Sosyal Politika I - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Sosyal politika biliminin temellerinin atıldığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
Almanya
D
Fransa
E
Yunanistan
Açıklama:
Sosyal politika biliminin temellerinin Almanya’da atılması, Sanayi Devrimi’nin İngiltere’de başlamış olduğu ve sosyal politika ile sanayileşme arasında direkt bir ilişki bulunduğu düşünüldüğünde, üstünde durulması gereken bir konudur. Sanayileşmenin önce İngiltere’de başlaması ve İngiltere ile Amerika Birleşik Devletlerinin birinci kuşak sanayileşmiş ülkeler olduğu göz önünde bulundurulursa Almanya, ikinci kuşak sanayileşen ülkeler arasındadır ve devlet eliyle sanayileşmenin yaşandığı bir ülke olarak görülmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Geniş Anlamda Sosyal Politikanın özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
B
Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur.
C
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek - sermaye) bağlamında değerlendirir.
D
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
E
İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin üretilmesini hedefler.
Açıklama:
Geniş Anlamda Sosyal Politika
- Sanayi Devrimi’nden çok eski tarihlerdeki sosyal sorunlardan, sanayi sonrası toplumun sosyal sorunlarına kadar geniş bir çerçeveye sahiptir
- Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
- Sosyal hayatın bütün yönlerini inceleyerek sosyal sorunların tümünü konu alır. Çalışma ilişkilerindeki kapsamı işçiler değil, tüm bağımlı çalışanlardır
- İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz. Ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz
- Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi dar anlamda sosyal politika kavramının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi’nden çok eski tarihlerdeki sosyal sorunlardan, sanayi sonrası toplumun sosyal sorunlarına kadar geniş bir çerçeveye sahiptir.
B
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek - sermaye) bağlamında değerlendirir.
C
Sosyal hayatın bütün yönlerini inceleyerek sosyal sorunların tümünü konu alır. Çalışma ilişkilerindeki kapsamı işçiler değil, tüm bağımlı çalışanlardır.
D
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz. Ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz.
E
Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur.
Açıklama:
Dar anlamda sosyal politika;
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek -sermaye) bağlamında değerlendirir.
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin üretilmesini hedefler.
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
Diğer seçenekler geniş anlamda sosyal politika ile ilgili bilgileri ifade etmektedir.
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek -sermaye) bağlamında değerlendirir.
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin üretilmesini hedefler.
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
Diğer seçenekler geniş anlamda sosyal politika ile ilgili bilgileri ifade etmektedir.
Soru 4
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi geniş anlamda sosyal politikanın özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
B
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
C
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
D
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
E
İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin üretilmesini hedefler.
Açıklama:
Geniş anlamda sosyal politika ;
Sanayi Devrimi’nden çok eski tarihlerdeki sosyal sorunlardan, sanayi sonrası toplumun sosyal sorunlarına kadar geniş bir çerçeveye sahiptir.
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
Sosyal hayatın bütün yönlerini inceleyerek sosyal sorunların tümünü konu alır. Çalışma ilişkilerindeki kapsamı işçiler değil, tüm bağımlı çalışanlardır.
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz. Ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz.
Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur.
Diğer seçenekler ise dar anlamda sosyal politika kavramı içine girmektedir.
Sanayi Devrimi’nden çok eski tarihlerdeki sosyal sorunlardan, sanayi sonrası toplumun sosyal sorunlarına kadar geniş bir çerçeveye sahiptir.
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
Sosyal hayatın bütün yönlerini inceleyerek sosyal sorunların tümünü konu alır. Çalışma ilişkilerindeki kapsamı işçiler değil, tüm bağımlı çalışanlardır.
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz. Ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz.
Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur.
Diğer seçenekler ise dar anlamda sosyal politika kavramı içine girmektedir.
Soru 5
Sosyal politikanın ortaya çıkışını hazırlayan ilk olay olarak nitelendirilebilecek gelişme aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Sanayi devrimi
B
Fransız ihtilali
C
İnsan hakları bildirgesinin kabulü
D
NATO'nun kuruluşu
E
Amerika kıtasının keşfi
Açıklama:
Sosyal politikanın ortaya çıkışını hazırlayan koşullar temelde iki tarihsel gerçeğe dayanmakla beraber tarihin akışı içinde birçok olayla ilişkilendirilebilir. Sosyal politikanın ortaya çıkışına yol açan ilk olay Fransız İhtilali ve ihtilal sonrası ortaya çıkan düşünce ortamıyken diğeri Sanayi Devrimi’dir.
Soru 6
Sosyal politikanın kişi bakımından kapsamı dikkate alınarak gruplama yapıldığında aşağıdaki seçeneklerden hangisi dışarıda kalır?
Seçenekler
A
Kamu görevlileri
B
Sözleşmeli çalışanlar
C
İşsizler
D
Sanaatkarlar
E
Göçmenler
Açıklama:
Kişi bakımından sosyal politikanın kapsamı dikkate alındığında üç gruptan söz edilebilir. Bunlardan ilki Bağımlı Statüler Altında Çalışanlar'dır. Bağımlı statüler altında çalışanlar sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan ilk gruptur. Bağımlı statüde çalışma kavramının içine yalnız işçiler değil sözleşmeli çalışanlar, kamu görevlileri, memurlar ve başka statüler altında bağımlı olarak çalışan kesimler girmektedir.
Ekonomik yönden güçsüz kesimler, sosyal politikanın doğrudan ilgi alanındaki bir diğer kesimdir. İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar, bir sanatı ve becerisi olmasına rağmen yeterli kaynağa sahip olmayan ve gerekli pazarlara ulaşamayan sanatkârlar, topraksız köylüler ve yeterli arazisi olmayan küçük çiftçiler ekonomik yönden güçsüz kesimler içerisinde yer almaktadırlar.
Kişi bakımından kapsam söz konusu olduğunda son grup Özel Olarak Korunması Gereken Kesimler'dir. Göçmenler bu kategoride değerlendirilmektedir.
Ekonomik yönden güçsüz kesimler, sosyal politikanın doğrudan ilgi alanındaki bir diğer kesimdir. İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar, bir sanatı ve becerisi olmasına rağmen yeterli kaynağa sahip olmayan ve gerekli pazarlara ulaşamayan sanatkârlar, topraksız köylüler ve yeterli arazisi olmayan küçük çiftçiler ekonomik yönden güçsüz kesimler içerisinde yer almaktadırlar.
Kişi bakımından kapsam söz konusu olduğunda son grup Özel Olarak Korunması Gereken Kesimler'dir. Göçmenler bu kategoride değerlendirilmektedir.
Soru 7
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sosyal politikanın genel hedeflerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Refahın artması
B
Refahın toplumsallaşması
C
Sosyal adalet
D
Sosyal barışın sağlanması
E
Sanayileşme düzeyinin artması
Açıklama:
Sosyal politikanın özel hedefleri, sosyal politikanın konuları ile paralellik göstermekteyken, sosyal politikanın genel hedefi daha önce de ifade edildiği üzere refahın artırılması, refahın toplumsallaşması ve refaha erişimde hiçbir ayrımcılığın olmaması ile sosyal adalet, sosyal barış ve sosyal refahın sağlanıp geliştirilmesi ve sosyal adalet, sosyal barış ve sosyal refahı bozacak tüm düzenlemeleri önleyici uygulamaların oluşturulmasıdır.
Soru 8
Toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Sosyal Adalet
B
Sosyal Refah
C
Sosyal Barış
D
Sosyal İlgi
E
Sosyal Kaygı
Açıklama:
Sosyal adalet, bütün insanların bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürebilmesi, kendilerini geliştirebilmesi ve sosyal hizmetlere ulaşmasında eşit fırsatlara sahip olabilmesi olarak tanımlanabilir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Soru 9
Toplumun bir bütün olarak sahip olduğu refah düzeyi, sosyal imkânlar ve ekonomik anlamdaki zenginliklerinin bütününü ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir ?
Seçenekler
A
Sosyal ilgi
B
Sosyal kaygı
C
Sosyal refah
D
Sosyal adalet
E
Sosyal barış
Açıklama:
Sosyal adalet, bütün insanların bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürebilmesi, kendilerini geliştirebilmesi ve sosyal hizmetlere ulaşmasında eşit fırsatlara sahip olabilmesi olarak tanımlanabilir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Soru 10
Toplumsal sınıflar arasındaki anlaşmazlıkların çözümlenmiş olduğu, sosyal gerilimlerin önlendiği, toplumsal birlikteliği ifade eden ideal bir durum olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal adalet
B
Sosyal barış
C
Sosyal ilgi
D
Sosyal kaygı
E
Sosyal refah
Açıklama:
Sosyal adalet, bütün insanların bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürebilmesi, kendilerini geliştirebilmesi ve sosyal hizmetlere ulaşmasında eşit fırsatlara sahip olabilmesi olarak tanımlanabilir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Sosyal barış, toplumu oluşturan unsurları ayrıştırmak yerine, birleştirmek olarak ifade edilebilir.
Sosyal refah, ekonomik sistemin sonuçlarının eşitlenme çabası olarak ifade edilebileceği gibi, toplum kesimlerinin sosyal haklarının eşitliği doğrultusunda tüm sosyal hakların yükseltilmesi olarak da ifade edilebilir.
Uyum sağlamış insanların üstünlük çabası, toplumsal çıkarlar yönündedir. Kişisel çıkarlarından ziyade toplumun ortak yararı için çaba harcayan bu kişilerin sosyal ilgisi gelişmiştir. Uyum sağlayamamış insanlar ise bencil ve kişisel zafer kazanmaya yönelik çaba harcar.
Sosyal kaygı bir ruh sağlığı problemidir.
Soru 11
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi özel olarak korunması gereken kesimlerden biri olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
İşsizler
B
Göçmenler
C
Engelliler
D
Eski hükümlüler
E
Yaşlılar
Açıklama:
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Bu kesimlerin toplum içerisinde var olmaları ve toplumla bütünleşmeleri kolay olmamaktadır. Bu nedenle bu kesimlere ilişkin sosyal politikalar üretilmek durumunda kalınmaktadır. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, eski hükümlüler, gençler, kadınlar, göçmenler ve tüketiciler olarak toplumun tamamı bu grupta yer almaktadır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın finansman kaynaklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Kamu gelirleri
B
Devlet hazinesi
C
Özel vergiler
D
Belediye bütçesi
E
Özel sigortalar
Açıklama:
Devlet bütçesinin en önemli gelir kaynağı, halktan toplanan vergilerdir. Vergiler, harcama üzerinden veya gelir üzerinden alınabildiği gibi servet üzerinden de alınabilmektedir. Bu çerçevede ülke insanının geliri veya serveti oranında, ülkedeki sosyal politikaları finanse ettiği söylenebilir. Buna ek olarak, işçi ve işverenlerden alınan sigorta primleri ile bizzat devletin sigorta fonlarına yaptığı katkı, sosyal politikanın finansman kaynaklarındandır. Yerel yönetimlerin bütçeleri, parasal nitelikli yaptırımlar, belirli amaca yönelik düzenlenmiş tüm vergiler, harçlar, şans oyunlarının gelirlerinden özel olarak ayrılan paylar, bağışlar ve uluslararası kuruluşlardan alınan yardımlar sosyal politikanın finansman kaynaklarıdırlar.
Soru 13
Sosyal politika kavramını ilk kez kullanan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otto Von Zwideneck Südenhorst
B
John Maynard Keynes
C
Karl Polanyi
D
Paul Kennedy
E
Wilhelm Heinrich Riehl
Açıklama:
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. yüzyılın ilk yarısında Wilhelm Heinrich Riehl tarafından kullanılmıştır. Sosyal politika bilim dalının teorisinin ise yine Alman bir bilim adamı olan Otto Von Zwideneck Südenhorst tarafından ortaya atıldığı kabul edilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
- Çocuklar
- Yaşlılar
- Sözleşmeli çalışanlar
- Gençler
- Kadınlar
Seçenekler
A
Yanlız III
B
Yanlız I
C
I ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Özel Olarak Korunması Gereken Kesimler;
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Bu kesimlerin toplum içerisinde var olmaları ve toplumla bütünleşmeleri kolay olmamaktadır. Bu nedenle bu kesimlere ilişkin sosyal politikalar üretilmek durumunda kalınmaktadır. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, eski hükümlüler, gençler, kadınlar, göçmenler ve tüketiciler olarak toplumun tamamı bu grupta yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Bu kesimlerin toplum içerisinde var olmaları ve toplumla bütünleşmeleri kolay olmamaktadır. Bu nedenle bu kesimlere ilişkin sosyal politikalar üretilmek durumunda kalınmaktadır. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, eski hükümlüler, gençler, kadınlar, göçmenler ve tüketiciler olarak toplumun tamamı bu grupta yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 15
Aşağıda verilenlerden hangisi günümüzün sosyal politikasının ilgilendiği konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sendikal hareketler
B
Çok uluslu şirketler
C
Konut sorunu
D
Göç
E
Çocuklar ve yaşlıların bakımı
Açıklama:
Günümüzün sosyal politikasının ilgilendiği konular ise işsizlik, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, düzgün iş, yoksulluk, yoksunluk, göç, sosyal dışlanma, çevre sorunları, konut sorunu, ayrımcılık, çocuklar ve yaşlıların bakımı, kadınlara karşı ayrımcılığın her türünün önlenmesi, çok uluslu şirketler, gelir dağılımındaki adaletsizlikler, ırkçılık ve tüm bu riskleri önleyecek bir sistemin kurulabilmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 16
- Sivil toplum örgütleri
- Üniversiteler
- Sendikalar
- Meslek kuruluşları
Seçenekler
A
Yanlız I
B
Yanlız II
C
I ve III
D
II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Demokratik siyasal rejimlerin hüküm sürdüğü ülkelerde meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri, üniversiteler, sosyal örgütlenmeler ve sendikalar sosyal politikaların oluşturulma aşamasında önemli rol oynayan kurumlardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetim biçimi
B
Tarihi
C
Ekonomi anlayışı
D
Demografik özellikleri
E
Aile yapısı
Açıklama:
Ülkelerin ekonomik ve sosyal yapılarındaki farklılıklar, benimsediği yönetim biçimi, hâkim olan ekonomi anlayışı, demografik özellikler, aile yapısı, gelenekler ve kültürel yapı sosyal politikaların belirlenmesinde ülkelere has özelliklerin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bu anlamda sosyal politikaların ulusal niteliğinden bahsetmek mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 18
Sosyal politikanın en önemli ve ilk hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşsizliğin en aza indirilmesi
B
Var olan düzenin sürdürülmesi
C
Refah seviyesinin yükseltilmesi
D
Çevre koşullarının düzenlenmesi
E
Eğitim seviyesinin yükseltilmesi
Açıklama:
Sosyal politikanın geniş anlamdaki tanımından hareketle, sosyal politikanın ilk hedefi, refah seviyesinin yükseltilmesi, sosyal sorunların en aza indirgenmesi ve nihayet sosyal
sorunları ortaya çıkaracak mekanizmaların ortadan kaldırılmasıdır. Doğru cevap C'dir.
sorunları ortaya çıkaracak mekanizmaların ortadan kaldırılmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin esası aileye dayanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede Sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen faktörlerden hangisine değinilmektedir?
Yukarıdaki cümlede Sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen faktörlerden hangisine değinilmektedir?
Seçenekler
A
Ekonomik düzen
B
İstihdam yapısı
C
Nüfusun demografik yapısı
D
Sosyo - kültürel özellikleri
E
Ülkenin yönetim biçimi
Açıklama:
Sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen belki de en önemli unsur, ülkelerin sosyo - kültürel özellikleridir. Gelenek ve görenekler, kültürel tutumlar ve ahlaki değerler sosyal politikanın ulusal niteliğini belirler. Örneğin Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin esası aileye dayanmaktadır. Aile dayanışması ve aile desteği, çalışmak ve prim ödemek üstünden şekillenen sosyal güvenlik sisteminin uzun süreli işsizlik dönemlerinde çökmesi sonucu oluşabilecek temel ihtiyaçları karşılayan en önemli unsurdur. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal adalet
B
Sosyal refah
C
Sosyal politika
D
Sosyal barış
E
Sosyal devlet
Açıklama:
Sosyal adalet: Sosyal adalet, toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği
şeklinde ifade edilmektedir.
şeklinde ifade edilmektedir.
Soru 21
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Politika
B
Teori
C
Hipotez
D
Test aşaması
E
Uygulama
Açıklama:
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe politika adı verilir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi geniş anlamda sosyal politika kavramı içinde yer alır?
Seçenekler
A
İşçi ve işveren arasındaki mücadele
B
Emek ve sermaye sınıfı arasındaki mücadele
C
Toplumdaki sınıf çatışmalarını önlemek
D
Çalışma yaşamının korunması
E
Toplumların refahının sağlanması
Açıklama:
Geniş anlamda sosyal politikanın amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bir bilim dalı.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politika kavramı içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
B
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
C
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
D
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek -sermaye) bağlamında değerlendirir.
E
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
Açıklama:
Geniş anlamda sosyal politika sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkilere sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
Soru 24
Sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan ilk grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımlı Statüler Altında Çalışanlar
B
Ekonomik Yönden Güçsüz Kesimler
C
Özel Olarak Korunması Gereken Kesimler
D
Çocuklar
E
Yaşlı kesim
Açıklama:
Bağımlı statüler altında çalışanlar sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan ilk gruptur.
Soru 25
İlke olarak yürütücülüğünü devletin yaptığı, kapsamının da o ülkenin sınırları ile şekillendiği bir düzenlemeler bütünü olan politika hangisidir?
Seçenekler
A
Kamu politikası
B
Hizmet politikası
C
İktisat politikası
D
Sosyal politika
E
Özel politikalar
Açıklama:
Sosyal politika ilke olarak yürütücülüğünü devletin yaptığı, kapsamının da o ülkenin sınırları ile şekillendiği bir düzenlemeler bütünüdür
Soru 26
Sosyal politikanın yürütücülüğünü ilke olarak kim yapmaktadır?
Seçenekler
A
Özel kuruluşlar
B
Devlet
C
Bireyler
D
Firmalar
E
İktisadi kurumlar
Açıklama:
Sosyal politika ilke olarak yürütücülüğünü devletin yaptığı, kapsamının da o ülkenin sınırları ile şekillendiği bir düzenlemeler bütünüdür.
Soru 27
Sosyal politikanın en önemli hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Refah seviyesinin yükseltilmesi ve refahın toplumsallaşmasıdır
B
Bireylere iş sağlanması
C
Ekonomik büyümenin gerçekleşmesi
D
Kadın ve erkek eşitliğinin sağlanması
E
Gelir eşitliğinin sağlanması
Açıklama:
Sosyal politikanın en önemli hedefi, refah seviyesinin yükseltilmesi ve refahın toplumsallaşmasıdır.
Soru 28
Toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal barış
B
Sosyal adalet
C
Sosyal refah
D
Sosyal politika
E
Sosyalleşme
Açıklama:
Sosyal adalet, toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği şeklinde ifade edilmektedir.
Soru 29
Üretim faktörü olarak insanı ele alan ve iş gücü piyasasında istihdam ve ücret konularını inceleyen ekonominin bir alt dalı olan bilim dalı hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyoloji
B
Makro ekonomi
C
Mikro ekonomi
D
Çalışma ekonomisi
E
Kalkınma ekonomisi
Açıklama:
Ekonomi biliminin bir alt dalı olan çalışma ekonomisi, üretim faktörü olarak insanı ele alır ve iş gücü piyasasında istihdam ve ücret konularını inceler.
Soru 30
En geniş anlamıyla insan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Felsefe
B
Ekonomi
C
Sosyoloji
D
Örgüt kuramı
E
Antropoloji
Açıklama:
Sosyoloji en geniş anlamıyla insan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalıdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Dar Anlamda Sosyal Politika'nın özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek - sermaye) bağlamında değerlendirir.
B
Çalışma ilişkilerindeki kapsamı işçiler değil, tüm bağımlı çalışanlardır.
C
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz. Ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz.
D
Siyasal düzenin önemli bir parçası haline gelecek aktörlerin oluşturulmasına katkıda bulunur.
E
Sanayi Devrimi’nden çok eski tarihlerdeki sosyal sorunlardan, sanayi sonrası toplumun sosyal sorunlarına kadar geniş bir çerçeveye sahiptir.
Açıklama:
A şıkkı hariç diğer şıklar Geniş Anlamda Sosyal Politika ile ilgilidir.
Soru 32
Sosyal politikanın ortaya çıkışına yol açan ilk olay hangisidir?
Seçenekler
A
Post-modernizm
B
Marksizm
C
Sosyalizm
D
Sanayi Devrimi
E
Fransız İhtilali
Açıklama:
Sosyal politikanın ortaya çıkışına yol açan ilk olay Fransız İhtilali'dir.
Soru 33
Sosyal politikanın özel olarak korunması gereken kesimler kapsamına aşağıdakilerden hangisi girmez?
Seçenekler
A
Kamu görevlileri
B
Çocuklar
C
Yaşlılar
D
Eski hükümlüler
E
Kadınlar
Açıklama:
Kamu görevlileri Bağımlı Statüler Altında Çalışanlardır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın kamusal niteliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Uluslararası göçlerin hız kazanması sonucunda önem kazanmıştır.
B
Bireylerin emeklilik hakkına sahip olmalarını engelleyici düzenlemelerin ortadan kaldırılmasına yönelik ikili anlaşmalardır.
C
Yürütücüsü devlettir.
D
Dünyanın tek bir pazar haline dönüşmesi ile kendisini hissettirmektedir.
E
Sosyal güvenlik sistemlerindeki farklılıkların önüne geçilmesine önem verir.
Açıklama:
Sosyal politika kamuya ait politikalardır ve yürütücüsü devlettir. Diğer şıklar evrensel düzeydedir.
Soru 35
Sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen belki de en önemli unsur, ülkelerin _______ özellikleridir.
Seçenekler
A
politik
B
coğrafi
C
ekonomik
D
sosyo-kültürel
E
demografik
Açıklama:
Sosyal politikaların ulusal niteliğini etkileyen belki de en önemli unsur, ülkelerin sosyo - kültürel özellikleridir.
Soru 36
Sosyal politikanın en önemli hedefi nedir?
Seçenekler
A
Sosyal sınıflar arasındaki farklılıkların azaltılmasıdır.
B
Var olan düzenin sürdürülmesidir.
C
Refah düzeyinin evreselleştirilmesidir.
D
Refah seviyesinin yükseltilmesi ve refahın toplumsallaşmasıdır.
E
Sosyal politika kapitalizmin eksikliklerini ortadan kaldırmak suretiyle düzenin devamını sağlayan bir unsurdur.
Açıklama:
Sosyal politikanın en önemli hedefi, refah seviyesinin yükseltilmesi ve refahın toplumsallaşmasıdır.
Soru 37
Toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal düzen
B
Sosyal adalet
C
Sosyal politika
D
Sosyal barış
E
sosyal refah
Açıklama:
Sosyal adalet, toplumdaki bireylerin sosyal haklara erişimindeki eşitliği şeklinde ifade edilmektedir.
Soru 38
Sosyal politikanın ana finansman kaynağı nedir?
Seçenekler
A
Devlet bütçesi
B
Sendikalar
C
İşçi sınıfı
D
Kamu çalışanları
E
Memurlar
Açıklama:
Sosyal politikanın finansman kaynakları, sosyal politikanın yürütücüsü olarak ifade edilen devletin bütçesi ve bu bütçeye gelir olarak yazılan bütün kalemler olarak ifade edilebilir. Bu anlamda sosyal politikanın ana finansman kaynağı devlet bütçesidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politika ve diğer sosyal bilimler arasındaki farklardan birisidir?
Seçenekler
A
Kamusal niteliğe sahiptir.
B
Disiplinler arası çalışmaya uygun değildir.
C
Hızla değişen bir strateji ve metoda sahip değildir.
D
Diğer sosyal bilimler kadar eskidir.
E
Sosyal refahı konu edinmesidir.
Açıklama:
Sosyal politikanın bilim dalı olarak diğer sosyal bilim dallarından temel farkı, sosyal refahı konu edinmesidir.
Soru 40
Sosyal politikanın, sosyal kesimler arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin nasıl kurulup geliştiğini incelemesi, onun hangi bilim dalıyla olan ilişkisini göstermektedir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Sosyoloji
C
Ekonomi
D
İnsan kaynakları
E
Endüstri ilişkileri
Açıklama:
Sosyal kesimler arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin nasıl kurulup geliştiğini incelemektedir. Sosyal kesimler arasındaki ilişki sosyal politikanın ortaya çıkışı noktasında oldukça önemlidir. Güç ilişkileri yaklaşımı çerçevesinde işçi - işveren ilişkilerinde sosyal politikanın doğuşundaki mücadele gerçekleşmeseydi, sosyal politikanın bilimsel temellerinin atılması söz konusu ol- mayabilirdi. Bu çerçevede sosyal kesimler ve aralarındaki ilişki, sosyal politikanın önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Ancak sosyal politika ve sosyoloji arasındaki temel farklılık, sosyal politikanın bu ilişkileri düzenleyici politikalar ortaya koya- bilmesi ve bu yolla sosyal refahın ve barışın sağlanmasına çabalamasıdır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politika biliminin temellerinin Almanya gibi ikinci kuşak sanayileşme devletlerinden birinde atılmış olmasının en önemli nedenidir?
Seçenekler
A
Almanya'nın merkezî bir Avrupa ülkesi olması
B
Protestanlık mezhebinin Almanya'da yaygın olması
C
Alman işçi sınıfının hızla güç kazanmış olması
D
Almanya'nın kendisinden önce sanayileşen ülkelerin deneyimlerinden yararlanmış olması
E
Almanya'da refah düzeyinin yüksek olması
Açıklama:
Almanya, ikinci kuşak sanayileşen ülkeler arasındadır ve devlet eliyle sanayileşmenin yaşandığı bir ülke olarak görülmektedir. Ayrıca Almanya'daki sanayileşme, birinci kuşak ülkelerin ardından gerçekleştiği için bu ülkelerin deneyimlerinden yararlanma imkânı söz konusudur. Bu çerçevede sanayileşmenin kötü yüzü olarak ortaya çıkan uzun çalışma saatleri, parçalanan aile yaşamı, bireylerin sosyal hayattan uzaklaşması ve yabancılaşmaya karşı devletin önlem alma gerekliliğine olan inanç, sosyal politika biliminin temellerinin Almanya'da atılması için uygun ortamı yaratmıştır.
Soru 42
- Kötü çalışma koşullarını gidermek
- Sınıf çatışmalarını önlemek
- Bireyi sosyal hayattan koparmamak
- Dinî ve ahlaki yozlaşmanın önüne geçmek
- Mezhepsel çatışmaları engellemek
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çalışan kesimin korunması bağlamında sosyal politikanın başlıca hedefleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
II, IV ve V
Açıklama:
Kötü çalışma koşulları, sosyal hayattan kopuş ve sınıf çatışmaları, sanayileşen toplumlarda emek kesiminin başlıca sorunları arasındadır. Diğer yandan, dinî ve mezhepsel sorunlar sosyal politikanın doğrudan hedeflediği, emek-sermaye ilişkisinin ve sanayileşen toplumun başlıca sosyal sorunları değildir.
Soru 43
"Dar anlamda sosyal politika, işçi statüsünde çalışanların iş ilişkileri ve çalışma yaşamında korunması amacıyla devletçe alınan karar ve sürdürülen uygulamaları konu alan bilim dalıdır." Buna göre, dar anlamda sosyal politika, aşağıdakilerden hangileri arasında ortaya çıkan çelişkileri düzeltmek üzere geliştirilmiş bir kavram olabilir?
Seçenekler
A
Toplum-Din Adamları
B
Devlet-Ordu
C
İşçiler-Askerler
D
Devlet-Burjuvazi
E
Emek-Sermaye
Açıklama:
Dar anlamda sosyal politika, kapitalist ekonomi düzeninden hareket eden, sadece işçi ve işveren veya sermaye ve emek sınıfı arasındaki mücadeleyi konu edinen, bu iki sınıf arasındaki mücadeleye sadece iş ilişkileri çerçevesinde yaklaşan, amacı toplum düzeninin korunması ve sürdürülmesi olan düzenlemeler bütünüdür.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi "kitlesel tüketim için kitlesel üretim" şeklinde ifade edilen fordist üretim tarzıyla doğrudan ilişkilendirilebilecek bir araçtır?
Seçenekler
A
Fabrikalar
B
Tarım alanları
C
Devlet daireleri
D
El tezgahları
E
Küçük esnaf çarşıları
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile üretim sınırsız bir enerjiye kavuşmuş ve kitlesel tüketim için kitlesel üretim olarak ifade edilebilecek fordist üretim anlayışı egemen hale gelmiştir. Fordist üretim anlayışı ve Sanayi Devrimi, fabrika sistemini gerekli kılmaktaydı. Fabrika sisteminde işçiler bir araya gelmekte ve makinelerin belirleyici olduğu bir ritm ile çalışmak durumunda kalmaktaydı.
Soru 45
- Protestanlığın yayılması
- Fransız Devrimi
- Sanayi Devrimi
- Birinci Dünya Savaşı
- İkinci Dünya Savaşı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal politikanın ortaya çıkmasını sağlayan tarihsel gelişmelerdendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
III, IV ve V
E
Yalnız III
Açıklama:
Sosyal politikanın ortaya çıkışını hazırlayan koşullar temelde iki tarihsel gerçeğe dayanmakla beraber tarihin akışı içinde birçok olayla ilişkilendirilebilir. Sosyal politikanın ortaya çıkışına yol açan ilk olay Fransız İhtilali ve ihtilal sonrası ortaya çıkan düşünce ortamıyken diğeri Sanayi Devrimi'dir.
Soru 46
On dokuzuncu yüzyılda sosyal hayatın değişmesinde en çok etkisi olan, temel belirleyici gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1848 İşçi ayaklanmaları
B
Komünist Manifesto'nun yayımlanması
C
Feodalizmin tasfiyesi
D
Sanayileşme
E
Taşradan şehirlere göç
Açıklama:
19. yüzyıl, yaşanan diğer gelişmeler ile birlikte insanlık tarihinde en çok değişimin yaşandığı yüzyıldır. Bu değişimin altında yatan en önemli neden sanayileşmedir. Sanayileşme sosyal tarihin daha önceki dönemlerinde rastlanmayan yeni bir iş ilişkisinin ve statüsünün doğmasına yol açarak şehirleşmenin, bağımlı çalışmanın ve işçi sendikalarının ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Soru 47
- Teknik bağımlılık
- Hukuki bağımlılık
- Ekonomik bağımlılık
- Kültürel bağımlılık
- Etnik bağımlılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bağımlı çalışmanın hukuk sistemlerinde düzenlenen unsurları arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
II ve V
Açıklama:
Bağımlı çalışmanın hukuk sistemlerinde düzenlenen üç unsuru söz konusudur. Buna göre teknik bağımlılık, çalışanın işverene işin yapılması ve yürütülmesi, yöntemi ve koşulları bakımından bağlı olmasını ifade etmektedir. Hukuki bağımlılık, çalışanın işverenin emir ve otoritesine tabi olması, işin yürütülmesi ile ilgili olarak işverene denetim ve yaptırım anlamında bağlı olması anlamını taşımaktadır. Ekonomik bağımlılık ise yaptığı iş karşılığında düzenli ve sürekli bir gelir elde etmesini ve ekonomik yönden işverene bağımlı olmasını ifade etmektedir.
Soru 48
"Ekonomi politikalarını sosyal politikalarla birlikte düşünen, sosyal refahın artırılması çabasında olan, sosyal adaletin sağlanması için piyasalara aktif ve kapsamlı bir müdahale öngören devlet anlayışına _________ denir." Cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyal devlet
C
Sosyal ekonomi
D
Demokrasi
E
Kapitalizm
Açıklama:
Sosyal Devlet: Ekonomi politikalarını sosyal politikalarla birlikte düşünen, sosyal refahın artırılması ve toplumlaşmasını sağlama çabasında olan, sosyal
adaletin sağlanması için piyasalara aktif ve kapsamlı bir müdahale öngören devlet anlayışı olarak tanımlanabilir.
adaletin sağlanması için piyasalara aktif ve kapsamlı bir müdahale öngören devlet anlayışı olarak tanımlanabilir.
Soru 49
Sosyal politikanın en önemli hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şehirliliğin yaygınlaştırılması
B
Sanayi ve tarım üretiminin dengelenmesi
C
Sermaye sınıfının korunması
D
Katılımcı demokrasinin teşvik edilmesi
E
Refahın toplumsallaşması
Açıklama:
Sosyal politikanın en önemli hedefi, refah seviyesinin yükseltilmesi ve refahın toplumsallaşmasıdır.
Soru 50
"Sosyal politikanın konu bakımından kapsamındaki işsizlik sorunu çözülmeden, ekonomik anlamda dinamik bir yapıya erişmek mümkün olmadığı gibi, sosyal anlamda huzursuzlukların engellenmesi de söz konusu değildir. Ayrıca işsiz birey topluma olan güvenini kaybedecek ve toplumun düzenini bozacak davranışlara yönelebilecektir." Bu durum, sosyal sorunlar bağlamında sosyal politikalara konu olan kesimin hangi özelliğini öne çıkarmaktadır?
Seçenekler
A
Sayısal çokluğunu
B
Niteliğini
C
İş disiplinini
D
Ahlakını
E
Siyasi görüşlerini
Açıklama:
Sosyal politika sadece kapsamındaki kişilerin sayısal çokluğu ile değil, bu kişilerin nitelikleri ile de önem kazanmaktadır. Sosyal politikalara konu olan kesimlerin nitelikleri, eğer sosyal politikalar yeterince uygulanmazsa, sağlıklı bir toplum yapısının ortaya çıkmasını engelleyebilir.
Soru 51
Sosyal politika kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Wilhelm Heinrich Riehl
B
Adam Smith
C
Bismarck
D
Beveridge
E
Karl Marx
Açıklama:
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. Yüzyılın ilk yarısında Wilhelm Heinrich Riehl tarafından kullanılmıştır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı statüler altında çalışanlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Memurlar
B
Sözleşmeli çalışanlar
C
Kamu görevlileri
D
Tüccarlar
E
İşçiler
Açıklama:
Bağımlı statüde çalışma kavramının içine yalnızca işçiler değil, sözleşmeli çalışanları, kamu görevlileri, memurlar ve başka statüler altında bağımlı olarak çalışanlar girmektedir. Ancak tüccarlar bu kapsama girmez.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi özel olarak korunması gereken kesimler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Çocuklar
B
Yaşlılar
C
Topraksız köylüler
D
Göçmenler
E
Engelliler
Açıklama:
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Bu kesimlerin toplum içerisinde var olmaları ve toplumla bütünleşmeleri kolay olmamaktadır. Bu nedenle, bu kesimlere ilişkin sosyal politikalar üretilmek durumunda kalınmaktadır. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, eski hükümlüler, gençler, kadınlar, göçmenler ve tüketiciler olarak toplumun tamamı bu grupta yer almaktadır.
Soru 54
Sosyal politika bilim dalının teorisi aşağıdaki kişilerden hangisi tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Wilhelm Heinrich Riehl
B
Otto Von Zwideneck Südenhorst
C
Adam Smith
D
Robert Owen
E
Karl Marx
Açıklama:
Sosyal politika bilim dalının teorisi Alman bir bilim adamı olan Otto Von Zwideneck Südenhorst tarafından ortaya atılmıştır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politikanın özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkez alır.
B
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkileri sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır.
C
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek-sermaye)bağlamında değerlendirir.
D
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır.
E
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
Açıklama:
Dar anlamda sosyal politika Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkez alır. Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek-sermaye) bağlamında değerlendirir. Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır. Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır. İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin sürdürülmesini hedefler.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın konuları arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İşsizlik
B
Yoksulluk
C
Vergi dağılımındaki adaletsizlikler
D
Düzgün iş
E
İşletmelerin karlılığının arttırılması
Açıklama:
Günümüzün sosyal politikalarının ilgilendiği konular arasında işsizlik, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, düzgün iş, yoksulluk, işsizlik, yoksunluk, göç, sosyal dışlanma, gelir dağılımındaki adaletsizlikler, konut sorunu, çevre sorunları, ayrımcılık, çocuklar ve yaşlıların bakımı, kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın her türünün önlenmesi, çok uluslu şirketler, ırkçılık ve tüm bu riskleri önleyecek sistemin kurulmasıdır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik yönden güçsüz kesimler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Engelliler
B
Gençler
C
Kadınlar
D
Kamu görevlileri
E
Yeterli arazisi olmayan küçük çiftçiler
Açıklama:
Ekonomik yönden güçsüz kesimler toplumda yeterli, düzenli ve sürekli bir gelir güvencesinden yoksun kesimler olarak tanımlanabilir. İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar, bir sanatı ve becerisi olmayan sanatkârlar ve topraksız köylüler ekonomik yönden güçsüz kesimleri oluşturmaktadır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın finansman kaynakları arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Vergiler
B
Harçlar
C
Uluslararası kuruluşlardan alınan yardımlar
D
Yerel yönetimlerin bütçeleri
E
Bireysel tasarruflar
Açıklama:
Sosyal politikanın finansman kaynakları sosyal politikanın yürütücüsü olarak ifade edilen devletin bütçesi ve bu bütçeye gelir olarak yazılan bütün kalemlerdir. Devlet bütçesinin en önemli gelir kaynağı halktan toplanan vergilerdir. Buna ek olarak işçi ve işverenlerden sigorta primleri ile bizzat devletin sigorta fonlarına yaptığı katkı sosyal politikanın finansman kaynaklarıdır. Yerel yönetimlerin bütçeleri, parasal nitelikli yaptırımlar, belirli bir amaca yönelik düzenlenmiş tüm vergiler, harçlar, şans oyunlarının gelirlerinden özel olarak ayrılan paylar, bağışlar ve uluslararası kuruluşlardan alınan yardımlar sosyal politikanın finansman kaynakları arasında yer almaktadır.
Soru 59
Toplumda yaşayan insanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen ve uyulması zorunlu kurallar bütününü düzenleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Ekonomi
C
İşletme
D
Sosyoloji
E
İnsan kaynakları yönetimi
Açıklama:
Hukuk, toplumda yaşayan insanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen ve uyulması zorunlu kurallar bütünü olarak ifade edilmektedir.
Soru 60
İnsan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Sosyoloji
C
İnsan kaynakları yönetimi
D
Ekonomi
E
İşletme
Açıklama:
Sosyoloji, en genel anlamıyla insan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalıdır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi sanayileşmenin kötü yüzünü gösteren işaretlerden değildir?
Seçenekler
A
Uzun çalışma saatleri
B
Parçalanan aile yaşamı
C
Sosyal hayattan uzaklaşma
D
Yabancılaşma
E
İşsizlik
Açıklama:
Sanayileşme beraberinde iş imkânları ile birlikte aşırı çalışmaya bağlı olarak sosyal hayat ve aile hayatında olumsuzluklar getirmiştir. Fakat işsizlik bu olumsuzluklar arasında değildir.
Soru 62
Fabrika sisteminde işçiler aşağıdakilerden hangisinin belirlediği ritimde çalışmak durumundadır?
