirlerle uzun dönem sosyal güvenlik giderlerinin karşılanması esasına dayanmaktadır?

Dağıtım yöntemi

Fon yöntemi

Dolaylı vergi yöntemi

Devlet katkısı

Prim yöntemi

Açıklama:

Dağıtım yönteminin aksine, uzun dönemde elde edilen gelirlerle uzun dönem sosyal güvenlik giderlerinin karşılanması esasına dayanır. Malullük, yaşlılık ve ölüm gibi uzun vadeli sigorta kolları için daha uygun bir finansman yöntemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi bir yılın gelirleri ile bir yılın giderlerinin denkleştirilmesi anlamına gelir?

Fon yöntemi

Devlet katkısı

Prim yöntemi

Dağıtım yöntemi

Dolaylı vergi yöntemi

Açıklama:

Dağıtım (yılı yılına finansman) yöntemi en basit anlamı ile bir yılın gelirleri ile bir yılın giderlerinin denkleştirilmesi anlamına gelir

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hangisi sosyal sigortaları, aynı tekniği kullanan özel sigortalardan ayıran temel bazı özelliklerden biri değildir?

Sosyal sigortalar devlet tarafından kurulur

Sosyal sigortalarda sigortalı ile sosyal sigorta kurumları arasında kamu hukuku ilişkisi geçerlidir

Sosyal sigortalar, kendi giderlerini karşılayacak gelire sahip olsa da mali bakımdan devletin ilgili birimlerine bağlı kurumlardır

Gelirin yeniden dağılımını sağlamak üzere, özellikle para olarak sağlanan hakların seviyesi bakımından alt ve üst sınır uygulaması vardır

Sosyal sigortaların diğer kamu hizmeti veren kurumlardan en önemli farkı, yönetiminin özerk olması, ilgili tarafların yönetime katılmasıdır

Açıklama:

Sosyal sigortalar, kendi giderlerini karşılayacak gelire sahip olan, mali bakımdan özerk kurumlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Sanayi toplumlarında sosyal güvenlik sistemini oluşturan temel kurum hangisidir?

Özel sigortalar

Sağlık bankaları

Aile içi dayanışma

Dini kurumlar

Sosyal sigortalar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sanayi devrimi öncesi dönemde, teşkilatlı, kurumsallaşmış sosyal güvenlik uygulamalarına sahip olan bir kurumdur?

Kilise

Loncalar

Ordu

Derebeylik

Devlet

Açıklama:

Meslek teşkilatı olarak loncalar, kendi organizasyonları içinde, üyelerinin ödediği düzenli aidat-prim benzeri gelirlerle oluşturdukları fonlardan ödünç para verilmesi, hastalık halinde muayene ve tedavi giderlerinin karşılanması, ölüm halinde cenaze masraflarının karşılanması ve barınma ihtiyacını karşılamak üzere ev temini veya kira giderlerinin karşılanması gibi yardımlarda bulunmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenliğin önemini ortaya koyan göstergelerden biri olarak değerlendirilemez?

Gelişmiş ülkelerde GSYİH’nın % 20-35 arasında değişen payı sosyal güvenlik için harcanması

Yaşı, cinsiyeti, statüsü ve geliri ne olursa olsun herkesi kapsamına alması

Ülkelerin, kendi ekonomik ve sosyal yapılarına göre farklı sosyal güvenlik yöntemleri tercih edebilmesi

Gelişmiş ülkelerde çalışanların tamamına yakınının sosyal güvenlik kapsamında olması

Gelişmiş ülkelerde, emeklilik yaşına gelen her 100 kişiden 70-80’inin yaşlılık aylığı almaya hak kazanmış
olması

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Politika İçindeki Yeri ve Önemi” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Farklı ülkeler şüphesiz kendi ekonomik ve sosyal yapılarına göre farklı sosyal güvenlik yöntemlerini tercih edebilirler: Ancak bu durum sosyal güvenliğin önemini ortaya koyan göstergelerden birisi değildir. Oysa diğer şıklarda yer alan konular sosyal güvenliğin neden önemli olduğunu açıklamak açısından önemlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel sosyal güvenlik yöntemlerinden biri olarak kabul edilemez?

Aile içi yardımlaşma

Komşuluk ve akrabalığa bağlı yardımlaşma

Dini sosyal yardımlar

Kamu sosyal güvenlik harcamaları

Yaşlılık döneminde kira geliri elde etmek için ev veya işyeri sahibi olma

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise “Sanayi Devrimi Öncesi Dönemde Sosyal Güvenlik: Geleneksel Dönem” konusunu
yeniden gözden geçiriniz.
Kamu sosyal güvenlik harcamaları geleneksel değil, modern sosyal güvenlik sistemlerinden birisidir. Diğer şıklarda ise geleneksel sosyal güvenlik uygulamalarına yer verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi günümüz sosyal güvenlik sistemlerinin sosyal sigortalar ile karşıladığı zararlardan biri
değildir?

Hastalık halinde tedavi hizmetleri temini

Deprem ve su baskını gibi hallerde ortaya çıkan mal varlığı kaybının karşılanması

İşsiz kalınması halinde işsizlik süresince ödenek verilmesi

Analık halinde doğumdan önce ve sonra belirli süre için ödenek verilmesi

Malullük halinde rehabilitasyon hizmetlerinin temini

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise “Sosyal Güvenlik Tehlikeleri ve Sağlanan Korumanın Kapsamı” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Günümüz sosyal güvenlik sistemlerinin sosyal sigortalar ile karşıladığı zararlar: Hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalıkları, yaşlılık, malullük, ölüm, işsizlik, çocuk sahibi olmadır. Deprem ve su baskını gibi hallerde ortaya çıkan mal varlığı kaybının karşılanması sosyal sigortalar değil özel sigortaların konusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Gelişmiş ülkelerde, nüfusun en geniş kesimlerine sağlanan sosyal sigorta kolu aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlık ve analık

İş kazası

İşsizlik

Yaşlılık

Meslek hastalıkları

Açıklama:

Sosyal güvenlik koruma garantisi sağladığı nüfus kesimlerinin büyüklüğü bakımından da önemlidir. Nitekim, gelişmiş ülkelerde çalışan nüfusun % 60-78’inin yaşlılık sigortası; % 60-82’sinin işsizlik sigortası, % 60-65’inin iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası; % 90-100’ünün sağlık ve analık sigortası kapsamına alınarak koruma sağlandığı görülmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 24

ILO’nun Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin Sözleşmesi hangi yılda kabul edilmiştir?

1884

1908

1926

1948

1952

Açıklama:

ILO’nun 1952 tarih ve 102 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının somut olarak belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge niteliği kazanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Geleneksel dönemde temel sosyal güvenlik koruması sağlayan birim aşağıdakilerden hangisidir?

Vakıflar

Sendikalar

Aile

Cemaat

Sandıklar

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal güvenliğin amaçlarından biridir?

İşsizliği önlemeye yönelik olarak istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları uygulamak

Sosyal risklerin ortaya çıkardığı gelir kayıplarını telafi etmek

Sosyal risklerin ortaya çıkması ve önlenmesine yönelik koruyucu tedbirleri hayata geçirmek

Dezavantajlı fertlerin haysiyetlerinin korunması ve kişiliklerinin serbestçe gelişmesini sağlama hedefine yönelik ekonomik, sosyal ve kültürel hakların teminini güvence altına almak

Barınma, konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik politikalar uygulamak

Açıklama:

Geniş anlamda sosyal güvenlik, sosyal politikanın bütün araçları ile gerçekleştirmeye çalıştığı nihai amacı hayata geçirmeye yönelik bütün politika uygulamalarını kapsar hale gelmiştir. Geniş anlamda sosyal güvenlik, sebebi ne olursa olsun gelir kesilmesi ve/veya gelir yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan yoksullukla mücadele için kullanılan bütün araçları kapsamaktadır. Tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanı sıra koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin temini; işsizliği önlemeye yönelik istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları (prim teşvikleri, kısa çalışma ödenekleri, mesleki eğitim vb); barınma, konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik uygulamalar; göç politikaları; bütün dezavantajlı gruplara yönelik özel bakım, eğitim ve destek hizmetleri; ulaşım hizmetleri; her türlü eğitim desteği; eve yönelik evde bakım hizmetleri ve nihayet gıda ve giyim yardımları da geniş anlamda sosyal güvenlik içinde değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Günümüzde sosyal güvenliğin yöntemlerinden en yaygın ve kapsamlı olan aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal tazmin

Sosyal yardımlar

Sosyal hizmetler

Sosyal sigortalar

Sosyal çalışma

Açıklama:

Sosyal Sigortalar Sosyal sigortalar, modern (günümüz) sosyal güvenlik yöntemlerinin en yaygın ve kapsamlı olanıdır. Finansman kaynağından hareketle primli rejimler olarak da adlandırılırlar. Sigortacılık tekniği esas alınarak geliştirilen müesseselerdir. Sosyal sigortaların temel ilkeleri; zorunlu katılım, sigortacılık ilkelerine göre işlemesi, ilgililerin finansmana katılımı, kendi kendine yardım, gelirin yeniden dağıtımı ve kamu otoritesi tarafından kurulması olarak sıralanabilir

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi, sosyal risklerin sebeplerine göre sınıflandırılması bağlamında fizyolojik tehlikeler arasında yer almaz?

İşsizlik

Hastalık

Yaşlılık

Ölüm

Maluliyet

Açıklama:

Tehlikeler, meydana geliş sebeplerine göre veya sonuçlarına (yol açtığı zararlar ve sürelerine göre) bağlı olarak sınıflandırılabilir. Sebeplerine göre tehlikeler: Fizyolojik tehlikeler: İnsan fizyolojisinden kaynaklanan hastalık, yaşlılık, maluliyet, ölüm gibi kaçınılmaz ve mutlak tehlikelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Batı Avrupa ülkelerinin sosyal güvenlik için ayırdıkları kaynaklar GSYİH’nın yaklaşık olarak yüzde kaçına ulaşmıştır?

Açıklama:

Batı Avrupa 27,1,Merkezi ve Doğu Avrupa 17,8,Kuzey Amerika 17,0, Latin Amerika ve Karayipler 13,9, TÜRKİYE 13,11, Orta Doğu 11.0, Kuzey Afrika 10,0, DÜNYA 8,8, Asya-Pasifik (Çin Dahil) 4,6, Afrika 4,3, Sahra Altı Afrika 4,3

Doğru Cevap: C

Soru 30

Sosyal sigortalara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sosyal sigortalar devlet tarafından kurulurlar.

Sosyal sigortalarda hakların sağlanışı konusunda belirsizlik vardır.

Sosyal sigortalarda sigortalı ile sosyal sigorta kurumları arasında kamu hukuku ilişkisi geçerlidir.

Sosyal sigortalarla sağlanan sosyal güvenlik garantisini talep etme hakkı vardır.

Finansmana katılım zorunludur.

Açıklama:

Sosyal sigortaların temel bazı özellikleri şunlardır:
• Sosyal sigortalar devlet tarafından kurulurlar. Sosyal sigortalarla sağlanan sosyal güvenlik garantisi kanunlarla düzenlenir ve devlet tarafından garanti edilir. • Sosyal sigortalarda sigortalı ile sosyal sigorta kurumları arasında kamu hukuku ilişkisi geçerlidir. • Kanunda belirtilen şartları taşıyanların sosyal sigortalı olması zorunludur. Sigortalı olmak hak ve yükümlülüklerinden vazgeçilemez. • Sosyal sigortalarda kişiler kapsama alınırken risk farklılaştırılması yapılmaz. Yaşı, cinsiyeti, işi, sağlık durumu, gelir seviyesi ve muhtaçlık seviyesi ne olursa olsun, Kanunda belirtilen şartları yerine getiren herkes zorunlu olarak kapsama alınır. • Finansmana katılım zorunludur. Sigortalının yanı sıra işveren ve bazı durumlarda devlet üçüncü taraf olarak prim ödeyerek finansmana katılır. • Sosyal sigortalar, kendi giderlerini karşılayacak gelire sahip olan, mali bakımdan özerk kurumlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi sosyal yardımların özelliklerinden biri değildir?

Yardım alan kişide veren kişiye karşı minnet duygusuna bağlı bir bağımlılık yaratarak kişiliğinin zedelenmesine yol açabilmesi

Bilinçli bir şekilde tehlikeden zarar görene sosyal güvenlik garantisi sağlama amacının olmaması ve çoğu zaman gerçekten muhtaç olana ulaşılamaması

Karşılıklı olarak yapılması ve nimet külfet dengesine dayanması

Çoğu zaman belirli gruba mensup olanlara yönelik ve dışa kapalı olarak yapılması

Yeri, zamanı ve miktarı belirsiz olduğu için sürekli ve yeterli bir koruma garantisi sağlayamaması

Açıklama:

Sosyal yardımların özellikleri şunlardır: Tek taraflı irade beyanı ile gönüllülük esasına göre yapılması, • Bilinçli bir şekilde tehlikeden zarar görene sosyal güvenlik garantisi sağlama amacının olmaması ve çoğu zaman gerçekten muhtaç olana ulaşılamaması, • Karşılıksız olarak yapılması dolayısıyla verenin verme zorunluluğu, alanın da talep etme hakkının olmaması, • Çoğu zaman belirli gruba mensup olanlara yönelik ve dışa kapalı olarak yapılması, • Yeri, zamanı ve miktarı belirsiz olduğu için sürekli ve yeterli bir koruma garantisi sağlayamaması ve • Yardım alan kişide veren kişiye karşı minnet duygusuna bağlı bir bağımlılık yaratarak kişiliğinin zedelenmesine yol açabilmesi.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde kaç oranında kaybedildiğinin sağlık kurulları raporları ile belgelenmesi ve prim ödeme ve süre şartlarının sağlanması durumunda malullük sigortasından aylık bağlanabilir?

Açıklama:

Malullük: Kişinin çalışma hayatına başladıktan sonra bir daha çalışamayacak şekilde çalışma veya meslekte kazanma gücünü kaybetme halidir. Çalışma veya meslekte kazanma gücünün % 60 veya daha yüksek oranlarda kaybedildiğinin sağlık kurulları raporları ile belgelenmesi ve belirli süre prim ödenmesi halinde malullük hali devam ettiği müddetçe gelir kesilmesini telafi etmek üzere aylık bağlanması en önemli sosyal güvenlik garantisidir. Rehabilitasyon hizmetleri ile malul kişinin tekrar çalışma hayatına döndürülmesi veya günlük hayatını sürdürebileceği bir iyilik haline kavuşturulması malullük hali ile ilgili olarak sağlanan diğer önemli sosyal güvenlik garantisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Sosyal politikanın gelirin yeniden dağılımını sağlama amacına hizmet eden en kapsamlı ve en etkin aracı aşağıdakilerden hangisidir?

sosyal güvenlik

sosyal hizmet

sosyal tazminat

sosyal sigorta

sosyal yardım

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sosyal politikanın gelirin yeniden dağılımını sağlama amacına hizmet eden en kapsamlı ve en etkin aracı sosyal güvenliktir. Sosyal güvenlik şemsiye bir kavramdır ve sosyal sigorta, sosyal yardım, sosyal hizmet ve sosyal tazminatları içine alır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Sosyal güvenlik terimi resmi olarak ilk defa hangi ülkenin mevzuatında kullanılmaya başlanmıştır?

İngiltere

ABD

Norveç

İzlanda

Almanya

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sosyal güvenlik terimi ilk olarak ABD'de 1935 tarihli Sosyal Güvenlik Kanununda kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

152 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi

102 sayılı Sosyal Güvenlik (Asgari Standartlar) Sözleşmesi

Avrupa Sosyal Şartı

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Amerika Kıtası Hakları Bildirgesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge 152 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

1990’lı yıllardan itibaren geniş anlamda sosyal güvenlikle kastedilen bütün uygulamaları kapsamak üzere aşağıdaki terimlerden hangisi kullanılmaya başlanmıştır?

sosyal devlet

sosyal çalışma

sosyal politika

sosyal koruma

sosyal yardım

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
1990’lı yıllardan itibaren geniş anlamda sosyal güvenlikle kastedilen bütün uygulamaları kapsamak üzere sosyal koruma terimi kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Sanayi devrimi öncesi dönemde sosyal güvenlik koruması sağlayan temel birim aşağıdakilerden hangisidir?

Kabile

Kavim

SGK

Devlet

Aile

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sanayi devrimi öncesi dönemde (geleneksel dönem) sosyal güvenlik koruması sağlayan temel birim ailedir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Sosyal sigortaların kapsam bakımından bıraktığı boşluklar aşağıdakilerden hangisi ile doldurulur?

Kamu sosyal güvenlik harcamaları ile

Belediye harcamaları ile

SGK ile

Vakıflar ile

Dernekler ile

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sosyal sigortaların kapsam bakımından bıraktığı boşluklar kamu sosyal güvenlik harcamaları ile doldurulur?

Doğru Cevap: A

Soru 39

İlk sosyal sigorta uygulaması hangi sigorta kolunda başlamıştır?

Analık sigortası

İşsizlik sigortası

Hastalık sigortası

Meslek hastalıkları sigortası

İş kazaları sigortası

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Güvenliğin Önemi" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
İlk sosyal sigorta uygulaması sanayi işçileri için hastalık sigortası kolunda ve Almanya'da başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) dahil bir çok uluslararası örgüt ve belgesinde 1990’lı yıllardan itibaren “geniş anlamda sosyal güvenlik” ile kastedilen bütün uygulamaları kapsamak üzere kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal koruma

Sosyal içerme

Sosyal dışlama

Sosyal sıgorta

Sosyal yardım

Açıklama:

Başta ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) olmak üzere bir çok uluslararası örgüt ve belgesinde 1990’lı yıllardan itibaren “geniş anlamda sosyal güvenlik” ile kastedilen bütün uygulamaları kapsamak üzere "sosyal koruma" terimi kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge niteliğindeki “Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi” hangi uluslararası örgüt tarafından hazırlanmıştır?

ILO

AET

Açıklama:

Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge niteliğindeki “Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi” ILO tarafından hazırlanmıştır?

Doğru Cevap: C

Soru 42

Sebepleri açısından “çocuk sahibi olma” ne tür bir tehlike olarak kabul edilir?

Sosyal

Ekonomik

Sosyo ekonomik

Fizyolojik

Doğal

Açıklama:

Sebepleri açısından “çocuk sahibi olma” soyo ekonomik bir tehlike olarak kabul edilir?
Sosyo ekonomik

Doğru Cevap: C

Soru 43

Sonuçları ve zararları bakımından “işsizlik” ne tür bir tehlike olarak kabul edilir?

Uzun vadeli ve kalıcı

Kısa vadeli ve geçici

Uzun vadeli ve geçici

Orta vadeli ve kalıcı

Orta vadeli ve geçici

Açıklama:

Sonuçları ve zararları bakımından “işsizlik” kısa vadeli ve geçici bir tehlike olarak kabul edilir?

Doğru Cevap: B

Soru 44

Sosyal sigortaların kapsam bakımından bıraktığı boşluklar aşağıdakilerden hangisi ile doldurulur?

Kamu sosyal güvenlik harcamaları

Bütce

Piyango gelirleri

Sosyal yardımlar

Sosyal sigortalar

Açıklama:

Sosyal sigortaların kapsam bakımından bıraktığı boşluklar sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin bütününü kapsayacak bir biçimde kamu sosyal güvenlik harcamaları ile doldurulur?

Doğru Cevap: A

Soru 45

Sosyal güvenlik açısından çok önemli bir belge durumundaki 1952 tarihli Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi’nde aşağıdaki sigorta kolllarından hangisi, iki ayrı sosyal güvenlik tehlikesi olarak tanımlanmıştır?

İşsizlik

İş kazası

Hastalık

Malüllük

Ölüm

Açıklama:

Sosyal güvenlik açısından çok önemli bir belge durumundaki 1952 tarihli Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi’nde hastalık riski, iki ayrı sosyal güvenlik tehlikesi olarak tanımlanmıştır?

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi sosyal sigortaları özel sigortalardan ayıran özelliklerden biri değildir?

Sosyal sigortalarla sağlanan sosyal güvenlik garantisini talep etme hakkı vardır. Kanunda belirtilen şartları yerine getirenler, belirtilen hakları talep ederler.

Sosyal sigortalarda sigortalının yanı sıra işveren ve bazı durumlarda devlet üçüncü taraf olarak prim ödeyerek finansmana katılır

Sosyal sigortalarda kişiler kapsama alınırken risk risk farklılaştırılması yapılmaz. Yaşı, cinsiyeti, işi, sağlık durumu ne olursa olsun, kanunda belirtilen şartları yerine getiren herkes kapsama alınır.

Sosyal sigortalarla sağlanan sosyal güvenlik garantisi kanunlarla düzenlenir ve devlet tarafından garanti edilir

Sosyal sigortaların kapsamına girmek genel olarak isteğe bağlıdır.

Açıklama:

Sosyal sigortalarını kapsamına girmek isteğe ağlı değildir. Zorunludur ve bu durum sosyal sigortalarla özel sigortaları ayıran temel farklardan birisidir.
Sosyal sigortaların kapsamına girmek genel olarak isteğe bağlıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Modern anlamdaki sosyal sigorta uygulamaları ilk olarak hangi ülkede başlamıştır?

Macaristan

Almanya

Hollanda

İsviçre

İngiltere

Açıklama:

Modern anlamdaki sosyal sigorta uygulamaları ilk olarak Almanya'da başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Sanayi Devrimi sonrası gelişen modern anlamdaki sosyal sigortaların, geleneksel dönemdeki (Sanayi Devrimi öncesi dönem) ilk örneği olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Orta sandıkları

Avarız vakıfları

Esnaf kefalet sandıkları

Esnaf kefalet kooperatifleri

Ahilik müessesesi

Açıklama:

Orta sandıkları, Sanayi Devrimi sonrası gelişen modern anlamdaki sosyal sigortaların, geleneksel dönemdeki (Sanayi Devrimi öncesi dönem) ilk örneği olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Sosyal güvenliğe, Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYİH) yüzdesi olarak en çok payı ayıran ülkeler genel olarak dünyanın hangi bölgesindedir?

Orta Amerika

Güney Amerika

Kuzey Amerika

Batı Avrupa

Doğu Avrupa

Açıklama:

Sosyal güvenliğe, Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYİH) yüzdesi olarak en çok payı ayıran ülkeler Batı Avrupadadır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdaki ifadelerden hangisi sosyal güvenlik ile ilgili olarak doğru bir ifade değildir?

Bir sosyal politika aracıdır.

Güvenlik ihtiyacına yöneliktir.

Toplumdaki herkesi kapsamayabilir.

Ömür boyu geçerlidir.

Gelirin yeniden dağılımı amacına hizmet eder.

Açıklama:

Hiç kimse sosyal güvenlik sistemi dışında değildir. Sosyal güvenlik, herkesi kapsadığı gibi, herkesi doğumundan ölümüne bütün hayatı boyunca ilgilendirir. Hatta analık sigortası ve ölüm sigortasından sağlanan haklar dikkate alınırsa bu süre bir insan hayatından daha uzun bir süreyi ifade eder (Alper, 2014: 7).

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi sosyal güvenlik uygulamalarının katkılarından birisi olarak görülemez?

Çalışanların verimini artırması

Demokrasiyi güçlendirmesi

Sosyal dayanışmayı geliştirmesi

Refah ve huzuru sağlaması

Sosyal barış ortamı yaratması

Açıklama:

Çalışma hayatı ile ilgili temel norm ve standartları belirleyen Uluslararası Çalışma Örgütü’ne (ILO) göre sosyal güvenlik; çalışanlar, aileleri ve bir bütün olarak bütün toplumun refah ve huzurunun sağlanması bakımından son derecede önemlidir. Bir temel insan hakkı olmasının ötesinde, toplumsal hayatta sosyal dayanışma ve yardımlaşmayı geliştirerek sosyal barışı ve sosyal içermeyi sağlamanın temel aracı olarak fonksiyon göstermektedir. ILO’ya göre sosyal güvenlik yoksulluğu önlemeye yönelik sosyal politikaların vazgeçilmez aracıdır ve eşitlik ve sosyal adaletin gelişmesine sağladığı katkı oranında politik istikrarın sağlanması; demokrasinin güçlendirilmesi ve gelişmesine de katkıda bulunmaktadır (ILO, 2001: 1-2).

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıda verilen ülke grupları arasında kamu sosyal güvenlik harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranı dikkate alındığında sosyal güvenlik için en fazla payı hangi ülkeler ayırmaktadır?

Ortadoğu ülkeleri

Batı Avrupa ülkeleri

Kuzey Amerika

Asya-Pasifik ülkeleri

Afrika ülkeleri

Açıklama:

2010’lu yılların başında kamu sosyal güvenlik harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranı dünya ortalaması için % 8.60 iken gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri için ortalama % 26.70 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran Kuzey Amerika için % 19.04, Asya-Pasifik ülkeleri için % 5.30 ve Afrika için % 5.10 olarak gerçekleşmiştir (ILO, 2014: 297).

Doğru Cevap: B

Soru 53

Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının somut olarak belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge olan Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi hangi tarihte kabul edilmiştir?

1935

1938

1941

1948

1952

Açıklama:

ILO’nun 1952 tarih ve 152 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının somut olarak belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge niteliği kazanmıştır. Bu tarihten itibaren çok sayıda diğer uluslararası ve bölgesel sözleşme ve belge yanında birçok ülkenin Anayasalarında ve sosyal güvenlikle ilgili özel yasalarında da sosyal güvenlik terim olarak yaygın şekilde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve ILO’nun 102 sayılı sözleşmesinde yer alan sosyal risklerden biri değildir?

İş değiştirme

Meslek hastalıkları

Malullük

Aile gelirinin yetersizliği

Ölüm

Açıklama:

Sosyal güvenlik, mesleki, fizyolojik veya sosyo-ekonomik bir riskle karşılaşan ve geliri veya kazancı geçici veya sürekli olarak kesilen ve/veya gider artışı ile karşılaşanların geçinme ve yaşama ihtiyaçlarını karşılayan bir sistemdir (Tuncay ve Ekmekçi, 2008: 1). Önce İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, sonra da ILO’nun 102 sayılı sözleşmesinde bu sosyal riskler; hastalık, iş kazaları ve meslek hastalıkları, analık, malullük, yaşlılık, ölüm, işsizlik ve aile gelirinin yetersizliği olarak sıralanmıştır. Dar anlamda sosyal güvenlik, sayılan bu riskler dolayısıyla çalışan kişinin gelirinde meydana gelen kesilmeyi veya azalmayı telafi edecek gelir garantisinin sağlanması ile tedavi hizmetlerinin temini anlamına gelmektedir (Alper, 2011: 162; Arıcı, 1999: 3).

Doğru Cevap: A

Soru 55

Prim teşvikleri, kısa çalışma ödenekleri, mesleki eğitim vb. uygulamalar aşağıdaki sosyal güvenlik politikalarından hangisi kapsamına girer?

Sağlık hizmetleri

Barınma sorunlarını çözme

İşsizliği önlemeye yönelik istihdam teşviki

Eğitim hizmetleri

Aktif istihdam politikaları

Açıklama:

Geniş anlamda sosyal güvenlik, sebebi ne olursa olsun gelir kesilmesi ve/veya gelir yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan yoksullukla mücadele için kullanılan bütün araçları kapsamaktadır. Tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanı sıra koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin temini; işsizliği önlemeye yönelik istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları (prim teşvikleri, kısa çalışma ödenekleri, mesleki eğitim vb); barınma, konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik uygulamalar; göç politikaları; bütün dezavantajlı gruplara yönelik özel bakım, eğitim ve destek hizmetleri; ulaşım hizmetleri; her türlü eğitim desteği; eve yönelik evde bakım hizmetleri ve nihayet gıda ve giyim yardımları da geniş anlamda sosyal güvenlik içinde değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Hangisi sosyo-ekonomik tehlikelerden birisi olarak kabul edilebilir?

Savaşlar

Yaşlılık

Deprem

Boşanma

Hırsızlık

Açıklama:

Sosyo-ekonomik tehlikeler: İktisadi ve sosyal hayatta meydana gelen değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan; işsizlik-işini kaybetme, evlenme, boşanma, dul, yetim ve öksüz kalma, çocuk sahibi olma, yer değiştirme, göç ve ikamet yetersizliğinden kaynaklanan ve gelir yetersizliği yaratan tehlikelerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Tehlikeler sonuçları ve zararları bakımından da sınıflandırılabilir: Buna göre zararlarının süresi bakımından tehlikeler; kısa vadeli-geçici ve uzun vadeli-sürekli tehlikeler olarak sınıflandırılabilir. Aşağıdakilerden hangisi uzun vadeli-sürekli tehlikeler sınıfında değerlendirilir?

Hastalık

İşsizlik

Malullük

İş kazaları

Doğum

Açıklama:

Tehlikeler sonuçları ve zararları bakımından da sınıflandırılabilir: Buna göre zararlarının süresi bakımından tehlikeler; kısa vadeli-geçici (hastalık, doğum, işsizlik, iş kazaları vb) ve uzun vadeli-sürekli (malullük, yaşlılık ve ölüm) tehlikeler olarak sınıflandırılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

"Çalışma veya meslekte kazanma gücünün % ____ veya daha yüksek oranlarda kaybedildiğinin sağlık kurulları raporları ile belgelenmesi ve belirli süre prim ödenmesi halinde malullük hali devam ettiği müddetçe gelir kesilmesini telafi etmek üzere aylık bağlanması en önemli sosyal güvenlik garantisidir" ifadesinde boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Açıklama:

Malullük: Kişinin çalışma hayatına başladıktan sonra bir daha çalışamayacak şekilde çalışma veya meslekte kazanma gücünü kaybetme halidir. Çalışma veya meslekte kazanma gücünün % 60 veya daha yüksek oranlarda kaybedildiğinin sağlık kurulları raporları ile belgelenmesi ve belirli süre prim ödenmesi halinde malullük hali devam ettiği müddetçe gelir kesilmesini telafi etmek üzere aylık bağlanması en önemli sosyal güvenlik garantisidir. Rehabilitasyon hizmetleri ile malul kişinin tekrar çalışma hayatına döndürülmesi veya günlük hayatını sürdürebileceği bir iyilik haline kavuşturulması malullük hali ile ilgili olarak sağlanan diğer önemli sosyal güvenlik garantisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Türkiye

Fransa

Danimarka

A.B.D

İsveç

Açıklama:

Toplam sosyal güvenlik harcamaları 2010-2011 yılları arasındaki dönemde Gana’da % 4.39; Uganda’da % 3.46; Azerbaycan’da % 8.27; Malezya’da % 2.89; Danimarka’da % 30.58; Fransa’da % 32.02; Türkiye’de 12.82; İsveç’de % 29.56; ABD’de % 19.56; Meksika’da % 7.72 ve Brezilya’da % 21.25 olarak gerçekleşmiştir (ILO, 2014: 299- 304). Bu veriler, ülkelerin gelişmişlik seviyesi arttıkça sosyal güvenlik için tahsis ettiği kaynakların seviyesinin de yükseldiğini ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Sosyal güvenlik kavramının somut olarak belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Güvenlik Kanunu

Atlantik Şartı

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi

Avrupa Topluluğu Antlaşması

Açıklama:

Sosyal güvenlik kavramının anlam ve sınırlarının somut olarak belirlendiği en kapsamlı uluslararası belge Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 1952 tarih ve 152 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi’dir. Bu tarihten itibaren çok sayıda uluslararası ve bölgesel sözleşme ve belgede olduğu kadar, birçok ülkenin Anayasalarında ve sosyal güvenlikle ilgili özel yasalarında da sosyal güvenlik terim olarak yaygın şekilde kullanılmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal güvenliğin kapsamına girer?

Meslek hastalıkları

Barınma

Göç politikaları

Mesleki eğitim

Ulaşım hizmetleri

Açıklama:

Sanayi toplumunun sosyal güvenlik ihtiyacını karşılamak üzere oluşturulan sosyal sigorta merkezli bir sistemin fonksiyonlarına daha uygun olan dar anlamda sosyal güvenlik kapsamındaki riskler, “hastalık, iş kazaları ve meslek hastalıkları, analık, malullük, yaşlılık, ölüm, işsizlik ve aile gelirinin yetersizliği” olarak sıralanmıştır. Geniş anlamda sosyal güvenlik ise gelir kesilmesi ve/veya gelir yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan yoksullukla mücadele için kullanılan bütün araçları kapsamaktadır. Bu çerçevede tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanı sıra koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin temini; işsizliği önlemeye yönelik istihdamı teşvik ve aktif istihdam politikaları (prim teşvikleri, kısa çalışma ödenekleri, mesleki eğitim vb.), barınma, konut ve yerleşme sorunlarını çözmeye yönelik uygulamalar, göç politikaları, bütün dezavantajlı gruplara yönelik özel bakım, eğitim ve destek hizmetleri; ulaşım hizmetleri; her türlü eğitim desteği; eve yönelik evde bakım hizmetleri, gıda ve giyim yardımları geniş anlamda sosyal güvenlik içinde değerlendirilmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi sosyo-ekonomik tehlikelerden biri değildir?

İşsizlik

Boşanma

Maluliyet

Göç

Çocuk sahibi olma

Açıklama:

Tehlike biçimleri, "fizyolojik tehlikeler", "tabi afetlerden kaynaklanan tehlikeler", "sosyo-ekonomik tehlikeler" ve "insanların sebep olduğu tehlikeler" olarak sıralanabilir. Bunlardan iktisadi ve sosyal hayatta meydana gelen değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan sosyo-ekonomik tehlikeler, "işsizlik-işini kaybetme, evlenme, boşanma, dul, yetim ve öksüz kalma, çocuk sahibi olma, yer değiştirme, göç ve ikamet yetersizliğinden kaynaklanan ve gelir yetersizliği yaratan tehlikeler" olarak ifade edilebilir. Maluliyet ise sosyo-ekonomik değil fizyolojik bir tehlikedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki sosyal güvenlik yöntemlerinden hangisi Sanayi Devrimi sonrasında ortaya çıkmıştır?

Loncalar

Yardımlaşma Sandıkları

Avarız Vakıfları

Ahi Birlikleri

Hastane Kardeşlik Birlikleri

Açıklama:

Sanayi Devrimi sonrasında artan sosyal güvenlik ihtiyacı ve bu ihtiyacı karşılamada yetersiz kalınması, çalışanların kendi aralarında veya örgütleri aracılığıyla çoğunluğu işyeri düzeyinde bazı yardımlaşma sandıkları kurmaları ile sonuçlanmıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Kurulmuş olan ilk sosyal sigorta kolu aşağıdakilerden hangisidir?

Hastalık sigortası

İş kazası sigortası

Sakatlık sigortası

Analık sigortası

Yaşlılık sigortası

Açıklama:

İlk sosyal sigortaların kurulması, 1880’li yıllarda Almanya’da gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, ilk sosyal sigorta sanayi işçileri için hastalık sigortası olarak 1883 yılında kurulurken bunu 1884 yılında iş kazası sigortası ve 1889 yılında sakatlık ve yaşlılık sigortası takip etmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

İlk sosyal sigortaların Almanya’da kurulmuş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Devletçi politikalar

Sanayileşme hızı

Savaşlar

Nüfus fazlalığı

Hızlı kentleşme

Açıklama:

İlk sosyal sigortaların kurulması, 1880’li yıllarda Almanya’da, Otto Von Bismark’ın izlediği sosyal reformlar politikasının bir parçası olarak “zayıf ve zor durumda olanların sosyal korumalarının sağlanmasının bir devlet görevi” olarak tanımlanması ile gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, ilk sosyal sigortalar, sanayileşmenin ilk başladığı İngiltere’de değil, her alanda devletçi politikalar uygulayan Almanya’da kurulmuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Sosyal sigortalar aşağıdaki ülkelerden hangisinde diğerlerine kıyasla daha geç kurulmuştur?

Avusturya

Norveç

İngiltere

İtalya

Hollanda

Açıklama:

Almanya’yı takiben Avusturya’da 1887 yılında iş kazaları, 1888 yılında hastalık sigortaları oluşturulmuştur. 1891 yılında Macaristan; 1894 yılında Norveç ve Fransa; 1895 yılında Finlandiya; 1898 yılında İtalya; 1900 yılında İspanya; 1901 yılında Hollanda, Lüksemburg ve İsveç; 1903 yılında Belçika ve 1908 yılında İngiltere ilk sosyal sigortaları oluşturmuştur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi sosyal sigortaların özelliklerinden biri değildir?

Devlet tarafından kurulur.

Taraflar arasında kamu hukuku ilişkisi vardır.

Risk farklılaştırmasına dayanır.

Finansmana katılım zorunludur.

Haklar bakımından alt ve üst sınır uygulaması vardır.

Açıklama:

Sosyal sigortalarda kişiler kapsama alınırken risk farklılaştırılması yapılmaz. Yaşı, cinsiyeti, işi, sağlık durumu, gelir seviyesi ve muhtaçlık seviyesi ne olursa olsun, kanunda belirtilen şartları yerine getiren herkes zorunlu olarak kapsama alınır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdaki bölgelerden hangisinde sosyal güvenlik harcamaları diğerlerine kıyasla daha düşüktür?

Batı Avrupa

Doğu Avrupa

Kuzey Amerika

Ortadoğu

Asya-Pasifik

Açıklama:

ILO’nun 2012-2013 verilerine göre, Asya-Pasifik bölgesinin sosyal güvenlik harcamalarının %4,6 oranla diğerlerine kıyasla daha düşük olduğu görülmektedir. Bu bölgeyi, %4,3 oranla Afrika ve Sahra Altı Afrika bölgeleri takip etmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

“Bir yılın gelirleri ile bir yılın giderlerinin denkleştirilmesi” olarak tanımlanabilecek yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Dağıtım yöntemi

Fon yöntemi

Finansman yöntemi

Dolaylı vergi yöntemi

Doğrudan vergi yöntemi

Açıklama:

Sosyal güvenliğin gelir-gider dengesinin sağlanmasında "dağıtım yöntemi" ve "fon yöntemi" olmak üzere iki yöntem vardır. Bunlardan dağıtım (yılı yılına finansman) yöntemi en basit anlamı ile bir yılın gelirleri ile bir yılın giderlerinin denkleştirilmesi anlamına gelmektedir. Bu yöntem, ağırlıklı olarak, harcamaların bir yıldan diğerine büyük değişiklikler göstermediği kısa vadeli sigorta kollarının finansmanında kullanılmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Sosyal politikanın gelirin yeniden dağılımını sağlama amacına hizmet eden en kapsamlı ve en etkin aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal güvenlik

Ekonomi

İş hukuku

Siyaset

Endüstri ilişkileri

Açıklama:

Hangi politikaları benimsemiş ve hangi tedbirleri kullanmış olursa olsun sosyal politika; üretim faktörlerinin piyasa şartlarına bağlı olarak gerçekleştirdiği ilk (faktörel) gelir dağılımını değiştirerek geliri yeniden dağıtır ve aynı gelirden sağlanan toplam faydayı artırarak toplam faydayı arttırır. Sosyal politika bu nihai amacını gerçekleştirmesine hizmet eden çok sayıda tedbir ve araca sahiptir. Bu çok sayıda araç içinde, sosyal politikanın gelirin yeniden dağılımını sağlama amacına hizmet eden en kapsamlı ve en etkin aracı da şüphesiz sosyal güvenliktir ve sosyal politika içinde özel bir önem ve yere sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Sosyal güvenlik terimi ilk defa aşağıdaki belgelerden hangisinde kullanılmıştır?

Atlantik Şartı

ABD Sosyal Güvenlik Kanunu

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi

102 sayılı Sözleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 72

I. Fertleri ve ailelerini yoksulluk tehlikesinden uzak tutmak
II. Sosyal ve kültürel hakların teminini güvence altına almak
III. Sosyal risklerin ortaya çıkmasına yönelik tedbirleri hayata geçirmek Yukarıdakilerden hangileri geniş anlamda sosyal güvenliğin kapsamı içindedir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

II. Dünya Savaşı sonrası dönemde sanayileşmiş ülkelerde sosyal refah devleti anlayışının güçlenmesi ile refahın geniş toplum kesimlerine yaygınlaştırılmasında siyasi iktidarların kullandıkları en kapsamlı sosyal politika aracı sosyal güvenlik olmuştur. Bu yeni anlamı ve kapsamı ile sosyal güvenlik; sosyal risklerin ortaya çıkardığı zararları giderme amacına ek olarak;
• Sebebi ne olursa olsun, fertlere ve ailelerine sürekli bir gelir garantisi sağlayarak onları yoksulluk tehlikesinden uzak tutmak,
• İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinde temel esasları belirtilen fertlerin haysiyetlerinin korunması ve kişiliklerinin serbestçe gelişmesini sağlama hedefine yönelik ekonomik, sosyal ve kültürel hakların teminini güvence altına almak,
• Sosyal risklerin zararlarının ortadan kaldırılması yanında ortaya çıkması ve önlenmesine yönelik tedbirleri hayata geçirmek,
amaçlarını da kapsayacak şekilde geniş anlamda kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi kısa vadeli-geçici tehlikeler arasında sayılamaz?

Hastalık

Doğum

İşsizlik

Malullük

İş kazası

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 74

Boşanma
Göç
Hırsızlık

Yukarıda verilenlerden hangileri sosyo-ekonomik tehlikeler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyo-ekonomik tehlikeler: İktisadi ve sosyal hayatta meydana gelen değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan; işsizlik-işini kaybetme, evlenme, boşanma, dul, yetim ve öksüz kalma, çocuk sahibi olma, yer değiştirme, göç ve ikamet yetersizliğinden kaynaklanan ve gelir yetersizliği yaratan tehlikelerdir. Hırsızlık ise insanların sebep olduğu tehlikeler arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Sanayi devrimi öncesinde sosyal güvenlik ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Aynı yerleşim biriminde ve birbirine yakın mekânlarda yaşayan kişiler, komşuluk ilişkisine bağlı olarak içlerinden birisi tehlike ile karşılaştığı zaman ayni veya nakdi olarak yardımda bulunur.

Dini sosyal yardımlar, her toplumda ve dönemde en geniş kapsamlı sosyal yardım sağlayan yöntemlerin başında gelmiştir.

İslam dini sosyal yardımlaşmaya özel bir önem vermiş, belirli prensipler getirmiş ve hatta ibadet olarak tarif etmiştir.

Vakıflar, tehlikelerin zararlarını giderme amacı ile oluşturulmuşsa sosyal güvenlik kurumu olarak kabul edilebilir.

Sanayi devrimi öncesi dönemde, teşkilatlı, kurumsallaşmış sosyal güvenlik uygulamaları bulunmamaktadır.

Açıklama:

Sanayi devrimi öncesi dönemde, teşkilatlı, kurumsallaşmış sosyal güvenlik uygulamaları da vardır. Bunlardan en bilineni, esnaf ve sanatkârların meslek kuruluşlarının kendi meslek mensuplarının sosyal güvenlik ihtiyacını karşılamak için oluşturdukları orta sandıklarıdır. Meslek teşkilatı olarak loncalar, kendi organizasyonları içinde, üyelerinin ödediği düzenli aidat-prim benzeri gelirlerle oluşturdukları fonlardan ödünç para verilmesi, hastalık halinde muayene ve tedavi giderlerinin karşılanması, ölüm halinde cenaze masraflarının karşılanması ve barınma ihtiyacını karşılamak üzere ev temini veya kira giderlerinin karşılanması gibi yardımlarda bulunmuşlardır. İslam dünyasında kardeşlik anlamına gelen Ahi birlikleri lonca örgütlenmesinin en gelişmiş şeklini oluşturmuştur. Ahiler, cömertlik, muhtaçlara yardım ve zulüm görenleri koruma gibi yönleriyle tanınmışlardır. Orta sandıkları sanayi devriminden sonra gelişen sosyal sigortaların ilk örnekleri olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

İlk sosyal sigortalar, sanayileşmenin ilk başladığı
................ değil, her alanda devletçi politikalar uygulayan .................... kurulmuştur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

Almanya'da - Fransa'da

Fransa'da - İtalya'da

İngiltere'de - ABD'de

Japonya'da - Fransa'da

İngiltere'de - Almanya'da

Açıklama:

Sanayi toplumu, sosyal güvenlik sistemini oluşturan temel kurum sosyal sigortalardır. Sigortacılık ilkeleri üzerine oluşturulan sosyal sigortalar, özel sigortalardan farklı olarak Devlet tarafından kurulan, üyeliğin ve finansmana katılımın zorunlu olduğu geniş kapsamlı bir sosyal dayanışma müessesesidir. İlk sosyal sigortaların kurulması, 1880’li yıllarda Almanya’da, Otto Von Bismark’ın izlediği sosyal reformlar politikasının bir parçası olarak “zayıf ve zor durumda olanların sosyal korumalarının sağlanmasının bir devlet görevi” olarak tanımlanması ile gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Tek taraflı irade beyanı ile gönüllülük esasına göre yapılması
Yeri, zamanı ve miktarı belirsiz olduğu için sürekli ve yeterli bir koruma garantisi sağlayamaması
Sadece devlet tarafından yapılması

Yukarıdakilerden hangileri sosyal yardımların özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal yardımlar, geleneksel dönem sosyal güvenlik sağlama yöntemi olarak en eski sosyal güvenlik yöntemidir. Dini, insani ve vicdani duygularla yapılan her türlü ayni veya nakdi yardım ile her türlü gelir transferi ve hizmet olarak sunulan yardım bu grupta yer alır. Aile içi yardımlaşma, komşuluk ve akrabalığa bağlı yardımlaşma, dini sosyal yardımlar veya bunların kurumlar (gönüllü yardım kuruluşları, dernekler vb) aracılığı ile yapılanları bu grupta yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Fonların kötü yönetimi dolayısıyla erimesi
Cömert ve karşılıksız sosyal güvenlik uygulamaları
Nüfusun gençleşmesi

Yukarıdakilerden hangileri ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerinde fon esasını bırakmalarının sebeplerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Birçok ülkenin sosyal güvenlik sistemi başlangıçta fon esasına göre kurulmuş olmasına rağmen zaman içinde;
• Fonların kötü yönetimi dolayısıyla erimesi,
• Cömert ve karşılıksız sosyal güvenlik uygulamaları,
• Nüfusun yaşlanması, gibi sebeplerle zorunlu olarak terk edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Hizmet
Kamu yardımı
Sürekli gelir ve aylık ödeme

Yukarıdakilerden hangileri kamu sosyal yardımları çerçevesinden sağlanan sosyal güvenlik garantisinin gerçekleştirilme şekillerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kamu sosyal güvenlik harcamaları da Kanunlarla garanti altına alınmış, sağlanan garantinin seviyesi, süresi ve şartları aynı durumda olan herkes için eşit şartlarla düzenlenmiş hakları içerir. Bu anlamda modern (günümüz) sosyal güvenlik sistemlerinin ikinci önemli ayağını oluştururlar. Sağlanan sosyal güvenlik garantisi üç şekilde gerçekleştirilir:
• Hizmet olarak: Dezavantajlı gruplara (yaşlı, özürlü, kimsesiz çocuklar) durumlarının gerektirdiği her türlü bakım ve eğitim hizmetlerinin verilmesi ve sosyal sigorta kapsamında olmayanlara karşılıksız veya çok düşük bedelle sağlık hizmeti temin edilmesi bu grupta yer alır.
• Kamu yardımı olarak: Genellikle bir veya birkaç defaya mahsus olarak beslenme, barınma, sağlık ve giyim ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ayni veya nakdi yardımları içerir. Özellikle, deprem ve su baskını tabii afet hallerinde yaygınlaşan bir uygulamadır.
• Sürekli gelir ve aylık ödeme: Ülkemizde 2022 sayılı Kanun kapsamında 65 yaşını geçmiş muhtaç Türk vatandaşlarına aylık bağlanması uygulamasında olduğu gibi, hiçbir sosyal güvenlik garantisi olmayan veya yetersiz geliri olan kişilere sağlanan sosyal güvenlik garantisidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Bir işverenin iş sözleşmesine koyduğu bir madde veya yaptığı bir uygulama ile bir işçiye diğer bir işçiye göre ırk, din, cinsiyet, engellilik, cinsel yönelim, etnik köken veya yaş gibi nedenlerden dolayı farklı muamele yapması hangi tür ayrımcılığı oluşturmaktadır?

Cinsel taciz

Dolaylı ayrımcılık

Doğrudan ayrımcılık

Emirle ayrımcılığa özendirme

Gebeliğe ve analık iznine bağlı ayrımcılık

Açıklama:

Doğrudan ayrımcılık farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Bu tanımlardan birine göre: “Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden (dil, etnik köken, cinsel yönelim, engellilik gibi) birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğu diğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlanma, sınırlama veya tercihtir” (Gül ve Karan, 2011: 14).

Doğru Cevap: C

Soru 2

Kadın işçilerin eğitime katılmalarını engellemek amacıyla örgüt içi eğitimin hafta sonu veya iş saati sonrası yapılması, kadınların işe girmelerini engellemek amacıyla işin niteliği gerektirmediği halde belli bir kilo veya boyun altında olanların işe kabul edilmemesi hangi tür ayrımcılığı oluşturmaktadır?

Çoklu ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Olumlu ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kişinin herhangi bir özelliği ile alay etme, uygunsuz şakalar, yorumlar, düşmanca hareketler, istenmeyen fiziksel temas, cinsel amaçlı talepler ve fiziksel saldırı gibi fiillerden oluşabilen ayrımcılık hangi tür ayrımcılığı oluşturmaktadır?

Taciz

Dolaylı ayrımcılık

Doğrudan ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Emirle ayrımcılığa özendirme

Açıklama:

Ayrımcılığın özel bir türü olan taciz konusunda uluslararası sözleşmelerde açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Taciz AB yazılı hukukuna 2000 yılında kabul edilen direktiflerde yer alan düzenlemelerle girmiştir. AB’nin 2000/78 sayılı direktifine göre; taciz, “ırk veya etnik köken, din veya inanç, yaş, engellilik ve cinsel yönelim gibi nedenlerden birine bağlı olarak bir kişinin onuruna zarar verme ve onu yıldırma, ona karşı düşmanca, aşağılayıcı, küçük düşürücü veya saldırgan bir çevre yaratma amacı taşıyan veya etkisi olan istenmeyen bir davranıştır”.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Çoklu ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Olumlu ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Açıklama:

Olumlu (pozitif) ayrımcılık politikaları; etnik, cinsiyet, ırk, engellilik gibi farklılıklar temelinde şekillenen fiili ayrımcılığın önüne geçilmesi amacıyla bu farklılıklar lehine telafi edici bir ayrımcılık yapılması gerektiğini savunmaktadır (Demirkollu, 2007: 41). Olumlu ayrımcılık politikaları geçmişteki ayrımcılığın etkisini telafi edecek, dolaylı ve doğrudan ayrımcılığı ortadan kaldıracak, eşitliği teşvik edecek etkin önlemler alınmasını öngörmektedir (Kurşun, 2006: 71).

Doğru Cevap: C

Soru 5

Ters yönlü ayrımcılık toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türüdür. Genelde hangi tür ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkmaktadır?

Çoklu ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Olumlu ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Açıklama:

Ters yönlü ayrımcılık toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türüdür. Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkmaktadır. Zira pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması, genel grubun sistematik olarak ayrımcılığa uğramasına neden olmakta, bu durum ters yönlü ayrımcılık olarak adlandırılmaktadır (Yıldırım, 2011: 233).