Seçenekler
A
İşveren
B
Ustabaşı
C
Vardiya amiri
D
Makine
E
Müşteri
Açıklama:
Fabrika sistemleri kitlesel üretim anlamına gelen fordist anlayışıyla çalışmaktadır ve bu anlayışın temelinde makinelerin belirlediği çalışma ritmi yatmaktadır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politikanın içerdiği kavramlardan değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal adalet
B
Göreceli gelir dağılımı
C
Ekonomik işleyişin düzeni
D
Sınıf mücadelesinin önlenmesi
E
Toplumsal denge
Açıklama:
Sosyal politika topluda adaleti, sınıflar arasındaki çekişmeyi önleme ve ekonomik düzenin işleyişini sağlayarak nihayetinde toplumda dengenin sağlanmasını hedefler. Çalışanlar arasında göreceli değil adil bir gelir dağılımı hedeflenir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi geniş anlamda sosyal politikaların özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
B
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek - sermaye) bağlamında değerlendirir.
C
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
D
Çalışma ilişkilerinden doğan sorunları ele alır
E
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz.
Açıklama:
Geniş anlamda sosyal politikalar, sadece çalışma ilişkileri ile sınırlı değildir. Bunun yanında siyasetle ilişkisi oy hakkı ile sınırlı değil, daha geniş anlamda siyasetle iç içedir. E şıkkında yer alan ifade geniş anlamda sosyal politikayı tanımlar. Kapsamı iktisatla sınırlı değildir.
Soru 65
Sosyal politikanın ortaya çıkmasını sağlayan koşullar aşağıdaki olay çiftlerinden hangisiyle ilişkilendirilir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali-Sanayi Devrimi
B
Fransız İhtilali-Rönesans
C
Sanayi Devrimi-Reform hareketleri
D
Rönesans-Reform hareketleri
E
Sanayi Devrimi-Rönesans
Açıklama:
Şıklarda verilen olay çiftlerinden A seçeneğinde yer alan Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi sosyal politikanın çıkmasına ortam hazırlamıştır. Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan sınıfsal farklılıklar Fransız İhtilaline yol açmıştır ve sınıflar arası çatışmalar siyaseti etkilemiş ve sosyal politikaların izlenmesini zorunlu kılmıştır.
Soru 66
19. Yüzyıl insanlık tarihinin en fazla değişim yaşanan yüzyılıdır. Bu değişmelerin kaynağında aşağıdakilerden hangisi yatmaktadır?
Seçenekler
A
Milliyetçilik hareketleri
B
Sanayileşme
C
Demokratik hareketler
D
Savaşlar
E
Coğrafi keşifler
Açıklama:
B şıkkında yer alan sanayileşme, 19. Yüzyılda yaşanan değişimlerin kaynağı olmuştur. Sanayileşme ile beraber gelen sosyal hayattaki değişiklikler ve ekonomik işleyiş, yaşanan değişimin kaynağıdır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın Sanayi Devrimi öncesi bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasının önüne geçen sebeplerden değildir?
Seçenekler
A
Sosyal ilişkilerin belirlenmesindeki yetersizlik
B
Çalışma ilişkilerinin çağdaş mekanizmalarla düzenlenmesi ihtiyacı
C
Üretim sürecinin sürekli enerji kaynağına ulaşamaması
D
Sosyal sorunların sınırlılığı
E
Çalışma şartlarının iyi olması
Açıklama:
Çalışma ilişkileri Sanayi Devriminden önce geleneksel mekanizmalarla düzenlenebiliyordu. Sanayi Devrimi beraberinde getirdiği karmaşık iş ilişkileri ile çağdaş mekanizmaların işe koşulmasını gerektiriyordu. B şıkkında yer alan çağdaş mekanizmalara duyulan ihtiyaç sosyal politikaların bilim olarak ortaya çıkmasını engellememiş, aksine bu süreci hızlandırmıştır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik yönden güçsüz kesimler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Topraksız köylüler
B
Çocuklar
C
Yaşlılar
D
Özürlüler
E
Eski hükümlüler
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde yer alan çocuklar, yaşlılar, özürlüler ve eski hükümlüler özel olarak korunması gereken kesimle arasında yer alır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğinde yer alan topraksız köylülerdir. Toprak sahibi olmak ekonomik olarak güçlü olmak anlamına gelmektedir.
Soru 69
Sosyal politikanın ilk konuları arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz?
Seçenekler
A
Koruyucu iş hukuku
B
Örgütlenme özgürlüğü
C
Sosyal sigortaların oluşturulması
D
Ücretin korunması
E
İstihdam edilme
Açıklama:
Sosyal politikanın ilk konuları çalışma ilişkilerinde işçilerin korunması teması etrafında şekillenmiştir. Bu bağlamda en elzem olarak A, B, C ve D şıklarında yer alan konular ele alınmış; E şıkkında yer alan istihdam edilme konusu ise tarihsel gelişim sürecinde sonradan yer bulmuştur.
Soru 70
Sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisi hangi kurumdur?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütleri
B
Devlet
C
Sendikalar
D
Üniversiteler
E
Kamu
Açıklama:
Sorunun doğru cevabı B şıkkında yer alan devlettir. Diğer seçeneklerde yer alan kurumlar sosyal politikaların oluşturulma aşamasında katkı sağlarlar fakat denetleme hakkına sahip değildirler.
Soru 71
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Politika
B
Görev
C
Misyon
D
Projeksiyon
E
Eylemsellik
Açıklama:
Politika, belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütünüdür.
Soru 72
Bir ülkede devletin ülke insanının mutluluğu ve refahı hedefine yönelik olarak ülke insanının sağlığı, eğitimi, güvenliği, beslenmesi, korunması, barınması ve istihdamının sağlanması yönünde aldığı kararlar ve sürdürdüğü uygulamalar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Politika
B
Siyaset
C
Sosyal devlet
D
Sosyal politika
E
Sosyal hizmet
Açıklama:
Bir ülkede devletin ülke insanının mutluluğu ve refahı hedefine yönelik olarak ülke insanının sağlığı, eğitimi, güvenliği, beslenmesi, korunması, barınması ve istihdamının sağlanması yönünde aldığı kararlar ve sürdürdüğü uygulamalar bütününe sosyal politika adı verilir.
Soru 73
Sosyal politika bilim dalının temellerinin Almanya’da atılmış olması, Almanya’nın sanayileşen ilk ülkelerden biri olmasından kaynaklanmaktadır. Sanayileşmenin aşağıdaki sonuçlarından hangisi sosyal politikanın bir bilim dalı olmasına yol açtığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Tarımda çalışan nüfus oranın düşmesi
B
Gelir düzeyleri arasındaki uçurum
C
Zengin bir sınıfın ortaya çıkması
D
İngiltere’nin Almanya’dan önce sanayileşmiş olması
E
Uzun çalışma saatleri
Açıklama:
Sanayileşmenin kötü yüzü olarak ortaya çıkan uzun çalışma saatleri, parçalanan aile yaşamı, bireylerin sosyal hayattan uzaklaşması ve yabancılaşmaya karşı devletin önlem alma gerekliliğine olan inanç, sosyal politika biliminin temellerinin Almanya’da atılması için uygun ortamı yaratmıştır.
Soru 74
Sosyal politika Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü sonuçları önlemeye çalışarak aslında aşağıdakilerden hangisinin varlığını sürdürmesini sağlar?
Seçenekler
A
Yoksul kesimin
B
Tarım işçilerinin
C
Devletin
D
Hükümetin
E
Çıkar gruplarının
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü çalışma koşullarına karşı ekonomik yönden bağımlı kesimleri sermayeye karşı korumak ve bu yolla toplumdaki sınıf çatışmalarını önleyerek toplumun ve devletin varlığını sürdürmesini sağlamaya yönelik uygulamalara dar anlamda sosyal politika denir.
Soru 75
Sosyal politikanın ilk uygulamalarının özellikle ağır çalışma şartlarına yönelik olması ile kadın ve çocukları konu alması bu toplumsal güç dengesinin bir sonucu olarak sosyal politikaların en az seviyede ve sadece bu koşullara dayanamayacak durumdaki hassas sınıfları kapsamasına neden olmuştur. Sosyal politikanın bu ilk uygulamalarına aşağıdakilerden hangisinin neden olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Burjuva sınıfının işçi haklarını gözetmesi
B
İşçi hareketleri
C
Kentleşme
D
Fordist üretim
E
Parça başı üretim
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile üretim sınırsız bir enerjiye kavuşmuş ve kitlesel tüketim için kitlesel üretim olarak ifade edilebilecek fordist üretim anlayışı egemen hale gelmiştir. Fordist üretim anlayışı ve Sanayi Devrimi, fabrika sistemini gerekli kılmaktaydı. Fabrika sisteminde işçiler bir araya gelmekte ve makinelerin belirleyici olduğu bir ritim ile çalışmak durumunda kalmaktaydı.
Soru 76
Okuyucunun bir konuya ilişkin kanı, düşünüş ve davranışını etkilemeyi, değiştirmeyi amaçlayan anlatım biçimi hangisidir?
Seçenekler
A
Örneklendirme
B
Betimleme
C
Öyküleme
D
Açıklama
E
Tartışma
Açıklama:
Yazıda anlatıma yön veren dört amaç yazma süreçlerinde dört anlatım biçimini meydana getirir. Bunlar da sırasıyla açıklama, tartışma, betimleme ve öykülemedir. Tartışma, okuyucunun bir konuya ilişkin kanı, düşünüş ve davranışını etkilemeyi, değiştirmeyi amaçlar.
Soru 77
Amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bilim dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal adalet
B
Sosyal proje
C
Politika
D
Dar anlamda sosyal politika
E
Geniş anlamda sosyal politika
Açıklama:
Amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bilim dalına geniş anlamda sosyal politika adı verilir.
Soru 78
Sanayi Devrimi ve sonrasında ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal ilişkilerin gelişmesine neden olan fikirlerin ortaya çıkmasını sağlayan ve siyasal yapıları değiştirmiş olan gelişme hangisidir?
Seçenekler
A
Burjuva sınıfının ortaya çıkması
B
Fransız İhtilali
C
1. Dünya Savaşı
D
2. Dünya Savaşı
E
Küreselleşme
Açıklama:
Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi ve sonrasında ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal ilişkilerin gelişmesine neden olan fikirlerin ortaya çıkmasını sağlamış ve siyasal yapıları değiştirmiştir.
Soru 79
I. İşçiler
II. Sözleşmeli çalışanlar
III. Kamu görevlileri
IV. Memurlar
Yukarıdakilerden hangileri “bağımlı statüler altında çalışanlar”dandır?
II. Sözleşmeli çalışanlar
III. Kamu görevlileri
IV. Memurlar
Yukarıdakilerden hangileri “bağımlı statüler altında çalışanlar”dandır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-IV
D
III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Bağımlı statüler altında çalışanlar sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan ilk gruptur. Bağımlı statüde çalışma kavramının içine yalnız işçiler değil sözleşmeli çalışanlar, kamu görevlileri, memurlar ve başka statüler altında bağımlı olarak çalışan kesimler girmektedir. Bağımlı çalışanların statülerindeki farklılıktan bağımsız olarak ortak yönleri, üretim araçlarına sahip olmamaları ve emeklerini bir işverenin emrine vererek ücret veya maaş olarak adlandırılan bir gelir elde etmeleridir.
Soru 80
I. Meslek kuruluşları
II. Üniversiteler
III. Sendikalar
IV. Devlet
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisidir?
II. Üniversiteler
III. Sendikalar
IV. Devlet
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II-III
C
II-III
D
Yalnız IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Demokratik siyasal rejimlerin hüküm sürdüğü ülkelerde meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri, üniversiteler, sosyal örgütlenmeler ve sendikalar sosyal politikaların oluşturulma aşamasında önemli rol oynayan kurumlardır. Fakat sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisi devlettir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi sanayileşmenin kötü yüzünü gösteren işaretlerden değildir?
Seçenekler
A
Uzun çalışma saatleri
B
Parçalanan aile yaşamı
C
Sosyal hayattan uzaklaşma
D
Yabancılaşma
E
Sosyal politikaların gelişmesi
Açıklama:
Sanayileşme beraberinde iş imkânları ile birlikte aşırı çalışmaya bağlı olarak sosyal hayat ve aile hayatında olumsuzluklar getirmiştir. Bütün bu olumsuz koşulların sonucunda da sosyal politika alanında gelişmeler zorunlu hale gelmiştir.
Soru 82
Fabrika sisteminde işçiler aşağıdakilerden hangisinin belirlediği ritimde çalışmak durumundadır?
Seçenekler
A
İşveren
B
Ustabaşı
C
Vardiya amiri
D
Makine
E
Müşteri
Açıklama:
Fabrika sistemleri kitlesel üretim anlamına gelen fordist anlayışıyla çalışmaktadır. Fordist üretim anlayışı ve sanayi devrimi, fabrika sistemini gerekli kılmaktadır ve bu anlayışın temelinde makinelerin belirlediği çalışma ritmi yatmaktadır. Dolayısıyla insan unsuru makinelerin çalışma ritmine uymak zorunda kalmışlardır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politikanın içerdiği kavramlardan değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal adalet
B
Göreceli gelir dağılımı
C
Ekonomik işleyişin düzeni
D
Sınıf mücadelesinin önlenmesi
E
Toplumsal denge
Açıklama:
Sosyal politika topluda adaleti, sınıflar arasındaki çekişmeyi önleme ve ekonomik düzenin işleyişini sağlayarak nihayetinde toplumda dengenin sağlanmasını hedefler. Çalışanlar arasında göreceli değil adil bir gelir dağılımı hedeflenir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi geniş anlamda sosyal politikaların özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkeze alır.
B
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek - sermaye) bağlamında değerlendirir.
C
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
D
Çalışma ilişkilerinden doğan sorunları ele alır
E
İktisadi sistemi merkeze alarak incelemelerini yapmaz.
Açıklama:
Geniş anlamda sosyal politikalar, sadece çalışma ilişkileri ile sınırlı değildir. Bunun yanında siyasetle ilişkisi oy hakkı ile sınırlı değil, daha geniş anlamda siyasetle iç içedir. Dar anlamda sosyal politikaların kapsamı iktisatla sınırlı değildir ve ekonomi politikalarının sadece liberal politikalardan ibaret olduğunu varsaymaz.
Soru 85
Sosyal politikanın ortaya çıkmasını sağlayan koşullar aşağıdaki olay çiftlerinden hangisiyle ilişkilendirilir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali-Sanayi Devrimi
B
Fransız İhtilali-Rönesans
C
Sanayi Devrimi-Reform hareketleri
D
Rönesans-Reform hareketleri
E
Sanayi Devrimi-Rönesans
Açıklama:
Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi sosyal politikanın çıkmasına ortam hazırlamıştır. Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan sınıfsal farklılıklar Fransız İhtilaline yol açmıştır ve sınıflar arası çatışmalar siyaseti etkilemiş ve sosyal politikaların izlenmesini zorunlu kılmıştır.
Soru 86
Yüzyıl insanlık tarihinin en fazla değişim yaşanan yüzyılıdır. Bu değişmelerin kaynağında aşağıdakilerden hangisi yatmaktadır?
Seçenekler
A
Milliyetçilik hareketleri
B
Sanayileşme
C
Demokratik hareketler
D
Savaşlar
E
Coğrafi keşifler
Açıklama:
Sanayileşme, 19. Yüzyılda yaşanan değişimlerin kaynağı olmuştur. Sanayileşme ile beraber gelen sosyal hayattaki değişiklikler ve ekonomik işleyiş, yaşanan değişimin kaynağıdır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın Sanayi Devrimi öncesi bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasının önüne geçen sebeplerden değildir?
Seçenekler
A
Sosyal ilişkilerin belirlenmesindeki yetersizlik
B
Çalışma ilişkilerinin çağdaş mekanizmalarla düzenlenmesi ihtiyacı
C
Üretim sürecinin sürekli enerji kaynağına ulaşamaması
D
Sosyal sorunların sınırlılığı
E
Çalışma şartlarının iyi olması
Açıklama:
Çalışma ilişkileri Sanayi Devriminden önce geleneksel mekanizmalarla düzenlenebiliyordu. Sanayi Devrimi beraberinde getirdiği karmaşık iş ilişkileri ile çağdaş mekanizmaların işe koşulmasını gerektiriyordu. B şıkkında yer alan çağdaş mekanizmalara duyulan ihtiyaç sosyal politikaların bilim olarak ortaya çıkmasını engellememiş, aksine bu süreci hızlandırmıştır.
Soru 88
I. Teknik
II. Coğrafi
III. Hukuki
IV. Dinsel
V. Ekonomik
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı çalışmanın hukuk sistemlerinde düzenlenen unsurlarındandır?
II. Coğrafi
III. Hukuki
IV. Dinsel
V. Ekonomik
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı çalışmanın hukuk sistemlerinde düzenlenen unsurlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
I, III ve V
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Üç unsur söz konusudur. Buna göre teknik bağımlılık çalışanın işverene işin yapılması ve yürütülmesi, yönetimi ve koşulları bakımından bağlı olmasını ifade eder Hukuki bağımlılık çalışanın işverenin emir ve otoritesine tabi olması, işin yürütülmesi ile ilgili olarak işverene denetim ve yaptırım anlamında bağlı olmasıdır. Ekonomik bağımlılık ise yaptığı iş karşılığında düzenli ve sürekli gelir elde etmesini ve ekonomik yönden işverene bağımlı olmasını ifade eder.
Soru 89
Sosyal politikanın ilk konuları arasında aşağıdakilerden hangisi sayılmaz?
Seçenekler
A
Koruyucu iş hukuku
B
Örgütlenme özgürlüğü
C
Sosyal sigortaların oluşturulması
D
Ücretin korunması
E
İstihdam edilme
Açıklama:
Sosyal politikanın ilk konuları çalışma ilişkilerinde işçilerin korunması teması etrafında şekillenmiştir. Bu bağlamda en elzem olarak A, B, C ve D şıklarında yer alan konular ele alınmış; E şıkkında yer alan istihdam edilme konusu ise tarihsel gelişim sürecinde sonradan yer bulmuştur.
Soru 90
Sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisi hangi kurumdur?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütleri
B
Devlet
C
Sendikalar
D
Üniversiteler
E
Kamu
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri, sendikalar, üniversiteler ve kamu sosyal politikaların oluşturulma aşamasında katkı sağlarlar fakat denetleme hakkına sahip değildirler. Uygulayıcı ve denetleyici konumda olan devlettir.
Soru 91
Sosyal politika kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Wilhelm Heinrich Riehl
B
Adam Smith
C
Bismarck
D
Beveridge
E
Karl Marx
Açıklama:
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. Yüzyılın ilk yarısında Wilhelm Heinrich Riehl tarafından kullanılmıştır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı statüler altında çalışanlar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Memurlar
B
Sözleşmeli çalışanlar
C
Kamu görevlileri
D
Tüccarlar
E
İşçiler
Açıklama:
Bağımlı statüde çalışma kavramının içine yalnızca işçiler değil, sözleşmeli çalışanları, kamu görevlileri, memurlar ve başka statüler altında bağımlı olarak çalışanlar girmektedir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi özel olarak korunması gereken kesimler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Çocuklar
B
Yaşlılar
C
Topraksız köylüler
D
Göçmenler
E
Engelliler
Açıklama:
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Bu kesimlerin toplum içerisinde var olmaları ve toplumla bütünleşmeleri kolay olmamaktadır. Bu nedenle, bu kesimlere ilişkin sosyal politikalar üretilmek durumunda kalınmaktadır. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, eski hükümlüler, gençler, kadınlar, göçmenler ve tüketiciler olarak toplumun tamamı bu grupta yer almaktadır.
Soru 94
Sosyal politika bilim dalının teorisi ise aşağıdakilerden hangisi tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Wilhelm Heinrich Riehl
B
Otto Von Zwideneck Südenhorst
C
Adam Smith
D
Robert Owen
E
Karl Marx
Açıklama:
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. Yüzyılın ilk yarısında Wilhelm Heinrich Riehl tarafından kullanılmıştır fakat sosyal politika bilim dalının teorisi ise Alman bir bilim adamı olan Otto Von Zwideneck Südenhorst tarafından ortaya atılmıştır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politikanın özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkez alır.
B
Sosyal sorunlara ve çalışma yaşamındaki ilişkileri sınıf perspektifinden daha geniş bir perspektif ile yaklaşır
C
Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek-sermaye)bağlamında değerlendirir.
D
Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır
E
Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır.
Açıklama:
Dar anlamda sosyal politika Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan çalışma ilişkilerini merkez alır. Çalışma hayatındaki sorunları iki sınıf (emek-sermaye) bağlamında değerlendirir. Sadece çalışma ilişkilerinden doğan sorunları, temeline işçi statüsü altında çalışanları oturtarak konu alır. Siyasal düzenle ilişkisi genel oy hakkı ile sınırlıdır. İktisadi sistemi kapitalist sistem olarak kabul eder ve bunun sürdürülmesi için düzenlemelerin sürdürülmesini hedefler.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın konuları arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İşsizlik
B
Yoksulluk
C
Vergi dağılımındaki adaletsizlikler
D
Düzgün iş
E
İşletmelerin karlılığının arttırılması
Açıklama:
Günümüzün sosyal politikalarının ilgilendiği konular arasında işsizlik, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, düzgün iş, yoksulluk, işsizlik, yoksunluk, göç, sosyal dışlanma, gelir dağılımındaki adaletsizlikler, konut sorunu, çevre sorunları, ayrımcılık, çocuklar ve yaşlıların bakımı, kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın her türünün önlenmesi, çok uluslu şirketler, ırkçılık ve tüm bu riskleri önleyecek sistemin kurulmasıdır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik yönden güçsüz kesimler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Küçük Esnaflar
B
Genç İş Adamaları
C
Politikacılar
D
Kamu görevlileri
E
Yeterli arazisi olmayan küçük çiftçiler
Açıklama:
Ekonomik yönden güçsüz kesimler toplumda yeterli, düzenli ve sürekli bir gelir güvencesinden yoksun kesimler olarak tanımlanabilir. İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar, bir sanatı ve becerisi olmayan sanatkârlar ve topraksız köylüler ekonomik yönden güçsüz kesimleri oluşturmaktadır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın finansman kaynakları arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Vergiler
B
Harçlar
C
Uluslararası kuruluşlardan alınan yardımlar
D
Yerel yönetimlerin bütçeleri
E
Bireysel tasarruflar
Açıklama:
Sosyal politikanın finansman kaynakları sosyal politikanın yürütücüsü olarak ifade edilen devletin bütçesi ve bu bütçeye gelir olarak yazılan bütün kalemlerdir. Devlet bütçesinin en önemli gelir kaynağı halktan toplanan vergilerdir. Buna ek olarak işçi ve işverenlerden sigorta primleri ile bizzat devletin sigorta fonlarına yaptığı katkı sosyal politikanın finansman kaynaklarıdır. Yerel yönetimlerin bütçeleri, parasal nitelikli yaptırımlar, belirli bir amaca yönelik düzenlenmiş tüm vergiler, harçlar, şans oyunlarının gelirlerinden özel olarak ayrılan paylar, bağışlar ve uluslararası kuruluşlardan alınan yardımlar sosyal politikanın finansman kaynakları arasında yer almaktadır.
Soru 99
Toplumda yaşayan insanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen ve uyulması zorunlu kurallar bütününü düzenleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Ekonomi
C
İşletme
D
Sosyoloji
E
İnsan kaynakları yönetimi
Açıklama:
Hukuk, toplumda yaşayan insanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen ve uyulması zorunlu kurallar bütünü olarak ifade edilmektedir. Sosyal politika ve hukuk arasındaki ilişki ise sosyal politikanın en önemli aracı olarak hukuki düzenlemelerin kabul edilmesi ve bu aracın hukuk sistemi tarafından üretilmesidir.
Soru 100
İnsan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Sosyoloji
C
İnsan kaynakları yönetimi
D
Ekonomi
E
İşletme
Açıklama:
Sosyoloji, en genel anlamıyla insan davranış ve ilişkilerini ele alan bilim dalıdır. Sosyal kesimler arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin nasıl kurulup geliştiğini incelemektedir.
Soru 101
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Politika
B
Görev
C
Sosyal
D
Projeksiyon
E
Hukuk
Açıklama:
Türk Dil kurumunun iktisat terimleri sözlüğünde politika, belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütünü olarak açıklanır. Görev ve misyon bir birine anlam olarak yakın sözcükler olup, bir kuruma veya kişiye verilen özel amaçlı işi ifade eder. Sosyal sözcüğü ortak arkadaş ve dostu ifade eder. Hukuk ise toplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasalar bütünüdür.
Soru 102
Bir ülkede devletin ülke insanının mutluluğu ve refahı hedefine yönelik olarak ülke insanının sağlığı, eğitimi, güvenliği, beslenmesi, korunması, barınması ve istihdamının sağlanması yönünde aldığı kararlar ve sürdürdüğü uygulamalar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Politika
B
Siyaset
C
Sosyal devlet
D
Sosyal politika
E
Sosyal hizmet
Açıklama:
Politika ve siyaset eş anlamlı olup belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütünü olarak açıklanır. Bir ülkede devletin ülke insanının mutluluğu ve refahı hedefine yönelik olarak ülke insanının sağlığı, eğitimi, güvenliği, beslenmesi, korunması, barınması ve istihdamının sağlanması yönünde aldığı kararlar ve sürdürdüğü uygulamalar bütününe sosyal politika adı verilir. Bu politikaları takip eden devletlere sosyal devlet denir ve verdikleri hizmetler de sosyal hizmetleri içerir.
Soru 103
Sosyal politika bilim dalının temellerinin Almanya’da atılmış olması, Almanya’nın sanayileşen ilk ülkelerden biri olmasından kaynaklanmaktadır. Sanayileşmenin aşağıdaki sonuçlarından hangisi sosyal politikanın bir bilim dalı olmasına yol açtığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Tarımda çalışan nüfus oranın düşmesi
B
Gelir düzeyleri arasındaki uçurum
C
Zengin bir sınıfın ortaya çıkması
D
İngiltere’nin Almanya’dan önce sanayileşmiş olması
E
Uzun çalışma saatleri
Açıklama:
Sanayileşmenin kötü yüzü olarak ortaya çıkan uzun çalışma saatleri, parçalanan aile yaşamı, bireylerin sosyal hayattan uzaklaşması ve yabancılaşmaya karşı devletin önlem alma gerekliliğine olan inanç, sosyal politika biliminin temellerinin Almanya’da atılması için uygun ortamı yaratmıştır.
Soru 104
Sosyal politika Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü sonuçları önlemeye çalışarak aslında aşağıdakilerden hangisinin varlığını sürdürmesini sağlar?
Seçenekler
A
Yoksul kesimin
B
Tarım işçilerinin
C
Devletin
D
Hükümetin
E
Çıkar gruplarının
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü çalışma koşullarına karşı ekonomik yönden bağımlı kesimleri sermayeye karşı korumak ve bu yolla toplumdaki sınıf çatışmalarını önleyerek toplumun ve devletin varlığını sürdürmesini sağlamaya yönelik uygulamalara dar anlamda sosyal politika denir. Bu politikalar da devletin varlığını sürdürmesini sağlar.
Soru 105
Sosyal politikanın ilk uygulamalarının özellikle ağır çalışma şartlarına yönelik olması ile kadın ve çocukları konu alması bu toplumsal güç dengesinin bir sonucu olarak sosyal politikaların en az seviyede ve sadece bu koşullara dayanamayacak durumdaki hassas sınıfları kapsamasına neden olmuştur. Sosyal politikanın bu ilk uygulamalarına aşağıdakilerden hangisinin neden olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Burjuva sınıfının işçi haklarını gözetmesi
B
İşçi hareketleri
C
Kentleşme
D
Fordist üretim
E
Parça başı üretim
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile üretim sınırsız bir enerjiye kavuşmuş ve kitlesel tüketim için kitlesel üretim olarak ifade edilebilecek fordist üretim anlayışı egemen hale gelmiştir. Fordist üretim anlayışı ve Sanayi Devrimi, fabrika sistemini gerekli kılmaktaydı. Fabrika sisteminde işçiler bir araya gelmekte ve makinelerin belirleyici olduğu bir ritim ile çalışmak durumunda kalmaktaydı.
Soru 106
I. Devlet bütçesi
II. Bağışlar
III. Dış yardımlar
IV. Vergiler
V. Sigorta katkıları
Sosyal politikaların finansmanındaki başlıca unsurlar nelerdir?
II. Bağışlar
III. Dış yardımlar
IV. Vergiler
V. Sigorta katkıları
Sosyal politikaların finansmanındaki başlıca unsurlar nelerdir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
II ve III
C
I ve IV
D
II, III ve IV
E
I, IV ve V
Açıklama:
Sosyal politikaların finansmanındaki başlıca unsurlar devlet bütçesi ve bütçeye gelir olarak yazılan halktan toplanan vergiler, işçi ve işverenden alınan sigorta katkıları gibi bütün kalemler olarak ifade edilebilir.
Soru 107
Amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bilim dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal adalet
B
Sosyal sorumluluk projesi
C
Politika
D
Dar anlamda sosyal politika
E
Geniş anlamda sosyal politika
Açıklama:
Sosyal adalet toplumun değişik kesimlerinin yaşam düzeyi yönünden dengeli olmasını gözetleme işidir. Sosyal sorumluluk projesi kişi ve kurumların kendi çıkarları olduğu kadar toplumun genel çıkarlarını da gözetecek eylemlerde bulunmasıdır. Dar anlamda sosyal politikalar Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan sosyal sorunları, emek sermaye kapsamında ortaya çıkan sorunları ve kapitalist sistemi temel alarak işçi ve işçi sorunlarını kapsar. Amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bilim dalına geniş anlamda sosyal politika adı verilir.
Soru 108
Sanayi Devrimi ve sonrasında ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal ilişkilerin gelişmesine neden olan fikirlerin ortaya çıkmasını sağlayan ve siyasal yapıları değiştirmiş olan gelişme hangisidir?
Seçenekler
A
Burjuva sınıfının ortaya çıkması
B
Fransız İhtilali
C
1. Dünya Savaşı
D
2. Dünya Savaşı
E
Küreselleşme
Açıklama:
I. Dünya Savaşı,2. Dünya Savaşı ve 20. Yüzyılda gerçekleşmiştir. Küreselleşme kavramı ise 2. Dünya Savaşı sonrası yıllarda ortaya atılmıştır. 1789 yılında gerçekleşen Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi(1750’lerde İngiltere’de ortaya çıkmıştır) ve sonrasında ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal ilişkilerin gelişmesine neden olan fikirlerin ortaya çıkmasını sağlamış ve siyasal yapıları değiştirmiştir.
Soru 109
I. İşçiler
II. Sözleşmeli çalışanlar
III. Kamu görevlileri
IV. Memurlar
Yukarıdakilerden hangileri “bağımlı statüler altında çalışanlardandır”?
II. Sözleşmeli çalışanlar
III. Kamu görevlileri
IV. Memurlar
Yukarıdakilerden hangileri “bağımlı statüler altında çalışanlardandır”?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Bağımlı statüler altında çalışanlar sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan ilk gruptur. Bağımlı statüde çalışma kavramının içine yalnız işçiler değil sözleşmeli çalışanlar, kamu görevlileri, memurlar ve başka statüler altında bağımlı olarak çalışan kesimler girmektedir. Bağımlı çalışanların statülerindeki farklılıktan bağımsız olarak ortak yönleri, üretim araçlarına sahip olmamaları ve emeklerini bir işverenin emrine vererek ücret veya maaş olarak adlandırılan bir gelir elde etmeleridir.
Soru 110
I. Meslek kuruluşları
II. Üniversiteler
III. Sendikalar
IV. Devlet
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisidir?
II. Üniversiteler
III. Sendikalar
IV. Devlet
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
II ve III
D
Yalnız IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Demokratik siyasal rejimlerin hüküm sürdüğü ülkelerde meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri, üniversiteler, sosyal örgütlenmeler ve sendikalar sosyal politikaların oluşturulma aşamasında önemli rol oynayan kurumlardır. Fakat sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisi devlettir.
Soru 111
Sanayileşme süreci ilk olarak hangi ülkede başlamıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
ABD
C
Almanya
D
Fransa
Çin
Çin
E
Çin
Açıklama:
Sanayileşme süreci önce İngiltere’de başlamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 112
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü çalışma koşullarına karşı ekonomik yönden bağımlı kesimleri sermayeye karşı korumak ve bu yolla toplumdaki sınıf çatışmalarını önleyerek toplumun ve devletin varlığını sürdürmesini sağlamaya yönelik uygulamalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fordist üretim
B
Politika
C
Sanayileşme
D
Dar anlamda sosyal politika
E
Sosyal devlet
Açıklama:
Dar Anlamda Sosyal Politika, sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı kötü çalışma koşullarına karşı ekonomik yönden bağımlı kesimleri sermayeye karşı korumak ve bu yolla toplumdaki sınıf çatışmalarını önleyerek toplumun ve devletin varlığını sürdürmesini sağlamaya yönelik uygulamalardır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi geniş anlamda sosyal politikanın amaçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sosyal adaleti sağlamak
B
Ekonomiye sosyal boyut katmak
C
Toplum refahını sağlamak
D
Ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltmek
E
Mevcut ekonomik sistemi korumak
Açıklama:
Geniş Anlamda Sosyal Politika, amacı sosyal adalet ve toplumların refahını sağlamak olan, kapsamı sosyal sorunlar ile paralellik gösteren, ekonomiye sosyal boyut katmak ve ekonominin işleyişindeki aksaklıkları düzeltici politikaların oluşmasını sağlayarak sosyal dengeyi gözetmek amacındaki hümaniter bir bilim dalıdır. Mevcut ekonomik sistemi korumak dar anlamda sosyal politikanın bir unsurudur. Doğru cevap E’dir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı çalışanların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretim araçlarına sahip olmaları
B
Ücret ya da maaş karşılığı işverenin emrinde çalışmaları
C
Genellikle ücret gelirlerinden başka bir gelir güvencelerinin olmaması
D
İşverenin emrine verdikleri emek, sahip oldukları, piyasa içerisinde gelir getirebilecek tek üretim faktörleri olması
E
İşin yürütülmesi ile ilgili olarak işverene denetim ve yaptırım anlamında bağlı olmaları
Açıklama:
Bağımlı çalışanların statülerindeki farklılıktan bağımsız olarak ortak yönleri, üretim araçlarına sahip olmamaları ve emeklerini bir işverenin emrine vererek ücret veya maaş olarak adlandırılan bir gelir elde etmeleridir. Bu gelir bağımlı çalışanların çoğu kez tek geliridir. Bağımlı çalışanların genellikle ücret gelirlerinden başka bir gelir güvenceleri yoktur ve işverenin emrine verdikleri emek, sahip oldukları, piyasa içerisinde gelir getirebilecek tek üretim faktörleridir. Bağımlı çalışmanın hukuk sistemlerinde düzenlenen üç unsuru söz konusudur. Buna göre teknik bağımlılık, çalışanın işverene işin yapılması ve yürütülmesi, yöntemi ve koşulları bakımından bağlı olmasını ifade etmektedir. Hukuki bağımlılık, çalışanın işverenin emir ve otoritesine tabi olması, işin yürütülmesi ile ilgili olarak işverene denetim ve yaptırım anlamında bağlı olması anlamını taşımaktadır. Ekonomik bağımlılık ise yaptığı iş karşılığında düzenli ve sürekli bir gelir elde etmesini ve ekonomik yönden işverene bağımlı olmasını ifade etmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 115
Sosyal devlet anlayışı aşağıdakilerden hangisinden sonra ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Sanayi devrimi
B
Fransız ihtilali
C
I. Dünya savaşı
D
II. Dünya savaşı
E
Berlin duvarının yıkılması
Açıklama:
Sosyal devlet anlayışı II. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik yönden güçsüz kesim içine dahil edilemez?
Seçenekler
A
Toprak sahibi çiftçiler
B
İşsizler
C
Sermayeleri sınırlı olan küçük esnaflar
D
Yeterli kaynağa sahip olmayan sanatkârlar
E
Topraksız köylüler
Açıklama:
Ekonomik yönden güçsüz kesimler, sosyal politikanın doğrudan ilgi alanındaki bir diğer kesimdir. Ekonomik yönden güçsüz kesimler toplumda yeterli, düzenli ve sürekli bir gelir güvencesinden yoksun kesimler olarak tanımlanabilir. İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar, bir sanatı ve becerisi olmasına rağmen yeterli kaynağa sahip olmayan ve gerekli pazarlara ulaşamayan sanatkârlar, topraksız köylüler ve yeterli arazisi olmayan küçük çiftçiler ekonomik yönden güçsüz kesimler içerisinde yer almaktadırlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikaları yürütmekle sorumludur?
Seçenekler
A
Gönüllü kuruluşlar
B
Sivil toplum örgütleri
C
Devlet
D
Siyasi partiler
E
İşverenler
Açıklama:
Sosyal politika kamuya ait politikalardır ve yürütücüsü devlettir. Doğru cevap C'dir.
Soru 118
Bir uygulamanın sosyal politika tedbiri olarak değerlendirilebilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerekir?
Seçenekler
A
Acıma ve merhamet duygularıyla yapılması
B
Düzenli ve sürekli yapılması
C
Yardım ve din amaçlarla yapılması
D
Bazı zamanlarda belirli kişilere yapılması
E
Nasıl yapılacağına şahısların kendilerinin karar vermesi
Açıklama:
Devamlılığı olmayan, acıma, merhamet, yardım ve dini duygularla yapılan uygulamalar, bireyleri başka bir bireyin insafına bırakmaktadır. Bu tip yardımlar, nasıl, ne zaman ve kimlere yapılacağına ilişkin kamusal bir çerçevenin bulunmaması nedeniyle sosyal politika tedbiri olarak değerlendirilemez. Bir uygulamanın sosyal politika tedbiri olarak değerlendirilmesi için düzenli, sürekli olması, bununla beraber, tesadüfî ve bir defalık olmaması gerekmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 119
Sosyal politikalara karakteristik kazandıran bir diğer unsur olan ekonomik düzenin en önemli başarı kriteri hangisidir?
Seçenekler
A
İşsizliğin azalması
B
Zengin sayısının artması
C
Gelir dağılımının düzenli olması
D
Kişi başına düşen milli gelirin artması
E
Demokratik düzenin gelişmesi
Açıklama:
Ekonomik düzen, sosyal politikalara karakteristik kazandıran bir diğer unsurdur. Bir ekonominin en önemli başarı kriteri, gelir dağılımının düzenliliğidir. Dopru cevap C'dir.
Soru 120
Sosyal politikanın bilim dalı olarak diğer sosyal bilim dallarından temel farkı hangisidir?
Seçenekler
A
Disiplinler arası bir yaklaşıma sahip olması
B
Analizlerinde farklı yöntemler kullanması
C
Değişken bir stratejiye sahip olması
D
Konularının dinamik olması
E
Sosyal refahı konu edinmesi
Açıklama:
Sosyal politikanın bilim dalı olarak diğer sosyal bilim dallarından temel farkı, sosyal refahı konu edinmesidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 121
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Politika
C
Ekonomi
D
Refah
E
Sürdürülebilirlik
Açıklama:
Belirlenen amaç veya hedeflere ulaşmaya yönelik karar ve eylemler bütününe politika denir.
Soru 122
Sosyal politika biliminin temelleri hangi ülkede atılmıştır?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
İtalya
C
Fransa
D
İngiltere
E
Almanya
Açıklama:
Sosyal politika biliminin temelleri Almanya'da atılmıştır.