Doğru Cevap: C

Soru 6

Güney Afika’da Apartheid döneminde hükümet tarafından siyahlara karşı uygulanan ırk ayrımcılığı (Yıldırım, 2011: 238), Musevilere, eşcinsellere, Romanlara karşı II. Dünya Savaşı sırasında Almanya tarafından yapılan ayrımcılık hangi tür ayrımcılığa örnek olarak verilebilir?

Pozitif Ayrımcılık

Ters Yönlü Ayrımcılık

Sistematik Ayrımcılık

Emirle Ayrımcılığa Özendirme

Gebeliğe ve Analık İznine Bağlı Ayrımcılık

Açıklama:

“Belirli gruplara üye olan dezavantajlı kişilere karşı kurumsallaşmış yapılar, politikalar, uygulamalar ve gelenekler sistematik ayrımcılığı oluşturmaktadır”. Güney Afika’da Apartheid döneminde hükümet tarafından siyahlara karşı uygulanan ırk ayrımcılığı (Yıldırım, 2011: 238), Musevilere, eşcinsellere, Romanlara karşı II. Dünya Savaşı sırasında Almanya tarafından yapılan ayrımcılık sistematik ayrımcılığa örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Sosyal dışlanma kavramının geçmişi oldukça yenidir. 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır. Bu kavram ilk defa aşağıdaki ülkelerden hangisinde kullanılmıştır?

İtalya

Fransa

İngiltere

Almanya

Avusturya

Açıklama:

Fransa’da 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır. Fransa’dan sonra diğer Avrupa ülkelerinde de sosyal dışlanma kavram ve politika olarak kabul edilmiştir. Bu ülkelerde 1980 sonrası artan işsizlik, uluslararası göç, refah devletinin gerilemesi kavrama duyulan ilginin artmasında önemli rol oynamıştır. Anglo-Sakson geleneğe sahip olan İngiltere’de sosyal dışlanma konusunda çalışmalar ise 1990’ların başında başlamış, İşçi Partisi Hükümeti’nin “Üçüncü Yol”u ile birlikte kavrama olan ilgi artmış, Bakanlar Kurulu’na doğrudan bağlı bir Sosyal Dışlanma Birimi’nin kurulması ile birlikte sosyal dışlanma ülkenin en önemli konulardan biri haline gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

AB Komisyonu sosyal dışlanmanın kurumsal/yapısal nedenlerini dört grupta toplamaktadır. Bunlardan ilki işgücü piyasasındaki değişimdir. İkinci neden bilgi teknolojisindeki gelişmeler ve bilgi toplumunun genişlemesidir. Üçüncü neden sosyo- demografik değişikliklerdir. Dördüncü neden ise ekonomik ve sosyal gelişmelerin, bölgesel ve coğrafik önyargılar ile kutuplaşmalar oluşturmasıdır. Aşağıdakilerden hangisi işgücü piyasasındaki değişiklikler ile ilgilidir?

Küreselleşme

İç ve dış göçler

Nüfusun yaşlanması

Doğum oranının düşmesi

Kültürel farklılıklarda görülen artış

Açıklama:

AB Komisyonu sosyal dışlanmanın kurumsal/yapısal nedenlerini dört grupta toplamaktadır. Bunlardan ilki işgücü piyasasındaki değişimdir. Buna küreselleşme, teknolojik gelişmeler ve üretim sisteminin yeniden yapılanması eşlik etmektedir. İkinci neden bilgi teknolojisindeki gelişmeler ve bilgi toplumunun genişlemesidir. Üçüncü neden nüfusun yaşlanması, doğum oranının düşmesi, aile ve toplum yapısında ortaya çıkan değişim, iç ve dış göçler, etnik, dini ve kültürel farklılıklarda görülen artış gibi sosyo- demografik değişikliklerdir. Dördüncü neden ise ekonomik ve sosyal gelişmelerin, bölgesel ve coğrafik önyargılar ile kutuplaşmalar oluşturmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanmanın sonuçlarından biridir?

Kişilerin gereksinimlerini karşılayacak gelirden yoksun olmaları

Toplumun kişiyi yaşadığı mekân veya coğrafya nedeniyle dışlaması

Vatandaşlık haklarını özellikle hukuki ve siyasi hakları tam olarak kullanamama

Kişinin gereksinimlerini sürekli olarak karşılayamaması ve toplumla olan bağlarının zayıflaması

Farklı din/mezhep veya etnik kökenden geldiği için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması

Açıklama:

Sosyal Dışlanma Biçimleri: Ekonomik dışlanma kişilerin gereksinimlerini karşılayacak gelirden yoksun olmalarını ifade etmektedir. Çeşitli nedenlerle belli mekânlara ulaşmada ve bu mekânlardan yararlanmada sorunların bulunması mekânsal dışlanmayı ifade etmektedir. Farklı din/mezhep veya etnik kökenden geldiği, farklı cinsel yönelime sahip olduğu için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması, farklı davranışlarla veya sürekli engellerle karşılaşması kültürel dışlanmaya örnek oluşturmaktadır. Çeşitli nedenlerle vatandaşlık haklarını özellikle hukuki ve siyasi hakları tam olarak kullanamama veya siyasi yaşama katılımın doğrudan veya dolaylı olarak engellenmesi, siyasi dışlanmayı ifade etmektedir. Sosyal Dışlanmanın Sonuçları: Sosyal dışlanmanın kişi ve toplum üzerinde olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Kişi açısından konuya bakıldığında; kişinin gereksinimlerini sürekli olarak karşılayamaması toplumla olan bağlarının zayıflamasına, stres, kaygı, özsaygısını kaybetmesine, çevresine ve toplumsal kurumlara güveninin ortadan kalkmasına neden olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Güvenceli asgari gelir kavramının Fransız hukukunda somutlanmış şekli asgari tutunma geliri’dir. Karşılıksız olan asgari tutunma geliri 1988 yılında yürürlüğe giren bir kanunla düzenlenmiş, daha sonra kanunda farklı tarihlerde değişiklikler yapılmıştır. Asgari tutunma geliri'nden kanuna göre hangi yaşın üzerinde olan, kanunda öngörülen süre boyunca Fransa’da yaşayan ve belirli bir yoksulluk sınırının altında geliri bulunan kişiler yararlanabilmektedir?

Açıklama:

Güvenceli asgari gelir kavramının Fransız hukukunda somutlanmış şekli asgari tutunma geliri’dir. Karşılıksız olan asgari tutunma geliri 1988 yılında yürürlüğe giren bir kanunla düzenlenmiş, daha sonra kanunda farklı tarihlerde değişiklikler yapılmıştır. Asgari tutunma geliri’nden kanuna göre 25 yaşın üzerinde olan, kanunda öngörülen süre boyunca Fransa’da yaşayan ve belirli bir yoksulluk sınırının altında geliri bulunan kişiler yararlanabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi hangi yılda kabul ettiği ayrımcılığı “özellikle ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka görüşler, ulusal veya sosyal köken, servet, doğum veya başka her türlü durum temeline dayanan ve insan haklarının ve temel özgürlüklerin tümünün herkes için eşitlik koşulları içinde tanınmasını, yararlanılmasını veya kullanılmasını tehlikeye sokma veya ortadan kaldırma sonucu (etkisi) doğuran veya amacı taşıyan her türlü farklılık, dışlama, kısıtlama veya yeğlemeyi kapsamalıdır” şeklinde tanımlamıştır?

1989

1990

1991

1992

1993

Açıklama:

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi 1989 yılında kabul ettiği 18 sayılı Gözlemi’nde ayrımcılığı “özellikle ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka görüşler, ulusal veya sosyal köken, servet, doğum veya başka her türlü durum temeline dayanan ve insan haklarının ve temel özgürlüklerin tümünün herkes için eşitlik koşulları içinde tanınmasını, yararlanılmasını veya kullanılmasını tehlikeye sokma veya ortadan kaldırma sonucu (etkisi) doğuran veya amacı taşıyan her türlü farklılık, dışlama, kısıtlama veya yeğlemeyi kapsamalıdır” şeklinde tanımlamıştır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

ILO ayrımcılık türleri aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?

Doğrudan, dolaylı ve açık ayrımcılık

Doğrudan, dolaylı ve gizli ayrımcılık

Doğrudan, dolaylı ve sistematik ayrımcılık

Sosyal, dolaylı ve sistematik ayrımcılık

Doğrudan, dış ve sistematik ayrımcılık

Açıklama:

ILO ayrımcılık türlerini doğrudan, dolaylı ve sistematik ayrımcılık olarak üçe ayırmaktadır.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Olumlu ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Çoklu ayrımcılık

Doğrudan ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 14

AB’nin 2002/73 sayılı Direktifi hangi davranışı cinsiyet ayrımcılığının bir türü olarak tanımlamıştır?

Etnik köken ayrımı

Cinsel taciz

Cinsiyet ayrımı

Irk ayrımı

Pozitif eylem

Açıklama:

AB’nin 2002/73 sayılı Direktifi cinsel tacizi cinsiyet ayrımcılığının bir türü olarak tanımlamıştır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkman ayrımcılık aşağıdakilerden hangisidir.

Ters yönlü ayrımcılık

Doğrudan Ayrımcılık

Pozitif Ayrımcılık

Olumlu Ayrımcılık

Sistematik Ayrımcılık

Açıklama:

Ters yönlü ayrımcılık toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türüdür. Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkmaktadır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

“Bir kişiye sadece yaşı nedeniyle gösterilen farklı tavır, ön yargı, hareket, eylem ve kurumsal düzenleme” olarak tanımlanan ayrımcılığa ne ad verilir?

Olumlu Ayrımcılık

Ters Yönlü Ayrımcılık

Sistematik Ayrımcılık

Yaş Ayrımcılığı

Cinsiyet Ayrımcılığı

Açıklama:

Yaş ayrımcılığı “bir kişiye sadece yaşı nedeniyle gösterilen farklı tavır, ön yargı, hareket, eylem ve kurumsal düzenleme” olarak tanımlanabilmektedir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hangi tarihli Anayasası’nın “kanun önünde eşitlik” başlığını taşıyan 10/1’de “herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” denilerek eşitlik konusunda genel bir düzenlemeye yer verilmiştir?

1982

1968

1978

1990

1991

Açıklama:

1982 Anayasası’nın “kanun önünde eşitlik” başlığını taşıyan 10/1’de “herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” denilerek eşitlik konusunda genel bir düzenlemeye yer verilmiştir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Fransa’da 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından hangi yılda yazılan bir kitapta kullanılmıştır?

1968

1970

1971

1973

1974

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 19

Avrupa Komisyonu hangi yılda istihdam ve sosyal içerme politikalarını bütünleştirme gereksinimi doğrultusunda “aktif içerme” kavramı geliştirmiştir?

2001

2006

2005

2007

2015

Açıklama:

Avrupa Komisyonu 2006 yılında istihdam ve sosyal içerme politikalarını bütünleştirme gereksinimi doğrultusunda “aktif içerme” kavramı geliştirmiştir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Çeşitli nedenlerle belli mekânlara ulaşmada ve bu mekânlardan yararlanmada sorunların bulunması hangi dışlanmayı ifade etmektedir?

Mekânsal Dışlanma

Kültürel Dışlanma

Ekonomik Dışlanma

Siyasi Dışlanma

Sosyal Dışlanma

Açıklama:

Çeşitli nedenlerle belli mekânlara ulaşmada ve bu mekânlardan yararlanmada sorunların bulunması mekânsal dışlanmayı ifade etmektedir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi ortaya çıkış biçimlerine göre ayrımcılık türlerinden biri değildir?

Açık ayrımcılık

Örtülü ayrımcılık

Taciz

Cinsiyet ayrıcılığı

Cinsel taciz

Açıklama:

ILO ayrımcılık türlerini doğrudan, dolaylı ve sistematik ayrımcılık olarak üçe ayırmaktadır. Avrupa Birliği (AB) direktiflerinde doğrudan ayrımcılık, dolaylı ayrımcılık, taciz, cinsel taciz, emirle ayrımcılığa özendirme, gebeliğe ve analık iznine bağlı ayrımcılık yer almaktadır. Literatürde bunlara ek olarak çoklu ayrımcılık, ters yönlü ayrımcılık, olumlu ayrımcılık, dolayısıyla ayrımcılık gibi ayrımcılık türlerinden söz edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Doğrudan ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Olumlu ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Açıklama:

Örneğin; bir işverenin iş sözleşmesine koyduğu bir madde veya yaptığı bir uygulama ile bir işçiye diğer bir işçiye göre ırk, din, cinsiyet, engellilik, cinsel yönelim, etnik köken veya yaş gibi nedenlerden dolayı farklı muamele yapması doğrudan ayrımcılığı oluşturmaktadır. İşverenin iş ilanlarına; iş başvurusu için erkek veya 45 yaşın altında olma gibi koşullar koyması, zenci olduğu için bir kişinin sendikaya üye olarak kabul edilmemesi veya bir okula alınmaması, kadının cinsiyeti nedeniyle veya bir kişiye ırkı, dini nedeniyle işe girişten başlayarak istihdamın her aşamada farklı davranılması doğrudan ayrımcılığa örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Tarafsız görünen bir hükmün, kriterin veya uygulamanın belli bir ırk, din, etnik köken,cinsiyet, yaşta olan kişiler için diğer kişilerle karşılaştırıldığında daha dezavantajlı konumyaratması aşağıdaki ayrımcılık türlerinden hangisine bir örnektir?

Açık ayrımcılık

Örtülü ayrımcılık

Pozitif ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Açıklama:

“Tarafsız görünen bir hükmün, kriterin veya uygulamanın belli bir ırk, din, etnik köken, cinsiyet, yaşta olan kişiler için diğer kişilerle karşılaştırıldığında daha dezavantajlı konum yaratması” dolaylı ayrımcılık olarak tanımlanmaktadır. Dolaylı ayrımcılık farklı gruplara eşit muamele edildiği görüntüsü veren tarafsız uygulamaların, gerçekte bir grubu diğerine nazaran kayırma veya mağdur eden etkiler yaratması ve bu etkilerin işletmenin gerekleri ile açıklanmaması durumunu oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi nedenlerine göre ayrımcılık türlerinden biri değildir?

Cinsiyet ayrımcılığı

Yaş ayrımcılığı

Ters yönlü ayrımcılık

Engelli ayrımcılığı

Irk, renk, soy, köken, din, siyasi görüşe dayalı ayrımcılık

Açıklama:

Uluslararası belgelerde veya uluslararası örgütlerin denetim organlarının kararlarında konularına veya dayandığı nedenlere göre ırk, renk, soy, ulusal veya etnik köken, din ve siyasi görüşe dayalı ayrımcılık, cinsiyet ayrımcılığı, yaş ayrımcılığı, engelli ayrımcılığı, cinsel
yönelim ayrımcılığı gibi çeşitli ayrımcılık türlerine yer verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler’in ayrımcılık yasağı ile ilgili düzenlemeleri arasında yer almaz?

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Birleşmiş Milletler Anlaşması

Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi

Mültecilerin Hukuki Statüsü İle İlgili Cenevre Sözleşmesi

Ücretlerin Korunması Sözleşmesi

Açıklama:

Uluslararası örgütlerden BM’in ayrımcılık yasağı ile ilgili düzenlemeleri genel nitelikli insan hakları ile ilgili sözleşmeler içinde veya belli bir konuda ayrımcılığı yasaklayan sözleşmelerde yer almaktadır. BM’in konu ile ilgili önemli belgeleri arasında; 26.6.1945 tarihinde kabul edilen Birleşmiş Milletler Anlaşması’nın Başlangıç Bölümü, Anlaşmanın 1/3, 13/1-b, 55 ve 56. maddeleri, 10.12. 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 2, 7, 10, 16/1, 21/2, 23/2, 29/2 ve 3. maddeleri, 3.1.1976 tarihinde yürürlüğe giren Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 2, 3, 7, 10 ve 13. maddeleri, 23.3.1976 tarihinde yürürlüğe giren Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin 2, 3, 4, 23, 24, 25, 26. ve 27. maddeleri, 21.12.1965 tarihinde kabul edilen Her Türlü Irk Ayrımcılığı’nın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmesi’nin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. maddeleri; 18.12.1979 tarihinde kabul edilen Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi,18.11.1990 tarihli Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme, 13.12.2006 tarihli Engelli Hakları Sözleşmesi, 20.11.1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi, 28.7.1951 tarihinde imzalanan Mültecilerin Hukuki Statüsü İle İlgili Cenevre Sözleşmesi sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması nedeniyle "genel grubun" sistematik olarak ayrımcılığa uğraması sonucu ortaya çıkan ayrımcılığa ne ad verilir?

Olumlu ayrımcılık

Taciz

Örtülü ayrımcılık

Açık ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 27

Musevilere, eşcinsellere, Romanlara karşı II. Dünya Savaşı sırasında Almanya tarafından uygulanan ayrımcılık, aşağıdaki ayrımcılık türlerinden hangisine bir örnektir?

Sistematik ayrımcılık

Pozitif ayrımcılık

Yaş ayrımcılığı

Taciz

Örtülü ayrımcılık

Açıklama:

“Belirli gruplara üye olan dezavantajlı kişilere karşı kurumsallaşmış yapılar, politikalar, uygulamalar ve gelenekler sistematik ayrımcılığı oluşturmaktadır”. Güney Afika’da Apartheid döneminde hükümet tarafından siyahlara karşı uygulanan ırk ayrımcılığı, Musevilere, eşcinsellere, Romanlara karşı II. Dünya Savaşı sırasında Almanya tarafından yapılan ayrımcılık sistematik ayrımcılığa örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Farklı cinsel yönelime sahip olduğu için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması, farklı davranışlarla veya sürekli engellerle karşılaşması aşağıdaki sosyal dışlanma biçimlerinden hangisine bir örnektir?

Ekonomik dışlanma

Kültürel dışlanma

Hukuksal dışlanma

Mekansal dışlanma

Siyasi dışlanma

Açıklama:

Ekonomik nedenlerden bağımsız olarak, toplumsal ve kültürel yaşama katılmama durumu kültürel dışlanmayı ifade etmektedir. Farklı din/mezhep veya etnik kökenden geldiği, farklı cinsel yönelime sahip olduğu için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması, farklı davranışlarla veya sürekli engellerle karşılaşması kültürel dışlanmaya örnek oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

ABD’de sosyal dışlanmayla mücadele kapsamında; işsiz, yoksul veya dışlanmış bir kişinin, ilgili kamu kurumunun göstereceği bir işte çalışması karşılığında yardım veya gelire hak kazanabilmesini sağlayan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Wellfare

Medicare

Medicaid

Workfare

Decent work

Açıklama:

ABD’de Çalıştırma (Workfare) olarak adlandırılan uygulamada işsiz, yoksul veya dışlanmış bir kişinin yardıma veya gelire hak kazanabilmesi için ilgili kamu kurumunun göstereceği bir işte çalışması zorunludur. Kişinin çalışmaması halinde kendisine yapılan yardım veya gelir kesilmektedir. Örneğin ABD’de 1996 yılında yasalaştırılan workfare programına göre çok düşük düzeyde olan bu yardımı alabilmek için, kişinin karşılıksız veya düşük bir ücretle, belediyenin veya bir derneğin talebi üzerine, toplumsal fayda sağlayacak nitelikte bir işte çalışması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

İspanya’da bölgesel yönetimler tarafından kendi belirledikleri esaslar dahilinde yürütülen güvenceli asgari gelir uygulaması kural olarak hangi yaş grubunu kapsamaktadır?

25 yaş altı

20-50

20-60

25-65

75 yaş üstü

Açıklama:

İspanya’da güvenceli asgari gelir bölgesel düzeyde yürütülmekte, bölgesel yönetimler kendi belirledikleri yardım sistemini uygulamaktadırlar. Gelir desteğinin süresi bir yıl olmakla birlikte süre kişinin gereksinime bağlı olarak artırılabilmektedir. 25-65 yaşları arasındaki kişiler sistemde yer almakta ancak belli koşulların varlığı halinde 25 yaşın altındakiler de sistemden yararlanabilmektedirler. Yardımların karşılığında kişilerden zorunlu olarak çalışmaları veya iş arama, beceri geliştirme veya eğitim programlarına katılmaları istenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Sözlük anlamı bir kimseyi herhangi bir niteliği nedeniyle mağdur etme olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ayrımcılık

Pozitif ayrımcılık

Ekonomik dışlama

Mekansal dışlama

Siyasal dışlama

Açıklama:

Sözlük anlamı bir kimseyi herhangi bir niteliği nedeniyle mağdur etme olan kavram ayrımcılıktır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden (dil, etnik köken, cinsel yönelim, engellilik gibi) birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğu diğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlanma, sınırlama veya tercih olarak tanımlanan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dolaylı ayrımcılık

Doğrudan ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Örtülü ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Açıklama:

Doğrudan ayrımcılık farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Bu tanımlardan birine göre: “Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden (dil, etnik köken, cinsel yönelim, engellilik gibi) birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğu diğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlanma, sınırlama veya tercihtir”.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Tarafsız görünen bir hükmün, kriterin veya uygulamanın belli bir ırk, din, etnik köken,
cinsiyet, yaşta olan kişiler için diğer kişilerle karşılaştırıldığında daha dezavantajlı konum yaratması biçiminde tanımlanan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan aynımcılık

Somut ayrımcılık

Soyut ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 34

Etnik, cinsiyet, ırk, engellilik gibi farklılıklar temelinde şekillenen fiili ayrımcılığın önüne geçilmesi amacıyla bu farklılıklar lehine telafi edici bir ayrımcılık yapılması gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Ayrımcılık politikaları

Tacizkar politikalar

Olumlu ayrımcılık politikaları

Sosyal politikalar

Siyasal politikalar

Açıklama:

Olumlu ayrımcılık politikaları; etnik, cinsiyet, ırk, engellilik gibi farklılıklar temelinde şekillenen fiili ayrımcılığın önüne geçilmesi amacıyla bu farklılıklar lehine telafi edici bir ayrımcılık yapılması gerektiğini savunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Çapraz ayrımcılık

Doğrusal ayrımcılık

Doksan derece ayrımcılık

Yüz seksen derece ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Açıklama:

Ters yönlü ayrımcılık toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Sosyal dışlanma kavramı ilk defa kim tarafından kullanılmıştır?

Adam Smith

Joerge Lucas

Bill Gates

Sismondı de Sismonde

Rene Lenoir

Açıklama:

Fransa’da 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır. Kitapta dışlanmışlar, ekonomik büyümenin sonuçlarından yararlanamayan kişiler olarak belirtilmiş, dışlanmışların sadece yoksul kişilerden oluşmadığı daha geniş bir kitleyi kapsadığı ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde sosyal dışlanma kavramı “sınıfaltı” kavramı ile ifade edilmektedir?

ABD

Fransa

İngiltere

İsveç

İsviçre

Açıklama:

ABD’de sosyal dışlanma kavramı geniş bir kullanım alanına sahip olamamış, bu ülkede dışlanmış gruplar “sınıfaltı” kavramı ile ifade edilmiştir. Sınıfaltı kavramı ise yoksulluktan çok yasa dışılık, uyuşturucu kullanımı, evlilik dışı çocuklar, işsizlik ve okul başarısızlığını anlatmaktadır. Ayrıca ABD’de sosyal dışlanmışlık daha çok etnik kökenli bir yapıya sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Sosyal dışlanmanın Avrupa Birliği’nin (AB) temel sosyal politika konularından biri
haline gelmesi hangi dönemde söz konusu olmuştur?

1980’li yılların başında

1990’lı yılların sonunda

1990’lı yılların başında

1980’li yılların sonunda

2000'li yıllarda

Açıklama:

Sosyal dışlanmanın Avrupa Birliği’nin (AB) temel sosyal politika konularından biri haline gelmesi 1990’lı yılların başından itibaren sözkonusu olmuştur. Ancak “Birlik düzeyinde sosyal sistemlerin farklı olması nedeniyle sosyal dışlanmaya farklı anlamlar yüklenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki gruplardan hangisi sosyal dışlanmadan daha fazla etkilenmektedir?

işsizler

vasıfsız işçiler

toprak sahibi olmayanlar

engelliler

tek ebeveynli aileler

Açıklama:

Çeşitli araştırmalarda dışlanma riski bulunan veya dışlandığı düşünülen kişiler; işsizler, vasıfsız işçiler, yoksullar, toprak sahibi olmayanlar, okuma yazma bilmeyenler, engelliler, suçlular, tek ebeveynli aileler, çocuklar, diplomasız gençler, kadınlar, göçmenler, mülteciler ve azınlıklar şeklinde sıralanmaktadır. Sosyal dışlanma siyahlar, kadınlar, engelliler ve yaşlılar gibi grupları daha fazla etkilemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Sosyal dışlanmanın önlenmesine yönelik politikalar arasında en fazla dikkat çeken
aşağıdakilerden hangisidir?

Asgari gelir güvencesi

Asgari ücret

Asgari ücret güvencesi

Sosyal hizmet

Sosyal yardım

Açıklama:

Sosyal dışlanmanın önlenmesine yönelik politikalar arasında en fazla dikkat çeken
güvenceli asgari gelir veya asgari gelir güvencesi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

“Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğudiğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlama, sınırlama veya tercih” biçiminde tanımlanan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dolaylı (örtülü) ayrımcılık

Doğrudan (açık) ayrımcılık

Pozitif ayrımcılık

Dolayısıyla ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Açıklama:

Doğrudan (açık) ayrımcılık; “Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğudiğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlama, sınırlama veya tercih” biçiminde tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması durumunda ortaya çıkan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Örtülü ayrımcılık

Ters yönlü ayrımcılık

Açık ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Cinsel yönelim ayrıcılığı

Açıklama:

Ters yönlü ayrımcılık; pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması durumunda ortaya çıkan ayrımcılık türü olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

1980'li yıllara değin Güney Afrika'da siyahlara karşı uygulanan ayrımcılık, ne tür bir ayrımcılık olarak nitelenebilir?

Ters yönlü ayrımcılık

Kısıtlı ayrımcılık

Yapısal ayrımcılık

Genetik ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Açıklama:

1980'li yıllara değin Güney Afrika'da siyahlara karşı uygulanan ayrımcılık, devlet tarafından yapıldığı için sistematik ayrımcılık olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Bireylerin sadece cinsiyeti nedeniyle karşılaşabilecekleri ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yaş ayrımcılığı

Cinsiyet ayrımcılığı

Taciz

Cinsel taciz

Kadın ayrımcılığı

Açıklama:

Birey sadece cinsiyeti nedeniyle bir ayrımcı uygulamaya maruz kalıyorsa, cinsiyet ayrımcılığı ya da cinsiyet temelli bir ayrımcılıktan söz edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Olumlu ayrımcılık ilk olarak hangi ülkede gündeme gelmiştir?

İngiltere

Türkiye

ABD

Norveç

İsveç

Açıklama:

Olumlu ayrımcılık 1950’li yıllarda ilk olarak ABD'de gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

“Her Türlü Irk Ayrımcılığı’nın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme” hangi örgüt tarafından hazırlanmıştır?

OECD

ILO

Açıklama:

“Her Türlü Irk Ayrımcılığı’nın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme” BM tarafından hazırlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Sosyal dışlanma kavramı ilk olarak hangi dönemde kullanılmıştır?

1920-1930’lu yıllar

1930-1940’lı yıllar

1940-1950’li yıllar

1950-1960’lı yıllar

1960-1970’li yıllar

Açıklama:

Sosyal dışlanma kavramı ilk olarak 1960-1970’li yıllarda Fransa'da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Sosyal dışlanma kavramı ilk olarak hangi ülkede kullanılmıştır?

ABD

İngiltere

Fransa

İtalya

İspanya

Açıklama:

Sosyal dışlanma kavramı ilk olarak 1960-1970’li yıllarda Fransa'da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Farklı din/mezhep veya etnik kökenden geldiği için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması, farklı davranışlarla veya sürekli engellerle karşılaşması hangi tür bir dışlanma örneğidir?

Yapısal dışlanma

Kültürel dışlanma

Ekonomik dışlanma

Mekânsal dışlanma

Siyasi dışlanma

Açıklama:

Farklı din/mezhep veya etnik kökenden geldiği için kişinin toplumsal yaşamdaki etkinliklere alınmaması, farklı davranışlarla veya sürekli engellerle karşılaşması kültürel dışlanmaya örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Hangi ülkede, “sosyal dışlanma” yerine “sınıf altı” kavramı kullanılmaktadır?

Norveç

Tunus

Fas

ABD

Avustralya

Açıklama:

ABD'de “sosyal dışlanma” yerine “sınıf altı” kavramı kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sistematik Ayrımcılık

Ters Yönlü Ayrımcılık

Dolaylı Ayrımcılık

Doğrudan Ayrımcılık

Olumlu Ayrımcılık

Açıklama:

Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkan ayrımcılık türü, toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık olan ters yönlü ayrımcılıktır. Çünkü pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması, genel grubun sistematik olarak ayrımcılığa uğramasına neden olmakta, bu durum ters yönlü ayrımcılık olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Yaş ayrımcılığına en az maruz kalan yaş aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

15-35

25-45

45-65

20-45

25-65

Açıklama:

Yaş sınırı ülkelere göre farklılık göstermekle birlikte, yaş ayrımcılığına en fazla uğrayanlar 45 yaşın üzerinde ve 25 yaşın altında olan kişilerdir. Dolayısıyla söz konusu ayrımcılığa en az maruz kalanların 25-45 yaş arasındakiler olduğu söylenebilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Birleşmiş Milletler’in ayrımcılık yasağına ilişkin aşağıdaki sözleşmelerinden hangisi diğerlerinden daha sonra hazırlanmıştır?

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme

Çocuk Hakları Sözleşmesi

Mültecilerin Hukuki Statüsü İle İlgili Cenevre Sözleşmesi

Engelli Hakları Sözleşmesi

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi

Açıklama:

Birleşmiş Milletler’in (BM) ayrımcılık yasağı ile ilgili düzenlemeleri genel nitelikli insan hakları ile ilgili sözleşmeler içinde veya belli bir konuda ayrımcılığı yasaklayan sözleşmelerde yer almaktadır. BM’in konu ile ilgili önemli belgeleri arasında yer alan “Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme” 1965, “Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi” 1979, “Çocuk Hakları Sözleşmesi” 1989, “Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme” 1990, “Engelli Hakları Sözleşmesi” 2006 tarihlidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi tarafından düzenlenmiştir?

Versailles Barış Anlaşması

İstihdam ve Meslek Alanında Ayrımcılık Sözleşmesi

Philadelphia Bildirgesi

Çalışmaya İlişkin Temel Haklar, İlkeler ve İzlenmesi Bildirgesi

İstanbul Sözleşmesi

Açıklama:

Avrupa Konseyi, kadınlara yönelik şiddet ve aile içi şiddetin önlenmesine yönelik olarak şiddet gören kadınların mülteci statüsünde korunmasını sağlamak amacıyla 2014 tarihinde İstanbul Sözleşmesi’ni yürürlüğe koymuştur. Fiziksel ve psikolojik şiddet ile kadının mağduriyetine yataklık edenlerin cezalandırılmasını öngören sözleşme, ayrıca kadınlara insan hakları ve kadın-erkek eşitliği konusunda eğitim programlarının düzenlenmesini de gerekli görmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Avrupa Birliği tarafından ayrımcılık yasağına ilişkin yapılan ilk düzenlemeler aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Versailles Barış Anlaşması

Maastricht Antlaşması

Avrupa Topluluğu Antlaşması

Roma Antlaşması

Amsterdam Antlaşması

Açıklama:

Avrupa Birliği’nde ayrımcılık yasağı ile ilgili ilk düzenleme 1957 tarihli Roma Antlaşması’nda kadın-erkek ücret eşitliği (119. madde) ile vatandaşlık temelinde (7. maddede) yapılmış, bu çerçevede 1997 yılına kadar sadece vatandaşlık ve cinsiyet temelli ayrımcılık yasağı söz konusu olmuştur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. Maddesi ile birlikte mevzuata ilk kez dahil olan ayrımcılık biçimlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Sistematik ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Yaş ayrımcılığı

Engelli ayrımcılığı

Pozitif ayrımcılık

Açıklama:

Çalışma yaşamında eşitlik ve ayrımcılık yasağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. Maddesinde eşit davranma ilkesi başlığı altında düzenlenmektedir. Söz konusu madde ile birlikte ilk defa mevzuata dahil edilen ayrımcılık biçimleri “doğrudan ayrımcılık” ve “dolaylı ayrımcılık” kavramlarıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi dışlanma kavramını ilk kez kullanan Rene Lenoir’in tanımladığı dışlanmış gruplardan biri değildir?

Marjinal kişiler

Tek ebeveynli aileler

Asosyal kişiler

Göçmenler

Engelliler

Açıklama:

Fransa’da 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır. Kitapta dışlanmışlar, ekonomik büyümenin sonuçlarından yararlanamayan kişiler olarak belirtilmiş, dışlanmışların sadece yoksul kişilerden oluşmadığı ve daha geniş bir kitleyi kapsadığı da ifade edilmiştir. Lenoir o dönemde Fransız nüfusunun %10’nun toplumdan dışlanmış olduğunu belirtmiş, dışlanmış olan grupları da “zihinsel ve fiziksel engelliler, intihar eğilimliler, hasta-bakıma muhtaç yaşlılar, istismar edilen çocuklar, ilaç bağımlıları, suçlular, tek ebeveynli aileler, sorunlu aileler, marjinal kişiler, asosyal kişiler ve diğer sosyal uyumsuz kişiler” olarak ifade etmiştir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Dışlanmış grupların sınıfaltı kavramıyla ifade edildiği ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

İngiltere

Fransa

ABD

Norveç

Açıklama:

Dışlanmış grupların “sınıfaltı” kavramı ile ifade edildiği ülke, sosyal dışlanma kavramının geniş bir kullanım alanına sahip olamadığı ABD’dir. Bu çerçevede, sosyal dışlanmışlık kavramının daha çok etnik kökenli bir yapıya sahip olduğu ülkede, sınıfaltı kavramı yoksulluktan çok yasadışılık, uyuşturucu kullanımı, evlilik dışı çocuklar, işsizlik ve okul başarısızlığını anlatmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Avrupa Komisyonu tarafından 2006 yılında istihdam ve sosyal içerme politikalarını bütünleştirme gereksinimi doğrultusunda geliştirilmiş olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal bütünleşme

Aktif içerme

Olumlu ayrımcılık

Sürdürülebilirlik

Sosyal entegrasyon

Açıklama:

Avrupa Komisyonu 2006 yılında istihdam ve sosyal içerme politikalarını bütünleştirme gereksinimi doğrultusunda “aktif içerme” kavramını geliştirmiştir. Aktif içerme ile üye ülkelere çalışabilecek insanların emek gücünü harekete geçirme, çalışamayacaklara yeterli desteğin verilmesi amaçlanmıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

İnsana yaraşır iş kavramı evrensel bir hedef olarak ilk kez aşağıdakilerden hangisinde sunulmuştur?

Roma Antlaşması

Amsterdam Antlaşması

87. Uluslararası Çalışma Konferansı

İstanbul Sözleşmesi

4857 sayılı İş Kanunu

Açıklama:

İnsana yaraşır iş (decent work) kavram olarak ilk defa Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 1999 yılında yapılan 87. Uluslararası Çalışma Konferansı’na sunulan raporda evrensel bir hedef olarak dünya kamuoyuna sunulmuştur. Bu kavram ile amaçlanan sadece istihdamın yaratılması değil aynı zamanda bu istihdamın veya yaratılan işin kabul edilebilir olmasıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

I. doğrudan ayrımcılık
II. dolaylı ayrımcılık
III. sistematik ayrımcılık
yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri ILO'ya göre ayrımcılık türlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

ILO ayrımcılık türlerini doğrudan, dolaylı ve sistematik ayrımcılık olarak üçe ayırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

I. doğrudan ayrımcılık
II. taciz
III. cinsel taciz
yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri AB direktiflerine göre ayrımcılık türlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Avrupa Birliği (AB) direktiflerinde doğrudan ayrımcılık, dolaylı ayrımcılık, taciz,
cinsel taciz, emirle ayrımcılığa özendirme, gebeliğe ve analık iznine bağlı ayrımcılık yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

"Avrupa Birliği (AB) direktiflerinde doğrudan ayrımcılık, dolaylı ayrımcılık, taciz, cinsel taciz, emirle ayrımcılığa özendirme, gebeliğe ve analık iznine bağlı ayrımcılık yer almaktadır." verilen ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

doğrudan ayrımcılık

dolaylı ayrımcılık

ters yönlü ayrımcılık

sistematik ayrımcılık

cinsiyet ayrımcılığı

Açıklama:

Uluslararası sözleşmelerin yasakladığı ayrımcılık türlerinin başında doğrudan ayrımcılık gelmektedir. Doğrudan ayrımcılık farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Bu tanımlardan birine göre: “Bir kişi veya grubun, ayrımcılığın yasaklandığı nedenlerden (dil, etnik köken, cinsel yönelim, engellilik gibi) birine dayalı olarak insan hak ve özgürlüklerinden, aynı veya benzer konumda olduğu diğer kişilerle eşit bir şekilde yararlanmasını ve bunları kullanmasını engelleme veya zorlaştırma niyet ve etkisine sahip her türlü fark, dışlanma, sınırlama veya tercihtir”

Doğru Cevap: A

Soru 64

doğrudan ayrımcılık

dolaylı ayrımcılık

taciz

cinsel taciz

sistematik ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 65

"ırk veya etnik köken, din veya inanç, yaş, engellilik ve cinsel yönelim gibi nedenlerden birine bağlı olarak bir kişinin onuruna zarar verme ve onu yıldırma, ona karşı düşmanca, aşağılayıcı, küçük düşürücü veya saldırgan bir çevre yaratma amacı taşıyan veya etkisi olan istenmeyen bir davranıştır”. verilen ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

taciz

cinsel taciz

doğrudan ayrımcılık

dolaylı ayrımcılık

ters yönlü ayrımcılık

Açıklama:

AB’nin 2000/78 sayılı direktifine göre; taciz, “ırk veya etnik köken, din veya inanç, yaş, engellilik ve cinsel yönelim gibi nedenlerden birine bağlı olarak bir kişinin onuruna zarar verme ve onu yıldırma, ona karşı düşmanca, aşağılayıcı, küçük düşürücü veya saldırgan bir çevre yaratma amacı taşıyan veya etkisi olan istenmeyen bir davranıştır”.

Doğru Cevap: A

Soru 66

"Toplumdan dışlanmış grupların, eğitim, istihdam, siyaset gibi alanlara katılmalarını sağlayarak, bu grupların temsil edilmesini sağlamaya çalışan bir dizi kurumsal politika ve uygulamadır." verilen ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

doğrudan ayrımcılık

dolaylı ayrımcılık

ters yönlü ayrımcılık

olumlu ayrımcılık

taciz

Açıklama:

Toplumdan dışlanmış grupların, eğitim, istihdam, siyaset gibi alanlara katılmalarını sağlayarak, bu grupların temsil edilmesini sağlamaya çalışan bir dizi kurumsal politika ve uygulamadır. Olumlu ayrımcılık politikaları; etnik, cinsiyet, ırk, engellilik gibi farklılıklar temelinde şekillenen fiili ayrımcılığın önüne geçilmesi amacıyla bu farklılıklar lehine telafi edici bir ayrımcılık yapılması gerektiğini savunmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 67

"toplumda genel grubun karşılaştığı ayrımcılık türüdür. Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkmaktadır." verilen ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

dolaylı ayrımcılık

doğrudan ayrımcılık

ters yönlü ayrımcılık

olumlu ayrımcılık

taciz

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

"Belirli gruplara üye olan dezavantajlı kişilere karşı kurumsallaşmış yapılar, politikalar, uygulamalar ve gelenekler" verilen ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

dolaylı ayrımcılık

olumlu ayrımcılık

doğrudan ayrımcılık

sistematik ayrımcılık

ters yönlü ayrımcılık

Açıklama:

“Belirli gruplara üye olan dezavantajlı kişilere karşı kurumsallaşmış yapılar, politikalar, uygulamalar ve gelenekler sistematik ayrımcılığı oluşturmaktadır”.

Doğru Cevap: D

Soru 69

UNESCO Anayasası’nın 1.maddesi hangi tarihte kabul edilmiştir?

16.11.1945

16.10.1945

16.11.1946

16.10. 1946

16.10.1947

Açıklama:

UNESCO Anayasası’nın 1.maddesi 16.11.1945 tarihinde kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Öğretim Alanında Ayrımcılığa Karşı Savaşım Sözleşmesi hangi tarihte kabul edilmiştir?

14.12.1960

14.12.1961

14.11.1960

14.11.1961

14.11.1962

Açıklama:

Öğretim Alanında Ayrımcılığa Karşı Savaşım Sözleşmesi, 14.12.1960 yılında kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Genelde pozitif ayrımcılığın uzun süre uygulanması sonucu ortaya çıkan, genel grubun sistematik olarak ayrımcılığa uğramasına neden olan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sistematik ayrımcılık

Emirle ayrımcılığa özendirme

Ters yönlü ayrımcılık

Olumlu ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 72

Güney Afika’da Apartheid döneminde hükümet tarafından siyahlara karşı uygulanan ırk ayrımcılığı hangi ayrımcılık türüne örnek olarak verilebilir?

Ters yönlü ayrımcılık

Sistematik ayrımcılık

Emirle ayrımcılığa özendirme

Olumlu ayrımcılık

Taciz

Açıklama:

Belirli gruplara üye olan dezavantajlı kişilere karşı kurumsallaşmış yapılar, politikalar, uygulamalar ve gelenekler sistematik ayrımcılığı oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

İş hayatında yaşa dayalı ayrımcılığı ortadan kaldırmak için ilk çıkarılan Kanun olan "İstihdamda Yaş Ayrımcılığı Kanunu" hangi ülkeye ait bir yasal düzenlemedir?

ABD

İngiltere

Almanya

Fransa

Danimarka

Açıklama:

Yaş ayrımcılığı XIX. yüzyılın sonunda Sanayi Devrimi sonrasında doğmuş, bu dönemde yaşlı işçiler uzun yıllar işyerinde çalışmalarına rağmen sadece yaşlı oldukları gerekçesi ile işten çıkarılmışlardır. Bu sorun 1920 ve 1930’lu yıllardan itibaren ABD ve İngiltere’de tartışılmaya başlanmıştır. İlk olarak 1967 yılında ABD’de İstihdamda Yaş Ayrımcılığı Kanunu çıkarılmış, bu kanun ile 40 yaş ve üstü kişilerin çalışma yaşamında yaş ayrımcılığına karşı korunması öngörülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Türk hukukunda ilk defa hangi Anayasa'da eşitlik ilkesi ve ayrımcılığın yasaklanmasına yer verilmiştir?

1924

1936

1961

1976

1982

Açıklama:

Türk hukukunda 1924 Anayasası’ndan bu yana tüm anayasalarda ve birçok yasada eşitlik ilkesi ve ayrımcılığın yasaklanması ile ilgili düzenlemeler yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Milli Eğitim Temel Kanunu
Devlet Memurları Kanunu
Türk Ceza Kanunu

Yukarıda verilen kanunlardan hangileri ayrımcılık ile ilgili düzenlemeler içermektedir?

Yalnız I

Yalnız II

I veIII

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Anayasa dışında Türk mevzuatında çok sayıda kanunda eşitlik ve ayrımcılık yasağı ile ilgili düzenleme yer almaktadır. Bunlar arasında; 22.5.2003 tarih 4857 sayılı İş Kanunu, 26.9.2004 tarih ve 5237 sayılı Ceza Kanunu’nun ayrımcılık yasağı ile ilgili 122. maddesi yanında 3, 105, 115, 118, 125, 153 ve 216. maddeleri, 1.7.2005 tarih ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu’nun 4, 13. 14 ve 15. maddeleri; 14.7.1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 7 ve 125. maddeleri; 14.6.1973 tarih ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 4.maddesi, 22.11.2001 tarih ve 4721 sayılı Medeni Kanunu’nun 68. maddesi ve Medeni Kanun’un “Evliliğin Genel Hükümlerini” düzenleyen üçüncü bölümünde eşler arasında eşitliği sağlamaya yönelik hükümler, 24.5.1983 tarih ve 2828 sayılı Sosyal Hizmet Kanunu’nun 4.maddesi (Kanunun Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu olan adı 2011 yılında kanunun kaldırılması üzerine değiştirilmiştir) ve 18.10.2012 tarih ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 2. maddesi sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır.
Ekonomik büyümenin 1990’lı yıllarda yavaşlaması ile birlikte sosyal dışlanma Fransa’da bir sorun olarak tanınmıştır.
Fransa'da 1990’lı yıllarda sosyal dışlanma konusunda ulusal düzeyde yoğun çalışmalar yapılmıştır.

Yukarıda sosyal dışlanma ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal dışlanma kavramının geçmişi oldukça yenidir. Fransa’da 1960’lı yıllarda yoksullardan ideolojik biçimde dışlanmış olarak söz edilmiş, dışlanma kavramı ilk defa Rene Lenoir tarafından 1974 yılında yazılan bir kitapta kullanılmıştır. Ekonomik büyümenin 1970’li yıllarda yavaşlaması ile birlikte sosyal dışlanma Fransa’da bir sorun olarak tanınmış, 1970’li yılların ortalarından itibaren sosyal dışlanma ile mücadeleye yönelik politikalar geliştirilmeye başlanmıştır. 1990’lı yıllarda da sosyal dışlanma konusunda ulusal düzeyde yoğun çalışmalar yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Kişinin bireysel/hanesel maddi kaynaklara ulaşma olanaklarından bağımsız olarak, yaşadığı yerdeki kamu hizmetlerinin niteliği ve niceliği nedeniyle toplumsal yaşamın içine tam anlamıyla girememesi hangi dışlanma türüne örnek olarak verilebilir?

Ekonomik dışlanma

Mekansal dışlanma

Kültürel dışlanma

Siyasi dışlanma

Manevi dışlanma

Açıklama:

Çeşitli nedenlerle belli mekânlara ulaşmada ve bu mekânlardan yararlanmada sorunların bulunması mekânsal dışlanmayı ifade etmektedir. Mekânsal dışlanmanın iç içe geçmiş iki özelliği bulunmaktadır. Bunlardan ilki; toplumun kişiyi yaşadığı mekân veya coğrafya nedeniyle dışlaması, ayrımcılığa tabi tutmasıdır. Diğeri ise kişinin bireysel/hanesel maddi kaynaklara ulaşma olanaklarından bağımsız olarak, yaşadığı yerdeki kamu hizmetlerinin niteliği ve niceliği nedeniyle toplumsal yaşamın içine tam anlamıyla girememesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Sosyal dışlanma toplumun geleceği açısından tehdit oluşturmaktadır.
Sosyal dışlanmış kişilerin ve ailelerinin ruhsal ve fiziksel sağlıkları bozulmaktadır.
Kişinin sosyal dışlanma nedeniyle gereksinimlerini sürekli olarak karşılayamaması toplumla olan bağlarının artmasına sebep olur.

Yukarıda sosyal dışlanmanın sonuçları ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal dışlanmanın kişi ve toplum üzerinde olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Kişi açısından konuya bakıldığında; kişinin gereksinimlerini sürekli olarak karşılayamaması toplumla olan bağlarının zayıflamasına, stres, kaygı, özsaygısını kaybetmesine, çevresine ve toplumsal kurumlara güveninin ortadan kalkmasına neden olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Güvenceli asgari gelir kavramının .................. hukukunda somutlanmış şekli asgari tutunma geliri’dir. Karşılıksız olan asgari tutunma geliri ............. yılında yürürlüğe giren bir kanunla düzenlenmiş, daha sonra kanunda farklı tarihlerde değişiklikler yapılmıştır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Fransa - 1988

İtalya - 1987

ABD - 1990

Danimarka - 1976

Hollanda - 1977

Açıklama:

Güvenceli asgari gelir kavramının Fransız hukukunda somutlanmış şekli asgari tutunma geliri’dir. Karşılıksız olan asgari tutunma geliri 1988 yılında yürürlüğe giren bir kanunla düzenlenmiş, daha sonra kanunda farklı tarihlerde değişiklikler yapılmıştır. Asgari tutunma geliri’nden kanuna göre 25 yaşın üzerinde olan, kanunda öngörülen süre boyunca Fransa’da yaşayan ve belirli bir yoksulluk sınırının altında geliri bulunan kişiler yararlarlanabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

..............'de Çalıştırma (Workfare) olarak adlandırılan uygulamada işsiz, yoksul veya dışlanmış bir kişinin yardıma veya gelire hak kazanabilmesi için ilgili kamu kurumunun göstereceği bir işte çalışması zorunludur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

ABD

İngiltere

Avustralya

İrlanda

Kanada

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde; daha erken yaşta reşit olma durumu hariç kaç yaşına kadar her insan çocuk olarak kabul edilmiştir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 2

İngiltere’de 1878 tarihli Fabrikalar Kanunu ile tüm sektörlerde asgari çalışma yaşı ......’a yükseltilmiş, ....... yaşın altındaki çocukların iş süreleri normal günlük iş sürelerinin yarısına indirilmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?

8, 10

8, 12

10, 12

10, 14

12, 18

Açıklama:

Kadın, çocuk ve gençleri korumaya yönelik ilk hukuki düzenlemeler İngiltere’den başlamak üzere diğer ülkelerde de yapılmaya başlanmıştır. Bu düzenlemelerle belli bir yaşın altındaki çocukların maden ocaklarında, dokuma fabrikalarında çalıştırılmaları ile gece çalıştırılmaları yasaklanmış, günlük çalışma süreleri düşürülmüştür. Örneğin, İngiltere’de 1878 tarihli Fabrikalar Kanunu ile tüm sektörlerde
asgari çalışma yaşı 10’a yükseltilmiş, 14 yaşın altındaki çocukların iş süreleri normal günlük iş sürelerinin yarısına indirilmiştir

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi çocuk işçiliğinin nedenlerinden biri değildir?

Yoksulluğun artması

Gelir dağılımının adaletsiz olması

İşsizlik oranının artması

Ekonominin kayıt dışı olması

Ailelerin bilinçli olması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 4

Türkiye'de çocukların çalışma yaşamında korunması ile ilgili ilk düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Dilaverpaşa Nizamnamesi

Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Mütealik Kanun

Mecelle

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Kömür Tozları Kanunu

Açıklama:

Türkiye’de çocukların çalışma yaşamında yer almaları çok eski tarihlere dayanır. Ancak çocuk istismarı hiçbir zaman için Sanayi Devrimi sonrası batılı ülkelerde görülen boyutlara ulaşmamıştır. Çocukların çalışma yaşamında korunması ile ilgili ilk düzenleme ise 1921 yılında kabul edilen 151 sayılı Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Mütealik Kanun’dur. Belirli bir bölge ile sınırlı olan bu kanun en az çalışma yaşını düzenlemiş, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili koruyucu düzenlemeler getirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılması Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğe göre, genç isçi ..... yaşını tamamlamış ancak ...... yaşını tamamlamamış kişi olarak belirtilmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?

13, 15

13, 16

14, 16

15, 18

16, 20

Açıklama:

4857 sayılı İş Kanununun 71. maddesindeki düzenlemeden 15 yaşını doldurmamış olanların çocuk işçi, 15 yaşını doldurmuş olanların genç işçi olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılması Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te ise genç isçi 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi olarak belirtilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Gençler arasında işsizlik oranı coğrafi farklılıklar göstermekle birlikte 2013 yılında en yüksek işsizlik oranı Dünyanın hangi bölgesindedir?