Soru 123
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasındaki en büyük pay aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Fransız ihtilali
B
Kapitalizm
C
Kentleşme
D
Sanayi devrimi
E
Liberal devlet anlayışı
Açıklama:
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasındaki en büyük pay sanayi devrimine aittir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi sanayi devriminin ortaya çıkardığı sonuçlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Mevcut sosyal sınıf ve tabakalar korunmuştur.
B
Ekonomik ve toplumsal yapı değişmiştir.
C
Üretim ve çalışma ilişkileri değişmiştir.
D
Kentleşme artmıştır.
E
İşçi sendikaları kurulmuştur.
Açıklama:
Sanayi devrimi ile birlikte yeni sosyal sınıf ve tabakalar doğmuştur.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi öncesi sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasını engelleyen nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Piyasanın sosyal ilişkileri belirleme kapasitesinin düşük olması
B
Çalışma ilişkilerini düzenleyen geleneksel mekanizmaların bulunması
C
Sınıflı toplum yapısının belirgin şekilde ortaya çıkması
D
Çalışma şartlarının görece iyi olması
E
Sosyal sorunların belli bir seviyede kalması
Açıklama:
Sınıflı toplum yapısının belirgin şekilde ortaya çıkması Sanayi Devrimi öncesi sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasını engelleyen nedenlerden biri değildir.
Soru 126
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. yüzyılın ilk yarısında kullanılmıştır? Bu kavramı ilk kez kullanan fikir adamı kimdir?
Seçenekler
A
Wilhelm Heinrich Riehl
B
Otto Von Zwideneck Südenhorst
C
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
D
Gottfried Wilhelm Leibniz
E
Émile Durkheim
Açıklama:
Sosyal politika kavramı ilk kez 19. yüzyılın ilk yarısında kullanılmıştır? Bu kavramı ilk kez kullanan fikir adamı Wilhelm Heinrich Riehl'dir. Doğru cevap A'dır.
Soru 127
Her ne kadar sosyal politikanın ortaya çıkışını hazırlayan koşullar tarihin akışı içinde birçok olayla ilişkilendirilebilir olsa da, bu koşullar temelde iki tarihsel olaya dayanmaktadır. Bu iki olay aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Amerikan Bağımsızlık Bildirisi - Sanayi Devrimi
B
Fransız İhtilali - Sanayi Devrimi
C
Fransız İhtilali - I. Dünya Savaşı
D
Amerikan Bağımsızlık Bildirisi - II. Dünya Savaşı
E
Fransız İhtilali - İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Açıklama:
Her ne kadar sosyal politikanın ortaya çıkışını hazırlayan koşullar tarihin akışı içinde birçok olayla ilişkilendirilebilir olsalar da, bu koşullar temelde iki tarihsel olaya dayanmaktadır. Bu iki olay Fransız İhtilali - Sanayi Devrimi'dir.
Soru 128
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Aşağıdakilerden hangisi özel olarak korunması gereken kesimler arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Yaşlılar
B
Eski hükümlüler
C
Memurlar
D
Göçmenler
E
Engelliler
Açıklama:
Toplumsal hayatta bazı kesimler özel olarak korunmaya muhtaçtırlar. Memurlar Bağımlı statüler altında çalışanlar grubuna girerler. Doğru cecap C'dir.
Soru 129
Sosyal politikanın özellikleri, bu politikaların yürütücüleri ve politika üreticileri bakımından iki başlıkta incelenir. Bu iki başlık aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Sosyal Politikanın Bireysel Niteliği- Sosyal Politikanın Kamusal Niteliği
B
Sosyal Politikanın Bireysel Niteliği - Sosyal Politikanın Evrensel Niteliği
C
Sosyal Politikanın Kamusal Niteliği - Sosyal Politikanın Ulusal Niteliği
D
Sosyal Politikanın Kamusal Niteliği- Sosyal Politikanın Evrensel Niteliği
E
Sosyal Politikanın Ulusal Niteliği- Sosyal Politikanın Bölgesel Niteliği
Açıklama:
Sosyal politikanın özellikleri, bu politikaların yürütücüleri ve politika üreticileri bakımından iki başlıkta incelenir. Bu iki başlık, Sosyal Politikanın Kamusal Niteliği veSosyal Politikanın Evrensel Niteliği'dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 130
Toplumsal sınıflar arasındaki anlaşmazlıkların çözümlenmiş olduğu, sosyal gerilimlerin önlendiği, toplumsal birlikteliği ifade eden ideal bir durumu aşağıdaki kavramlardan hangisi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal barış
B
Sosyal adalet
C
Sosyal politika
D
Toplumsal sözleşme
E
Toplumsal uzlaşı
Açıklama:
Toplumsal sınıflar arasındaki anlaşmazlıkların çözümlenmiş olduğu, sosyal gerilimlerin önlendiği, toplumsal birlikteliği ifade eden ideal bir durum, sosyal barıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 131
Bir ülkede sosyal harcamaların GSYİH içerisindeki payı yüksek ise ve bu ülkede, devletin yanı sıra, sosyal harcamalara özel kesimin ve hatta sosyal hizmetlerden yararlananların da katılımı söz konusu ise bu ülke ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini söyleyebiliriz?
Seçenekler
A
Ülke komünizm ile yönetiliyordur
B
Ülke Afrika'dadır
C
Ülke monarşi ile yönetiliyordur
D
İnsani Gelişmişlik Endeksinde Ülkenin Sıralaması aşağıdadır
E
İnsani Gelişmişlik Endeksinde Ülkenin Sıralaması yüksektedir
Açıklama:
Bir ülkede sosyal harcamaların GSYİH içerisindeki payı yüksek ise ve bu ülkede, devletin yanı sıra, sosyal harcamalara özel kesimin ve hatta sosyal hizmetlerden yararlananların da katılımı söz konusu ise, İnsani Gelişmişlik Endeksinde Ülkenin Sıralaması yüksektedir. Diğer şıklarda verilenler soruda verilen bilgilerden çıkarılamaz. Doğru cevap E'dir.
Soru 132
2014 OECD istatistiklerine göre, Türkiye'de bağımlı statüde çalışanların nüfusa oranı (%) nedir?
Seçenekler
A
46,5
B
47,5
C
48,5
D
49,5
E
50,5
Açıklama:
2014 OECD istatistiklerine göre, Türkiye'de bağımlı statüde çalışanların nüfusa oranı (%) 49,5'tir.
Soru 133
Sosyal politika hangi nedenden dolayı çok hızlı değişen bir strateji ve metoda sahiptir?
Seçenekler
A
Sürekli başka bilimlerden etkilenmesinden dolayı
B
Konularının dinamik yapısı ve sosyal yapılardaki sürekli meydana gelen değişikliklerden dolayı
C
Henüz bir bilim olmamasından ve sürekli yeni şeyler denemesinden dolayı
D
Sosyal Politika uzmanlarının arasında bir uzlaşma olmaması ve hepsinin kendi metodunu uygulamak için diretmesinden dolayı
E
Değişen iktidarlar farklı strateji ve metotlar uygulamak istemesinden dolayı
Açıklama:
Konularının dinamik yapısı ve sosyal yapılardaki sürekli meydana gelen değişikliklerden dolayı sosyal politika çok hızlı değişen bir strateji ve metoda sahiptir. Doğru cevap B'dir
Soru 134
İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar ve topraksız köylüler hangi kesime girerler?
Seçenekler
A
Bağımlı Statüler Altında Çalışanlar
B
Bağımsız Statüler Altında Çalışanlar
C
Ekonomik Yönden Güçsüz Kesimler
D
Özel Olarak Korunması Gereken Kesimler
E
İşçi Statüsünde Çalışan Kesimler
Açıklama:
İşsizler, sermayeleri olmayan ya da sınırlı olan küçük esnaflar ve topraksız köylüler, Ekonomik Yönden Güçsüz Kesime girerler. Doğru cevap C'dir.
Soru 135
Sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyici hangi kurumdur?
Seçenekler
A
Özel şirketler
B
Üniversiteler
C
KİT'ler
D
Valilikler
E
Devlet
Açıklama:
Sosyal politikaların uygulayıcısı ve denetleyicisi devlettir. Doğru cevap E'dir.
Soru 136
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıktığı süreçte, sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan tek kesim aşağıdakilerden hangisiydi?
Seçenekler
A
Engelliler
B
Köylüler
C
Eski hükümlüler
D
İşçiler
E
Çocuklar
Açıklama:
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıktığı süreçte, sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan tek kesim işçi kesimiydi.
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikaların ulusal niteliğine yön verip biçim kazandıran dış etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Sosyo-kültürel özellikler
B
Sosyal güvenlik sistemi
C
Uluslararası anlaşmalar
D
Yönetim biçimi
E
Hukuk düzeni
Açıklama:
Sosyal politikaların ulusal niteliğine yön verip biçim kazandıran dış etkenler sosyal politikaya evrensel nitelik kazandıran unsurlardır. Bunlardan birisi de uluslararası anlaşmalardır.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın özel hedeflerinden biridir?
Seçenekler
A
Gelir dağılımının düzeltilmesi
B
Çalışma hayatının düzenlenmesi
C
Sosyal barışın sağlanması
D
Sosyal adaletin sağlanması
E
Sosyal refahın sağlanması
Açıklama:
Gelir dağılımının düzeltilmesi sosyal politikanın özel hedeflerinden biridir.
Soru 139
Toplumun bir bütün olarak sahip olduğu refah düzeyi, sosyal imkanlar ve ekonomik anlamdaki zenginliklerinin bütünü olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal adalet
B
Sosyal refah
C
Sosyal barış
D
Sosyal politika
E
Sosyal harcama
Açıklama:
Toplumun bir bütün olarak sahip olduğu refah düzeyi, sosyal imkanlar ve ekonomik anlamdaki zenginliklerinin bütünü olarak ifade edilen kavram sosyal refahtır.
Soru 140
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikayla en yakın ilişkiye sahip bilim dalları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
Sosyoloji
C
Hukuk
D
Endüstri ilişkileri
E
Tarih
Açıklama:
Sosyal politikayla en yakın ilişkiye sahip bilim dalları arasında tarih yer almaz.
Soru 141
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıktığı süreçte aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan tek kesimdi?
Seçenekler
A
İşçi sınıfı
B
Kadınlar
C
Çocuklar
D
Engelli bireyler
E
Yaşlılar
Açıklama:
Sosyal politikanın bir bilim dalı olarak ortaya çıktığı süreçte işçi sınıfı, sosyal politikanın kişi bakımından kapsamını oluşturan tek kesimdi. Doğru cevap A şıkkında verilmiştir.
Ünite 2
Soru 1
Orta Çağ'da emek sermaye ilişkilerini atölye-dükkan ilişkisi çerçevesi içinde karakterize eden kuruluşlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İmalathane
B
Korporasyon
C
Sendika
D
Tımar
E
Ticaret şehri
Açıklama:
Orta Çağ'da emek sermaye ilişkilerini atölye-dükkan ilişkisi çerçevesi içinde karakterize eden kuruluşlar korporasyonlardır. Korporasyonlar aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılardır. Şehir ekonomilerinin temeli haline gelen bu yapılar muhafazakâr ve koruyucu özellikleri ile yaşadıkları çağın sosyo-ekonomik hayatına önemli katkılar sağlamışlardır. Toplum hayatı içerisinde emek-sermaye, üretici-tüketici ve fert-devlet ilişkilerini düzenlemek gibi çok yönlü bir fonksiyona sahip olmuşlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler sloganı ile özdeşleşen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkantilist düşünce
B
Keynesyen düşünce
C
Marksist düşünce
D
Liberal düşünce
E
Post-Keynesyen düşünce
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan yeni üretim düzeni ve yeni sınıflar ekonomik hayatı yönlendiren düşünürlerin de ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler sloganı ile özdeşleşen liberal iktisadi düşünce piyasa dengelerine saygı duyulması, bunu zedeleyecek her türlü müdahalenin piyasa güçlerince cezalandırılacağı ve rekabetçi ortamda fertlerin kendi menfaatlerini gerçekleştirirken aynı zamanda toplumun da zenginleşeceğine ilişkin tezlerle ekonomik yapıyı belirlemeye çalışmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Örgütlenme düşüncesinin kurumsal yapılara dönüşmeye başlaması hangi dönemde görülmüştür?
Seçenekler
A
17. yy. sonları
B
18. yy. başları
C
18. yy. sonları
D
19. yy. başları
E
19. yy. sonları
Açıklama:
Sanayi Devrimi'nin ortaya çıkışından itibaren yaşam koşulları olumsuz yönde ilerleyen işçi sınıfı, bozulan iktisadi ve sosyal dengeyi yeniden sağlamanın, yoksulluk ve sefalete son vermenin yolunun kendi aralarında örgütlenmekten geçtiğine inanmaya başlamıştır. 18. yüzyılın sonlarında başlayan örgütlenme düşüncesinin 19. yüzyılın ilk çeyreğinde kurumsal yapılara dönüştüğü görülmüştür. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
Özellikle Avrupa'da II. Dünya Savaşı ile 1970'li yıllara kadar uzlaşma ile kabul edilen anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Neo-liberalizm
C
Sosyal liberalizm
D
Dayanışmacılık
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
Sosyal liberalizm özellikle II. Dünya Savaşı ile 1970'li yıllarda yaşanan petrol krizlerine değin Avrupa'da sağlanan uzlaşının temelini oluşturmuştur. Kapitalist ekonomik sistem bir yandan serbest işleyişi ile zenginliklerin kaynağını oluştururken diğer yandan yaşanan aksaklıklar devlet müdahaleleri ile bertaraf edilmeye çalışılmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 5
Aşağıdaki görüşlerden hangisi üretim araçlarının bireylere ait olmasını reddetmektedir?
Seçenekler
A
Sosyal liberalizm
B
Dayanışmacılık
C
Sosyal Hristiyanlık
D
Müdahalecilik
E
Sosyalizm
Açıklama:
Üretim araçlarının bireylere ait olmasını görüş sosyalizmdir. Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sönürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir. Bireyciliğin yerine toplumun önceliği, rekabet fikri yerine kolektif ya da devlet teşebbüsü ve işçi sınıfının çıkarlarına uygun bir yapılanmanın kurulması, sosyalist düşünce sisteminin yaklaşımları içerisindedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Devletin sanayi toplumlarının ekonomik ve sosyal düzenlemelerinin temel belirleyicisi olmasına ilişkin süreç önce hangi ülkede başlamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
ABD
C
Almanya
D
İngiltere
E
İsveç
Açıklama:
İngiltere'de 1802 yılında sanayide çalışan çocukların çalışma ilişkilerinin düzenlenmesine ilişkin basit bir uygulama ile başlayan müdahale anlayışı çok kısa bir sürede geniş bir müdahale ağına dönüşmüştür. Devlet sanayi toplumlarında ekonomik ve sosyal düzenlemelerin temel belirleyicisi haline gelmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 7
Aşağıdaki belgelerden hangisi günümüz modern sosyal sistemlerinin temelidir?
Seçenekler
A
Beveridge Raporu
B
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
C
ILO Anayasası
D
Versay Antlaşması
E
İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi
Açıklama:
Sir William Beveridge'in 1942 yılında bir İngiliz Sosyal Güvenlik Sistemi kurulması hakkında hazırladığı rapor, II. Dünya Savaşı sonrasında tüm ülkelerdeki sosyal reformların da esin kaynağı olmuştur. Bu rapor modern refah devleti kuruluşunun temel ilkelerinin ilk defa dile getirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Sosyal risk ve devletin rolü hakkında yeni bir anlayış getiren rapor, sosyal güvenliğin amacını, gelir güvenliğinin garanti edilerek insanı gereksinimden kurtarmak olarak tanımlar. Beveridge'nin sosyal güvenlik rejimi; nüfusun tamamını kapsayan, tek primle sosyal risklerin ulusal telafisini öngören, tek ödenekli, merkezi bir sistemdir. Beveridge, raporunda üç amaçlı bir sosyal devlet politikası önermiştir. Bunlar aile ödenekleri ile ailelere yardım, ulusal sağlık merkezi kurularak kamu sağlığının iyileştirilmesi ve istihdamın düzenlenmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 8
Refah devleti bağlamında sigorta uygulamalarının yaygınlaşmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1883-1914
B
İki dünya savaşı arası
C
1950'ler
D
1960'lar
E
1970'ler
Açıklama:
Sosyal sigorta düzenlemelerinin kurumsal gelişimi incelendiğinde refah devleti uygulamalarının dört aşama geçirdiğini ifade etmek mümkündür. Sigorta uygulamalarının yaygınlaşmaya başlaması ikinci aşama olup iki dünya savaşı arasındaki dönemi kapsar. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
1970'li yıllardan sonra siyaset ve ekonomide hangi anlayış ön plana çıkmıştır?
Seçenekler
A
Müdahaleci düşünce
B
Keynesyen düşünce
C
Neo-liberal düşünce
D
Post-Keynesyen düşünce
E
Yeni Keynesyen düşünce
Açıklama:
1970'li yıllarda yaşanan krizlere mevcu politikalarla çözüm bulunamayınca yeni arayışlar gündeme gelmiştir. Yeni yapılanmanın temelini arz yanlı politikaların yönettiği neo-liberal anlayış oluştururken sorumluluğun, sosyal harcamaları sınırsız bir şekilde artıran sosyal devlete yüklenmesi de çok uzun sürmemiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Küreselleşme ile birlikte aşağıdaki sektörlerden hangisinde genişleme yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Sanayi
B
Tarım
C
Ulaşım
D
Ağır sanayi
E
Hizmetler
Açıklama:
Küreselleşme sürecinde yaşanan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş, emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
- Temel felsefesini tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran bir düşünce sistemidir.
- Toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlar.
- Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler şeklinde özetlenen sloganları ile iktisadi düşüncelerine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir.
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Liberalizm
C
Müdahelecilik
D
Sosyal Hristiyanlık
E
Anarşizm
Açıklama:
Temel felsefesini tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran liberal düşünce, toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlayan, bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler şeklinde özetlenen sloganları ile iktisadi düşüncelerine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir
Soru 12
- Liberal düşüncenin temelinde yer alan bireycilik düşüncesine karşı toplumun bireye üstünlüğü düşüncesini geliştirmiştir.
- Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir.
- Bireyciliğin yerine toplumun önceliği, rekabet fikri yerine kolektif ya da devlet teşebbüsü ve işçi sınıfının çıkarlarına uygun bir yapılanmanın kurulması yaklaşımları içerisindedir.
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Anarşizm
D
Sendikalizm
E
Dayanışmacılık
Açıklama:
Liberalizmin ekonomik ve sosyal etkilerine karşı bir fikir olarak ortaya çıkan sosyalizm, özellikle Sanayi Devrimi’nin sonuçlarına yönelik olarak gelişme göstermiştir. Sanayi Devrimi’nin başlangıcındaki emek-sermaye ilişkisinde emeğin zayıf konumu (ücretlerin düşüklüğü, ağır çalışma koşulları, kadın ve çocukların çalıştırılması vb) sefalete mahkûm olarak yaşayan büyük bir sınıfın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Sosyalist düşünce, liberal düşüncenin temelinde yer alan bireycilik düşüncesine karşı toplumun bireye üstünlüğü düşüncesini geliştirmiştir. Sosyalist düşünce sistemi içinde farklı ekollerden bahsetmek mümkün olsa da genel ilkeler itibarıyla bir ortaklık söz konusudur. Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir. Bireyciliğin yerine toplumun önceliği, rekabet fikri yerine kolektif ya da devlet teşebbüsü ve işçi sınıfının çıkarlarına uygun bir yapılanmanın kurulması, sosyalist düşünce sisteminin yaklaşımları içerisindedir
Soru 13
- Devletin müdahalesi ile yeni bir ekonomik örgütlenme tanımının ortaya çıkacağını iddia etmektedir.
- Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuştur
- Çalışma hayatında yapılacak bir dizi mevzuat düzenlemesi ile sorunların çözüleceğini savunmaktadır.
Seçenekler
A
Müdahalecilik
B
Sosyal Hristiyanlık
C
Dayanışmacılık
D
Anarşizm
E
Sendikalizm
Açıklama:
Leonard Simon de Sismondi’nin Ticari Zenginlik adlı eserinde mevcut ekonomik işleyiş ciddi eleştirilere tabi tutulmuştur. Liberalizm uygulamalarına teorik anlamdaki ilk tepki Sismondi’nin Müdahalecilik Okulu’ndan gelmiştir. Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuştur. Sismondi, devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunmaktadır (Talas, 1967: 34-35). Devletin müdahalesi ile yeni bir ekonomik örgütlenme tanımının ortaya çıkacağını iddia eden Sismondi, çalışma hayatında yapılacak bir dizi mevzuat düzenlemesi ile sorunların çözüleceğini savunmaktadır. Rekabetin olumsuz etkilerinin azaltılması, kadın ve çocukların fabrikalarda çalıştırılmasının yasaklanması, işçilere dinlenme hakkı verilmesi ve mesleki tehlikelerin önlenmesi, bu sosyal politika uygulamalarından bir kısmını ifade etmektedir.
Soru 14
- 19.yüzyılın en aşırı sosyal protesto hareketlerinden birisidir.
- Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşıdır.
- Mülkiyeti hırsızlık olarak değerlendirir.
Seçenekler
A
Sendikalizm
B
Liberalizm
C
Müdahelecilik
D
Sosyalizm
E
Anarşizm
Açıklama:
19.yüzyılın en aşırı sosyal protesto hareketlerinden biri de anarşizmdir. Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşıdır. Anarşistlere göre bu kurumların ortadan kalkmadan tam bir hürriyetin gerçekleşmesi mümkün değildir. Kendisini anarşist olarak niteleyen ilk düşünür Fransız Pierre Joseph Proudhon’dur. Proudhon sınıfsız bir toplumun esaslarını ortaya koymaya çalışmıştır. Mülkiyeti hırsızlık olarak değerlendiren Proudhon, rant, faiz gibi çalışılmadan elde edilen serveti ve özel mülkiyeti reddetmiş, bunların kendi kendilerine bir değer yaratma ve üretim yapma yeteneğinden yoksun olduğunu belirtmiştir.
Soru 15
- Kapitalist sistemin ortadan kaldırılmasını ve bunun yerine iş birliğine dayanan bir sosyal düzenin kurulmasını öngörmüştür.
- Çeşitli doktrinlerden alınmış, fikir ve taktiklerle karma bir özellik taşımıştır.
- İşçilerin kurtuluşunun ancak yapacakları bir genel grevle kapitalizmi yıkarak işçi sınıfını hürriyete kavuşturacak bir düzenin kurulmasıyla mümkün olabileceğini savunmuştur.
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Sosyalizm
C
Müdahalecilik
D
Sendikalizm
E
Dayanışmacılık
Açıklama:
Anarşizmin başarıya ulaşamaması 19. yüzyılın sonunda sendikalizm hareketinin doğuşunu getirmiştir. Bu hareketin önemli temsilcisi Fernand Pelloutier’dir. Sendikalizm, kapitalist sistemin ortadan kaldırılmasını ve bunun yerine iş birliğine dayanan bir sosyal düzenin kurulmasını öngörmüştür. Bu hedefe ulaşmak için ortaya konulan ideoloji çeşitli doktrinlerden alınmış, fikir ve taktiklerle karma bir özellik taşımıştır. Sendikalizmin felsefesine “genel grev” kavramını getiren Georges Sorel ise işçilerin kurtuluşunun ancak yapacakları bir genel grevle kapitalizmi yıkarak işçi sınıfını hürriyete kavuşturacak bir düzenin kurulmasıyla mümkün olabileceğini savunmuştur.
Soru 16
- Toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atar.
- İnsanlar arasındaki bu borç ilişkisi çalışma hayatında çalışanlara asgari bir geçim sağlamayı ve sosyal hayatın risklerine karşı korunmalarını içermektedir.
- Sosyal sigortaların kurulması, yardım kuruluşlarının teşvik edilmesi, işyerlerinde sağlık ve koruyucu tedbirlerin alınması, çalışan kadın ve çocukların himayesi ve benzeri düzenlemeler devletin sorumluluk sahası içinde ele alınmaktadır.
Seçenekler
A
Dayanışmacılık
B
Anarşizm
C
Liberalizm
D
Müdahalecilik
E
Sendikalizm
Açıklama:
Toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür. İnsanlar arasındaki bu borç ilişkisi çalışma hayatında çalışanlara asgari bir geçim sağlamayı ve sosyal hayatın risklerine karşı korunmalarını içermektedir. Bu nedenle ekolün temsilcilerinin hazırladıkları sosyal programlarda sosyal sigortaların kurulması, yardım kuruluşlarının teşvik edilmesi, işyerlerinde sağlık ve koruyucu tedbirlerin alınması, çalışan kadın ve çocukların himayesi ve benzeri düzenlemeler devletin sorumluluk sahası içinde ele alınmaktadır (Talas, 1967: 37-38).
Soru 17
- Sanayi devrimi sonrası yaşanan sosyal sorunların nedenini dinin emirlerine uyulmamasında bulan bir yaklaşımdır.
- Emek ve sermaye arasındaki uyumun sağlandığı bir lonca düzenini öngörmektedir.
- 19. yüzyılın sonlarına doğru Fransa'da ortaya çıkmıştır.
Seçenekler
A
Müdahalecilik
B
Sendikalizm
C
Sosyal Hristiyanlık
D
Dayanışmacılık
E
Sosyalizm
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkardığı sosyal sorunların önüne geçilmesinde, Hristiyan dininin değerlerinin uygulamasını öngören yaklaşımlar, sosyal katoliklik ve sosyal Hristiyanlık olmak üzere iki grupta incelenir. 19. yüzyılın sonlarına doğru Katolik kilisesi içinde ortaya çıkan Sosyal Katolikliğin Fransa’daki uygulamasını Le Play (1806-1882) temsil eder. Yaşanan sosyal sorunların nedenini dinin emirlerine uyulmamasında bulan yaklaşım, emek ve sermaye arasındaki uyumun sağlandığı bir lonca düzenini öngörmektedir (Çubuk, 1986: 49).
Soru 18
- Nitelikli ve niteliksiz işgücü farklılaşmasının artması
- Sanayi sektörünün küçülmesi
- Emek-yoğun istihdam biçimlerinin yaygınlaşması
- Hizmetler sektörünün genişlemesi
- Kadınların işgücünde yer almayı daha çok talep etmesi
Seçenekler
A
I, II, IV ve V
B
I, II, III ve V
C
I, II, III ve IV
D
II, III, IV ve V
E
I, III, IV ve V
Açıklama:
Küreselleşme kavramı; dünyamızın son çeyrek asırdır, içinde bulunduğu değişimi ve dönüşümü ifade etmekte kullandığı en sık ve geçerli kavramdır. Kavramın, güncel tartışmaların temelinde yer almasına karşın tam bir tanımı yapılamamakta, mevcut tanımlamalarda da ciddi farklılıklar gözlenmektedir. Kimi zaman belirli fikirlerin kavram ve teknolojilerin dünya ölçeğinde kullanılması, kimi zaman küresel değerlerin evrensel nitelik kazanarak ulusal kimlikleri ve sosyal yapıları etkilemesi ve kimi zaman da dünyanın bir ekonomik bütün oluşturarak birbirine benzeme süreci olduğu tanımlamaları yapılmaktadır. Bu tanımların ortak özelliği, küreselleşmenin daha çok ekonomik nitelikteki baskın karakterinin diğer unsurlar üzerinde oluşturduğu etkidir (Tutar, 2000: 17-18). Küreselleşme sürecinde yaşanan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş, emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur. Yeni dönem, kadınların işgücünde yer almayı daha çok talep ettikleri, nitelikli ve niteliksiz işgücü arasındaki farklılaşmanın arttığı, bazı meslek ve çalışma şekillerinin ortadan kalktığı bir işgücü piyasasını da gündeme getirmiştir.
Soru 19
Piyasa dengesizliklerinden oluşan eşitsizlikleri gidermek, sosyal amaçlarla uyumlu müdahalelerde bulunmak ve sosyal adalet hedefine yönelik düzenlemelerde bulunan devlet anlayışı kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müdahaleci devlet
B
Liberal devlet
C
Neo-liberalizm
D
Refah devleti
E
Klasik liberalizm
Açıklama:
Piyasa dengesizliklerinden oluşan eşitsizlikleri gidermek, sosyal amaçlarla uyumlu müdahalelerde bulunmak ve sosyal adalet hedefine yönelik düzenlemelerde bulunan devlet anlayışıdır.
Soru 20
Sanayi Devrimi hangi yüzyılda başlamıştır?
Seçenekler
A
15.
B
16.
C
17.
D
18.
E
19.
Açıklama:
Sanayi Devrimin’in başlangıcına ilişkin kesin bir tarih verilebilmesi mümkün değildir. Ancak 18. yüzyılın içinde barındırdığı birçok gelişme ile Sanayi Devriminin başladığı yüzyıl olarak tanımlanması literatürde de geçerli olan bir görüştür.
Soru 21
Mülkiyet ve egemenliğin birbirine katıldığı siyasal iktidar ile ekonomik iktidarın aynı kişide birleştiği ve dönemin üretim yapısı kadar yönetim yapısını da ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristokrasi
B
Feodalite
C
Oligarşi
D
Teokrasi
E
Meşrutiyet
Açıklama:
Feodalite, mülkiyet ve egemenliğin birbirine katıldığı siyasal iktidar ile ekonomik iktidarın aynı kişide birleştiği ve dönemin üretim yapısı kadar yönetim yapısını da ifade eden kavrama Feodalite denir.
Doğru yanıt B'dir.
Doğru yanıt B'dir.
Soru 22
Aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Korporasyon
B
Koltuk
C
Lonca
D
Gedik
E
Ahilik
Açıklama:
Aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılara korporasyon denmektedir.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 23
18. yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen gelişme(ler) aşağıdakilerden hangisinde tam olarak verilmiştir?
I) Haçlı Seferleri
II) Matbaanın icadı
III) Sanayi Devrimi
IV) Coğrafi Keşifler
V) Rönesans ve Reform Hareketleri
I) Haçlı Seferleri
II) Matbaanın icadı
III) Sanayi Devrimi
IV) Coğrafi Keşifler
V) Rönesans ve Reform Hareketleri
Seçenekler
A
II, IIII, IV, V
B
I, II, III, IV, V
C
I, IV, V
D
II, III, V
E
I, III, IV, V
Açıklama:
Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform Hareketleri 18. yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir.
Doğru yanıt E'dir.
Doğru yanıt E'dir.
Soru 24
Aşağıdaki mucit-icat eşleşmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Benjamin Franklin - paratoner
B
Joseph Black - buhar makinesi
C
James Hagreaves - su gücü ile işleyen makine
D
Richard Arkwrighe - otomatik mekik mekanizması
E
Joseph Priestley - pil
Açıklama:
Teknolojik gelişmelerin 18. yüzyılda kısa sayılabilecek bir süreçte büyük bir hızla yayıldığı görülmektedir. Franklin 1752’de paratoneri bulmuştur.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 25
1776 yılında yayımlanan ve kısaltılmış adı ile “Milletlerin Zenginliği” adlı ünlü yapıtın yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Robert Owen
B
Thomas Savery
C
Adam Smith
D
Tim Harford
E
Paul Krugman
Açıklama:
1776 yılında Adam Smith liberal doktrini açıklayan ve kısaltılmış adı ile “Milletlerin Zenginliği” adlı ünlü yapıtını yayımlamıştır.
Doğru yanıt C'dir.
Doğru yanıt C'dir.
Soru 26
Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakterinin ortaya çıkmasına sebep olan Birinci Enternasyonel nerede toplanmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
Avusturya
D
İngiltere
E
Rusya
Açıklama:
Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakteri 1864 yılında Londra’da yapılan Birinci Enternasyonel ile ortaya çıkmıştır.
Doğru yanıt D'dir.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi fakirlere yapılacak yardımları reddederek, toplumsal yaşama uyum sağlayamayanların yok olmasını ifade eden "doğal ayıklanma" sürecini savunan klasik liberallerden biridir?
Seçenekler
A
J. S. Mill
B
A. Smith
C
D. Hume
D
J. Bentham
E
H. Spencer
Açıklama:
Spencer ve Malthus fakirlere yapılacak yardımları reddederek, toplumsal yaşama uyum sağlayamayanların yok olmasını ifade eden “doğal ayıklanma” sürecini savunurlar.
Doğru yanıt E'dir.
Doğru yanıt E'dir.
Soru 28
1936 yılında yayımlanan “İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi” adlı eserin yazarı kimdir?
Seçenekler
A
M. Friedman
B
J. M. Keynes
C
A. Smith
D
F. A. Hayek
E
R. Say
Açıklama:
Keynes, 1936 yılında “İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi” adlı eseri yazmıştır.
Doğru yanıt B'dir.
Doğru yanıt B'dir.
Soru 29
1942 yılında İngiliz Hükümeti’ne hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belgenin adı nedir?
Seçenekler
A
Beveridge Raporu
B
Say Raporu
C
Rathbone Raporu
D
Polanyi Raporu
E
Bentham Raporu
Açıklama:
Sir William Beveridge tarafından 1942 yılında İngiliz Hükümeti’ne hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belgedir.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 30
19. yüzyılın liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri olarak kabul edilen Bilimsel Sosyalizm kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
C. Fourier
B
S. Simon
C
R. Owen
D
K. Marx
E
G. F. W. Hegel
Açıklama:
19. yüzyılın liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri Bilimsel Sosyalizm olarak da ifade edilen ve Karl Marks tarafından geliştirilen yaklaşımdır.
Doğru yanıt D'dir.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 31
İlk çağlarda köleler ve tutsaklar için geçerli olan çalışma biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Sanat
C
Felsefe
D
Askerlik
E
Devlet işleri
Açıklama:
Ekonomik yapının tarıma dayandığı ilk çağlarda toplum yapısının aile ekonomisi ve kölelik düzenine dayalı bir yapıda oluştuğu görülmektedir. Bu toplum yapısında beden gücüne dayalı olarak çalışmak ve üretmek köleler ve tutsaklar için geçerli bir çalışma anlayışıdır. Çalışma hür insanlar için onur kırıcı kabul edilmiş ve bu grubun askerlik, sanat, felsefe ve devlet işleri ile ilgilendikleri görülmüştür.
Soru 32
Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim anlayışı, toplumsal yapının ve tüm kurumlarının da değişimini kaçıncı yüzyıl içinde beraberinde getirmiştir?
Seçenekler
A
15
B
16
C
17
D
18
E
19
Açıklama:
18.yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim anlayışı, toplumsal yapının ve tüm kurumlarının da değişimini beraberinde getirmiştir. Üretim faaliyetlerini basit araç ve gereçlerle sağlayan insanoğlunun, devamlı hareketliliğe dayalı bir üretim anlayışına sahip olması ancak Sanayi Devrimi ile gerçekleşebilmiştir.
Soru 33
Sanayi Devrimin’in başlangıcına ilişkin kesin bir tarih verilmemekle birlikte 18. yüzyılın içinde barındırdığı birçok gelişme ile Sanayi Devriminin başladığı yüzyıl olarak tanımlanması literatürde de geçerli olan bir görüştür. Buna karşın dünya tarihinde en önemli değişimlerden biri olarak görülen bu olayın 18. yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğuda açıktır. Bu çerçevede aşağıdakilerden hangisi bu tarihsel arka plan içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Makineler
B
Haçlı Seferleri
C
Coğrafi Keşifler
D
Rönesans ve Reform
E
Deniz ticaret yollarının keşfedilmesi
Açıklama:
Sanayi Devrimin’in başlangıcına ilişkin kesin bir tarih verilebilmesi mümkün değildir. Ancak 18. yüzyılın içinde barındırdığı birçok gelişme ile Sanayi Devriminin başladığı yüzyıl olarak tanımlanması literatürde de geçerli olan bir görüştür. Buna karşın dünya tarihinde en önemli değişimlerden biri olarak görülen bu olayın 18. yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğuda açıktır. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir (Turan, 1979: 33). Bu çerçevede Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform hareketleri 18. Yüzyıldaki dönüşüme alt yapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir.
Soru 34
1750-1800 yılları arasında Sanayi Devriminin temelini teşkil edecek buluşların birbiri ardına ortaya çıkışına şahit olunmuştur. 1764’te dokuma sanayinde büyük bir dönüşüm yaratan otomatik mekik mekanizması üretime uyarlanmıştır. Bu uyarlamayı kim yapmıştır?
Seçenekler
A
Volta
B
Black
C
Franklin
D
Priestley
E
Hagreaves
Açıklama:
1750-1800 yılları arasında Sanayi Devriminin temelini teşkil edecek buluşların birbiri ardına ortaya çıkışına şahit olunmuştur. Franklin 1752’de paratoneri, 1754’te Black karbonik asidi bulmuş, 1764’te Hagreaves dokuma sanayinde büyük bir dönüşüm yaratan otomatik mekik mekanizmasını üretime uyarlamıştır. 1769 yılı buhar makinesinin en gelişmiş formunun sanayi üretiminde kullanılmaya başladığı yıl olmuştur. İskoçyalı mucit James Watt tarafından geliştirilen buhar makinesi, sanayi üretiminde o güne dek kullanılanların en başarılısı olmuştur. 1770 yılında Robert Owen’ın ortağı Arkwrighe teksil sanayisinde su gücü ile işleyen makineyi üretime sokarken, Priestley 1774’te oksijeni, Volta 1800 yılında pili bularak teknolojik gelişmelerin belirleyicisi olmuşlardır (Turan, 1979: 3435).
Soru 35
Tasarruf ve ticaret yolu ile zenginleşen bu kesim iktisadi zenginliklerinden faydalanarak ülke yönetimlerinde kralların önemli dayanakları haline de gelmiştir. Bahsi geçen bu kesim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asiller
B
Burjuva sınıfı
C
Din adamları
D
Köylü tabakası
E
Esnaf tabakası
Açıklama:
Sanayi Devrimi öncesi Avrupa toplumlarının asiller ve din adamları dışında, geniş halk kitlelerinin en zengin ve güçlü tabakasını temsil eden burjuva sınıfı, zenginlikleri sayesinde köylü ve esnaf tabakasını da çevresine alarak büyük bir toplumsal güç oluşturabilmiştir. Tasarruf ve ticaret yolu ile zenginleşen burjuva sınıfı iktisadi zenginliklerinden faydalanarak ülke yönetimlerinde kralların önemli dayanakları haline de gelmiştir. Avrupa toplumlarının sınıfları arasında kurduğu ilişkilerle saygın, etkili ve güçlü bir sosyal sınıf olarak doğmuştur. Bunun yanında dönemin düşünürlerini, bilginlerini, fikir ve aksiyon adamlarını yetiştiren ve koruyan burjuva sınıfı, Avrupa’da Sanayi Devrimi ’ne giden yolun sosyal, siyasi ve teknolojik şartlarının da hazırlayıcısı olmuştur (Turan, 1979: 2728).
Soru 36
Servetin kaynağının topraktan ticarete geçmesi sonucunda aşağıdakilerden hangisi ile karşılmaz?
Seçenekler
A
Pazarların büyümesi
B
Para dolaşımının artması
C
Kentsel sefaletin büyümesi
D
Kent yapılarının sürekli büyümesi
E
Asillerin ekonomik güçlerini koruması
Açıklama:
Servetin kaynağının topraktan ticarete geçmesi, pazarların büyümesine, para dolaşımının artmasına ve sömürgelerden yapılan ticaret ile Avrupa’ya zenginliklerin akmasına neden olmuştur. Topraktan çözülmenin etkisiyle sürekli büyüyen kent yapıları, bununla paralel iş yaratamamış ve kentsel sefaletinde aynı düzeyde büyüdüğüne şahit olunmuştur. Asillerin ekonomik güçlerini kaybetmeleri kralların, tüccarların parasal desteğine ihtiyaç duyar hale gelmelerine neden olmuştur. Yükselen burjuva sınıfı, feodalizmin parçalı iktidar yapısını temsil eden Katolik kilisesine karşı Protestan reformunun ulusal kiliselerini; feodalizme karşı da merkezi otoriteleri destekleyerek ulus devletlerin kurulmasında önemli bir rol oynamıştır (Koray, 2005: 44).
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi burjuvazi ile ilgili yanlış bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Ekonomik gücünü siyasal güce dönüştürmeye çalışmıştır
B
Liberalizmin varlık bulmasında büyük bir role sahip olmuştur
C
Fransız ihtilali sonrasında emeği koruyacak şekilde gelişmeyi sürdürmüştür
D
İktisadi zenginliklerinden faydalanarak ülke yönetimlerinde kralların önemli dayanakları olmuştur
E
Avrupa’da Sanayi Devrimi’ne giden yolda sosyal, siyasi ve teknolojik şartların hazırlayıcısı olmuştur
Açıklama:
Tasarruf ve ticaret yolu ile zenginleşen burjuva sınıfı iktisadi zenginliklerinden faydalanarak ülke yönetimlerinde kralların önemli dayanakları haline de gelmiştir. Avrupa toplumlarının sınıfları arasında kurduğu ilişkilerle saygın, etkili ve güçlü bir sosyal sınıf olarak doğmuştur. Bunun yanında dönemin düşünürlerini, bilginlerini, fikir ve aksiyon adamlarını yetiştiren ve koruyan burjuva sınıfı, Avrupa’da Sanayi Devrimi’ne giden yolun sosyal, siyasi ve teknolojik şartlarının da hazırlayıcısı olmuştur (Turan, 1979: 2728).
Avrupa’da önemli bir güce ulaşan burjuvazi kendi gelişimini sürdürmek için bir yandan üretimde ve ticarette serbestlik talep etmiş, diğer yandan ekonomik gücünü siyasal güce dönüştürmenin yollarını aramıştır. Bu arayışta doğal haklar prensibinden yararlanılması, liberalizmin varlık bulmasında büyük bir role sahip olmuştur. Mülkiyet hakkı ve girişim özgürlüğünün korunmasının burjuvazi için özel bir anlam ifade ettiği ancak Fransız İhtilali sonrasında yapılan düzenlemelerin emeği değil mülkiyeti koruyacak şekilde geliştiği görülmüştür (Koray, 2005: 49).
Avrupa’da önemli bir güce ulaşan burjuvazi kendi gelişimini sürdürmek için bir yandan üretimde ve ticarette serbestlik talep etmiş, diğer yandan ekonomik gücünü siyasal güce dönüştürmenin yollarını aramıştır. Bu arayışta doğal haklar prensibinden yararlanılması, liberalizmin varlık bulmasında büyük bir role sahip olmuştur. Mülkiyet hakkı ve girişim özgürlüğünün korunmasının burjuvazi için özel bir anlam ifade ettiği ancak Fransız İhtilali sonrasında yapılan düzenlemelerin emeği değil mülkiyeti koruyacak şekilde geliştiği görülmüştür (Koray, 2005: 49).
Soru 38
Sanayi Devrimi’nin çalışma ilişkilerinde yarattığı sorunlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Örgütlenme hakkının yasaklanması
B
Devletin koruyucu düzenlemelerinin olmaması
C
İşsiz kalanlara yönelik sigorta ve benzeri devlet korumalarının bulunmaması
D
İşsiz kalan grubun kendi içerisindeki artan rekabetin çalışma sürelerini 16-19 saate kadar uzatması
E
Sermayeye tanınan ekonomik özgürlüklerin çalışmanın insani karakterinin yok olmasına neden olması
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile birlikte kentlere akın eden grupların çalışmak zorunda olmaları emeklerini satarak geçinmeleri durumunu ortaya çıkarmıştır. Emeğin arz ve talep kanunları çerçevesinde bir mal sayılması düşüncesi ve arzın yüksek olması yeni emekçi sınıfın bu yasaların oluşturduğu kurallar bütününü kabul etmesini zorunlu kılmıştır. Devletin koruyucu düzenlemelerinin olmadığı, örgütlenme hakkının yasaklandığı bu ortamda işçi, kendisine teklif edilen ücreti kabul etmek zorunda kalmıştır (Talas, 1995: 67). Rekabetin yeni buluşlarla desteklenen sanayi sektöründe yoğunlaşması, ücretlerin giderek düşmesine ve sefalet ücretlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Sanayi Devrimi’nin çalışma ilişkilerinde yarattığı bir diğer sorunda uzayan çalışma süreleridir. Üretimde yeni buluşların hızı ile paralel makine teknolojilerinin ilerleme göstermesi, bu yapının işsiz bıraktığı emek sınıfının sürekli büyümesine neden olmuştur. İşsiz kalanlara yönelik sigorta ve benzeri devlet korumalarının bulunmayışı, bu grubun kendi içerisindeki rekabeti artırmış ve çalışma sürelerinin 1518 saate kadar uzadığı görülmüştür. Sanayi üretiminin yüksek, seri ve ucuz üretim anlayışının sermayeye tanınan ekonomik özgürlükler ile güvence altına alınması, çalışmanın insani karakterinin yok olmasına neden olmuştur. Uzun çalışma sürelerine 19.yüzyılın başından itibaren kadın ve çocukların da muhatap olması toplumsal yapıda kısa zaman da olumsuz etkiler ortaya çıkarmıştır (Talas, 1967: 1718).
Sanayi Devrimi’nin çalışma ilişkilerinde yarattığı bir diğer sorunda uzayan çalışma süreleridir. Üretimde yeni buluşların hızı ile paralel makine teknolojilerinin ilerleme göstermesi, bu yapının işsiz bıraktığı emek sınıfının sürekli büyümesine neden olmuştur. İşsiz kalanlara yönelik sigorta ve benzeri devlet korumalarının bulunmayışı, bu grubun kendi içerisindeki rekabeti artırmış ve çalışma sürelerinin 1518 saate kadar uzadığı görülmüştür. Sanayi üretiminin yüksek, seri ve ucuz üretim anlayışının sermayeye tanınan ekonomik özgürlükler ile güvence altına alınması, çalışmanın insani karakterinin yok olmasına neden olmuştur. Uzun çalışma sürelerine 19.yüzyılın başından itibaren kadın ve çocukların da muhatap olması toplumsal yapıda kısa zaman da olumsuz etkiler ortaya çıkarmıştır (Talas, 1967: 1718).
Soru 39
Sanayi Devrimi’nin başlangıcından itibaren işçi kuruluşlarının bazı hedefler çerçevesinde toplanarak oluşturdukları bir Genel Konsey aracılığı ile işçi sınıfının mücadelesini yönetme girişimi olan Birinci Enternasyonel 1864 yılında nerede toplanmıştır?
Seçenekler
A
Paris
B
Roma
C
Berlin
D
Londra
E
Amsterdam
Açıklama:
İşçilerin örgütlenmesine ilişkin çalışmaları iki kategoride değerlendirmek mümkündür. Bunlardan ilki örgütlenmenin yasak olduğu Fransa gibi ülkelerde hayırsever örgütlenmeler yoluyla kurulan yapılardır. İşsizlik ve hastalık gibi konularla ilgilenen bu kuruluşların bazı taleplerde bulunmasına da göz yumulmuştur. Bu kuruluşların zaman içinde kurdukları gizli örgütlenmelerle etkilerini artırdıkları ve çalışma hayatının tüm sorunlu alanlarında faaliyetlerini yaygınlaştırdıkları görülmüştür. İşçilerin örgütlenmesine ilişkin bir diğer çalışmada İngiliz işçilerinin 1824 yılında parlamentolarından birleşme hakkını elde edebilmeleri olmuştur. Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakteri 1864 yılında Londra’da yapılan Birinci Enternasyonel ile ortaya çıkmıştır (Turan, 1979: 3940).
Soru 40
Liberalizm uygulamalarına teorik anlamdaki ilk tepki kimden gelmiştir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Adam Smith
C
David Ricardo
D
Thomas Hobbes
E
Leonard Simon de Sismondi
Açıklama:
Leonard Simon de Sismondi’nin Ticari Zenginlik adlı eserinde mevcut ekonomik işleyiş ciddi eleştirilere tabi tutulmuştur. Liberalizm uygulamalarına teorik anlamdaki ilk tepki Sismondi’nin Müdahalecilik Okulu’ndan gelmiştir. Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuştur. Sismondi, devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunmaktadır (Talas, 1967: 3435).
Liberalizm, temelleri Adam Smith tarafından atılan ve daha sonra David Ricardo ve Thomas Robert Malthus tarafından geliştirilen düşünce sistemidir. Thomas Hobbes, John Locke ve Jean Jacques Rousseau gibi geleneksel sözleşme teorisyenleri, siyasal yükümlülüğün temellerini ve modern devletin varlığını sözleşme teorileri ile açıklamaya çalışmışlardır
Liberalizm, temelleri Adam Smith tarafından atılan ve daha sonra David Ricardo ve Thomas Robert Malthus tarafından geliştirilen düşünce sistemidir. Thomas Hobbes, John Locke ve Jean Jacques Rousseau gibi geleneksel sözleşme teorisyenleri, siyasal yükümlülüğün temellerini ve modern devletin varlığını sözleşme teorileri ile açıklamaya çalışmışlardır
Soru 41
Modern anlamda sosyal politika ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
İlk Çağ
B
Orta Çağ
C
Rönesans
D
18. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
Modern anlamda sosyal politikanın doğuşu ve gelişimi 18. yüzyıl ve onu takip eden dönemde ele alınmaktadır.
Soru 42
Emeğin hukuki statüsüne dair ilk önemli adım olan yazılı hukuk kuralları İlk Çağda hangi bölgenin medeniyetlerinde karşımıza çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Çin
B
Mezopotamya
C
Kuzey Avrupa
D
Orta Avrupa
E
Kuzey Afrika
Açıklama:
Yazının icat edilerek kullanıldığı Mezopotamya bölgesi en eski yazılı hukuk kurallarının olduğu bölgedir. Bu bölgede kurulmuş Sümer, Babil, Asur, İbrani ve Eti medeniyetlerinin çalışma hayatına ilişkin birtakım yazılı kuralları ortaya koyarak emeğin hukuki statüsüne yönelik önemli adımlar attıkları görülmüştür.
Soru 43
"Temel felsefesini tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran liberal düşünce, toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlayan, ___________________________ şeklinde özetlenen sloganları ile iktisadi düşüncelerine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir." Buna göre, boşluğa gelecek olan liberal slogan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütün ülkelerin işçileri, birleşin
B
Bana ya özgürlük verin ya da ölüm
C
Eşit işe eşit ücret
D
Mülkiyet hırsızlıktır
E
Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler
Açıklama:
Liberal düşünce, toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlayan, "bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" şeklinde özetlenen sloganları ile iktisadi düşüncelerine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir. Diğer sloganlar ise sırasıyla: "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin" Komünist Manifesto'nun; "Bana ya özgürlük verin ya da ölüm" Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nın; "Eşit işe eşit ücret" Amerikan İşçi Federasyonu'nun; "Mülkiyet hırsızlıktır" ise Proudhon'un sloganlarıdır.
Soru 44
Sanayi Devrimi ile beraber meydana gelen en önemli sınıfsal gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa'da merkeziyetçi yapının güçlenmesi
B
İşçi sınıfının ortaya çıkması
C
Monarşilerin zayıflaması
D
Burjuvazinin yönetimde daha çok söz sahibi olması
E
Hammadde ihtiyacının artması
Açıklama:
Sanayi Devriminin oluşturduğu çalışma ilişkilerinin ilk ve en önemli öğesi, üretim sahasında emeği ile geçinen ve üretimin araçlarından biri olarak tanımlanan emek sahiplerinin yani işçilerin ortaya çıkmasıdır.
Soru 45
"Emek sahiplerinin elde ettiği ücret gelirinin temel ihtiyaçlar
düzeyini karşılamakta yeterli olmadığı ücret düzeyine __________ denir." Tanımındaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
düzeyini karşılamakta yeterli olmadığı ücret düzeyine __________ denir." Tanımındaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Sefalet ücreti
B
Asgarî ücret
C
Gündelik ücret
D
Haftalık ücret
E
Maaş
Açıklama:
Sefalet ücreti emek sahiplerinin elde ettiği ücret gelirinin temel ihtiyaçlar
düzeyini karşılamakta yeterli olmadığı en düşük ücret düzeyidir.
düzeyini karşılamakta yeterli olmadığı en düşük ücret düzeyidir.
Soru 46
Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir. Bireyciliğin yerine toplumun önceliği, rekabet fikri yerine kolektif ya da devlet teşebbüsü ve işçi sınıfının çıkarlarına uygun bir yapılanmanın kurulması, hangi düşünce sisteminin yaklaşımları içerisindedir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Anarşizm
C
Sosyalizm
D
Kapitalizm
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
Sosyalist düşünce sistemi içinde farklı ekollerden bahsetmek mümkün olsa da genel ilkeler itibarıyla bir ortaklık söz konusudur. Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir. Bireyciliğin yerine toplumun önceliği, rekabet fikri yerine kolektif ya da devlet teşebbüsü ve işçi sınıfının çıkarlarına uygun bir yapılanmanın kurulması, sosyalist düşünce sisteminin yaklaşımları içerisindedir.
Soru 47
Çalışma şartlarını düzenlenmesiyle ilgili olarak tarihte görülen ilk kamu müdahalesi nerede gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Almanya
D
İspanya
E
İsveç
Açıklama:
İngiltere'de 1802 yılında sanayide çalışan çocukların çalışma ilişkilerinin düzenlenmesine ilişkin basit bir uygulama ile başlayan müdahale anlayışı çok kısa bir sürede geniş bir müdahale ağına dönüşmüştür.
Soru 48
"Liberal yaklaşımlar, ahlaki temele dayanan iyilik hareketleri çerçevesindeki oluşumları İngiliz Yoksullar Yasası'na kadar taşımaktadırlar. Marksist yaklaşım ise refah devletini, kapitalizmin ortaya çıkardığı sorunları, sistemi değiştirmeden düzenleyebilme yeteneği olarak görür. Yapısal faktörleri esas alan yaklaşımlarda ise refah devleti, mutlakıyetçi demokrasiden kitle demokrasisine geçen, sivil ve sosyal hakların yanında sosyo-ekonomik hakların kurumsallaşması ile gerçekleşen bir süreçtir." Buna göre, çözümü sistemin devrim yoluyla tamamen değiştirilmesi olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Liberal yaklaşım
B
Kapitalist yaklaşım
C
Marksist yaklaşım
D
Yapısal faktörleri esas alan yaklaşım
E
Ahlakî yaklaşım
Açıklama:
Bilimsel sosyalizm ya da Marksizm, tarihi materyalizm, diyalektik, sınıf çatışması, artık değer teorisi ve kapitalizmin proleterya tarafından ortadan kaldırılacağı tezleri üzerine kuruludur. Toplumsal düzenin köklü biçimde, gerekirse devrim yoluyla değiştirilmesini, üretim araçları üzerindeki özel mülkiyet hakkının devlete geçmesini ve proleterlerin egemen olduğu bir devlet düzenini hedeflemektedirler.
Soru 49
Devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları
önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müdahalecilik
B
Devletçilik
C
Halkçılık
D
Sosyal Hristiyanlık
E
Anarşizm
Açıklama:
Leonard Simon de Sismondi'nin Ticari Zenginlik adlı eserinde mevcut ekonomik işleyiş ciddi eleştirilere tabi tutulmuştur. Liberalizm uygulamalarına teorik anlamdaki ilk tepki Sismondi'nin Müdahalecilik Okulu'ndan gelmiştir. Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuştur. Sismondi, devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunmaktadır.
Soru 50
- Kadınların işgücünde yer almayı daha çok talep etmesi
- Nitelikli ve niteliksiz işgücü arasındaki farklılaşmanın artması
- Tarımın öneminin azalması
- Bazı meslek türlerinin ortadan kalkması
- Teknolojik gelişmelerin etkisinin azalması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri küreselleşmenin çalışma alanına etkileri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
II ve IV
B
I ve II
C
Yalnız II
D
III, IV ve V
E
I, II ve IV
Açıklama:
Küreselleşme sürecinde yaşanan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş,
emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur. Yeni dönem, kadınların işgücünde yer almayı daha çok talep ettikleri, nitelikli ve niteliksiz işgücü arasındaki farklılaşmanın arttığı, bazı meslek ve çalışma şekillerinin ortadan kalktığı bir işgücü piyasasını da gündeme getirmiştir.
emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur. Yeni dönem, kadınların işgücünde yer almayı daha çok talep ettikleri, nitelikli ve niteliksiz işgücü arasındaki farklılaşmanın arttığı, bazı meslek ve çalışma şekillerinin ortadan kalktığı bir işgücü piyasasını da gündeme getirmiştir.
Soru 51
İlkel topluluklardan sonra oluşan ve iktisadi faaliyetin emek unsurunun köleler tarafından yerine getirildiği toplum düzeni hangisidir?
Seçenekler
A
Çağdaş toplum düzeni
B
İdeal toplum düzeni
C
Orta çağ toplum düzeni
D
Demokratik toplum düzeni
E
Köleci toplum düzeni
Açıklama:
Köleci toplum düzeni, ilkel topluluklardan sonra oluşan ve iktisadi faaliyetin emek unsurunun köleler tarafından yerine getirildiği toplum düzenidir.
Soru 52
Sanayi Devrimi’nin hangi yüzyılda başladığı düşünülmektedir?
Seçenekler
A
16. Yüzyıl
B
17. Yüzyıl
C
18. Yüzyıl
D
19. Yüzyıl
E
20. Yüzyıl
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin başlangıcına ilişkin kesin bir tarih verilebilmesi mümkün değildir. Ancak 18. yüzyılın içinde barındırdığı birçok gelişme ile Sanayi Devrimi’nin başladığı yüzyıl olarak tanımlanması literatürde de geçerli olan bir görüştür.
Soru 53
Dünya tarihindeki en önemli değişimlerden bir olarak görülen Sanayi Devrimi’nin, yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğu bilinmektedir. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir.
I. Haçlı Seferleri
II. Coğrafi Keşifler
III. Deniz ticaret yollarının keşfedilmesi
IV. Rönesans ve Reform hareketleri
Yukarıdaki paragrafta verilen durum göz önüne alınarak, numaralı ifadelerden hangisi ya da hangileri 18. Yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen gelişmelere örnek olarak verilebilir?
I. Haçlı Seferleri
II. Coğrafi Keşifler
III. Deniz ticaret yollarının keşfedilmesi
IV. Rönesans ve Reform hareketleri
Yukarıdaki paragrafta verilen durum göz önüne alınarak, numaralı ifadelerden hangisi ya da hangileri 18. Yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen gelişmelere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Dünya tarihinde en önemli değişimlerden biri olarak görülen bu olayın 18. yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğu da açıktır. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir. Bu çerçevede Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform hareketleri 18. yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir.
Soru 54
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkması ve gelişmesiyle birlikte, servetin topraktan ticarete geçmesi aşağıdakilerden hangisine neden olmamıştır?
Seçenekler
A
Pazarların büyümesine
B
Para dolaşımının artmasına
C
Sömürgelerle yapılan ticaretin artmasına
D
Kentsel yapıların gelişmesine
E
Köy yaşantısının artmasına ve tarımın gelişmesine
Açıklama:
Servetin kaynağının topraktan ticarete geçmesi, pazarların büyümesine, para dolaşımının artmasına ve sömürgelerden yapılan ticaret ile Avrupa’ya zenginliklerin akmasına neden olmuştur. Topraktan çözülmenin etkisiyle sürekli büyüyen kent yapıları, bununla paralel iş yaratamamış ve kentsel sefaletin de aynı düzeyde büyüdüğüne şahit olunmuştur. Sanayi’nin gelişmesi il dönemlerde köy yaşantısının ve tarımın gelişmesine destek olmamıştır.
Soru 55
Uluslararası sendikacılar hareketinin en önemlilerinden biri olan Birinci Enternasyonel ilk kez 1864 yılında Avrupa’nın hangi kentinde toplanmıştır?
Seçenekler
A
Berlin
B
Paris
C
Londra
D
Roma
E
Madrid
Açıklama:
Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakteri 1864 yılında Londra’da yapılan Birinci Enternasyonel ile ortaya çıkmıştır.
Soru 56
Hangisi toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Anarşizm
D
Dayanışmacılık
E
Müdahelecilik
Açıklama:
Toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür. İnsanlar arasındaki bu borç ilişkisi çalışma hayatında çalışanlara asgari bir geçim sağlamayı ve sosyal hayatın risklerine karşı korunmalarını içermektedir.
Soru 57
Liberalizmin ekonomik ve sosyal etkilerine karşı bir fikir olarak çıkan sosyalizm, özellikle Sanayi Devrimi’nin sonuçlarına yönelik olarak gelişme göstermiştir. Sanayi Devrimi’nin başlangıcındaki emek-sermaye ilişkisinde emeğin zayıf konumu sefalete mahkûm olarak yaşayan büyük bir sınıfın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu sınıfın çıkmasının nedenlerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
İşçi ücretlerinin düşük olması
B
Ağır çalışma koşullarının bulunması
C
Bireycilik düşüncesinin benimsenmiş olması
D
Kadın ve çocukların çalıştırılması
E
Temel ortaklıkların işçi ve işveren için göz önüne alınması
Açıklama:
Sosyalist düşünce sistemi içinde farklı ekollerden bahsetmek mümkün olsa da genel ilkeler itibarıyla bir ortaklık söz konusudur. Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir.
Soru 58
Aşağıdaki kavramlardan hangisi, makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durur?
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Dayanışmacılık
C
Sosyalizm
D
Müdahalecilik
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
Leonard Simon de Sismondi’nin Ticari Zenginlik adlı eserinde mevcut ekonomik işleyiş ciddi eleştirilere tabi tutulmuştur. Liberalizm uygulamalarına teorik anlam- daki ilk tepki Sismondi’nin Müdahalecilik Okulu’ndan gelmiştir. Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuş- tur. Sismondi, devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunmaktadır.
Soru 59
Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşı olan hareket hangisidir?
Seçenekler
A
Sendikalizm
B
En son davranış etkisi
C
Anarşizm
D
Dayanışmacılık
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
19. yüzyılın en aşırı sosyal protesto hareketlerinden biri de anarşizmdir. Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşıdır. Anarşistlere göre bu kurumların ortadan kalkmadan tam bir hürriyetin gerçekleşmesi mümkün değildir.
Soru 60
1942 yılında İngiliz Hükümetine hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belge hangisidir?
Seçenekler
A
İşgücü Piyasası Raporu
B
Küresel İstihdam Eğilimleri Raporu
C
İnsani Gelişme Raporu
D
Beveridge Raporu
E
Temel ILO Sözleşmeleri
Açıklama:
Sir William Beveridge’in 1942 yılında bir İngiliz Sosyal Güvenlik Sistemi kurulması hakkında hazırladığı rapor, II. Dünya Savaşı sonrasında tüm ülkelerdeki sosyal reformların da esin kaynağı olmuştur. Bu rapor modern refah devleti kuruluşunun temel ilkelerinin ilk defa dile getirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Beveridge’nin sosyal güvenlik rejimi; nüfusun tamamını kapsayan, tek primle sosyal risklerin ulusal telafisini öngören, tek ödenekli, merkezi bir sistemdir. Beveridge, raporunda üç amaçlı bir sosyal devlet politikası önermiştir. Bunlar aile ödenekleri ile ailelere yardım, ulusal sağlık merkezi kurularak kamu sağlığının iyileştirilmesi ve istihdamın düzenlenmesidir.
Soru 61
Feodal ekonomik düzen genellikle nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Ticaret ekonomisi
B
Kapalı tarım ekonomisi
C
Sanayi ekonomisi
D
Bilişim ekonomisi
E
Sömürge ekonomisi
Açıklama:
Orta Çağ’ın sosyal, ekonomik, siyasal ve hukuki düzenini belirleyen sistem feodalitedir. Feodal ekonomik düzen genellikle kapalı tarım ekonomisi olarak tanımlanmıştır. Orta Çağ’da gerek istilalar gerekse de İslam egemenliğinin etkisi ile ticaret yollarının kesilmesi Avrupa’da kendi içinde kapalı bir ekonomik düzenin oluşmasına neden olmuştur.
Soru 62
Üretimde kullanılan araç ve gereçlerin gelişmesiyle farklı işyerlerinde üretilen parçaların bir araya getirilerek son ürün haline getirildiği imalathanelerin çoğaldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
16. Yüzyılın başları
B
15. Yüzyılın sonları
C
17. Yüzyılın ortaları
D
18. Yüzyılın sonları
E
19. Yüzyılın başları
Açıklama:
17. yüzyıla kadar zanaat yaşamının sınırlı sermaye kullanımı ve el emeği ve becerisine dayalı olma özelliğinde çok önemli bir değişim yaşanmamıştır. Ancak üretimde kullanılan araç ve gereçler sürekli geliştirilmiş, bazı yeni mekanik düzenlemelerden de yararlanılmaya başlanmıştır. Bu değişim 17. yüzyılın ortalarında farklı zanaatkârlar tarafından, farklı işyerlerinde üretilen parçaların bir araya getirilerek son ürün haline getirildiği merkezi imalathanelerin kurulup çoğalmasına yol açmıştır.
Soru 63
18. yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı ve insanoğlunun devamlı hareketliliğe dayalı bir üretim anlayışına sahip olması ne ile gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Sanayi Devrimi
C
Rönesans
D
Feodalite
E
Küreselleşme
Açıklama:
18. yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim anlayışı, toplumsal yapının ve tüm kurumlarının da değişimini beraberinde getirmiştir. Üretim faaliyetlerini basit araç ve gereçlerle sağlayan insanoğlunun, devamlı hareketliliğe dayalı bir üretim anlayışına sahip olması ancak Sanayi Devrimi ile gerçekleşebilmiştir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi 17. ve 18. Yüzyılda Avrupa ülkelerinin geliştirdiği ve ülkeleri zenginleştirip yeni sanayi kollarının kurulmasına yardımcı olmuş bir faaliyettir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Sanat
C
Teknoloji
D
Sömürgecilik
E
Kölelik
Açıklama:
17. ve 18. yüzyıllar Avrupa’da sömürgeler yoluyla ticari faaliyetlerin geliştiği bir dönem olmuştur. Bu ticaret ülkeleri zenginleştirmiş ve yeni sanayi kollarının kurulmasına yardımcı olmuştur. Gelişen ticaret, yeni ihracat sanayinin yeni pazarlar bulmasına yol açarken sömürgelerden yapılan ucuz ithalat da rekabet edebilmenin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 65
İşçi sınıfını ortaya çıkaran olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi
B
Feodalite
C
Sömürgecilik
D
Zanaatkarlık
E
Coğrafi keşişer
Açıklama:
Sanayi Devrimi, nüfusun artması, topraktaki çözülme ile buradaki nüfusun sanayi merkezlerine yönelmesi ve fabrika üretimi ile başa çıkamayan zanaatkarların faaliyetlerini terk etmesi ile gittikçe büyüyen bir işçi sınıfının oluşmasına neden olmuştur.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi ile işçi sınıfında belirli bir sosyal ideale inanma temelinde güçlenen sınıf bilinci, ekonomik ve sosyal durumları düzeltme hareketi olarak güç kazanmıştır?
Seçenekler
A
Teknolojik gelişmeler
B
Sanayi Devrimi
C
Sendikalar
D
Dernekler
E
Vakıflar
Açıklama:
Belirli bir sosyal ideale inanma temelinde güçlenen sınıf bilinci, çalışanların kurdukları sendikalar eliyle, mevcut düzen içerisinde ekonomik ve sosyal durumlarını düzeltme hareketi olarak güç kazanmıştır. Çalışanların kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olmaları ve amaçlarının gerçekleşmesine katkı sağlamaları, modern toplumun bir unsuru olarak da değer görmüştür.
Soru 67
Avrupa’da nüfuzunu sürekli artıran burjuva sınıfı hangi gelişme ile bu gücü siyasal alana taşıma imkanı bulmuştur?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi
B
Birinci Dünya Savaşı
C
Fransız İhtilali
D
Bolşevik Devrimi
E
İkinci Dünya Savaşı
Açıklama:
Toprağın, temel değer olduğu Orta Çağ ekonomik yapısı ve onun şekillendirdiği sosyal yapı Sanayi Devrimi etkileri ile hızlı bir dönüşümün içerisine girmiştir. Yeni ticaret yollarının bulunmasından itibaren Avrupa’da nüfuzunu sürekli artıran burjuva sınıfı, Fransız İhtilali ile bu gücü siyasal alana taşıma imkânına da sahip olmuştur.
Soru 68
Temel Felsefesini Tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran ve bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler şeklinde özetlenen sloganları olan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Kapitalizm
D
Humanizm
E
Liberalizm
Açıklama:
Temel felsefesini tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran liberal düşünce, toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlayan, "Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler." şeklinde özetlenen sloganı ile iktisadi düşüncesine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir.
Soru 69
Sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Savaşı
B
1929 Ekonomik bunalımı
C
1945-1975 Altın Çağı
D
Küreselleşme
E
Sanayi Devrimi
Açıklama:
Küreselleşme sürecinde yaşanan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş, emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur.
Soru 70
19. yüzyılın Liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri olan Bilimsel Sosyalizm hangi düşünür tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Karl Marks
B
Keynes
C
Leonard Simon
D
Pierre Joseph Proudhon
E
Fernand Pelloutier
Açıklama:
19. yüzyılın Liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri Bilimsel Sosyalizm olarak da ifade edilen ve Karl Marks tarafından geliştirilen yaklaşımdır. 1848 yılında Karl Marks ve Friedrich Engels tarafından yazılan Komünist Manifestosu adlı eserin düşünce sisteminin temelini teşkil etmesinden dolayı yaklaşım Marksizm ya da Komünizm olarak da ifade edilmektedir.
Soru 71
İlkel topluluklardan sonra oluşan ve iktisadi faaliyetin emek unsurunun köleler tarafından yerine getirildiği toplum düzeni hangisidir?
Seçenekler
A
Çağdaş toplum düzeni
B
İdeal toplum düzeni
C
Orta çağ toplum düzeni
D
Demokratik toplum düzeni
E
Köleci toplum düzeni
Açıklama:
Köleci toplum düzeni: İlkel topluluklardan sonra oluşan ve iktisadi faaliyetin emek unsurunun köleler tarafından yerine getirildiği toplum düzenidir. Ekonomik dayandığı il çağlarda toplum yapısının aile ekonomisine ve kölelik düzenine dayalı bir yapıda olduğu görülmektedir. Bu toplum yapısında beden gücüne dayalı olarak çalışmak ve üretmek köleler ve tutsaklar içim geçerli bir anlayıştır.
Soru 72
Sanayi Devrimi’nin hangi yüzyılda başladığı düşünülmektedir?
Seçenekler
A
16. Yüzyıl
B
17. Yüzyıl
C
18. Yüzyıl
D
19. Yüzyıl
E
20. Yüzyıl
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin başlangıcına ilişkin kesin bir tarih verilebilmesi mümkün değildir. Ancak 18. yüzyılın içinde barındırdığı birçok gelişme ile Sanayi Devrimi’nin başladığı yüzyıl olarak tanımlanması literatürde geçerli olan bir görüştür.
Soru 73
Dünya tarihindeki en önemli değişimlerden bir olarak görülen Sanayi Devrimi’nin, yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğu da açıktır. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir.
I. Haçlı Seferleri
II. Coğrafi Keşifler
III. Deniz ticaret yollarının keşfedilmesi
IV. Rönesans ve Reform hareketleri
Yukarıdaki paragrafta verilen durum göz önüne alınarak, hangisi ya da hangileri 18. Yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen gelişmelere örnek olarak verilebilir?
I. Haçlı Seferleri
II. Coğrafi Keşifler
III. Deniz ticaret yollarının keşfedilmesi
IV. Rönesans ve Reform hareketleri
Yukarıdaki paragrafta verilen durum göz önüne alınarak, hangisi ya da hangileri 18. Yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen gelişmelere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Dünya tarihinde en önemli değişimlerden biri olarak görülen bu olayın 18. yüzyılın öncesine dayanan bir tarihsel arka planının olduğu da açıktır. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir. Bu çerçevede Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform hareketleri 18. yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir.
Soru 74
Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkması ve gelişmesiyle birlikte, servetin topraktan ticarete geçmesi aşağıdakilerden hangisine neden olmamıştır?
Seçenekler
A
Pazarların büyümesine
B
Para dolaşımının artmasına
C
Sömürgelerle yapılan ticaretin artmasına
D
Kentsel yapıların gelişmesine
E
Köy yaşantısının artmasına ve tarımın gelişmesine
Açıklama:
Servetin kaynağının topraktan ticarete geçmesi, pazarların büyümesine, para dolaşımının artmasına ve sömürgelerden yapılan ticaret ile Avrupa’ya zenginliklerin akmasına neden olmuştur. Topraktan çözülmenin etkisiyle sürekli büyüyen kent yapıları, bununla paralel iş yaratamamış ve kentsel sefaletin de aynı düzeyde büyüdüğüne şahit olunmuştur. Sanayi’nin gelişmesi il dönemlerde köy yaşantısının ve tarımın gelişmesine destek olmamıştır.
Soru 75
Uluslararası sendikacılar hareketinin en önemlilerinden biri olan Birinci Enternasyonal ilk kez 1864 yılında Avrupa’nın hangi kentinde toplanmıştır?
Seçenekler
A
Berlin
B
Paris
C
Londra
D
Roma
E
Madrid
Açıklama:
Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakteri 1864 yılında Londra’da yapılan Birinci Enternasyonel ile ortaya çıkmıştır.
Soru 76
Hangisi toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Anarşizm
D
Dayanışmacılık
E
Müdahalecilik
Açıklama:
Toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür. İnsanlar arasındaki bu borç ilişkisi çalışma hayatında çalışanlara asgari bir geçim sağlamayı ve sosyal hayatın risklerine karşı korunmalarını içermektedir.
Soru 77
Liberalizmin ekonomik ve sosyal etkilerine karşı bir fikir olarak çıkan sosyalizm, özellikle Sanayi Devrimi’nin sonuçlarına yönelik olarak gelişme göstermiştir. Sanayi Devrimi’nin başlangıcındaki emek-sermaye ilişkisinde emeğin zayıf konumu sefalete mahkûm olarak yaşayan büyük bir sınıfın ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi bu sınıfın çıkmasının nedenlerinden olamaz?
Aşağıdakilerden hangisi bu sınıfın çıkmasının nedenlerinden olamaz?
Seçenekler
A
İşçi ücretlerinin düşük olması
B
Ağır çalışma koşullarının bulunması
C
Bireycilik düşüncesinin benimsenmiş olması
D
Kadın ve çocukların çalıştırılması
E
Temel ortaklıkların işçi ve işveren için göz önüne alınması
Açıklama:
Sosyalist düşünce sistemi içinde farklı ekollerden bahsetmek mümkün olsa da genel ilkeler itibarıyla bir ortaklık söz konusudur. Üretim araçlarının bireylere ait olmasının emek sahipleri için bir sömürü unsuru olacağı düşüncesinden hareketle özel mülkiyet anlayışı reddedilmekte, yerine kolektif mülkiyet hakkı ikame edilmektedir.
Soru 78
Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde hangisi durur?
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Dayanışmacılık
C
Sosyalizm
D
Müdahalecilik
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
Leonard Simon de Sismondi’nin Ticari Zenginlik adlı eserinde mevcut ekonomik işleyiş ciddi eleştirilere tabi tutulmuştur. Liberalizm uygulamalarına teorik anlam- daki ilk tepki Sismondi’nin Müdahalecilik Okulu’ndan gelmiştir. Makinelerin çalışanları işsiz bırakarak sanayi toplumlarını iki sınıfa ayırdığı ve bu çatışmanın önlenmesinde devletçe uygulanacak sosyal politikaların önemi üzerinde durulmuş- tur. Sismondi, devlet müdahalesinin, üretim artış hızını kontrol eden, hızlı icatları önleyen ve gelişimi tehdit etmeyen bir niteliğe sahip olması gerekliliğini savunmaktadır.
Soru 79
Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşı olan hareket hangisidir?
Seçenekler
A
Sendikalizm
B
En son davranış etkisi
C
Anarşizm
D
Dayanışmacılık
E
Sosyal Hristiyanlık
Açıklama:
19.yüzyılın en aşırı sosyal protesto hareketlerinden biri de anarşizmdir. Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşıdır. Anarşistlere göre bu kurumların ortadan kalkmadan tam bir hürriyetin gerçekleşmesi mümkün değildir.
Soru 80
1942 yılında İngiliz Hükümetine hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belge hangisidir?
Seçenekler
A
İşgücü Piyasası Raporu
B
Küresel İstihdam Eğilimleri Raporu
C
İnsani Gelişme Raporu
D
Beveridge Raporu
E
Temel ILO Sözleşmeleri
Açıklama:
Sir William Beveridge’in 1942 yılında bir İngiliz Sosyal Güvenlik Sistemi kurulması hakkında hazırladığı rapor, II. Dünya Savaşı sonrasında tüm ülkelerdeki sosyal reformların da esin kaynağı olmuştur. Bu rapor modern refah devleti kuruluşunun temel ilkelerinin ilk defa dile getirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Beveridge’nin sosyal güvenlik rejimi; nüfusun tamamını kapsayan, tek primle sosyal risklerin ulusal telafisini öngören, tek ödenekli, merkezi bir sistemdir. Beveridge, raporunda üç amaçlı bir sosyal devlet politikası önermiştir. Bunlar aile ödenekleri ile ailelere yardım, ulusal sağlık merkezi kurularak kamu sağlığının iyileştirilmesi ve istihdamın düzenlenmesidir.
Soru 81
Sosyal politika modern anlamda kaçıncı yüzyılda doğmuş ve gelişmiştir?
Seçenekler
A
18. Yy
B
19. Yy
C
17. Yy
D
20. Yy
E
16. Yy
Açıklama:
Sosyal politikanın modern anlamda doğuşu 18. yy’ da Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi sonrasını işaret eder.
Soru 82
İlkel topluluklardan sonra oluşan iktisadi faaliyetin emek unsurunun köleler tarafından yerine getirildiği toplum düzeni hangisidir?
Seçenekler
A
Ortaçağ toplum düzeni
B
Feodal toplum düzeni
C
Kast sistemi
D
Ataerkil toplumsal düzen
E
Köleci toplumsal düzen
Açıklama:
Söz konusu toplumsal düzen Köleci toplum düzenidir. Aile ekonomisi ve kölelik düzenine dayalı bir yapıda oluştuğu görülmektedir. Bu toplum yapısında beden gücüne dayalı olarak çalışmak ve üretmek, köleler ve tutsaklar için geçerli bir çalışma anlayışıdır. Diğerleri daha sonraki evrelere tekabül eder.