Ortadoğu

Doğu Asya

Kuzey Afrika

Orta Avrupa

Kuzey Amerika

Açıklama:

Dünyada gençler arasında işsizlik oranı coğrafi farklılıklar göstermekle birlikte 2013 yılında en yüksek işsizlik oranı %30.2 ile Kuzey Afrika ve %28.3 ile Ortadoğu; en düşük işsizlik oranı %10.1 ile Doğu Asya ve Güney Asya bölgelerindedir. Gençler arasında işsizlik oranı yetişkinlere göre bölgesel olarak değişmekle birlikte 2014 yılı itibariyle 2.9 kat daha fazladır. Uzun süreli işsizlik gençler arasında yaygındır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi, kamu istihdam kurumları veya özel istihdam büroları tarafından önce gençlere uygun işler ve farklı seçenekler hakkında bilgi verilen, gençlerin uygun işlere yerleştirilmelerini sağlayan genç işsizliğini önlemeye yönelik aktif işgücü piyasası politikalarından biridir?

Genç işçi istihdamına yönelik işverene sağlanan teşvikler

İşgücü piyasasına yönelik eğitim programları

Rehberlik ve danışmanlık hizmetleri

İşe yerleştirme hizmetleri

Doğrudan kamu işleri yaratma programları

Açıklama:

İşe yerleştirme hizmetleri: Bu hizmetler kamu istihdam kurumları veya özel istihdam büroları tarafından verilmektedir. Kurumlar tarafından önce gençlere uygun işler ve farklı seçenekler hakkında bilgi verilmekte ve gençlerin uygun işlere yerleştirilmeleri sağlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Dünya Sağlık Örgütünün yaptığı bir ayırımda kronolojik yaş dikkate alınarak, hangi yaşın üstü "ihtiyarlık" şeklinde sınıflandırmıştır?

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yaptığı bir ayırımda kronolojik yaşı dikkate alarak, 45-59 yaş arasını orta yaş, 60-74 yaş arasını yaşlılık,
75-89 yaş arasını ileri yaşlılık, 90 ve üstünü ihtiyarlık şeklinde sınıflandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Almanya'da uygulanan, bakıma muhtaçlık riskinden doğan bedeni, maddi, ruhi ve manevi zararların giderilmesini sağlamak amacıyla sosyal sigortalar sistemi içinde oluşturulan sigorta türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bakım sigortası

Yaşlılık sigortası

Malullük sigortası

Sosyal yardım sigortası

Engellilik sigortası

Açıklama:

Bakım sigortası: Bakıma muhtaçlık riskinden doğan bedeni, maddi, ruhi ve manevi zararların giderilmesini sağlamak amacıyla sosyal sigortalar sistemi içinde oluşturulan sigorta türüdür. Almanya ve Japonya’da uygulanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aynı yaşta kişilerle karşılaştırıldığında, kişilerin fiziksel görünüş, hareketlilik, dayanıklılık, koordinasyon, düşünsel kapasite gibi gözlenebilir özelliklerine göre açıklanan yaşlılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyolojik yaşlılık

Fizyolojik yaşlılık,

Sosyal yaşlılık

Kronolojik yaşlılık

Fonksiyonel yaşlılık

Açıklama:

Yaşlılık farklı açılardan “Biyolojik yaşlılık, Fizyolojik yaşlılık, Fonksiyonel yaşlılık, Kronolojik yaşlılık, Sosyal yaşlılık ve Duygusal yaşlılık başlıkları altında tanımlanabilmektedir. Biyolojik yaşlılık, zamana bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikleri ifade etmektedir. Fizyolojik yaşlılık, değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkan kişisel ve davranışsal özelliklerdir. Fonksiyonel yaşlılık, aynı yaşta kişilerle karşılaştırıldığında, kişilerin fiziksel görünüş, hareketlilik, dayanıklılık, koordinasyon, düşünsel kapasite gibi gözlenebilir özelliklerine göre belirlenen yaşlılıktır. Kronolojik yaşlılık, kişinin doğumundan itibaren geçen zamana göre bir yıllık birimler esas alınarak yapılan yaşlılık tanımıdır. Sosyal yaşlılık, kültürel yapıya ve sosyal özelliklere göre toplumlara göre değişen, toplumun diğer üyeleri tarafından ve kişilerin kendilerine yükledikleri sosyal rol ve beklentilerdir. Duygusal yaşlılık, kişinin kendini yaşlı hissetmesine bağlı olarak yaşam görüşü ve şeklinin değişmesidir”

Doğru Cevap: E

Soru 11

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca kaç yaşına kadar olan bireyler çocuk olarak tanımlanmaktadır.

18 yaşın altındaki

15 yaşın altındaki

16 yaşın altındaki

17 yaşın altındaki

20 yaşın altındaki

Açıklama:

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca çocuk 18 yaşın altındaki birey olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) çocuk işçiliği ile ilgili verileri kaç yaş aralığındaki çocukları kapsamaktadır.

0-15 yaş aralığındaki çocukları

1-12 yaş aralığındaki çocukları

0-18 yaş aralığındaki çocukları

5-15 yaş aralığındaki çocukları

5-14 yaş aralığındaki çocukları

Açıklama:

Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) çocuk işçiliği ile ilgili verileri 5-14 yaş aralığındaki çocukları kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

İlk olarak hangi dönemde çocuklar, işçi statüsünde çalışma yaşamına girmişlerdir.

İlk çağda

Orta çağda

Sanayi Devrimi ile

1950'li yıllarda

1960'lı yıllarda

Açıklama:

İlk olarak Sanayi Devrimi ile birlikte çocuklar, işçi statüsünde çalışma yaşamına girmişlerdir. Esasen işçilerin bir sınıfsal bütünlük içinde ortaya çıkmaları da ilk olarak bu dönemde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Devletin sosyal sorunlara ilk ve doğrudan müdahalesini içeren, bu anlamda Sosyal Politika tarihi açısından önemli olan 1878 tarihli Fabrikalar Kanunu ile tüm sektörlerde asgari çalışma yaşı kaç yaş olarak belirlenmiştir?

8 yaş

9 yaş

10 yaş

11 yaş

12 yaş

Açıklama:

İngiltere’de 1878 tarihli Fabrikalar Kanunu ile tüm sektörlerde asgari çalışma yaşı 10’a yükseltilmiş, 14 yaşın altındaki çocukların iş süreleri normal günlük iş sürelerinin yarısına indirilmiştir.
10 yaş

Doğru Cevap: C

Soru 15

19. yüzyılın sonlarında ilk olarak hangi ülkede çocuklara yönelik zorunlu eğitim uygulamaları başlamıştır?

Almanya

Fransa

Belçika

İngiltere

Norveç

Açıklama:

19. yüzyılın sonlarında başta İngiltere olmak üzere diğer ülkelerde çocuklara yönelik zorunlu eğitim uygulamaları başlamış, zorunlu eğitim süresi zaman içinde yükseltilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

ILO’nun 127 sayılı Azami Ağırlık Sözleşmesi’nde genç işçi kaç yaşındaki işçiyi işçiyi ifade etmektedir.

12 yaşın altındaki işçiyi

15 yaşın altındaki işçiyi

16 yaşın altındaki işçiyi

22 yaşın altındaki işçiyi

18 yaşın altındaki işçiyi

Açıklama:

ILO’nun 127 sayılı Azami Ağırlık Sözleşmesi’nde genç işçi 18 yaşın altındaki işçiyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Gençlik İstihdam Programı (Youth Employment Programme) ile Gençlik İstihdam Ağı (Youth Employment Network-YEN) programi hangi uluslararası örgüt tarafından yürütülmektedir?

ILO

UNİCEF

Açıklama:

Gençlik İstihdam Programı (Youth Employment Programme) ile Gençlik İstihdam Ağı (Youth Employment Network-YEN) programi ILO tarafından yürütülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Gençlere yönelik aktif işgücü politikalarının en etkili olanı aşağıdakilerden hangisidir?

İşgücü piyasasına yönelik eğitim politikaları

Yeni işler bulunması

İşsizlik sigortası

İşsizlik yardımı

Uzaktan eğitim

Açıklama:

Gençlere yönelik aktif işgücü politikalarının tümü genç işsizliğin çözümünde aynı ölçüde etkili olamamaktadır. Ancak bu politikalardan işgücü piyasasına yönelik eğitim politikaları gençlere yönelik programların en etkili olanı olarak kabul edilmektedir.
İşgücü piyasasına yönelik eğitim politikaları

Doğru Cevap: A

Soru 19

Zamana bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikleri yaşlılık olarak tanımlayan yaşlılık tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Fonksiyonel yaşlılık

Biyolojik yaşlılık

Kronolojik yaşlılık

Başarılı yaşlılık

İleri yaşlılık

Açıklama:

Biyolojik yaşlılık, zamana bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikleri ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Sağlık yanında, psikolojik ve sosyal yönden de tam bir iyilik halinin varlığını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif yaşlanma

Modern yaşlanma

Doğru yaşlanma

Başarılı yaşlanma

İleri yaşlanma

Açıklama:

Başarılı yaşlanma sağlık yanında, psikolojik ve sosyal yönden de tam bir iyilik halinin varlığını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Çocuklar ilk olarak ne zaman işçi statüsünde yaygın ve yoğun olarak çalışma yaşamının içine girmişlerdir?

Sanayi Devrimini hemen öncesinde

Sanayi Devrimi ile

Feodal Dönemde

Tarım Devrimi ile

Köleci Dönemde

Açıklama:

Çocukların ekonomik faaliyetler içinde yer almaya başlaması çok daha eski dönemlerde ssöz konusu olmakla birlikte işçi statüsünün varlığı Sanayi Devrimi ile mümkün olduğu için çocukların bu statüde çelişmeye aşlaması ancak Sanayi Devrimi ile erçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

BM Çocuk hakları sözleşmesine göre, daha erken reşit olma durumu hariç, kaç yaşına kadar her insan çocuk kabul edilmektedir?

18 yaşına kadar

13 yaşına kadar

15 yaşına kadar

14 yaşına kadar

10 yaşına kadar

Açıklama:

BM Çocuk hakları sözleşmesine göre, daha erken reşit olma durumu hariç, 18 yaşına kadar her insan çocuk kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Ortaçağ’da lonca hiyerarşisinin ilk basamağında kimler yer almıştır?

İşçiler

Kalfalar

Çıraklar

Ustalar

Yamaklar

Açıklama:

Ortaçağ’da lonca hiyerarşisinin ilk basamağında çıraklar yer almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesi Uluslararası Programı’nın (IPEC) uzun vadeli hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Çocukların sağlığının korunması

Çocukların eğitimi

Çocukların korunması

Çocukların çalıştırılmasının sona erdirilmesi

Aile birliğinin korunması

Açıklama:

Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesi Uluslararası Programı’nın (IPEC) uzun vadeli hedefi çocukların çalıştırılmasının sona erdirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Çocuk işçiliğinin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yoksulluk

İşsizlik

Göç

Boşanmalar

Eğitim sistemindeki yapısal aksaklıklar

Açıklama:

Çocuk işçiliğinin ana nedeni yoksulluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Çocuklara yönelik zorunlu eğitim uygulamaları ilk olarak hangi ülkede başlamıştır?

Almanya

Fransa

Belçika

Hollanda

İngiltere

Açıklama:

Çocuklara yönelik zorunlu eğitim uygulamaları ilk olarak İngiltere'de başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Zamana bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikleri ifade etmek için kullanılan yaşlılık tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Biyolojik yaşlılık

Fonksiyonel yaşlılık

Kronolojik yaşlılık

İleri yaşlılık

Yeni yaşlılık

Açıklama:

Zamana bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikleri ifade etmek için kullanılan yaşlılık tanımı biyolojik yaşlılıktır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik sosyal politika oluşturulmasının nedenlerinden biri değildir?

Aile yapısındaki değişme

Yaşlıların oranının artması

Yaşlı bağımlılık oranındaki artış

Sağlık ve emeklilik ödemelerinin özellikle gelişmiş ülkelerde önemli ölçüde artması

Depremler

Açıklama:

Yaşlılııra yönelik sosyal politikaların hazırlanmasının depremler ile ibir iliişkisi bulunmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Evde bakım hizmetlerinin kapsamına aşağıdakilerden hangisi girmez?

Huzurevleri

Evde bakım

Evde takip hizmetleri

Evde sağlık hizmetleri

Evlere yemek servisi

Açıklama:

Huzurevleri kurumsal bakım sistemlerrinden birisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Çocukların çalıştırılma yaşı, çalışma süreleri, iş sağlığı ve güvenliklerine ilişkin temenni niteliğinde de olsa uluslararası düzeyde alınan ilk kararlar, hangi tarihte ve hangi uluslararası toplantıda alınmıştır?

1909 Uluslararası Çalışma Örgütü’nün ilk toplantısı

1890 Berlin Konferansı

1919 Uluslararası Çalışma Örgütü’nün Paris Konferansı

1917 İstanbul Konferansı

1925 İstanbul Konferansı

Açıklama:

Çocukların çalıştırılma yaşı, çalışma süreleri, iş sağlığı ve güvenliklerine ilişkin temenni niteliğinde de olsa uluslararası düzeyde alınan ilk kararlar, 1890 Berlin Konferansında alınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik kapsamında çocuk işçiler için belirlenmiş olan asgari yaş sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkartılan "Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te çocuk işçi 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış kişi olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

İngiltere’de asgari çalışma yaşını 10’a yükselten kanun aşağıdakilerden hangisidir?

İş Kanunu

Fabrikalar Kanunu

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Çıraklık ve Meslek Eğitim Kanunu

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Açıklama:

İngiltere’de tüm sektörlerde asgari çalışma yaşını 10’a yükselten kanun 1878 tarihli Fabrikalar Kanunu’dur. Ayrıca bu kanunla 14 yaşın altındaki çocukların iş süreleri normal günlük iş sürelerinin yarısına indirilmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Uluslararası Çalışma Örgütü çocuk işçiliğine etkin şekilde son verilmesi ilkesine aşağıdakilerden hangisinde yer vermiştir?

İstihdama Kabulde Asgari Yaş Sözleşmesi

İstihdama Kabulde Asgari Yaş Tavsiye Kararı

En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi

Çocukların Çalıştırılmasının En Kötü Biçimleri Tavsiye Kararı

Çalışmaya İlişkin Temel Haklar ve İlkeler ile İzlenmesi Bildirgesi

Açıklama:

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) çocuk işçiliğine etkin şekilde son verilmesi ilkesine 1998 tarihli “Çalışmaya İlişkin Temel Haklar ve İlkeler İle İzlenmesi Bildirgesi”nde yer vermiştir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Ülkemizde çocukların çalışma yaşamında korunması ile ilgili ilk düzenleme hangi tarihte yapılmıştır?

1921

1941

1961

1981

2001

Açıklama:

Çocukların çalışma yaşamında korunması ile ilgili ilk düzenleme 1921 yılında kabul edilen 151 sayılı "Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Mütealik Kanun"dur. Belirli bir bölge ile sınırlı olan bu kanun en az çalışma yaşını düzenlemiş, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili koruyucu düzenlemeler getirmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

4857 sayılı İş Kanunu’nun 71. Maddesinde okula devamı engellemeyecek hafif işlerde çalıştırılmalarına izin verilen çocuklar için belirlenmiş olan asgari yaş sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

4857 sayılı İş Kanunu’nun çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağını düzenleyen 71. maddesi ile 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılmaları yasaklanmış, ancak 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocukların, bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimlerine ve eğitimlerine devam edenlerin okullarına devamını engellemeyecek hafif işlerde çalıştırılmalarına izin verilmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Genç işsizliğine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Kayıt dışı çalışma yaygındır.

Genellikle ortalama ücretin altında çalışma söz konusudur.

En yüksek genç işsizlik oranı Güney Asya bölgesindedir.

İşsizlik kadınlarda erkeklere kıyasla daha fazladır.

Uzun süreli işsizlik yaygındır.

Açıklama:

Kayıt dışı çalışmanın ve uzun süreli işsizliğin yaygın olduğu genç nüfus genellikle ortalama ücretin altında çalışmaktadır. Ayrıca, kadınlarda erkeklere kıyasla ve eğitim seviyesi düşük olanlarda yüksek olanlara göre işsizlik daha yaygındır. Bununla birlikte, genç işsizliği oranının en yüksek olduğu bölge Güney Asya değil, Kuzey Afrika ve Ortadoğu’dur. Güney Asya, Doğu Asya ile birlikte genç işsizliğinin en düşük olduğu bölgelerden biridir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılması Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’de yer alan genç işçi tanımının kapsadığı yaş aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

15-18

14-22

12-24

15-24

18-24

Açıklama:

Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu çocuk ve genç işçiyi tanımlamamış olmakla birlikte, kanunun 71. maddesindeki düzenlemeden 15 yaşını doldurmamış olanların çocuk işçi, 15 yaşını doldurmuş olanların genç işçi olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılması Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te ise genç işçi 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi olarak belirtilmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Bir insanın gözlenebilir özelliklerinin aynı yaştaki kişilerle karşılaştırılması yoluyla belirlenen yaşlılık biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Biyolojik yaşlılık

Fizyolojik yaşlılık

Fonksiyonel yaşlılık

Kronolojik yaşlılık

Sosyal yaşlılık

Açıklama:

Aynı yaştakilerle karşılaştırıldığında, kişilerin fiziksel görünüş, hareketlilik, dayanıklılık, koordinasyon ve düşünsel kapasite gibi gözlenebilir özelliklerine göre belirlenen yaşlılık “fonksiyonel yaşlılık”tır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Çalışma ekonomisi açısından yaşlılık için genel kabul gören alt yaş sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Yaşlılık farklı sosyal bilim dallarında farklı yaşlar üzerinden tanımlanmakla birlikte, çalışma ekonomisi açısından genel kabul gören alt sınır 65 yaştır. Ayrıca gelişmiş ülkelerin büyük bölümünün sosyal güvenlik sistemlerinde de kronolojik yaş olarak 65 yaş (bazı ülkelerde emeklilik yaşı 60 veya 65 yaş üstü olabilmektedir) yaşlılığın başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Buna ek olarak, gerontologlar tarafından da 65 yaş ve üzeri yaşlı olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Türkiye’deki tüm sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili kurum ve kuruluşların Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesinde toplandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1971

1981

1991

2001

2011

Açıklama:

2011 tarihli ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun adı Sosyal Hizmetler Kanunu olarak değiştirilmiş ve bu çerçevede oluşturulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Türkiye’deki tüm sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili kurum ve kuruluşları bünyesi içine almıştır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisinde çocukların çalıştırılma yaşı, çalışma süreleri ve iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin dilek niteliğinde kararlar alınmıştır?

Berlin Konferansı

Brüksel Zirvesi

Lüksemburg Zirvesi

Paris Konferansı

Kopenhag Kriterleri

Açıklama:

Çocuklara yönelik ulusal düzenlemeler yanında ilk olarak 1890 Berlin Konferansı’nda çocukların çalıştırılma yaşı, çalışma süreleri ve iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin dilek niteliğinde kararlar alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Şirketlerin izlemeyi üstlendikleri ilkeleri veya politikaları gösteren, çocukların çalıştırılması, sendikal haklar, zorla çalıştırma gibi konularda temel ilkelerin yer aldığı belgelere ne ad verilir?

Sosyal etiketleme

Sosyal Sorumluluk 8000 Standardı

Bakım sigortası

Şirket davranış kodları

Performans değerlendirme kriterleri

Açıklama:

Şirket davranış kodları; şirketlerin izlemeyi üstlendikleri ilkeleri veya politikaları gösteren belgelerdir. Davranış kodlarında çocukların çalıştırılması, sendikal haklar, zorla çalıştırma gibi konularda temel ilkeler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Çocuk işçiliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çocuk işçiliğinin ana nedeni kişisel gelirin yüksek olmasıdır.

Ailelerin eğitim ve gelir düzeyi ve çocuk işçiliği arasında doğru orantılı bir ilişki vardır.

Gelenekler birçok ülkede çocukları çalışmaya yöneltmektedir.

Çok uluslu şirketler çocuk işçi çalıştırmaya kati suretle karşı olmaktadır.

Gelişmekte olan ülkelerde çocuk işçi sayısı oldukça düşüktür.

Açıklama:

Çocuk işçiliğe yol açan nedenler çok çeşitlidir. Bu nedenlerin her biri diğerinin hem nedeni hem de sonucu olduğundan çocuk işçiliği konusunda kısır bir döngü ortaya çıkmaktadır. Araştırmalara göre çocuk işçiliğinin ana nedeni yoksulluktur. Yoksulluk; adaletsiz gelir dağılımı, hızlı ve çarpık kentleşme, işsizlik, kaynakların verimli kullanılmaması, hızlı nüfus artışı, göç ve kayıt dışı ekonomi gibi birçok soruna bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.
Eğitim çocuk işçiliğinin önemli nedenlerinden biridir. Eğitimin içerik olarak tatmin edici olmaması, eğitimin maliyeti ve erişilebilirliğinin zorluğu, ailelerin bilinçsizliği, eğitimli işgücünde görülen yüksek işsizlik oranı gibi nedenler çocukların çalışma yaşamına girmelerine neden olmaktadır. Gelenekler birçok ülkede çocukları çalışmaya yöneltmektedir. Ailelerin çocukları üretim ve sosyal güvenlik aracı olarak görmeleri, çocukları işe alıştırma, küçük yaşta sorumluluk bilinci verme düşünceleri, çocukları ücretsiz aile işçisi olarak kullanma alışkanlıkları, ailelerin eğitim ve gelir düzeyi çocukların özellikle gelişmekte olan ülkelerde çalıştırılmalarında önemli rol oynamaktadır.
Ayrıca çocukların fiziksel özelliklerinden kaynaklanan bazı becerileri, kolay yönetilebilir işgücü olmaları, her dönem geçerli olan ancak küreselleşme ile birlikte daha fazla önem kazanan işgücü maliyetini düşürme, rekabet gücünü arttırma amacı, yerel şirketlerin yanında doğrudan veya dolaylı olarak Çok Uluslu Şirketlerin de ucuz işgücü olarak çocukları çalıştırmalarına yol açmaktadır Ekonomik büyüme uğruna ülkelerin verdiği tavizler, hukuki düzenlemelerdeki eksiklikler ve denetim yetersizliği çocukların çalıştırılmalarında etkili rol oynamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlardan biri değildir?

Çocukların işyerinde şiddet ve tacize karşı korunması

İşe alınırken ve işin devamı süresince sağlık kontrolünden geçirme zorunluluğu

Çocukların öğrenim hakkının korunması

Çalıştırılan işler açısından çocukların korunması

Okul yaşamlarının desteklenmesi

Açıklama:

Çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlar geçmişten günümüze uluslararası belgelerde ve ulusal düzenlemelerde genel olarak belli alanlarda toplanmaktadır. Bunlara aykırı uygulamalar yapılması halinde de çeşitli cezai yaptırımlar öngörülmektedir. Çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlar;

En az çalıştırılma yaşının belirlenmesi,
Çalıştırılan işler açısından çocukların korunması: Bu amaçla yer altında, su altında, ağır ve tehlikeli işlerde veya çocuğun sağlığı ve ahlaki gelişimini olumsuz yönde etkileyecek her türlü işte çocukların çalıştırılmalarının yasaklanması,
Çalışma süresi açısından korunması: Bu amaçla gece çalışma ve fazla çalışmanın yasaklanması,
Dinlenme süreleri açısından korunması: Bu amaçla ara dinlenme, yıllık ücretli izin ve hafta tatili ile ilgili özel düzenlemeler yapılması,
İşe alınırken ve işin devamı süresince sağlık kontrolünden geçirme zorunluluğu,
Çocukların öğrenim hakkının korunması,
Çocukların işyerinde şiddet ve tacize karşı korunması,
Çocukların her türlü sömürüye karşı korunması şeklinde sıralanabilir

Doğru Cevap: E

Soru 45

Uluslararası örgütler içinde kuruluşundan bu yana çocukların çalışma yaşamında korunması konusunda en fazla çalışma yapan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

ILO

UNICEF

NATO

Açıklama:

ILO uluslararası örgütler içinde kuruluşundan bu yana çocukların çalışma yaşamında korunması konusunda en fazla çalışma yapan örgüttür. Örgüt Anayasası’nın başlangıç bölümünde konu ile ilgili bir düzenleme yer almaktadır. Ayrıca örgüt tarafından farklı tarihlerde çok sayıda sözleşme ve tavsiye kararı kabul edilmiştir. Bu sözleşmelerinin bir bölümü sadece çalışan çocuklarla ilgili iken, bir bölümünde çalışan çocuklarla ilgili bazı düzenlemelere yer verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

ILO’nun 127 sayılı Azami Ağırlık Sözleşmesi’nde genç işçi hangi yaşın altındaki işçiyi ifade etmektedir?

Açıklama:

ILO’nun 127 sayılı Azami Ağırlık Sözleşmesi’nde genç işçi 18 yaşın altındaki işçiyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Yaşlılık hastalıkları uzmanına ne ad verilir?

Gerontolog

Sosyolog

Psikolog

Antropolog

Jeolog

Açıklama:

Yaşlılık hastalıkları uzmanına Gerontolog denir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Dünya’da yaşlılara yönelik sosyal politikalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üretken, başarılı ve bağımsız bir yaşlanma önemsenmemektedir.

Dünyada yaşlılara yönelik sosyal politikalar ülkelerin ekonomik ve sosyo-kültürel yapılarına göre farklılık göstermektedir.

Gelişmekte olan ülkelerde yaşlılarla ilgili politikalar istenilen seviyededir.

Gelişmiş ülkelerde yaşlılara yönelik bireylerin tercihleri göz önüne alınmamaktadır.

Günümüzde gelişmiş ülkelerde yaşlılarla ilgili sosyal politikalarda genel sağlık düşünülmemiştir.

Açıklama:

Dünyada yaşlılara yönelik sosyal politikalar ülkelerin ekonomik ve sosyo-kültürel yapılarına göre farklılık göstermektedir. Gelişmiş ülkelerde bu politikaların kapsamı yaşlıların sağlık, ekonomik, sosyo-kültürel ve psikolojik sorunlarının önemli bir bölümünü içerecek şekilde oldukça geniştir. Buna karşılık bu sorunun gelişmiş ülkeler kadar geniş boyutlara ulaşmadığı gelişmekte olan ülkelerde; yaşlılarla ilgili politikaların henüz yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir.
Günümüzde gelişmiş ülkelerde yaşlılarla ilgili sosyal politikalar yaşam kalitesini ve genel sağlığı artırmaya odaklanmıştır. Üretken, başarılı ve bağımsız bir yaşlanma ana hedeftir. Başarılı yaşlanma ise sağlık yanında, psikolojik ve sosyal yönden de tam bir iyilik halinin varlığını ifade etmektedir. Hayatta kalma süresinin uzunluğu, biyolojik ve zihinsel sağlık, sosyal yeterlilik ve üretkenlik, kişisel kontrol ve hayattan zevk alma başarılı yaşlanmanın göstergeleri olarak kabul edilmektedir. Bu ülkelerde geçmişte, yardıma gereksinim duyan yaşlıların, bakımı ve korunması öncelikli hedef iken, günümüzde yaşlıların ve ailelerin yaşam kalitesinin geliştirilmesi, sağlıklı ve başarılı yaşlanarak toplumsal yaşama daha aktif biçimde katılmaları öncelikli hedef haline gelmiştir. Bu nedenle bu ülkelerde yaşlılara yönelik sosyal politikalar hızla gelişmekte ve bireylerin tercihleri göz önüne alınmaktadır. Yaşam kalitesinin arttırılmasının evrensel ölçütlerini ise uygun barınma koşulları ve donanımlar, yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenme, sağlık ve giyim gereksinimlerinin karşılanması, sağlıklı aile ilişkilerinin kurulması, tüketici davranışlarının belirlenmesi, yeterli gelir ve ekonomik kaynakların rasyonel yönetimi oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Yaşlıların yaşam kalitesinin artırılması amacıyla gündüzlü bakım ve evde bakım hizmeti sunmak üzere açılan ve faaliyet gösteren yere ne ad verilir?

OYAK

Yaşamevi

Huzurevi

Yaşlı Hizmet Merkezi

Sığınma evleri

Açıklama:

Yaşlıların yaşam kalitesinin artırılması amacıyla gündüzlü bakım ve evde bakım hizmeti sunmak üzere açılan ve faaliyet gösteren merkez, yaşlı hizmet merkezidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca bir bireyin çocuk sayılabilme şartı nedir?

14 yaşın altında olmak

16 yaşın altında olmak

18 yaşın altında olmak

Ulusal yasalara göre reşit olmamak

Orta öğrenimini tamamlamış olmak

Açıklama:

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca çocuk 18 yaşın altındaki birey olarak tanımlanmaktadır. Nitekim Birleşmiş Milletler (BM) Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde; daha erken yaşta reşit olma durumu hariç 18 yaşına kadar her insan çocuk olarak kabul edilmiştir. Ancak sözleşme mutlak bir sınır getirmemiş, ulusal düzenlemelerdeki istisnalara izin veren esnek bir yaklaşım benimsemiştir. Benzer şekilde Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO), çocuk işçiliğinin en kötü çalışma biçimlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan, 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi de 18 yaşın altındaki bireyleri çocuk olarak kabul etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

10 yaşını bitirmiş olmak
14 yaşını bitirmiş olmak
İlköğretimini tamamlamış olmak
Orta öğretimini tamamlamış olmak
18 yaşın altında olmak

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çıkartılan Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te belirtilen çocuk işçi tanımını karşılamaktadır?

I ve III

Yalnız II

II ve III

IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Türkiye’de 4857 sayılı İş Kanunu’nda çocuk işçi tanımı yapılmamış ancak Kanun uyarınca çıkartılan Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te çocuk işçi 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış kişi olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Bir şirketin ürettiği mal veya hizmete, hangi sosyal koşullarda üretildiğini gösteren bir sertifika verme uygulaması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Sosyal etiketleme

Sosyal sorumluluk 8000 standardı

Sosyal davranış kodları

Sosyal değişim

Sosyal politika

Açıklama:

Sosyal etiketleme, bir şirketin ürettiği mal veya hizmete, hangi sosyal koşullarda üretildiğini
gösteren bir etiket veya sertifika vermesi uygulamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlar arasında gösterilemez?

En az çalıştırma yaşının belirlenmesi

Ağır ve tehlikeli işlerde çocukların çalıştırılmaması

Ara dinlenme ve yıllık izinlerde özel düzenlemelere gidilmesi

Çocukların öğrenim hakkının korunması

Çocukların geceleri de çalışabilmesi

Açıklama:

Çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması açısından çalışma sürelerinin ve saatlerinin de özel olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda gece çalışma ve fazla çalışmanın yasaklanması gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Cinsiyet

Eğitim durumu

Yaş

Etnik köken

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri genç işsizlik oranını etkileyen faktörler arasındadır?

I, II ve V

Yalnız II

II, III ve IV

I, II, IV, V

IV ve V

Açıklama:

Gençler arasında işsizlik oranı yaşa, cinsiyete ve sosyo-ekonomik duruma göre değişebilmektedir. Cinsiyet açısından bakıldığında kadınlarda (13.4), erkeklere göre (12.7) ve eğitim seviyesi düşük olanlarda, yüksek olanlara göre daha yüksektir. Etnik köken, ailenin gelir düzeyi genç işsizlik oranlarını etkilemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi gençler arasındaki işsizliğin bir sonucu olarak gösterilemez?

Yoksulluk

Davranış bozuklukları

Toplumdan dışlanma

Suça yönelme

Okul/eğitim alanına yönelme

Açıklama:

Gençler arasında işsizlik oranının yüksek olması çok sayıda sorunu beraberinde getirmektedir. Gençlerin iş bulamamaları veya insana yakışır bir işten mahrum olmaları gençler açısından yoksulluk, davranış bozuklukları, toplumdan dışlanma, suça yönelme gibi sorunlar yaratırken, ülke ekonomisi ve geleceği açısından da ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. İşsizlik, bir gencin eğitim alanına yönelmesi için toplumsal düzeyde belirleyici bir gerekçe değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Yüksek bir ücret getirmesi
Aileleri de sosyal korumaya alması
Örgütlenmenin yasak olması
İşyeri güvenliğinin olması
Adil bir ücret getirmesi

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "insan onuruna yaraşır iş" kavramını tanımlayan özelliklerdendir?

Yalnız I

II ve III

II, IV ve V

III ve IV

IV ve V

Açıklama:

İnsana yaraşır iş kavram olarak verimli, adil bir ücret getiren, işyeri güvenliği olan, aileleri sosyal koruma kapsamına alan, bu arada insanların kaygılarını dile getirmelerine, örgütlenmelerine
ve hayatlarını etkileyecek kararlara katılmalarına olanak tanıyan işleri ifade etmek için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aynı yaşta kişilerle karşılaştırıldığında, kişilerin fiziksel görünüş, hareketlilik, dayanıklılık, koordinasyon, düşünsel kapasite gibi gözlenebilir özelliklerine göre belirlenen yaşlılık aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Biyolojik

Fizyolojik

Fonksiyonel

Kronolojik

Duygusal

Açıklama:

Fizyolojik yaşlılık, değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkan kişisel ve davranışsal özelliklerdir. Fonksiyonel yaşlılık, aynı yaşta kişilerle karşılaştırıldığında, kişilerin fiziksel görünüş, hareketlilik, dayanıklılık, koordinasyon, düşünsel kapasite gibi gözlenebilir özelliklerine göre belirlenen yaşlılıktır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Kamu tasarruf oranının artması
Sağlık ve emeklilik giderlerinin azalması
Sosyal güvenlik sisteminin çıkmaza girmesi
Yaşlıların iş gücüne katılma oranının düşmesi
Yaşlı bağımlılık oranının düşmesi

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri nüfusun yaşlanması ile birlikte devletlerin özellikle gelişmiş ülkelerde yaşlılara yönelik sosyal politikalar üretmesine neden olan faktörlerdendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Nüfusun yaşlanması ile birlikte kamunun tasarruf oranının düşmesi, sağlık ve emeklilik ödemelerinin özellikle gelişmiş ülkelerde önemli ölçüde artması sonucu sosyal güvenlik sistemlerinin çıkmaza girmesi, yaşlı nüfusun işgücüne katılım oranının düşük olması sonucu işgücü arzının azalması tehlikesi, yaşlı bağımlılık oranındaki artış gibi ekonomik nedenler, devletlerin özellikle gelişmiş ülkelerde yaşlılara yönelik sosyal politikalar oluşturmalarına neden olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Almanya
Japonya
Türkiye
Meksika
Libya

Bakıma muhtaçlık riskinden doğan bedeni, meddi, ruhi ve manevi zararların giderilmesini sağlamak amacıyla sosyal sigortalar sistemi içinde oluşturulan bir sigorta türü olan "bakım sigortası" yukarıdaki ülkelerden hangisinde ya da hangilerinde uygulanmaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

IV ve V

Açıklama:

Bakım sigortası Almanya ve Japonya'da uygulanan bir sosyal politikadır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca çocuk kaç yaşın altındaki birey olarak tanımlanmaktadır?

Açıklama:

Uluslararası hukuktaki genel kabul uyarınca çocuk 18 yaşın altındaki birey olarak tanımlanmaktadır (Kılıç, 2011: 83). Nitekim Birleşmiş Milletler (BM) Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde; daha erken yaşta reşit olma durumu hariç 18 yaşına kadar her insan çocuk olarak kabul edilmiştir. Buna göre doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdaki dönemlerden hangisinde dokuma fabrikaları ve maden ocaklarında çocuk istismarı inanılmaz boyutlara ulaşmıştır?

Sanayi Devrimi

Fransız Devrimi

ABD Sivil Savaşı

1. Dünya Savaşı

2. Dünya Savaşı

Açıklama:

Sanayi Devrimi ile birlikte çocuklar, işçi statüsünde çalışma yaşamına girmişlerdir (ÇSGB, 2007: 7). Bu dönemde dokuma fabrikaları ve maden ocaklarında çocuk istismarı inanılmaz boyutlara ulaşmıştır. Örneğin İngiltere’de, satın alınmış 4-5 yaşlarındaki çocuklar, kaçmamaları için zincire bağlı olarak çalıştırılmışlardır. Benzer uygulamalar İngiltere dışında Fransa, Belçika, Almanya ve diğer ülkelerde de ortaya çıkmıştır. Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

"..Devlet yanında şirketlerin de sosyal sorumluluklarını kabul etmeleri, temel çalışma koşullarına atıfta bulunan _______________ gönüllü olarak benimsemeleri, Sosyal Sorumluluk 8000 Standardını ve Sosyal Etiketleme sistemini uygulamaları, kamuoyunun, sendikaların bu konuda şirketlere baskı yapmaları çocuk işçiliğinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır." Verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İş kanununu

Şirket Davranış Kodlarını

İnsan Haklarını

Sendikal hakları

Anayasayı

Açıklama:

Devlet yanında şirketlerin de sosyal sorumluluklarını kabul etmeleri, temel çalışma koşullarına atıfta bulunan Şirket Davranış Kodlarını gönüllü olarak benimsemeleri, Sosyal Sorumluluk 8000 Standardını ve Sosyal Etiketleme sistemini uygulamaları, kamuoyunun, sendikaların bu konuda şirketlere baskı yapmaları çocuk işçiliğinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlardan biri değildir?

En az çalıştırılma yaşının belirlenmesi

Çalıştırılan işler açısından çocukların korunması: Bu amaçla yer altında, su altında, ağır ve tehlikeli işlerde veya çocuğun sağlığı ve ahlaki gelişimini olumsuz yönde etkileyecek her türlü işte çocukların çalıştırılmalarının yasaklanması

Dinlenme süreleri açısından korunması: Bu amaçla ara dinlenme, yıllık ücretli izin ve hafta tatili ile ilgili özel düzenlemeler yapılması

Çocukların öğrenim hakkının korunması

Çocukları işe alan işverenlerin haklarının korunması

Açıklama:

Çocuk işçilerin çalışma yaşamında korunması gereken alanlar;
• En az çalıştırılma yaşının belirlenmesi,
• Çalıştırılan işler açısından çocukların korunması: Bu amaçla yer altında, su altında, ve tehlikeli işlerde veya çocuğun sağlığı ve ahlaki gelişimini olumsuz yönde etkileyecek her türlü işte çocukların çalıştırılmalarının yasaklanması,
• Çalışma süresi açısından korunması: Bu amaçla gece çalışma ve fazla çalışmanın yasaklanması,
• Dinlenme süreleri açısından korunması: Bu amaçla ara dinlenme, yıllık ücretli izin ve hafta tatili ile ilgili özel düzenlemeler yapılması,
• İşe alınırken ve işin devamı süresince sağlık kontrolünden geçirme zorunluluğu,
• Çocukların öğrenim hakkının korunması,
• Çocukların işyerinde şiddet ve tacize karşı korunması,
• Çocukların her türlü sömürüye karşı korunması şeklinde sıralanabilir. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Çocuk İşçilere Yönelik Uluslararası Düzenlemelerden biri değildir?

10.12.1948 tarihli İnsan Hakları Bildirgesi’nin 23, 24, 25/2. ve 26/1. maddeleri

3.1.1976 tarihinde yürürlüğe giren Ekonomik Sosyal Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 10/3. maddesi

26.9.1924 tarihinde Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi’nin gözden geçirilip, genişletilmesi ile oluşturulan 20.11.1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirisi’nin 7 ve 9. maddeleri

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 8. Maddesi

20.11.1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi

Açıklama:

Çocukların çalıştırılması geçmişten bu yana uluslararası örgütlerin gündeminde yer almaktadır. Bu örgütlerden BM’nin konu ile ilgili farklı tarihlerde kabul edilmiş önemli belgeleri bulunmaktadır. Bu belgeler arasında; 10.12.1948 tarihli İnsan Hakları Bildirgesi’nin 23, 24, 25/2. ve 26/1. maddeleri, 3.1.1976 tarihinde yürürlüğe giren Ekonomik Sosyal Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 10/3. maddesi, 26.9.1924 tarihinde Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi’nin gözden geçirilip, genişletilmesi ile oluşturulan 20.11.1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirisi’nin 7 ve 9. maddeleri ile 20.11.1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi sayılabilir. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

ILO tarafından farklı tarihlerde çok sayıda sözleşme ve tavsiye kararı kabul edilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu sözleşmedeki çocukları koruyucu düzenlemelerden biri değildir?

gece ve yer altı çalışması

en az çalıştırma yaşı

çocuk gelinler

çalışma koşulları

sağlık muayeneleri

Açıklama:

Sözleşmeler; en az çalıştırma yaşı, çalışma koşulları, sağlık muayeneleri, sağlık ve güvenlik, gece ve yer altı çalışması ile mesleki eğitim konularında çocukları koruyucu düzenlemeler içermektedir. Buna göre doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi çocukların çalışmasına yönelik ilk uluslararası çalışmadır?

Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesi Uluslararası Programı (IPEC)

Çalışmaya İlişkin Temel Haklar ve İlkeler İle İzlenmesi Bildirgesi

Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı

Çalışanların Temel Sosyal Hakları Topluluk Şartı

Gençlerin İşyerinde Korunmasına İlişkin Direktif

Açıklama:

ILO 1992 yılında dünyada, çocukların çalışmasına yönelik ilk uluslararası çalışma olan Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesi Uluslararası Programı’nı (IPEC) başlatmıştır. Programın uzun vadeli hedefi, çocukların çalıştırılmasına son verilmesi, kısa ve orta vadeli hedefi ise çocukların korunması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesidir. Çocukların çalıştırılmasının sona ermesi sosyal ve ekonomik koşulların iyileştirilmesine bağlı bulunduğundan ve bunun da gerçekleşmesi kısa vadede güç olduğundan, IPEC önceliğini en kötü biçimlerdeki çocuk işçiliği olarak belirlemiştir. Program; ilgili ülkelerde kamu, gönüllü kuruluşlar, işçi- işveren sendikaları, basın, aileler ve diğer gruplar tarafından yürütülmektedir. Buna göre doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi, çocuk işçi olmasına rağmen işçi statüsü dışında kaldıklarından halen 4857 sayılı İş Kanunu’nun tanıdığı haklardan yararlanamamaktadır?

dilenciler

çıraklar

garsonlar

hamallar

çocuk gelinler

Açıklama:

Ev hizmetlerinde, tarım sektöründe ailesine yardım amacıyla mevsimlik olarak çalışan çocuklarla, çıraklar çocuk işçi olmalarına rağmen işçi statüsü dışında kaldıklarından halen 4857 sayılı İş Kanunu’nun tanıdığı haklardan yararlanamamaktadırlar. Çıraklarla ilgili olarak 1977 yılında 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu çıkarılmış, 1986 yılında bunun yerine 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu yürürlüğe girmiştir. 2001 yılında 4702 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle 3308 sayılı Kanun, Mesleki Eğitim Kanunu adını almıştır. Kanun önemli eksiklerine rağmen öğrenci statüsüne sahip olan çırakların korunması ile ilgili kapsamlı düzenlemelere yer vermektedir. Buna göre doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Türkiye’de Beş Yıllık Kalkınma Planları’nda farklı genç nüfus tanımlarına rastlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

14-24

14-22

12-24

16-24

15-24

Açıklama:

Türkiye’de Beş Yıllık Kalkınma Planları’nda farklı genç nüfus tanımlarına rastlanmaktadır. Buna göre; genç nüfus tanımları II. Beş Yılık Kalkınma Planı’nda 14-24; III. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda 14-22, IV. ve V. Beş Yıllık Kalkınma Planlarında 12-24, daha sonraki planlarda 15-24 yaş arasındaki nüfus için yapılmıştır. buna göre doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

eğitim politikaları ile aktif işgücü piyasası politikaları

sağlık politikaları ile aktif işgücü piyasası politikaları

eğitim politikaları ile sağlık politikaları

eğitim politikaları ile güvenlik politikaları

güvenlik politikaları ile aktif işgücü piyasası politikaları

Açıklama:

Dünyada ulusal düzeyde gençlerin istihdamı ile ilgili birbiri ile bağlantılı iki politika yürütülmektedir. Genç işsizliğin nedenlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan bu politikalar; eğitim politikaları ile aktif işgücü piyasası politikalarıdır. Bu politikalar gençlerin iş yaşamına daha fazla katılmalarını sağlamayı, gençlerin iş yaşamına katılmaları sonucunda ortaya çıkacak sorunlara karşı önlemler almayı amaçlamaktadır. Buna göre doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Sakat, özürlü ve engelli vb. kavramlar arasında bazı farklılıklar bulunmakla birlikte, tıbbi model yaklaşımını benimseyen ülkelerde aşağıdaki kavramlardan hangisi daha fazla kabul görmektedir?

Sakat

Malul

Çürük

Engelli

Özürlü

Açıklama:

Sakat, özürlü ve engelli kavramları aralarında bazı farklılıklar bulunmakla birlikte, çoğunlukla birbiri yerine kullanılmakta, bu kavramların tanımı konusunda literatürde genel kabul gören bir tanıma rastlanmamaktadır. Kavramların ifade ettiği anlam ülkelere, kültürlere, uluslararası örgütlere ve zamana göre farklılık göstermektedir. Tıbbi model yaklaşımını benimseyen ülkelerde sakatlık kavramı, sosyal model yaklaşımını benimseyen ülkelerde özürlülük ve/veya engelli kavramı daha fazla kabul görmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Özürlüyü, fiziksel ve ruhsal noksanlık sonucu uygun bir iş sağlama, bu işi koruma ve bu işte ilerleme olasılığı önemli ölçüde azalmış kişi olarak tanımlayan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa Birliği

Uluslararası Çalışma Örgütü

Dünya Sağlık Örgütü

Birleşmiş Milletler

Dünya Bankası

Açıklama:

“Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) özürlüyü, çalışma yaşamına katılım açısından
tanımlamaktadır. Örgüt; önce özürlüyü; fiziksel ve zihinsel yeteneklerinin azalması sonucu, uygun bir iş elde etme veya koruma olanağını ileri derecede kaybetmiş kişi” olarak tanımlamıştır. Ancak 1983 yılında tanımı yeniden ele alarak, bu defa özürlüyü, “fiziksel ve ruhsal noksanlık sonucu uygun bir iş sağlama, bu işi koruma ve bu işte ilerleme olasılığı önemli ölçüde azalmış kişi olarak belirtmiştir”

Doğru Cevap: B

Soru 3

Dünya Bankasına göre, dünyanın en yoksul insanlarının yüzde kaçı engellilerden oluşmaktadır?

Açıklama:

Engellilerin temel sorunlarının başında içinde bulundukları sosyo-ekonomik grubun
bir bütün olarak yaşadığı yoksulluk gelir. Yoksulluk aynı zamanda diğer sorunların da
kaynağını oluşturur. Dünya Bankası dünyanın en yoksul insanlarının %20’sinin engellilerden oluştuğunu belirtmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Engellilerin istihdamını sağlamak amacıyla hukuki düzenlemelerle olumlu (pozitif) ayırımcılık yapmaya yönelik zorlayıcı yöntemler arasında Avrupa ülkelerinde görülen en yaygın uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Evde çalışma

Tele çalışma

Çok düşük faizli veya faizsiz kredi

Kota sistemi

İşyeri tahsisis

Açıklama:

Bu yöntemlerden Avrupa ülkelerinde en yaygın olan kota sistemidir. Kota sistemi genelde iki şekilde uygulanabilmektedir. Bunlardan doğrudan doğruya kota sisteminde işveren engelli çalıştırmak zorundadır. Kotanın ihlâli halinde ise para ve/veya hapis cezası öngörülmektedir. Diğer sistemde ise kotaya uyulmasa da onun bedelinin işveren tarafından ödenmesi söz konusudur. Ancak bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde de ceza uygulanmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 5

Türkiye'de ilk olarak engelli çalıştırılma zorunluluğunu getiren düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası

1982 Anayasası

818 sayılı Borçlar Kanunu

1475 sayılı İş Kanunu

854 sayılı Deniz İş Kanunu

Açıklama:

1960’lı yıllarda özellikle eğitim gören görme engelliler tarafından hak arama arayışları başlatılmıştır. 1961 Anayasası’nda sosyal devlet anlayışı çerçevesinde engellilerin üretken hale getirilmeleri ve özel eğitim ile ilgili düzenlemeler yapılmış, İlköğretim ve Eğitim Kanunu’na özel eğitimle ilgili hükümler konmuş, Kanuna dayanılarak bir yönetmelik çıkarılmıştır. Ayrıca bu dönemde engellilerin rehabilitasyonu ele alınmıştır. 20.4.1967 tarih ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile ilk olarak engelli çalıştırılma zorunluluğu getirilmiş, kota yöntemi ise 12.8.1967 tarih ve 931 sayılı İş Kanunu ile düzenlenmiştir. 931 sayılı Kanunu’nun Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinden sonra çıkarılan 25.8.1971 tarih ve 1475 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinde kota sistemine yeniden yer verilmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 6

4857 sayılı Kanunun 30. maddesine göre, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran kamu kurumlarının yüzde kaç eski hükümlü işçiyi mesleki, bedeni veya ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmaları öngörülmüştür?

Açıklama:

4857 sayılı Kanun’un 30. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile 50 veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerlerinin %2 eski hükümlü işçiyi veya terörle mücadelede malul sayılmayacak derecede yaralananları mesleki, bedeni veya ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmaları öngörülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 7

I. Hükümlülere infaz kurumlarında değerlendirilecek beceriler kazandırılması
II. Kısa süreli mesleki eğitim programları
III. Hükümlülük sonrasında onların iş bulmalarını sağlayacak beceriler kazandırılması
Gelişmiş ülkelerde hükümlülere verilen mesleki eğitimler aşağıdakilerden hangisidir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Gelişmiş ülkelerde hükümlülere verilen mesleki eğitimler üç grupta toplanmaktadır. Bunlar; hükümlülere infaz kurumlarında değerlendirilecek beceriler kazandırılması, kısa süreli mesleki eğitim programları ve hükümlülük sonrasında onların iş bulmalarını sağlayacak beceriler kazandırılması şeklinde sıralanabilir. Araştırmalar eğitim programlarına katılanların büyük bölümünün iş bulduklarını, tekrar infaz kurumlarına dönmediklerini göstermektedir

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi göç kavramını göçün büyüklüğüne göre sınıflandırmaktadır?

Kısa süreli göç (geçici)- uzun süreli göç (sürekli)

Düzenli göç - düzensiz göç

Gönüllü göç - zorunlu göç

Bireysel göç - aile göçü

İç göç - dış göç

Açıklama:

Göç kavramı göç edilen yere göre iç göç-dış göç (uluslararası göç-sınır ötesi göç);
nedenine göre gönüllü göç-zorunlu göç; göç etme süresine göre kısa süreli göç (geçici)-
uzun süreli göç (sürekli); büyüklüğüne göre bireysel göç-aile göçü (toplu göç/kitlesel göç); yasallığına göre yasal göç (düzenli)-yasa dışı göç(düzensiz göç) olarak sınıflandırılabilir. Ancak bu sınıflama yanında göçün farklı özellikleri dikkate alınarak çok
sayıda farklı sınıflama yapılabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Statüsü ile İlgili Cenevre Sözleşmesi’ne göre, “ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba aidiyeti veya siyasi düşüncesi nedeniyle zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu yüzden ülkesinden ayrılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen ve geri dönmeyen kişiye" ne ad verilir?