Soru 83
Feodal ilişkiler sistemine hangi grup dahil değildir?
Seçenekler
A
Kiliseler
B
Toprak sahipleri
C
Halk
D
Soylular
E
Derebeyleri
Açıklama:
Feodalite, mülkiyet ve egemenliğin bir birine katıldığı siyasal iktidar ile ekonomik iktidarın aynı kişide birleştiği ve dönemin ekonomik yapısı kadar yönetim yapısını da ifade eden bir kavramdır. Feodal ilişkiler ağında senyörler, soslular, dere beyler ve kilise vardır. Halk bu ilişki ağına dâhil edilmez.
Soru 84
Üretim ve işgücü yapısının temelini oluşturan meslek organizasyonlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Lonca
B
Din adamları
C
Soylu sınıf
D
Zanaatkâr
E
Esnaf
Açıklama:
Lonca aynı bölgede yaşayan esnaf ve zanaatkârların örgütlendiği Ortaçağ üretim ve iş gücü yapısının temelini oluşturan meslek organizasyonudur.
Soru 85
Ortaçağ feodal düzeni hangi çağlarda hüküm sürer?
Seçenekler
A
12- 13.yy
B
10-15. yy
C
8-12.yy
D
16-18. yy
E
4-5.yy
Açıklama:
Ortaçağ 10-15. yy arasında hüküm sürer. Bu dönemde senyör, şövalye, derebeyi gibi adlarla ifade edilen kişilerin egemenliği altında, daha çok tarımsal faaliyetlerde ailece çalışan serfler görülmektedir.
Soru 86
I. Haçlı Seferleri
II. Coğrafi Keşifler
III. Dünya Savaşı
IV. Rönesans ve Reform Hareketleri
V. Ortaçağın Başlangıcı
Sanayi devrimini hazırlayan başlıca gelişmeler hangileridir?
II. Coğrafi Keşifler
III. Dünya Savaşı
IV. Rönesans ve Reform Hareketleri
V. Ortaçağın Başlangıcı
Sanayi devrimini hazırlayan başlıca gelişmeler hangileridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki önemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelmiştir bu çerçevede Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform hareketleri 18. yüz yıldaki dönüşüme alt yapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir. Ortaçağ süreci Sanayi Devrimi öncesine, I. Dünya Savaşı ise sonrasına rastlar.
Soru 87
Aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Korporasyon
B
Lonca
C
Derebeylik
D
Organizasyon
E
Soyluluk
Açıklama:
Orta Çağ’ın emek-sermaye ilişkilerini atölye-dükkân çerçevesi içerisinde karakterize eden korporasyonlar, esnaf kuruluşları olarak kendilerine özgü bir üretim tarzı ve bir sosyal teşkilatlanma biçimi olarak gelişmiştir.
Soru 88
Liberalizmin temeli kim tarafından atılmıştır?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
David Ricardo
C
Thomas Robert Malthus
D
Thomas Hobbes
E
Jean Jacque Rousseau
Açıklama:
Liberalizmin temeli Adam Smith tarafından atılmıştır. Adam Smith 1776 yılında liberal doktrini açıklayan ve kısaltılmış adı ile Milletlerin Zenginliği adlı ünlü yapıtını yayınlarken İngiltere’de Sanayi Devrimi başlamıştır Liberalizm düşüncesi daha sonra David Ricardo, Thomas Robert Malthus tarafından geliştirilmiştir. Thomas Hobbes ve Jean Jacque Rousseau liberal düşüncenin devlet anlayışının gelişmesine katı sağlayanlardandır.
Soru 89
Hangisi toplumun bireye üstüm olduğu düşüncesini geliştirir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Liberalizm
C
Müdahalecilik
D
Dayanışma
E
Anarşizm
Açıklama:
Liberal düşüncenin temelinde yer alan bireycilik düşüncesine karşı toplumun bireye üstünlüğü düşüncesi sosyalizmin geliştirdiği bir düşünce şeklidir.
Soru 90
Piyasa dengesizliklerinden oluşan eşitsizlikleri gidermek, sosyal amaçlarla uyumlu müdahalelerde bulunmak ve sosyal adalet hedefine yönelik düzenlemelerde bulunan devlet anlayışı hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal Devlet
B
Kapitalist Devlet
C
Totaliter Devlet
D
Hukuk Devleti
E
Sosyal Refah Devleti
Açıklama:
Sosyal adaletsizlikleri gidermek üzere müdahalelerde bulunan devlet anlayışı sosyal refah devletidir.
Soru 91
Feodal ekonomik düzen genellikle nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Ticaret ekonomisi
B
Kapalı tarım ekonomisi
C
Sanayi ekonomisi
D
Bilişim ekonomisi
E
Sömürge ekonomisi
Açıklama:
Orta Çağ’ın sosyal, ekonomik, siyasal ve hukuki düzenini belirleyen sistem feodalitedir. Feodal ekonomik düzen genellikle kapalı tarım ekonomisi olarak tanımlanmıştır. Orta Çağ’da gerek istilalar gerekse de İslam egemenliğinin etkisi ile ticaret yollarının kesilmesi Avrupa’da kendi içinde kapalı bir ekonomik düzenin oluşmasına neden olmuştur.
Soru 92
Üretimde kullanılan araç ve gereçlerin gelişmesiyle farklı işyerlerinde üretilen parçaların bir araya getirilerek son ürün haline getirildiği imalathanelerin çoğaldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
16. Yüzyılın başları
B
15. Yüzyılın başları
C
17. Yüzyılın başları
D
18. Yüzyılın başları
E
19. Yüzyılın başları
Açıklama:
17. yüzyıla kadar zanaat yaşamının sınırlı sermaye kullanımı ve el emeği ve becerisine dayalı olma özelliğinde çok önemli bir değişim yaşanmamıştır. Ancak üretimde kullanılan araç ve gereçler sürekli geliştirilmiş, bazı yeni mekanik düzenlemelerden de yararlanılmaya başlanmıştır. Bu değişim 17. yüzyılın ortalarında farklı zanaatkârlar tarafından, farklı işyerlerinde üretilen parçaların bir araya getirilerek son ürün haline getirildiği merkezi imalathanelerin kurulup çoğalmasına yol açmıştır.
Soru 93
Yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı ve insanoğlunun devamlı hareketliliğe dayalı bir üretim anlayışına sahip olması ne ile gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Sanayi Devrimi
C
Rönesans
D
Feodalite
E
Küreselleşme
Açıklama:
18. yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim anlayışı, toplumsal yapının ve tüm kurumlarının da değişimini beraberinde getirmiştir. Üretim faaliyetlerini basit araç ve gereçlerle sağlayan insanoğlunun, devamlı hareketliliğe dayalı bir üretim anlayışına sahip olması ancak Sanayi Devrimi ile gerçekleşebilmiştir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi 17. ve 18. Yüzyılda Avrupa ülkelerinin geliştirdiği ve ülkeleri zenginleştirip yeni sanayi kollarının kurulmasına yardımcı olmuş bir faaliyettir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Sanat
C
Teknoloji
D
Sömürgecilik
E
Kölelik
Açıklama:
17. ve 18. yüzyıllar Avrupa’da sömürgeler yoluyla ticari faaliyetlerin geliştiği bir dönem olmuştur. Bu ticaret ülkeleri zenginleştirmiş ve yeni sanayi kollarının kurulmasına yardımcı olmuştur. Gelişen ticaret, yeni ihracat sanayinin yeni pazarlar bulmasına yol açarken sömürgelerden yapılan ucuz ithalat da rekabet edebilmenin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 95
İşçi sınıfını ortaya çıkaran olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi
B
Feodalite
C
Sömürgecilik
D
Zanaatkârlık
E
Coğrafi keşifler
Açıklama:
Sanayi Devrimi, nüfusun artması, topraktaki çözülme ile buradaki nüfusun sanayi merkezlerine yönelmesi ve fabrika üretimi ile başa çıkamayan zanaatkârların faaliyetlerini terk etmesi ile gittikçe büyüyen bir işçi sınıfının oluşmasına neden olmuştur.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi ile işçi sınıfında belirli bir sosyal ideale inanma temelinde güçlenen sınıf bilinci, ekonomik ve sosyal durumları düzeltme hareketi olarak güç kazanmıştır?
Seçenekler
A
Teknolojik gelişmeler
B
Sanayi Devrimi
C
Sendikalar
D
Dernekler
E
Vakıflar
Açıklama:
Belirli bir sosyal ideale inanma temelinde güçlenen sınıf bilinci, çalışanların kurdukları sendikalar eliyle, mevcut düzen içerisinde ekonomik ve sosyal durumlarını düzeltme hareketi olarak güç kazanmıştır. Çalışanların kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olmaları ve amaçlarının gerçekleşmesine katkı sağlamaları, modern toplumun bir unsuru olarak da değer görmüştür.
Soru 97
Avrupa’da nüfuzunu sürekli artıran burjuva sınıfı hangi gelişme ile bu gücü siyasal alana taşıma imkânı bulmuştur?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi
B
Birinci Dünya Savaşı
C
Fransız İhtilali
D
Bolşevik Devrimi
E
İkinci Dünya Savaşı
Açıklama:
Toprağın, temel değer olduğu Orta Çağ ekonomik yapısı ve onun şekillendirdiği sosyal yapı Sanayi Devrimi etkileri ile hızlı bir dönüşümün içerisine girmiştir. Yeni ticaret yollarının bulunmasından itibaren Avrupa’da nüfuzunu sürekli artıran burjuva sınıfı, Fransız İhtilali ile bu gücü siyasal alana taşıma imkânına da sahip olmuştur.
Soru 98
Temel Felsefesini Tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran ve bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler şeklinde özetlenen sloganları olan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Kapitalizm
D
Hümanizm
E
Liberalizm
Açıklama:
Temel felsefesini tabiatçılık ve bireysellik üzerine kuran liberal düşünce, toplumu devletin ve diğer kuruluşların müdahalesinden kurtarmayı amaçlayan, bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler şeklinde özetlenen sloganları ile iktisadi düşüncelerine uygun bir sosyal yapılanmayı hedeflemiştir.
Soru 99
Sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II. Dünya Savaşı
B
1929 Ekonomik bunalımı
C
1945-1975 Altın Çağı
D
Küreselleşme
E
Sanayi Devrimi
Açıklama:
Küreselleşme sürecinde yaşanan sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş, emek yoğun istihdamın yoğun olduğu sanayi sektörünün güç kaybetmesine, buna karşın hizmetler sektörünün genişlemesine neden olmuştur. Hizmetler sektöründeki genişlemenin teknoloji ağırlıklı olması, nitelikli istihdamın değerini artırmış, buna karşın niteliksiz işgücünde arz fazlalığı oluşmuştur.
Soru 100
19. yüzyılın Liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri olan Bilimsel Sosyalizm hangi düşünür tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Karl Marks
B
Keynes
C
Leonard Simon
D
Pierre Joseph Proudhon
E
Fernand Pelloutier
Açıklama:
19. yüzyılın Liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiri Bilimsel Sosyalizm olarak da ifade edilen ve Karl Marks tarafından geliştirilen yaklaşımdır. 1848 yılında Karl Marks ve Friedrich Engels tarafından yazılan Komünist Manifestosu adlı eserin düşünce sisteminin temelini teşkil etmesinden dolayı yaklaşım Marksizm ya da Komünizm olarak da ifade edilmektedir.
Soru 101
………………………., kapitalist sistemin ortadan kaldırılmasını ve bunun yerine iş birliğine dayanan bir sosyal düzenin kurulmasını öngörmüştü.
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Dayanışmacılık
C
Sendikalizm
D
Sosyal Hristiyanlık
E
Müdahalecilik
Açıklama:
Anarşizmin başarıya ulaşamaması 19. yüzyılın sonunda sendikalizm hareketinin doğuşunu getirmiştir. Bu hareketin önemli temsilcisi Fernand Pelloutier’dir. Sendikalizm, kapitalist sistemin ortadan kaldırılmasını ve bunun yerine işbirliğine dayanan bir sosyal düzenin kurulmasını öngörmüştür. Seçeneklerden Sosyal Hristiyanlık, yaşanan sosyal sorunların nedenini dinin emirlerine uyulmamasında bulan bir yaklaşımdır, emek ve sermaye arasındaki uyumun sağlandığı bir lonca düzenini öngörmektedir. Dayanışmacılık ise, toplum içerisinde yaşayan insanların doğumlarından önce mevcut olan bir bağ ile birbirlerine bağlı olduklarını, bunun da bir borçluluk ilişkisi olduğunu ortaya atan Fransız Leon Bourgeois’in geliştirdiği ekoldür. Anarşizm,19.yüzyılın en aşırı sosyal protesto hareketlerinden biri de anarşizmdir. Bireyin üstünlüğü düşüncesine dayanan yaklaşım, gücünü baskıcı otoriteden alan siyasi, sosyal, ekonomik ve dini bütün kurumlara karşıdır.
Soru 102
Aynı bölgede yaşayan esnaf ve zanaatkarların örgütlendiği Orta Çağ üretim ve iş gücü yapısının temelini oluşturan meslek organizasyonları hangi isimle anılırdı?
Seçenekler
A
Lonca
B
Sendika
C
Zirai örgüt
D
Kit
E
Kolektif
Açıklama:
Aynı bölgede yaşayan esnaf ve zanaatkarların örgütlendiği Orta Çağ üretim ve iş gücü yapısının temelini oluşturan meslek organizasyonlarına Lonca denirdi. Doğru cevap A'dır.
Soru 103
Orta Çağ'da aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılara ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Lonca
B
Korporasyon
C
Kolektif
D
Sendika
E
Ahilik
Açıklama:
Orta Çağ'da aynı meslek ve sanat dalında faaliyet gösterenlerin üretim birlikleri şeklinde oluşturdukları yapılara korporasyon adı verilirdi.Doğru cevap B'dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda meydana gelen Sanayi Devrimine alt yapı hazırlayan gelişmeler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Haçlı seferleri
B
Coğrafi Keşifler
C
Rönesans Hareketi
D
Reform Hareketi
E
!. Dünya Savaşı
Açıklama:
I. Dünya savaşı 20. yüzyılda meydana geldiği için 18. yüzyıldaki Sanayi Devrimine alt yapı sunmuş olması tarihsel olarak mümkün değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 105
Sanayi Devrimi ilk olarak hangi Avrupa ülkesinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
İtalya
B
Almanya
C
İngiltere
D
Hollanda
E
İsviçre
Açıklama:
Sanayi Devrimi ilk olarak İngiltere'de ortaya çıkmıştır? Doğru cevap C'dir.
Soru 106
Sanayi Devrimi sonucu ortaya çıkan liberal iktisadi düşünce hangi slogan ile özdeşleşmiştir?
Seçenekler
A
Çalışmak, çalışmak, çalışmak
B
Yapsınlar, üretsinler, satsınlar
C
Al, yap, sat
D
Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler
E
Bırakınız alsınlar, bırakınız tüketsinler
Açıklama:
Sanayi Devrimi sonucu ortaya çıkan liberal iktisadi düşünce ile özdeşleşen slogan Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler'dir. Doğru cevapD'dir.
Soru 107
Uluslararası sendikacılık hareketinin en önemli olaylarından birisi olan Birinci Enternasyonel 1864 yılında hangi şehirde toplanmıştır?
Seçenekler
A
Londra
B
Roma
C
Berlin
D
İstanbul
E
New York
Açıklama:
Uluslararası sendikacılık hareketinin en önemli olaylarından birisi olan Birinci Enternasyonel 1864 yılında Londra'da toplanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 108
Çalışanların mevcut düzen içerisinde ekonomik ve sosyal durumlarını düzeltmeye başlamaları, kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olmaları ve amaçlarının gerçekleşmesine katkı sağlamaları, aşağıdaki gelişimlerin hangisi sayesinde olmuştur?
Seçenekler
A
Loncaların geliştirilmesi
B
Sendikaların kurulması
C
Ahilik teşkilatının ihya edilmesi
D
Emeklilik prim ödemelerinin artması
E
Serbest kur uygulamasına geçilmesi
Açıklama:
Çalışanların mevcut düzen içerisinde ekonomik ve sosyal durumlarını düzeltmeye başlamaları, kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olmaları ve amaçlarının gerçekleşmesine katkı sağlamaları, sendikaların kurulmasıyla mümkün olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 109
Klasik liberal düşüncede piyasa mekanizması ve fiyatlar sistemi her türlü ekonomik ve sosyal sorunu kendiliğinden çözümleyen özel bir işlev görmektedir. Bu işlev aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
İlahi dokunuş
B
Gizemli düzenleme
C
Ortak akıl
D
Gizli bir el
E
Sistematik ilerleyiş
Açıklama:
Klasik liberal düşüncede piyasa mekanizması ve fiyatlar sistemi her türlü ekonomik ve sosyal sorunu kendiliğinden çözümleyen gizli bir el işlevi görmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 110
19. yüzyılın Liberalizm öğretisine en ciddi ve tutarlı eleştiriyi getiren Bilimsel Sosyalizm'in üzerine kurulduğu tezler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Tarihi materyalizm
B
Diyalektik
C
Sınıf çatışması
D
Artı değer teorisi
E
Gizli bir el işlevi
Açıklama:
Gizli bir el işlevi Liberalizm'in ileri sürdüğü bir mekanizmadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 111
1942 yılında İngiliz Hükümetine hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belge hangisidir?
Seçenekler
A
Refahı Yükseltme Bildirgesi
B
Ulusların Zenginliği
C
Beveridge Raporu
D
Engels Bildirisi
E
Keynes Teorisi
Açıklama:
1942 yılında İngiliz Hükümetine hazırlanan, işsizliği azaltmayı, ulusal bir sağlık sistemi kurmayı ve asgari bir ücreti garanti etmeyi hedefleyen, günümüz modern sosyal güvenlik sistemlerinin de temelini oluşturan belge Beveridge raporudur. Doğru cevap C'dir.
Soru 112
Modern anlamda sosyal politika hangi yüzyılda doğmuştur?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
17. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
19. yüzyıl
E
20. yüzyıl
Açıklama:
Modern anlamda sosyal politikanın doğuşu ve gelişimi 18. yüzyıl'da Sanayii devrimi ile başlayarak onu takip eden dönemde ele alınmaktadır.
Soru 113
Aşağıda Orta Çağın sosyal yapısı için söylenenlerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Kilise en büyük egemen güçtür
B
Tarım ekonomisine dayalıdır
C
Avrupa'nın ekonomisi kendi içine kapalıdır
D
Araç ve gereçler sürekli geliştirilmiştir
E
Merkezi imalathaneler ortaya çıkmıştır
Açıklama:
Orta çağ'da egemen güç hiyerarşisinde en tepede Hükümdarlıklar, İmparatorluklar yer almaktadır. Kilise İmparatorluğa bağlı bir kurumdur.
Soru 114
I. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler
II. Üretim anlayışının değişmesi
III. Kilisenin gücünü yitirmesi
IV. Coğrafi keşifler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sanayi devrimini hazırlayan koşullar arasında yer alır?
II. Üretim anlayışının değişmesi
III. Kilisenin gücünü yitirmesi
IV. Coğrafi keşifler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sanayi devrimini hazırlayan koşullar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
18. yüzyılın ikinci yarısında bilimsel ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkardığı üretim anlayışı, toplumsal yapının ve tüm kurumlarının da değişimini beraberinde getirmiştir. Sanayi Devriminin ortaya çıkmasında rol alan unsurlar daha önceki dönemlerde ortaya çıkmış, çeşitli safhalardan geçerek ve birbirini tamamlayarak biriken bilimsel ve teknolojik bilgiler, iktisadi ve sosyal hayatı etkileyen bir güç haline gelebilmiştir. Bu çerçevede Haçlı Seferleri, Coğrafi Keşifler ile deniz ticaret yollarının keşfedilmesi, Rönesans ve Reform hareketleri ile kilisenin gücünü yitirmesi 18. yüzyıldaki dönüşüme altyapı hazırlayan ve birbirini tamamlayarak ilerleyen bazı gelişmeler olarak değerlendirilebilir.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi Sanayi devriminin teknolojik yapısı içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Üretim süreci, ilk kez yeterli, düzenli ve sürekli bir güç kaynağına kavuşmuştur.
B
İnsan, hayvan ve doğa gücüne dayanan mekanik düzenlemelerin yerini, buhar gücüyle çalışan makineler almıştır.
C
İş organizasyonları olşmuştur.
D
Gaz gibi yeni enerji güçleri kullanılmaya başlanmıştır.
E
Korporasyonlar, bir sosyal teşkilatlanma biçimi olarak gelişmişlerdir
Açıklama:
Korporasyonlar, bir sosyal teşkilatlanma biçimi olarak Orta Çağ'da oluşmuşlardır. Orta Çağ’ın emek-sermaye ilişkilerini atölye-dükkân çerçevesi içinde karakterize eden korporasyonlar, esnaf kuruluşları olarak kendilerine özgü bir üretim tarzı ve bir sosyal teşkilatlanma biçimi olarak gelişmişlerdir.
Soru 116
I. İktisatçılar ve Sosyologlar etkili olmaya başlamışlardır
II. Yeni üretim düzeni başlamıştır.
III. Kentlerden köylere göçler başlamıştır
IV. Sömürgeler yoluyla ticaret ülkeri zenginleştirmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 18. yüzyıl sanayii devriminin ekonomik yapısında meydana gelen değişimlerdendir?
II. Yeni üretim düzeni başlamıştır.
III. Kentlerden köylere göçler başlamıştır
IV. Sömürgeler yoluyla ticaret ülkeri zenginleştirmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 18. yüzyıl sanayii devriminin ekonomik yapısında meydana gelen değişimlerdendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
II, III ve IV
D
I, II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
İktisatçılar ve Sosyologların etkili olmaya başlaması, yeni üretim düzenleri, sömürgeler yoluyla ticaretin ülkeri zenginleştirmesi 18. yüzyıl sanayii devriminin ekonomik yapısında meydana gelen değişimlerdir. Tarımda yaşanan
dönüşümün bir sonucu olarak köylülerin topraklarını bırakarak ya da satarak şehirlere yöneldiği görülmüştür.
dönüşümün bir sonucu olarak köylülerin topraklarını bırakarak ya da satarak şehirlere yöneldiği görülmüştür.
Soru 117
I. Gelişen snayi sektörünün işgücünü tarımdan kopararak uzaklaştırdığı insanlardan elde etmesi
II. Sermaye sınıfının hiçbir sınırlama olmaksızın işgücünü kullanım hakkı
III. Devletin çalışma hayatını düzenleyen kanunlar çıkarması
IV. Kadınların işgücüne katılımının sağlanamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sanayi Devriminin çalışma koşullarında yaşanan gelişmelerdendir?
II. Sermaye sınıfının hiçbir sınırlama olmaksızın işgücünü kullanım hakkı
III. Devletin çalışma hayatını düzenleyen kanunlar çıkarması
IV. Kadınların işgücüne katılımının sağlanamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sanayi Devriminin çalışma koşullarında yaşanan gelişmelerdendir?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I,III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Sanayi Devrimi ile birlikte kentlere akın eden grupların çalışmak zorunda olmaları emeklerini satarak geçinmeleri durumunu ortaya çıkarmıştır. Emeğin arz ve talep kanunları çerçevesinde bir mal sayılması düşüncesi ve arzın yüksek olması yeni emekçi sınıfın bu yasaların oluşturduğu kurallar bütününü kabul etmesini zorunlu kılmıştır. Devletin koruyucu düzenlemelerinin olmadığı, örgütlenme hakkının yasaklandığı bu ortamda işçi, kendisine teklif edilen ücreti kabul etmek zorunda kalmıştır Üretimin Sanayi Devrimi sürecinde basitleşmesi önceki dönemlerde olduğu gibi bedensel güç ve üstünlük gereksinimini ortadan kaldırmış üretim, kadın ve çocukların işgücünden de yararlanılabilecek düzeyde basitleşmiştir. Bu nedenle Sanayi Devriminin başlangıcından itibaren kadın, çocuk ve genç işgücünün üretimde kullanılma düzeyinin sürekli arttığı hatta bazı kesimlerde yetişkin erkek işgücü oranını dahi aştığı görülmüştür.
Soru 118
Liberalizmin temelleri ilk kez kim tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
David Ricardo
B
Thomas Malthus
C
Adam Smith
D
John Locke
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Liberalizmin temelleri ilk kez Adam Smith tarafından ortaya atılmıştır
Soru 119
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi 'bilimsel sosyalizm'in temsilcileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Saint Simon
B
Charles Fourier
C
Robert Owen
D
Karl Marks
E
Adam Smith
Açıklama:
Saint Simon, Charles Fourier ve Robert Owen Ütopik sosyalizmin savunucuları iken Karl Marks ve Friedrich Engels bilimsel sosyalizm'in temsilcileri arasında yer alır.
Soru 120
Aşağıdaki düşünürlerin hangisi kendisini anarşist olarak niteleyen ve sınıfsız bir toplumun esaslarını ortaya koymaya çalışan düşünürdür?
Seçenekler
A
Leon Bourgeois
B
Le Play
C
Leonard Simon de Sismondi
D
Fernand Pelloutier
E
Pierre Joseph Proudhon
Açıklama:
Pierre Joseph Proudhon kendisini anarşist olarak niteleyen ve sınıfsız bir toplumun esaslarını ortaya koymaya çalışan düşünürdür.
Soru 121
Liberal bir iktisatçı olmasına karşın, 1936 yılında yazdığı İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi adlı eserinde, klasik iktisat anlayışına önemli eleştiriler getirmiş ve liberal çizgiden ödünler vermiş olan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Keynes
B
Beveridge
C
Pelloutier
D
Proudhon
E
Sismondi
Açıklama:
Keynes, liberal bir iktisatçı olmasına karşın, 1936 yılında yazdığı İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi adlı eserinde, klasik iktisat anlayışına önemli eleştiriler getirmiş ve liberal çizgiden ödünler vermiştir. Ekonomik dengenin her zaman tam istihdamda oluşamayacağını, eksik istihdam durumunun da bir denge durumu olduğunu ifade eden Keynes, devletçe yapılacak müdahaleleri de gerekli görmüştür
Soru 122
Avrupa'daki işçilerin çalışma koşullarına ilişkin örgütlenme gayretleri, hangi dönemde kurumsal yapılara dönüşmüştür?
Seçenekler
A
18. yy'ın ilk çeyreği
B
19. yy'ın ilk çeyreği
C
18. yy'ın son çeyreği
D
19. yy'ın son çeyreği
E
20. yy'ın ilk çeyreği
Açıklama:
18. yüzyılın sonlarında başlayan örgütlenme düşüncesinin 19. yüzyılın ilk çeyreğinde kurumsal yapılara dönüştüğü görülmüştür.
Soru 123
İşçi hareketlerinin uluslararası karakterini ortaya çıkaran I. Enternasyonel hangi tarihte nerede toplanmıştır?
Seçenekler
A
1853 - Paris
B
1872 - Berlin
C
1868 - Milano
D
1864 - Londra
E
1849 - Madrid
Açıklama:
Sanayileşen tüm ülkelerde dağınık bir yapıda başlayan işçi hareketlerinin, uluslararası karakteri 1864 yılında Londra’da yapılan I. Enternasyonel ile ortaya çıkmıştır.
Soru 124
Her çağda ve toplumda sosyal sorunlar, ayrıcılıklı sınıflar ve eşitsizlikler olagelmiştir. Bunların toplumsal bir sorun olarak ele alınarak çözümler üretilmesi ancak ……. ile başlamıştır.
Yukardaki boşluğa gelmesi gereken ifade hangi seçenekte yer almaktadır?
Yukardaki boşluğa gelmesi gereken ifade hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
İnsanların yerleşik hayata geçmesi ile
B
Sınıflı toplum yapısının ortaya çıkmasıyla
C
Modern toplumsal örgütlenmelerin başlamasıyla
D
Komünizm tehlikesinin başlamasıyla
E
İkinci Dünya Savaşı sonucunda
Açıklama:
Her çağda ve toplumda sosyal sorunlar, ayrıcılıklı sınıflar ve eşitsizlikler olagelmiştir. Ancak bunların toplumsal bir sorun olarak ele alınarak çözümler üretilmesi, modern toplumlara özgü bir nitelik taşımaktadır. Günümüz modern toplumlarında sosyal politika anlayışının demokrasi ve devlet anlayışındaki gelişmelere paralel olarak adalet ve hak temelli bir yapıda şekillendiği görülmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 125
Doğal ayıklanma sürecinin karşısında olan, hatta sınırlı devlet müdahalesini savunan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Herbert Spencer
C
John Stuart Mill
D
Thomas Robert Malthus
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Herbert Spencer ve Thomas Robert Malthus fakirlere yapılacak yardımları reddederek toplumsal yaşama uyum sağlayamayanların yok olmasını ifade eden doğal ayıklanma sürecini savunurlar. Ancak doğal ayıklanma süreci karşısında olan hatta sınırlı devlet müdahalesini savunan John Stuart Mill gibi klasik liberaller de mevcuttur.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi Bilimsel Sosyalizm'in üzerine inşa edildiği kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Materyalizm
B
Diyalektik
C
Sınıf çatışması
D
Artık değer teorisi
E
Küreselleşme
Açıklama:
Bilimsel sosyalizm tarihi materyalizm, diyalektik, sınıf çatışması, artık değer teorisi ve kapitalizmin proleterya tarafından ortadan kaldırılacağı tezleri üzerine kuruludur. Küreselleşme Neo-liberalizm'e özgü bir kavramdır.
Soru 127
Georges Sorel'in işçi mücadelelerine getirdiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Genel grev
C
Borç ilişkisi
D
Sosyal Hristiyanlık
E
Devlet müdahelesi
Açıklama:
Sendikalizmin felsefesine “genel grev” kavramını getiren Georges Sorel işçilerin kurtuluşunun ancak yapacakları bir genel grevle kapitalizmi yıkarak işçi sınıfını hürriyete kavuşturacak bir düzenin kurulmasıyla mümkün olabileceğini savunmuştur.
Soru 128
İnsan gücünün yerini makinaların alması Kentte yaşanan insan sayısının artması Loncaların etkisini kaybetmesi Feodal yapının endüstrileşmeyle güçlenmesi Kilisenin toplumsal hayattaki rolünün azalması Yukarıdaki seçeneklerden hangileri sanayi devriminin sonuçlarındandır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-IV
C
I-II-III-V
D
I-II-IV-V
E
I-V
Açıklama:
Sanayi devrimi ile tarıma bağlı olarak gerçekleşen üretim yerini kentlerde endüstriyel üretime bırakmıştır. Bu süreçte daha çok zanaatkarların bir örgütlenmesi olan loncalar etkisini yitirmeye başlamıştır. Zenginleşen burjuvazi Fransız Devrimi ve sonrasındaki süreçte maddi gücün yanına siyasal gücü de eklemiştir. Bu dönem toprağa bağlı üretimin ortaya çıkardı feodal yapının zayıflamasına bunun yerine ise ulusal dayalı devletlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Feodal üretim biçiminin bir sonucu olan kilise de bu yapıyla toplumsal, siyasal ve ekonomik yaşamdaki etkisini kaybetmeye başlamıştır. Bu sebeple doğru cevap C seçeceğidir.
Soru 129
Hangi olaydan sonra liberalizmin piyasanın tek düzenleyicisi olmasını öngören düşünce yerini, devletin bireyleri toplumsal ve ekonomik hayatın öngörülemeyen değişimlerine karşı güvence altına alması fikrine bırakmıştır?
Seçenekler
A
Dünya Savaşı
B
İkinci Dünya Savaşı
C
1929 Ekonomik Bunalımı
D
Sovyetler Birliğinin kuruluşu
E
Fordist üretim biçimine geçilmesi
Açıklama:
1929’da yaşanan ekonomik krizden sonra kapitalist piyasanın kendi işleyişine bırakılmayacağı ortaya çıkmış, piyasanın işlerliğinin sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 130
- Devletin sosyal harcamaları arttırarak yeni istihdam sağlaması
- Alım gücü artan halkın tüketime yönelmesi
Seçenekler
A
Lenin
B
Leon Bourgeois
C
Margaret Thatcher
D
Keynes
E
Hristiyan demokratlar
Açıklama:
Keynes, döneme yön veren eserinde klasik teorinin işsizlik sorununu çözmedeki yetersizliğini tespit ederek, çalışmasında istihdamı belirleyen etmenleri ortaya koymaya çalışmıştır. Bu etmenleri yatırım ve tüketim yetersizlikleri olarak belirleyen Keynes, devletin doğrudan (kamu harcamaları) ve dolaylı (vergi ve kredi politikaları) biçimde bu iki işlevi etkileme görevi olduğunu düşünmektedir.
Soru 131
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Batı Avrupa’da hâkim olan refah devleti anlayışı hangi süreç sonrasında terk edilmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
Sınıf çatışmasının azalması
B
Küreselleşme
C
Sovyetler Birliğinin Dağılması
D
ABD’nin süper güç haline dönüşmesi
E
Tekelleşme eğilimleri
Açıklama:
1970’lerden itibaren eski büyüme rakamlarını yakalayamayan refah devletleri küreselleşme adı altında kapitalist üretim biçimini yeniden yapılandırmışlardır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Ünite 3
Soru 1
Türk toplum yaşantısını yansıtan en eski belge hangisidir?
Seçenekler
A
Göktürk kitabeleri
B
Orhun Abideleri
C
Gılgamış destanı
D
Göbeklitepe taşları
E
Orkun Abideleri
Açıklama:
“Türk” adının geçtiği ilk Türkçe metin olan Orhun Abideleri, Göktürk devrinde yazılmış, içinde taşıdığı ekonomik, askerî, kültürel ve toplumsal hayata ilişkin öğelerle, Türk toplum yaşantısını yansıtan en eski belgedir.
Soru 2
Toplumsal ve kültürel özellikleriyle tarihî bir derinliğe sahip olan Türk toplumsal yapısı içinde var olan, dünyadaki yönetici elitlerin henüz sosyal adalet, sosyal refah ve dengeli gelir dağılımı gibi konularla ilgilenmedikleri bir dönemde devletten bağımsız olarak bu işlevi yerine getirmiştir.Paragrafta bahsedilen kurum hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıf kurumu
B
Sosyal Adalet Kurumu
C
Adalet Kurumu
D
Cumhuriyet Kurumu
E
Toplum Kurumu
Açıklama:
Toplumsal ve kültürel özellikleriyle tarihî bir derinliğe sahip olan Türk toplumsal yapısı içinde var olan vakıf kurumu, dünyadaki yönetici elitlerin henüz sosyal adalet, sosyal refah ve dengeli gelir dağılımı gibi konularla ilgilenmedikleri bir dönemde devletten bağımsız olarak bu işlevi yerine getirmiştir. Temelinde gönüllülük ve maddi fedakârlık düşüncesinin yattığı vakıf kurumu, sivil karakteriyle dinamik bir toplumsal yapının da hazırlayıcısı olmuştur
Soru 3
Ahi Teşkilatı’nın görevi ne olmuştur?
Seçenekler
A
Osmanlı toplum yapısını karakterize eden unsurları bulmak
B
Osmanlı toplum yapısının, vakıfların gördüğü işlevlerin göz önünde tutulmadan incelemesini yapmak
C
Dinî, ticari ve mesleki örgütlenmedir
D
Osmanlı refah sisteminde tanımlanan hayrat
E
Üretimin ağırlıklı olarak tarım sektöründe gerçekleşmesini sağlamak
Açıklama:
Ahi Teşkilatı: Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan, dinî, ticari ve mesleki örgütlenmedir.
Soru 4
Türkiye’de sosyal politika bilincinin gelişmesine hangi olayın önemli katkıları olmuştur?
Seçenekler
A
1.Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı’nın başlaması
C
Ekonomik gelişme temelinde devletçilik ilkesinin hakim kılınmaya çalışıldığı Tek Parti Dönem
D
Devletin çalışma hayatına ilk geniş kapsamlı müdahalesini oluşturan 3008 Sayılı İş Kanunu
E
Nazi Almanyası’ndan kaçarak Türkiye’ye gelen Alman profesörlerin İstanbul Üniversitesi İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü bünyesinde toplumsal gerilimleri azaltmak ve toplumun bütünlüğünü korumak için aşırı siyasi akımların önlenmesi konusunda verdikleri eğitimler
Açıklama:
II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa’da refah devletlerinin ortaya çıkması, uluslararası düzeyde sürdürülen tartışmalar ve gündeme gelen uygulamaların Türkiye’yi de yakından etkilediği görülmüştür. 1942’de refah devleti uygulamalarının temelini oluşturan önemli belgelerden olan Beveridge Raporu’nun yayınlanmasından sonra meselenin Türk gazetelerinde tartışıldığı ve sosyal güvenlik konusunun ele alınmaya başladığı görülmüştür. Daha sonraları Nazi Almanyası’ndan kaçarak Türkiye’ye gelen Alman profesörlerin İstanbul Üniversitesi İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü bünyesinde toplumsal gerilimleri azaltmak ve toplumun bütünlüğünü korumak için aşırı siyasi akımların önlenmesi konusunda verdikleri eğitimlerin Türkiye’de sosyal politika bilincinin gelişmesine önemli katkıları olmuştur
Soru 5
Mecelle nedir?
Seçenekler
A
İlk vergi
B
İlk kanun
C
İlk sosyal güvenlik yasası
D
İlk medeni kanun
E
İlk ekonomik yaptırımlar
Açıklama:
Mecelle: Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan ve 1877 yılında Sultan Abdulhamit tarafından uygulanmaya başlayan ilk Medeni Kanun’dur. 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun’a kadar yürürlükte kalmıştır.
Soru 6
1961 Anayasası ile ilk kez Türk Anayasa sistemine giren “.........” düşüncesi, endüstri ilişkileri sisteminin demokratik kurallar çerçevesinde oluşumuna katkılar sağlamıştır. Cümlede boş kalan yere hangi sözcük uygundur?
Seçenekler
A
Sosyal devlet
B
Sosyal politika
C
Sosyal kavram
D
Sosyal statü
E
Sosyal ekonomi
Açıklama:
27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından kabul edilen 1961 Anayasası, Türk sosyal politika tarihinde bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. Bu dönemde, Türk endüstri ilişkileri sistemi bütün yetersizliklerine karşın çoğulcu kapitalist sistemin gerektirdiği çağdaş bir model üzerine oturtulmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren uygulanan sanayileşme politikaları sınırlı da olsa bir işçi grubu oluşturmuştur. 1961 Anayasası ile ilk kez Türk Anayasa sistemine giren “sosyal devlet” düşüncesi, endüstri ilişkileri sisteminin demokratik kurallar çerçevesinde oluşumuna katkılar sağlamıştır.
Soru 7
1982 Anayasası’nda “koruma” ilkesi” yerine hangi ilkenin ön plana çıkarıldığı görülmektedir?
Seçenekler
A
Korunma
B
Düzenleme
C
İyileştirme
D
Sınıflandırma
E
Hak ve özgürlükler
Açıklama:
1982 Anayasası’nın “koruma” ilkesi” yerine “düzenleme” ilkesini ön plana çıkardığı görülmektedir. Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren Anayasa, sendikaların faaliyetlerini de önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Anayasa’da kamu görevlileri ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, kamu görevlilerinin sendikal haklara sahip olması 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 Sayılı Kanun ile mümkün olabilmiştir.
Soru 8
1970’li yıllarda yaşanan hangi olay sonucundaki ekonomik bunalımın suçlusu olarak refah devleti uygulamaları gösterilebilmiştir?
Seçenekler
A
Döviz artışı
B
Ekonomik gerileme
C
Petrol krizi
D
Kapitalist iktisadi işlemler
E
Örgütlü toplum yapsıı
Açıklama:
1970’li yıllarda yaşanan petrol krizleri sonucundaki ekonomik bunalımın suçlusu olarak refah devleti uygulamaları gösterilebilmiştir.
Soru 9
Sosyal politikanın en önemli taraflarından biri de, “kendi kendine yardım mekanizması” olarak da ifade edilen yapılardır. Avrupa’da Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkışını izleyen dönemde çalışma şartlarına tepki olarak örgütlenen işçi sınıfının oluşturduğu yapılar, ilerleyen dönemde sanayi toplumlarının vazgeçilmez birer öğesi haline gelmişlerdir. Paragrafta anlatılan hangi kurumdur?
Seçenekler
A
Sosyal devlet uygulamaları
B
Sosyal yardımlaşma kurumları
C
Devlet kurumları
D
Sendikalar
E
Yardım kuruluşları
Açıklama:
Sosyal politikanın en önemli taraflarından biri de, “kendi kendine yardım mekanizması” olarak da ifade edilen sendikalardır. Avrupa’da Sanayi Devrimi’nin ortaya çıkışını izleyen dönemde çalışma şartlarına tepki olarak örgütlenen işçi sınıfının oluşturduğu yapılar, ilerleyen dönemde sanayi toplumlarının vazgeçilmez birer öğesi haline gelmişlerdir.
Soru 10
Kurtuluş Savaşı yıllarında özellikle yabancı işverenlere karşı yürütülen grevlerle, milli mücadeleye katkı sağlamak hedeflenmiştir. 1923 yılının ilk aylarında Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkasına üye aydınlar, İstanbul ve yurdun diğer bölgelerindeki işçi örgütlerini bu örgüt altında toplayarak hangi yapıyı oluşturmuşlardır?
Seçenekler
A
Koruma ve İşverme Kurumu
B
Sendika Birlikleri
C
İşveren Sendikası
D
Yardım Derneği
E
Türkiye Dernek Birlikleri İttihadı
Açıklama:
Kurtuluş Savaşı yıllarında özellikle yabancı işverenlere karşı yürütülen grevlerle, milli mücadeleye katkı sağlamak hedeflenmiştir. 1923 yılının ilk aylarında Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkasına üye aydınlar, İstanbul ve yurdun diğer bölgelerindeki işçi örgütlerini bu örgüt altında toplayarak Türkiye Dernek Birlikleri İttihadı adı altında sendikaları temsil eden bir yapı oluşturmuşlardır.
Soru 11
Osmanlı'da köylülerin kiracı olarak işledikleri topraklarda elde ettikleri ürünün bir kısmını toprağın sahibi olan devlete vermeleri şeklinde işleyen sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Feodalizm
B
Tımar
C
Saltanat
D
Yeniçeri
E
Vakıf
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nde üretim yapısının ağırlıklı olarak tarıma dayanması, bu alanda başarılı bir sistemin kurulmasını gerekli kılmıştır. Tımar sistemi olarak ta- nımlanan Osmanlı toprak sistemi, köylülerin kiracı olarak işledikleri topraklarda elde ettikleri ürünün bir kısmını toprağın sahibi olan devlete vermeleri şeklinde işlemiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 12
Batılı tarihçiler kaçıncı yüzyıl Osmanlı toplumu için “vakıf cenneti” tabirini kullanmışlardır?
Seçenekler
A
12. yy
B
13. yy
C
14. yy
D
15. yy
E
16. yy
Açıklama:
Osmanlılarda vakıfların çok daha büyük gelişmeler gösterdiği, toplumun eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi en temel ihtiyaçlarının ötesinde son derece ayrıntılara dönük alanlara bile yöneldiği anlaşılmaktadır. Bu durumu ifade etmek için Batılı tarihçiler 16. yüzyıl Osmanlı toplumu için “vakıf cenneti” tabirini kullanmışlardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 13
Bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişini sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ahi teşkilatı
B
Tımar sistemi
C
Yeniçeri
D
Vakıf
E
Mecelle
Açıklama:
Vakıf, bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişini sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına denir. Doğru cevap D'dir.
Soru 14
Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan mesleki örgütlenmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tanzimat
B
Meşrutiyet
C
Vakıf
D
Tımar sistemi
E
Ahi teşkilatı
Açıklama:
Ahi Teşkilatı, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan, dinî, ticari ve mesleki örgütlenmedir. Ahi Teşkilatının başlıca amacı, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılmasıdır. Yoksula, yabancıya ve misafire sofra kurup onu beslemek ahilik ideolojisinin temelini karakterize etmektedir. Bu çerçevede ahiliğin sosyal karakteri doğruluk ve dayanışma noktalarında toplanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 15
İktisadi gelişmenin yollarının arandığı Türkiye İktisat Kongresi hangi yılda toplanmıştır?
Seçenekler
A
1920
B
1921
C
1922
D
1923
E
1924
Açıklama:
Kurtuluş Savaşı döneminin bir diğer önemli gelişmesi de Şubat 1923’de İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi’dir. İktisadi gelişmenin yollarının arandığı ve tüm kesimlerin temsilcilerinin davet edildiği kongrede işçi işveren ilişkilerinin çözüm bekleyen sorunları da değerlendirme konusu yapılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 16
Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışı hangi dönemde yapılandırılmıştır?
Seçenekler
A
Kurtuluş Savaşı yılları
B
Tek partili dönem
C
Çok partili dönem
D
1960-1980 dönemi
E
Neo-liberal dönem
Açıklama:
Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışının çok partili demokratik yaşama geçiş döneminde yapılandırıldığı görülmüştür. 1945 yılında “iş yaşamı ile ilgili hususları düzenleme, yürütme ve denetleme ile görevli” olmak üzere 4763 sayılı yasa ile Çalışma Bakanlığı kurulmuştur. Ancak illerdeki yapılanmanın İktisat Bakanlığı’na bağlı olmasının ortaya çıkardığı ikili yapı ancak Ocak 1946’da çıkarılan 1945 sayılı yeni yasa ile giderilebilmiştir. Yeni yasa ile merkez örgütü ile taşra örgütü de kurulmaya başlanmıştır. İlk Çalışma Bakanı Ord.Prof.Dr. Sadi Irmak olmuştur. Çalışma Bakanlığının kuruluşunun ardından önemli sosyal politika yasaları birbirini izlemiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 17
Türkiye hangi yıllarda dışa açık büyüme ve yeni liberal piyasacı uygulamalarla yeni bir kapitalist birikim stratejisi izlemeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1930
B
1945
C
1950
D
1960
E
1980
Açıklama:
1977-1978 yıllarında alınan istikrar önlemlerinin yetersiz kalması üzerine hükûmet, 24 Ocak 1980’den başlayarak yeni bir ekonomik politikayı uygulamaya başlamıştır. 1970’lerin ithal ikameci sanayileşme ve birikim modeli 1980’den itibaren yerini dışa açık büyüme ve yeni liberal piyasacı uygulamalara bırakmıştır. Bu modelin işleyebilmesi için Türkiye’nin yeni bir kapitalist birikim stratejisi izlemesi ve bunun için de iç üretim maliyetlerinin yani ücretlerin düşük tutulması ve para politikaları izlemesi gerekmiştir. İthalatta koruma oranları düşürülerek yerli üretim dış rekabete açılmış, yabancı sermayenin ülkeye girişi kolaylaştırılmış ve kamu kesiminin ekonomideki yerinin küçültülmesi amaçlanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Türk sosyal politika tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen, sosyal hukuk devleti ve sosyal adalet anlayışının gelişmesinde önemli katkılar sağlayan anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1948 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Türk sosyal politika tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen 1961 Anayasası, sosyal hukuk devleti ve sosyal adalet anlayışının gelişmesinde önemli katkılar sağlamıştır. Bu anlayışın bir sonucu olarak çalışma hakkı, grev ve toplu sözleşme hakkı, sendika hak ve özgürlükleri anayasal güvence altına alınmıştır. Bu sosyal ve siyasal özgürlük ortamı içerisinde işçilerin hızla örgütlenmeleri ve yeni yasal haklardan yararlanmak amacıyla yaptıkları etkinlikler, işverenleri de yeni sistem uymaya zorlamış ve endüstri ilişkileri bir ölçü de olsa, toplu ilişkiler biçimine dönüşmeye başlamıştır. 1961 Anayasası sosyal politikada yeni bir döne- min olduğu kadar, işçi işveren ilişkilerinin de yeni bir dinamizme kavuşmasının başlangıcı olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 19
Türkiye’de sendikacılık hareketinin doğuş döneminin başlangıçlarından biri olarak kabul edilen Ameleperver Cemiyeti kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1871
B
1872
C
1873
D
1874
E
1875
Açıklama:
1871 yılında İstanbul’da kurulan Ameleperver Cemiyetinin ve bundan bir yıl sonra 1872 yılında tersane işçilerinin grevinin patlak vermesi Türkiye’de sendikacılık hareketinin doğuş döneminin başlangıçları olarak kabul edilir. Sendikacılık hareketinin ortaya çıkışı ile birlikte Batı’dan gelen etkilerle işçi sınıfına siyasal bilinç verilmeye çalışılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Hangi yılda Cemiyetler Kanunu’nda değişiklik yapılarak sınıf temelli cemiyet kurma yasağı kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1945
B
1946
C
1947
D
1948
E
1949
Açıklama:
II. Dünya Savaşı’ndan sonra değişen koşullara bağlı olarak 1946 yılında Cemiyetler Kanunu’nda değişiklik yapılarak sınıf temelli cemiyet kurma yasağının kaldırılması yeni sendikaların kurulmasını sağlamıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişinin sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına _________ denir.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Dernek
B
Vakıf
C
Teşkilat
D
Tüzel kişi
E
Ahilik
Açıklama:
Bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişinin sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına vakıf denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Yönetimde hiyerarşik bir yapının varlığını ve alınacak kararların da ideal kişi ya da kişiler tarafından alınması gerekliliğini savunan yönetim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Demokrasi
C
Hukuk devleti
D
Paternalizm
E
Mutlakiyet
Açıklama:
Paternalizm: Yönetimde hiyerarşik bir yapının varlığını ve alınacak kararların da ideal kişi ya da kişiler tarafından alınması gerekliliğini savunan yönetim sistemidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
Yurt dışından ithal edilmekte olan malların sağlanan destek ve teşviklerle yurt içinde üretiminin sağlanmasına dayalı sanayileşme modelidir.
Yukarıdaki tanımı verilen sanayileşme modeli hangisidir?
Yukarıdaki tanımı verilen sanayileşme modeli hangisidir?
Seçenekler
A
İthal ikame modeli
B
İhracat modeli
C
Dışa açılma modeli
D
Planlı ekonomi
E
Serbest piyasa modeli
Açıklama:
Yurt dışından ithal edilmekte olan malların sağlanan destek ve teşviklerle yurt içinde üretiminin sağlanmasına dayalı sanayileşme modeli ithal ikame modelidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 24
- Osmanlı Devleti’nde aile bir nevi üretim ve tüketim birliği niteliğindedir.
- Sosyal güvenlik sisteminin temelini aile oluşturmuştur.
- Ailenin geleneksel koruyucu bir güç olarak kalmasında bir etken üretimin tarım ağırlıklı oluşudur.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve III
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nde bir nevi üretim ve tüketim birliği niteliği taşımış olan aile, kişilerin sosyal risklere karşı korunması bakımından çok önemli bir rol oynamış; aile içi yardımlaşma, sosyal güvenlik sisteminin temelini oluşturmuştur. Üretimin ağırlıklı olarak tarım sektöründe gerçekleşmesi, gelenekler, dini inançlar ve pederşahi aile kuralları, ailenin bölünmeden geleneksel bir koruyucu olarak güç kazanmasında etkili olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 25
- 18. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı toplum yaşantısının düzenlenmesinde önemli
tesirlere sahip olmuştur. - Karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılması amacını taşır.
- Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlamıştır.
Seçenekler
A
Dernekler
B
Vakıflar
C
Ahi teşkilatı
D
Aile
E
Sendikalar
Açıklama:
Ahi Teşkilatı, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan, dinî, ticari ve mesleki örgütlenmedir. 18. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı toplum yaşantısının düzenlenmesinde önemli tesirlere sahip olan Ahi Teşkilatları çok yönlü sosyal yapılardır. Ahi Teşkilatının sosyal yapı ve çalışma hayatı üzerinde çeşitli etkilerinden söz edebilmek mümkündür. İlk olarak usta-kalfa-çırak şeklinde kurulan mesleki hiyerarşi Ahi Teşkilatı içerisinde yapılandırılmış, mesleki ve ahlaki temele dayalı güçlü bir niteliğe sahip olmuştur. Esnaf ve sanatkârlıkta önemli bir sorun olan üretici-tüketici çıkar ve ilişkileri, birbiriyle çatışmadan bu teşkilatlar içersinde çözümlenebilmiştir. Yine Ahi teşkilatlarınca oluşturulan konuk evleri Anadolu’nun her köşesinde her türlü konuğa kucak açarak önemli bir sosyal fonksiyonu yerine getirmiştir. Osmanlı sanayi ve iç ticaret kesimleri esnaf birlikleri halinde teşkilatlanmıştır. Esnaf birlikleri, rekabete değil, işbirliği, karşılıklı kontrol ve tahsis ilkelerine bağlı olarak çalışmışlardır. Bu şartlar altında iş ve çalışma hayatı belirli bir disiplin altına alınmış ve kapitalist anlayışta olduğu gibi herkesin istediği mesleği, istediği yerde ve istediği şekilde yapmasına imkân verilmemiştir. Mesleki eğitim, ustakalfa-çırak hiyerarşisi içinde gerçekleşmiş ve keyfi davranışlar önlenmiştir. Esnaf birliklerinde meslekteki beceriye ve tecrübeye dayanan bir kademeleşme mevcuttur. Fakat bu Avrupa’da daha sonra sendikacılığın temelini oluşturacak olan sınıflı bir yapılanma değildir. Ahi Teşkilatının başlıca amacı, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılmasıdır. Yoksula, yabancıya ve misafire sofra kurup onu beslemek ahilik ideolojisinin temelini karakterize etmektedir. Bu çerçevede ahiliğin sosyal karakteri doğruluk ve dayanışma noktalarında toplanmıştır. Bu birlikler Avrupa’daki benzerleri gibi üyeleri ve aile efradı için hastalık, evlenme, doğum, iş kurma, işsizlik, ölüm gibi bir takım sosyal risklere karşı ayni ve nakdi yardım sağlayan dayanışma sandıkları kurmuşlardır. Bu sandıklar muhtaç duruma düşmüş esnaf ve aileleriyle fakirlere de yardım etmişlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
1876 tarihli Mecelle'nin sosyal politikaya ilişkin hükümleri bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İş ilişkilerini insan kirası şeklinde ele almıştır.
B
İş ilişkilerini sözleşme serbestliği çerçevesinde ele almıştır.
C
Ücretlerin nakden ödenmesi kuralını getirmiştir.
D
Günlük çalışma sürelerini düzenleyen herhangi bir hüküm içermemektedir.
E
İş ve işveren ilişkilerine liberal ve bireyci bir görüşle yaklaşmıştır.
Açıklama:
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren 1876 tarihli Mecelle, iş ilişkilerini dönemin anlayışına uygun olarak “insan kirası” şeklinde ele almıştır. İşçi işveren ilişkilerine liberal ve bireyci görüşle yaklaşan, işçi ve işverenin tam bir özgürlük içinde iş ilişkilerini düzenlemelerini kabul eden Mecelle, çalışma ilişkilerinin düzenlenmesinde ilkel ve bireyci bir görüş getirmiştir. Mecelle’nin iş ilişkilerini akit serbestliği çerçevesinde inceleyen görüşleri yanında, ücretlerin ayni ödenmesini yasaklayan ve günlük çalışma sürelerini düzenleyen hükümleri de mevcuttur. 1926 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Medeni Kanunu’nun kabulüne kadar yürürlükte kalan Mecelle, dönemin siyasi tartışmalarına sıkça konu edilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Türkiye'de sosyal politika kurumlarının gelişimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türkiye'de sosyal politika eğitiminin altyapısı Fransız akademisyenlerce atılmıştır.
B
Türkiye II. Dünya Savaşından sonra devletçi politikalar izlemeye başlamıştır.
C
1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti, ekonomide ilk olarak liberal bir politika izlemiştir.
D
Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışı çok partili demokratik yaşama geçiş ile sekteye uğramıştır.
E
Sosyal devlet düşüncesi ilk kez 1924 Anayasası ile benimsenmiştir.
Açıklama:
II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa’da refah devletlerinin ortaya çıkması, uluslararası düzeyde sürdürülen tartışmalar ve gündeme gelen uygulamaların Türkiye’yi de yakından etkilediği görülmüştür. 1942’de refah devleti uygulamalarının temelini oluşturan önemli belgelerden olan Beveridge Raporu’nun yayınlanmasından sonra meselenin Türk gazetelerinde tartışıldığı ve sosyal güvenlik konusunun ele alınmaya başladığı görülmüştür. Daha sonraları Nazi Almanyası’ndan kaçarak Türkiye’ye gelen Alman profesörlerin İstanbul Üniversitesi İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü bünyesinde toplumsal gerilimleri azaltmak ve toplumun bütünlüğünü korumak için aşırı siyasi akımların önlenmesi konusunda verdikleri eğitimlerin Türkiye’de sosyal politika bilincinin gelişmesine önemli katkıları olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrası dönem, Türk ekonomisinin uluslararası ekonomik düzenlemelere duyarlılığının arttığı ve devletçilik uygulamasının gevşetildiği bir dönem olarak değerlendirilebilir. Savaş sonrasının büyük gücü ABD, komünizme karşı kapitalist bir cephe kurma yolunda “Marshall Yardımı” olarak bilinen program ile ekonomiyi canlandırma ve devlet müdahalesini sınırlayıcı bir düzenin kurulmasında önemli katkılar sağlamıştır. Savaş sonrası demokratik düşüncenin, parlamenter demokratik sistemin yaşatılması düşüncesine dayalı olarak yapılacak iktisadi ve sosyal desteklerin ön şartlarından birisinin çok partili demokrasi olması Türkiye’yi bir kez daha bu girişime yönlendirmiştir. Türkiye’de demokratik sistem, 1950 yılında iktidar olan ve ekonomi politikalarında büyük bir değişimi başlatan Demokrat Parti’yle başlamıştır. Politika temellerini, Türk toplumunun “koruyucu devlet” anlayışına dayandıran Demokrat Parti, önemli bir halk desteğini uzun dönem taşıyabilmiştir. Bu dönemde ekonominin ve ticaretin ana kaynağı olarak tarım sektörü görülmüş, kalkınmanın ve gelir artışının da bu sektörlerdeki gelişmeye bağlı olduğu tezi savunulmuştur. Savaş sonrası sıkıntıların giderilmesi ve dış yardımların artmasıyla Türk ekonomisi dinamik bir döneme girmiştir. İthalat bolluğu ve dış yardım, tarımda makineleşme, iyi ürün yıllarının birbirini kovalaması ekonomide hızlı bir gelişmeyi başlatmıştır. Dönemin başında izlenen liberal politikadan 1954 yılından itibaren ekonomik nedenlerle uzaklaşıldığı görülmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında özel sektöre dayalı sanayinin genişleyen talebi karşılayamaması ile dönemin siyasi ve sosyal koşulları önemli rol oynamıştır. 1954 yılından sonra KİT’lerin (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) sermayeleri artırılmış, yeni KİT’ler kurularak kamu sektörünün genişlemesi yoluna gidilmiştir. Devletin bu şekilde ortaya çıkan işveren niteliğinin dönem boyunca devam ettiği görülmektedir. Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışının çok partili demokratik yaşama geçiş döneminde yapılandırıldığı görülmüştür. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından kabul edilen 1961 Anayasası, Türk sosyal politika tarihinde bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. Bu dönemde, Türk endüstri ilişkileri sistemi bütün yetersizliklerine karşın çoğulcu kapitalist sistemin gerektirdiği çağdaş bir model üzerine oturtulmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren uygulanan sanayileşme politikaları sınırlı da olsa bir işçi grubu oluşturmuştur. 1961 Anayasası ile ilk kez Türk Anayasa sistemine giren “sosyal devlet” düşüncesi, endüstri ilişkileri sisteminin demokratik kurallar çerçevesinde oluşumuna katkılar sağlamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
- Sendika ve konfederasyonların bir bölümünün faaliyetleri durdurulmuştur.
- Özel kesimin daha hızlı gelişmesi amaçlanmıştır.
- Ekonomide kamu kesiminin etkinliğini artırmak hedeflenmiştir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız II
E
Yalnız II
Açıklama:
1977-1978 yıllarında alınan istikrar önlemlerinin yetersiz kalması üzerine hükûmet, 24 Ocak 1980’den başlayarak yeni bir ekonomik politikayı uygulamaya başlamıştır. 1970’lerin ithal ikameci sanayileşme ve birikim modeli 1980’den itibaren yerini dışa açık büyüme ve yeni liberal piyasacı uygulamalara bırakmıştır. Bu modelin işleyebilmesi için Türkiye’nin yeni bir kapitalist birikim stratejisi izlemesi ve bunun için de iç üretim maliyetlerinin yani ücretlerin düşük tutulması ve para politikaları izlemesi gerekmiştir. İthalatta koruma oranları düşürülerek yerli üretim dış rekabete açılmış, yabancı sermayenin ülkeye girişi kolaylaştırılmış ve kamu kesiminin ekonomideki yerinin küçültülmesi amaçlanmıştır. İhracata dayalı sanayileşme politikaları önemli bir ihracat artışını ortaya çıkarmıştır. 24 Ocak 1980 ekonomik kararları ile benimsenen neo-libereal politikalar ve 12 Eylül 1980 askeri darbesi Türkiye’de yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Kamu kesimine yaklaşım açısından neo-liberal politika; ekonomide genel olarak kamu kesiminin, özelde KİT’lerin etkinliğini ve yerini azaltmak, yeni hukuki düzenlemelerle kamu kesimine geçmişten farklı fonksiyonlar yüklemek ve özel kesimin daha hızlı gelişmesini sağlamak amacını taşımıştır. 12 Eylül askeri müdahalesi ile siyasi partiler kapatılmış, sendika ve konfederasyonların bir bölümünün faaliyetleri durdurulmuş, grev ve lokavt yasaklanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
1982 Anayasası'nın çalışma hayatı ve sosyal politika bakımından benimsemiş olduğu ilkelere ve yaratmış olduğu etkilere ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
1961 Anayasası'na göre çok daha özgürlükçü bir yapıdadır.
B
Sendika kurma ve grev hakkına önemli sınırlamalar getirmiştir.
C
Sosyal güvenliğin sağlanması noktasında aile kurumunun ön plana çıkarıldığı bir döneme kapı açmıştır.
D
Sosyal sigorta sistemi siyasi etkilere açıktır.
E
1982 Anayasası liberal felsefesi ile devletin sosyal denge ve uzlaşma sağlayıcı rolünden uzaklaşmasına yol açmıştır.
Açıklama:
Dönemin Danışma Meclisi tarafından hazırlanan Anayasa tasarısı, Milli Güvenlik Konseyince yapılan değişiklik ve eklerle halkoyuna sunulmuş ve kabul edilerek yasallaşmıştır. 1982 Anayasası’nın tüm hak ve özgürlükler açısından getirilen sınırlılıklar ve devleti güçlendiren hükümleri ile 1961 Anayasası’nın özgürlükçü ruhundan aykırı bir niteliğe sahip olduğu söylenebilir. 1982 Anayasası bir yandan getirdiği sınırlayıcı hükümlerle toplumsal güçlerin ve demokratik mekanizmaların güçlenmesini kısıtlayıcı bir etki yaratmış, diğer yandan liberal felsefesi ile devletin sosyal denge ve uzlaşma sağlayıcı rolünden uzaklaşmasına yol açmıştır. 1982 Anayasası’nın “koruma” ilkesi” yerine “düzenleme” ilkesini ön plana çıkardığı görülmektedir. Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren Anayasa, sendikaların faaliyetlerini de önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Anayasa’da kamu görevlileri ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, kamu görevlilerinin sendikal haklara sahip olması 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 Sayılı Kanun ile mümkün olabilmiştir. 1982 Anayasası’nın belirlediği ilkeler çerçevesinde düzenlenen ve Türkiye’nin onayladığı uluslararası sözleşmelere aykırı hükümler içeren 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu ve 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu 1983 tarihinde kabul edilmiştir. Bu kanunların yanında iş hukuku alanında sınırlayıcı, geçmişte elde edilen hakları ortadan kaldırıcı düzenlemeler de gündeme gelmiştir. 12 Eylül süreci ve 24 Ocak kararları ile uygulamaya konulan neo-liberal politikalar 1983 yılında iş başına gelen Turgut Özal hükümetlerince sürdürülmüştür. Turgut Özal tarafından kurulan ANAP hükümetlerinin sosyal adalet ve sosyal güvenlik politikaları, serbest piyasa sistemi içinde girişimciliğin ve bireysel tasarrufların teşvik edilmesi esasına dayanmaktadır. Birey ve toplum düzeyinde sosyal güvenliğin sağlanması hususunda ilk ve en önemli teminat olarak aileyi gören ANAP hükümetleri, geleneksel sosyal dayanışma kurumlarının aile sistemi ile birlikte teşvik edilmesi gerektiğine işaret etmiştir. 1980 sonrası dönemde Türkiye’de ekonomik ve sosyal yapıdan kaynaklanan sorunların sosyal politikalar üzerinde baskısını artırarak sürdürdüğü görülmüştür. Sosyal güvenlik sistemi sadece formel çalışanları içeren, sınırlı bir koruma sağlarken, sosyal sigorta sistemi de çoğu kez siyasi müdahalelere açık olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Türkiye'nin ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1948
B
1949
C
1950
D
1951
E
1952
Açıklama:
II. Dünya Savaşı’ndan sonra değişen koşullara bağlı olarak 1946 yılında Cemiyetler Kanunu’nda değişiklik yapılarak sınıf temelli cemiyet kurma yasağının kaldırılması yeni sendikaların kurulmasını sağlamıştır. 1947 yılında kabul edilen 5018 Sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkındaki Kanun’un belirlediği çerçeve içerisinde 1947-1960 yılları arasında çok sayıda sendikanın kurulduğu görülmüştür. 1952 yılında ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kurulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi, Sanayi Devrimi’nin kendi sosyo-kültürel yapıları içerisinde şekillenerek kendine özgü kurumların ortaya çıkmasını sağlayan durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bireyci yaklaşım
B
Üretim anlayışı
C
Sınıfsal çatışmalar
D
Toplumsal ilişkiler bütünü
E
Din işleri
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin batıda ortaya çıkarmış olduğu bireyci yaklaşım, üretim anlayışı, sınıfsal çatışmalar ve toplumsal ilişkiler bütünü, kendi sosyo-kültürel yapıları içerisinde şekillenerek kendine özgü kurumların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi, sosyal politika uygulamaları çerçevesinde aile kurumunun daha fazla önem kazanmasına neden olmuştur?
Seçenekler
A
Aileye gerçek manada alternatif teşkil edebilecek başka bir sosyal kurumun olmaması.
B
En küçük toplumsal yapının aile olması.
C
Aile yapısının korunmasına yönelik alınmış olan tedbirler.
D
Alınan sosyo-ekonomik tedbirler.
E
Toplumun sosyo-kültürel normları.
Açıklama:
Aileye gerçek manada alternatif teşkil edebilecek başka bir sosyal kurumun olmaması, sosyal politika uygulamaları çerçevesinde aile kurumunun daha fazla önem kazanmasına neden olmuştur.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet öncesi dönemde sosyal politika'yı oluşturan bileşenlerden biri olarak sayılamaz?
Seçenekler
A
Osmanlı ekonomi ve toplumsal yapısı
B
Vakıf kurumu
C
Ahi Teşkilatı
D
Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi
E
Medreseler
Açıklama:
Medreseler ve ilgili sorunlar, Cumhuriyet öncesi dönemde sosyal politika'yı oluşturan bileşenlerden biri olarak sayılamaz.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi, Bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişini sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına verilen addır?
Seçenekler
A
Teşkilat
B
Vakıf
C
Mecelle
D
Kurum
E
Sendika
Açıklama:
Vakıf, Bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişini sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına verilen addır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi, Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan ve 1877 yılında Sultan Abdulhamit tarafından uygulanmaya başlayan ilk Medeni Kanun’dur.
Seçenekler
A
Kişiler hukuku
B
Aile hukuku
C
Mecelle
D
Kamu hukuku
E
Özel hukuk
Açıklama:
Mecelle, Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan ve 1877 yılında Sultan Abdulhamit tarafından uygulanmaya başlayan ilk Medeni Kanun’dur.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi, 1930’lı yıllar boyunca devam eden sanayileşen ülkeler başta olmak üzere tüm dünyada yıkıcı etkiler yaratan ekonomik
krizdir.
krizdir.
Seçenekler
A
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı
B
1930 Dünya Ekonomik Bunalımı
C
1931 Dünya Ekonomik Bunalımı
D
1932 Dünya Ekonomik Bunalımı
E
1933 Dünya Ekonomik Bunalımı
Açıklama:
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, 1930’lı yıllar boyunca devam eden sanayileşen ülkeler başta olmak üzere tüm dünyada yıkıcı etkiler yaratan ekonomik krizdir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi, yönetimde hiyerarşik bir yapının varlığını ve alınacak kararların da ideal kişi ya da kişiler tarafından alınması gerekliliğini savunan yönetim sistemi'ne verilen addır?
Seçenekler
A
Idealizm
B
Paternalizm
C
Panislavizm
D
Monarşi
E
Meşrutiyet
Açıklama:
Paternalizm, yönetimde hiyerarşik bir yapının varlığını ve alınacak kararların da ideal kişi ya da kişiler tarafından alınması gerekliliğini savunan yönetim sistemi'ne verilen addır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi, II. Dünya Savaşı sonrasında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülkeye yönelik olarak ABD kaynaklı ve ekonomikkalkınmanın gerçekleştirilmesi amaçlı yardım programı'na verilen addır?
Seçenekler
A
Kessler Yardımı
B
Brussel Yardımı
C
Marshall Yardımı
D
Paris Yardımı
E
Gussner Yardımı
Açıklama:
Marshall Yardımı, II. Dünya Savaşı sonrasında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülkeye yönelik olarak ABD kaynaklı ve ekonomikkalkınmanın gerçekleştirilmesi amaçlı yardım programı'na verilen addır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de sosyal politika eğitimine ilişkin ilk çalışmaların görüldüğü dönemdir?
Seçenekler
A
1930'lar
B
Meşrutiyet
C
Tek Partili dönem
D
Çok Partili dönem
E
1960'lar
Açıklama:
Çok partili dönem, Türkiye’de sosyal politika eğitimine ilişkin ilk çalışmaların görüldüğü dönemdir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi, I.veII. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenlemedir?
Seçenekler
A
Tatil-i Tedrisat Kanunu
B
Tevhid-i Tedrisat Kanunu
C
Techid-i Eşgal Kanunu
D
Tatil-i Eşgal Kanunu
E
Tatil-i Kurguz Kanunu
Açıklama:
Tatil-i Eşgal Kanunu, I.veII. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenlemedir.
Soru 41
Türk geleneksel koruma kurumlarından olan vakıflar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I) Toplumun kendi içindeki yardımlaşmanın kurumsallaştırılmış halidirler. II) Hizmet için özel mülkiyetin toplumsal mülkiyete dönüştürülmesidir. III) Maddi fedakarlık düşüncesi üzerine kuruludurlar. IV) Sosyal refahı sağlamak için çalışırlar. V) Devlete bağlı olarak çalışırlar
Seçenekler
A
I, II, IV ve V
B
I, II, III ve V
C
I, II, III ve IV
D
I ve V
E
II, III ve V
Açıklama:
Türk toplumsal yapısının bir diğer önemli aracı da bireyler ve gruplar arasındaki bir etkileşimi ifade eden toplumsal yardımlaşmadır. Sosyal yardım yukarıdan aşağıya doğru bir seyir gösterirken, toplumsal yardımlaşma daha sivil bir kavramı ifade etmekte ve toplumun kendi içindeki yardımlaşma dinamiğini ortaya koymaktadır. Türk toplumsal yapısı içerisinde bu yardımlaşmanın kurumsallaştırılmasının bir sonucu olarak vakıf ve benzeri sosyal yardımlaşma kurumları ortaya çıkmıştır. Vakıf, bir hizmetin gerçekleştirilmesi amacı ile kişini sahip olduğu malın özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete aktarılmasına ve orada tutulmasına denir. Toplumsal yapı içerisinde ortak tavır ve toplu hareket etmeye bağlı olarak gelişen bağlılık duygusunun bir yansıması olan bu kurumlar, toplumsal yapının kurumları ve değerlerinin birbiriyle tutarlı şekilde işletilerek çatışmanın önlenmesini sağlamışlardır.Toplumsal ve kültürel özellikleriyle tarihî bir derinliğe sahip olan Türk toplumsal yapısı içinde var olan vakıf kurumu, dünyadaki yönetici elitlerin henüz sosyal adalet, sosyal refah ve dengeli gelir dağılımı gibi konularla ilgilenmedikleri bir dönemde devletten bağımsız olarak bu işlevi yerine getirmiştir. Temelinde gönüllülük ve maddi fedakârlık düşüncesinin yattığı vakıf kurumu, sivil karakteriyle dinamik bir toplumsal yapının da hazırlayıcısı olmuştur.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi İslam düşünce sisteminde ekonomik faaliyetlerin düzenlenmesinde esas alınan anlayışlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yoksul ve muhtaçların gözetilmesi
B
Bireysel fayda sağlama
C
Gelecek nesillerin refahına kaynak tahsis edilmesi
D
Toplum yaşantısının iyileştirilmesi
E
Toplum refahının her şeyin üstünde tutulması
Açıklama:
İslam düşünce sisteminde, ekonomik faaliyetler, bir bütün olarak toplumun refahını her şeyin üstünde tutan bir anlayışça belirlenmektedir. Batı uygulamalarındaki faydacı yaklaşımlardan farklılaşan bu bakış açısı ile ekonomik amaçlar, yoksul ve muhtaçların gözetilmesi, gelecek nesillerin refahına kaynak tahsis edilmesi ve toplum yaşantısının iyileştirilmesi anlayışlarına uygun düzenlenmiştir. Birey-toplum ilişkisinin bu şekilde kurgulanması, “hayır” kavramından türeyen kurumların oluşmasına ve bunların servetin toplum içinde yeniden bölüştürülmesi görevini gerçekleştirmesini sağlamıştır.
Soru 43
Türk toplumunda iş ilişkilerini düzenleyen geleneklere dayalı kurallar yerine pozitif hukuk kurallarının yer alması hangi dönemde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
İslamiyet öncesi
B
Tanzimat ve Meşrutiyet dönemi
C
Kurtuluş savaşı yılları
D
Cumhuriyet dönemi
E
II. Dünya savaşı sonrası
Açıklama:
Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde, II. Mahmut zamanında başlanılan ve Abdulmecid döneminde sürdürülen yapı, deri, cam, halı, dokuma ve savaş donatım sanayisinin kurulması çabaları sonucu İstanbul ve Rumeli’de çoğu yabancı sermaye ve ortaklıklar tarafından kurulup işletilen bu fabrikalardaki işçi sayılarında artışlar olmuştur. Bu koşullar altında, işçi statüsünde çalışanların iş ilişkilerinde korunmalarını öngören politikaların izleneceği bir ortam da oluşmaya başlamıştır. İş ilişkilerini düzenleyen geleneklere dayalı kuralların yerini pozitif hukuk kuralları almış, birbirini izleyen nizamnameler ile ilk yazılı hukuk kurallarına işlerlik kazandırılmıştır.
Soru 44
Mecelle ile ilgili aşağıdaki cümlelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çalışma ilişkilerinin düzenlenmesinde toplumcu bir görüş getirmiştir.
B
Ücretlerin ayni ödenmesini imkan sağlamıştır.
C
İş ilişkilerini “insan kirası” olarak kabul eden görüşü eleştirir.
D
İş ilişkilerine tam kontrol şartı getirmiştir.
E
İşçi işveren ilişkilerine liberal görüşle yaklaşır.
Açıklama:
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren 1876 tarihli Mecelle, iş ilişkilerini dönemin anlayışına uygun olarak “insan kirası” şeklinde ele almıştır. İşçi işveren ilişkilerine liberal ve bireyci görüşle yaklaşan, işçi ve işverenin tam bir özgürlük içinde iş ilişkilerini düzenlemelerini kabul eden Mecelle, çalışma ilişkilerinin düzenlenmesinde ilkel ve bireyci bir görüş getirmiştir. Mecelle’nin iş ilişkilerini akit serbestliği çerçevesinde inceleyen görüşleri yanında, ücretlerin ayni ödenmesini yasaklayan ve günlük çalışma sürelerini düzenleyen hükümleri de mevcuttur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangileri Alman profesör Gerhard Kessler’in Türkiye’de sağladığı katkılardandır? I) Sosyal politika alanında bilim adamı yetiştirmek II) Sendikacılık hareketlerinin gelişmesi sağlamak III) Marshall Yardımı’na ön ayak olmak IV) İzmir İktisat Kongresi’ni düzenlemek V) Çalışma Bakanlığı’nın oluşumuna katkıda bulunmak
Seçenekler
A
I, II, V
B
I, III, V
C
II, III, IV
D
III, IV, V
E
I, III, IV
Açıklama:
Prof. Dr. Gerhard Kessler: Almanya’da Nazi rejiminin baskısı nedeni ile ülkesinden ayrılan ve 1933 yılında gerçekleştirilen üniversite reformu çerçevesinde Türkiye’ye davet edilen Kessler, Türkiye’de sosyal politika disiplinin gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır. Sosyal politikanın çeşitli meseleleri hakkında çok sayıda eser veren ve bu alanda birçok bilim insanının yetişmesine katkı sağlayan Kessler, ülkemizde sendikacılık hareketlerinin gelişmesi ve 1945 yılından itibaren Çalışma Bakanlığı başta olmak üzere birçok kurumun oluşumunda önemli katkılar sağlamıştır.
Soru 46
1982 Anayasası ile ilgili cümlelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Düzenleme ilkesi ön plandadır.
B
Devleti güçlendiren hükümleri vardır.
C
Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getirmiştir.
D
Kamu görevlileri ile ilgili önemli düzenlemeler yapılmıştır.
E
Devletin sosyal denge ve uzlaşma sağlayıcı rolünden uzaklaşmasına yol açmıştır
Açıklama:
1982 Anayasası’nın tüm hak ve özgürlükler açısından getirilen sınırlılıklar ve devleti güçlendiren hükümleri ile 1961 Anayasası’nın özgürlükçü ruhundan aykırı bir niteliğe sahip olduğu söylenebilir. 1982 Anayasası bir yandan getirdiği sınırlayıcı hükümlerle toplumsal güçlerin ve demokratik mekanizmaların güçlenmesini kısıtlayıcı bir etki yaratmış, diğer yandan liberal felsefesi ile devletin sosyal denge ve uzlaşma sağlayıcı rolünden uzaklaşmasına yol açmıştır. 1982 Anayasası’nın “koruma” ilkesi” yerine “düzenleme” ilkesini ön plana çıkardığı görülmektedir. Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren Anayasa, sendikaların faaliyetlerini de önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Anayasa’da kamu görevlileri ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, kamu görevlilerinin sendikal haklara sahip olması 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 Sayılı Kanun ile mümkün olabilmiştir.