Sığınmacı

Düzenli göçmen

Mülteci

Düzensiz göçmen

Yasa dışı göçmen

Açıklama:

Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Statüsü ile İlgili Cenevre Sözleşmesi’ne göre mülteci “ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba aidiyeti veya siyasi düşüncesi nedeniyle zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu yüzden ülkesinden ayrılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen ve geri dönmeyen kişidir. Afrika Birliği Örgütü tarafından oluşturulan bölgesel sözleşmelerde Güney Afrika’nın kendine özgü durumuna bağlı olarak tanım farklılaşsa da yukarıdaki tanım tüm dünyada genel kabul görmektedir. Siyasi anlamda önem taşıyan bir göçmen grubu da sığınmacılardır. Sığınmacılar; korunma istemek amacıyla bir başka ülkeye giden ancak Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Statüsü ile İlgili Cenevre Sözleşmesi’ndeki kriterlere uymayan göçmenlerdir. Genel kabul gören görüşe göre; “sığınmacı kendisine henüz göçmen statüsü verilmemiş olan, hakkındaki hukuki prosedür devam eden kişidir.” Mülteci ve sığınmacı kavramları bazı yazarlar tarafından aynı anlamda kullanılabilmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 10

Uluslararası Göç Örgütüne göre aşağıdakilerden hangisi göçün çekici faktörleri arasında yer almaz?

Daha yüksek işsizlik

Daha iyi yaşam koşulları

Daha yüksek gelir olanağı

Daha iyi çalışma koşulları

Daha fazla bireysel özgürlük

Açıklama:

Uluslararası Göç Örgütü, göçün nedenlerini çeken ve iten faktörler yaklaşımı doğrultusunda, 5’i itici, 2’si çekici olmak üzere 7 nedene bağlamıştır. Çekici faktörler; daha iyi yaşam koşulları, daha yüksek gelir olanağı, diğer insanların göç örnekleri, daha iyi çalışma/istihdam koşulları ve daha fazla bireysel özgürlük olarak sıralanmıştır. İtici faktörler ise köken ülkedeki ekonomik koşullar ve etnik sorunlardır. Örgüte göre itici faktörler daha az sayıda olmakla birlikte, daha belirleyici rol oynamaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 11

Türkiye’de engelli çalıştırma yükümlülüğü ilk olarak hangi yasa ile düzenlenmiştir?

854 sayılı Deniz İş Kanunu

931 sayılı İş Kanunu

1475 sayılı İş Kanunu

1961 Anayasısı

3008 sayılı İş Kanunu

Açıklama:

20.4.1967 tarih ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile ilk olarak engelli çalıştırılma zorunluluğu getirilmiş, kota yöntemi ise 12.8.1967 tarih ve 931 sayılı İş Kanunu ile düzenlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Engellilerin korunmasına yönelik uluslararası düzeydeki ilk çalışmalar aşağıdaki örgütlerden hangisi tarafından yapılmıştır?

ILO

UNESCO

Açıklama:

Engellilerin korunmasına yönelik uluslararası düzeyde ilk çalışmalar, Birleşmiş Milletler tarafından 1945 yılında başlatılmıştır. Örgütün engellilerle ilgili önemli belgeleri arasında 10.12. 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 25. maddesi, 16.12.1966 tarihli Uluslararası Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’nin 6 ve 12. maddeleri, 20.12.1971 tarihli Zihinsel Engellilerin Haklarına İlişkin Bildirge, birçok ülkede engelli hakları ile ilgili hukuki düzenlemelerin yapılmasına neden olan 9.12.1975 tarihli Engelli Hakları Bildirgesi yer almaktadır.
BM

Doğru Cevap: A

Soru 13

Engellilerin yaşam standartlarını yükseltmeyi ve çalışma koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen, engellilerin haklarını bir bütün halinde korumayı amaçlayan en önemli uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi

Uluslararası Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi

Avrupa Sosyal Şartı

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Açıklama:

Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi engellilerin yaşam standartlarını yükseltmeyi ve çalışma koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen, engellilerin haklarını bir bütün halinde korumayı amaçlayan en önemli uluslararası belgedir. Toplam 50 maddeden oluşan sözleşme; genel ilkeler, genel yükümlülükler, ayrımcılık yasağı, erişebilirlik, eğitim, sağlık, çalışma ve istihdam, siyasal ve kamusal yaşama katılım gibi başlıklar altında engellilerin haklarını ve taraf devletlerin yükümlülüklerini ayrıntılı şekilde düzenlemektedir.
Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi

Doğru Cevap: B

Soru 14

Engelliliği, hayatın tüm alanlarında etkisi olan patolojik bir olgu olarak ele almak gerektiğini ifade eden ve özel eğitim ile tıbbi tedavi-rehabilitasyona dayanan kuramsal model aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal model

Siyasal model

Tıbbi/medikal model

İdeolojik model

Kalıtsal model

Açıklama:

Avrupa ülkeleri ve ABD 1970’li yıllardan itibaren engellilerle ilgili olarak önemli hukuki düzenlemeler yapmış, engellilerin sosyal haklarını belirlemiştir. Özel eğitim, tıbbi tedavi ve rehabilitasyona dayanan tıbbi/medikal model yaklaşım, engellilerin gereksinimlerine cevap veremediğinden bu model sosyal model yaklaşımı ile değiştirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Avrupa ülkelerinde engellilerin istihdamını sağlamak amacıyla aşağıdaki yöntemlerden hangisinin yaygın şekilde uygulama olanağı bulduğu söylenilebilir?

Korumalı işyeri yöntemi

Sınırlı tahsis yöntemi

Tahsis yöntemi

Ceza yöntemi

Kota yöntemi

Açıklama:

Avrupa ülkelerinde en yaygın olan kota sistemidir. Kota sistemi genelde iki şekilde uygulanabilmektedir. Bunlardan doğrudan doğruya kota sisteminde işveren engelli çalıştırmak zorundadır. Kotanın ihlâli halinde ise para ve/veya hapis cezası öngörülmektedir. Diğer sistemde ise kotaya uyulmasa da onun bedelinin işveren tarafından ödenmesi söz konusudur.
Kota yöntemi

Doğru Cevap: E

Soru 16

Ülkemiz mevzuatına göre 50 işçi çalıştırılan bir kamu işletmesinde kaç eski hükümlü çalıştırılmalıdır?

Açıklama:

Türk hukukunda eski hükümlülerin çalışma yaşamında korunması ile ilgili düzenlemeler 854 sayılı Deniz İş Kanunu’ndan bu yana engellilerle ilgili düzenlemelerle birlikte yapılmakta, eski hükümlüler için de kota sistemi öngörülmektedir. Ancak 5763 sayılı Kanun ile 4857 sayılı Kanun’un 30. maddesinde yapılan değişiklikle 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektöre ait işyerlerinde eski hükümlü çalıştırılma zorunluluğu kaldırılmıştır. Buna karşılık kamu işyerlerinde %2 oranında eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırma uygulaması korunmuştur.
12.07.2012 tarih ve 6333 sayılı Kanun’un 79. maddesi ile 4857 sayılı Kanun’un 30. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile 50 veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerlerinin %2 eski hükümlü işçiyi veya terörle mücadelede malul sayılmayacak derecede yaralananları mesleki, bedeni
veya ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmaları öngörülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Yasal olup olmadığına bakılmaksızın tüm göçmen işçilerin ve ailelerinin haklarını uluslararası düzeyde ele alan bu nedenle de büyük önem taşıyan uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

Vatansızların Statüsüne Dair Sözleşme

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Korunmasına Dair Sözleşme

Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokol

Mültecilerin Hukuki Statüsü İle İlgili Cenevre Sözleşmesi

Birleşmiş Milletler Anlaşması

Açıklama:

Göçün küresel bir sorun haline gelmesi üzerine çok sayıda uluslararası örgüt, göçmenlerin haklarını düzenleyen sözleşme ve programlar oluşturmuşlardır. Bu konuda en yoğun çalışma BM tarafından gerçekleştirilmiştir. Örgütün göçmenlere yönelik olarak çok sayıda programı ve sözleşmesi bulunmaktadır. Bu belgeler arasında Birleşmiş Milletler Anlaşması’nın Amaçları ve İlkeleri başlıklı 1.bölümünün 3.maddesi, 10.12. 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 13/1 ve 23.maddeleri, 28.7.1951 tarihinde imzalanan Mültecilerin Hukuki Statüsü İle İlgili Cenevre Sözleşmesi ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolü, 6.6.1960 tarihinde yürürlüğe giren Vatansızların Statüsüne Dair Sözleşme, 18.11.1990 tarihli Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme yer almaktadır. Ancak bunlardan Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Korunmasına Dair Sözleşme; yasal olup olmadığına bakılmaksızın tüm göçmen işçilerin
ve ailelerinin haklarını uluslararası<

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası göçün nedenleri arasında sayılmaz?

gelir dağılımındaki bozukluk

işsizlik

yoksulluk

eğitim olanaklarının yetersizliği

bütçe açıkları

Açıklama:

Uluslararası göçün genel olarak nedenleri arasında; doğum, ölüm oranları, yaş yapısı, işgücündeki artış gibi demografik nedenler, gelir dağılımındaki bozukluk, işsizlik, yoksulluk, eğitim olanaklarının yetersizliği gibi ekonomik nedenler, iklim değişiklikleri, deprem, erozyon, sel gibi çevresel nedenler, askeri çatışma, devrim, savaş, rejim değişiklikleri, uluslararası anlaşmalar ve mübadele gibi siyasi nedenler sayılabilir.
bütçe açıkları

Doğru Cevap: E

Soru 19

Göç konusunda en yoğun çalışma aşağıdaki örgütlerden hangisi tarafından gerçekleştirilmektedir?

ILO

IMF

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 20

Göç alan ülke olarak Türkiye 1923-1980 yılları arasında en çok göçmeni hangi ülkeden almıştır?

Bulgaristan

Yunanistan

Romanya

Irak

Suriye

Açıklama:

Göç alan ülke olarak 1923-1980 yılları arasında yaklaşık 1.3 milyon Türk kökenli göçmeni ülkeye kabul etmiştir. Bu göçmenlerin %36’sı Bulgaristan, %30’u Yunanistan, %22.1’i Yugoslavya ve %8.9’u Romanya’dan, bir bölümü de Kıbrıs, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nden gelmiş, bunların bir bölümüne vatandaşlık hakkı verilmiş, konut ve iş olanakları sağlanmaya çalışılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Dış ve iç organların zarar görmesi veya tahrip olması
Organların zarara uğraması nedeniyle ruhsal, psikolojik veya fiziki yönden fonksiyonel engellerin ortaya çıkması
Sosyal engellerin belirlenmesi

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 1980 yılında geliştirilen Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sınıfamasına göre katogoriler hangi şıkta doğru verilmiştir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafında 1980 yılında geliştirilen Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sını aması (International Classification of Impairments, Disability and Handicaps-ICIDH) kavramı üç ayrı kategoride ele almaktadır. Buna göre;

Dış ve iç organların zarar görmesi veya tahrip olması (Sakatlık/Impairment): Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki ek- sikliği ve anormalliği,
Organların zarara uğraması nedeniyle ruhsal, psikolojik veya fiziki yönden fonksi- yonel engellerin ortaya çıkması (Özürlülük, Disability): Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği,
Sosyal engellerin belirlenmesi (Engellik, Handicap): Bir yetersizlik veya özür nede- niyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini ifade etmektedir (Murat, 2009: 27-28).
Sınıflamada sakatlık organ alanını, özürlülük kişi alanını, engellilik ise toplum alanını yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

"Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen hastalık veya kaza nedeniyle bedensel, zihinsel ve ruhsal gücünü yitiren kişilere yapılan tedavi ve hizmetler sonucunda onların bu yetenek ve güçlerinin tıbbi, sosyal ve mesleki yönden en üst düzeyde düzeltilerek, toplum içinde bağımsız ve kendine yeterli duruma getirmelerine denir."
Tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Rehabilitaston

Yoğun Bakım

Sosyal Politika

Gündüz Bakımı

Acil Müdehale

Açıklama:

Tanımı verilen kavram rehabilitaston kavramıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

BM dışında anca BM'ye bağlı olarak engelliler ile ilgili çalışmalar yürüten örgütlerden; özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürütmekte olan örgüt hangisidir?

UNESCO

UNICEF

ILO

WHO

WWW

Açıklama:

BM dışında BM’e bağlı birçok örgüt engellilerle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bun- lardan UNESCO, özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürütmekte, WHO sağlık ve engelliliğin önlenmesi konusu ile ilgili teknik destek vermekte, BM Çocuk Fonu (UNICEF) çocuklara yönelik programları desteklemekte, ILO iş piyasasına engellilerin erişimini, uluslararası çalışma standartları aracılığıyla ekonomik bütünleşmenin ve teknik işbirliğinin sağlanmasını temin etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

BM dışında anca BM'ye bağlı olarak engelliler ile ilgili çalışmalar yürüten örgütlerden; sağlık ve engelliliğin önlenmesi konusu ile ilgili teknik destek vermekte olan örgüt hangisidir?

WHO

ILO

UNICEF

UNESCO

G-8

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 25

BM dışında anca BM'ye bağlı olarak engelliler ile ilgili çalışmalar yürüten örgütlerden; iş piyasasına engellilerin erişimini, uluslararası çalışma standartları aracılığıyla ekonomik bütünleşmenin ve teknik işbirliğinin sağlanmasını temin eden örgüt hangisidir?

ILO

WHO

UNICEF

UNESCO

G-20

Açıklama:

BM dışında BM’e bağlı birçok örgüt engellilerle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bunlardan UNESCO, özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürütmekte, WHO sağlık ve engelliliğin önlenmesi konusu ile ilgili teknik destek vermekte, BM Çocuk Fonu (UNICEF) çocuklara yönelik programları desteklemekte, ILO iş piyasasına engellilerin erişimini, uluslararası çalışma standartları aracılığıyla ekonomik bütünleşmenin ve teknik işbirliğinin sağlanmasını temin etmektedir. YANIT A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Özürlülük/sakatlık hayatın tüm alanlarında etkisi olan patolojik bir olgudur.
Özürlülüğe/ sakatlığa yol açan nedenleri ortadan kaldırmak yerine tedavi edici mekanizmalar uygulanmalıdır.
III. Engelliliğin/ özürlülüğün bir toplumsal sorun olarak ortaya çıkışı, toplumda var olan algılamaya bağlantılıdır.
Verilenlerden hangisi ya da hangileri Tıbbi/medikal model yaklaşımına ait görüşleri ifade eder.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

I ve II tıbbi modelin dayandığı görüşleri ifade ederken, III sosyal model yaklaşımının gürüşlerindendir. Yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Göçmenleri gruplandırmak gerekirse genel olarak kaç gruba ayrılırlar?

Açıklama:

Göçmenler genelde üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar; gönüllü-zorunlu göçmenler; ekonomik ve siyasi göçmenler; yasal (düzenli) ve yasa dışı (düzensiz) göçmenler şeklindedir. Yanıt B'dir

Doğru Cevap: B

Soru 28

Komşu bir devlette mutad ikâmetgahını muhafaza eden ve normal olarak her gün veya en az haftada bir defa normal ikâmetgahına dönen bir göçmen işçiyi ifade etmek için kullanılan kavram hangisidir?

Sınır İşçisi

Mevsimlik İşçi

Kadrolu İşçi

Memur

Kalifiye İşçi

Açıklama:

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme’ye göre; sınır işçisi kavramı komşu bir devlette mutad ikâmetgahını muhafaza eden ve normal olarak her gün veya en az haftada bir defa normal ikâmetgahına dönen bir göçmen işçiyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Kamu işyerlerinin eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak derecede yaralananları çalıştırması gerekliliğini göre; 150 çalışandan kaçı söz konusu gruba dahil insanlardan olmalıdır?

Açıklama:

Yasa gereği kamu işyerlerinde %2 oranında eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak derecede yaralananların çalıştırılması gerekir. Buna göre de 150 işçinin %2 olan 3 işçi böyle bir işyerinde çalıştırılmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

F. Almanya ile yapılan bir anlaşma ile başlayan, Türkiye'den Avrupa'ya işçi göçleri ilk olarak kaç yılında yaşanmıştır?

1950

1954

1961

1948

1940

Açıklama:

Türkiye göç ülkesi olmasının yanında aynı zamanda göç veren bir ülkedir. Türkiye’den Avrupa’ya göçler ilk olarak F.Almanya ile 30.10.1961 tarihinde imzalanan İşgücü Alımı Anlaşması ile başlamış, 1963 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nın imzalanmasıyla hızlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Türkiye’de sakat, özürlü ve çürük kavramları hangi yıl yapılan düzenlemeyle engelli olarak değiştirilmiştir?

2011

2013

2015

2017

2019

Açıklama:

Türkiye’de sakat, özürlü ve çürük kavramları 2013 yılında düzenlenmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sınıflamasını hangi yıl düzenlemiştir?

1980

1982

1984

1986

1988

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sınıflamasını 1980 yılında yapmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Engellilere yönelik BM tarafından ilk çalışmalar hangi tarihte başlatılmıştır?

1975

1971

1964

1948

1945

Açıklama:

Engellilere yönelik BM tarafından ilk çalışmalar 1945 yılında düzenlenmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi korumalı işyerinin özelliklerinden biri değildir?

Pozitif ayrımcılık uygulaması

Mesleki rehabilitasyon olanağı sağlaması

Engelliye göre özel olarak dizayn edilmiş olması

Tüm engelliler için uygulanabilir olması

Devlet tarafından teknik ve mali yönden desteklenmesi

Açıklama:

Tüm engelliler için uygulanabilir olması, korumalı işyerinin özelliklerinden biri değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen hastalık veya kaza nedeniyle bedensel, zihinsel ve ruhsal gücünü yitiren kişilere yapılan tedavi ve hizmetler sonucunda onların bu yetenek ve güçlerinin tıbbi, sosyal ve mesleki yönden en üst düzeyde düzeltilerek, toplum içinde bağımsız ve kendine yeterli duruma getirmelerine ne denir?

Tıbbi/medikal model

Sosyal Model

Rehabilitasyon

Özel eğitim

Tıbbi Tedavi

Açıklama:

Rehabilitasyon adı verilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Engellilere ilişkin özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürüten örgüt hangisidir?

UNESCO

WHO

UNICEF

ILO

Açıklama:

Engellilere ilişkin özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürüten örgüt UNESCO'dur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi tıbbi/medikal model yaklaşımın özelliklerinden biri değildir?

Özürlülüğü/sakatlığı hayatın tüm alanlarında etkisi olan patolojik bir olgu olarak ele alır

Fiziksel yetersizliklerin engelli/ özürlüye toplum tarafından dayatıldığını ileri sürer

Özürlülüğü/sakatlığı patolojik bir durum olarak görür

Özürlülüğe/sakatlığa yol açan nedenleri ortadan kaldırmak yerine tedavi edici mekanizmaları uygular

İnsanın temel hakkı olan yaşama hakkına kısıtlama ve kontrol getirir

Açıklama:

Fiziksel yetersizliklerin engelli/ özürlüye toplum tarafından dayatıldığını ileri sürmesi, tıbbi/medikal model yaklaşımın özelliklerinden biri değildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Özürlülerin/Engellilerin eğitim gereksinimlerini, özürlülük derecelerine ve özelliklerine uygun bir ortamda, genelde özel olarak yetiştirilmiş sosyal pedagoglar tarafından etkili ve verimli şekilde karşılamak amacıyla özel olarak geliştirilen eğitim programları ve tekniklerinin bütününe ne ad verilir?

Tıbbi/medikal model

Sosyal model

Mesleki rehbilitasyon

Tıbbi rehabilitasyon

Özel eğitim

Açıklama:

Özel eğitim adı verilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Türkiye’de 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkındaki Kanun hangi yılda çıkarılmıştır?

1973

2001

1991

1983

1987

Açıklama:

Türkiye’de 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkındaki Kanun, 1983 yılında çıkarılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi sosyal model yaklaşımının özelliklerinden biri değildir?

Özürlülüğü/sakatlığı patolojik bir durum olarak görür

Araştırmacıların ayrımcılık, kapitalizm ve engellilik/özürlülük arasındaki ilişki ve topluma dâhil olma gibi konulara yoğunlaşmalarına yol açmıştır.

Engellilik/özürlülük toplumsal bir sorun olarak ortaya çıkar

engelliliğin/ özürlülüğün bir toplumsal sorun olarak ortaya çıkışını, toplumda var olan algılamaya bağlamakta

fiziksel yetersizliklerin engelli/ özürlüye toplum tarafından dayatıldığını ileri sürmektedir.

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 1980 yılında geliştirilen Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sınıflaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sakatlık:Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği,
Özürlülük:Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği,
Engellilik:Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini ifade etmektedir.

Sakatlık:Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği,
Özürlülük:Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği,
Engellilik:Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini ifade etmektedir.

Sakatlık:Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği,
Özürlülük:Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini,
Engellilik:Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği ifade etmektedir.

Sakatlık:Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini,
Özürlülük: Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği,
Engellilik:Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği ifade etmektedir.

Sakatlık:Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini,
Özürlülük:Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği,
Engellilik:Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği ifade etmektedir.

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafında 1980 yılında geliştirilen Uluslararası Sakatlık, Özürlülük ve Engellilik sınıflaması (International Classification of Impairments, Disability and Handicaps-ICIDH) kavramı üç ayrı kategoride ele almaktadır. Buna göre;
• Dış ve iç organların zarar görmesi veya tahrip olması (Sakatlık/Impairment): Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ve anormalliği,
• Organların zarara uğraması nedeniyle ruhsal, psikolojik veya fiziki yönden fonksiyonel engellerin ortaya çıkması (Özürlülük, Disability): Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde gerçekleştirmedeki kısıtlılık ve yetersizliği,
• Sosyal engellerin belirlenmesi (Engellik, Handicap): Bir yetersizlik veya özür nedeniyle yaşa, cinsiyete, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesini ifade etmektedir. (Murat, 2009: 27-28)

Doğru Cevap: A

Soru 42

"İşyeri merkezinin dışında, işyerindeki işçilerden ayrı yapılan ve yeni teknolojilerin bu ayrılmayı iletişim olanakları sağlayarak temin ettiği çalışma şeklidir."
Bu tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Rehabilitasyon

Özel eğitim

Tele çalışma

Kota sistemi

Korumalı işyeri

Açıklama:

Tele çalışma işyeri merkezinin dışında, işyerindeki işçilerden ayrı yapılan ve yeni teknolojilerin bu ayrılmayı iletişim olanakları sağlayarak temin ettiği çalışma şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Avrupa ülkeleri ve ABD kaçlı yıllardan itibaren engellilerle ilgili olarak önemli hukuki düzenlemeler yaparak engellilerin sosyal haklarını belirlemiştir?

1940'lı yıllardan itibaren

1950'li yıllardan itibaren

1960'lı yıllardan itibaren

1970'li yıllardan itibaren

1980'li yıllardan itibaren

Açıklama:

Avrupa ülkeleri ve ABD 1970’li yıllardan itibaren engellilerle ilgili olarak önemli hukuki düzenlemeler yapmış, engellilerin sosyal haklarını belirlemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdaki örgütlerden hangisi engellilerle ilgili çalışma yapanlar arasında gösterilemez?

ICAO

UNESCO

ILO

UNICEF

Açıklama:

BM dışında BM’e bağlı birçok örgüt engellilerle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bunlardan UNESCO, özel eğitimle ilgili faaliyetleri yürütmekte, WHO sağlık ve engelliliğin önlenmesi konusu ile ilgili teknik destek vermekte, BM Çocuk Fonu (UNICEF) çocuklara yönelik programları desteklemekte, ILO iş piyasasına engellilerin erişimini, uluslararası çalışma standartları aracılığıyla ekonomik bütünleşmenin ve teknik işbirliğinin sağlanmasını temin etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi hükümlülere sosyal rehabilitasyon amacıyla yapılan uygulamalardan değildir?

Hükümlünün tahliye öncesinde birkaç saat veya günlüğüne tek başına veya refakatçi eşliğinde kendi evine gitmesi,

Cezaevi arazisi üzerinde kurulmuş kolonilerde ailesi ile birlikte yaşaması,

Hükümlülere infaz kurumlarında değerlendirilecek beceriler kazandırılması,

Kişisel gereksinimlerinin belirlenmesi, bunların giderilmesi için yardım edilmesi,

Uzmanlar eşliğinde tahliye sonrası karşılaşacakları sorunlarla ilgili olarak tartışmalı konferanslar ve denemeler yapılması.

Açıklama:

Sosyal rehabilitasyon infaz kurumunda veya hükümlü tahliye olduktan sonra gerçekleştirilmekte, genelde tahliye öncesi yoğunlaşmaktadır. Sosyal rehabilitasyon amacıyla çeşitli ülkelerde farklı uygulamalar yapılmaktadır. Bunlar arasında hükümlünün tahliye öncesinde birkaç saat veya günlüğüne tek başına veya refakatçi eşliğinde kendi evine gitmesi veya cezaevi arazisi üzerinde kurulmuş kolonilerde ailesi ile birlikte yaşaması, toplumsal yaşamın zorlukları ve alınabilecek önlemler konusunda uzmanlarca bilgilendirilmesi ve kişisel gereksinimlerinin belirlenmesi, bunların giderilmesi için yardım edilmesi, uzmanlar eşliğinde tahliye sonrası karşılaşacakları sorunlarla ilgili olarak tartışmalı konferanslar ve denemeler yapılması, bir refakatçi eşliğinde çeşitli nedenlerle kısa sürelerle izinli olarak dışarı çıkmalarına izin verilmesi sayılabilir.
C şıkkı ise gelişmiş ülkelerde hükümlülere verilen mesleki eğitimlerden birirdir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi "göçmen işçi-yabancı işçi-konuk işçi" gibi kavramlarla da ifade edilen göçmen türüdür?

Yasal göçmen

Ekonomik göçmen

Siyasi göçmen

Yasa dışı göçmen

Zorunlu göçmen

Açıklama:

Ekonomik göçmenler ekonomik nedenlerle, kendi istekleri ile bir başka ülkeye giden göçmenlerdir. Ekonomik göçmen yerine; göçmen işçi-yabancı işçi-konuk işçi kavramları da kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Mülteci olarak da adlandırılabilen göçmen türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yasa dışı göçmen

Ekonomik göçmen

Gönüllü göçmen

Siyasi göçmen

Kaçak göçmen işçi

Açıklama:

Zorunlu göçmenlerle, siyasi göçmenler mülteci olarak adlandırılmaktadır. Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Statüsü ile İlgili Cenevre Sözleşmesi’ne göre mülteci “ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba aidiyeti veya siyasi düşüncesi nedeniyle zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu yüzden ülkesinden ayrılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen ve geri dönmeyen kişidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Göçmen kavramını açıklamak da göç kavramı gibi oldukça güçtür. Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri bunun nedenleri arasında gösterilebilir?
I. Göçmenlerin farklı özelliklere sahip çok büyük bir kitleyi
oluşturmaları,
II. Göçmenlerin sayısının, ne kadar süredir ülkelerinin dışında olduklarının belirlenememesi,
III. Göçmenlerden bir bölümünün ülkelerine geri dönerken, bir bölümünün gittikleri ülkenin vatandaşı olmaları,
IV. Küreselleşme sonucunda yeni özelliklere sahip yeni göçmen tiplerinin ortaya çıkması.

Yalnız II

II ve IV

I ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Göçmen kavramını açıklamak da göç kavramı gibi oldukça güçtür. Bunun nedenleri arasında; göçmenlerin farklı özelliklere sahip çok büyük bir kitleyi oluşturmaları, göçmenlerin sayısının, ne kadar süredir ülkelerinin dışında olduklarının belirlenememesi, bir bölümünün ülkelerine geri dönerken, bir bölümünün gittikleri ülkenin vatandaşı olmaları, küreselleşme sonucunda yeni özelliklere sahip yeni göçmen tiplerinin ortaya çıkması sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Romanya

İsveç

Belçika

Hollanda

Fransa

Açıklama:

Türkiye göç ülkesi olmasının yanında aynı zamanda göç veren bir ülkedir. Türkiye’den Avrupa’ya göçler ilk olarak F.Almanya ile 30.10.1961 tarihinde imzalanan İşgücü Alımı Anlaşması ile başlamış, 1963 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nın imzalanmasıyla hızlanmıştır. Bu anlaşmaya benzer anlaşmalar daha sonra Avusturya, Belçika, Hollanda, Fransa, İsveç gibi diğer Avrupa ülkeleri ile de yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Türkiye, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinden ilk olarak hangisine göçmen işçi yollamıştır?

Lübnan

Cezayir

Katar

Birleşik Arap Emirlikleri

Libya

Açıklama:

Avrupa ülkeleri dışında işsizlik baskısıyla ilk defa Libya’dan gelen talep üzerine 1970’lerin ikinci yarısından itibaren Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerine, 1990’lı yıllardan itibaren Rusya Federasyonu ve Eski Sovyet Cumhuriyetleri’ne işçi gönderilmeye başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Türkiye’de sakat, özürlü ve engelli kavramları konusunda dil birliği hangi yılda sağlanmıştır?

1990

1994

2005

2007

2013

Açıklama:

Türkiye’de sakat, özürlü ve engelli kavramları konusunda dil birliği sağlanamamıştır. Ancak 25.04.2013 tarihinde kabul edilen 6462 sayılı Kanun farklı yasal düzenlemelerde yer alan sakat, özürlü, çürük kavramlarını engelli olarak değiştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

"Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen hastalık veya kaza nedeniyle bedensel, zihinsel ve ruhsal gücünü yitiren kişilere yapılan tedavi ve hizmetler sonucunda onların bu yetenek ve güçlerinin tıbbi, sosyal ve mesleki yönden en üst düzeyde düzeltilerek, toplum içinde bağımsız ve kendine yeterli duruma getirmektir." ifadesi hangi karamın tanımıdır?

Sosyal güvenlik

Sürdürülebilirlik

Rehabilitasyon

Sosyal dışlanma

Sosyal yardımlaşma

Açıklama:

Rehabilitasyon doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen hastalık veya kaza nedeniyle bedensel, zihinsel ve ruhsal gücünü yitiren kişilere yapılan tedavi ve hizmetler sonucunda onların bu yetenek ve güçlerinin tıbbi, sosyal ve mesleki yönden en üst düzeyde düzeltilerek, toplum içinde bağımsız ve kendine yeterli duruma getirmelerine denir. Rehabilitasyon tıbbi, mesleki ve sosyal rehabilitasyon olarak sınıflandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Engellilerin korunmasına yönelik uluslararası düzeyde ilk çalışmalar, Birleşmiş Milletler
tarafından hangi yılda başlatılmıştır?

1945

1954

1960

1980

1989

Açıklama:

Engellilerin korunmasına yönelik uluslararası düzeyde ilk çalışmalar, Birleşmiş Milletler
tarafından 1945 yılında başlatılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Doğuştan veya sonradan olan bedensel ve psiko-sosyal yapıda ortaya çıkabilecek bir özürlülüğü/engelliliği, önce teşhis etmeye, daha sonra ortadan kaldırmaya veya azaltmaya çalışarak, kişinin geriye kalan yetenekleri ile başkalarına gerek duymadan yaşamını sürdürmesini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalara ne ad verilir?

Mesleki rehabilitasyon

Özel eğitim

Sosyal model yaklaşımı

Tıbbi rehabilitasyon

Tıbbi/Medikal model yaklaşımı

Açıklama:

Tıbbi rehabilitasyon: Doğuştan veya sonradan olan bedensel ve psiko-sosyal yapıda ortaya çıkabilecek bir özürlülüğü/engelliliği, önce teşhis etmeye, daha sonra ortadan kaldırmaya veya azaltmaya çalışarak, kişinin geriye kalan yetenekleri ile başkalarına gerek duymadan yaşamını sürdürmesini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalardır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Tıbbi rehabilitasyon

Özel eğitim

Mesleki rehabilitasyon

Sosyal yaklaşım modeli

Tıbbi/Medikal yaklaşım modeli

Açıklama:

Özel Eğitim (Özürlü/Engelli Eğitimi): Özürlülerin/Engellilerin eğitim gereksinimlerini, özürlülük derecelerine ve özelliklerine uygun bir ortamda, genelde özel olarak yetiştirilmiş sosyal pedagoglar tarafından etkili ve verimli şekilde karşılamak amacıyla özel olarak geliştirilen eğitim programları ve tekniklerinin bütünüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Herhangi bir mesleği olmayan, mesleğinde yetersiz olan veya meslek değiştirmek isteyen özürlülerin/engellilerin emek piyasasında gereksinim duyulan ve engel grubuna uygun bir meslekte yetiştirilerek, fiziki ve mesleki yönden mümkün olan en yüksek kapasiteye ulaşmalarını ve eğitim gördükleri meslekte istihdamlarını sağlayan hizmetler bütününe ne ad verilir?

Tıbbi rehabilitasyon

Tele çalışma

Sosyal yaklaşım modeli

Tıbbi/Medikal yaklaşım modeli

Mesleki rehabilitasyon

Açıklama:

Mesleki Rehabilitasyon: Herhangi bir mesleği olmayan, mesleğinde yetersiz olan veya meslek değiştirmek isteyen özürlülerin/engellilerin emek piyasasında gereksinim duyulan ve engel grubuna uygun bir meslekte yetiştirilerek, fiziki ve mesleki yönden mümkün olan en yüksek kapasiteye ulaşmalarını ve eğitim gördükleri meslekte istihdamlarını sağlayan hizmetler bütünüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 57

İşyeri merkezinin dışında, işyerindeki işçilerden ayrı yapılan ve yeni teknolojilerin ayrılmayı iletişim olanakları sağlayarak temin ettiği çalışma şekline ne ad verilir?

Mesleki rehabilitasyon

Özel eğitim

Tele çalışma

Tıbbi rehabilitasyon

Sosyal yaklaşım modeli

Açıklama:

Tele çalışma işyeri merkezinin dışında, işyerindeki işçilerden ayrı yapılan ve yeni teknolojilerin bu ayrılmayı iletişim olanakları sağlayarak temin ettiği çalışma şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme’ye göre; komşu bir devlette mutad ikâmetgahını muhafaza eden ve normal olarak her gün veya en az haftada bir defa normal ikâmetgahına dönen bir göçmen işçiyi ifade eden kavram nedir?

Mevsimlik işçi

Uluslararası işçi

Sınır işçisi

Hükümlü işçi

Esi hükümlü işçi

Açıklama:

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme’ye göre; sınır işçisi kavramı komşu bir devlette mutad ikâmetgahını muhafaza eden ve normal olarak her gün veya en az haftada bir defa normal ikâmetgahına dönen bir göçmen işçiyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme’ye göre; niteliği gereği mevsimsel koşullara bağımlı olan ve yılın belli bir bölümünde yapılabilen işi yapan göçmen işçiyi ifade eden kavram hangisidir?

Sınır işçisi

Mevsimlik işçi

Hükümlü işçi

Uluslararası işçi

Esi hükümlü işçi

Açıklama:

Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunmasına Dair Sözleşme’ye göre; mevsimlik işçi kavramı niteliği gereği mevsimsel koşullara bağımlı olan ve yılın belli bir bölümünde yapılabilen işi yapan göçmen işçiyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Türkiye’den Avrupa’ya göçler ilk olarak F.Almanya ile yapılan anlaşmaya göre başlamıştır. F.Almanya ile yapılan anlaşma hangi yıl imzalanmıştır?

1954

1960

1961

1967

1969

Açıklama:

Türkiye’den Avrupa’ya göçler ilk olarak F.Almanya ile 30.10.1961 tarihinde imzalanan İşgücü Alımı Anlaşması ile başlamış, 1963 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nın imzalanmasıyla hızlanmıştır. Bu anlaşmaya benzer anlaşmalar daha sonra Avusturya, Belçika, Hollanda, Fransa, İsveç gibi diğer Avrupa ülkeleri ile de yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi işçinin ücret karşılığında, işverenin belirlediği bir malı veya hizmeti, bağlı olduğu işverene ait işyeri veya sair bir tesis dışında üretmesidir?

Evde Üretim

Evde Çalışma

Kısmi Zamanlı Çalışma

Tam Zamanlı Çalışma

İsteğe Bağlı Çalışma

Açıklama:

İşçinin ücret karşılığında, işverenin belirlediği bir malı veya hizmeti, bağlı olduğu işverene ait işyeri veya sair bir tesis dışında üretmesine Evde Çalışma adı verilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdaki ülkelerden hangisi, Türkiye Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve AB ülkeleri dikkate alındığında en düşük kadın işgücü katılım oranına sahip ülkedir?

Pakistan

Hindistan

Belçika

Türkiye

İran

Açıklama:

Türkiye Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve AB ülkeleri dikkate alındığında en düşük kadın işgücü katılım oranına sahip ülke Türkiye'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engellerdir?

Cam Tavan

Cam Taban

Şeffaf Taban

Toplumsal Blok

Cinsiyetçi Engel

Açıklama:

Örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engeller Cam tavan/Şeffaf tavan isimleri ile anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Çalışma yaşamında kadına yönelik cinsiyet ayrımcılığı kaça ayrılmaktadır?

Açıklama:

Çalışma yaşamında kadına yönelik cinsiyet ayrımcılığı 3'e ayrılmaktadır; Eğitim ve Meslek Seçiminde Ayrımcılık, İşe Alınma ve İş Sırasında Ayrımcılık, ve İş İlişkisinin Sona Ermesi Sırasında Ayrımcılık.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Kadına yönelik olarak gelişen olumlu ayrımcılık uygulamaları ilk olarak hangi ülkede gündeme gelmiştir?

İsveç

İsviçre

Türkiye

İngiltere

Amerika

Açıklama:

Kadına yönelik olarak gelişen olumlu ayrımcılık uygulamaları ilk olarak Amerika'da gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

'Fırsat eşitliğini ana politika ve faaliyetlere dâhil etme' politikasının amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Fırsat eşitliğinin ayrı bir politika olarak değerlendirmemek ve topluluğun bütün politikaları ile bütünleştirmek.

Eşitsizliklerin kaldırılması amacıyla geçici bir süre eşitsizlik içeren uygulamalar, kotalar ve diğer uygulamalarla kadınların toplumsal yaşamın her alanına katılımının arttırılması.

Kadınların ve erkeklerin başlangıç noktalarını eşitleyerek, kadınların erkeklerle daha etkin bir biçimde rekabet etmelerini sağlamak.

İş pozisyonlarının kadın ve erkeklere açık olması, kadın ve erkeklerin bu pozisyonlara başvurabilmelerine olanak sağlamak.

Kadınların yaşamın her alanında erkeklerden daha etkin pozisyona gelebilmelerini sağlamak.

Açıklama:

Fırsat eşitliğini ana politika ve faaliyetlere dâhil etme' politikasının amacı; Fırsat eşitliğinin ayrı bir politika olarak değerlendirmemek ve topluluğun bütün politikaları ile bütünleştirmektir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki ülkelerden hangisi 'Ebeveyn İzni'ni uygulamaya koyan ilk ülkedir?

İsveç

İsviçre

Fransa

ABD

Fransa

Açıklama:

İsveç, 'Ebeveyn İzni'ni uygulamaya koyan ilk ülkedir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdaki uluslararası örgütlerden hangisi 'Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'ni oluşturan örgüttür?

Avrupa Konseyi

Avrupa Birliği

Birleşmiş Milletler

ILO

Uluslararası Çalışma Örgütü

Açıklama:

'Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'ni oluşturan örgüt Birleşmiş Milletler'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Kadın işçilerin fizyolojik özellikleri nedeniyle korunmasına yönelik olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 72. maddesine göre kadınların çalıştırılmasının yasak olduğu alan hangisidir?

Madenler

Kireç ocakları

Fabrikalardaki gece vardiyaları

Yer altı ve Su altı

Ağır iş gerektiren her yer

Açıklama:

Kadın işçilerin fizyolojik özellikleri nedeniyle korunmasına yönelik olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 72. maddesine göre kadınların çalıştırılmasının yasak olduğu alan, yer altı ve su altı'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Türkiye'nin AB’nin Cinsiyet Eşitliği Topluluk Programı’na katılarak istihdam stratejisini izleme çabası içine girdiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1973

1983

1993

2003

2013

Açıklama:

2003 yılında Türkiye AB’nin Cinsiyet Eşitliği Topluluk Programı’na katılarak istihdam stratejisini izleme çabası içine girmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kadınlar hangi yüzyılda ücretli işçi statüsünde çalışmaya başlamışlardır?

16.

17.

18.

19.

20.

Açıklama:

Kadınların ücretli işçi statüsünde çalışmaları, 18. yüzyılın ikinci yarısında Sanayi Devrimi ile birlikte başlamıştır. Bu dönemde kadınların çalışma yaşamına girmelerinde; ailenin gelirinin yetersizliğinden kaynaklanan ekonomik nedenler, gelişen teknoloji, kadınların tüm ülkelerde sanayileşmenin ilk başladığı sektör olan dokuma sektöründe erkeklere göre daha başarılı, daha uysal ve daha az ücretle çalışmaya razı olmaları etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kadınların çalışma yaşamında özel olarak korunmaları ile ilgili ilk hukuki düzenlemeler hangi ülkede yapılmıştır?

İngiltere

Fransa

Almanya

ABD

Rusya

Açıklama:

Sanayi Devrimi sonrasında kadınlar tekstil ve dokuma işkolları başta olmak üzere birçok işkolunda çok ağır koşullar altında çalışmak zorunda kalmışlardır. Bu durum toplumda düzen ve birliğin bozulmasına, âhlaki çatışmalara neden olmuş, yoğun tepkiler üzerine İngiltere’de kadınların çalışma yaşamında özel olarak korunmaları ile ilgili ilk hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bunu Fransa, Almanya ve diğer ülkelerde yapılan düzenlemeler izlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

7-11 yaşları arasındaki kız çocukları için ilköğretimin zorunlu hale getirilmesi aşağıdaki düzenlemelerden hangisi ile anayasal bir zorunluluk haline dönüştürülmüştür?

1876 Anayasası

1921 Anayasası

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1982 Anayasası

Açıklama:

1869 yılında Maarif Umumiye Nizamnamesi ile 7-11 yaşları arasındaki kızlar için ilköğretim zorunlu hale getirilmiş, bu düzenleme 1876 Anayasasında anayasal zorunluluk haline dönüştürülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Müslüman kadınların, Bursa’da dokuma fabrikalarında ilk defa ücretli işçi olarak çalışmaya başlamaları hangi yıllardan sonra görülmüştür?

1750'li

1800'lü

1860'lı

1930'lu

1950'li

Açıklama:

Evlerde kurulan tezgâhlarda aile ve piyasa için gerçekleştirilen halı ve dokuma işleri, kadınların XIX. yüzyılın ortalarından itibaren, önce küçük atölyelerde daha sonra fabrikalarda çalışma hayatına girdikleri ilk alan olmuştur. Müslüman olmayan kadınlar 1840’lardan itibaren Rumeli’de, Müslüman kadınlar 1860’lardan sonra Bursa’da dokuma fabrikalarında ücretli işçi olarak çalışmaya başlamışlardır. Ancak dokuma fabrikalarında çalışan Müslüman kadın işçi sayısı, Müslüman olmayanlara göre düşük kalmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 15

Dünya Bankası Türkiye İşgücü Piyasaları Çalışma Raporu’na göre; kadın-erkek arasında cinsiyete dayalı ücret farklılıkları bağlamında kadın- erkek ücret ortalamaları arasında
yüzde kaç oranında bir fark bulunmaktadır?

Kadın- erkek ücret ortalamaları arasında bir fark bulunmamaktadır.

Açıklama:

Dünya Bankası Türkiye İşgücü Piyasaları Çalışma Raporu’na göre; Türkiye’de kentlerde kadın- erkek ücret ortalamaları arasında
%22 oranında bir fark bulunmaktadır TÜİK Kazanç Yapısı Anketi sonuçlarına göre de 2010 yılı için tüm eğitim düzeylerinde kadınların ücretleri erkeklerin ücretlerinden belirgin şekilde düşüktür. Bazı alan araştırmalarında kadınlara aynı taban ücret ödense bile ek ödemelerde farklı uygulamalar yapıldığı tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Cinsel taciz; yaşı, medeni durumu, fiziksel görünüşü, geçmişi veya mesleki konumu önemli olmaksızın tüm kadınları etkilemekle birlikte aşağıdakilerden hangisi cinsel tacizden daha fazla etkilenen kadınlar arasında yer almaz?

Bekar kadınlar

30 yaşın üstündeki kadınlar

Boşanmış kadınlar

Bakmakla yükümlü olduğu yakınları bulunan kadınlar

Ayrı yaşayan kadınlar

Açıklama:

Cinsel taciz çalışma yaşamında kadınların karşılaştıkları en önemli sorunlardan biridir. Cinsel taciz; yaşı, medeni durumu, fiziksel görünüşü, geçmişi veya mesleki konumu önemli olmaksızın tüm kadınları etkilemektedir. Ancak araştırmalar 30 yaşın altında,
bekâr, boşanmış, ayrı yaşayan veya bakmakla yükümlü olduğu yakınları bulunan kadınların cinsel tacizden daha fazla etkilendiğini göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Dünyada kanunlarla kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk düzenleme olan Eşit Ücret Kanunu hangi yılda kabul edilmiştir?

1936

1945

1952

1963

1978

Açıklama:

Kanunlarla kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk düzenleme 1963 yılında ABD’de Eşit Ücret Kanunu ile yapılmış, bu düzenleme ile kadın- erkek arasında ücret ayrımcılığı yapılmaması hukuki teminat altına alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Dünyada kanunlarla kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk düzenleme olan Eşit Ücret Kanunu hangi ülkede kabul edilmiştir?

Almanya

ABD

İngiltere

İsviçre

Fransa

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 19

Olumlu ayrımcılık politikaları Dünyada ilk olarak hangi ülkede gündeme gelmiştir?

İngiltere

Kanada

İsviçre

İtalya

ABD

Açıklama:

İlk olarak ABD’de gündeme gelen olumlu ayrımcılık politikaları ise daha sonra diğer ülkelerde de uygulanmaya başlanmış, bu politikaların yaygınlık kazanmasında kadın hareketleri ile uluslararası örgütler düzeyinde geliştirilen duyarlılık ve ABD’nin izlediği politikalar önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Türkiye Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesini hangi yılda kabul etmiştir?

1965

1970

1975

1980

1985

Açıklama:

Türkiye BM Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ni bazı çekincelerle
1985 yılında kabul etmiş, daha sonra bu çekinceleri kaldırmıştır. 1990 yılında
sözleşmenin öngördüğü ulusal mekanizma olarak 422 sayılı KHK ile Kadınların Statüsü
ve Sorunları Başkanlığı kurulmuş, başkanlık daha sonra genel müdürlüğe dönüştürülmüş,
2004 yılında bu kurum ile ilgili olarak 5251 sayılı Genel Müdürlüğün Teşkilat Kanunu çıkarılmıştır.
Kurum 8.6.2011 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 633 sayılı KHK ile Aile
ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlanmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi İlkel toplumlarda kadınlar fizyolojik özelliklerine bağlı olarak üstlendikleri görevlerden biri değildir?

Bitki Toplama

Çocuk Bakımı

Avcılık

Dokuma

Çeşitli Ev Aletlerinin Yapımı

Açıklama:

İlkel toplumlarda kadınlar fizyolojik özelliklerine bağlı olarak bitki toplama, çocuk bakımı, dokuma, çeşitli ev aletlerinin yapımı ile uğraşmış, erkekler avcılık görevini üstlenmişlerdir. Bu dönemde kadınlar doğurganlık özellikleri ve yaptıkları işlerle aile içinde üstün bir statü elde etmiş, anaerkil aile yapısı ortaya çıkmıştır. Yerleşik düzene geçilmesi ile birlikte toplumların ekonomik, sosyal ve siyasi yapısında köklü değişiklikler olmuş, yerleşim merkezlerinin kurulması sonucu mübadele ekonomisi doğmuş, ticaret başlamış, üretim araçları çeşitlenmiş, tarımsal faaliyetler artmış, yeni işkolları ortaya çıkmıştır. Bu olumlu gelişmelere karşılık insanlar, doğa ve birbirleri ile egemenlik savaşına girişmiş, fiziksel güç ve üstünlük ön plana çıkmış, bu durum kadın erkek ilişkilerine de yansımıştır. Erkekler fiziksel güç gerektiren işlerle uğraşırken, kadınlar aktif üretim sürecinden evlerine çekilmiş, anaerkil aile düzeni yerini ataerkil aile düzenine bırakmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisinde analık nedeniyle kadın işçilere izin verilmesi konusunda hukuki düzenlemeler yapılmıştır?

Almanya

İngiltere

Fransa

İsviçre

Açıklama:

XIX. yüzyılın sonunda ise metalürji, araba, kimya gibi sektörlerdeki gelişmeler kadın işgücü kullanımını geçmişe oranla büyük ölçüde sınırlandırmıştır. Ancak XIX. yüzyılın son çeyreğinde kadınların analık nedeniyle korunmalarına yönelik düzenlemeler de yapılmaya başlanmıştır. Örneğin Almanya’da sosyal sigortalar kapsamında analık sigortası, İsviçre’de analık halinde kadın işçilere izin verilmesi konusunda hukuki düzenlemeler yapılmış, bu tür politikalar XX. yüzyılın başında diğer ülkelerde de yaygınlaşmaya başlamıştır. I.Dünya Savaşı yıllarında kadınlar erkeklerin boş bıraktıkları yerleri doldurmuş, onların hâkim oldukları sektörlerde çalışmaya başlamışlardır. 1921-1931 yılları arasında kadınlar, yeni sektörlere ve ticarete girmiş ancak 1929 Ekonomik Bunalımı’ndan en fazla etkilenen kesim yine kadınlar olmuştur. Örneğin ABD’de evli kadınların çalışmalarına karşı devletin de desteklediği kampanyalar başlatılmış, İngiltere’de sadece bekâr kadınların çalışmalarına izin verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi kadın ile erkek ve kadınlar arasındaki eşitsizliği daha da arttırmaktadır?

Kamu ve Hizmet Sektörü

Demografik Gelişmeler

Eğitim Olanaklarının Artması

Evlenme Oranlarındaki Azalma

Küreselleşme

Açıklama:

II. Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemde; gelişmiş ülkelerde kamu ve hizmet sektörünün gelişmesi, demografik gelişmeler, eğitim olanaklarının artması, çekirdek ailelerin yaygınlaşması, evlenme oranlarındaki azalma, boşanma oranlarındaki artış, toplumun kadının çalışmasına bakış açısının değişmesi, çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetlerinde sağlanan gelişmeler, kadının ev işlerini azaltan ve kolaylaştıran teknolojik gelişmeler, üretim ve hizmet sektöründe kullanılan ve üretimi basitleştirip kolaylaştıran yeni teknolojiler gibi nedenlerle kadının işgücüne katılımı artmıştır. Küreselleşme, özellikle 80’li yıllar ve sonrasında uygulanan Neo-liberal politikalar, bunlarla bağlantılı
esnekleştirme uygulamaları ise kadınların üretim sürecine daha fazla ancak daha kötü koşullarda katılmalarına neden olmuştur. Kadınlar halen gelişmekte olan ülkelerde çok uluslu şirketlerin ucuz emeğini oluşturmakta, giderek artan uluslararası kaçak işgücü göçü içinde yer alan göçmen kadınlar göç ettikleri ülkelerde sanayi ve hizmet sektöründe kayıt dışı çalışmaktadırlar. Küreselleşme kadın ile erkek ve kadınlar arasındaki eşitsizliği daha da arttırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Kayıt dışı çalışmanın en yaygın biçimi olan ve içinde kadınların, erkeklere oranı tüm dünyada yüksek olan çalışma biçimidir?

Tarım Sektöründeki İstihdam

Hizmet Sektöründe İstihdam

Evde İstihdam

Ücretsiz Aile Yardımcıları

Kısmi Süreli İstihdam

Açıklama:

Kadının tarım sektöründeki istihdamı dünya genelinde azalırken, sanayi ve hizmetlerde artmaktadır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde kadınların büyük bölümü hâla tarım sektöründe yer alırken, gelişmiş ülkelerde hizmet sektörü ön plana çıkmaktadır. Kadınlar ücretli, kendi hesabına çalışan veya ücretsiz aile yardımcısı olarak çalışma yaşamında yer almaktadır. Dünya genelinde 2012 yılı ILO verilerine göre istihdam edilen kadınlar içinde kendi hesabına çalışanlarla ücretsiz aile yardımcılarının oranı %50.4 ile yüksek bir düzeydedir. Bu oran kadın istihdamının yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Gelişmiş ülkelerde standart dışı çalışma şekilleri, gelişmekte olan ülkelerde iş ve sosyal güvenlik kanunlarının koruması, örgütlenme ve toplu pazarlık hakkının kapsamı dışında kalan kayıt dışı çalışma kadınlar arasında yaygındır. Kayıt dışı çalışmanın yaygın olmasında eğitim yetersizliği, kadınların gelirlerinin ekonomik destek olarak görülmesi, kayıt dışı işlerin aile üyeleri ile birlikte yapılması, düzenlilik gerektirmemesi, bu tür işlere ulaşma kolaylığı ve cinsiyete dayalı işbölümü gibi nedenler önemli rol oynamaktadır. Dünya genelinde kadınların kayı dışı sektördeki payı, kayıtlı sektörden daha yüksektir. Kayıt dışı çalışmanın en yaygın biçimi olan evde çalışma içinde kadınların oranı erkeklere göre tüm dünyada yüksektir. Standart dışı çalışma şekilleri içinde özellikle kısmi süreli çalışma kadınların en fazla çalıştıkları çalışma şeklidir. 2014 verilerine göre; AB 28’de 15-64 yaş grubunda kadınların %32.2’si kısmi süreli çalışmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve AB ülkeleri dikkate alındığında en düşük kadın işgücü katılım oranına sahip ülkedir?

Almanya

Fransa

İngiltere

İsviçre

Türkiye

Açıklama:

Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranı 2014 verilerine göre %30.3’dür. Türkiye Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve AB ülkeleri dikkate alındığında en düşük kadın işgücü katılım oranına sahip ülkedir. Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranının düşük olmasında; din, gelenekler, aile içinde kadına yüklenilen rol, kadının eğitim düzeyinin düşük olması, ailenin gelir düzeyi, çocuk, engelli ve yaşlı bakımı ile ilgili kamusal hizmetlerin yetersizliği işyerlerinde yaşanan ayrımcı uygulamalar önemli rol oynamaktadır . Kadın istihdam oranı ise 2014 verilerine göre %26.7’dir. Bu Oran AB 28 için %46’dır. Kadınlarda işsizlik oranı AB ülkelerinden daha yüksektir. Oran Türkiye’de %11.9 iken bu oranlar AB28’de %10.2dir. 2014 verilerine göre Türkiye’de istihdam edilen kadınların % 33’ü tarım, %17.1’i sanayi, %49.9’u hizmet sektöründe çalışmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Kadına karşı yapılan cinsiyet ayrımcılığının kökeninde yatan sebeplerden biri değildir?

Ekonomik

Siyasi

İdeolojik

Meslek Seçimi

Kültürel Nedenler

Açıklama:

Kadına karşı ayrımcılık; Birleşmiş Milletler Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi ile “kadınların medeni durumlarına bakılmaksızın, kadın-erkek eşitliğine dayalı olarak siyasi, ekonomik, kültürel, medeni ve diğer alanlardaki insan hakları ve temel özgürlüklerin tanınması, kullanılması, bunlardan yararlanılmasını engelleyen, ortadan kaldıran, cinsiyete bağlı olarak yapılan herhangi bir ayrım, mahrumiyet ve kısıtlama” şeklinde tanımlanmıştır. Cinsiyet ayrımcılığının kökeninde ekonomik, siyasi, ideolojik ve kültürel nedenler yatmakta, ülkenin gelişmişlik düzeyine bağlı olmaksızın tüm ülkelerde görülmektedir. Cinsiyet ayrımcılığın biçim ve derecesi çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kamu veya özel sektör olmasına, yapılan işe bağlı olarak değişebilmektedir. Cinsiyet ayrımcılığı bir taraftan kadının işgücüne katılımını olumsuz yönden etkilemekte, diğer taraftan işten soğumasına ve çalışma yaşamından çekilmesine neden olmaktadır. Kadınların çalışma yaşamında karşılaştıkları cinsiyet ayrımcılığı uygulamalarının bir bölümü eğitim ve meslek seçiminde; bir bölümü işe alınma, iş sırasında ve iş ilişkisinin sona ermesi aşamasında ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Kadın - erkek arasında cinsiyete dayalı ücret farklılıklarını oluşturan nedenlerden biri değildir?

Toplum İçindeki Rol Dağılımı

Kadının Eğitim Düzeyinin Düşüklüğü

Kadın Emeğinin Ekonomik Yönden Değersiz Kabul Edilmesi

Sanayi ve Hizmet Sektöründe Çalışan Kadın ve Erkeğin Aynı Ücreti Alması

Kadınlar Arasında Sınıfsal Dayanışmanın Zayıf Olması

Açıklama:

Kadın - erkek arasında cinsiyete dayalı ücret farklılıkları tüm dünyada önemli bir sorundur. Bu farklılık; “kadının fizyolojik özellikleri, toplum içindeki rol dağılımı, kadın-erkek işi ayrımı, kadının eğitim düzeyinin düşüklüğü, çalışma yaşamında kısa kalması veya ara vermesi, kadın emeğinin ekonomik yönden değersiz kabul edilmesi, çalışma şekli, kadınlar arasında sınıfsal dayanışmanın zayıf olması” gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanmaktadır. Ayrımcılık; işletmelerde aynı iş için farklı ödeme yapılması veya eşit verimliliğe sahip bireylerin farklı ücret düzeyine karşılık gelen farklı işlere sahip olmaları şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk Eşit Ücret Kanununu hangi ülkede yürürlüğe girmiştir?

İngiltere

ABD

Fransa

Almanya

Türkiye

Açıklama:

Kadınların cinsiyet ayrımcılığına karşı korunmasına yönelik düzenlemeler haklara sahip olmada ve haklardan yararlanmada kadın ile erkek arasında cinsiyetlerinden dolayı yapılan ayrımı önlemeyi amaçlamaktadır. Eşitlik bakımından kadınların çalışma yaşamında korunmasının eşit davranma ve eşit değerde işe eşit ücret olmak üzere iki boyutu bulunmaktadır. Kanunlarla kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk düzenleme 1963 yılında ABD’de Eşit Ücret Kanunu ile yapılmış, bu düzenleme ile kadın- erkek arasında ücret ayrımcılığı yapılmaması hukuki teminat altına alınmıştır. 1972 yılında da aynı ülkede kadınların işe girme, ücretlendirme ve işte yükselme olanakları açısından erkeklerle eşit muamele görmelerini öngören İstihdamda Fırsat Eşitliği Kanunu kabul edilmiştir. Bu kanunu daha sonra Avrupa ülkelerinde ve gelişmekte olan ülkelerde çıkarılan benzer kanunlar izlemiştir. Örneğin İngiltere’de 1970 yılında Eşit Ücret Kanunu, 1975 yılında da Cinsiyet Ayrımcılığı Kanunu yürürlüğe girmiştir. Bu kanun ile işe alma, iş ilişkisi ve iş ilişkisinin sona erdirilmesi sırasında cinsiyete dayalı ayrımcılık yapılması yasaklanmıştır. İlk olarak ABD’de gündeme gelen olumlu ayrımcılık politikaları ise daha sonra diğer ülkelerde de uygulanmaya başlanmış, bu politikaların yaygınlık kazanmasında kadın hareketleri ile uluslararası örgütler düzeyinde geliştirilen duyarlılık ve ABD’nin izlediği politikalar önemli rol oynamıştır. Olumlu ayrımcılık politikaları arasında kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği ortadan kaldırmak için kadınlara özgü tasarlanmış mesleki formasyon programlarının uygulanması, benzer niteliklere sahip kadın ve erkekler arasında seçim yapılırken önceliğin kadından yana kullanılması, istihdam ve çalışma koşullarında kadınlara karşı uygulanan ayrımcılığın kaldırılması, istihdamda ve iş ararken, kadınlar ve erkekler arasında ideal rol bölüşümü hakkındaki kemikleşmiş anlayışlara dayanan tavır, uygulama ve yapılaşmadan doğan ayrımcı uygulamaların karşı eylem yoluyla etkisizleştirilmesi, geleneksel olarak kadınların yaptığı işlere yeniden değer biçilmesi, kadınların geleneksel olmayan işlere ve üst sorumluluk düzeylerine katılımlarının teşvik edilmesi sayılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi kadınların geleneksel sorumluluklarının bir ölçüde de olsa azaltılmasına ve işgücü piyasası ile uyumlaştırılmasına yönelik olarak Çocuk bakımı konusunda kadın ve erkek rollerini biraz olsun değiştirmeyi hedefleyen bir politikadır?

Ebeyn İzni

Online Çalışma İzni

Çocuk Bakım Hizmeti

Evlat Edinme İzni

Kısmi Çalışma İzni

Açıklama:

Günümüzde AB düzeyinde ve Birlik ülkelerinde bu politikalara ek olarak kadınların geleneksel sorumluluklarının bir ölçüde de olsa azaltılmasına ve işgücü piyasası ile uyumlaştırılmasına yönelik politikalar uygulanmaktadır. Çocuk bakımı konusunda kadın ve erkek rollerini biraz olsun değiştirmeyi hedefleyen bu politikalardan biri ebeveyn iznidir. Ebeveyn izni ilk olarak 1974 yılında İsveç’te kabul edilen bir kanun ile uygulanmaya başlanmış, daha sonra AB üyesi diğer ülkelerde de uygulama alanı bulmuştur. Ayrıca 14.12.1995 tarihinde iş ve aile yaşamını bağdaştırmak ve erkeklerle kadınlar arasında fırsat ve muamele eşitliğini sağlamak amacıyla Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC), Avrupa Sanayi ve İşveren Konfederasyonları Birliği (UNICE BUSINESSEUROPE), Kamu İşletmeleri Avrupa Merkezi (CEEP) Ebeveyn İzni Çerçeve Anlaşması’nı kabul etmişlerdir. Avrupa Konseyi bu anlaşmanın üye ülkelerde yürürlüğe konulmasını sağlamak amacıyla 3.6.1996 tarihinde 96/34/EC sayılı Ebeveyn İzni Çerçeve Anlaşması’na İlişkin Direktifi oluşturmuştur (ETUC, 4). Ancak Direktif ’e rağmen uygulamada ebeveyn iznine erkeklerin pek fazla ilgi göstermedikleri, İskandinav ülkelerinde bile ebeveyn izni kullanan erkek oranının sınırlı kaldığı görülmüştür. Bunun üzerine Almanya gibi bazı Birlik ülkelerinde erkeklerin ebeveyn iznini kullanmalarını teşvik etmek amacıyla yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) kadınların korunması ile ilgili olarak kabul ettiği sözleşmelerden biri değildir?

1982 tarih ve 158 sayılı Hizmet İlişkisine son Verilmesine İlişkin Sözleşme

26.6.1990 tarih ve 171 sayılı Gece Çalışması Sözleşmesi

29.6.1951 tarih ve 100 sayılı Eşdeğerde İş İçin Erkek ve Kadın İşçiler Arasında Ücret Eşitliği Hakkında Sözleşme

25.6.1958 tarih ve 111 sayılı İstihdam ve Meslek Alanında Ayrımcılık Sözleşmesi

2013 tarihli Gebe ve Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik

Açıklama:

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) kadınların korunması ile ilgili olarak farklı tarihlerde kabul ettiği çok sayıda sözleşme bulunmaktadır. Bu sözleşmeler arasında; 15. 6.2000 tarih ve 183 sayılı Analığın Korunması Sözleşmesi (gözden geçirilmiş), 21.6.1935 tarih ve 45 sayılı tarihli Her Nevi Maden Ocaklarında, Yer altı İşlerinde Kadınların Çalıştırılmaması Hakkında Sözleşme, 26.6.1990 tarih ve 171 sayılı Gece Çalışması Sözleşmesi, 29.6.1951 tarih ve 100 sayılı Eşdeğerde İş İçin Erkek ve Kadın İşçiler Arasında Ücret Eşitliği Hakkında Sözleşme, 25.6.1958 tarih ve 111 sayılı İstihdam ve Meslek Alanında Ayrımcılık Sözleşmesi, 23.6.1981 tarih ve 156 sayılı Aile Sorumlulukları Olan Kadın ve Erkek İşçilere Eşit Davranılması ve Eşit Fırsatlar Tanınması Hakkında Sözleşme, 1982 tarih ve 158 sayılı Hizmet İlişkisine son Verilmesine İlişkin Sözleşme, 1994 tarih ve 175 sayılı Kısmi süreli Çalışma Hakkında Sözleşme sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Kadınlar ne zamandan itibaren ücretli işçi statüsünde çalışmaya başlamışlardır?

Sanayi devrimi

Birinci Dünya Savaşı sonrası

Fransız İhtilali

İkinci Dünya Savaşı sonrası

17. yüzyılın ikinci yarısı

Açıklama:

Kadınların ücretli işçi statüsünde çalışmaları, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Sanayi Devrimi ile birlikte başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki faktörlerden hangileri kadınların çalışma yaşamına girmelerinde etkili olmamıştır?

Yetersiz aile geliri

Gelişen teknoloji

Kadınların daha uysal olmaları

Kadınlarn daha az ücret karşılığı çalışmayı kabul etmeleri

Erkek nüfusta azalma

Açıklama:

Kadınların ücretli işçi statüsünde çalışmaları, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Sanayi Devrimi ile birlikte başlamıştır. Bu dönemde kadınların çalışma yaşamına girmelerinde; ailenin gelirinin yetersizliğinden kaynaklanan ekonomik nedenler, gelişen teknoloji, kadınların tüm ülkelerde sanayileşmenin ilk başladığı sektör olan dokuma sektöründe erkeklere göre daha başarılı, daha uysal ve daha az ücretle çalışmaya razı olmaları etkili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Kadınların çalışma yaşamında özel olarak korunmaları ile ilgili ilk hukuki düzenlemeler hangi ülkede yapılmıştır?

Fransa

Almanya

İngiltere

İtalya

İspanya

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdaki gelişmelerden hangisi kadınların üretim sürecine daha kötü koşullarda katılmalarına sebep olmuştur?

Boşanma oranlarındaki artış

Eğitim olanaklarının artması

1980 sonrası neo-liberal politikalar

Yeni teknolojiler

Demografik gelişmeler

Açıklama:

Küreselleşme, özellikle 80’li yıllar ve sonrasında uygulanan Neo-liberal politikalar, bunlarla bağlantılı esnekleştirme uygulamaları ise kadınların üretim sürecine daha fazla ancak daha kötü koşullarda katılmalarına neden olmuştur (Ünlütürk Ulutaş, 2009: 30).

Doğru Cevap: C

Soru 35

Sanayi Devriminin ilk dönemlerinde kadınlar özellikle aşağıdaki sektörlerden hangisinde erkeklerden daha çok tercih edilmiştir?

Metalurji

Kimya

Otomotiv

Dokuma

Kamu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdaki ifadelerden hangisi kadınların iş yaşamında yer alması ile ilgili olarak yanlıştır?

Dünya genelinde kadın işsizlik oranı erkek işsizlik oranına göre yüksektir.

Dünya genelinde kadınların iş gücüne katılım oranı yaklaşık % 51dir.

Gelişmekte olan ülkelerde kadınların büyük bölümü hâla tarım sektöründe çalışmaktadır.

Dünya genelinde kadınlar en çok kendi hesabına veya aile yardımcısı olarak çalışmaktadır.

Kadınlar gelişmiş ülkelerde daha çok kamu sektöründe çalışmaktadır.

Açıklama:

Kadınlar gelişmiş ülkelerde daha çok hizmet sektöründe çalışmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Hangisi kadınların kayıt dışı olarak çalışmalarının sebeplerinden birisi değildir?

Eğitim yetersizliği

Kadınların gelirlerinin ek gelir olarak görülmesi

Kayıt dışı işlerin aile üyeleri ile birlikte yapılması

Cinsiyete dayalı iş bölümü

Kayıt dışı işlerin kazancının yüksek olması

Açıklama:

Kayıt dışı çalışmanın yaygın olmasında eğitim yetersizliği, kadınların gelirlerinin ekonomik destek olarak görülmesi, kayıt dışı işlerin aile üyeleri ile birlikte yapılması, düzenlilik gerektirmemesi, bu tür işlere ulaşma kolaylığı ve cinsiyete dayalı iş bölümü gibi nedenler önemli rol oynamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde kadınların iş gücüne katılım oranı en düşük seviyededir?

İngiltere

Türkiye

Almanya

Yunanistan

Lüksemburg

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 39

Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranının düşük olmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin etkisi yoktur?

Düşük eğitim düzeyi

Ailenin gelir düzeyi

Neo-liberal politikalar

Çocuk, engelli ve yaşlı bakımı ile ilgili kamusal hizmetlerin yetersizliği

İşyerlerinde yaşanan ayrımcı uygulamalar

Açıklama:

Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranının düşük olmasında; din, gelenekler, aile içinde kadına yüklenilen rol, kadının eğitim düzeyinin düşük olması, ailenin gelir düzeyi, çocuk, engelli ve yaşlı bakımı ile ilgili kamusal hizmetlerin yetersizliği işyerlerinde yaşanan ayrımcı uygulamalar önemli rol oynamaktadır (Tokol, 2011:545).

Doğru Cevap: C

Soru 40

Türkiye'de sanayi sektöründe aşağıdaki iş kollarından hangisinde istihdam diğerlerine göre daha az yoğundur?

Otomotiv

Tütün

Hazır giyim

Tekstil

Gıda

Açıklama:

Türkiye'de sanayi sektöründe kadın işgücü sayısı sınırlıdır. Sanayi sektöründe tekstil, gıda, hazır giyim, tütün gibi emek yoğun iş kollarında kadın istihdamı yoğundur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Türkiye'de ve Dünyada kadınların işgücüne katılımı ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Kadınların ücretli işçi statüsünde çalışmaları, İkinci Dünya Savaşı ile birlikte başlamıştır.

Tüm dünyada işgücüne katılım açısından kadın ile erkek arasındaki büyük farklılıklar görülmemektedir.

Kadınlar ücretli, kendi hesabına çalışan veya ücretsiz aile yardımcısı olarak çalışma yaşamında yer almaktadır.

Standart dışı çalışma şekilleri içinde özellikle evde çalışma kadınların en fazla çalıştıkları çalışma şeklidir.

Dünya genelinde kadınların kayıtlı sektördeki payı, kayıt dışı sektörden daha yüksektir.

Açıklama:

Kadınlar ücretli, kendi hesabına çalışan veya ücretsiz aile yardımcısı olarak çalışma yaşamında yer almaktadır. Dünya genelinde 2012 yılı ILO verilerine göre istihdam edilen kadınlar içinde kendi hesabına çalışanlarla ücretsiz aile yardımcılarının oranı %50.4 ile yüksek bir düzeydedir. Bu oran kadın istihdamının yarısından fazlasını oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Kız çocuklarının eğitim maliyetinden dolayı zorunlu eğitim aşamasından sonra okutulmaması
Kamu sektöründe belli iş ve mesleklere kadınların kabul edilmemesi
Kadın - erkek arasında cinsiyete dayalı ücret farklılıklarının olması

Yukarıdakilerden hangileri kadınların işe alınma ve iş sırasında yaşadıkları ayrımcılıklara örnek olarak verilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I veIII

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kadınlar işe alınırken dolaylı veya dolaysız ayrımcılıkla karşı karşıya kalabilmektedirler. Bazı araştırma sonuçlarına göre ayrımcılık, en belirgin şekilde işe alınma sırasında ortaya çıkmaktadır. İşe alım sürecinde işverenler adaylar hakkında fazla bilgi sahibi olmadıkları için bu aşamada önyargılar daha fazla devreye girmekte böylece ayrımcı davranışlar oluşmaktadır. İşte girdikten sonra da kadınlar eğitim düzeyi ve deneyim yetersizliği, evlenme veya doğum nedeniyle işlerinden ayrılmaları veya ara vermeleri, buna bağlı olarak vasıf kaybına uğramaları, ev ile iş arasında denge sağlamakta zorlanmaları gibi nedenlerle işlerinde yeterli yükselme olanaklarına sahip olamamaktadırlar. İş için erkeklerle aynı eğitim ve deneyime sahip olan, onlarla eşit verimde çalışan kadınlar bile günümüzde işlerinde yükselme aşamasında cam tavan olarak bilinen engelle karşı karşıya kalmaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Kanunlarla kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmasına yönelik ilk düzenleme hangi ülkede yapılmıştır?

Amerika Birleşik Devletleri

İngiltere

İtalya

Fransa

Japonya

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Ebeveyn izni ilk olarak 1974 yılında hangi ülkede uygulanmaya başlanmıştır?

İsviçre

Türkiye

Danimarka

Almanya

İsveç

Açıklama:

Ebeveyn izni ilk olarak 1974 yılında İsveç’te kabul edilen bir kanun ile uygulanmaya başlanmış, daha sonra AB üyesi diğer ülkelerde de uygulama alanı bulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Kadınların ve erkeklerin başlangıç noktalarını eşitleyerek, kadınların erkeklerle daha etkin bir biçimde rekabet etmelerini sağlama amacı aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine aittir?

Olumlu eylem

Cam tavan karşıtı eylem

Fırsat eşitliği

Kadın hakları

Eşit işe eşit ücret

Açıklama:

Geçmişten bu yana, Birlik politikalarında kadın- erkek eşitliğine yönelik yaklaşım ve buna bağlı olarak izlenen politikalar farklılık göstermektedir. Buna göre; Birlik politikalarında fırsat eşitliği, ilk dönemlerde ücret eşitliği ve çalışma yaşamında eşitlik olarak görülmüştür. Bu eşitliğin sağlanması amacıyla eşit muamele, olumlu eylem ve olumlu ayrımcılık politikaları izlenmiş, bu politikaların yetersiz kalması üzerine fırsat eşitliğini ana politikalara ve faaliyetlere dâhil etme politikası uygulanmaya başlanmıştır. Olumlu eylem yaklaşımının amacı; kadınların ve erkeklerin başlangıç noktalarını eşitleyerek, kadınların erkeklerle daha etkin bir biçimde rekabet etmelerini sağlamaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Türkiye'de kadın işçileri korumaya yönelik ilk düzenleme hangi kanun ile yapılmıştır?

3008 sayılı İş Kanunu

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

5953 sayılı Basın İş Kanunu

6098 sayılı Borçlar Kanunu

Açıklama:

Türkiye’de kadın işçileri korumaya yönelik ilk düzenleme 24.4.1930 tarih 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile yapılmıştır. 1936 tarihli 3008 sayılı İş Kanunu’nda kadın işçileri korunmaya yönelik geniş kapsamlı düzenlemelere yer verilmiş, analık sigortası ile ilgili düzenlemeler II. Dünya Savaşı sonrası gerçekleştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Analığın Korunması Sözleşmesi
Roma Antlaşması

Yukarıda verilen uluslararası sözleşmelerden hangisi veya hangileri Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiştir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Analığın Korunması Sözleşmesi ILO, Roma Antlaşması Avrupa Birliği tarafından kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Kadının işyerinde tacizine yönelik olarak Türk Ceza Kanununda düzenleme bulunmaktadır.
4857 sayılı İş Kanununda kadın işçilerin fizyolojik özellikleri nedeniyle korunmasına yönelik düzenleme bulunmamaktadır.
Türkiye’de giriş, katkı ve yardımlar konusunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda cinsiyete dayalı bir ayrımcılık söz konusu değildir.

Yukarıda Türk hukukunda kadın işçilerin durumu ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kadın işçilerin fizyolojik özellikleri nedeniyle korunmasına yönelik olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 72. maddesinde kadın işçilerin yer altı ve su altında çalıştırılmaları yasaklanmaktadır. 73. maddede sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmalarının yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir. 74. maddede kadın işçilere doğum öncesi sağlık muayene izni verilmesi, doğumdan önce ve sonra belli bir süre çalıştırılmalarının yasaklanması, hamile kadın işçilerin gerekli görüldüğü durumda işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılması, ücretsiz izin ile süt izni düzenlenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engellere ne ad verilir?

Şeffaf engel

Erkek egemenliği

İlerleme engeli

Cam tavan

Hassas üstünlük

Açıklama:

İş için erkeklerle aynı eğitim ve deneyime sahip olan, onlarla eşit verimde çalışan kadınlar bile günümüzde işlerinde yükselme aşamasında cam tavan olarak bilinen engelle karşı karşıya kalmaktadırlar. Örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engellerdir. Cam tavan ile anlatılmak istenen karşılaşılan sorunların belirsizliğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’na girmemesine rağmen seferberlik nedeniyle erkek işgücünün bir bölümünün silah altına alınması, 1940 yılında çıkarılan ...........................’nun 3008 sayılı İş Kanunu’nun bazı maddelerini askıya alması nedeniyle kadın ve çocuk işçi maliyetinin düşmesi önemli rol oynamıştır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Türk Ticaret Kanunu

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Borçlar Kanunu

Türk Ceza Kanunu

Milli Koruma Kanunu

Açıklama:

Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’na girmemesine rağmen seferberlik nedeniyle erkek işgücünün bir bölümünün silah altına alınması, 1940 yılında çıkarılan Milli Koruma Kanunu’nun 3008 sayılı İş Kanunu’nun bazı maddelerini askıya alması nedeniyle kadın ve çocuk işçi maliyetinin düşmesi önemli rol oynamıştır. 1950’li yıllarda artan sanayileşme, aile üyelerinin tümünün çalışmasını gerektiren ekonomik politikalar, kırdan kente göç, artan kayıt dışı istihdam kadınların işgücüne katılımı etkilemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Normal çalışma süresinden önemli ölçüde kısa, isteğe bağlı ve düzenli bir çalışma şekline ne ad verilir?

Belirli çalışma

Belirli süreli çalışma

Kısmi süreli çalışma

Belirsiz süreli çalışma

Stajyer olarak çalışma

Açıklama:

Kısmi Süreli Çalışma: Normal çalışma süresinden önemli ölçüde kısa, isteğe bağlı ve düzenli bir çalışma şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Kadınların çalışma yaşamındaki yerine tarihsel bir bakışla bakıldığında kadınlar hangi dönemde lonca düzeni içinde bazı sanat kollarında yer almışlardır?

XIII-XV yüzyıllar arası

XV-XVI yüzyıllar arası

XV-XVII yüzyıllar arası

XV-XVIII yüzyıllar arası

XVIII-XX yüzyıllar arası

Açıklama:

Kadınların çalışma yaşamındaki yerine tarihsel bir bakışla bakıldığında kadınlar XV ile XVIII. yüzyıllar arasında lonca düzeni içinde bazı sanat kollarında çok yaygın olmamakla birlikte kadınlar da yer almışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Kadınların çalışma yaşamındaki yerine tarihsel bir bakışla bakıldığında kadınlar hangi dönemde ücretli işçi statüsünde çalışmaya başlamıştır?

XVII yüzyıl

XVIII yüzyıl

XIX yüzyıl

XX yüzyıl

XXI yüzyıl

Açıklama:

Kadınların ücretli işçi statüsünde çalışmaları, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Sanayi Devrimi ile birlikte başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engellere verilen ad nedir?

Sosyal dışlanma

Sosyal baskı

Ayımcılık

Cinsiyet ayrımcılığı

Cam tavan

Açıklama:

Cam Tavan/ Şeffaf Tavan: Örgütsel önyargılar ve kalıplar tarafından yaratılan, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarına gelmelerini engelleyen görülmez, yapay engellerdir. Cam tavan ile anlatılmak istenen karşılaşılan sorunların belirsizliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Günümüzde iş-aile çatışması ve yarattığı sorunlar düşünüldüğünde seçeneklerden hangisi bu tür sorunlar arasında yer almaz?

Evlilik doyumunun azalması

Geç evlenme

Hemşire olmaya zorlanma

Geç ve az çocuk sahibi olma

Üstlenilen rol çokluğu

Açıklama:

Hemşire olmaya zorlanma, kadınların iş yaşamında meslek seçiminde ayrımcılık örneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Kadınların çalışma yaşamında korunması ile ilgili düzenlemeler ele alındığında seçeneklerden hangisi ülkemizde uygulanmayan bir düzenlemedir?

Aynı iş için eşit ücret

Ücretsiz doğum izni

Doğum sonrası süt izni

Ebeveyn izni

Yer altı çalışmalarda bulunmama

Açıklama:

Ebeveyn izni konusunda ise Türk hukukunda henüz bir düzenleme bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Ülkemizde Gebe ve Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik hangi yılda yapılmıştır?

2006

2008

2009

2011

2013

Açıklama:

2013 tarihli Gebe ve Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik’te gebe ve emziren kadın işçilerin çalışma koşulları ayrıntılı olarak düzenlenmekte, işverenin emzirme odası ile yuva açması ile ilgili esaslar belirlenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Türkiye’de giriş, katkı ve yardımlar konusunda cinsiyete dayalı bir ayrımcılık söz konusu değildir. Ancak yaşlılık aylığına hak kazanma açısından kadınlar lehine yaş, ölen sigortalıların çocuklarına yetim aylığı bağlanması açısından da kız çocukları bakımından olumlu/pozitif ayrımcılık söz konusudur. Söz konusu bu düzenlemeler hangi kanun ile belirlenmiştir?

5840 sayılı Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Kanunu

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu

5402 sayılı Denetimli Serbestlik Kanunu

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

6284 sayılı Ailenin Korunması Kanunu

Açıklama:

Türkiye’de giriş, katkı ve yardımlar konusunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu’nda cinsiyete dayalı bir ayrımcılık söz konusu değildir. Ancak
yaşlılık aylığına hak kazanma açısından kadınlar lehine yaş, ölen sigortalıların çocuklarına yetim aylığı bağlanması açısından da kız çocukları bakımından olumlu/pozitif ayrımcılık söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Kadın işçilerin fizyolojik özellikleri nedeniyle çalıştırılmaları yasak olan çalışma alanı hangisidir?

Sanayi sektöründe gece çalışmasında

Fazla mesaide

Gece, hizmet işlerinde

Korumalı işyerinde

Yer altı ve su altı işlerinde

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 60

4857 sayılı İş Kanunu’nun hangi maddesinde sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmalarının yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmektedir?

13.

26.

58.

73.

Açıklama:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 73. maddede sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmalarının yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi, Fransız yerel yönetim sistemini benimseyen ülkelerden biridir?

Yunanistan

İrlanda

Kanada

Norveç

Yeni Zelanda

Açıklama:

Yerel yönetim sistemlerinin oluşmasında ulusal ve uluslararası faktörler önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkeleri yerel yönetim sistemlerine göre sınıflandırmak oldukça güçtür. Ancak ortak özelliklerden yararlanılarak genel bir sınıflama yapmak gerekirse dört sistemden bahsedilebilir. Bunlardan; ilki Fransız sistemi ve bu sistemden etkilenen ülkelerdir. Bu ülkeler arasında İtalya, Belçika, İspanya, Portekiz ve Yunanistan sayılabilir. Bu sistemde yerel yönetimler anayasa ile güvence altına alınmış bir statüye sahiptir. Yerel kamu hizmetlerinin sağlanması açısından, merkezi yönetimin taşra birimlerinin yardım ve desteğine gereksinim duymaktadırlar. Yerel yönetimlerin varlık nedeni işlevsel olmaktan çok siyasidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki ülkelerin hangisinde, merkezi yönetimin yerel yönetim üzerinde bir denetimi söz konusu bulunmamakta ve yerel yönetimlerin kanun ile kurulmaktadır?

Rusya

İsveç

İngiltere

İtalya

Almanya

Açıklama:

Anglo-Sakson geleneğine sahip ülkeler arasında İngiltere, İrlanda, Kanada, Avustralya, ABD ve Yeni Zelanda yer almaktadır. Bu ülkelerde yerel yönetimler kanun ile kurulmuştur. Ancak merkezi yönetimin yerel yönetim üzerinde bir denetimi söz konusu değildir. Merkezi yönetim ve federal devlet sistemlerinde federal devlet veya eyalet (federe devlet) yerel yönetimlerden ayrı bir tüzel kişilik olarak kalmaya özen göstermektedir. Yerel yönetimler işlevlerini yerine getirirken geniş bir özerkliğe sahiptirler.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Türkiye’de Cumhuriyet döneminde ilk olarak hangi yılda Ankara için Ankara Şehremaneti Kanunu çıkarılmıştır?

1920

1924

1930

1936

1938

Açıklama:

Osmanlı döneminde 1876 Kanun-i Esas-i başta olmak üzere İstanbul ve diğer belediyelerle ilgili olarak yapılan çeşitli hukuki düzenlemelerden sonra, cumhuriyet döneminde ilk olarak 1924 yılında Ankara için Ankara Şehremaneti Kanunu çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Türkiye’de, en küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme hangi yılda yapılmıştır?

1876

1908

1914

1924

1930

Açıklama:

En küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme 18.3.1924 tarih ve 442 sayılı Köy Kanunu ile yapılmıştır. Köylerin kuruluşunun Osmanlı İmparatorluğu öncesine dayanan uzun bir geçmişi bulunmaktadır. Ancak 19. yüzyılda yapılan bazı düzenlemelere rağmen köylerin tüzel kişiliğe sahip bir yönetim birimi olarak kabul edilmeleri cumhuriyet sonrası gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

“Belediye sosyalizmi” hangi ülkede ortaya çıkmıştır?

ABD

İtalya

İngiltere

Almanya

Fransa

Açıklama:

Joseph Chamberlain öncülüğünde 1870’li yıllarda İngiltere’nin Birmingham kentinde ortaya çıkan belediye sosyalizmi akımı 1890-1940 yılları arasında İngiltere’de Birmingham ve Londra’da gaz, su, ulaşım, aydınlatma, sağlık sorunlarının çözümünde etkili olmuştur. Bu akım etkisini Avrupa’nın diğer kentlerinde de göstermiş, Budapeşte ve Verona’da konut, ekmek fabrikası, balık pazarı, Münih’te belediye emlak girişimleri, mağazalar, Lille’de sosyal yardım, çocuk ve yaşlılara yönelik sübvansiyonlar, kreşler, burslar ve halk sağlığı merkezleri yerel yönetimler tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi, 1923-1946 yılları arasında Türkiye’de yerel yönetimlerin kentsel hizmetlerin sağlanmasında ve sosyal politikalar oluşturulmasında etkili olamamasının nedenlerinden biri değildir?

Tek parti yönetiminde yerinden yönetim anlayışının yaygınlaştırılması

Nüfus artışı ve kentleşme hızının düşük olması

Kurtuluş Savaşı sonrası ülkenin ekonomik durumun yetersiz olması

I. Dünya Savaşı’nın ülke ekonomisi üzerine olumsuz etki yapması

Osmanlı İmparatorluğunun yerel yönetimler konusunda Cumhuriyet Dönemine başarılı bir deneyim bırakmamış olması

Açıklama:

Dönemler itibariyle incelendiğinde; 1923-1946 yılları arasındaki dönemde yerel yönetimler kentsel hizmetlerin sağlanmasında ve sosyal politikalar oluşturulmasında etkili olamamışlardır. Bunda; Osmanlı İmparatorluğu döneminde yerel yönetimlerin ülkenin içinde bulunduğu koşullar nedeniyle Cumhuriyet Dönemine başarılı bir deneyim bırakmamış olması, Kurtuluş Savaşı sonrası ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, II. Dünya Savaşı’nın koşulları ile tek parti yönetiminin merkeziyetçi tavrı, nüfus artışı ve kentleşme hızının düşük olması önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

İngiltere’de, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da uygulanan Keynezyen politikalar ve refah devleti anlayışı merkezi yönetimin gücünü arttırmış, merkezi yönetimin uyguladığı sosyal politikaların kapsamı ve içeriği zenginleşmiş ise de hangi yılda uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalar merkezi yönetimlerin ekonomik ve sosyal alandaki işlevlerini daraltmaya başlamıştır?

1965

1971

1980

1987

1992

Açıklama:

II. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da uygulanan Keynezyen politikalar ve refah devleti anlayışı merkezi yönetimin gücünü arttırmış, merkezi yönetimin uyguladığı sosyal politikaların kapsamı ve içeriği zenginleşmiştir. Yerel yönetimler ulusal düzeyde belirlenen sosyal politikaların yerel düzeyde uygulanmasından ve yorumlanmasından sorumlu tutulmuş, merkezi yönetimin tamamlayıcısı olmuşlardır I. Petrol krizi sonrası koşullar değişmeye başlamış, 1980 sonrası (İngiltere ve ABD’de 1979) uygulamaya konan Neo-liberal politikalar merkezi yönetimlerin ekonomik ve sosyal alandaki işlevlerini daraltmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

1946-1980 döneminde hangi yılda yapılan seçimlere kadar toplumcu belediyecilik anlayışı varlığını sürdürebilmiştir?

1977

1973

1969

1965

1961

Açıklama:

Gecekondulaşma sorununa yönelik olarak İzmit’te Yeniyerleşmeler, Ankara’da Batıkent gibi büyük konut projeleri yapılmış, halka ucuz ekmek ve tüketim malları sağlamak amacıyla İzmit ve Ankara’da halk ekmek fabrikaları kurulmuş, halk pazarları, tanzim satış yerleri açılmış, mesleki eğitim hizmetleri verilmiş, ucuz kent içi ulaşımı sağlamak amacıyla ulaşım alanında hizmetler sağlanmış, kreşlerin ve kültür merkezlerinin kurulması ilk defa bu dönemde gerçekleştirilmiştir. Ancak toplumcu belediyecilik anlayışı 1977 seçimlerine kadar varlığını devam ettirebilmiş, toplumcu belediye başkanlarının seçimlerde kendi partileri tarafından tasfiye edilmeleri üzerine sona ermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi, belediyelerin sosyal belediyecilik uygulamalarında karşılaştıkları sorunlar arasında yer almaz?

Kanunların öngördüğü yetkilere paralel mali kaynaklara sahip olmamaları

Kaynak yönünden merkezi yönetime bağımlı olmamaları

Sosyal politika ve hizmetler alanında nitelikli ve yeterli personel yetersizliği

Sosyal yardım ve sosyal politika uygulamaları için bulunulan yöreye özgü sağlıklı verilerin bulunmaması

Ekonomik, sosyal veya idari nedenlerden dolayı halkın belediye yönetimine katılımının sağlanamaması

Açıklama:

Belediyelerin sosyal belediyecilik uygulamalarında karşılaştıkları önemli sorunlar arasında; kanunların öngördüğü yetkilere paralel mali kaynaklara sahip olmamaları, kaynak yönünden merkezi yönetime bağımlı olmaları, sosyal politika ve hizmetler alanında nitelikli ve yeterli personel yetersizliği, sosyal yardım ve sosyal politika uygulamaları için bulunulan yöreye özgü sağlıklı verilerin bulunmaması, belediyeler arasında koordinasyon eksikliği, sosyal etkinliklerin koordinasyon bozukluğu nedeniyle farklı birimler tarafından yürütülmesi, ekonomik, sosyal veya idari nedenlerden dolayı halkın belediye yönetimine katılımının sağlanamaması, aynı hizmetlerin merkezi yönetim tarafında da yerine getirilmesi halinde ortaya çıkan yetki kargaşası ve kaynak israfı, sosyal belediyeciliğin belli bir standardı ve denetimi olmaması nedeniyle belediyelerin hizmet standartlarını kıyaslama yoluyla veya kendilerinin belirlemesi, yerel kamu yöneticilerinin sosyal politikalar konusundaki bilinçsizliği sayılabilir

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerin hangisinde il özel idaresinin organları tam ve doğru olarak verilmiştir?

Belediye Meclisi-Belediye Başkanı-İl Encümeni

Belediye Meclisi -Belediye Başkanı-Belediye Encümeni

Vali-Belediye Meclisi-İl Encümeni

İl Genel Meclisi-Belediye Başkanı-İl Encümeni

İl Genel Meclisi-Vali-İl Encümeni

Açıklama:

Halen yerel yönetim birimlerinden biri olan İl Özel İdaresi’nin kuruluş ve işleyişi 22.2.2005 tarih ve 5302 sayılı Kanun ile düzenlenmektedir. Kanunun bazı maddeleri kanunun yürürlüğe girmesinden sonra çeşitli tarihlerde değişikliğe uğramıştır. Kanuna göre; İl Özel İdaresi, il sınırları içindeki halkın müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. İl Özel İdaresi’nin organları İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve Vali’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki ülkelerden hangisi diğerlerinden farklı bir yerel yönetim sistemine sahiptir?

İtalya

Belçika

Portekiz

İngiltere

Yunanistan

Açıklama:

Ülkeleri yerel yönetim sistemlerine göre sınıflandırmak oldukça güç olmakla birlikte, ortak özelliklerinden yararlanarak dört sistemden bahsedebilmek mümkündür. Bu sistemler, “Fransız sistemi”, “Anglo-Sakson geleneğine sahip ülkelerde yer alan sistem”, “Kuzey ve Orta Avrupa ülkelerinde uygulanan sistem” ve son olarak “Eski Sovyetler Birliği ile Orta ve Doğu Avrupa ülkelerindeki sistem” olarak sıralanabilir. Şıklarda yer alan İtalya, Belçika, Portekiz ve Yunanistan Fransız sistemine dahilken, İngiltere Anglo-Sakson geleneğine sahiptir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Osmanlı döneminde il şeklinde örgütlenme aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

Vilayet İdaresi Kanunu

Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi

İdare-i Umumiye-i Vilayet Kanun-u Muvakkati

Vilayet Belediye Kanunu

İdare-i Umumiye-i Vilayet Nizamnamesi

Açıklama:

İl şeklinde örgütlenme 1864 tarihli “Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi” ile başlamıştır. Bu nizamname ile eyalet yönetiminden vilayet (il) yönetimine geçilmiş; ülke vilayet, sancak, kaza ve köylere ayrılmıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

“İl sınırları içindeki halkın müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi” tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

İl Genel Meclisi

Büyükşehir Belediye Meclisi

İl Özel İdaresi

İl Encümeni

Mahalli İdare Birliği

Açıklama:

Yerel yönetim birimlerinden biri olan İl Özel İdaresi’nin kuruluş ve işleyişi 5302 sayılı Kanun ile düzenlenmektedir. Kanuna göre, İl Özel İdaresi, il sınırları içindeki halkın müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. İl Özel İdaresi’nin organları İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve Vali’dir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

En küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme hangi tarihte yapılmıştır?

1924

1946

1961

1973

1980

Açıklama:

En küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme 1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu ile yapılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Avrupa’da özerk bölgelerin, merkezi yönetimlerin alt birimi statüsündeki yerel yönetimlere dönüşmesi aşağıdaki gelişmelerden hangisinin sonucunda gerçekleşmiştir?

Ulus-devlet anlayışının doğuşu

Nüfusun artması

Bağımsız kent yönetimlerinin ortaya çıkması

Meclis üyelerinin halk tarafından seçilmesi

Kent yönetimlerinin belli ailelere verilmesi

Açıklama:

Monarşik yönetimler altında merkezi yönetimin güçlenmesi ve 17. ve 18. yüzyıldan itibaren ulus devlet anlayışının doğuşu ile birlikte özerk bölgelerin imtiyazları kaldırılmış, yerel yönetimlere merkezi yönetimin alt birimlerinden biri olma statüsü verilmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Avrupa’da ilk belediyeler ne zaman kurulmaya başlamıştır?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

Merkezi yönetimin güçlenmesi, sanayileşme, kırdan kente göç ve hızlı nüfus artışı ile birlikte artan kentleşme sorunları kent yönetiminde yeni düzenlemeler yapılmasını gerektirmiş; bu çerçevede 18. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa’da ilk belediyeler kurulmaya başlanmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1946 yılları arasında yerel yönetimlerin etkili olamamasının nedenlerinden biri değildir?

Personel yetersizliği

Ülkenin ekonomik durumu

I. Dünya Savaşı

Nüfus artışı

Hızlı kentleşme

Açıklama:

1923-1946 yılları arasındaki dönemde yerel yönetimler kentsel hizmetlerin sağlanmasında ve sosyal politikalar oluşturulmasında etkili olamamışlardır. Bu durumun ortaya çıkmasında, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yerel yönetimlerin ülkenin içinde bulunduğu koşullar nedeniyle Cumhuriyet Dönemi'ne başarılı bir deneyim bırakamamış olması, Kurtuluş Savaşı sonrası ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, II. Dünya Savaşı’nın koşulları, tek parti yönetiminin merkeziyetçi tavrı, nüfus artışı ve kentleşme hızının düşük olması önemli rol oynamış; mali kaynak ve personel yetersizliği de tüm yerel idarelerin hizmet sağlamasını engellemiştir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Türkiye’deki yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

1923-1946 döneminde belediyelere konut yapma yetkisi tanınmıştır.

1961 Anayasası yerinden yönetim ilkesine yer vermiştir.

1973-1977 yılları arasında toplumcu belediyecilik anlayışı uygulanmıştır.

Büyükşehir belediyeleri 1984 yılında çıkarılan bir kanunla kurulmuştur.

2004 ve 2005 yıllarında Kamu Yönetimi Reformu olarak bilinen kanunlar çıkarılmıştır.

Açıklama:

Belediyelere konut yapma yetkisi 1923-1946 döneminde değil, 1946 sonrası dönemde tanınmıştır. Söz konusu dönemde ayrıca merkezi ve yerel yönetimlerde yeni arayışlar gündeme gelmiş, belediyelerle ilgili yeni kanunlar çıkarılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Ülkemizde toplumcu belediyecilik anlayışı hangi dönemde uygulanmıştır?

1923-1946

1946-1960

1960-1973

1973-1977

1980-2000

Açıklama:

1973-1977 dönemi Türk belediyeciliği açısından bir dönüm noktası olmuş; Türkiye gündeminde belediyeler ve onların demokratikleşmesi önemli bir yer işgal etmeye başlamıştır. Bu döneme özgü belediyecilik literatürde özerk belediyecilik, toplumcu belediyecilik, demokratik belediyecilik, sosyalist belediyecilik gibi adlarla ifade edilmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

3030 sayılı Kanun ile aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?

Büyükşehir belediyeleri

İlçe yönetimleri

Köy muhtarlıkları

İl özel idaresi

Mahalli idareler

Açıklama:

1984 tarihli 3030 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyeleri kurularak ikili yönetim sistemine geçilmiş; büyük projelerin büyükşehir tarafından gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar.
Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altındadırlar.
Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel
topluluklarca seçilir.

Yukarıda yerel yönetimlerle ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altında değildirler. Merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde hukuki uygunluk denetimi yürütür.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Yerel yönetimlerle merkezi yönetim arasındaki ilişkiler, yerel birimlerin hizmet sunma yetenekleri açısından Anglo-Sakson modeline benzemektedir. Ancak ondan farklı olarak yerel yönetimler kanun ile kendilerine verilen yetkilerin dışında ve üstünde genel yetkilere sahiptir.
Aşağıda verilen ülkelerden hangisi yukarıda özellikleri verilen yerel yönetim sistemini uygulamaktadır?

Fransa

İngiltere

Portekiz

Kanada

Danimarka

Açıklama:

Kuzey Avrupa ve Orta Avrupa ülkelerinde uygulanan sistem; yerel yönetimlerle merkezi yönetim arasındaki ilişkiler, yerel birimlerin hizmet sunma yetenekleri açısından Anglo-Sakson modeline benzemektedir. Ancak ondan farklı olarak yerel yönetimler kanun ile kendilerine verilen yetkilerin dışında ve üstünde genel yetkilere sahiptir. Bu sistemde yönetim basamakları arasındaki ilişkileri düzenleyen katı kurallar bulunmaktadır. Yerel yönetimler anayasal statüye ve geniş kapsamlı idari ve mali özerkliğe sahiptirler. İsveç, Norveç ve Danimarka bu sistemin en önemli temsilcileridir. Bazı farklılıklara rağmen Avusturya, İsviçre, Almanya, Hollanda ve Japonya bu gruba dâhil edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi ............... yılında İstanbul Şehremaneti adı ile kurulmuştur.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

1940

1945

1950

1855

1960

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 24

Osmanlı Devleti'nde İl şeklinde örgütlenme Fransız sistemi model alınarak, 1864 tarihli ........................ ile başlamıştır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi uygundur?

İstanbul Şehremaneti

Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi

Kanun-i Esas-i

Altıncı Daire-i Belediye

İdare-i Umumiye-i Vilayet Kanun-u Muvakkati

Açıklama:

İl şeklinde örgütlenme Fransız sistemi model alınarak, 1864 tarihli Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi ile başlamış, bu nizamname ile eyalet yönetiminden vilayet (il) yönetimine geçilmiş, ülke vilayet, sancak, kaza ve köylere ayrılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Halen yerel yönetim birimlerinden biri olan İl Özel İdaresi’nin kuruluş ve işleyişi hangi kanun ile düzenlenmektedir?

5302

3008

6356

5393

6360

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Belediye Başanı
İl Encümeni
Vali

Yukarıdakilerden hangileri İl Özel İdaresi'nin organları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İl Özel İdaresi, il sınırları içindeki halkın müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. İl Özel İdaresi’nin organları İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve Vali’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

....................... anlayışının etkisiyle yerel yönetimler özellikle 1994 yılından sonra yerel kalkınmadan, istihdam ve yoksullukla mücadeleye kadar geniş bir alanda insiyatif kullanmaya, yerel kalkınma projelerini harekete geçirmeye başlamışlardır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Merkezileşme

Yerelleşme

Belediyeleşme

Kentleşme

Modernleşme

Açıklama:

Decentralization (yerelleşme) anlayışının etkisiyle yerel yönetimler özellikle 1994 yılından sonra yerel kalkınmadan, istihdam ve yoksullukla mücadeleye kadar geniş bir alanda insiyatif kullanmaya, yerel kalkınma projelerini harekete geçirmeye başlamışlardır. Özellikle büyükşehir belediyeleri bu konuda önemli adımlar atmışlardır. Bu gelişmede hukuki düzenleme ve belediye gelirlerinde meydana gelen büyük artışlardan çok 1994 yılındaki yerel seçimlerinden sonra yönetime gelen belediye başkanlarının kişisel hizmet anlayışları etkili olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Yoksullar için aşevleri ve imarethaneler kurmak
Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak
Konut yapmak

Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de belediyelerin gerçekleştirdikleri sosyal belediyecilik uygulamaları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye’de belediyelerin gerçekleştirdikleri sosyal belediyecilik uygulamaları arasında;
• Ana-çocuk sağlığı merkezleri, sağlık ocakları, gezici sağlık otobüsleri, tanı merkezleri ve hastaneler kurmak,
• Konut yapmak,
• Evsiz ailelere, kimsesizlere, sokakta yaşayanlara veya sokakta yaşama olasılığı bulunanlara barınma olanağı sağlamak,
• Engellilerin, kadınların, gençlerin sosyalleşmesini sağlamak amacıyla danışma ve psikolojik yardım merkezleri açmak,
• Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak,
• Yoksul kişilere yiyecek, giyecek, eşya ve yakacak yardımı yapmak,
• Yoksullar için aşevleri ve imarethaneler kurmak,
• İş kurmak isteyen kadın ve gençlere yönelik teknik bilgi, makine ve ekipman desteği sağlamak,
• Kimsesiz çocuklar için çocuk yuvaları ve kreşler açmak,
• Kültür, sanat ve spor tesisleri açmak, tiyatro, sinema, kütüphane ve kültür merkezlerini yaygınlaştırmak,
• Öğrencilere burs ve eğitim malzemeleri vermek,
• Engellilere yönelik hizmet tesisi kurmak, onların rehabilite edilmelerini sağlamak,
• Engelliler için ulaşım, eğitim ve sosyo-kültürel ortamlarda yaşamlarını kolaylaştıracak önlemler almak,
• Yoksullara ücretsiz tedavi hizmeti sağlamak,
• Sanat, beceri ve meslek edindirme kursları açmak,
• Sokak çocukları, madde bağımlıları için koruma, rehabilite etme ve meslek edindirme amaçlı merkezler açmak,
• Sosyal toplum örgütlerine rehberlik hizmeti vermek, dayanışma ve yardımlaşmayı geliştirmek,
• Tanzim satış mağazaları, giyim ve gıda merkezleri, ekmek fabrikaları kurmak,
• Yaşlı ve düşkünler için huzurevleri, bakım evleri kurmak, evde bakım hizmeti vermek,
• Kadın sığınma evleri, gençlik merkezleri, çocuk kulüpleri açmak sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Yerel Yönetimler Evrensel Bildirgesi aşağıdaki örgütlerden hangisi tarafından kabul edilmiştir?