Soru 47
1961 Anayasası’nın hangi ilkesi sosyal politika uygulamalarında genişleme yaratmıştır?
Seçenekler
A
Güçler ayrılığı
B
Sosyal kontrol
C
Sosyal devlet
D
Demokratik devlet
E
Hukuk devleti
Açıklama:
1961 Anayasası’nın ikinci maddesinde yerini bulan sosyal devlet ilkesi, o döneme kadar sosyal güvenlik, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, parasız ilköğretim gibi konularla sınırlı kalan sosyal politika uygulamalarında bir genişleme yaratmıştır.
Soru 48
Türkiye’de sendikacılığın ilk örgütlenmesi olarak kabul edilen Ameleperver Cemiyeti hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1871
B
1872
C
1885
D
1889
E
1895
Açıklama:
1871 yılında istanbul’da kurulan Ameleperver Cemiyetinin ve bundan bir yıl sonra 1872 yılında tersane işçilerinin grevinin patlak vermesi Türkiye’de sendikacılık hareketinin doğuş döneminin başlangıçları olarak kabul edilir. Sendikacılık hareketinin ortaya çıkışı ile birlikte Batı’dan gelen etkilerle işçi sınıfına siyasal bilinç verilmeye çalışılmıştır. 1889 yılında kurulan İttihadi Osmani Cemiyeti’nin faaliyeti geniş ölçüde bu amaca yönelmiş ancak istibdat rejiminin etkileri ile örgüt merkezini Paris’e taşımıştır. Bu başarısızlığın ardından 1895’te Tophane işçileri tarafından kurulan Osmanlı Amale Cemiyeti de bir yandan nizami sendikacılık faaliyetini sürdürürken diğer yandan gizlilik içinde işçilere siyasal bilinç verme görevini yerine getirmiştir. Ancak bu örgüt de üyelerine yönelik ağır baskılar nedeni ile varlığını uzun süre devam ettirememiştir. 1885 yılında kapatılan bu cemiyetin mensupları daha sonra Osmanlı Terakki Cemiyetini kurmuşlardır. 1908 yılından sonra özellikle yabancı sermayeli kuruluşlarda ve önemli illerde işçi derneklerinin sayısının arttığı görülmüştür.
Soru 49
Türkiye’nin ilk işçi konfederasyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
MİSK
B
DİSK
C
HAK-İŞ
D
TİSK
E
TÜRK-İŞ
Açıklama:
1952 yılında ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kurulmuştur. Kurulan bu sendikaların mali imkânlar ve örgüt yapıları bakımından yetersiz kaldıkları görülmüştü. 1952 yılında kurulan Türk-İş’i, 1967 yılında Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), 1970 yılında Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ve 1976 yılında da Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (HAK-İşi) kuruluşları izlemiştir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi işveren sendikalarının ortak taleplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çalışma mevzuatının esnek hale getirilmesi
B
Esnek çalışma modellerinin uygulanması
C
İstihdam etmedeki vergi yüklerinin hafifletilmesi
D
Yabancı sermaye ortaklıklarının önüne geçilmesi
E
Verimlilik-ücret ilişkisinin kurulması
Açıklama:
1980’li yıllarla birlikte dışa açılmacı ekonomi politikalarının önemli bir aktörü olan işverenler, çalışma hayatının düzenlenmesi hususunda etkilerini giderek artırmışlardır. Çalışma mevzuatının esnek hale getirilmesi ve esnek çalışma modellerinin uygulanması, istihdam etmedeki vergi yüklerinin hafifletilmesi, verimlilik-ücret ilişkisinin kurulması işveren sendikalarının taleplerinin ortak noktalarını oluşturmaktadır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisinde Anadolu’daki geleneksel sosyal politika anlayışından bahsedilmemiştir?
Seçenekler
A
Eski Türk devletlerinde yardımlaşma ve dayanışmayı destekleyen dinamikler mevcuttur.
B
Devleti yönetenlere yoksulları ve muhtaçları koruma misyonu yüklenmiştir.
C
Aile içi yardımlaşma önemlidir.
D
Vakıf ve benzeri sosyal yardımlaşma kurumları mevcuttur.
E
Toplumsal ilişki ve yapıları kapitalist dünya sistemi içindeki evrensel dinamikler belirler.
Açıklama:
Toplumsal ilişki ve yapıları kapitalist dünya sistemi içindeki evrensel dinamikler belirler seçeneğinde diğer tüm seçeneklerin aksine bir sosyal politika uygulama örneği bulunmamaktadır.
Soru 52
Bireysel yaklaşımın ve sınıflı toplum yapısının reddedildiği, zanaat ilişkilerinin üretim döngüsünü oluşturduğu “din” ve “kültür” kurumlarının şekillendirdiği Türk Toplumsal Yapısı farklı bir sosyo-ekonomik temele oturmaktadır.
I. Aile koruması
II. Kamu düzenlemeleri
III. Dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri bu sosyo - ekonomik temelin özelliklerindendir?
I. Aile koruması
II. Kamu düzenlemeleri
III. Dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri bu sosyo - ekonomik temelin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Bireysel yaklaşımın ve sınışı toplum yapısının reddedildiği, zanaat ilişkilerinin üretim döngüsünü oluşturduğu “din” ve “kültür” kurumlarının şekillendirdiği Türk Toplumsal Yapısı ise farklı bir sosyo-ekonomik temele oturmaktadır. Bu temel geleneksel aile koruması ve kamu düzenlemeleri ile sosyal yaşama müdahale edilmesi, dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması gibi özelliklere sahiptir.
Soru 53
Türk devlet yapılanmasındaki sosyal politikanın da en önemli unsurlarından olan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adalet
B
Dayanışma
C
Güç
D
Sorumluluk
E
Aile
Açıklama:
Türklerde devlet anlayışı kökleri çok derinlerde bulunan ve sağlam bir düşünce sistemini yansıtan bir dünya görüşüne dayanmaktadır. Türk devlet yapılanmasındaki en önemli olgu “adalet” kavramıdır.
Soru 54
Osmanlı devletinde vakıflar çok büyük gelişmeler göstermiştir. Bu durum da tarihçilerin Osmanlı devletine “vakıflar cenneti” demesine sebep olmuştur. İlk olarak bu tabir kaçıncı yüzyılda söylenmiştir?
Seçenekler
A
15.yüzyıl
B
16.yüzyıl
C
17.yüzyıl
D
18.yüzyıl
E
19.yüzyıl
Açıklama:
Osmanlılarda vakıfların çok daha büyük gelişmeler gösterdiği, toplumun eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi en temel ihtiyaçlarının ötesinde son derece ayrıntılara dönük alanlara bile yöneldiği anlaşılmaktadır. Bu durumu ifade etmek için Batılı tarihçiler 16. yüzyıl Osmanlı toplumu için “vakıf cenneti” tabirini kullanmışlardır.
Soru 55
Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan ve Sultan Abdulhamit tarafından uygulanmaya başlayan ilk medeni kanun “Mecelle” kaç yılında hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
1876
B
1877
C
1878
D
1881
E
1883
Açıklama:
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren 1876 tarihli Mecelle, iş ilişkilerini dönemin anlayışına uygun olarak “insan kirası” şeklinde ele almıştır. İşçi iş- veren ilişkilerine liberal ve bireyci görüşle yaklaşan, işçi ve işverenin tam bir özgürlük içinde iş ilişkilerini düzenlemelerini kabul eden Mecelle, çalışma ilişkilerinin düzenlenmesinde ilkel ve bireyci bir görüş getirmiştir.
Soru 56
Dünyada meydana gelen 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve bunun Türkiye ekonomisine etkileri, devletin ekonomik hayata müdahalesini kaçınılmaz duruma getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu müdahalelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanayileşmede devletin rol alacağı ulusal bir kalkınma programı kabul edilmiştir
B
Birçok Anadolu şehrinde sanayi işletmelerinin kurulması sağlanmıştır.
C
Liberal ekonomi politikası terk edilmiştir.
D
Devlet çalışma hayatını özel sektöre bırakmıştır.
E
KİT (Kamu İktisadi Teşebbüsü) kurulmuştur
Açıklama:
Devlet çalışma hayatını özel sektöre bırakmamış aksine müdahalelerde bulunarak özel sektörün önem vermediği birçok Anadolu şehrinde sanayi işletmelerinin kurulması mümkün olmuştur.
Soru 57
II. Dünya Savaşı sonrasında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülkeye yönelik olarak ABD kaynaklı ve ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi amaçlı gerçekleştirilen programın adı nedir?
Seçenekler
A
İnsani Gelişme Raporu
B
Beveridge Raporu
C
Komite kararı konferans raporu
D
Paternalizm
E
Marshall Yardımı
Açıklama:
II. Dünya Savaşı sonrası dönem, Türk ekonomisinin uluslararası ekonomik düzenlemelere duyarlılığının arttığı ve devletçilik uygulama- sının gevşetildiği bir dönem olarak değerlendirilebilir. Savaş sonrasının büyük gücü ABD, komünizme karşı kapitalist bir cephe kurma yolunda “Marshall Yardımı” olarak bilinen program ile ekonomiyi canlandırma ve devlet müdahalesini sınırlayıcı bir düzenin kurulmasında önemli katkılar sağlamıştır.
Soru 58
Cumhuriyet tarihinin ilk Çalışma Bakanı kimdir?
Seçenekler
A
Mahmut Sadi Irmak
B
Tahsin Bekir Balta
C
Mustafa Münir Birsel
D
Hasan Polatkan
E
Ahmet Hulusi Köymen
Açıklama:
Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışının çok partili demokratik yaşama geçiş döneminde yapılandırıldığı görülmüştür. 1945 yılında “iş yaşamı ile ilgili hususları düzenleme, yürütme ve denetleme ile görevli” olmak üzere 4763 sayılı yasa ile Çalışma Bakanlığı kurulmuştur. Ancak illerdeki yapılanmanın İktisat Bakanlığı’na bağlı olmasının ortaya çıkardığı ikili yapı ancak Ocak 1946’da çıkarılan 1945 sayılı yeni yasa ile giderilebilmiştir. Yeni yasa ile merkez örgütü ile taşra örgütü de kurulmaya başlanmıştır. İlk Çalışma Bakanı Ord. Prof. Dr. Sadi Irmak olmuştur.
Soru 59
I. ve II. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenleme hangisidir?
Seçenekler
A
Takrir-i Sükûn Kanunu
B
Cemiyetler Kanunu
C
Tatil-i Eşgal Kanunu
D
Ceza Kanunu
E
Sendikalar Kanunu
Açıklama:
Tatil-i Eşgal Kanunu: I.ve II. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenlemedir.
Soru 60
İlk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1951
C
1952
D
1953
E
1954
Açıklama:
1952 yılında ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kurulmuştur.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi varlığını insanlık tarihi boyunca koruyup sürdüren, toplumların değişik sosyo kültürel yapılarına göre farklı görünümlere sahip olan geleneksel koruma kurumlarındandır?
Seçenekler
A
Sendika
B
Aile
C
Lonca
D
Vakıf
E
Kooperatif
Açıklama:
Toplumsal yapının en önemli kurumlarından biri olan aile, varlığını insanlık tarihi boyunca koruyup sürdürebilen sosyal kurumların başında gelmektedir. Yapısı ve fonksiyonları itibarıyla aile, toplumların değişik sosyo kültürel yapılarına göre farklı görünümlere sahip olsa da daima varola gelmiştir.
Soru 62
Bir malın hayır temelli kullanılması amacı ile özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete intikal ettirilmesi ve orada tutulması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dayanışma
B
Aile
C
Lonca
D
Vakıf
E
Toplumsal yardımlaşma
Açıklama:
Bir malın hayır temelli kullanılması amacı ile özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete intikal ettirilmesi ve orada tutulması anlamına gelen vakıf kavramı, bir İslam hukuku düzenlemesi olmasına karşın en başarılı örneklerini Osmanlı döneminde vermiştir.
Soru 63
Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan, dinî,
ticari ve mesleki örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?
ticari ve mesleki örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıf
B
Lonca
C
Sendika
D
Ahi teşkilatı
E
Kooperatif
Açıklama:
Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan Müslüman halkın sanat, ticaret ve ekonomi gibi mesleki alanlarda yetişmesini sağlayan, dinî, ticari ve mesleki örgütlenme ahi teşkilatı olarak adlandırılmaktadır. Ahi Teşkilatının başlıca amacı, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılmasıdır. Yoksula, yabancıya ve misafire sofra kurup onu beslemek ahilik ideolojisinin temelini karakterize etmektedir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetin ilanının hemen öncesinde temel ekonomik politikaların belirlendiği ve tüm sosyal tarafların davet edildiği organizasyondur?
Seçenekler
A
Takrir- Sükun
B
Dilaver Paşa Nizamnamesi
C
Tatil-i Eşgal
D
Mecelle
E
İzmir İktisat Kongresi
Açıklama:
Temel ekonomi politikalarının belirlendiği 1923 yılındaki “İzmir İktisat Kongresi”ne işçi, işveren ve meslek gruplarından temsilcilerin davet edilmesi, sanayileşme düşüncesinin ortaya konulması bakımından önem taşımaktadır. Başlangıçta bu gelişimin, tüm dünyada olduğu gibi özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine çalışılmış ancak sermaye yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Krizi nedeniyle bu mümkün olmamıştır.
Soru 65
1924 Anayasası’nın belirlediği özgürlükler ortamında bireysel iş ilişkilerini düzenleyen Borçlar Kanunu kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1925
C
1926
D
1927
E
1928
Açıklama:
Liberal devlet modelinin tipik bir örneğini yansıtan 1924 Anayasası sosyal devlet ilkelerinden uzak kalmış, sosyal sorunlar bireylere daha fazla hak ve özgürlüğün verilmesi ile çözülmek istenmiştir. Anayasa’nın belirlediği özgürlükler ortamında bireysel iş ilişkilerini düzenleyen Borçlar Kanunu 1926 yılında kabul edilmiştir.
Soru 66
1961 Anayasası sonrasında Türkiye’de uygulanan ekonomik model aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Hızlı büyüme modeli
B
Liberal model
C
Serbest piyasa modeli
D
İhracata dayalı büyüme modeli
E
İthal ikameci model
Açıklama:
1961 Anayasası ile Türkiye’de ithal ikamesine dayanan planlı bir ekonomik kalkınma dönemi başlamıştır. Anayasa gereğince hazırlanan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1963 yılında uygulamaya konulmuştur.
Soru 67
Aşağıdaki düzenlemelerden hangisi ile sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getirilmiş ve sendikaların faaliyetleri önemli ölçüde sınırlanmıştır?
Seçenekler
A
1961 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
Tanzimat Fermanı
E
274 Sayılı Sendikalar Kanıunu
Açıklama:
1982 Anayasası “koruma” ilkesi” yerine “düzenleme” ilkesini ön plana çıkarmıştır. Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren Anayasa, sendikaların faaliyetlerini de önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Anayasa’da kamu görevlileri ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, kamu görevlilerinin sendikal haklara sahip olması 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 Sayılı Kanun ile mümkün olabilmiştir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Türk sendikacılık tarihindeki ilk örgütlenmedir?
Seçenekler
A
Telgraf İşçileri Cemiyeti
B
Osmanlı Terakki Cemiyeti
C
Ameleperver Cemiyeti
D
Tophane İşçileri Cemiyeti
E
İttihadi Osmanlı Cemiyeti
Açıklama:
1871 yılında İstanbul’da kurulan Ameleperver Cemiyetinin ve bundan bir yıl sonra 1872 yılında tersane işçilerinin grevinin patlak vermesi Türkiye’de sendikacılık hareketinin doğuş döneminin başlangıçları olarak kabul edilir.
Soru 69
Türkiye’de işveren sendikalarının ülke genelinde örgütlenmesi suretiyle Türkiye İşveren Sendikaları birliğinin kurulduğu tarih aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1936
B
1952
C
1982
D
1962
E
1961
Açıklama:
1958 yılında Koç Topluluğu’nun önderliğinde kurulan Madeni Eşya Sanayicileri Sendikası’nın (MESS) ardından değişik sektörlerden gelen işverenler sendikal örgütlenmeyi yaygınlaştırmaya çalışmışlardır. 15 Ekim 1961 tarihinde çeşitli sektörlerden gelen işverenler MESS ile birlikte İstanbul İşveren Sendikaları Birliği’ni oluşturmuşlardır.
Soru 70
Türkiye’nin ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun kuruluş tarihi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1952
B
1982
C
1962
D
1961
E
1924
Açıklama:
1947 yılında kabul edilen 5018 Sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkındaki Kanun’un belirlediğI çerçeve içerisinde 1947-1960 yılları arasında çok sayıda sendikanın kurulmuştur. 1952 yılında ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kurulmuştur.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi toplumların değişik sosyo kültürel yapılarına göre farklı görünümlere sahip olsa da daima var ola gelmiş geleneksel koruma kurumlarındandır?
Seçenekler
A
Dayanışma
B
Aile
C
Lonca
D
Vakıf
E
Toplumsal yardımlaşma
Açıklama:
Toplumsal yapının en önemli kurumlarından biri olan aile, varlığını insanlık tarihi boyunca koruyup sürdürebilen sosyal kurumların başında gelmektedir. Yapısı ve fonksiyonları itibarıyla aile, toplumların değişik sosyo kültürel yapılarına göre farklı görünümlere sahip olsa da daima varola gelmiştir.
Soru 72
Bir malın hayır temelli kullanılması amacı ile özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete intikal ettirilmesi ve orada tutulması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dayanışma
B
Aile
C
Lonca
D
Vakıf
E
Toplumsal yardımlaşma
Açıklama:
Bir malın hayır temelli kullanılması amacı ile özel mülkiyetten çıkarılarak toplumsal mülkiyete intikal ettirilmesi ve orada tutulması anlamına gelen vakıf kavramı, bir İslam hukuku düzenlemesi olmasına karşın en başarılı örneklerini Osmanlı döneminde vermiştir.
Soru 73
Başlıca amacı, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılması olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıf
B
Lonca
C
Dayanışma
D
Ahi teşkilatı
E
Aile
Açıklama:
Ahi Teşkilatının başlıca amacı, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma düşüncesinin oluşturulması ve yaygınlaştırılmasıdır. Yoksula, yabancıya ve misafire sofra kurup onu beslemek ahilik ideolojisinin temelini karakterize etmektedir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetin ilanının hemen öncesinde temel ekonomik politikaların belirlendiği ve tüm sosyal tarafların davet edildiği organizasyondur?
Seçenekler
A
Takrir- Sükun
B
Dilaver Paşa Nizamnamesi
C
Tatil-i Eşgal
D
Mecelle
E
İzmir İktisat Kongresi
Açıklama:
Temel ekonomi politikalarının belirlendiği 1923 yılındaki “İzmir İktisat Kongresine işçi, işveren ve meslek gruplarından temsilcilerin davet edilmesi, sanayileşme düşüncesinin ortaya konulması bakımından önem taşımaktadır. Başlangıçta bu gelişimin, tüm dünyada olduğu gibi özel sektör eliyle gerçekleştirilmesine çalışılmış ancak sermaye yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Krizi nedeniyle bu mümkün olmamıştır.
Soru 75
1924 Anayasası’nın belirlediği özgürlükler ortamında bireysel iş ilişkilerini düzenleyen Borçlar Kanunu kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1925
C
1926
D
1927
E
1928
Açıklama:
Liberal devlet modelinin tipik bir örneğini yansıtan 1924 Anayasası sosyal devlet ilkelerinden uzak kalmış, sosyal sorunlar bireylere daha fazla hak ve özgürlüğün verilmesi ile çözülmek istenmiştir. Anayasa’nın belirlediği özgürlükler ortamında bireysel iş ilişkilerini düzenleyen Borçlar Kanunu 1926 yılında kabul edilmiştir.
Soru 76
1961 Anayasası sonrasında Türkiye’de uygulanan ekonomik model aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Hızlı büyüme modeli
B
Liberal model
C
Serbest piyasa modeli
D
İhracata dayalı büyüme modeli
E
İthal ikame modeli
Açıklama:
1961 Anayasası ile Türkiye’de ithal ikamesine dayanan planlı bir ekonomik kalkınma dönemi başlamıştır. İthal İkame Modeli; yurt dışından ithal edilmekte olan malların sağlanan destek ve teşviklerle yurt içinde üretiminin sağlanmasına dayalı sanayileşme.
Soru 77
Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren, sendikaların faaliyetlerini önemli ölçüde sınırlayan yasa hangisidir?
Seçenekler
A
1961 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
Tanzimat Fermanı
E
274 Sayılı Sendikalar Kanunu
Açıklama:
1982 Anayasası’nın “koruma” ilkesi” yerine “düzenleme” ilkesini ön plana çıkardığı görülmektedir. Sendika kurma ve grev hakkında önemli sınırlamalar getiren Anayasa, sendikaların faaliyetlerini de önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Anayasa’da kamu görevlileri ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, kamu görevlilerinin sendikal haklara sahip olması 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 Sayılı Kanun ile mümkün olabilmiştir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Türk sendikacılık tarihindeki ilk örgütlenmedir?
Seçenekler
A
Telgraf İşçileri Cemiyeti
B
Osmanlı Terakki Cemiyeti
C
Ameleperver Cemiyeti
D
Tophane İşçileri Cemiyeti
E
İttihadi Osmanlı Cemiyeti
Açıklama:
1871 yılında İstanbul’da kurulan Ameleperver Cemiyetinin ve bundan bir yıl sonra 1872 yılında tersane işçilerinin grevinin patlak vermesi Türkiye’de sendikacılık hareketinin doğuş döneminin başlangıçları olarak kabul edilir.
Soru 79
Türkiye’de işveren sendikacılığının ülke genelinde örgütlenerek Türkiye işveren Sendikaları birliğinin kurulduğu tarih aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1936
B
1952
C
1982
D
1962
E
1961
Açıklama:
1958 yılında Koç Topluluğu’nun önderliğinde kurulan Madeni Eşya Sanayicileri Sendikası’nın (MESS) ardından değişik sektörlerden gelen işverenler sendikal örgütlenmeyi yaygınlaştırmaya çalışmışlardır. 15 Ekim 1961 tarihinde çeşitli sektörlerden gelen işverenler MESS ile birlikte İstanbul İşveren Sendikaları Birliği’ni oluşturmuşlardır.
Soru 80
Kamu görevlilerine tanınan sendika hakkı hangi yıl kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1970
D
1971
E
1980
Açıklama:
Kamu görevlilerine tanınan sendika hakkı 1971 yılında kaldırılmıştır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisinde Anadolu’daki geleneksel sosyal politika anlayışından bahsedilmemiştir?
Seçenekler
A
Eski Türk devletlerinde yardımlaşma ve dayanışmayı destekleyen dinamikler mevcuttur.
B
Devleti yönetenlere yoksulları ve muhtaçları koruma misyonu yüklenmiştir.
C
Aile içi yardımlaşma önemlidir.
D
Vakıf ve benzeri sosyal yardımlaşma kurumları mevcuttur.
E
Toplumsal ilişki ve yapıları kapitalist dünya sistemi içindeki evrensel dinamikler belirler.
Açıklama:
Toplumsal ilişki ve yapıları kapitalist dünya sistemi içindeki evrensel dinamikler belirler seçeneğinde diğer tüm seçeneklerin aksine bir sosyal politika uygulama örneği bulunmamaktadır.
Soru 82
Bireysel yaklaşımın ve sınıflı toplum yapısının reddedildiği, zanaat ilişkilerinin üretim döngüsünü oluşturduğu “din” ve “kültür” kurumlarının şekillendirdiği Türk Toplumsal Yapısı farklı bir sosyo-ekonomik temele oturmaktadır.
I. Aile koruması
II. Kamu düzenlemeleri
III. Dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri bu sosyo - ekonomik temelin özelliklerindendir?
I. Aile koruması
II. Kamu düzenlemeleri
III. Dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması
Yukarıdaki seçeneklerden hangisi ya da hangileri bu sosyo - ekonomik temelin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Bireysel yaklaşımın ve sınıflı toplum yapısının reddedildiği, zanaat ilişkilerinin üretim döngüsünü oluşturduğu “din” ve “kültür” kurumlarının şekillendirdiği Türk Toplumsal Yapısı farklı bir sosyo-ekonomik temele oturmaktadır. Bu temel geleneksel aile koruması ve kamu düzenlemeleri ile sosyal yaşama müdahale edilmesi, dezavantajlı grupların korunmasının sosyal ve dinî bir sorumluluğa dayanması gibi özelliklere sahiptir.
Soru 83
Türk devlet yapılanmasındaki sosyal politikanın da en önemli unsurlarından olan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adalet
B
Dayanışma
C
Güç
D
Sorumluluk
E
Aile
Açıklama:
Türklerde devlet anlayışı kökleri çok derinlerde bulunan ve sağlam bir düşünce sistemini yansıtan bir dünya görüşüne dayanmaktadır. Türk devlet yapılanmasındaki en önemli olgu “adalet” kavramıdır.
Soru 84
Osmanlı devletinde vakıflar çok büyük gelişmeler göstermiştir. Bu durum da tarihçilerin Osmanlı devletine “vakıflar cenneti” demesine sebep olmuştur. İlk olarak bu tabir kaçıncı yüzyılda söylenmiştir?
Seçenekler
A
15.yüzyıl
B
16.yüzyıl
C
17.yüzyıl
D
18.yüzyıl
E
19.yüzyıl
Açıklama:
Osmanlılarda vakıfların çok daha büyük gelişmeler gösterdiği, toplumun eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi en temel ihtiyaçlarının ötesinde son derece ayrıntılara dönük alanlara bile yöneldiği anlaşılmaktadır. Bu durumu ifade etmek için Batılı tarihçiler 16. yüzyıl Osmanlı toplumu için “vakıf cenneti” tabirini kullanmışlardır.
Soru 85
Dünyada meydana gelen 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve bunun Türkiye ekonomisine etkileri, devletin ekonomik hayata müdahalesini kaçınılmaz duruma getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu müdahalelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanayileşmede devletin rol alacağı ulusal bir kalkınma programı kabul edilmiştir
B
Birçok Anadolu şehrinde sanayi işletmelerinin kurulması sağlanmıştır.
C
Liberal ekonomi politikası terk edilmiştir.
D
Devlet çalışma hayatını özel sektöre bırakmıştır.
E
KİT (Kamu İktisadi Teşebbüsü) kurulmuştur
Açıklama:
Devlet çalışma hayatını özel sektöre bırakmamış aksine müdahalelerde bulunarak özel sektörün önem vermediği birçok Anadolu şehrinde sanayi işletmelerinin kurulması mümkün olmuştur.
Soru 86
II. Dünya Savaşı sonrasında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülkeye yönelik olarak ABD kaynaklı ve ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi amaçlı gerçekleştirilen programın adı nedir?
Seçenekler
A
İnsani Gelişme Raporu
B
Beveridge Raporu
C
Komite kararı konferans raporu
D
Paternalizm
E
Marshall Yardımı
Açıklama:
II. Dünya Savaşı sonrası dönem, Türk ekonomisinin uluslararası ekonomik düzenlemelere duyarlılığının arttığı ve devletçilik uygulama- sının gevşetildiği bir dönem olarak değerlendirilebilir. Savaş sonrasının büyük gücü ABD, komünizme karşı kapitalist bir cephe kurma yolunda “Marshall Yardımı” olarak bilinen program ile ekonomiyi canlandırma ve devlet müdahalesini sınırlayıcı bir düzenin kurulmasında önemli katkılar sağlamıştır.
Soru 87
Cumhuriyet tarihinin ilk Çalışma Bakanı kimdir?
Seçenekler
A
Sadi Irmak
B
Tahsin Bekir Balta
C
Mustafa Münir Birsel
D
Hasan Polatkan
E
Ahmet Hulusi Köymen
Açıklama:
Türkiye’de modern sosyal politika kurumlarının ortaya çıkışının çok partili demokratik yaşama geçiş döneminde yapılandırıldığı görülmüştür. 1945 yılında “iş yaşamı ile ilgili hususları düzenleme, yürütme ve denetleme ile görevli” olmak üzere 4763 sayılı yasa ile Çalışma Bakanlığı kurulmuştur. Ancak illerdeki yapılanmanın İktisat Bakanlığı’na bağlı olmasının ortaya çıkardığı ikili yapı ancak Ocak 1946’da çıkarılan 1945 sayılı yeni yasa ile giderilebilmiştir. Yeni yasa ile merkez örgütü ile taşra örgütü de kurulmaya başlanmıştır. İlk Çalışma Bakanı Ord. Prof. Dr. Sadi Irmak olmuştur.
Soru 88
I. ve II. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenleme hangisidir?
Seçenekler
A
Takrir-i Sükûn Kanunu
B
Cemiyetler Kanunu
C
Tatil-i Eşgal Kanunu
D
Ceza Kanunu
E
Sendikalar Kanunu
Açıklama:
Tatil-i Eşgal Kanunu I.ve II. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenlemedir.
Soru 89
İlk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1951
C
1952
D
1953
E
1954
Açıklama:
1952 yılında ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) kurulmuştur.
Soru 90
Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir bilim kurulu tarafından hazırlanan ve Sultan Abdülhamit tarafından uygulanmaya başlayan ilk medeni kanun “Mecelle” kaç yılında hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
1876
B
1877
C
1878
D
1881
E
1883
Açıklama:
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren 1876 tarihli Mecelle, iş ilişkilerini dönemin anlayışına uygun olarak “insan kirası” şeklinde ele almıştır. İşçi iş- veren ilişkilerine liberal ve bireyci görüşle yaklaşan, işçi ve işverenin tam bir özgürlük içinde iş ilişkilerini düzenlemelerini kabul eden Mecelle, çalışma ilişkilerinin düzenlenmesinde ilkel ve bireyci bir görüş getirmiştir.
Soru 91
Biyolojik olarak ortak bir kökene sahip olmak Çocuk bakımı faaliyetini kendi içinde üstlenmek ve yürütmek, sığınma, koruma ve himaye sağlayıcı bir işleve sahip olmak tarih boyunca karşılaşılan bir sosyal kurum olması Bağımlılık duygusunu bünyesinde taşıması Aileye dair yukarıda verilen özelliklerden hangileri onun sosyal politika bağlamında bir geleneksel koruma kurumu olarak işlev üstlenebiliyor oluşunun doğrudan göstergeleridirler?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
II, III ve V seçeneklerindeki önermeler, sosyal politika bağlamında geleneksel bir koruyucu kurumda görmeyi beklediğimiz, dayanışma, destek, sorumlulukların paylaşılması gibi özellikleri doğrudan bünyelerinde taşırlarken I ve IV seçeneklerindeki önermeler salt kendi başlarına soru kökünde aranan özellikleri bünyelerinde taşımamaktadırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 92
Vakıfların Osmanlı Devleti'nde sosyal politika işlevlerinin temel yürütücü olması ve bu alanda bir nevi tek aktör olarak karşımıza çıkması olgusunun Osmanlı Devleti'nin sosyal politikalar bağlamındaki faaliyetleri nezdindeki sonucu aşağıdaki önermelerden hangisinde doğru bir biçimde açıklanmıştır.
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti sosyal fonksiyonlara yönelik harcamalarda bulunmamıştır.
B
Vakıflar doğrudan devlet tarafından kurulur hale gelmiştir.
C
Vakıflar sıkı bir vergi denetimine tabi tutulmuşlardır.
D
Vakıfların sosyal politika alanındaki işlevleri nedeniyle devlet kendini sosyal fonksiyonlarla tanımlamıştır.
E
Vakıflar ile devlet sosyal politikalar bağlamında bir rekabet içerisine girmişlerdir.
Açıklama:
Osmanlılarda devletin kendisini sosyal fonksiyonlarla tanımlamaması, bu konularda harcamaların yapılmasını da olanaksız kılmıştır. İslami gelenekte bir devlet görevi olarak tanımlanan bu işlevlerin, başta padişah, devlet yetkilileri ve zenginler tarafından kurulan ve devletin de vergi muafiyetleri ile dolaylı olarak desteklediği vakıf kurumu tarafından yerine getirildiği görülmüştür. Doğru cevap A'dır.
Soru 93
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren Mecelle hangi tarihte hukuk sistemimize dahil olmuştur?
Seçenekler
A
1874
B
1875
C
1876
D
1877
E
1878
Açıklama:
İlk Türk Medeni Kanunu olma özelliğini gösteren Mecelle hukuk sistemimize 1876 yılında dahil olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 94
1876 tarihli Mecelle'nin çalışma ilişkilerine yönelik düzenlemelerine ilişkin olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
iş ilişkileri "insan kirası" olarak ele alınmıştır.
B
Mecellenin iş ilişkilerine yaklaşımı dönemin anlayışı ile uyumludur.
C
Mecelle bireyci görüşe yaklaşan bir tutumu ihtiva etmektedir.
D
İş ilişkileri akit serbestisi çerçevesinde incelenmiştir.
E
Ayni ücretlerin nasıl ödeneceğine dair ayrıntılı düzenlemeler mevcuttur.
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde verilen önermeler Mecelle'nin iş ilişkilerine ilişkin düzenlemelerine dair doğru bilgileri ihtiva etmektedirler. E seçeneği ise yanlıştır. çünkü Mecelle ücretlerin ayni olarak ödenmesini yasaklamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 95
Genel anlamda çalışma ilişkilerini düzenleyen bir niteliğe sahip olmakla birlikte, Zonguldak ve Ereğli bölgelerinde kömür çıkarılmasında elde edilen kömür tozlarının satılarak işçilerin geçimlerine yardımcı olunması gibi bir sosyal hedefi de taşıyan "Zonguldak ve Ereğli Havza-i Fahmiyesinde Mevcut Kömür Tozlarının Amele Menafi-i Umumiyesine Olarak Füruhtuna Dair Kanun" hangi tarihte kabul edilmiştir.
Seçenekler
A
1920
B
1921
C
1922
D
1923
E
1924
Açıklama:
Genel anlamda çalışma ilişkilerini düzenleyen bir niteliğe sahip olmakla birlikte, Zonguldak ve Ereğli bölgelerinde kömür çıkarılmasında elde edilen kömür tozlarının satılarak işçilerin geçimlerine yardımcı olunması gibi bir sosyal hedefi de taşıyan "Zonguldak ve Ereğli Havza-i Fahmiyesinde Mevcut Kömür Tozlarının Amele Menafi-i Umumiyesine Olarak Füruhtuna Dair Kanun" 1921 yılında kabul edilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 96
1932'de başlayan bu dönemde Birçok KİT (Kamu İktisadi Teşebbüsü) kurulmuş ve devlet, yaptığı yatırımlar ve kamulaştırmalarla birlikte kanun koyucu olarak tebarüz eden mevcut konumunun yanı sıra işveren devlet konumunu da kazanmıştır. Yukarıda verilen bilgiler ışığında Türkiye'nin sözü geçen dönemine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi kesinlikle doğru olacaktır.
Seçenekler
A
Serbest piyasa modeli tereddütsüz uygulanmaktadır.
B
Ekonomi tam anlamıyla devlet kontrolüne alınmış durumdadır.
C
Ekonomik alanda devletçi uygulamalar gözlemlenmektedir.
D
Devlet çalışma ilişkilerini işveren ve işçinin arasındaki müzakereye terk etmiştir.
E
1929 krizinin olumsuz etkileri Türkiye'de hissedilmemiştir.
Açıklama:
Soru kökünde verilen bilgiler bize kesin olarak sadece ekonomide devletçi uygulamaların görüldüğü yorumunu yapma imkanını vermektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 97
1983 yılından itibaren uygulamaya konulan sosyal adalet ve sosyal güvenlik politikaları hangi esaslara dayanmaktadır.
Seçenekler
A
Sosyal politikalar alanında devletin koruyucu rol üstlenmesi
B
Sosyal politikalar alanının düzenleme dışında bırakılması
C
Vakıflar dolayımıyla sosyal politika işlevlerinin yürütülmesi
D
Kamu iradesi ile zorunlu tasarruf ve bölüşüm politikaları
E
Serbest piyasa sistemi içinde girişimciliğin ve bireysel tasarrufların teşvik edilmesi
Açıklama:
1983 yılından itibaren uygulamaya konulan sosyal adalet ve sosyal güvenlik politikaları serbest piyasa sistemi içinde girişimciliğin ve bireysel tasarrufların teşvik edilmesi esaslarına dayanmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 98
1982 Anayasası'nın sosyal politika alanına ilişkin olarak "koruma" ilkesi yerine "düzenleme" ilkesini benimsemesi aşağıdaki yorumlardan hangisinin yapılmasına imkan vermektedir.
Seçenekler
A
Devlet sosyal politika alanındaki aktif özne rolünü terk etmektedir.
B
1982 Anayasası sosyal politika alanını anayasal statüde görmemektedir.
C
Devlet sosyal politika alanında daha yoğun bir müdahale politikası benimsemiştir.
D
1982 Anayasası neo-liberal uygulamaların terk edildiğini göstermektedir.
E
Devlet sosyal politikalar alanından tam anlamıyla çekilmiştir.
Açıklama:
1982 Anayasası'nın sosyal politika alanına ilişkin olarak "koruma" ilkesi yerine "düzenleme" ilkesini benimsemesi neo-liberal yaklaşımın bir uzantısıdır ve devletin sosyal politika alanından çekilmese de bu alandaki aktif özne rolünü bırakma eğilimini göstermektedir.
Soru 99
Türkiye'nin ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş hangi yılda kurulmuştur.
Seçenekler
A
1923
B
1924
C
1950
D
1952
E
1965
Açıklama:
Türkiye'nin ilk işçi sendikası konfederasyonu olan Türk-İş 1952 yılında kurulmuştur.
Soru 100
1954 yılında uygulanmakta olan liberal ve devletin geri çekilmesi ilkesini merkeze alan politikalardan uzaklaşılması ardından KİT’lerin (Kamu iktisadi Teşebbüsleri) sermayeleri artırılmış, yeni KİT’ler kurularak kamu sektörünün genişlemesi yoluna gidilmiştir.
Yukarıda özellikleri verilen dönem ile ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisinin yapılması doğru olacaktır.
Yukarıda özellikleri verilen dönem ile ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisinin yapılması doğru olacaktır.
Seçenekler
A
Liberal ekonomik politikalar tahkim edilmiştir.
B
Devletçi ekonomik yaklaşıma bir geri dönüş söz konusudur.
C
Ekonomik alanda asli özne olarak özel sektörü gören anlayış terk edilmiştir.
D
Marshall yardımlarının etkisiyle ekonomik alanın özel sektöre açılması politikaları benimsenmiştir.