Uluslararası Çalışma Örgütü

Avrupa Birliği

Avrupa Konseyi

Birleşmiş Milletler

Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği

Açıklama:

Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği tarafından kabul edilen Yerel Yönetimler Evrensel Bildirgesi gibi uluslararası belgeler gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yerel yönetimlerin işlevlerinde önemli değişikliklere neden olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Hangi ülkede Sosyal Refah İçin Kamu Merkezi adı altında belediyelerin oluşturduğu bir organizasyon tüm halkın sosyal hizmet gereksinimlerini ve sosyal entegrasyon sorunlarını çözmektedir?

Almanya

İngiltere

Danimarka

Belçika

Fransa

Açıklama:

Belçika’da Sosyal Refah İçin Kamu Merkezi adı altında belediyelerin oluşturduğu bir organizasyon tüm halkın sosyal hizmet gereksinimlerini ve sosyal entegrasyon sorunlarını çözmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise yerel yönetimlerin hizmetleri kentsel hizmetlerin sağlanmasına yöneliktir. Sosyal ve kültürel nitelikte hizmetler henüz çok sınırlı düzeydedir. Birçok gelişmekte olan ülkede yerel yönetimler, kentsel hizmetlerin sağlanmasında sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadırlar. Bu ülkelerde özellikle büyük kent yerel yönetimleri, diğer kentlere göre daha fazla fonksiyona sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi yerel sistem yönetimlerinden birisi değildir?

Fransız sistemi

Anglo-Sakson sistemi

Kuzey Avrupa ve Orta Avrupa sistemi

Eski Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa Sistemi

Kuzey Afrika sistemi

Açıklama:

Yerel yönetim sistemlerinin oluşmasında ulusal ve uluslararası faktörler önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkeleri yerel yönetim sistemlerine göre sınıflandırmak oldukça güçtür. Ancak ortak özelliklerden yararlanılarak genel bir sınıflama yapmak gerekirse dört sistemden bahsedilebilir. Bunlardan; ilki Fransız sistemi ve bu sistemden etkilenen ülkelerdir. İkinci grupta Anglo-Sakson geleneğine sahip İngiltere, İrlanda, Kanada, Avustralya, ABD ve Yeni Zelanda yer almaktadır. Üçücüsü Kuzey Avrupa ve Orta Avrupa ülkelerinde uygulanan sistem, dördüncüsü ise Eski Sovyetler Birliği ile Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde uygulanan sistemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi olan İstanbul Şehremaneti hangi yıl kurulmuştur?

1795

1801

1855

1877

1905

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi 1855 yılında İstanbul Şehremaneti adı ile kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Cumhuriyet döneminde ilk olarak 1924 yılında hangi ilimiz için Şehremaneti Kanunu çıkarılmıştır?

Bursa

Ankara

İstanbul

Konya

Samsun

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 34

Büyükşehir Belediyeleri ile ilgili ilk düzenlemeler hangi yılda yapılmıştır?

1956

1962

1974

1984

1990

Açıklama:

Büyükşehir Belediyeleri ile ilgili ilk düzenlemeler 1984 yılında önce kanun hükmünde kararname daha sonra 1984 yılında kabul edilen 3030 sayılı Büyükşehir Belediye’lerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile yapılmıştır. B

Doğru Cevap: D

Soru 35

Bir yerleşim birimlerinde belediye kurulabilmesi için nüfusunun en az kaç olması gerekmektedir?

1000

2000

5000

7000

10000

Açıklama:

Kanuna göre nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilmektedir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurmak zorunludur.

Doğru Cevap: C

Soru 36

1870’li yıllarda görülen belediye sosyalizmi akımı hangi ülkede ortaya çıkmıştır?

İngiltere

Almaya

Fransa

Yunanistan

Norveç

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

I. Keynezyen politikalar
II. Neo-liberal politikalar
III. Sosyal devlet politikaları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri merkezi yönetimin birçok hizmet alanında etkinliğini arttırmıştır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

1960 sonrası Keynezyen politikalara geçiş ve buna bağlı olarak 1961 Anayasası’nda yer alan sosyal devlet ilkesi merkezi yönetimin eğitim, sağlık, sosyal yardım, sosyal hizmetler, konut gibi alanlarda etkinliğini arttırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Türkiye'de il şeklinde örgütlenmenin hangi yıla gitmektedir?

1864

1888

1907

1945

1967

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 39

Literatürde özerk belediyecilik, toplumcu belediyecilik, demokratik belediyecilik, sosyalist belediyecilik gibi adlarla anılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1960-1965

1973-1977

1980-1982

1984-1990

1994-1998

Açıklama:

Ancak 1946-1980 döneminde 1973-1977 yılları arası Türk belediyeciliği açısından bir dönüm noktası olmuş, Türkiye gündeminde belediyeler ve onların demokratikleşmesi önemli bir yer işgal etmeye başlamıştır. Bu döneme özgü belediyecilik literatürde özerk belediyecilik, toplumcu belediyecilik, demokratik belediyecilik, sosyalist belediyecilik gibi adlarla adlandırılmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sosyal belediyecilik uygulamalarından birisi değildir?

Konut yapmak

Yoksullara ücretsiz tedavi hizmeti sağlamak

Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak

Sokakta yaşayanlara barınma olanağı sağlamak

Yoksul öğrenciler için okul yapmak

Açıklama:

Türkiye’de halen sosyal belediyecilik uygulamaları, daha çok yoksullar ile çocuklar, gençler, yaşlılar, engelliler, kadınlar gibi özel olarak korunması gereken gruplara yöneliktir. Türkiye’de belediyelerin gerçekleştirdikleri sosyal belediyecilik uygulamaları arasında; • Ana-çocuk sağlığı merkezleri, sağlık ocakları, gezici sağlık otobüsleri, tanı merkezleri ve hastaneler kurmak, • Konut yapmak, • Evsiz ailelere, kimsesizlere, sokakta yaşayanlara veya sokakta yaşama olasılığı bulunanlara barınma olanağı sağlamak, • Engellilerin, kadınların, gençlerin sosyalleşmesini sağlamak amacıyla danışma ve psikolojik yardım merkezleri açmak, • Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak, • Yoksul kişilere yiyecek, giyecek, eşya ve yakacak yardımı yapmak, • Yoksullar için aşevleri ve imarethaneler kurmak, • İş kurmak isteyen kadın ve gençlere yönelik teknik bilgi, makine ve ekipman desteği sağlamak, • Kimsesiz çocuklar için çocuk yuvaları ve kreşler açmak, • Kültür, sanat ve spor tesisleri açmak, tiyatro, sinema, kütüphane ve kültür merkezlerini yaygınlaştırmak, • Öğrencilere burs ve eğitim malzemeleri vermek, • Engellilere yönelik hizmet tesisi kurmak, onların rehabilite edilmelerini sağlamak, • Engelliler için ulaşım, eğitim ve sosyo-kültürel ortamlarda yaşamlarını kolaylaştıracak önlemler almak, • Yoksullara ücretsiz tedavi hizmeti sağlamak, • Sanat, beceri ve meslek edindirme kursları açmak, • Sokak çocukları, madde bağımlıları için koruma, rehabilite etme ve meslek edindirme amaçlı merkezler açmak, • Sosyal toplum örgütlerine rehberlik hizmeti vermek, dayanışma ve yardımlaşmayı geliştirmek, • Tanzim satış mağazaları, giyim ve gıda merkezleri, ekmek fabrikaları kurmak, • Yaşlı ve düşkünler için huzurevleri, bakım evleri kurmak, evde bakım hizmeti vermek, • Kadın sığınma evleri, gençlik merkezleri, çocuk kulüpleri açmak sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimin özelliklerinden biri değildir?

Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar.

Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yasama organı tarafından belirlenir.

Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altındadırlar.

Merkezi yönetim, yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartları belirler.

Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel topluluklarca seçilir.

Açıklama:

• Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar.
• Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yasama organı tarafından belirlenir.
• Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altında değildirler. Merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde hukuki uygunluk denetimi yürütür.
• Merkezi yönetim, ülke yönetiminde birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartları belirler.
• Yerel yönetimler yürütülmesi kendilerine bırakılmış olan kamu hizmetleri ile ilgili kararları almak, tercihleri yapmak, bunlar için vergi almak yetkisini de içerecek şekilde çeşitli yollarla mali kaynak bulmak, bu kaynakları hizmetleri için kullanmak
ve bu hizmetleri yürütmek için gerekli iç örgüt yapılarını kurmak açısından idari özerklikten yararlanırlar.
• Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel topluluklarca seçilir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Seçeneklerden hangisi yerel yönetimlerin varlık nedeni işlevsel olmaktan çok siyasi olan ülkelerden değildir?

İtalya

Belçika

İspanya

Portekiz

Kanada

Açıklama:

Bunlardan; ilki Fransız sistemi ve bu sistemden etkilenen ülkelerdir. Bu ülkeler arasında İtalya, Belçika, İspanya, Portekiz ve Yunanistan sayılabilir. Bu sistemde yerel yönetimler anayasa ile güvence altına alınmış bir statüye sahiptir. Yerel kamu hizmetlerinin sağlanması açısından, merkezi yönetimin taşra birimlerinin yardım ve desteğine gereksinim duymaktadırlar. Yerel yönetimlerin varlık nedeni işlevsel olmaktan çok siyasidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Yerel yönetimlerde Anglo-Sakson geleneğine sahip ülkeler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yerel yönetimler işlevlerini yerine getirirken geniş bir özerkliğe sahiptirler.

Yerel yönetimlerin varlık nedeni işlevsel olmaktan çok siyasidir.

Yerel yönetimler, merkezi yönetimi taşrada temsil eden bir valinin gözetim ve denetimi altındadırlar

Yerel yönetimler kanun ile kendilerine verilen yetkilerin dışında ve üstünde genel yetkilere sahiptir.

Yerel yönetimler anayasal statüye ve geniş kapsamlı idari ve mali özerkliğe sahiptirler.

Açıklama:

İkinci grupta Anglo-Sakson geleneğine sahip İngiltere, İrlanda, Kanada, Avustralya, ABD ve Yeni Zelanda yer almaktadır. Bu ülkelerde yerel yönetimler kanun ile kurulmuştur. Ancak merkezi yönetimin yerel yönetim üzerinde bir denetimi söz konusu değildir. Merkezi yönetim ve federal devlet sistemlerinde federal devlet veya eyalet (federe devlet)
yerel yönetimlerden ayrı bir tüzel kişilik olarak kalmaya özen göstermektedir. Yerel yönetimler işlevlerini yerine getirirken geniş bir özerkliğe sahiptirler.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat dönemine kadar belediye hizmetleri yürütenlerden değildir?

Kadı

Muhtesip

Mimarbaşı

Şehremini

Subaşı

Açıklama:

Tanzimat dönemine kadar belediye hizmetleri kadı, muhtesip, mimarbaşı,subaşı, mahalle teşkilatı, vakıflar ve loncalar tarafından yürütülmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi kaç yılında kurulmuştur.

1858

1877

1855

1876

1845

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 46

İl şeklinde ilk örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?

1855 yılında İstanbul Şehremaneti

1876 Kanun-i Esas-i

1877 Vilayet Belediye Kanunu

1864 Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi

1913 İdare-i Umumiye-i Vilayet Kanunu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 47

Yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolleri aşağıdakilerden hangisine göre farklılık göstermez?

Ülkenin siyasi yapısına

Kamu yönetim anlayışına

Ülkelerin gelişmişlik düzeyine

Zamana

Kişisel farklılıklara

Açıklama:

Yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolleri; ülkelerin ekonomik, sosyal, siyasi yapısına,ülke geleneği, kültürü, kamu yönetim anlayışı, ülkelerin gelişmişlik düzeyi ve zamana göre farklılık göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa’da ilk belediyeler kurulmaya başlanmasının nedenleri arasında yer almaz?

Burjuvazinin gelişmesi

Hızlı nüfus artışı ile artan kentleşme sorunları

Kırdan kente göç

Sanayileşme

Merkezi yönetimin güçlenmesi

Açıklama:

Merkezi yönetimin güçlenmesi, sanayileşme, kırdan kente göç, hızlı nüfus artışı ile artan kentleşme sorunları kent yönetiminde yeni düzenlemeler yapılmasını gerektirmiş, 18.
yüzyılın sonlarına doğru Avrupa’da ilk belediyeler kurulmaya başlanmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1946 yılları arasındaki dönemde yerel yönetimler kentsel hizmetlerin sağlanmasında etkili olamamalarının nedenlerinden biri değildir?

Osmanlı İmparatorluğu döneminde yerel yönetimlerin başarılı olamamaları.

Tek parti yönetiminin özerk tavrı

Kurtuluş Savaşı sonrası ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum

II. Dünya Savaşı’nın koşulları

Nüfus artışı ve kentleşme hızının düşük olması

Açıklama:

Dönemler itibariyle incelendiğinde; 1923-1946 yılları arasındaki dönemde yerel yönetimler kentsel hizmetlerin sağlanmasında ve sosyal politikalar oluşturulmasında etkili olamamışlardır. Bunda; Osmanlı İmparatorluğu döneminde yerel yönetimlerin ülkenin içinde bulunduğu koşullar nedeniyle Cumhuriyet Dönemine başarılı bir deneyim bırakmamış olması, Kurtuluş Savaşı sonrası ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, II. Dünya Savaşı’nın koşulları ile tek parti yönetiminin merkeziyetçi tavrı, nüfus artışı
ve kentleşme hızının düşük olması önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de belediyelerin gerçekleştirdikleri sosyal belediyecilik uygulamaları arasında yer almaz?

Ana-çocuk sağlığı merkezleri, sağlık ocakları, gezici sağlık otobüsleri, tanı merkezleri ve hastaneler kurmak

Konut yapmak

İş kurmak isteyen kadın ve gençlere kredi olanağı sağlamak

Evsiz ailelere, kimsesizlere, sokakta yaşayanlara veya sokakta yaşama olasılığı bulunanlara barınma olanağı sağlamak

Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak,

Açıklama:

Türkiye’de belediyelerin gerçekleştirdikleri sosyal belediyecilik uygulamaları arasında;
• Ana-çocuk sağlığı merkezleri, sağlık ocakları, gezici sağlık otobüsleri, tanı merkezleri ve hastaneler kurmak,
• Konut yapmak,
• Evsiz ailelere, kimsesizlere, sokakta yaşayanlara veya sokakta yaşama olasılığı bulunanlara barınma olanağı sağlamak,
• Engellilerin, kadınların, gençlerin sosyalleşmesini sağlamak amacıyla danışma ve psikolojik yardım merkezleri açmak,
• Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak,
• Yoksul kişilere yiyecek, giyecek, eşya ve yakacak yardımı yapmak,
• Yoksullar için aşevleri ve imarethaneler kurmak,
• İş kurmak isteyen kadın ve gençlere yönelik teknik bilgi, makine ve ekipman desteği sağlamak,
• Kimsesiz çocuklar için çocuk yuvaları ve kreşler açmak,
• Kültür, sanat ve spor tesisleri açmak, tiyatro, sinema, kütüphane ve kültür merkezlerini yaygınlaştırmak,
• Öğrencilere burs ve eğitim malzemeleri vermek,
• Engellilere yönelik hizmet tesisi kurmak, onların rehabilite edilmelerini sağlamak,
• Engelliler için ulaşım, eğitim ve sosyo-kültürel ortamlarda yaşamlarını kolaylaştıracak önlemler almak,
• Yoksullara ücretsiz tedavi hizmeti sağlamak,
• Sanat, beceri ve meslek edindirme kursları açmak,
• Sokak çocukları, madde bağımlıları için koruma, rehabilite etme ve meslek edindirme amaçlı merkezler açmak,
• Sosyal toplum örgütlerine rehberlik hizmeti vermek, dayanışma ve yardımlaşmayı
geliştirmek,
• Tanzim satış mağazaları, giyim ve gıda merkezleri, ekmek fabrikaları kurmak,
• Yaşlı ve düşkünler için huzurevleri, bakım evleri kurmak, evde bakım hizmeti vermek (Pektaş, 2010: 16-17),
• Kadın sığınma evleri, gençlik merkezleri, çocuk kulüpleri açmak sayılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetim ile ilgili doğru bir özelliktir?

Yerel yönetimler merkezi yönetimin kural ve kararlarından bağımsız hareket ederler.

Merkezi yönetim yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartların belirlenmesinde söz sahibi değildir.

Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altındadırlar.

Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar.

Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yürütme organı tarafından belirlenir.

Açıklama:

Yerel yönetimlerin yukarıdaki tanımda da yer alan evrensel nitelikleri Avrupa Konseyi, Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği gibi uluslararası örgütlerin belgelerinde açık bir biçimde yer almaktadır. Buna göre;

Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar.
Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yasama organı tarafından belirlenir.
Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altında değildirler. Merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde hukuki uygunluk denetimi yürütür.
Merkezi yönetim, ülke yönetiminde birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartları belirler.
Yerel yönetimler yürütülmesi kendilerine bırakılmış olan kamu hizmetleri ile ilgili kararları almak, tercihleri yapmak, bunlar için vergi almak yetkisini de içerecek şekilde çeşitli yollarla mali kaynak bulmak, bu kaynakları hizmetleri için kullanmak ve bu hizmetleri yürütmek için gerekli iç örgüt yapılarını kurmak açısından idari özerklikten yararlanırlar.
Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel topluluklarca seçilir .

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Anglo-Sakson geleneğine sahip olan yerel yönetimlerinin kanun ile kurulmuş olduğu ancak merkezi yönetimin yerel yönetim üzerinde bir denetimi söz konusu olmadığı ülkelerden biri değildir?

İngiltere

İrlanda

Kanada

Yeni Zelanda

Fransa

Açıklama:

Anglo-Sakson geleneğine sahip İngiltere, İrlanda, Kanada, Avustralya, ABD ve Yeni Zelanda yer almaktadır. Bu ülkelerde yerel yönetimler kanun ile kurulmuştur. Ancak merkezi yönetimin yerel yönetim üzerinde bir denetimi söz konusu değildir. Merkezi yönetim ve federal devlet sistemlerinde federal devlet veya eyalet (federe devlet) yerel yönetimlerden ayrı bir tüzel kişilik olarak kalmaya özen göstermektedir. Yerel yönetimler işlevlerini yerine getirirken geniş bir özerkliğe sahiptirler.
Fransız sisteminde yerel yönetimler anayasa ile güvence altına alınmış bir statüye sahiptir. Yerel kamu hizmetlerinin sağlanması açısından, merkezi yönetimin taşra birimlerinin yardım ve desteğine gereksinim duymaktadırlar. Yerel yönetimlerin varlık nedeni işlevsel olmaktan çok siyasidir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Türkiye’de hangi yasadan itibaren doğrudan veya dolaylı olarak yerel yönetimler ile ilgii olarak düzenlemelere yer verilmiştir ?

1924

1961

1937

1876

1808

Açıklama:

Türkiye’de yerel yönetimlerle ilgili olarak 1876 Anayasası’ndan bu yana tüm anayasalarda doğrudan veya dolaylı düzenlemelere yer verilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu döneminden başlayarak günümüze kadar geçen sürede yerel yönetimlerle ilgili çok sayıda kanun, tüzük ve yönetmelik çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

İl genel meclisi
İl encümeni
Kaymakam
Vali
Belediye

Yukarıdakilerden hangisi yerel yönetimlerden biri olan İl Özel İdaresinin organlarıdır ?

I ve III

II ve IV

IIIve V

I,II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 55

Sosyal Refah İçin Kamu Merkezi adı altında belediyelerin oluşturduğu bir organizasyon ile tüm halkın sosyal hizmet gereksinimlerini ve sosyal entegrasyon sorunlarını çözen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

Rusya

Belçika

Fransa

ABD

Açıklama:

Belçika’da Sosyal Refah İçin Kamu Merkezi adı altında belediyelerin oluşturduğu bir organizasyon tüm halkın sosyal hizmet gereksinimlerini ve sosyal entegrasyon sorunlarını çözmektedir .Gelişmekte olan ülkelerde ise yerel yönetimlerin hizmetleri kentsel hizmetlerin sağlanmasına yöneliktir. Sosyal ve kültürel nitelikte hizmetler henüz çok sınırlı düzeydedir. Birçok gelişmekte olan ülkede yerel yönetimler, kentsel hizmetlerin sağlanmasında sorunlarla karşı karşıya bulunmaktadırlar. Bu ülkelerde özellikle büyük kent yerel yönetimleri, diğer kentlere göre daha fazla fonksiyona sahiptir .

Doğru Cevap: C

Soru 56

Hangi yıllar Türk belediyeciliği açısından bir dönüm noktası olmuş,kent nüfusunun artması ve toplumda siyasal kültürün gelişmesiyle Türkiye gündeminde belediyeler ve onların demokratikleşmesi önemli bir yer işgal etmeye başlamıştır?

1946-1950

1984-1994

1973-1977

1973-1997

Açıklama:

1973-1977 yılları arası Türk belediyeciliği açısından bir dönüm noktası olmuş, Türkiye gündeminde belediyeler ve onların demokratikleşmesi önemli bir yer işgal etmeye başlamıştır. Bunda; kent nüfusunun artması, toplumda siyasal kültürün gelişmesi ve büyük belediyelerin muhalefet partisine mensup belediye başkanlarına sahip olmaları önemli rol oynamıştır (Ökmen ve Parlak, 2010: 202). Bu döneme özgü belediyecilik literatürde özerk belediyecilik, toplumcu belediyecilik, demokratik belediyecilik, sosyalist belediyecilik gibi adlarla adlandırılmıştır (Kesgin, 2008: 98). Toplumcu belediyecilik anlayışı; büyük kentlerde yaşanan gecekondulaşma ve onun yarattığı sorunlara, CHP’li belediye başkanlarının getirdikleri çözümler sonucu ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda bu anlayış merkezi iktidar ile yerel yönetimler arasında yaşanan mücadele sonucunda geliştirilmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’ de belediyelerin gerçekleştirdiği sosyal belediyecilik uygulamaları arasında yer almaz ?

Öğrencilere burs ve eğitim malzemeleri vermek

Memurlara maaş ödemek

Hasta yakınları için misafirhane kurmak

Aşevi açmak

Tanzim satış mağazası açmak

Açıklama:

Ana-çocuk sağlığı merkezleri, sağlık ocakları, gezici sağlık otobüsleri, tanı merkezleri ve hastaneler kurmak,
Konut yapmak,
Evsiz ailelere, kimsesizlere, sokakta yaşayanlara veya sokakta yaşama olasılığı bulunanlara barınma olanağı sağlamak,
Engellilerin, kadınların, gençlerin sosyalleşmesini sağlamak amacıyla danışma ve psikolojik yardım merkezleri açmak,
Hasta yakınları için hastane yakınlarında misafirhaneler kurmak,
Yoksul kişilere yiyecek, giyecek, eşya ve yakacak yardımı yapmak,
Yoksullar için aşevleri ve imarethaneler kurmak,
İş kurmak isteyen kadın ve gençlere yönelik teknik bilgi, makine ve ekipman desteği sağlamak,
Kimsesiz çocuklar için çocuk yuvaları ve kreşler açmak,
Kültür, sanat ve spor tesisleri açmak, tiyatro, sinema, kütüphane ve kültür merkezlerini yaygınlaştırmak,
Öğrencilere burs ve eğitim malzemeleri vermek,
Engellilere yönelik hizmet tesisi kurmak, onların rehabilite edilmelerini sağlamak,
Yoksullara ücretsiz tedavi hizmeti sağlamak,
Sanat, beceri ve meslek edindirme kursları açmak,
Tanzim satış mağazaları, giyim ve gıda merkezleri, ekmek fabrikaları kurmak

Memurların maaşlarının ödenmesi belediyelerin değil devletin görevlerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Nüfusu 2000’ den az olan yerel yönetim birimi aşağıdakilerden hangisidir ?

Belediye

Kasaba

İl

Köy

Mahalle

Açıklama:

5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilmektedir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurmak zorunludur.
Köy diğer bir yönetim birimidir. 18.03.1924 tarih ve 442 sayılı Kanuna göre, nüfusu 2.000’den az olan yerlere denir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimlerin şekillenmesinde etkili olan uluslararası kurumlar ve belgelerden biri değildir ?

Uluslararası yerel yönetimler birliği

Avrupa yerel yönetimler özerklik şartı

Birleşmiş milletler

Avrupa kentsel şartı

Yerel yönetimler evrensel bildirgesi

Açıklama:

1980’li yıllarda benimsenen, devletin küçültülmesini, piyasa ve müşteri (vatandaşı müşteri olarak görme) odaklılığı, özelleştirmeyi, katılımlı yönetimi, yönetimde açıklığı öngören yeni kamu yönetimi anlayışı; kamu sektöründe özel sektör yönetim tekniklerinin uygulanmasına neden olmaktadır. Bu yeni anlayış yerel yönetimlerin özgürlük, etkinlik ve demokrasi çerçevesinde yetki ve sorumluluklarını artan oranda özel sektör ve sivil toplum örgütleri ile paylaşmasına ve daha yarışmacı bir düzen içinde hizmetlerini yerel halka sunmasına yol açmaktadır . Gelişmekte olan ülkelerde de yerel yönetimler, merkezi yönetimin işlevlerinin geçici olarak devredildiği bir yönetim birimi haline gelmektedirler. Ayrıca Avrupa Birliği yanında Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen Avrupa Kentsel Şartı, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı ile Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği tarafından kabul edilen Yerel Yönetimler Evrensel Bildirgesi gibi uluslararası belgeler gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yerel yönetimlerin işlevlerinde önemli değişikliklere neden olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Osmanlı imparatorluğunda ilk belediye idaresi hangi isimle kurulmuştur ?

İstanbul Şehremaneti

İstanbul Vilayeti

Ankara Şehremaneti

Galata Vilayeti

Beyoğlu Şehremaneti

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi 1855 yılında İstanbul Şehremaneti adı ile kurulmuştur. İstanbul Şehremaneti atama ile belirlenen Şehremini (belediye başkanı) ile 12 üyeli bir meclisten oluşmuştur. 1858 yılında da Galata ve Beyoğlu semtlerini içine alan Altıncı Daire-i Belediye kurulmuştur. Daha sonra İstanbul’un diğer semtlerinde ve diğer kentlerde yeni belediyeler oluşturulmuştur. Osmanlı döneminde 1876 Kanun-i Esas-i başta olmak üzere İstanbul ve diğer belediyelerle ilgili olarak yapılan çeşitli hukuki düzenlemelerden sonra, cumhuriyet döneminde ilk olarak 1924 yılında Ankara için Ankara Şehremaneti Kanunu çıkarılmıştır. Osmanlı döneminde 1877 yılında çıkarılan Vilayet Belediye Kanunu ise bazı değişikliklerle 3.4.1930 tarih ve 1580 sayılı Kanun çıkarılıncaya kadar yürürlükte kalmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet Dönemine 389 belediye kalmış, 1930 yılında bu sayı 492’e yükselmiştir. 1580 sayılı Kanun ise çeşitli değişikliklerle 3.7.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na kadar yürürlükte kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yerel yönetimlerin evrensel özellikleri arasında sıralanabilir?
I. Yerel yönetimler zaman zaman merkezi yönetimin kural ve kararlarından bağımsız hareket edebilirler.
II. Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yasama organı tarafından belirlenir.
III.Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altında değildirler. Merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde hukuki uygunluk denetimi yürütür.
IV. Merkezi yönetim, ülke yönetiminde birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartları belirler.
V. Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel topluluklarca seçilir.

II ve IV

I ve V

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Yerel yönetimlerin evrensel nitelikleri Avrupa Konseyi, Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği gibi uluslararası örgütlerin belgelerinde açık bir biçimde yer almaktadır. Buna göre;
• Yerel yönetimler ülkenin yönetim sisteminin bütünü içinde yer alırlar. • Yerel yönetimlerin kuruluş ilkeleri, görev ve yetkileri ve gelir sistemleri yasama organı tarafından belirlenir.
• Yerel yönetimler merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi altında değildirler. Merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde hukuki uygunluk denetimi yürütür.
• Merkezi yönetim, ülke yönetiminde birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla yerel yönetimlerin uymaları gereken ulusal amaç, hedef, ilke ve standartları belirler.
• Yerel yönetimler yürütülmesi kendilerine bırakılmış olan kamu hizmetleri ile ilgili kararları almak, tercihleri yapmak, bunlar için vergi almak yetkisini de içerecek şekilde çeşitli yollarla mali kaynak bulmak, bu kaynakları hizmetleri için kullanmak ve bu hizmetleri yürütmek için gerekli iç örgüt yapılarını kurmak açısından idari özerklikten yararlanırlar.
• Yerel yönetimlerin karar organları bazı durumlarda da yönetim organları yerel topluluklarca seçilir.
Yerel yönetimler merkezi yönetimin kural ve kararlarına aykırı hareket edemezler.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yerel yönetimlerin önemli özellikleri arasında yer alır?
I. Yerel yönetimlerin halk katılımına olanak sağlayan ve halka hizmet sunan en yakın kamu yönetim birimi olması,
II. Yerel sorunları daha yakından bilmeleri nedeniyle merkezi yönetime göre daha verimli ve etkin şekilde hizmet sunması,
III. Merkezi yönetimin yükünü azaltması, merkezi yönetime göre dinamik ve girişimci bir yapıya sahip olması,
IV. Hemşehrilik duygularının ve demokratik değerlerin gelişmesine katkıda bulunması,
V. Aşırı merkezileşmenin yarattığı sorunların giderilmesini sağlaması.

Yalnız I

I ve II

I, II ve V

I, II, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Yerel yönetimler kamu yönetim sistemi içinde önemli bir yere sahiptir. Yerel yönetimlerin önemli özellikleri arasında; yerel yönetimlerin halk katılımına olanak sağlayan ve halka hizmet sunan en yakın kamu yönetim birimi olması, yerel sorunları daha yakından bilmeleri nedeniyle merkezi yönetime göre daha verimli ve etkin şekilde hizmet sunması, merkezi yönetimin yükünü azaltması, merkezi yönetime göre dinamik ve girişimci bir yapıya sahip olması, hemşehrilik duygularının ve demokratik değerlerin gelişmesine katkıda bulunması ve aşırı merkezileşmenin yarattığı sorunların giderilmesini sağlaması sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdaki ülkelerden hangisi yerel yönetim sistemlerinden Fransız sisteminden etkilenen ülkelere dahil değildir?

İsviçre

Belçika

Yunanistan

İspanya

İtalya

Açıklama:

Yerel yönetim sistemlerinin oluşmasında ulusal ve uluslararası faktörler önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkeleri yerel yönetim sistemlerine göre sınıflandırmak oldukça güçtür. Ancak ortak özelliklerden yararlanılarak genel bir sınıflama yapmak gerekirse dört sistemden bahsedilebilir.
Bunlardan; ilki Fransız sistemi ve bu sistemden etkilenen ülkelerdir. Bu ülkeler arasında İtalya, Belçika, İspanya, Portekiz ve Yunanistan sayılabilir.
Bazı farklılıklara rağmen İsviçre, Kuzey Avrupa ve Orta Avrupa ülkelerinde uygulanan sisteme dahil edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Osmanlı İmparatorluğu'nda 1855 yılında kurulan ilk belediye idaresinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul Şehremaneti

Altıncı Daire-i Belediye

Ankara Şehremaneti

Vilayet Belediyesi

Kanun-i Esas-i

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğunda ilk belediye idaresi 1855 yılında İstanbul Şehremaneti adı ile kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

En küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme hangi tarihte yapılmıştır?

1921

1922

1923

1924

1925

Açıklama:

En küçük yönetsel yerleşim birimi olan köy yönetimi ile ilgili ilk düzenleme 18.3.1924 tarih ve 442 sayılı Köy Kanunu ile yapılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolleri aşağıdakilerden hangisine ya da hangilerine bağlı olarak farklılık gösterebilir?
I. Ülkelerin ekonomik, sosyal, siyasi yapısına,
II. Ülke geleneği ve kültürüne,
III. Ülkenin kamu yönetim anlayışına,
IV. Ülkelerin gelişmişlik düzeyine,
V. Zamana göre farklılık göstermektedir.

Yalnız I

Yalnız III

I, III ve IV

I, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Yerel yönetimlerin sosyal politikadaki rolleri; ülkelerin ekonomik, sosyal, siyasi yapısına, ülke geleneği, kültürü, kamu yönetim anlayışı, ülkelerin gelişmişlik düzeyi ve zamana göre farklılık göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi doğrultusunda daha önce yerel yönetimler tarafından yerine getirilen birçok hizmet, artan biçimde farklı yöntemler kullanılarak, özel sektörden, sivil toplum örgütlerinden ve diğer yerel unsurlardan sağlanmaya çalışılmıştır?

Decentralisation

Neo-liberal politikalar

Keynezyen politikalar

Toplumcu belediyecilik

Sosyal belediyecilik

Açıklama:

1980 sonrası gelişmiş ülkelerde uygulanan Neo-liberal politikalara bağlı olarak, yerel yönetimlerin yönetim ve hizmet sunma anlayışlarında da önemli değişiklikler olmuştur. Daha önce yerel yönetimler tarafından yerine getirilen birçok hizmet, artan biçimde farklı yöntemler kullanılarak, özel sektörden, sivil toplum örgütlerinden ve diğer yerel unsurlardan sağlanmaya çalışılmaktadır. Yerel yönetimler, refah hizmetlerini doğrudan üreten kurumlar olmak yerine bu hizmetlerin sağlanmasında garantör olan, güvence veren kurumlar haline gelmişlerdir. Halen ülkelere göre değişmekle birlikte yerel yönetimlerin görev, yetki ve işlevleri piyasalaşmakta, yerel yönetimlerin hizmet sunma anlayışında piyasa kuralları hâkim olmaktadır (

Doğru Cevap: B

Soru 68

Bazı Avrupa ülkelerinde uygulanan hangi politikalar yerel yönetimlerin daha fazla yetki ve sorumluluk almasına yol açmıştır?

Kamu yönetim reformu

Neo-liberal politikalar

Decentralization

Keynezyen politikalar

Sosyal belediyecilik

Açıklama:

Bazı Avrupa ülkelerinde uygulanan decentralization (adem-i merkeziyetçi- yerinden yönetim) politikaları ise yerel yönetimlerin daha fazla yetki ve sorumluluk almasına yol açmıştır. Örneğin, İskandinav ülkelerinde kamu bakım hizmetlerinin uygulanmasında yerel yönetimlere geniş yetkiler verilmiş, bu ülkelerde yerel yönetimler refah belediyeciliği kavramı ile anılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

5393 sayılı Belediyeler Kanunu’nda da sosyal belediyecilik anlayışına uygun düzenlemelere yer verilmiştir. Bu kanuna göre;nüfusu en az kaç olan belediyelerin, kadın ve çocuklar için konukevleri açma zorunluluğu bulunmaktadır?

50000

100000

150000

200000

250000

Açıklama:

5393 sayılı Belediyeler Kanunu’nda da sosyal belediyecilik anlayışına uygun düzenlemelere yer verilmiştir. Belediyelerin görev ve sorumluklarının sayıldığı, kentsel görevlerinin yanında sosyal politika alanındaki zorunlu ve isteğe bağlı görevlerinin de yer aldığı 14. maddede; belediyelerin bu kapsamdaki görevleri arasında sosyal yardım ve hizmet sağlamak sayılmış, bu çerçevede belediyelerin gıda bankacılığı yapabileceği belirtilmiştir. Belediyelerin sporu teşvik etmelerine yönelik düzenleme yapılmıştır. Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyelere, kadın ve çocuklar için konukevleri açma zorunluluğu getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Belediye sosyalizmi ilk olarak hangi ülkede ortaya çıkmıştır?

İtalya

Almanya

Fransa

İngiltere

Macaristan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

"Hayatın gelişmesinde etkili olan doğal, toplumsal, kültürel dış faktörlerin bütünlüğü"ne ne ad verilir

Çevre

Ekoloji

Ekosistem

Doğa

İklim

Açıklama:

Çevre konusu, daha yaşanabilir bir dünya tartışmalarının temelinde yer almaktadır. Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlüğünde çevre; “Hayatın gelişmesinde etkili olan doğal, toplumsal, kültürel dış faktörlerin bütünlüğü” olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi, çevreye yönelik politikaların üretilmesine neden olan faktörlerden biri değildir?

Sanayileşme ve dünya savaşları

Su rezervlerinin ve yaşanabilir alanların artması

İklim değişiklikleri

Hava kirliliği

Nüfus artışı

Açıklama:

Çevre politikaları üretme ihtiyacı; Sanayileşme ve Dünya Savaşları, Kentleşme, Nüfus Artışı, İklim Değişiklikleri, Hava Kirliliği, Suyun ve Yaşanabilir Alanları Azalması ve Teknoloji gibi nedenlerden doğmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Çevre politikasının ilkeleri bağlamında, yaptığı doğrudan fiil nedeniyle kirliğe sebep olmasa bile dolaylı olarak kirliliğe sebep olan kişi ya da kurumların sorumluluğuna ne ad verilir?

Kirleten öder

Bütünleştirme

Kirletenin kusursuz sorumluluğu

Önceden önleme

Sakınma

Açıklama:

Çevre politikasının ilkeleri;
1. Kirleten Öder İlkesi,
2. Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu İlkesi,
3. Bütünleştirme İlkesi,
4. Önceden Önleme İlkesi,
5. İşbirliği İlkesi,
6. Sakınma (İhtiyat) İlkesi,
7. Sürdürülebilir Kalkınma İlkesidir.
Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu İlkesi ise yaptığı doğrudan fiil nedeniyle kirliğe sebep olmasa da, dolaylı olarak kirliliğe sebep olan kişi ya da kurumların sorumluluğudur.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Çevre politikalarının en etkin ekonomik araçlarının vergiler ve vergi dışı araçlar şeklinde sınıflandırıldığı göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi "vergiler" arasında sınıflandırılmaz?

Atık vergileri

Lisans vergileri

Emisyon vergisi

Vergi indirimleri

Beklenmedik kar vergisi

Açıklama:

Genellikle üretim süreçlerinde çevreye verilen zarar oranında tespit edilen vergilendirme oranları, en etkin araçlardan biri olarak kullanılmaktadır. Bu kapsamda çevre politikasında kullanılan vergi araçlarını şu şeklide sıralamak mümkündür:
1. Atık Vergileri
• Gaz atık vergiler
• Sıvı atık vergileri
• Katı atık vergileri
• Atık bertaraf etme vergileri
2. İşletme Vergileri
• Kayıt vergileri
• Lisans vergileri
3. Kullanma vergileri
4. Temizleme arıtma vergiler
5. Üretim vergisi
6. Emisyon vergisi
7. Ürün vergisi
8. Ambalaj vergisi
9. Beklenmedik kar vergisi

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi, 1998 tarihli Türkiye Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planına göre, "İnsan sağlığını, ekolojik dengeyi, kültürel, tarihi ve estetik değerleri korumak suretiyle ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak” temel hedefine ulaşabilmek için belirlenen ön hedeflerden biri değildir?

Yaşam kalitesinin iyileştirilmesi

Çevre bilincinin geliştirilmesi

Çevre duyarlılığının geliştirilmesi

Çevre yönetiminin iyileştirilmesi

Kirliliğin önlenmesi ve azaltılması

Açıklama:

Türkiye’nin Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında da (2001-2005) çevre politikalarının temel hedefinin; “İnsan sağlığını, ekolojik dengeyi, kültürel, tarihi ve estetik değerleri korumak suretiyle ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak” olduğu belirtilmiştir (VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı bölüm XIII/b). Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planına da (1998) yansıyan bu temel hedef, stratejik hedefler başlığı altında aşağıdaki kapsamda oluşturulmuştur:
1. Kirliliğin önlenmesi ve azaltılması,
2. Altyapı ve hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,
3. Kaynakların sürdürülebilir kullanımını teşvik,
4. Çevre ile ilgili sürdürülebilir uygulamaların desteklenmesi,
5. Çevresel tehlikelerin asgari düzeye indirilmesi
Temel hedefe ulaşılabilmesi için belirlenen ön hedefleri ise şöyle sıralamak mümkündür:
1. Yaşam kalitesinin iyileştirilmesi,
2. Çevre bilincinin geliştirilmesi,
3. Çevre duyarlılığının geliştirilmesi,
4. Çevre yönetiminin iyileştirilmesi,
5. Sürdürülebilir nitelikteki ekonomik gelişmeye katkı,
6. Sürdürülebilir nitelikteki toplumsal gelişmeye katkı,
7. Sürdürülebilir nitelikteki kültürel gelişmeye katkı.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Avrupa Birliği'nin ilk "Çevre Eylem Planı" hangi yılda hazırlanmıştır?

1973

1980

1987

1995

2001

Açıklama:

1957 tarihinde kurulan Avrupa Birliği, 1971 yılından bu yana çevre ile ilgili
konular üzerine politikalar üretmektedir. Buna göre; teknolojik gelişmelerin çevreye olan zararının azaltılması, doğal kaynakların etkin kullanımı ve korunması ile kontrolsüz kentleşmenin olumsuz etkilerine karşı tedbirler geliştirme gibi üç temel politikadan söz edilebilir. 1973 yılında ilk kez Çevre Eylem Programı hazırlayan topluluk, bu güne kadar altı Eylem Programı gerçekleştirmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 7

Türkiye'nin ulusal çevre politikaları bağlamında ilk uluslararası taahhüdü aşağıdakilerden hangisidir?

Kuşların Korunması Hakkında Uluslararası Sözleşme

Balina Avı Anlaşması

Akdeniz’in Kara Kökenli Kirleticilere Karşı Korunması Hakkında Protokol

Rio Deklarasyonu

Stockholm Konferansı İnsan Çevresi Deklarasyonu

Açıklama:

Türkiye’nin 18 sözleşme, 8 anlaşma, 9 protokol ve 21 deklarasyona imza koyduğu görülmektedir. Uluslararası taahhütlerin en eskisi 1931 tarihli Balina Avı Anlaşması’dır. Balinaların tükenen soylarını korumak amacıyla düzenlenmiş bu anlaşmaya Türkiye 1934 yılında
imza koymuştur. 1959’da Paris’te imzalanan Kuşların Korunması Hakkında Uluslararası Sözleşme’ye ise 1967 imza konulmuştur.
1980 tarihli, Akdeniz’in Kara Kökenli Kirleticilere Karşı Korunması Hakkında Protokol ile 1992 tarihinde imza konulan Orman Prensipleri Deklarasyonu bu kapsamda verilebilecek örneklerden bazılarıdır

Doğru Cevap: B

Soru 8

Herkesin bu dünyayı paylaştığını ancak birilerinin sorumsuzca ve dikkatsizce kirlettiğini ileri süren yeşil ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojizm

Ekofeminzm

Hayatta kalmacılık

Ekososyalizm

Muhafazakârlık

Açıklama:

Hayatta Kalmacılık (Survivalism): Herkesin bu dünyayı paylaştığını ancak birilerinin sorumsuzca/dikkatsizce kirlettiğini ileri süren görüştür. ABD menşeli bir ekol olan bu ideoloji daha çok vahşi alanların korunması ile ilgili fikirleri savunmaktadır. En tanınmış teorisyeni Hardin’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi beş büyükler olarak adlandırılan temel sosyal politika bileşenlerinden biri değildir?

Sosyal güvenlik

Konut politikası

Sağlık politikası

Para politikası

Sosyal çalışma

Açıklama:

Çevre konusunun diğer tüm alanlar gibi sosyal politikaları da etkilemesi kaçınılmazdır. Ancak görünen odur ki, sosyal politikaların dönüşüm süreçlerine yeşil ekonominin katkısı, mevcut politikaların çevresel faktörler göz önünde tutularak yeniden düzenlenmesi yönündedir. Yoksa temel sosyal politika bileşenleri olan, sosyal güvenlik, konut politikası, sağlık politikası, sosyal çalışma ve eğitim (Bu beş bileşen sosyal politika literatüründe ‘Beş Büyükler’ (Big Five) olarak anılmaktadır Spicker, 1995) gibi ana arterlerin yeniden üretilmesi gibi bir çaba yoktur. Mesele bu politikaların çevreye duyarlı şekilde yeniden düzenlenmesinden ibarettir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

"Doğanın kesin değişmezliği" tezi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Malthus

Kant

Odum

Schumacher

Engels

Açıklama:

Engels tarafından ileri sürülen Doğanın kesin değişmezliği tezi gereği, mevcut kaynakların giderek artan ihtiyaç ve nüfus nedeniyle yetersiz kalacağı ve bunun kaçınılmaz olarak dünyayı sıkıntıya sokacağı belirtilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi çevre politikaları üretme ihtiyacının oluşmasındaki nedenlerden biri değildir?

Sanayileşme

Dünya Savaşları

Üretim Artışı

Nüfus Artışı

Hava Kirliliği

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 12

Dünyanın çevreye ilişkin ortak deklarasyonu olarak imzalan protokol aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Çevre Protokolü

Berlin Protokolü

İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi

Cenevre Protokolü

Kyoto Protolokü

Açıklama:

Taraf ülkelerin ortak politikalar üretebilmesi ve bağlayıcı kurallar konulması için 1995 yılında Berlin’de yapılan I. Taraflar Konferansı (COP1), 1996 yılında Cenevre’de (COP2), 1997 yılında ise Japonya’nın Kyoto kentinde (COP3) gerçekleştirilmiştir. Japonya’daki konferans, dünyanın çevreye ilişkin ortak deklarasyonu olarak Kyoto Protokolü adıyla anılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi çevresel olarak sürdürülebilir kalkınma sağlamak için bilim ve teknoloji politikalarındaki yeni misyonlar ile ilgilidir?

Teknik başarıların sayı ve tipleriyle tanınırlar.

Kamu yönetimi içinde merkezi kontrole sahiplerdir.

Sonuçların katılımcı çekirdeği dışında yayılması önemsizdir ve istenmez.

Çok sayıda aktörün katıldığı kontrole sahiplerdir.

Tamamlayıcı politikalara çok az ihtiyaç duyulmaktadır.

Açıklama:

Çevresel olarak sürdürülebilir kalkınma sağlamak için bilim ve teknoloji politikalarındaki yeni misyonlar çok sayıda aktörün katıldığı merkez dışı kontrole sahiplerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Fabrikalara kurdurulan atık su tesisleri ile zararlı gazlara yönelik filtre uygulamaları aşağıdaki çevre politikası ilkelerinden hangisi ile ilişkilidir?

Önceden Önleme İlkesi

Sakınma İlkesi

Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu İlkesi

Bütünleştirme İlkesi

Açıklama:

Sakınma (İhtiyat) İlkesi: Kirlenmenin önceden tahmin edilip, kirliliğe yol açacak unsurların giderilmesi ve önceden tedbir alınması ilkesidir. Fabrikalara kurdurulan atık su tesisleri ile zararlı gazlara yönelik filtre uygulamaları bu kapsamda değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Ulusal düzeyde yürütülen çevre politikalarına danışmanlık hizmeti sağlamak aşağıdakilerden hangisinin görevleri arasında yer alır?

Birleşmiş Milletler

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü

Kuzey Atlantik Paktı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü

Avrupa Konseyi

Açıklama:

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD): 1961 yılında kurulan ve halen 33 üyesi olan örgüt, Çevre Komitesi aracılığı ile küresel çevre konularına proje bazlı yaklaşımlar getirmektedir. OECD Çevre Komitesi;
• Çevreye ilişkin sorunları saptamak ve çözümler geliştirmek,
• Üye devletlerin çevre politikaları arasında uyum oluşturmak,
• Ulusal düzeyde yürütülen çevre politikalarına danışmanlık hizmeti sağlamak,
• Ulusal düzeyde meydana gelen anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak,
• Kaliteli çevre algısını geliştirmek,
• OECD dışında da çevrenin iyileştirilmesi için tedbirler geliştirmek görevlerini yürütmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Topluluk içinde çevrenin korunarak sürdürülebilir kalkınma sağlanması aşağıdakilerden hangisinin amacıdır?

Avrupa Çevre Ajansı

Avrupa Birliği

Birleşmiş Milletler

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü

Açıklama:

Avrupa Çevre Ajansı’nın amacı; topluluk içinde çevrenin korunarak sürdürülebilir kalkınma sağlanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ozon tabakasının delinmesini önlemek amacıyla 1985 yılında imzalanmıştır?

Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Kyoto Protokolü

Stockholm Bildirgesi

Viyana Sözleşmesi

Açıklama:

Çevre hakkının geliştirilmesine yönelik uluslararası sözleşmeler içinde Stockholm sözleşmesinin ayrı bir önemi bulunmaktadır. Bu sözleşme birçok bölgesel sözleşmeye de temel teşkil etme özelliğine sahiptir. Örneğin 1960 tarihli Nükleer Kaza Halinde Erken Bildirim Sözleşmesi; 1973 tarihli Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (MARPOL); 1979 tarihli Uzun Menzilli Sınır Ötesi Hava Kirlenmesi ile İlgili Sözleşme, Ozon tabakasının delinmesini önlemek amacıyla imzalanan 1985 tarihli Viyana Sözleşmesi gibi bir dizi sözleşme bu kapsamda değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Türkiye'deki çevre politikalarına ilişkin temeller aşağıdakilerden hangisiyle ilk olarak atılmıştır?

1983 Çevre Kanunu

1982 Anayasası

III. Beş Yıllık Kalkınma Planı

1991 yılında Çevre Bakanlığının kurulması.

Rio Konferansı

Açıklama:

Türkiye’de çevre politikalarına ilişkin temellerinin III.Beş Yıllık Kalkınma Planı (1973-77) ile atılmış olduğu söylenebilir. 1982 Anayasası, 1983 Çevre Kanunu ve 1991 Çevre Bakanlığının Kurulmasıyla başlayan süreç, 1992 Rio Konferansında alınan kararlara uyum çabalarının etkinliği ile gelişmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sürdürülebilir kalkınmanın normatif prensipleri arasında yer almaz?

Nesil içi eşitlik.

Cinsiyet eşitliği

Katılımcılık

Nesillerarası eşitlik.

Uluslararası eşitlik.

Açıklama:

Sürdürülebilir Kalkınma konusunda birçok model öngörülmesine karşın (İdeal, Güçlü, Zayıf ve Kirlilik Kontrolü Modelleri gibi) hepsini kapsayan İdeal modelin normatif prensiplerine baktığımızda konunun kapsamı daha da belirginleşmektedir. Buna göre
sürdürülebilir kalkınmanın normatif prensiplerini; Müşterek fakat farklılaştırılmış sorumluluklar; Nesillerarası eşitlik, Nesil içi eşitlik, Adalet, Katılımcılık ve Cinsiyet Eşitliği olarak sıralayabiliriz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi yeşil ideolojiler arasında yer almaz?

Hayatta Kalmacılık (Survivalizm)

Ekolojizm

Kapitalizm

Ekofeminizm

Ekososyalizm

Açıklama:

Yeşil ideolojiler birçok ana etmenden etkilenerek kendine bir çerçeve oluşturmuştur. Bunları şu şekilde sıralamak mümkündür:
Ekolojizm: Çevre krizinin insanoğlunun en öncelikli konularından biri olduğunu ve diğer tüm düşüncelerin bu konunun alt kollarını oluşturduğunu ileri süren düşüncedir. Yeşil ekonominin üst ideolojisi olarak kabul edilebilir.
Hayatta Kalmacılık (Survivalism): Herkesin bu dünyayı paylaştığını ancak birilerinin sorumsuzca/dikkatsizce kirlettiğini ileri süren görüştür. ABD menşeli bir ekol olan bu ideoloji daha çok vahşi alanların korunması ile ilgili fikirleri savunmaktadır. En tanınmış teorisyeni Hardin’dir.
Ekofeminzm: Doğal dünyanın istismarı ile kadının istismarı ve küçümsenmesi arasından güçlü bir ilişki kuran ve kadının her zaman doğaya erkekten daha yakın olduğunu ileri süren bir düşüncenin ideolojik yapılanmasıdır. Ekofeministler kadının üstünlüğünün doğal hazine ile bağlantılı olduğuna inanırlar ve ‘kadın’ ilgi, şefkat ve anaçlığının kalitesi gereği özellikle ekolojik topluma uygundur.
Ekososyalizm: Dünyadaki çevreci tahribatların büyük bir kısmının mevcut piyasa sisteminden kaynaklandığını eğer çevrenin gelecek nesillere devredilmesi isteniyorsa Kapitalizmin yıkılması gerektiğini savunan görüştür.
Muhafazakârlık: Doğrudan yeşil ekonomi ile ilişkisi olmamakla birlikte, mevcut düzenin korunması ana felsefi çerçevesinde çevreci yaklaşımlara temel teşkil etmektedir. Bu algıya göre eskinin/mevcudun korunması muhafazakârlık söylemine daha uygundur.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Türkiye’de çevre duyarlılığına yönelik en yaygın farkındalığa Ozon tabakasının delinmesi sürecinde rastlanmıştı. Türkiye’de ..............’ların en popüler konusu olan ozon tabakası dünyada .....................’ların başından itibaren tartışmalara konu olmaya başlamıştır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

1990-1960

1970-1960

1980-1960

1960-1920

1990-1920

Açıklama:

Türkiye’de çevre duyarlılığına yönelik en yaygın farkındalığa Ozon tabakasının delinmesi sürecinde rastlanmıştı. Türkiye’de 90’ların en popüler konusu olan ozon tabakası dünyada 1960’ların başından itibaren tartışmalara konu olmaya başlamıştır. Ayrıca çoğunlukla kulaktan duyma bilgilerle şehir miti olma özelliğini en uzun süre devam ettiren konuların başında da gelmekteydi. Ancak çevre konusuna yönelimin küresel görünümü çok daha yakın tehditler çerçevesinde gelişmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Kontrolsüz şehirleşme
Radyoaktif ve elektromanyetik kirlenmeler
Canlı türlerinin tükenmesi

Yukarıdakilerden hangileri refahın yeniden üretim ve yaşam kalitesine yönelik sorunlara örnek olarak verilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çevre konusu günümüzde sürdürülebilir kalkınmanın temel bileşeni olarak üç yönlü tartışma sınıflandırmasına tabi tutulabilir:
Hava, su ve toprak başta olmak üzere Kirlilik Sorunları: Bu kapsama her türlü kirlenmeyi dâhil edebiliriz. Örneğin radyoaktif ve elektromanyetik kirlenmeler günümüzde sıkça karşılaştığımız bir durumdur.
Kaynakların Tükenme Sorunları: Yaşam alanımıza yönelik tüm kaynakların hızla tükenmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Doğa başta olmak üzere canlı türlerinin, toprağın, madenlerin hatta su ve havanın (ozon tabakasının delinmesi gibi) tükenmesi karşılaşılan en önemli problemlerdendir.
Refahın Yeniden Üretimi ve Yaşam Kalitesine Yönelik Sorunlar: Sosyal ve fiziki çevrenin insan yaşamını zorlaştırıcı yönde tahrip olması, kontrolsüz şehirleşme ve bunun getirdiği kirlilik ve kalitesiz yaşam tarzları bu kapsamda değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi çevre politikalı üretme ihtiyacı doğuran nedenlerden değildir?

Sanayileşme

Kentleşme

Nüfusun yaşlanması

Hava kirliliği

İklim değişiklikleri

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 24

Kirlenmenin önceden tahmin edilip, kirliliğe yol açacak unsurların giderilmesi ve önceden tedbir alınması ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Önceden önleme ilkesi

İşbirliği ilkesi

Sürdürülebilir kalkınma ilkesi

Sakınma ilkesi

Bütünleştirme ilkesi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 25

Devletin sorumluluğu ilkesi
Ekonomik gelişim ilkesi
İşbirliği ilkesi

Yukarıda verilenlerden hangileri çevre politikalarının ilkeleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çevre politikasının ilkelerini;
1. Kirleten Öder İlkesi,
2. Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu,
3. Bütünleştirme İlkesi,
4. Önceden Önleme İlkesi,
5. İşbirliği İlkesi,
6. Sakınma (İhtiyat) İlkesi,
7. Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi
olarak sıralamak mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Bağışlar
Teşvik ödemeleri
Vergi indirimleri

Yukarıdakilerden hangileri çevre politikalarının vergi dışı araçları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Vergi Dışı Araçlar, çevrenin korunmasına yönelik mali destekleri içeren araçlardır. Bunlar çevreyi koruyanlara vergi indirimini içerdiği gibi doğrudan ödeme yoluyla da olabilir. Vergi dışı araçları ise şu şekilde sınıflandırmamız mümkündür:
1. Bağışlar (Karşılıksız ve Koşullu)
2. Teşvik Ödemeleri
3. Vergi İndirimleri
4. Gelir Kayıplarının Tazmini
5. Transfer Ödemeleri

Doğru Cevap: E

Soru 27

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) hangi yıl kurulmuştur?

1960

1961

1962

1963

1964

Açıklama:

1961 yılında kurulan ve halen 33 üyesi olan örgüt, Çevre Komitesi aracılığı ile küresel çevre konularına proje bazlı yaklaşımlar getirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Birleşmiş Milletler

OECD

Avrupa Birliği

Avrupa Konseyi

NATO

Açıklama:

24 Ekim 1945’te kurulmuş olan örgütün temel hedefi, dünya barışını koruyup güvenliğini sağlamak, uluslararası alanda ekonomik, toplumsal ve kültürel işbirliği oluşturmaktır. 51 ülke ile kurulan örgütün 2012 yılı itibariyle 193 üye ülkesi bulunmaktadır. Birleşmiş Milletlere bağlı “Çevre Sorunları Programı” (UNEP) doğrudan konu ile ilgili çalışmalar yürütmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

1970’li yılların başında soğuk savaş koşullarındaki Avrupa’nın bölünmüşlüğüne son verilmesi, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve katılan devletler arasında bu amaca yönelik işbirliğinin geliştirilmesi düşüncesiyle kurulmuş 56 üyeli teşkilattır.
Yukarıda bilgileri verilmiş örgüt aşağısakilerden hangisidir?

Avrupa Birliği

Avrupa Konseyi

Kuzey Atlantik PAktı

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü

Açıklama:

“Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı” (AGİK) adı altında 1970’li yılların başında soğuk savaş koşullarındaki Avrupa’nın bölünmüşlüğüne son verilmesi, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve katılan devletler arasında bu amaca yönelik işbirliğinin geliştirilmesi düşüncesiyle kurulmuş 56 üyeli teşkilattır.
AGİT’in temelini oluşturan Helsinki Nihai Senedi’nin bir bölümü “Çevre, Teknoloji, Bilim ve Ekonomik Alanlarında İşbirliği” başlığını taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Türkiye’de çevre politikalarına ilişkin temellerin aşağıdakilerden hangisi ile atıldığını söylemek mümkündür?

III.Beş Yıllık Kalkınma Planı

1982 Anayasası

Çevre Kanunu

Çevre Bakanlığının kurulması

1992 Rio Konferansı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Seçeneklerden hangisi çevre konusunun kapsamında yer almaz?

Refahın Yeniden Üretimi ve Yaşam Kalitesine Yönelik Sorunlar

Yeni Maden Yataklarına Ulaşım Sorunları

Kaynakların Tükenme Sorunları

Radyoaktif ve Elektromanyetik Kirlenmeler

Kirlilik Sorunları

Açıklama:

Çevre konusu günümüzde sürdürülebilir kalkınmanın temel bileşeni olarak üç yönlü tartışma sınıflandırmasına tabi tutulabilir:
Hava, su ve toprak başta olmak üzere Kirlilik Sorunları: Bu kapsama her türlü kirlenmeyi dâhil edebiliriz. Örneğin radyoaktif ve elektromanyetik kirlenmeler günümüzde
sıkça karşılaştığımız bir durumdur.
Kaynakların Tükenme Sorunları: Yaşam alanımıza yönelik tüm kaynakların hızla tükenmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Doğa başta olmak üzere canlı türlerinin, toprağın, madenlerin hatta su ve havanın (ozon tabakasının delinmesi gibi) tükenmesi karşılaşılan en önemli problemlerdendir.
Refahın Yeniden Üretimi ve Yaşam Kalitesine Yönelik Sorunlar: Sosyal ve fiziki çevrenin insan yaşamını zorlaştırıcı yönde tahrip olması, kontrolsüz şehirleşme ve bunun getirdiği
kirlilik ve kalitesiz yaşam tarzları bu kapsamda değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Seçeneklerden hangisi çevre politikalarının artmasını gerektiren sebeplerden biri değildir?

Sanayileşme ve Dünya Savaşları

Kentleşme

Nüfus artışı

Teknolojinin gelişmesi

Refah düzeyinin azalması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 33

Seçeneklerden hangisi Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planında yer almaz?

Çevre bilincinin geliştirilmesi

Çevre duyarlılığının geliştirilmesi

Çevre ile ilgili cezaların arttırılması

Sürdürülebilir nitelikteki ekonomik gelişmeye katkı

Sürdürülebilir nitelikteki toplumsal gelişmeye katkı

Açıklama:

Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planına da (1998) yansıyan bu temel hedef, stratejik hedefler başlığı altında aşağıdaki kapsamda oluşturulmuştur:
1. Kirliliğin önlenmesi ve azaltılması,
2. Altyapı ve hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,
3. Kaynakların sürdürülebilir kullanımını teşvik,
4. Çevre ile ilgili sürdürülebilir uygulamaların desteklenmesi,
5. Çevresel tehlikelerin asgari düzeye indirilmesi
Temel hedefe ulaşılabilmesi için belirlenen ön hedefleri ise şöyle sıralamak mümkündür:
1. Yaşam kalitesinin iyileştirilmesi,
2. Çevre bilincinin geliştirilmesi,
3. Çevre duyarlılığının geliştirilmesi,
4. Çevre yönetiminin iyileştirilmesi,
5. Sürdürülebilir nitelikteki ekonomik gelişmeye katkı,
6. Sürdürülebilir nitelikteki toplumsal gelişmeye katkı,
7. Sürdürülebilir nitelikteki kültürel gelişmeye katkı

Doğru Cevap: C

Soru 34

Seçeneklerden hangisi Çevre stratejisinin temel yol gösterici ilkelerinden biridir?

Kirleten Öder İlkesi

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu

Bütünleştirme İlkesi

Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılması

Önceden Önleme İlkesi

Açıklama:

Çevre stratejisinin temel yol gösterici ilkelerini;
1. Demokratik ve katılımcı mekanizmaların kullanılması,
2. Uzlaşma ve sahiplenmeye (Gönüllülük) önem verilmesi,
3. Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılmaya çalışılması,
4. Öncelikli eylemlerin eşgüdümü ve içselleştirilmesi,
5. Çözümlerin uygun düzeylerde yerelleştirilmesi şeklinde sıralayabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Seçeneklerden hangisi çevre politikasının ilkelerinden biridir?

Demokratik ve katılımcı mekanizmaların kullanılması

Uzlaşma ve sahiplenmeye (Gönüllülük) önem verilmesi

Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılmaya çalışılması

Öncelikli eylemlerin eşgüdümü ve içselleştirilmesi

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu

Açıklama:

Çevre politikasının ilkelerini ise;
1. Kirleten Öder İlkesi,
2. Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu,
3. Bütünleştirme İlkesi,
4. Önceden Önleme İlkesi,
5. İşbirliği İlkesi,
6. Sakınma (İhtiyat) İlkesi,
7. Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi olarak sıralamak mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Seçeneklerden hangisi çevre politikasında kullanılan vergi araçlarından biridir?

Gaz Atık Vergiler

Bağışlar (Karşılıksız ve Koşullu)

Teşvik Ödemeleri

Vergi İndirimleri

Gelir Kayıplarının Tazmini

Açıklama:

Bu kapsamda çevre politikasında kullanılan vergi araçlarını şu şeklide sıralamak mümkündür:
1. Atık Vergileri
• Gaz atık vergiler
• Sıvı atık vergileri
• Katı atık vergileri
• Atık bertaraf etme vergileri
• İşletme Vergileri
2. İşletme Vergileri
• Kayıt vergileri
• Lisans vergileri
3. Kullanma vergileri
4. Temizleme arıtma vergiler
5. Üretim vergisi
6. Emisyon vergisi
7. Ürün vergisi
8. Ambalaj vergisi
9. Beklenmedik kar vergisi

Doğru Cevap: A

Soru 37

Seçeneklerden hangisi çevre politikasında kullanılan vergi dışı araçlardan biridir?

Emisyon vergisi

Teşvik Ödemeleri

Üretim vergisi

Kullanma vergileri

Temizleme arıtma vergiler

Açıklama:

Vergi Dışı Araçlar ise, çevrenin korunmasına yönelik mali destekleri içeren araçlardır. Bunlar çevreyi koruyanlara vergi indirimini içerdiği gibi doğrudan ödeme yoluyla da olabilir. Vergi dışı araçları ise şu şekilde sınıflandırmamız mümkündür:
1. Bağışlar (Karşılıksız ve Koşullu)
2. Teşvik Ödemeleri
3. Vergi İndirimleri
4. Gelir Kayıplarının Tazmini
5. Transfer Ödemeleri

Doğru Cevap: B

Soru 38

Seçeneklerden hangisi OECD Çevre Komitesi'nin görevlerinden biri değildir?

Çevreye ilişkin sorunları saptamak ve çözümler geliştirmek

Ulusal düzeyde yürütülen çevre politikalarına danışmanlık hizmeti sağlamak

Ulusal düzeyde meydana gelen anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak

Tüm devletlerin çevre politikaları arasında uyum oluşturmak,

Kaliteli çevre algısını geliştirmek

Açıklama:

OECD Çevre Komitesi;
• Çevreye ilişkin sorunları saptamak ve çözümler geliştirmek,
• Üye devletlerin çevre politikaları arasında uyum oluşturmak,
• Ulusal düzeyde yürütülen çevre politikalarına danışmanlık hizmeti sağlamak,
• Ulusal düzeyde meydana gelen anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak,
• Kaliteli çevre algısını geliştirmek,
• OECD dışında da çevrenin iyileştirilmesi için tedbirler geliştirmek görevlerini yürütmektedir (Keleş ve Hamamcı, 1998:185)

Doğru Cevap: D

Soru 39

Seçeneklerden hangisi Avrupa Çevre Ajansı görevlerinden değildir?

Çevre durumuna ilişkin bilgilerin kaydedilmesi, toplanması, değerlendirilmesi ve yayılması

Çevre tedbirlerinin izlenmesine yardımcı olmak

Verilerin Avrupa düzeyinde mukayese edilebilirliği üzerinde çalışmak

Ülkelerin atık yönetimini belirlemek

Çevre tahmin tekniklerinin geliştirilmesine ve uygulanmasına katkıda bulunmak, çevre konusundaki güvenilir bilgilerin yaygın dağılımını sağlamak

Açıklama:

Kamuoyunun da çevre ile ilgili konularda bilinçlendirilmesi için 1990 yılında Avrupa Çevre Ajansı kurulmuştur. Avrupa Çevre Ajansı’nın amacı; topluluk içinde çevrenin korunarak sürdürülebilir kalkınma sağlanmasıdır. Ajans’ın temel görevleri olarak şunlar belirlenmiştir:
• Çevre durumuna ilişkin bilgilerin kaydedilmesi, toplanması, değerlendirilmesi ve yayılması,
• Çevre tedbirlerinin izlenmesine yardımcı olmak,
• Verilerin Avrupa düzeyinde mukayese edilebilirliği üzerinde çalışmak,
• Çevre tahmin tekniklerinin geliştirilmesine ve uygulanmasına katkıda bulunmak, çevre konusundaki güvenilir bilgilerin yaygın dağılımını sağlamak

Doğru Cevap: D

Soru 40

Seçeneklerden hangisi Türkiye’de çevre politikaları alanlarından değildir?

Sit alanlarının tanzimi

Çevresel riskler

Deniz ve kıyı kaynakları

Doğal kaynak yönetimi

Kentsel çevre

Açıklama:

Türkiye’de çevre politikaları beş ana alan üzerine yoğunlaşmaktadır:
1. Kentsel Çevre: Hızlı kentleşme neticesinde meydana gelen çevre sorunları, kanalizasyon ve su kalitesi, hava kirliliği, katı ve sıvı atıklar vb.
2. Doğal Kaynak Yönetimi: Toprak, Su, Orman ve yer altı kaynaklarının kullanım ve yönetimi
3. Deniz ve Kıyı Kaynakları: Bilinçsiz yapılanma, deniz kirlenmesi, atık yönetimi vb.
4. Kültürel ve Doğal Sit Alanları: İnsanlık tarihi ile örtüşen bir toprak üzerine kurulu olan Anadolu’nun korunması
5. Çevresel Riskler: Deprem, Taşkın, Heyelan, Çığ gibi doğal afetlerin zararları ile orman yangınları, deniz kazaları, çöplük ve atık depolarının patlamaları vb.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Bilimsel alanda ilk kez Alman tabiatçısı Ernest Haeckel tarafından kullanılmış olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Flora

Sürdürülebilirlik

Ekoloji

Fauna

Emisyon

Açıklama:

Bilimsel alanda ilk kez Alman tabiatçısı Ernest Haeckel tarafından kullanılmış olan kavram "ekoloji"dir. Çoğu zaman çevre kavramının yerine kullanılan ekoloji, canlılar veya canlı çevre olarak insan, hayvan ve bitkilere ait bireyleri veya bunlardan oluşmuş toplumları ifade eden organizmalarla, içinde yaşadıkları ortamı ve bunlara ilişkin karşılıklı etki ve ilişkileri inceleyen bir bilim dalıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Kyoto Protokolü temel olarak aşağıdaki nedenlerden hangisine çözüm üretmek üzere imzalanmıştır?

Sanayileşme

Nüfus Artışı

İklim Değişikliği

Hava Kirliliği

Suyun Azalması

Açıklama:

1997 yılında Japonya’nın Kyoto kentinde gerçekleştirilen bir konferansta esasları belirlenen "Kyoto Protokolü" temel olarak iklim değişikliğine yöneliktir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi çevresel olarak sürdürülebilir bir kalkınma sağlamak için oluşturulan yeni projelerin niteliklerinden biridir?

İktisadi olabilirlik önemli değildir.

Teknolojik gelişme bir uzman grubunca belirlenir.

Merkezi kontrol esastır.

Sonuçların yayılması esas amaçtır.

Tamamlayıcı politikalara duyulan ihtiyaç azdır.

Açıklama:

Çevresel olarak sürdürülebilir bir kalkınma sağlamak için bilim ve teknoloji politikalarında üretim yöntemlerini daha çevreci bir hale dönüştürme meselesi giderek önem kazanmakta ve projelerin çoğu bu çerçevede değerlendirilmektedir. İktisadi olarak olabilirlikleri temelinde değerlendirilen yeni misyonlar söz konusu olduğunda teknolojik değişmenin yönü birçok aktörün etkilemesiyle belirlenir. Buna ek olarak, merkez dışı kontrol söz konusudur, tamamlayıcı politikalar hayatidir ve sonuçların yayılması esas amaç olduğundan teşvik edilmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdaki çevre politikası ilkelerinden hangisi dolaylı olarak kirliliğe sebep olan kişi ya da kurumların sorumluluğunu ifade etmektedir?

Kirleten Öder İlkesi

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu İlkesi

Önceden Önleme İlkesi

İşbirliği İlkesi

Sakınma (İhtiyat) İlkesi

Açıklama:

Yaptığı doğrudan fiil nedeniyle kirliğe sebep olmasa da, dolaylı olarak kirliliğe sebep olan kişi ya da kurumların sorumluluğunu ifade eden ilke "Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu İlkesi"dir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi tüm çevre politikası ilkelerinin temelinde yatan süreci ifade etmektedir?

Kirleten Öder İlkesi

Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi

Önceden Önleme İlkesi

İşbirliği İlkesi

Sakınma (İhtiyat) İlkesi

Açıklama:

Tüm ilkelerin temelinde yatan süreci ifade eden ilke "Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi"dir. Bu çerçevede, çevre konusunun akademik ve pratik alanı bu denli meşgul etmesinin temel nedeninin gelecekte de devamı istenen sürdürülebilir kalkınma kaygısı olduğu söylenebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki belgelerden hangisi Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulmuştur?

Roma Anlaşması

Helsinki Nihai Senedi

Maastricht Anlaşması

Brundland Raporu

Nice Anlaşması

Açıklama:

Roma Anlaşması, Nice Anlaşması ve Maastricht Antlaşması Avrupa Birliği; Helsinki Nihai Senedi ise Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü tarafından oluşturulan belgelerdir. Stockholm Bildirgesi, Rio Bildirgesi gibi çevre ile ilgili ilk küresel belgeleri ortaya koyan Birleşmiş Milletler'in bu küresel belgelerinden biri de Brundland Raporu'dur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Çevreye yönelik uluslararası taahhütlerden en eskisi aşağıdakilerden hangisidir?

Balina Avı Anlaşması

Kuşların Korunması Hakkında Uluslararası Sözleşme

Akdeniz Genel Balıkçılık Konseyi Kurulması Hakkında Anlaşma

Hayvanların Uluslararası Nakliye Sırasında Korunması Konusunda Avrupa Sözleşmesi

BM/AEK Flora, Fauna ve Yaşam Ortamlarının Korunması Deklarasyonu

Açıklama:

Çevreye yönelik uluslararası taahhütlerden en eskisi 1931 tarihli Balina Avı Anlaşması’dır. Balinaların tükenen soylarını korumak amacıyla düzenlenmiş bu anlaşmaya Türkiye 1934 yılında imza koymuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdaki bakanlıklardan hangisi daha evvel Kalkınma Bakanlığı tarafından yürütülen görevleri yerine getirmektedir?

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Tarım ve Orman Bakanlığı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Ekonomi Bakanlığı

Açıklama:

Daha önce Kalkınma Bakanlığı tarafından yerine getirilen görevleri devralan bakanlık 1 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulmuş olan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'dır. Ayrıca, daha evvel Devlet Planlama Teşkilatı’nın (DPT) yaptığı işler de bakanlık bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Herkesin bu dünyayı paylaştığını ancak birilerinin sorumsuzca ve dikkatsizce kirlettiğini ileri süren yeşil ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojizm

Hayatta kalmacılık

Ekofeminizm

Ekososyalizm

Muhafazakarlık

Açıklama:

Herkesin bu dünyayı paylaştığını ancak birilerinin sorumsuzca/dikkatsizce kirlettiğini ileri süren görüş "hayatta kalmacılık"tır. ABD menşeli bir ekol olan bu ideoloji daha çok vahşi alanların korunması ile ilgili fikirleri savunmaktadır. En tanınmış teorisyeni ise Hardin’dir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi temel sosyal politika bileşenlerinden biri değildir?

Konut politikası

Sağlık politikası

Çevre politikası

Sosyal çalışma

Eğitim

Açıklama:

Temel sosyal politika bileşenleri sosyal politika literatüründe "Beş Büyükler" olarak da adlandırılan sosyal güvenlik, konut politikası, sağlık politikası, sosyal çalışma ve eğitimdir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi çevre politikaları üretme ihtiyaçlarından biri değildir?

Sanayileşme ve Dünya Savaşları

Sürdürülebilir Kalkınma

Nüfus Artışı

İklim Değişiklikleri

Hava Kirliliği

Açıklama:

Çevre politikaları üretme ihtiyacı; Sanayileşme ve Dünya Savaşları, Kentleşme, Nüfus Artışı, İklim Değişiklikleri, Hava Kirliliği, Suyun ve Yaşanabilir Alanları Azalması ve Teknoloji gibi nedenlerden doğmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Dünya nüfusu hangi yıllar arasında br önceki yüzyıla göre yaklaşık dört buçuk kat fazla artış göstermiştir?

1920 - 1982

1930 - 1959

1940 - 1997

1950 - 1999

1960 - 1979

Açıklama:

Dünya nüfusu, 1950-1999 arası bir önceki yüzyıla göre yaklaşık dört buçuk kat fazla artış göstermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planına da yer alan stratejik hedefler başlıklarından biri değildir?

Kirliliğin önlenmesi ve azaltılması,

Altyapı ve hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,

Kaynakların sürdürülebilir kullanımını teşvik,

Çevre yönetiminin iyileştirilmesi,

Çevresel tehlikelerin asgari düzeye indirilmesi

Açıklama:

Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planına da (1998) yansıyan bu temel hedef, stratejik hedefler başlığı altında aşağıdaki kapsamda oluşturulmuştur:

Kirliliğin önlenmesi ve azaltılması,
Altyapı ve hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,
Kaynakların sürdürülebilir kullanımını teşvik,
Çevre ile ilgili sürdürülebilir uygulamaların desteklenmesi,
Çevresel tehlikelerin asgari düzeye indirilmesi.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin Ulusal Çevre Stratejisi Eylem Planındaki temel hedefe ulaşabilmesi için gereken ön hedeflerden biridir?

Altyapı ve hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması,

Kaynakların sürdürülebilir kullanımını teşvik,

Çevre bilincinin geliştirilmesi,

Çevre ile ilgili sürdürülebilir uygulamaların desteklenmesi,

Çevresel tehlikelerin asgari düzeye indirilmesi.

Açıklama:

Temel hedefe ulaşılabilmesi için belirlenen ön hedefleri ise şöyle sıralamak mümkündür: 1. Yaşam kalitesinin iyileştirilmesi,

Çevre bilincinin geliştirilmesi,
Çevre duyarlılığının geliştirilmesi,
Çevre yönetiminin iyileştirilmesi,
Sürdürülebilir nitelikteki ekonomik gelişmeye katkı,
Sürdürülebilir nitelikteki toplumsal gelişmeye katkı,
Sürdürülebilir nitelikteki kültürel gelişmeye katkı.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi çevre stratejisinin temel yol gösterici ilkelerinden biri değildir?

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu,

Demokratik ve katılımcı mekanizmaların kullanılması,

Uzlaşma ve sahiplenmeye (Gönüllülük) önem verilmesi,

Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılmaya çalışılması,

Öncelikli eylemlerin eşgüdümü ve içselleştirilmesi,

Açıklama:

Çevre stratejisinin temel yol gösterici ilkelerini;

Demokratik ve katılımcı mekanizmaların kullanılması,
Uzlaşma ve sahiplenmeye (Gönüllülük) önem verilmesi,
Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılmaya çalışılması,
Öncelikli eylemlerin eşgüdümü ve içselleştirilmesi,
Çözümlerin uygun düzeylerde yerelleştirilmesi şeklinde sıralayabiliriz.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi çevre politikası ilkelerinden biridir?

Demokratik ve katılımcı mekanizmaların kullanılması,

Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi

Uzlaşma ve sahiplenmeye önem verilmesi,

Verimlilikle ekonomik rasyonalitenin kaynaştırılmaya çalışılması,

Öncelikli eylemlerin eşgüdümü ve içselleştirilmesi,

Açıklama:

Çevre politikasının ilkelerini ise;

Kirleten Öder İlkesi,
Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu,
Bütünleştirme İlkesi,
Önceden Önleme İlkesi,
İşbirliği İlkesi,
Sakınma (İhtiyat) İlkesi,
Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi olarak sıralamak mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 57

“Kirlenmenin önceden tahmin edilip, kirliliğe yol açacak unsurların giderilmesi ve önceden tedbir alınması ilkesidir.” tanımlanan çevre politikası ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kirleten Öder İlkesi,

Kirletenin Kusursuz Sorumluluğu,

Bütünleştirme İlkesi,

Önceden Önleme İlkesi,

Sakınma (İhtiyat) İlkesi,

Açıklama:

Sakınma (İhtiyat) İlkesi: Kirlenmenin önceden tahmin edilip, kirliliğe yol açacak unsurların giderilmesi ve önceden tedbir alınması ilkesidir. Fabrikalara kurdurulan atık su tesisleri ile zararlı gazlara yönelik filtre uygulamaları bu kapsamda değerlendirilebilir (Keleş ve Ertan, 2002: 161).

Doğru Cevap: E

Soru 58

Gaz atık vergiler
Sıvı atık vergileri
Katı atık vergileri
Atık bertaraf etme vergileri
İşletme Vergileri

Yukarıda verilen vergiler aşağıdaki vergi grubundan hangisine aittir?

Atık Vergileri

İşletme Vergileri

Kullanma Vergileri

Üretim Vergisi

Emisyon Vergisi

Açıklama:

Atık Vergileri

Gaz atık vergiler
Sıvı atık vergileri
Katı atık vergileri
Atık bertaraf etme vergileri
İşletme Vergileri

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi vergi dışı araçlardan biri değildir?

Bağışlar (Karşılıksız ve Koşullu)

Teşvik Ödemeleri

Vergi İndirimleri

Beklenmedik kar vergisi

Gelir Kayıplarının Tazmini

Açıklama:

Vergi dışı araçları ise şu şekilde sınıflandırmamız mümkündür:

Bağışlar (Karşılıksız ve Koşullu)
Teşvik Ödemeleri
Vergi İndirimleri
Gelir Kayıplarının Tazmini
Transfer Ödemeleri.

Doğru Cevap: D

Soru 60

“1949 yılında esasen 2. Dünya Savaşı ardından Sov- yetler Birliğinin Avrupa’daki etkisinin azaltılması amacı ile kurulan kolektif bir savunma örgütüdür.” olarak tanımlanan çevre politikalarını hedefleyen kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler (UN)

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)

Kuzey Atlantik Paktı (NATO)

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü (OSCE)

Avrupa Birliği (EU)

Açıklama:

Kuzey Atlantik Paktı (NATO): 1949 yılında esasen 2. Dünya Savaşı ardından Sov- yetler Birliğinin Avrupa’daki etkisinin azaltılması amacı ile kurulan kolektif bir savunma örgütüdür. Ancak 1969 yılında Modern Toplumun Sorunları Komitesi (CCMS)’nin oluş- turulması ile çevre kirliliği, gürültü, kent sorunları, enerji ve insan sağlığı gibi konularda da projeler üretmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Küreselleşmeyi, insanlık tarihi içinde kaçınılmaz olarak yaşanacak bir fenomen olarak gören ve ekonomilerin ve toplumların dünya çapında artan
bütünleşme sürecinin ifadesi olarak açıklayan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Dünya Bankası

Uluslararası Para Fonu

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü

Birleşmiş Milletler

Ulıslararası Çalışma Örgütü

Açıklama:

Dünya Bankası’na (World Bank: WB) göre küreselleşme; insanlık tarihi içinde kaçınılmaz olarak yaşanacak bir fenomendir ve dünya çapında ekonomilerin ve toplumların artan bütünleşme sürecinin ifadesidir. Bu bütünleşme süreci yalnızca mal ve hizmet üretimi ile sınırlı olmayıp enformasyon, bilgi ve kültürün de değişimi ile gerçekleşmiştir. Küreselleşme, yeni bir olgu olmamakla birlikte son birkaç on yılda yaşanan bütünleşme süreci çok hızlı ve hatta çok dramatik şekilde gerçekleşmiş bunu da haberleşme, bilim, teknoloji, ulaşım ve üretimde önceden öngörülemeyen gelişmeler sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Küreselleşmeyi, büyük ölçüde finans piyasaları ile mal ve hizmet piyasalarının uluslararasılaşma sürecinin artması şeklinde ifade eden uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Para Fonu

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü

Dünya Bankası

Uluslararası Çalışma Örgütü

Birleşmiş Milletler

Açıklama:

Küreselleşme sürecinin doğrudan bir tarafı ve hatta savunucusu olarak OECD’ye göre küreselleşme; büyük ölçüde finans piyasaları ile mal ve hizmet piyasalarının uluslararasılaşma sürecinin artmasını ifade etmektedir. Bu çerçevede küreselleşme; ulusal ekonomilerin birbirlerine olan bağımlılıklarının arttığı, ülkelerin ulusal kaynaklarının uluslararası hareketliliğinin arttığı dinamik ve çok yönlü bir ekonomik bütünleşme (entegrasyon) sürecini ifade etmektedir. OECD’ye göre küreselleşen bir ekonomi de mesafeler ve ulusal sınırlar büyük ölçüde kalkmakta ve piyasaların bütünleşmesine engel olan faktörlerin etkisi azalmaktadır. Küreselleşme sürecinin anahtar
değişkeni de uluslararası şirketlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Küreselleşmenin ortaya çıkışı ve gelişimi konusunda da farklı yaklaşımlar bulunmakla beraber en fazla taraftar bulan yaklaşıma göre, küreselleşme,ne zaman ortaya çıkmıştır?

Dünya üzerinde insanların ve ürünlerin ilk dolaşımıyla beraber

15. yüzyıldaki Colomb ve De Gama’nın keşifleri sonrasında

20. yüzyılın ikinci yarısında

18. yüzyılda Sanayi Devrimi sonrasında

I. Dünya Savaşı sonrasında

Açıklama:

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşme; 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan bir süreçtir. II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme ile sağlanan üretim artışı, 1970’li yıllarda yaşanan ekonomik kriz sonrası başta ABD, Almanya ve İngiltere olmak üzere bütün sanayileşmiş ülkelerde benimsenen yeni neo-liberal ekonomik
politikalar, haberleşme teknolojisindeki (telefon) hızlı gelişme, televizyon yayıncılığının artışı ve internet kullanımındaki yaygınlaşma, Soğuk Savaş döneminin sona ermesi ile siyaseten iki bloklu-parçalı bir dünyadan tek bloklu bir dünyaya geçiş, ulus devletin sınırlarını anlamsız hale getiren serbestleşme politikaları, sermayenin sınırlar ötesi hareketliliğini artıran bankacılık sistemi ve finans piyasalarının gelişmesi ve bütün bu somut iktisadi ve siyasi gelişmelerle iç içe ve birbirini hızlandıran etkiye sahip sosyal ve kültürel
gelişmeler birlikte değerlendirildiği zaman, bugünkü anlamda küreselleşmenin 1980’li yıllarda başladığına dair görüşlerin haklılık derecesini güçlendirmektedir. Ancak bu görüş taraftarları da küreselleşmenin başlangıcını oluşturan ülkeler arası ticari faaliyetlerin çok daha önceki dönemlerde başladığını kabul etmekle birlikte, 1980’ler sonrası dönemi
önceki dönemlerden ayıran temel farklılıklara vurgu yapmaktadırlar. Bu fark yalnızca ülkelerarası ticaret hacminin artışı ile sınırlı değildir. Yeni dönemde özellikle uluslararası şirketlerin köken ülkeler dışındaki doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını artırması ile uluslararası üretim ağları gelişmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Küreselleşmenin ortaya çıkışı ve gelişimi konusunda da farklı yaklaşımlar bulunmakla beraber en az taraftar bulan yaklaşıma göre, küreselleşme,ne zaman ortaya çıkmıştır?

15. yüzyıldaki Colomb ve De Gama’nın keşifleri ile

Sanayi Devrimi ile

I. Dünya savaşının bitimi ile

İnsanların ve ürünlerin ilk dolaşımı ile

1970 'li yıllarda yaşanan ekonomik kriz ile

Açıklama:

Tanımı gibi küreselleşmenin ortaya çıkışı ve gelişimi konusunda da farklı yaklaşımlar vardır. Çok az benimsenen bir görüşe göre küreselleşme, insanlık tarihi kadar eski bir olgudur ve insanların ve ürünlerin ilk dolaşımı ile başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Küreselleşmeye yönelik olarak küreselleşmenin, kaçınılmaz olarak yaşanacak bir süreç olduğu kabul eden ve sürecin nimetleri ile külfetlerinin, fırsatları ile tehditlerinin, olumlu ve olumsuz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirten yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Aşırı şüpheciler

Şüpheciler

Küreselleşmecsiler

Aşırı küreselleşmesciler

Dönüşümcüler

Açıklama:

Dönüşümcüler küreselleşmenin kaçınılmaz olarak yaşanacak bir süreç olduğunu kabul etmekle birlikte, sürecin nimetleri ile külfetlerinin, fırsatları ile tehditlerinin, olumlu sonuçları ile olumsuz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadırlar. Bu yaklaşım, küreselleşmeyi nihai ve bütün sonuçları ile kabul edilecek bir safha olarak görmemekte, sürecin ortaya çıkaracağı sorunları ortadan kaldırma amacıyla sürecin dönüştürülebileceğine inanmaktadırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Küreselleşmenin ortaya çıkışı ve gelişimi konusunda da farklı yaklaşımlar bulunmakla beraber küreselleşme sürecine temkinli yaklaşan, bu sürecin ekonomik boyutu üzerinde yoğunlaşan, ileri sürüldüğü gibi yalnızca kazananlar değil, geniş bir kaybedenler sınıfı da yarattığını ve uluslararası eşitsizliği artıran etkileri bulunduğunu ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Şüpheciler

Aşırı şüpheciler

Küreselleşmeciler

Aşırı küreselleşmeciler

Dönüşümcüler

Açıklama:

Şüpheciler (skeptical): Küreselleşme sürecine temkinli yaklaşan bu görüş taraftarları sürecin ekonomik boyutu üzerinde yoğunlaşmaktadırlar. Bu görüş taraftarlarına göre küreselleşme süreci, yeni olmayıp esasen I. Dünya Savaşı öncesi dönemle benzerlik göstermektedir. Hatta 1890-1914 döneminde dünya bugün olduğundan daha açık ve bütünleşmiş bir ekonomik yapıya sahipti. Şüphecilere göre küreselleşme ekonomik bakımdan bütün ülkeleri kapsayan dünya çapında bütünleştirici bir sonuç doğurmamıştır. Ekonomik
faaliyetler, belirli ülkeler ve ülke gruplarından oluşan bölgelerde yoğunlaşmıştır. Nitekim dünya ekonomisinin % 80’ine 34 üyesi bulunan OECD ülkeleri hâkimdir. AB, küresel değil bölgesel bir bütünleşme örneğidir.
Şüphecilere, göre küreselleşme, ileri sürüldüğü gibi yalnızca kazananlar değil, geniş bir kaybedenler sınıfı da yaratmaktadır. Sürecin, uluslararası eşitsizliği artıran etkileri de vardır. Süphecilere göre, küreselleşmenin olumsuz sosyal sonuçları, süreci kaçınılmaz olarak yaşanacak bir safha olmaktan çok piyasa ekonomisini hâkim kılma, ulus devleti-sosyal devleti zayıflatma amaçlı ideolojik bir yaklaşımın aracı haline getirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

ILO’nun 2011 tarihli raporuna göre, dünya nüfusunun yaklaşık olarak yüzde kaçı yeterli sosyal güvenceye sahip değildir?

Açıklama:

Yoksulluk ve gelir dağılımı eşitsizliği, küreselleşmenin olumsuz sosyal sonuçlarını tespit için en yaygın olarak kullanılan alanların başında gelmektedir. Yoksulluk ve eşitsizlikle ilgili bazı temel göstergeler aşağıdadır:
• 2005 yılı itibarıyla gelişmekte olan ülkelerde yaşayan toplam nüfusun 1/4’üne karşılık gelen yaklaşık olarak 1.4 milyar insan günlük 1.25 $’ın altında bir açlık sınırında yaşamaktadır.
• 2000-2005 arasında Dünya Ekonomisindeki hızlı büyüme Dünyadaki yoksulluğu 1990 yılındaki % 46 seviyesinden 2005 yılında % 27’ye düşürmesine rağmen son 2008 krizi ile birlikte 64 milyon kişi daha bu sınırın altına itilmiştir.
• 925 milyon kişi kronik açlık tehlikesi altında yaşamaktadır.
• Dünyada 1.75 milyon insan çok yönlü bir yoksulluk tehlikesi altında olup, temel sağlık hizmetleri, temel eğitim ve ekonomik fırsatlardan mahrum yaşamaktadır.
• 2,6 milyon kişi hijyenik bir ortamda yaşama, 884 milyon kişi de temiz su imkanlarından mahrumdur.
• 796 milyon kişi okuma-yazma bilmemektedir.
• Her yıl 5 yaşın altındaki 8.8 milyon çocuk, koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri yetersizliğinden ölmektedir.
• Dünya nüfusunun % 75’i yeterli sosyal güvenliğe sahip değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin göstergelerinden biri değildir?

Ticaretin serbestleşmesi

Uluslararası sermaye hareketlerinin artması

Çok uluslu işletmelerin güç kaybetmesi

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının artması

Ulaşım maliyetinin düşmesi

Açıklama:

Küreselleşmenin unsurları veya ölçülebilmesine, değerlendirilmesine imkân veren göstergeleri konusunda konu ile ilgili taraflarca genel kabul görmüş başlıklar oluşmuştur.
Ticaret ve yatırım politikalarının serbestleşmesi, teknolojik yeniliklere bağlı olarak haberleşme ve ulaşım masraflarının düşmesi, girişimcilik ve yeni küresel sosyal ağların itici gücü ile derinleşen küreselleşmenin temel göstergeleri (unsurları) konu ile ilgili yayımların çoğunda;
•Uluslararası mal ve hizmet ticaretinin artması,
•Uluslararası sermaye hareketleri ve yatırımların artışı,
•Haberleşme ve ulaşım maliyetlerinin düşmesi ve iletişimin artışı,
•Çok uluslu şirketlerin büyümesi
olarak gösterilmektedir. Bu faktörler dışında ulus devletin dönüşümü, yeni sosyal ağlar, küresel üretim zinciri, kuralsızlaştırma; işgücü hareketliliği, istihdamın değişen yapısı, bilgi toplumu gibi unsurlar da küreselleşme sürecini açıklamak için kullanılan diğer bazı unsurları oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Bir tonluk deniz taşımacılığının maliyeti 1920 yılında 90 ABD Doları civarında iken 1990’yılında yaklaşık olarak kaç ABD doların altına düşmüştür?

Açıklama:

Bir tonluk deniz taşımacılığının maliyeti 1920 yılında 90 $ civarında iken 1990’yılında 30 $’ın altına düşmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi, küreselleşme sürecinin sosyal devlet anlayışına yönelik etkilerinden biri değildir?

Sosyal politika alanlarının daralması

Kamu kesimini küçülmesi

Çalışma hukukunda esneklik uygulamalarına geçilmesi

Kamu sosyal güvenlik programlarının kapsamının daralması

Toplu sözleşmelerin kapsamındaki çalışanların artarak bireysel iş sözleşmesiyle çalışanların azalması

Açıklama:

Krizden çıkış için uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalarla başlayan
küreselleşme süreci, sosyal devleti ortadan kaldıramamış ancak gelişme seyrini olumsuz etkilemiş, yön değiştirmesine sebep olmuştur. Küreselleşme sürecinin sosyal devlet anlayışına yönelik etkileri aşağıdaki alanlarda ortaya çıkmıştır. Ancak, hemen belirtmek gerekir ki bu etkiler doğrudan ve yalnızca küreselleşme sürecine bağlı olarak ortaya çıkan etkiler olarak da yorumlanmamalıdır.
• Küreselleşmenin hâkim ekonomi politikasını oluşturan liberalizm, ulus devletin sosyal devlet anlayışı ile izlediği sosyal politika alanlarını daraltmış, bir kısmından vazgeçmesine yol açmıştır.
• Kamu kesimini küçültmeye yönelik bütün politikalar (özelleştirme başta olmak üzere) kamunun uyguladığı cömert ücret politikaları, güçlü sendikacılık, geniş sosyal haklar ve iş güvencesi uygulamalarından oluşan sosyal politikaları zayıflatmıştır.
• İktisadi şartların da zorlaması ile kamunun sosyal harcamalarındaki artış önce durmuş, daha sonra % 30’lar civarında sabitlenmiştir. Ancak, gelişmekte olan ülkelerde bu harcamalar gelişmiş ülkelerin seviyesine gelmeden sabitlenmiştir.
• Sanayi toplumu çalışma hayatını düzenlemek için oluşan sosyal hukukun çok katı olduğu, küreselleşme sürecini engellediği iddiası ile esneklik taleplerine cevap verecek şekilde yeniden düzenlenmiş, belirsizlik ve güvencesizlik doğuran yeni bir çalışma hukuku oluşturulmaya başlanmıştır.
• Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekmek ve çok uluslu şirketleri kalıcı kılmak için sosyal hukuk yeniden düzenlenmiştir. Birçok gelişmekte olan ülke için ücretler ve çalışma şartlarını düzenleyen kurallar, yabancı sermayeyi cazip kılma araçları olarak kullanılmıştır.
• Kamu sosyal güvenlik programlarının sağladığı koruma garantisinin kapsamı daraltılmış, seviyesi düşürülmüş, ilave garanti isteyenler için özel sosyal güvenlik sistemleri önerilmiştir.
• Çalışma hayatında pazarlık gücünü emek lehine değiştiren toplu ilişkiler ve sözleşmelerin yerini, bireysel ilişkiler ve sözleşmeler almaya başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Para Fonu'nun görevlerinden biri değildir?

Global finansal düzeni takip etmek

Borsa, döviz kurlarıgibi konularda denetim ve organizasyon yapmak,

Teknik ve finansal destek sağlamak

Ödeme planları düzenlemek

Ticaret ve yatırımları liberalleştiren politikaların üretilmesini sağlamak

Açıklama:

Uluslararası Para Fonu, (International Monetary Fund: IMF): Global finansal düzeni takip etmek, borsa, döviz kurları, ödeme planları gibi konularda denetim ve organizasyon yapmak, aynı zamanda teknik ve finansal destek sağlamak gibi görevleri bulunan uluslararası bir organizasyondur. 1944 yılında ABD’nin New Hampshire eyaletindeki Bretton Woods’da kurulan ve 1947’de fiilen çalışmaya başlayan milletlerarası ekonomik meselelerle uğraşan bir teşkilattır. Üye ülke sayısı 186’dır. Temel amacı; Milletlerarası ticaretin dengeli şekilde gelişmesini üye devletlerin tam istihdama ve yüksek büyüme hızına ulaşmasına imkân hazırlamak; Ödemeler dengesi güçlüklerinin çözümünde yardımcı olmak; Kambiyo istikrarını kurmak ve tek taraflı devalüasyonlara mani olmak; Çok taraflı dış ödemeler sisteminin kurulmasını sağlamak.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisine göre, Küreselleşme, eğer iyi yönetilirse yaratacağı üretim artışı ile refahı artıracağı, yaratacağı üretken işlerle de dünya çapında yoksulluğu azaltacak bir olgu da olabilir?

Uluslararası Çalışma Örgütü

Birleşmiş Milletler

Uluslararası Para Fonu

Dünya Bankası

OECD

Açıklama:

Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization : ILO) küreselleşmeyi kendi faaliyet alanlarına yansıyan özelliklerini ve özellikle olumsuz sonuçlarını öne çıkaran bir tanım yapmaya çalışmıştır. ILO’ya göre küreselleşme; “herkesi etkileyen bir süreçtir” ve “yeni teknolojiler ve her alandaki açıklık politikaları hiçbir dönemde olmadığı kadar karşılıklı olarak bağımlı hale gelen bir dünya yaratmıştır” (ILO, 2004: x). Küreselleşmenin tek etkisi ekonomik alanda (ticaret, yatırımlar, finansman ve üretimin küresel düzeyde organizasyonu) ortaya çıkan karşılıklı bağımlılık değildir. Küreselleşmenin nimetleri sonsuz gibi görünmekte, herkesin menfaatine işleyen demokratik bir dünya yaratmak, daha yaşanabilir bir dünya için insanlar arası dayanışmayı güçlendirmek ve bir arada yaşama kültürünün gereği olan evrensel değerleri paylaşmak bu olumlu sonuçlardan bazıları
olarak sayılmaktadır. Yine, ILO’ya göre, eğer iyi yönetilirse yaratacağı üretim artışı ile refahı artıracağı, yaratacağı üretken işlerle de dünya çapında yoksulluğu azaltacak bir olgu da olabilir. Ünitenin sonraki kısımlarında tekrar vurgulanacağı gibi, bugüne kadar yaşanan süreçte küreselleşmenin kendisinden beklenen “potansiyel olumlu sonuçları” üretmekten uzak kalmış, ülke içi ve ülkeler arası dengesizlikleri artırmıştır. Evet, küreselleşme bir üretim (refah) artışı gerçekleştirmiş ancak bu artışın nimetlerinden faydalanan ülke ve insan sayısı çok sınırlı kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşme sürecini hızlandırmıştır?

Gümrük tarifeleri ve engellerinin azaltılması

Soğuk savaş döneminin sona ermesi

Sermaye hareketlerinin serbestleşmesi

Üretim ağlarındaki değişme

Piyasa faktörlerinin etkisi

Açıklama:

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşme; 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan bir süreçtir. II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme ile sağlanan üretim artışı, 1970’li yıllarda yaşanan ekonomik kriz sonrası başta ABD, Almanya ve İngiltere olmak üzere bütün sanayileşmiş ülkelerde benimsenen yeni neo-liberal ekonomik politikalar, haberleşme teknolojisindeki (telefon) hızlı gelişme, televizyon yayıncılığının artışı ve internet kullanımındaki yaygınlaşma, Soğuk Savaş döneminin sona ermesi ile siyaseten iki bloklu-parçalı bir dünyadan tek bloklu bir dünyaya geçiş, ulus devletin sınırlarını anlamsız hale getiren serbestleşme politikaları, sermayenin sınırlar ötesi hareketliliğini artıran bankacılık sistemi ve finans piyasalarının gelişmesi ve bütün bu somut iktisadi ve siyasi gelişmelerle iç içe ve birbirini hızlandıran etkiye sahip sosyal ve kültürel gelişmeler birlikte değerlendirildiği zaman, bugünkü anlamda küreselleşmenin 1980’li yıllarda başladığına dair görüşlerin haklılık derecesini güçlendirmektedir. Ancak bu görüş taraftarları da küreselleşmenin başlangıcını oluşturan ülkeler arası ticari faaliyetlerin çok daha önceki dönemlerde başladığını kabul etmekle birlikte, 1980’ler sonrası dönemi önceki dönemlerden ayıran temel farklılıklara vurgu yapmaktadırlar. Bu fark yalnızca ülkelerarası ticaret hacminin artışı ile sınırlı değildir. Yeni dönemde özellikle uluslararası şirketlerin köken ülkeler dışındaki doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını artırması ile uluslararası üretim ağları gelişmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Ulus devletin önemini kaybetmesi bu yapı içinde yer alan üretim ve tüketimle ilgili karar merkezlerini önemsizleştirmekte, yerine küresel ölçekte yeni merkezler getirmektedir düşüncesini nasıl bir bakış açısıyla savunmuştur?