E
II. Dünya savaşının etkileriyle serbest piyasa yaklaşımı terk edilmiştir.
Açıklama:
Soru kökünde verilen ifade ile igli seçeneklerde verilen yorumlardan B seçeneğindek yorum, yani Devletçi ekonomik yaklaşıma bir geri dönüş ifadesi doğru ifadedir. çünkü soru kökünde 1930'larda uygulanan devletçi yaklaşımdan serbest piyasa yaklaşımına bir yönelim olduğu fakat bunun 1954 sonrasında tekrar devletçi politikalara geri dönülmesi biçiminde değiştiği anlaşılabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 101
I.ve II. Meşrutiyetin sağladığı haklar çerçevesinde yaygınlık kazanan grev eylemlerini yasaklayan, mevcut sendikaları feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İzmir İktisat Kongresi
B
Tatil-i Eşgal Kanunu
C
Dilaver Paşa Nizamnamesi
D
Takrir-i Sükun
E
Mecelle
Açıklama:
Tatil-i Eşgal Kanunu, işçinin iş şartlarından doğan şikâyetlerini uzlaştırma yolu ile çözüme kavuşturulmasına, bu şekilde uzlaşmanın sağlanamadığı durumlarda şiddet yoluna gidilmeden grev yapılmasına onay verirken mevcut işçi ve işveren sendikalarını feshederek sendikaların kurulmasını yasaklayan 1909 tarihli düzenlemedir.
Soru 102
Türk devlet geleneği aşağıdakilerden hangisine göre şekillenmemiştir?
Seçenekler
A
Din
B
Coğrafya
C
İklim Şartları
D
Gelenekler
E
Sınıflı Toplumsal Yapı
Açıklama:
Yaklaşık dört bin yıllık geçmişe sahip Türk devlet geleneği, dinin, coğrafya ve iklim şartlarının ve geleneklerin etkisiyle şekillenmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 103
Orhun Abideleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türk toplum yaşantısını yansıtan en eski üçüncü belgedir.
B
Bu abidelerde devlet yöneticilerinin topluma karşı olan sosyal görev bilincini görmek mümkündür.
C
Türk devlet adamlarının milletine hesap verdiği belgelerdir.
D
Ekonomik, askerî, kültürel ve toplumsal hayata ilişkin öğeler barındırır.
E
Göktürk döneminde yazılmıştır.
Açıklama:
Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin olan Orhun Abideleri, Göktürk devrinde yazılmış, içinde taşıdığı ekonomik, askerî, kültürel ve toplumsal hayata ilişkin öğelerle, Türk toplum yaşantısını yansıtan en eski belgedir. Orhun Abideleri’nin bir diğer önemli özelliği de Türk devlet adamlarının milletine hesap verdi¤i ve devlet ile millet ilişkilerinin düzenlendiği bir sözleşme niteliğine sahip olmasıdır. Nitekim anıtın doğu cephesinde yer alan “... Tanrı bağışlasın, devletim var olduğu için, kısmetim var olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti elbiseli, fakir milleti zengin kıldım. Az milleti çok kıldım...” (Ergin, 1989: 25) ifadeleri, devlet başkanı olan hakanların topluma karşı sosyal politika sorumluluklarını nasıl gördüklerinin bir ifadesidir. Devlet yöneticilerinin topluma karşı olan sosyal görev bilincinin, en eski yazılı belgelerde dahi görülebilmesi Türk devlet anlayışının sosyal niteliğinin ifadesi açısından önem taşımaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Türk devlet yapılanmasındandaki en önemli olgudur?
Seçenekler
A
Ulus
B
Adalet
C
Gelenek
D
Sınıf
E
Sosyo-ekonomik yapı
Açıklama:
Türk devlet yapılanmasındaki en önemli olgu "adalet" kavramıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi sosyal yardımın özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Sosyal yardımın temelinde gönüllülük ve maddi fedakarlık düşüncesi yatar.
B
Sivil bir kavramı işaret eder.
C
Yukarıdan aşağıya doğru bir seyir gösterir.
D
Toplumun kendi içindeki yardımlaşma dinamiğini ortaya koyar.
E
Vakıf ve benzeri sosyal yardımlaşma kurumları sosyal yardımın kurumsallaşması sonucu ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
Sosyal yardım yukarıdan aşağıya doğru bir seyir gösterirken, toplumsal yardımlaşma daha sivil bir kavramı ifade etmekte ve toplumun kendi içindeki yardımlaşma dinamiğini ortaya koymaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 106
Ahi teşkilatıyla ilgili aşağıdaki söylenenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Usta-kalfa-çırak şeklinde kurulan mesleki hiyerarşi Ahi Teşkilatı içerisinde yapılandırılmıştır.
B
Batılı tarihçiler 16. yüzyıl Osmanlı toplumu için Ahilik Cenneti tabirini kullanmışlardır.
C
Ahi teşkilatı batı uygulamalarındaki faydacı anlayıştan farklılaşan bir bakış açısı ile yoksul ve muhtaçların gözetilmesini sağlar.
D
Osmanlı kent ve kasabalarındaki kalabalık yoksul ve işsiz gruplar ahi teşkilatından geçinmişlerdir.
E
Seçkinler elinde toplanan servetin önemli bir bölümü hayır amaçlı ahi teşkilatına aktarmıştır.
Açıklama:
İlk olarak usta-kalfa-çırak şeklinde kurulan mesleki hiyerarşi Ahi Teşkilatı içerisinde yapılandırılmış, mesleki ve ahlaki temele dayalı güçlü bir niteliğe sahip olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 107
Ahi Teşkilatının Osmanlı İmparatorluğu’ndaki esnaf ve sanatkârlar üzerindeki etkisi hangi yüzyıldan itibaren azalmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
14. Yüzyıl
B
15. Yüzyıl
C
16. Yüzyıl
D
17. Yüzyıl
E
18. Yüzyıl
Açıklama:
Ahi Teşkilatının Osmanlı İmparatorluğu’ndaki esnaf ve sanatkârlar üzerindeki etkisinin 15. yüzyılın ortalarından sonra azaldığı görülmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 108
Lonca benzeri kurumlar hangi yüzyılda yaygınlaşmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
15. Yüzyıl
B
16. Yüzyıl
C
17. Yüzyıl
D
18. Yüzyıl
E
19. Yüzyıl
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nun Müslüman olmayanlar üzerindeki egemenlik alanının sürekli büyümesi, esnaf ve sanat kuruluşlarında Müslüman olanlarla olmayanların arasındaki ayrımın kalkmasına ve 17. yüzyıldan itibaren muhtelif dinlerden kişilerin oluşturduğu lonca benzeri kurumların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 109
Tanzimat Fermanı hangi yıl yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1839
B
1845
C
1865
D
1869
E
1876
Açıklama:
Tanzimat’a kadar hukuk düzenini Türk örfi hukuku ve İslam hukuku anlayışı içinde sürdüren Türk toplumu, Tanzimat Fermanı’ndan (1839) itibaren tüm kurumlarında köklü değişimler yapmaya yönelmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 110
Polis Nizamı hangi yılda çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1839
B
1838
C
1865
D
1845
E
1869
Açıklama:
1845 yılında çıkarılan Polis Nizamı “beldede düzenin, halkın ve belde sahiplerinin güvenliğinin sağlanması” için birtakım genel kuralların bir araya getirilmesinden oluşmuştur.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi kurtuluş savaşı döneminde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Polis Nizamı yayınlanmıştır.
B
Türkiye İktisat Kongresi İzmir'de toplanmıştır.
C
Düyun-u Umumiye İdaresi kurulmuştur.
D
Tanzimat Fermanı yayınlanmıştır.
E
İngiltere ile liberal ticaret anlaşması imzalanmıştır.
Açıklama:
Kurtuluş Savaşı döneminin bir diğer önemli gelişmesi de Şubat 1923’de İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi’dir. Doğru cevap B'dir.
Ünite 4
Soru 1
Sosyal politikanın dar ve geniş anlamda tanımları yapılırken bu bilim dalının amaçlarından da söz edilmişti. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi bu amaçlara değil, sonucuna işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Eğitim, sağlık
B
Ücret ve gelir
C
Güvenlik ve korunma
D
Sosyal adalet
E
Beslenme ve barınma
Açıklama:
Bu sağlandığı takdirde sosyal adalet, barış ve huzur gerçekleşmiş olacaktır. Ancak ulusal amaçlarda öne çıkan temel amacın, devleti ve hukuk düzenini korumak olduğu unutulmamalıdır.
Verilen seçeneklerden biri dışında toplumun değişik kesimleri arasındaki eğitim, sağlık, güvenlik, beslenme, barınma, korunma, istihdam, ücret ve gelir dağılımı gibi alanlarda ortaya çıkan farklılıkları, çatışmaları ve zıtlıkları giderme amacına dikkat çekilmektedir. Farklı olan seçenek sosyal adalettir ki bu amaç değil, sonuçtur. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Verilen seçeneklerden biri dışında toplumun değişik kesimleri arasındaki eğitim, sağlık, güvenlik, beslenme, barınma, korunma, istihdam, ücret ve gelir dağılımı gibi alanlarda ortaya çıkan farklılıkları, çatışmaları ve zıtlıkları giderme amacına dikkat çekilmektedir. Farklı olan seçenek sosyal adalettir ki bu amaç değil, sonuçtur. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın amaçlarını gerçekleştirmek üzere kullanılan araçların seçiminde etkili olan hususlardan hangisi değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik ve sosyal koşullar
B
Hukuk anlayışı
C
Yönetim biçimi
D
Sosyal devlet anlayışı
E
Dış politika
Açıklama:
Az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde bütün bu alanlarda, içerisinde bulunulan olumsuz koşullar nedeni ile araçların bir kısmından vazgeçilebildiği görülmektedir.
Ülkeler benimsenen amaçları gerçekleştirebilmek için birtakım araçlar kullanacaklardır. Kullanılacak araçların seçiminde, ülkelerin içerisinde bulundukları ekonomik ve sosyal koşullar, hukuk anlayışı, yönetim biçimi, sosyal devlet anlayışı, sosyal politikanın kapsamında yer alanların büyüklüğü, sendikaların gücü, ücretli çalışma biçiminin yaygınlığı, demokrasi anlayışı, sivil toplum kuruluşlarının gücü ve toplumun bilinç düzeyi gibi unsurlar etkili olacaktır. Dış politika burada sayılan öncelikler arasında bulunmadığına göre, doğru cevap E seçeneğidir.
Ülkeler benimsenen amaçları gerçekleştirebilmek için birtakım araçlar kullanacaklardır. Kullanılacak araçların seçiminde, ülkelerin içerisinde bulundukları ekonomik ve sosyal koşullar, hukuk anlayışı, yönetim biçimi, sosyal devlet anlayışı, sosyal politikanın kapsamında yer alanların büyüklüğü, sendikaların gücü, ücretli çalışma biçiminin yaygınlığı, demokrasi anlayışı, sivil toplum kuruluşlarının gücü ve toplumun bilinç düzeyi gibi unsurlar etkili olacaktır. Dış politika burada sayılan öncelikler arasında bulunmadığına göre, doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 3
Sosyal politikanın tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçlarının yanı sıra kamusal alanda yer alan ayağı da vardır. Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın kamu ayağına ait bir seçenektir?
Seçenekler
A
Eğitim ve sağlık
B
Sendikalar
C
Vakıflar ve dernekler
D
Gönüllü kuruluşlar
E
Kooperatifler
Açıklama:
İkinci grupta ise sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlar yer almaktadır.
Kamusal alanda yer alma özelliğine dayanan araçlar yer alır. Bunlar; eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, istihdam ve ücret gibi kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu kamusal kurumlardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Kamusal alanda yer alma özelliğine dayanan araçlar yer alır. Bunlar; eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, istihdam ve ücret gibi kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu kamusal kurumlardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 4
Sanayi devrimine bağlı olarak üretim ve istihdam koşullarında meydana gelen değişim süreçlerinde çalışanın aleyhine olmayan değişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çalışma barışının bozulması
B
İş sürelerinin kısalması
C
İşçilerin kendileri ve ailelerini çalışma hayatının tehlikeleri ve zararlarına karşı koruma
D
Çocukların da ücretli olarak çalışma hayatına atılması
E
Ücretlilerin ekonomik ve sosyal durumlarının bozulması
Açıklama:
Bozulan aile birliği, kötüleşen çalışma koşulları ve artan yoksulluk iktisadi liberalizmin öngördüğü şekilde mutlu toplum yaratılacağı iddialarını boşa çıkarmıştır.
Özellikle düşen ücretlere bağlı olarak geçimlerini sağlayamayan işçi ailelerinin kadınları ve çocukları da ailenin geçimine katkı yapabilmek için ücretli olarak çalışmaya başlamışlardır. Aile birliğindeki bozulmayı artıran bu gelişmeler yanında kadınların ve çocukların ağır ve tehlikeli iş koşullarında çalışmak zorunda kalması, aile sağlığını da tehlikeye düşürmüştür. Devletler müdahale etmek zorunda kalmışlardır. Bu müdahale ilk olarak, işçilerin kendileri ve ailelerini çalışma hayatının tehlikeleri ve zararlarına karşı koruma şeklinde ortaya çıkmıştır. Dolayısı ile aile doğru cevap C seçeneğidir.
Özellikle düşen ücretlere bağlı olarak geçimlerini sağlayamayan işçi ailelerinin kadınları ve çocukları da ailenin geçimine katkı yapabilmek için ücretli olarak çalışmaya başlamışlardır. Aile birliğindeki bozulmayı artıran bu gelişmeler yanında kadınların ve çocukların ağır ve tehlikeli iş koşullarında çalışmak zorunda kalması, aile sağlığını da tehlikeye düşürmüştür. Devletler müdahale etmek zorunda kalmışlardır. Bu müdahale ilk olarak, işçilerin kendileri ve ailelerini çalışma hayatının tehlikeleri ve zararlarına karşı koruma şeklinde ortaya çıkmıştır. Dolayısı ile aile doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 5
Devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamu müdahalesi
B
Toplumsal beklentilerin karşılanması
C
Sosyal kontrat
D
Özel sektör üzerine müdahale
E
Denetleyici ve düzenleyici kurul
Açıklama:
İlk ortaya çıkan şekli ile kamu müdahalesi, iktisadi liberalizmin, Sanayi Devrimi ve sanayi kapitalizminin neden olduğu bozulan işçi - işveren ilişkilerinin devlet eli ile düzenlenmesine yönelik yasal düzenlemeler ve diğer tedbirlerin tümüdür.
Kamu müdahalesi, devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi demektir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Kamu müdahalesi, devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi demektir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 6
Bireyin devletle olan ilişkilerinde haklarını, ödevlerini ve bağlılığını ifade eden kavrama ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Yurttaşlık
B
Vatanseverlik
C
Mükellefiyet
D
Gönüllülük
E
Dayanışma
Açıklama:
Bu bağlamda kastedilen, bireyin kendisini o toplumun üyesi olarak görmesi, güven duyması ve sadakat hisleri ile dolu olmasıdır. Devlete düşen görev, yurttaşını haklar ile donatmak ve hukuk ile güvence altına almaktır. Bu düşünce toplumsal dayanışmanın temelini oluşturmaktadır.
Devlet, toplumdaki adaletsizlikleri ve eşitsizlikleri çözebilmek için kamu gücünü kullanmaktadır. Bu anlayışın özelliği yurttaşlık temelinde herkesin korunması (evrensellik) anlayışıdır. Buradaki yurttaşlık, bireyin devletle olan ilişkilerinde haklarını, ödevlerini ve bağlılığını ifade etmektedir. Dolayısı ile doğru cevap A seçeneğidir.
Devlet, toplumdaki adaletsizlikleri ve eşitsizlikleri çözebilmek için kamu gücünü kullanmaktadır. Bu anlayışın özelliği yurttaşlık temelinde herkesin korunması (evrensellik) anlayışıdır. Buradaki yurttaşlık, bireyin devletle olan ilişkilerinde haklarını, ödevlerini ve bağlılığını ifade etmektedir. Dolayısı ile doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 7
Hangi iktisat anlayışının bir sonucu olarak devletin piyasada aktif rol alması, piyasa müdahalesi anlayışının güçlenmesine ve kamu harcamalarının artmasına neden olmuştur?
Seçenekler
A
Merkantilizm
B
Klasik Ekol
C
Keynesyen Akım
D
Neoklasik Ekol
E
Neoliberal Keynesyen anlayış
Açıklama:
Keynes, “Keynesyen İktisat” ya da karma ekonomi kavramları ile anılacak olan devlet müdahalelerinin formülünü ortaya koymuş, devlet müdahalesi ile ekonomiler canlandırılmıştır. Liberal düşünceye göre kabul edilen ‘tarafsız’ devlet anlayışı daha sonraları müdahaleci bir karaktere dönüşmüştür.
Keynezyen iktisat anlayışının bir sonucu olarak devletin piyasada aktif rol alması, piyasa müdahalesi anlayışının güçlenmesine ve kamu harcamalarının artmasına neden olmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Keynezyen iktisat anlayışının bir sonucu olarak devletin piyasada aktif rol alması, piyasa müdahalesi anlayışının güçlenmesine ve kamu harcamalarının artmasına neden olmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 8
Toplum Sözleşmesi adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Jean-Jacques Rousseau
B
Karl Marx
C
Immanuel Kant
D
Denis Diderot
E
Max Weber
Açıklama:
İslam inancında da çalışmanın ve çalışanın korunmasının önemine işaret edilmiş ve “...çalışanın alın teri kurumadan emeğinin ödenmesi” anlayışı emredilmiştir.
Jean-Jacques Rousseau Toplum Sözleşmesi adlı eserinde, toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret etmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Jean-Jacques Rousseau Toplum Sözleşmesi adlı eserinde, toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret etmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 9
Yasal düzenlemeler hiyerarşisi içerisinde geliştirilen her bir kamu müdahalesi gücünü belli kaynaklardan alır. Bu kaynaklardan hangisi öngörülen sürece uygun değildir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Yasalar
C
Tüzükler
D
Yönetmelikler
E
Gelenekler
Açıklama:
Bu anlamda hem tehlikelere ve tehlikelerin zararlarına karşı korunmaya yönelik tedbirlerin gücünü ortaya koymak hem de bu yolla ortaya çıkan kamu müdahalesinin hukukiliğini göstermek bakımından yasal düzenlemeler önemlidir.
Yasal düzenlemeler hiyerarşisi içerisinde geliştirilen her bir kamu müdahalesi, gücünü başta anayasa olmak üzere ilgili kanunlar, tüzükler ve yönetmeliklerden almak zorundadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Yasal düzenlemeler hiyerarşisi içerisinde geliştirilen her bir kamu müdahalesi, gücünü başta anayasa olmak üzere ilgili kanunlar, tüzükler ve yönetmeliklerden almak zorundadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 10
Toplu pazarlık ve sözleşme özgürlüğü de ilk defa hangi anayasa ile güvence altına alınmıştır?
Seçenekler
A
1921 Teşkilat-ı Esasiye
B
1924 Anayasası
C
1876 Kanuni Esasi
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1982 Anayasası ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda da aynı özgürlükler düzenlenmiştir. Toplu pazarlık ve sözleşme hakkının kullanılması 6356 sayılı Kanun’un 33. ve 41. maddesinde düzenlenmiştir.
Toplu pazarlık ve sözleşme özgürlüğü de ilk defa 1961 Anayasası ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile düzenlenmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Toplu pazarlık ve sözleşme özgürlüğü de ilk defa 1961 Anayasası ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile düzenlenmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 11
- Vakıf
- Sendika
- Kamusal kurumlar
- Kooperatif
- Yasal düzenlemeler
Seçenekler
A
I, II, IV
B
I, II, III, IV, V
C
III ve IV
D
I, II, III, IV
E
I, II, III
Açıklama:
Sosyal Politikanın ulusal araçları esas olarak iki grupta toplanmaktadır. Birinci grupta, sosyal politika bilim dalının temel özelliklerinden biri olan kamusal alanda yer alma özelliğine dayanan araçlar yer alır. Bunlar; kamu gücü ve otoritesini temsil eden yasal düzenlemeler, kamunun izlemiş olduğu eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, istihdam ve ücret gibi kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu kamusal kurumlardır. İkinci grupta ise kamunun yetişemediği ya da kapsamına almadığı alanlar ve problemlere yönelik olarak halkın kendi özgür iradesi ile ortaya çıkardığı, tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçları yer almaktadır. Bu araçların en önemlileri sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlardır. Bu grupta yer alan ulusal araçların temel özelliği, kuruluşundan, zorunlu organlarına, yasak faaliyetleri ve denetlenmesine kadar bütün fonksiyonlarının kamu tarafından belirleniyor olmasıdır.
Soru 12
İlk ortaya çıkan şekli ile kamu müdahalesi hangi alandaki sorunlara yönelik bir düzenleme olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Bölgesel eşitsizlikler
B
Bozulan işçi-işveren ilişkileri
C
Kadın ve çocuklara yönelik istismar olayları
D
Ekonomik krizler
E
Yardıma muhtaç yaşlılar
Açıklama:
Kamu müdahalesi, devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi demektir. İlk ortaya çıkan şekli ile kamu müdahalesi, iktisadi liberalizmin, Sanayi Devrimi ve sanayi kapitalizminin neden olduğu bozulan işçi - işveren ilişkilerinin devlet eli ile düzenlenmesine yönelik yasal düzenlemeler ve diğer tedbirlerin tümüdür.
Soru 13
Hangisi modern devletin, yaşama hakkı sağlayan ve koruyan devlet olduğu fikrinin savunucularındandır?
Seçenekler
A
Jean-Jacques Rousseau
B
Immanuel Kant
C
Thomas Hobbes
D
Niccolo Machiavelli
E
John Stuart Mill
Açıklama:
Modern devlet anlayışının mimarları Locke ve Hobbes’e göre modern devlet, yaşama hakkını sağlayan ve koruyan devlettir. Bu yaklaşımda tanrının esirgeyiciliği anlayışından devletin koruyuculuğuna geçiş görülmektedir. Çalışamayacak durumda olanlar ve yoksullar, Hristiyanlık inancının dışında devletin koruması altına alınmaktadır. Devlet sorumlu tutulmaktadır. Locke, devlet anlayışında birey, mülkiyet ve çalışmayı öne çıkarmaktadır. Yoksullukla mücadelede bireyciliğe, mülk edinmenin önemine ve herkesin çalışmasının gerektiğine dikkat çekilmektedir. Dolayısı ile kazanmanın önemine, yoksulluk yerine çalışmanın kutsanmasına ve bireylerin çalışabilecekleri işlerin devlet tarafından sağlanmasına dikkat çekilmektedir.
Soru 14
Türkiye’de sosyal sorunlara karşı geliştirilen kamu müdahalesi kaynağını nereden alır?
Seçenekler
A
Yönetmelik
B
Tüzük
C
Yasa
D
Kanun hükmünde kararname
E
Anayasa
Açıklama:
Türkiye’de ve bütün ülkelerde toplumu ilgilendiren sosyal sorunlara karşı geliştirilen kamu müdahalesi aracı olarak yasal düzenlemeler kaynağını ve gücünü Anayasa’dan almaktadır.
Soru 15
- Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Sosyal Güvenlik Kurumu
- Sağlık Bakanlığı
- Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü
- Türkiye İş Kurumu
Seçenekler
A
I, II, IV
B
II ve V
C
I, II, III, IV, V
D
I, II, V
E
I ve IV
Açıklama:
Kamu müdahalesi araçları içerisinde önemli bir yere sahip olan kamusal sosyal politika kurumları, hem kamusal sosyal politikaları hazırlayan hem de bu politikaları hayata geçiren kurumlar olarak ayrı bir önem taşır. Aynı şekilde toplumu tehlikelere karşı koruma amacını taşıyan yasaların çıkarılmasına katkı yapan ve hem de bu yasaların uygulanmasını gerçekleştiren birimler olarak kamusal kurumlar önemlidir. Devlet, bu kurumlar aracılığı ile halkı tehlikelere ve tehlikelerin zararlarına karşı korumaya çalışır ve ekonomik ve sosyal hayata müdahalede bulunur. Bu kurumların en önemlileri; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türkiye İş Kurumu’dur. Bu Kurumlar doğrudan sosyal politika kurumları olarak kabul edilir. Ayrıca toplumun eğitimi, sağlığı, barınması, korunması, güvenliği, beslenmesi gibi alanlarda görev yapan kamu kurumları da doğrudan olmasa da, dolaylı sosyal politika kurumları olarak kabul edilir.
Soru 16
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü ve Bağ-kur Genel Müdürlüğü hangi yılda tek bir çatı altında birleştirilmiştir?
Seçenekler
A
2003
B
2005
C
2009
D
2011
E
2012
Açıklama:
Önemli bir sosyal politika kurumu olan Sosyal Güvenlik Kurumu, 2003 yılına kadar üç ayrı genel müdürlük olarak görev yapmakta idi. Kamuda memur statüsünde idare hukukuna tabi olarak çalışanlar, sosyal güvenlikleri açısından, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’ne tabi idiler. İşçi statüsünde kamu ya da özel kuruluşlarda hizmet akdi ile çalışanlar, sosyal güvenlikleri açısından Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü’ne, kendi nam ve hesabına çalışanlar ise sosyal güvenlikleri açısından Bağ-Kur Genel Müdürlüğüne tabi idiler. Üç ayrı Sosyal Güvenlik Kurumu, mensuplarına sunduğu hizmetler ve riskler karşısında korunma tedbirleri bakımından büyük farklılıklar taşımakta idi. Sosyal güvenlik hizmetlerinden sağlığa ve bağlanan emekli aylıklarına kadar oluşan farklılıklar, sosyal politikanın amaçları ile ters düşen sonuçlara yol açmıştır. Bu karışıklıkların önüne geçmek, benzer tehlikeler ve benzer durumlar karşısında ülke insanına benzer hizmetlerin verilmesini sağlamak ve çalışma hayatında düzenin kurulması için bu kurumların bir çatı ve tek mevzuat altında toplanması kaçınılmaz olmuştur. Bu ihtiyaçtan yola çıkılarak bu üç kurum Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı adı altında, 4947 Sayılı Kanun ile 2003 yılında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili kurumu olarak yeniden teşkilatlandırılmıştır.
Soru 17
Kolektif kendi kendine yardım araçlarının en önemlisi hangisidir?
Seçenekler
A
Kooperatif
B
Dernek
C
Sendika
D
Örgüt
E
Vakıf
Açıklama:
Kolektif kendi kendine yardım araçlarının en önemlisi sendikalardır.
Soru 18
Türkiye'de sendikal özgürlükler ilk kez hangi anayasa ile güvence altına alınmıştır?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1960
D
1961
E
1982
Açıklama:
İlk olarak 1961 Anayasası ile anayasal güvenceye kavuşan sendikal özgürlükler, Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve siyasal hayatında yaşanan sıkıntılı dönemlerde zaman zaman kesintiye uğramış ise de 1982 Anayasası’nda “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlığı altında 51. maddeden itibaren güvence altına alınmıştır. Anayasa’nın 51. maddesinde çalışanların ve işverenlerin önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten ayrılma hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir
Soru 19
Toplu pazarlık ve sözleşme özgürlüğü ilk kez hangi kanun ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
B
275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu
C
2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu
D
Sendikalar Kanunu
E
Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
Açıklama:
Toplu pazarlık ve sözleşme özgürlüğü de ilk defa 1961 Anayasası ve 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile düzenlenmiştir. 1982 Anayasası ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda da aynı özgürlükler düzenlenmiştir.
Soru 20
Kooperatifçilik hareketi ilk olarak hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
ABD
D
İsviçre
E
İngiltere
Açıklama:
Kooperatifçilik hareketi de sendikalarda olduğu gibi ilk olarak İngiltere’de ortaya çıkmıştır. Sanayinin gelişmesi ve bunun sonucunda oluşan toplum grupları arasındaki aşırı gelir farklılaşması, sendikalarla birlikte kooperatiflerin doğumuna zemin hazırlamıştır. Robert Owen’in işçilerin kötüleşen durumlarını düzeltmeleri amacı ile kooperatifçiliği önermesi ile kooperatifler görülmeye başlanmıştır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın teorik amaçlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Toplum kesimleri arasındaki farklılıkları azaltmak
B
Çatışmaları azaltmak
C
Sosyal barışı sağlamak
D
Sosyal adaleti ve toplumsal gelişmenin dengeli gerçekleşmesini sağlamak
E
Dini değerleri sorgulatmak
Açıklama:
Yukarıda yer alan amaçlarda toplumun değişik kesimleri arasındaki eğitim, sağlık, güvenlik, beslenme, barınma, korunma, istihdam, ücret ve gelir dağılımı gibi alanlarda ortaya çıkan farklılıkları, çatışmaları ve zıtlıkları giderme amacına dikkat çekilmektedir. Bu sağlandığı takdirde sosyal adalet, barış ve huzur gerçekleşmiş olacaktır.
Soru 22
I. Hukuk anlayışı
II. Yönetim biçimi
III. Dini değerler
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri sosyal politika amaçlarının gerçekleştirilmesi için kullanılacak araçların belirlenmesinde etkili değildir?
II. Yönetim biçimi
III. Dini değerler
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri sosyal politika amaçlarının gerçekleştirilmesi için kullanılacak araçların belirlenmesinde etkili değildir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
Yalnız I
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Ülkelerin benimsedikleri sosyal politika amaçlarını gerçekleştirebilmek için kullanılacak araçların seçiminde, ülkelerin içerisinde bulundukları ekonomik ve sosyal koşullar, hukuk anlayışı, yönetim biçimi, sosyal devlet anlayışı, sosyal politikanın kapsamında yer alanların büyüklüğü, sendikaların gücü, ücretli çalışma biçiminin yaygınlığı, demokrasi anlayışı, sivil toplum kuruluşlarının gücü ve toplumun bilinç düzeyi gibi unsurlar etkili olmaktadır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi kendi kendine yardım araçlarından içerisinde değildir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Vakıflar
C
Kamusal Sosyal Politika Kurumları
D
Kooperatifler
E
Dernekler
Açıklama:
Kamunun yetişemediği ya da kapsamına almadığı alanlar ve problemlere yönelik olarak halkın kendi özgür iradesi ile ortaya çıkardığı, tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçları yer almaktadır. Bu araçların en önemlileri sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlardır.
Soru 24
Hem yasal düzenlemelere kaynaklık etme hem de bu alanlarda oluşturulacak kamusal kurumların belirlenmesi bakımından büyük öneme sahip olan sosyal politikanın ulusal araçları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasal düzenlemeler
B
Kamusal kurumlar
C
Kamusal politikalar
D
Sendikalar
E
Dernekler
Açıklama:
Hem yasal düzenlemelere kaynaklık etme hem de bu alanlarda oluşturulacak kamusal kurumların belirlenmesi bakımından kamusal politikalar büyük öneme sahiptir.
Soru 25
I. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
II. Sosyal Güvenlik Kurumu
III. Türkiye İstatistik Kurumu
IV. Türkiye İş Kurumu
Yukarıda verilen kurumlardan hangileri doğrudan sosyal politika kurumları olarak kabul edilir?
II. Sosyal Güvenlik Kurumu
III. Türkiye İstatistik Kurumu
IV. Türkiye İş Kurumu
Yukarıda verilen kurumlardan hangileri doğrudan sosyal politika kurumları olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Devlet, bazı kurumlar aracılığı ile halkı tehlikelere ve tehlikelerin zararlarına karşı korumaya çalışır ve ekonomik ve sosyal hayata müdahalede bulunur. Bu kurumların en önemlileri; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türkiye İş Kurumu’dur.
Soru 26
Türkiye İş Kurumu hangi tarihli kanun ile bugünkü teşkilat yapısına kavuşmuştur?
Seçenekler
A
2003 yılında 4904 Sayılı Kanun
B
2003 yılında 4905 Sayılı Kanun
C
2004 yılında 4904 Sayılı Kanun
D
2004 yılında 4905 Sayılı Kanun
E
2005 yılında 4906 Sayılı Kanun
Açıklama:
Çalışma Bakanlığına bağlı bir birim olarak 1946 yılında kurulan Kurumun ilk adı, İş ve İşçi Bulma Kurumudur. Bu Kurum 2003 yılında 4904 Sayılı Kanun ile bugünkü teşkilat yapısına kavuşmuş ve Türkiye İş Kurumu adını almıştır.
Soru 27
İşçilerin örgütlenmek sureti ile güç kazanmak ve işverenler karşısında uygun ücret ve çalışma koşullarını elde etmelerini kolaylaştırmak veya mümkün kılmak için oluşturulan kendi kendine yardım kuruluşları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dernekler
B
Kooperatifler
C
Sendikalar
D
Vakıflar
E
Kamusal kurumlar
Açıklama:
sendikalar, işçilerin örgütlenmek sureti ile güç kazanmak ve işverenler karşısında uygun ücret ve çalışma koşullarını elde etmelerini kolaylaştırmak veya mümkün kılmak için oluşturulan kendi kendine yardım kuruluşlarıdır. Sendikaların önemli rolü, işçilerin güçlü sermaye karşısında ezilmesine izin vermemek ve haklarını eşit olarak savunabilmesine imkan sağlamaktır.
Soru 28
Belirli ve ortak bir amaca ulaşmak üzere bireylerin ekonomik varlıklarını birleştirmek suretiyle oluşturdukları kurumlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kooperatifler
B
Dernekler
C
Sendikalar
D
Vakıflar
E
Kamusal kurumlar
Açıklama:
Kooperatifler, belirli ve ortak bir amaca ulaşmak üzere bireylerin ekonomik varlıklarını birleştirmek suretiyle oluşturdukları kurumlardır. Sosyal politika açısından kooperatifçilikte en belirgin amaç, kendi kendine yardım ilkesine dayanması ve ekonomik yönden üyelerine güç ve kuvvet kazandırmasıdır.
Soru 29
Kooperatifler Kanunu’nu kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1963
C
1966
D
1969
E
1972
Açıklama:
1969 yılında Kooperatifler Kanunu’nun kabul edilmesi ile birlikte, üreticiler ve tüketiciler başta olmak üzere dar gelirli bütün toplum kesimleri, ekonomik güçlüklerle baş etmek amacı ile kooperatifler kurmaya başlamışlardır.
Soru 30
Gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir etki altında kalmadan, kendi istekleriyle kendilerine ait mallarını veya her türlü ekonomik değerlerini ve haklarını mülkiyetten çıkartıp, belirli bir amaçla hayır ve hizmete ebedi olarak tahsis etmesinden oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olarak tanımlanan kurumlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kooperatifler
B
Vakıflar
C
Dernekler
D
Sendikalar
E
Kamusal kurumlar
Açıklama:
Vakıf, gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir etki altında kalmadan, kendi istekleriyle kendilerine ait mallarını veya her türlü ekonomik değerlerini ve haklarını mülkiyetten çıkartıp, belirli bir amaçla hayır ve hizmete ebedi olarak tahsis etmesinden oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu olarak tanımlanmaktadır.
Soru 31
I. iç ve dış etkenler
II. Ulusal ve uluslararası gelişmeler
III. Kültürel dokuda ortaya çıkan farklılıklar
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kamu müdahalesi ve araçlarındaki değişimin kaynaklarını oluşturmaktadır?
II. Ulusal ve uluslararası gelişmeler
III. Kültürel dokuda ortaya çıkan farklılıklar
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kamu müdahalesi ve araçlarındaki değişimin kaynaklarını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamu müdahalesi düşüncesi ve araçları, ülkelerin ekonomik ve sosyal koşullarının ortaya çıkardığı ihtiyaçlara ve bunun şiddetine bağlı olarak sürekli değişmektedir. Bu değişim bazen iç etkenlerle bazen de dış etkenlerle olabilmektedir. Kamu müdahalesinin derecesi ve kullanılan araçların çeşitliliği de ülkenin ihtiyaçları ile yakından ilişkilidir. Bir toplumu yakından ilgilendiren ulusal ve uluslararası gelişmeler ve bu gelişmelerin neden olduğu devlet anlayışından kültürel dokuda ortaya çıkan değişime kadar pek çok neden kamu müdahalesi ve araçlarındaki değişimin kaynaklarını oluşturmaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın birinci grup ulusal araçları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Dernekler
C
Kamusal kurumlar
D
Vakıflar
E
Kooperatifler
Açıklama:
Sosyal Politikanın ulusal araçları esas olarak iki grupta toplanmaktadır. Birinci grupta, sosyal politika bilim dalının temel özelliklerinden biri olan kamusal alanda yer alma özelliğine dayanan araçlar yer alır. Bunlar; kamu gücü ve otoritesini temsil eden yasal düzenlemeler, kamunun izlemiş olduğu eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, istihdam ve ücret gibi kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu kamusal kurumlardır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 33
Çağdaş sosyal politikanın ulusal araçlarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal refah
B
Ekonomik büyümeyi sağlamak
C
Eğitim ve bilinç düzeyini yükseltmek
D
Kapitalizminin ortaya çıkardığı sosyal sorunları çözmek
E
Sosyal sorumluluk bilincini artırmak
Açıklama:
Çağdaş sosyal politikanın ulusal araçları ister güçlü ister zayıf olsun, ister sınırlı olsun isterse geniş toplum kesimlerine ulaşsın, temel amaçları sanayi kapitalizminin ortaya çıkarmış bulunduğu sosyal sorunları çözmektir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 34
"Devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi" aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Kamu müdahalesi
C
Özelleştirme
D
Dernekleşme
E
Kamu örgütü
Açıklama:
Kamu müdahalesi, devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi demektir. İlk ortaya çıkan şekli ile kamu
müdahalesi, iktisadi liberalizmin, Sanayi Devrimi ve sanayi kapitalizminin neden
olduğu bozulan işçi - işveren ilişkilerinin devlet eli ile düzenlenmesine yönelik
yasal düzenlemeler ve diğer tedbirlerin tümüdür. Doğru cevap B seçeneğidir.
müdahalesi, iktisadi liberalizmin, Sanayi Devrimi ve sanayi kapitalizminin neden
olduğu bozulan işçi - işveren ilişkilerinin devlet eli ile düzenlenmesine yönelik
yasal düzenlemeler ve diğer tedbirlerin tümüdür. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 35
Toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret eden Toplum Sözleşmesi eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Jean-Jacques Rousseau
D
Keyneyzen
E
Voltaire
Açıklama:
Jean-Jacques Rousseau Toplum Sözleşmesi adlı eserinde, toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret etmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi İş Kanunu ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Bir kamu müdahalesi aracı değildir.
B
Koruyucu önlemler içerir.
C
İş süresi ve koşullarını belirler.
D
Karşılıklı hak ve borçları düzenler.
E
Çalışma hayatını düzenler ve kolaylaştırır.
Açıklama:
Asgari ücretin, iş süreleri ve koşullarının belirlenmesi, kadınların ve çocukların çalışma hayatına karşı özel olarak korunması, dinlenme sürelerinin düzenlenmesi gibi pek çok koruyucu önlem İş Kanunu’nda yer almaktadır. Görüldüğü üzere İş Kanunu, sosyal politikanın amacına ve ruhuna uygun olarak çalışma hayatına yapılacak müdahaleleri ve sınırlarını belirlemek bakımından önemli bir kamu müdahalesi aracıdır. Bu doğrultuda doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi kolektif kendine yardım araçlarından kooperatifler ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik zorlukları yenme amacı vardır.
B
Fert ve devlet kapitalizminin baskısını hafifletir.
C
İlk olarak İngiltere’de ortaya çıkmıştır.
D
Kar amacı vardır.
E
Demokratik rejimin geliştirilmesi amaçlarına da katkı yapar.
Açıklama:
Kooperatifçilikte, toplumun dar gelirli kesimlerinin birleşmek suretiyle elde ettikleri güçle, maddi ve manevi ihtiyaçlarını daha kolay elde etme amacı