Dönüşümcüler

Şüpheciler

Aşırı Küreselleşmeciler - olumlu

Aşırı Küreselleşmeciler -karşıtlar

Aleyhtar savunucular

Açıklama:

Aşırı Küreselleşmeciler (hyperglobalist): Küreselleşme, insanlık tarihinde yeni çağın adıdır ve geleneksel kavramlarla bu dönemi açıklamak mümkün değildir. Ulus devlet önemsizleşmiş, mal, hizmet ve sermaye hareketleri bütün dünyayı birbiri ile bütünleştirecek şekilde küreselleştirmiştir. Rekabete dayanan piyasa mekanizması ulus devlet yöneticilerinin vereceği kararlardan daha rasyonel (akılcı) bir düzen getirmiştir. Ulus devletin önemini kaybetmesi bu yapı içinde yer alan üretim ve tüketimle ilgili karar merkezlerini önemsizleştirmekte, yerine küresel ölçekte yeni merkezler getirmektedir. Ulusal şirketlerin yerini çok uluslu şirketler, devlet otoritesinin yerini uluslararası kuruluşlar almaktadır. Aşırı küreselleşmeciler homojen bir grup olmayıp; aralarında küreselleşme sürecine olumlu değer yükleyen ve herkesin refahının artacağını ileri süren (destekleyenler-olumlular) yanında, ulus devletlerin bıraktığı boşluğun çok uluslu şirketler ve uluslararası sermaye tarafından doldurulduğu bu yeni düzenin herkes için değil, elit bir azınlığın yararına olduğunu iddia edenler de (karşıtlar) vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki hangisi küreselleşmenin, ulus devletin-sosyal devletin ortadan kalkması değil, küreselleşme sürecinin dinamiklerine daha iyi cevap verecek ve sorunlarını çözebilecek yeni bir yapıya kavuşturulması gereklidir, düşüncesini savunmaktadır?

Reel Politik savunucular

Şüpheciler

Aşırı Olumlular

Dönüşümcüler

Aşırı Karşıtlar

Açıklama:

Dönüşümcüler : Diğer iki görüş taraftarlarına göre daha dengeli bir yaklaşımı temsil etmektedirler. Dönüşümcüler küreselleşmenin kaçınılmaz olarak yaşanacak bir süreç olduğunu kabul etmekle birlikte, sürecin nimetleri ile külfetlerinin, fırsatları ile tehditlerinin, olumlu sonuçları ile olumsuz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadırlar. Bu yaklaşım, küreselleşmeyi nihai ve bütün sonuçları ile kabul edilecek bir safha olarak görmemekte, sürecin ortaya çıkaracağı sorunları ortadan kaldırma amacıyla sürecin dönüştürülebileceğine inanmaktadırlar. Bu dönüşüm, küreselleşmeyi ölçülebilir, karşılaştırılabilir istatistikî büyüklüklerle tanımlamaktan kaçınarak insani-insancıl bir boyut kazandırılarak sağlanacaktır. Bu görüş taraftarlarına göre ulus devletin-sosyal devletin ortadan kalkması değil, küreselleşme sürecinin dinamiklerine daha iyi cevap verecek ve sorunlarını çözebilecek yeni bir yapıya kavuşturulmasıgerekecektir. Aşırı küreselleşmecilerin ulus devlet ve temsil ettiği bütün kurumları bitti görüşüne karşı çıktıkları gibi, şüphecilerin Değişen bir şey yok, her şey eskisi gibi tezini de redetmektedirler.
Küreselleşme ile ilgili üç farklı yaklaşımı, olgular yerine temsil ettikleri dünya görüşlerinden hareketle sınıflandırmak gerekirse; aşırı küreselcilerin neo-liberal ve Marksist görüş taraflarınca temsil edildiği; şüpheciler tarafında piyasa mekanizmasına karşı çıkan sol görüş taraftarları ile ulus devlete önem veren milliyetçi/sağ eğilimlilerin yer aldığı; üçüncü grupta yer alan dönüşümcülerin ise “reel-politike yakın duran uygulamacılar ve entelektüellerden oluştuğu dikkat çekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Küreselleşme sürecine karşı çıkanların veya en azından eleştirenlerin temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal alanda yarattığı eşitsizlikler ve dengesizliklerin artışı

Ülke politikalarından bağımsız politika izlemeleri

Gelişmekte olan ülkelerin bu şirketleri teşvik edici mali politikalarla çekme çabası

Birden fazla ülkede faaliyet göstermeleri

Bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler

Açıklama:

Küreselleşme sürecine karşı çıkanların veya en azından eleştirenlerin temel iddiasını, sosyal alanda yarattığı eşitsizlikler ve dengesizliklerin artışı oluşturmaktadır. İddia, küreselleşmenin yarattığı ileri sürülen pozitif getirilerden (nimetlerden-fırsatlardan) faydalanma konusunda bütün ülkelerin ve insanların aynı şansa sahip olmadığı tezine dayanmaktadır. Küreselleşmenin karanlık yüzü olarak da adlandırılan bu yönüne göre küreselleşme ulus devletlerin kendi içinde ve aralarındaki eşitsizlikleri artırmakta, ekonomik küreselleşme sürecinin yarattığı kazançların ve kayıpların paylaşımının bölgesel bloklar, devletler, şirketler, toplumlar ve insanlar arasında adaletli şekilde paylaşılmamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin sosyal politikaya yönelik etkilerinden biri değildir?

Küreselleşmenin ulus devlet yapısında meydana getirdiği değişiklikler

Küreselleşmenin ulus devletin sosyal devlet uygulamalarını zayıflatan uygulamaları

Küreselleşmenin doğrudan örgütlenme ve gelir transferi politikalarını etkilemektedir.

Küreselleşmenin ulus devletin sosyal devlet uygulamalarını ortadan kaldırması

Küreselleşme, ileri sürüldüğü gibi yalnızca kazananlar değil, geniş bir kaybedenler sınıfı da yaratmaktadır.

Açıklama:

Küreselleşmenin sosyal politikaya yönelik etkileri; kısa dönemde dolaylı, uzun dönemde ise doğrudan şekilde kendini göstermektedir. Daha kalıcı ve etkin olan dolaylı etkileri; küreselleşmenin ulus devlet yapısında meydana getirdiği değişiklikler dolayısıyla ortaya çıkmaktadır. Küreselleşmenin ulus devletin sosyal devlet uygulamalarını zayıflatan veya ortadan kaldıran uygulamaları sosyal devletin sosyal politikalarını zayıflatmaktadır.
Küreselleşmenin doğrudan etkileri ise özellikle çok uluslu şirketlerin uyguladığı ücret, istihdam, çalışma şartları, örgütlenme ve gelir transferi politikaları ile ortaya çıkmaktadır. Birinci etki daha kapsamlı ve tayin edicidir. Ünitenin bu bölümünde öncelikle küreselleşmenin ulus devlete ve buna bağlı olarak sosyal devlet anlayışında yol açtığı değişiklikler, takiben de kısaca istihdam, ücretler ve sendikalaşma gibi temel sosyal politika alanlarına yönelik etkileri değerlendirilecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Doğrudan yatırım giriş çıkışının GSYİH’ye oranları bakımından bölgesel dağılımı incelendiği zaman 2005 yılı itibarıyla gelişmiş ülkelerde dünya ortalamasında sermaye girişinin en yüksek olduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Kuzey Amerika

Afrika

Asya Pasifik

Çin

Açıklama:

Doğrudan yatırım giriş çıkışının GSYİH’ye oranları bakımından bölgesel dağılımı incelendiği zaman 2005 yılı itibarıyla; dünya ortalamasında sermaye girişinin % 22,7; çıkışının 23.9 olarak gerçekleştiğini: bu oranın gelişmiş ülkelerde sırasıyla 21,7 ve 27,9; AB’de 33,5 ve 40.7; Kuzey Amerika’da 14,5 ve 15,9; Afrika’da 28,2 ve 6.2; Asya Pasifik’te 23,2 ve 13.3; tek başına Çin’de ise 21,2 ve 2.1 olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Ulus devletin küreselleşme sürecini hızlandıran bir başka rol ve politika değişikliği de yabancı sermaye yatırımlarını teşvik etmek için alacağı tedbirlerden biridir?

Doğrudan yabancı sermaye yatırımları için vergi muafiyetleri sağlanması

Devletin taraf olarak doğrudan uyguladığı ücret ve geliri yeniden dağıtmak

Temel insan haklarının uluslararası sözleşmelerle garanti altına almak

Herkesin sağlık hizmetlerinden faydalanmasına imkân vermek

Çalışma hayatında pazarlık gücünü emek lehine değiştiren çalışmalar yapmak

Açıklama:

Küreselleşme ulus devletin klasik yetkilerinden vazgeçmesi ile kendiliğinden gerçekleşecek bir süreç değildir ve yalnızca ulusal sınırların geçirgen hale gelmesi küreselleşme için yeterli olmayacaktır. Küreselleşme ile ulus devlet arasında bir çatışma olmakla birlikte paradoksal bir şekilde küreselleşme sürecinin gerçekleşmesi için vazgeçilemeyecek şekilde ulus devlete ihtiyaç vardır. Ulus devlet iki farklı rolle küreselleşme sürecinin vazgeçilemez aktörü olarak varlığını sürdürmektedir.
Öncelikle, ulus devletin küreselleşme sürecini hızlandırmak üzere aktif bir rol alarak, küresel sistemin uluslararası kurallarının ulus devlet sınırları içinde uygulanmasına imkan vermek üzere; ülke sınırları içinde geçerli olan mülkiyet ve yatırım politikalarını değiştirmesi, ülke vatandaşı olmayanların ve yabancı sermayenin bu alanlarda faaliyet göstermesine izin verecek düzenlemeleri yapması ve eğer varsa sınırlamaları kaldırması gerekecektir. Özelleştirme, yabancılara mülk satışı, yatırım izni verilmesi, kamuya ait bazı faaliyet alanlarının (iletişim, ulaşım, sağlık vb) yerli ve yabancı özel sektöre açılması, bankacılık sisteminin ve sermaye piyasasının yabancı sermaye giriş-çıkışını kolaylaştıracak şekilde düzenlenmesi, para ve kar transferlerine imkân verilmesi, ulus devletin süreç içinde gerçekleştireceği düzenleme alanlarından ilk akla gelenlerini oluşturmaktadır. Bütün bu tedbirlerin alınması hala ulus devletin yetki ve otoritesi içinde olup bunu ikame edecek
yeni bir düzen oluşturulamamıştır.Ulus devletin küreselleşme sürecini hızlandıran bir başka rol ve politika değişikliği de yabancı sermaye yatırımlarını teşvik etmek için alacağı tedbirlerle ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

ILO bütün ülkeler ve insanlara nimetlerinden adil şekilde faydalanmak için eşit fırsatlar sunan bir küreselleşme sürecinin gerçekleştirilebilmesinin gerekli şartlarından biri değildir?

Küreselleşme sürecinde yer alan aktörler arasında diyalog ve işbirliğini sağlayacak mekanizmaların varlığı

Bütün tarafların kabulüne dayalı kural ve prensipleri olan bir küreselleşme politikasının varlığı

Küresel ekonomi ile bütünleşirken halkının sosyal ve ekonomik fırsatlardan faydalanma imkânlarını geliştirecek demokratik ve etkin işleyen bir devletin varlığı

Teşebbüs hürriyeti ve fırsat eşitliğine imkân veren etkin ve adil işleyen piyasaların varlığı

Küreselleşmenin hâkim ekonomi politikasını oluşturan liberalizm, ulus devletin sosyal devlet anlayışı ile izlediği sosyal politika alanlarını daraltmasına yol açması

Açıklama:

ILO insan haklarına ve insan onuruna saygıyı esas alan ortak evrensel değerlere dayanan, sosyal yönü güçlü bir küreselleşme sürecinin gerçekleşmesini arzu ettiklerini; adil, kapsayıcı, demokratik olarak yönetilebilir, bütün ülkeler ve insanlara nimetlerinden adil şekilde faydalanmak için eşit fırsatlar sunan bir küreselleşme sürecinin gerçekleştirilebilmesinin gerekli şartları şu başlıklarda toplamıştır.
• İnsan haklarına ve kültürel farklılıklara saygılı, insana yaraşır iş, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, cinsiyet eşitliğine dayalı bir sosyal hayat oluşturma önceliklerine
önem veren insan merkezli bir küreselleşme anlayışının varlığı,
• Küresel ekonomi ile bütünleşirken halkının sosyal ve ekonomik fırsatlardan faydalanma imkânlarını geliştirecek demokratik ve etkin işleyen bir devletin varlığı,
• Ekonomik gelişme ile sosyal gelişmeyi bütünleştiren, yerel, bölgesel ve küresel düzeyde çevrenin korunmasını sağlayan sürdürülebilir bir gelişmenin varlığı,
• Teşebbüs hürriyeti ve fırsat eşitliğine imkân veren etkin ve adil işleyen piyasaların varlığı,
• Ülkelerin gelişme seviyeleri, imkânları ve kapasitelerinin farklılığını dikkate alarak bütün ülkelere eşit fırsatlar sunan adil kuralların varlığı,
• Ülke içinde ve ülkeler arasındaki eşitsizlikleri azaltacak, karşılıklı yardımlaşma ve işbirliğine dayalı bir dayanışmacı küreselleşme anlayışının varlığı,
• Bütün tarafların kabulüne dayalı kural ve prensipleri olan bir küreselleşme politikasının varlığı,
• Küreselleşme sürecinde yer alan aktörler arasında (uluslararası örgütler, hükümetler, parlamentolar, işçi ve işveren örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve diğerleri)
diyalog ve işbirliğini sağlayacak mekanizmaların varlığı,
• Küresel düzeyde demokratik, meşru ve tutarlı bir küreselleşme politikası izlenmesini sağlayacak Birleşmiş Milletlerin etkinliğinin artırılması

Doğru Cevap: E

Soru 21

Dünya Savaşı’nın ardından Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası adıyla kurulan Dünya Bankasının daimi üye ülke sayısı ne kadardır?

184

185

186

187

188

Açıklama:

Dünya Bankası (World Bank): Dünya Bankası, II. Dünya Savaşı’nın ardından 1945 yılında Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD=International Bank for Reconstruction and Development) adıyla kurulmuş, 1947 yılında Birleşmiş Milletler ’in özerk uzman kuruluşlarından biri olma özelliği kazanmıştır. Üye ülke sayısı 185 dir, ancak bunlardan 11’i banka sermayesinin % 55’ine sahiptir. Türkiye’nin payı ve oy gücü yalnızca % 0,5 (binde 5) dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi IMF’nin küreselleşme ilgili görüşünü ifade etmektedir?

Ekonomik küreselleşme, teknolojik gelişmenin ve insanoğlunun geliştirdiği yeniliklerin doğal sonucu olarak yaşanan bir süreçtir.

İnsanlık tarihi içinde kaçınılmaz olarak yaşanacak bir fenomendir ve dünya çapında ekonomilerin ve toplumların artan bütünleşme sürecinin ifadesidir.

Küresel bütünleşme, karşılıklı bağımlılığın artmasıdır ve iktisadi, siyasi, sosyal ve kültürel boyutları olan çok yönlü bir olgudur.

“herkesi etkileyen bir süreçtir” ve “yeni teknolojiler ve her alandaki açıklık politikaları hiçbir dönemde olmadığı kadar karşılıklı olarak bağımlı hale gelen bir dünya yaratmıştır

Küreselleşme süreci yalnızca mal ve hizmet üretimi ile sınırlı olmayıp enformasyon, bilgi ve kültürün de değişimi ile gerçekleşmektedir.

Açıklama:

IMF’ye göre, ekonomik küreselleşme, teknolojik gelişmenin ve insanoğlunun geliştirdiği yeniliklerin doğal sonucu olarak yaşanan bir süreçtir. Küreselleşme, yalnızca mal ve hizmetlerin değil, insan gücünün (emek) ve bilginin (teknoloji) de ülkeler arası hareketliliği anlamına gelmektedir. Geniş anlamda küreselleşme, ekonomik göstergelerle ilgili değişimin yanı sıra küreselleşmenin kültürel, siyasal ve çevre ile ilgili boyutlarını da kapsamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Bugünkü anlamda küreselleşme hangi yıllarda başlamıştır?

15.Yüzyıl

17. Yüzyıl

19. Yüzyıl

1970'li yıllar

1980'li yıllar

Açıklama:

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre bugünkü anlamda küreselleşme 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme ile sağlanan üretim artışı, 1970’li yıllarda yaşanan ekonomik kriz sonrası 1980’li yıllarda başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi hazırlamış olduğu uluslararası sermaye hareketliliği kodlar (Codes of Liberalisation of Capital Movements and Codes of Liberalisation of Invisible Operations) ile doğrudan yatırımların ve görünmeyen işlemlerin serbestleşmesini (liberalleşmesine) sağlamıştır?

IMF (Uluslararası Para Fonu)

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü

WTO (Dünya Ticaret Örgütü)

WB (Dünya Bankası)

OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Örgütü)

Açıklama:

OECD, hazırlamış olduğu uluslararası kodlarla (Codes of Liberalisation of Capital Movements and Codes of Liberalisation of Invisible Operations) sermaye hareketlerinin, doğrudan yatırımların ve görünmeyen işlemlerin serbestleşmesini (liberalleşmesine) sağlamıştır. OECD, birçok gelişmekte olan ülkede ve özellikle Doğu Asya ülkelerinde küreselleşme sürecini hızlandıran ekonominin serbestleştirilmesine yönelik politikaları desteklemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki görüşlerden hangisi Dönüşümcülerin küreselleşmeye bakış açılarını yansıtmaktadır?

Ulus devlet önemsizleşmiştir

Mal, hizmet ve sermaye dünya genelinde küreselleşmiştir

Ulusal şirketlerin yerini çok uluslu şirketler almıştır

ulus devlet küreselleşme sürecine cevap verebilecek yapıya kavuşmalı

küreselleşme yalnızca kazananlar değil, geniş bir kaybedenler sınıfı da yaratmaktadır

Açıklama:

Dönüşümcülere göre ulus devletin-sosyal devletin ortadan kalkması değil, küreselleşme sürecinin dinamiklerine daha iyi cevap verecek ve sorunlarını çözebilecek yeni bir yapıya kavuşturulması gerekecektir. Aşırı küreselleşmecilerin ulus devlet ve temsil ettiği bütün kurumları bitti görüşüne karşı çıktıkları gibi, şüphecilerin Değişen bir şey yok, her şey eskisi gibi tezini de ret etmektedirler.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Dünya mal ticareti giderek daha fazla sayıda ülkenin artan pay aldığı bir alan olurken, hizmet ticareti sınırlı sayıda ülkenin hâkimiyetinde kalmıştır. Hizmet ihracat ve ithalatı bakımından lider ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Çin

ABD

Japonya

İngiltere

Almanya

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 27

Küreselleşmenin sermaye hareketlerine yönelik boyutunu incelerken finansal piyasalar kaç grupta incelenmektedir?

Açıklama:

Küreselleşmenin sermaye hareketlerine yönelik boyutunu incelerken finansal piyasaların para ve sermaye piyasası olarak ikiye ayrıldığını; para piyasaları kısa dönemli talepler (hazine bonoları ve kısa dönemli borçlanmalar), sermaye piyasaları ise uzun dönemli taleplerin (süresi 1 yıldan fazla) piyasasını temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki ülkelerden hangisi doğrudan yatırım çeken ülkeler arasında ilk sırada yer almaktadır?

Almanya

Rusya

ABD

Çin

İngiltere

Açıklama:

Elde edilen veriler incelendiğinde, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ağırlıklı olarak gelişmiş ülkelere yapıldığını, ilk 5 sıradaki ülkenin gelişmiş ülkeler olduğunu, gelişmekte olan ülkeler içinde en dikkat çeken ülke olarak Çin’in bile ancak 6. Sırada yer bulabildiğini ortaya koymaktadır. Sıralamanın ötesinde ilk sıradaki ABD ile 6. sıradaki Çin arasındaki fark 3 kat civarındadır. sermaye hareketleri

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi ILO örgütünün 1990’lı yıllardan itibaren geliştirdiği insana yakışır iş gündemi ve bu gündemle ilgili stratejik hedeflerden biri değildir?

“Herkes İçin Sosyal Güvenlik’’ kampanyası düzenlemek

İstihdamın desteklenmek

Çalışma hayatına ilişkin temel hakların kullanılmasına ilişkin şartları oluşturmak

Sosyal diyalogun desteklenmesi ve güçlendirilmesini sağlamak

Sürdürülebilir bir sosyal koruma sisteminin oluşturulmasını sağlamak

Açıklama:

Örgütün 1990’lı yıllardan itibaren geliştirdiği insana yakışır iş gündemi ve bu gündemle ilgili dört stratejik amacını hayata geçirecek şekilde güçlendirilmesini sağlayacak ilkelerle hazırlanmıştır (Kapar, 2009: 61).Birbirleri ile karşılıklı etkileşim içinde ve eşit derecede önemli olan bu dört hedef; 1) İstihdamın desteklenmesi, 2) Sürdürülebilir bir sosyal koruma sisteminin oluşturulması, 3) Sosyal diyalogun desteklenmesi ve güçlendirilmesi, 4) Çalışma hayatına ilişkin temel hakların kullanılmasına imkân verecek şartların oluşturulması.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Gibi Katsayısı (İndeksi) aşağıdaki sosyal politika sorunlarından hangisini ölçmek için kullanılmaktadır?

Nüfus artışlarının istatistiksel değerlendirmelerinde

Üretim ve Verimlilik arsındaki ilişkiyi ölçmede

İşçi ve sendikalaşma arasındaki oranın hesaplanmasında

Yoksulluk düzeyinin ölçülmesinde

Milli gelirin dağılımının adaletli olup olmadığını ölçmede

Açıklama:

Çözüm: Gini Katsayısı (İndeksi): Gini katsayısı, bir ülkede milli gelirin dağılımının adaletli olup olmadığını ölçmeye yarayan bir katsayıdır. Katsayı 0 ile 1 arasında değerler alır ve yüksek değerler daha büyük eşitsizliğe tekabül ederler. Örneğin herkesin aynı gelire sahip olduğu bir toplumun Gini katsayısı 0 iken tüm gelirin bir kişide toplandığı (birden çok kişinin mensup olduğu) toplumun Gini katsayısı 1’dir. Gini katsayısı Lorenz Eğrisinin üstündeki alanın, 45 derecelik eşitlik doğrusunun altında kalan tüm alana bölünmesiyle bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 31

"Olaylar dizisi, olaylar zinciri, olgu. Bir olgu veya süreçle ilgili gözlenebilen bütün değişiklikleri ifade etmek için kullanılır." verilan tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

fenomen

değişim

olay

olgu

ekol

Açıklama:

Fenomen (phenemonen): Fransızca kökenli bir kelimedir. Olaylar dizisi, olaylar zinciri, olgu. Bir olgu veya süreçle ilgili gözlenebilen bütün değişiklikleri ifade etmek için kullanılır. Günümüzde yaygın olarak; kendi alanında öne çıkmış, karizmatik gücü olan, etkileyici, liderlik ve belirleyicilik özelliği olan kişi, karakter veya varlıklar ile durum, süreç ve olguları ifade için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Dünya Bankası kaç yılında kurulmuştur?

1944

1945

1946

1947

1948

Açıklama:

Dünya Bankası, II. Dünya Savaşı’nın ardından 1945 yılında Uluslararası Yeniden
Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD=International Bank for Reconstruction and Development) adıyla kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 33

IMF'nin açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

uluslararası para fonu

uluslararası maliye birliği

uluslararası ekonomi birliği

uluslarası bankalar birliği

uluslararası yardım fonu

Açıklama:

Uluslararası Para Fonu (İnternational Monetary Fund: IMF)

Doğru Cevap: A

Soru 34

ILO aşağıdakilerden hangisinin kısaltılmışıdır?

Uluslararası Çalışma Örgütü

Uluslararası Af Örgütü

Uluslararası İşbirliği Örgütü

Uluslararası Ekonomi Birliği

Uluslararası Kalkınma Örgütü

Açıklama:

Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization : ILO)

Doğru Cevap: A

Soru 35

Devlet güdümlü ekonomi’den (planlı ekonomi) serbest ekonomi’ye geçiş yapmakta olan ekonomilere verilen teknik isim aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişim Ekonomisi

Özel ekonomi

Destek ekonomisi

Geçiş ekonomisi

Koruyucu ekonomi

Açıklama:

Geçiş ekonomileri (Transation economies): Geçiş ekonomisi devlet güdümlü ekonomi’den (planlı ekonomi) serbest ekonomi’ye geçiş yapmakta olan ekonomilere verilen teknik bir isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

I. ticari engeller kaldırılır.
II. kamu kurum ve kuruluşları özelleştirilir.
III. ticarette serbestleştirme yapılır.
yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri geçiş ekonomisi sürecinde yapılan işlemlerdir?

yalnız I

yaknız II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Geçiş ekonomisine sahip, ülkeler ekonomik liberalleşme sürecinde merkezi
bir organizasyon yerine serbest piyasanın fiyatları belirlediği bir ortama geçiş yaparlar. Bu süreçte ticari engeller kaldırılır, kamu kurum ve kuruluşları özelleştirilir ve de ticarette serbestleştirme yapılır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

I. Aşırı Küreselleşmeciler (hiper küreselleşmeciler)
II. Şüpheciler (kuşkucular)
III.Dönüşümcüler
yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri küreselleşme ile ilgili yaklaşımlardandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Küreselleşme ile ilgili literatürde çok benimsenen ayrıma göre küreselleşme ile ilgili yaklaşımları üç ana grupta toplamak mümkündür :
• Aşırı Küreselleşmeciler (hiper küreselleşmeciler)
• Şüpheciler (kuşkucular),
• Dönüşümcüler.

Doğru Cevap: E

Soru 38

"Bir yatırımcının aynı veya farklı özelliklere sahip birden fazla yatırım aracına (nakit para, altın, döviz, vadeli mevduat, tahvil, hisse senedi ve hazine bonosu gibi mali mevduatlar) yatırım yapmak suretiyle oluşturduğu toplam değerdir." verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

portföy

birikim

yatırım

alım - satım

yatırım değerlendirme

Açıklama:

Portföy: Bir yatırımcının aynı veya farklı özelliklere sahip birden fazla yatırım aracına (nakit para, altın, döviz, vadeli mevduat, tahvil, hisse senedi ve hazine bonosu gibi mali mevduatlar) yatırım yapmak suretiyle oluşturduğu toplam değerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Bir ülkede milli gelirin dağılımının adaletli olup olmadığını ölçmeye yarayan katsayıya ne ad verilir?

Gini Katsayısı

Gelir - Gider katsayısı

oran katsayısı

dağılım katsayısı

dağılım ölçüsü

Açıklama:

Gini katsayısı, bir ülkede milli gelirin dağılımının adaletli olup olmadığını ölçmeye yarayan bir katsayıdır. Katsayı 0 ile 1 arasında değerler alır ve yüksek değerler daha büyük eşitsizliğe tekabül ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 40

"meşruiyetini bir ulusun belli bir coğrafi sınır içindeki egemenliğinden alan devlet şeklidir ve jeopolitik bir varlık olarak devlet ile kültürel ve/ veya etnik bir varlık olarak ulusu aynı belirli bir coğrafyada bir araya getiren devlettir." verilen devlet tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

ulus devlet

sosyal devlet

milli devlet

meşru devlet

halkçı devlet

Açıklama:

Ulus devlet; meşruiyetini bir ulusun belli bir coğrafi sınır içindeki egemenliğinden alan devlet şeklidir ve jeopolitik bir varlık olarak devlet ile kültürel ve/ veya etnik bir varlık olarak ulusu aynı belirli bir coğrafyada bir araya getiren devlettir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Seçeneklerden hangisi küreselleşmenin tanımını zorlaştıran sorulardan biri değildir?

Bütün devletlerin küreselleşmeye hazır olması gerekli mi?

Küreselleşme ulus devletin rolünü ve fonksiyonlarını nasıl etkileyecek?

Küreselleşme iyi mi? Kötü mü?

Küreselleşmenin potansiyel faydalarını ve maliyetlerini evrensel düzeyde değerlendirebilecek bir yaklaşım var mı?

Bütün toplumlar, küreselleşmenin nimetlerinden faydalanabilecek mi?

Açıklama:

Küreselleşme sürecinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak olan aşağıdaki sorulara verilen cevapların farklılığı ve niteliği de tanım güçlüğü yaratan bir başka
faktördür. Bu sorular (UN, 2001: 3):
• Küreselleşme ulus devletin rolünü ve fonksiyonlarını nasıl etkileyecek?
• Küreselleşme iyi mi? Kötü mü?
• Küreselleşmenin potansiyel faydalarını ve maliyetlerini evrensel düzeyde değerlendirebilecek bir yaklaşım var mı?
• Bütün toplumlar, küreselleşmenin nimetlerinden faydalanabilecek mi?
• Bütün devletler, kendi toplumlarını küreselleşmenin sunduğu imkânlardan faydalandırma ve maliyetlerini en aza indirme konusunda yeteri kadar hazır mı?

Doğru Cevap: A

Soru 42

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşme ne zaman başlamıştır?

İnsanların ve ürünlerin ilk dolaşımı ile

20. yüzyılın ikinci yarısında

Sanayi devriminin gerçekleşmesiyle

II. Dünya Savaşı sonrasında

19. yüzyılda

Açıklama:

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşme; 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan bir süreçtir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Seçeneklerden hangisi bugünkü anlamda küreselleşmenin gelişmesinin nedenlerinden biri değildir?

Neo-liberal ekonomik politikalar

Soğuk Savaş döneminin sona ermesi

Televizyon yayıncılığının artışı ve internet kullanımındaki yaygınlaşma

Uluslararası anlaşmaların artması

II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme

Açıklama:

II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme ile sağlanan üretim artışı, 1970’li yıllarda yaşanan ekonomik kriz sonrası başta ABD, Almanya ve İngiltere olmak üzere bütün sanayileşmiş ülkelerde benimsenen yeni neo-liberal ekonomik politikalar, haberleşme teknolojisindeki (telefon) hızlı gelişme, televizyon yayıncılığının artışı ve internet kullanımındaki yaygınlaşma, Soğuk Savaş döneminin sona ermesi ile siyaseten iki bloklu-parçalı bir dünyadan tek bloklu bir dünyaya geçiş, ulus devletin sınırlarını anlamsız hale getiren serbestleşme politikaları, sermayenin sınırlar ötesi hareketliliğini artıran bankacılık sistemi ve finans piyasalarının gelişmesi ve bütün bu somut iktisadi ve siyasi gelişmelerle iç içe ve birbirini hızlandıran etkiye sahip sosyal ve kültürel gelişmeler birlikte değerlendirildiği zaman, bugünkü anlamda küreselleşmenin sürecini hızlandırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Seçeneklerden hangisi küreselleşme ile ilgili dönüşümcü yaklaşımın özelliklerinden biridir?

Ulusal şirketlerin yerini çok uluslu şirketler, devlet otoritesinin yerini uluslararası kuruluşlar almaktadır.

Küreselleşme, ileri sürüldüğü gibi yalnızca kazananlar değil, geniş bir kaybedenler sınıfı da yaratmaktadır.

Küreselleşme ekonomik bakımdan bütün ülkeleri kapsayan dünya çapında bütünleştirici bir sonuç doğurmamıştır.

Bu görüş taraftarlarına göre küreselleşme süreci, yeni olmayıp esasen I. Dünya Savaşı öncesi dönemle benzerlik göstermektedir.

Sürecin nimetleri ile külfetlerinin fırsatları ile tehditlerinin, olumlu sonuçları ile olumsuz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadırlar.

Açıklama:

Dönüşümcüler küreselleşmenin kaçınılmaz olarak yaşanacak bir süreç olduğunu kabul etmekle birlikte, sürecin nimetleri ile külfetlerinin fırsatları ile tehditlerinin, olumlu sonuçları ile olumsuz sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadırlar. Bu yaklaşım, küreselleşmeyi nihai ve bütün sonuçları ile kabul edilecek bir safha olarak görmemekte, sürecin ortaya çıkaracağı sorunları ortadan kaldırma amacıyla sürecin dönüştürülebileceğine inanmaktadırlar. Bu dönüşüm, küreselleşmeyi ölçülebilir, karşılaştırılabilir istatistikî büyüklüklerle tanımlamaktan kaçınarak insani-insancıl bir boyut kazandırılarak sağlanacaktır. Bu görüş taraftarlarına göre ulus devletin-sosyal devletin ortadan kalkması değil, küreselleşme sürecinin dinamiklerine daha iyi cevap verecek ve sorunlarını çözebilecek yeni bir yapıya kavuşturulması gerekecektir. Aşırı küreselleşmecilerin ulus devlet ve temsil ettiği bütün kurumları bitti görüşüne karşı çıktıkları gibi, şüphecilerin Değişen bir şey yok, her şey eskisi gibi tezini de reddetmektedirler.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Küreselleşmenin en somut göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?

Gümrük tarifelerinde yapılan düzenlemeler

Ülkelerarasındaki mal ve hizmet ticaretindeki artış

Uluslararası finansal piyasalardaki hızlı bütünleşme

Ulaşım ve taşıma maliyetlerindeki hızlı düşüş

Haberleşme teknolojisindeki hızlı gelişme

Açıklama:

Küreselleşmenin en somut göstergesi, ticaretin serbestleşmesine bağlı olarak ülkelerarasındaki mal ve hizmet ticaretindeki artıştır. Artışı ölçmek için kullanılan uluslararası mal
ve hizmet ticareti hacminin gayri safi milli gelire (milli gelir) oranındaki değişmedir. II. Dünya Savaşı sonrası dönemde uluslararası ticareti engelleyen ve sınırlayan yüksek gümrük tarifeleri ve yasaklar savaş sonrası dönemde 1947 yılında kurulan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Antlaşması (GATT) ile başlayan süreçte OECD’nin katkıları ile büyük ölçüde
kaldırılmıştır (Temiz, 2004: 9).

Doğru Cevap: B

Soru 46

Seçeneklerden hangisi küreselleşmenin neden olduğu olumsuzluklardan biri değildir?

Sosyal korumanın zayıflaması

Toplu pazarlıkların ortadan kalkması

Yoksulluğun artışı ve derinleşmesi

İnsanlar, ülkeler ve bölgeler arasında ve içindeki eşitsizlikleri artırması

Sosyal politika problemleri

Açıklama:

Küreselleşmenin yarattığı sosyal politika problemleri; insanlar, ülkeler ve bölgeler arasında ve içindeki eşitsizlikleri artırması, yoksulluğun artışı ve derinleşmesi, sosyal korumanın zayıflaması ve artan güvencesizlik ile istihdam piyasalarında yarattığı belirsizlik olarak özetlenmektedir (Erdut, 2004: 23-29). Bu genel problemlere çalışma hayatını ve
endüstri ilişkilerini ilgilendiren ücretler, çalışma süreleri, sendikalaşma ve toplu pazarlık gibi başlıkları da eklemek mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Seçeneklerden hangisi Ulus devletin küreselleşme sürecini hızlandırmak üzere yapması gereken düzenlemelerden biri değildir?

Yabancı sermaye giriş-çıkışını denetlemesi

Kamuya ait faaliyet alanlarının (iletişim, ulaşım, sağlık vb) yerli ve yabancı özel sektöre açılması

Özelleştirme

Yabancı sermayenin faaliyet göstermesine izin verecek düzenlemeleri yapması

Mülkiyet ve yatırım politikalarını değiştirmesi

Açıklama:

Ulus devletin küreselleşme sürecini hızlandırmak üzere aktif bir rol alarak, küresel sistemin uluslararası kurallarının ulus devlet sınırları içinde uygulanmasına imkan vermek üzere; ülke sınırları içinde geçerli olan mülkiyet ve yatırım politikalarını değiştirmesi, ülke vatandaşı olmayanların ve yabancı sermayenin bu alanlarda faaliyet göstermesine izin verecek düzenlemeleri yapması ve eğer varsa sınırlamaları kaldırması gerekecektir. Özelleştirme, yabancılara mülk satışı, yatırım izni verilmesi, kamuya ait bazı faaliyet alanlarının (iletişim, ulaşım, sağlık vb) yerli ve yabancı özel sektöre açılması, bankacılık sisteminin ve sermaye piyasasının yabancı sermaye giriş-çıkışını kolaylaştıracak şekilde düzenlenmesi, para ve kar transferlerine imkân verilmesi, ulus devletin süreç içinde gerçekleştireceği düzenleme alanlarından ilk akla gelenlerini oluşturmaktadır. Bütün bu tedbirlerin alınması hala ulus devletin yetki ve otoritesi içinde olup bunu ikame edecek yeni bir düzen oluşturulamamıştır

Doğru Cevap: A

Soru 48

Seçeneklerden hangisi küreselleşme sürecinin sosyal devlet anlayışına yönelik etkilerinden biri değildir?

Bireysel ilişkiler ve sözleşmeler artmıştır.

Yeni bir çalışma hukuku oluşturulmaya başlanmıştır.

Sosyal politika alanları genişlemiştir.

Kamunun sosyal harcamalarındaki artış sabitlenmiştir.

Kamu politikaları zayıflatmıştır.

Açıklama:

Küreselleşme sürecinin sosyal devlet anlayışına yönelik etkileri aşağıdaki alanlarda ortaya çıkmıştır. Ancak, hemen belirtmek gerekir ki bu etkiler doğrudan ve yalnızca küreselleşme sürecine bağlı olarak ortaya çıkan etkiler olarak da yorumlanmamalıdır.
• Küreselleşmenin hâkim ekonomi politikasını oluşturan liberalizm, ulus devletin sosyal devlet anlayışı ile izlediği sosyal politika alanlarını daraltmış, bir kısmından vazgeçmesine yol açmıştır.
• Kamu kesimini küçültmeye yönelik bütün politikalar (özelleştirme başta olmak üzere) kamunun uyguladığı cömert ücret politikaları, güçlü sendikacılık, geniş sosyal haklar ve iş güvencesi uygulamalarından oluşan sosyal politikaları zayıflatmıştır.
• İktisadi şartların da zorlaması ile kamunun sosyal harcamalarındaki artış önce durmuş, daha sonra % 30’lar civarında sabitlenmiştir. Ancak, gelişmekte olan ülkelerde bu harcamalar gelişmiş ülkelerin seviyesine gelmeden sabitlenmiştir.
• Sanayi toplumu çalışma hayatını düzenlemek için oluşan sosyal hukukun çok katı olduğu, küreselleşme sürecini engellediği iddiası ile esneklik taleplerine cevap verecek şekilde yeniden düzenlenmiş, belirsizlik ve güvencesizlik doğuran yeni bir çalışma hukuku oluşturulmaya başlanmıştır.
• Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekmek ve çok uluslu şirketleri kalıcı kılmak için sosyal hukuk yeniden düzenlenmiştir. Birçok gelişmekte olan ülke için ücretler ve çalışma şartlarını düzenleyen kurallar, yabancı sermayeyi cazip kılma araçları olarak kullanılmıştır.
• Kamu sosyal güvenlik programlarının sağladığı koruma garantisinin kapsamı daraltılmış, seviyesi düşürülmüş, ilave garanti isteyenler için özel sosyal güvenlik sistemleri önerilmiştir.
• Çalışma hayatında pazarlık gücünü emek lehine değiştiren toplu ilişkiler ve sözleşmelerin yerini, bireysel ilişkiler ve sözleşmeler almaya başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Seçeneklerden hangisi IL0'ya göre eşit fırsatlar sunan bir küreselleşme sürecinin gerçekleştirilebilmesinin gerekli şartlarından değildir?

Bütün ülkelere eşit fırsatlar sunan adil kuralların varlığı

Bütün tarafların kabulüne dayalı kural ve prensipleri olan bir küreselleşme politikasının varlığı

Çevrenin korunmasını sağlayan sürdürülebilir bir gelişmenin varlığı

Demokratik ve etkin işleyen bir devletin varlığı

Ulus merkezli bir küreselleşme anlayışının varlığı

Açıklama:

ILO insan haklarına ve insan onuruna saygıyı esas alan ortak evrensel değerlere dayanan, sosyal yönü güçlü bir küreselleşme sürecinin gerçekleşmesini arzu ettiklerini; adil,
kapsayıcı, demokratik olarak yönetilebilir, bütün ülkeler ve insanlara nimetlerinden adil şekilde faydalanmak için eşit fırsatlar sunan bir küreselleşme sürecinin gerçekleştirilebilmesinin gerekli şartları şu başlıklarda toplamıştır:
• İnsan haklarına ve kültürel farklılıklara saygılı, insana yaraşır iş, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, cinsiyet eşitliğine dayalı bir sosyal hayat oluşturma önceliklerine
önem veren insan merkezli bir küreselleşme anlayışının varlığı,
• Küresel ekonomi ile bütünleşirken halkının sosyal ve ekonomik fırsatlardan faydalanma imkânlarını geliştirecek demokratik ve etkin işleyen bir devletin varlığı,
• Ekonomik gelişme ile sosyal gelişmeyi bütünleştiren, yerel, bölgesel ve küresel düzeyde çevrenin korunmasını sağlayan sürdürülebilir bir gelişmenin varlığı,
• Teşebbüs hürriyeti ve fırsat eşitliğine imkân veren etkin ve adil işleyen piyasaların varlığı,
• Ülkelerin gelişme seviyeleri, imkânları ve kapasitelerinin farklılığını dikkate alarak bütün ülkelere eşit fırsatlar sunan adil kuralların varlığı,
• Ülke içinde ve ülkeler arasındaki eşitsizlikleri azaltacak, karşılıklı yardımlaşma ve işbirliğine dayalı bir dayanışmacı küreselleşme anlayışının varlığı,
• Bütün tarafların kabulüne dayalı kural ve prensipleri olan bir küreselleşme politikasının varlığı,
• Küreselleşme sürecinde yer alan aktörler arasında (uluslararası örgütler, hükümetler, parlamentolar, işçi ve işveren örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve diğerleri)
diyalog ve işbirliğini sağlayacak mekanizmaların varlığı,
• Küresel düzeyde demokratik, meşru ve tutarlı bir küreselleşme politikası izlenmesini sağlayacak Birleşmiş Milletlerin etkinliğinin artırılması

Doğru Cevap: E

Soru 50

Seçeneklerden hangisi ILO'nun temel hedeflerinden biri değildir?

İstihdamın desteklenmesi

Uluslararası dengenin sağlanması

Çalışma hayatına ilişkin temel hakların kullanılmasına imkân verecek şartların oluşturulması

Sosyal diyalogun desteklenmesi ve güçlendirilmesi

Sürdürülebilir bir sosyal koruma sisteminin oluşturulması

Açıklama:

ILO’nun temel görevi olarak belirlediği tespitlerinden hareketle, Örgütün 1990’lı yıllardan itibaren geliştirdiği insana yakışır iş gündemi ve bu gündemle ilgili dört stratejik amacını hayata geçirecek şekilde güçlendirilmesini sağlayacak ilkelerle hazırlanmıştır (Kapar, 2009: 61).Birbirleri ile karşılıklı etkileşim içinde ve eşit derecede önemli olan bu dört hedef;
1) İstihdamın desteklenmesi,
2) Sürdürülebilir bir sosyal koruma sisteminin oluşturulması,
3) Sosyal diyalogun desteklenmesi ve güçlendirilmesi,
4) Çalışma hayatına ilişkin temel hakların kullanılmasına imkân verecek şartların oluşturulması

Doğru Cevap: B

Soru 51

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'ne (OECD) göre küreselleşme sürecinin anahtar değişkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası şirketler

Teknoloji

Ulus-devletler

Enformasyon

Sosyal medya

Açıklama:

Küreselleşme sürecinin doğrudan bir tarafı ve hatta savunucusu olan OECD’ye göre küreselleşme, büyük ölçüde finans piyasaları ile mal ve hizmet piyasalarının uluslararasılaşma sürecinin artmasını ifade etmektedir. Başka bir ifadeyle, ulusal sınırlar büyük ölçüde kalkmakta ve piyasaların bütünleşmesine engel olan faktörlerin etkisi azalmaktadır. Bu çerçevede OECD'ye göre küreselleşme sürecinin anahtar değişkeni uluslararası şirketlerdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi küreselleşmenin olumsuz sonuçlarını öne çıkaran bir tanım yapmıştır?

Dünya Bankası (WB)

Uluslararası Para Fonu (IMF)

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD)

Birleşmiş Milletler (UN)

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)

Açıklama:

Küreselleşmeyi kendi faaliyet alanlarına yansıyan özellikleri ve özellikle olumsuz sonuçlarını öne çıkararak tanımlayan kuruluş Uluslararası Çalışma Örgütü'dür. ILO’ya göre küreselleşme, "herkesi etkileyen bir süreçtir" ve "yeni teknolojiler ve her alandaki açıklık politikaları hiçbir dönemde olmadığı kadar karşılıklı olarak bağımlı hale gelen bir dünya yaratmıştır". Bununla birlikte ILO'ya göre, yaşanan süreçte küreselleşme "potansiyel olumlu sonuçları" üretmekten uzak kalmış; ülke içi ve ülkeler arası dengesizlikleri artırmıştır. Yani küreselleşme bir üretim (refah) artışı gerçekleştirmiş olsa da, bu artışın nimetlerinden faydalanan ülke ve insan sayısı çok sınırlı kalmıştır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdaki ülkelerden hangisi 2000 yılı itibariyle en büyük 10 çok uluslu şirketin yer aldığı ülkelerden biri değildir?

Japonya

İngiltere

Almanya

İsveç

Hollanda

Açıklama:

Çok uluslu şirketlerin % 90’a yakını ABD, AB ve Japonya kökenlidir. 2000 yılı itibarıyla en büyük 10 çok uluslu şirketin 5'i ABD, 2'si Japonya, 1'i İngiltere, 1'i Alman-ABD, son olarak 1'i de İngiliz-Hollanda kökenlidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Küreselleşmenin ortaya çıkışına ilişkin en fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşmenin başlangıcı aşağıdaki tarihsel süreçlerden hangisine rastlamaktadır?

İnsanların ve ürünlerin ilk dolaşımı

Colomb ve De Gama’nın 15. yüzyıldaki keşifleri

19. yüzyılda hakim olan sömürgeci anlayış

I. Dünya Savaşı öncesindeki hızlı üretim ve ticaret artışı

II. Dünya Savaşı sonrası hızlı üretim artışı

Açıklama:

En fazla taraftar bulan yaklaşıma göre küreselleşme, 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan bir süreçtir. II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan hızlı ekonomik gelişme ile sağlanan üretim artışı bu sürecin başlangıcı olarak kabul edilebilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmeye yönelik dönüşümcü yaklaşımı destekleyenlerin sahip olduğu dünya görüşüdür?

Neo-liberalizm

Piyasa mekanizmasına karşı çıkan sol görüş

Marksizm

Ulus devlete önem veren milliyetçi/sağ eğilim

Reel-politik

Açıklama:

Küreselleşme ile ilgili üç yaklaşımdan "aşırı küreselciler" neo-liberal ve Marksist görüş taraftarları; "şüpheciler" piyasa mekanizmasına karşı çıkan sol görüş taraftarları ile ulus devlete önem veren milliyetçi/sağ eğilime sahip olanlar ve "dönüşümcüler" ise reel-politike yakın duran uygulamacılar ve entelektüeller tarafından destek görmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

2001 yılında doğrudan yabancı sermaye yatırımının en fazla yapıldığı beş gelişmekte olan ülkeden hangisi 2007 yılında da listeye girmiştir?

Çin

Brezilya

Meksika

Arjantin

Polonya

Açıklama:

2001 yılı verileri dikkate alınırsa, gelişmekte olan ülke grubunda ilk 5 ülkeyi sırasıyla Çin, Brezilya, Meksika, Arjantin ve Polonya oluşturmaktadır. 2001 yılında ilk 5 sırada yer alan Brezilya, Meksika, Arjantin ve Polonya 2007 yılında listeye girememiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin kontrol altına alınması gerektiğini ortaya koyan negatif gelişmelerden biri değildir?

Uluslararası mal ve hizmet ticaretinin daralması

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının düşmesi

Şirket birleşmelerinin azalması

Borsaların yükselmesi

Küresel üretim zincirinde kopmalar yaşanması

Açıklama:

2001 ve 2008 yıllarında yaşanan krizler küreselleşmenin yönetilebilir ve yönlendirilebilir bir süreç olarak kontrol altına alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu süreçte, birçok ülkede büyüme hızı azalmış, uluslararası mal ve hizmet ticaretinde 1929 krizinden sonraki en büyük daralma yaşanmış, doğrudan yabancı sermaye yatırımları hızla düşmüş, şirket birleşmeleri azalmış, çok uluslu şirketlerin toplam istihdam seviyesi düşmüş, ithalat ve ihracat daralmasına bağlı olarak küresel üretim zincirinde kopmalar yaşanmış ve bütün ülkelerde borsalar düşmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

1990-2008 yılları arasındaki Gini İndeksi verileri dikkate alındığında aşağıdaki bölgelerden hangisinde gelir dağılımı eşitsizliğinde bir değişme görülmez?

Doğu Avrupa

Orta Asya

Kuzey Afrika

Latin Amerika

Aşağı Sahra Ülkeleri

Açıklama:

1990, 2000 ve 2008 yılları "Bölgelere Göre Gini İndeksi" dikkate alındığında, 1990-2008 döneminde Asya, Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkelerinde gelir dağılımı eşitsizliklerinin arttığı; yüksek gelirli ülkeler, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde değişmediği, yalnızca Latin Amerika ve Karayipler ve Aşağı Sahra ülkelerinde kısmi bir iyileşme olduğunu görülmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Sosyal politikanın altın çağı olarak adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1915-1945

1945-1960

1945-1975

1960-1975

1960-1990

Açıklama:

Sosyal devlet anlayışı, II. Dünya Savaşı Sonrası dönemde sanayileşmiş-gelişmiş ülkelerde uygulanan Keynezyen ekonomi politikalarının olduğu bir ortamda gelişmiştir. Refah devleti anlayışının hakim olduğu 1945-1975 yılları arasındaki yaklaşık 30 yıllık süre sosyal politikanın altın çağı olarak da adlandırılmaktır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi ILO tarafından hazırlanan Adil ve Kapsayıcı Bir Küreselleşme İçin Asgari Sosyal Koruma Raporu’na katkı sağlamamıştır?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD)

BM Kalkınma Teşkilatı (UNDP)

BM Çocuklara Yardım Teşkilatı (UNICEF)

Uluslararası Para Fonu (IMF)

Açıklama:

ILO’nun küreselleşmenin sosyal boyutuna yönelik son faaliyeti Adil ve Kapsayıcı Bir Küreselleşme İçin Asgari Sosyal Koruma Raporu olmuştur. Raporun hazırlanmasına, Dünya Sağlık Örgütü (WHO), BM Kalkınma Teşkilatı (UNDP), BM Çocuklara Yardım Teşkilatı (UNICEF), Uluslararası Para Fonu (IMF) ve G20’nin desteği olmuştur. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Sosyal Politika II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler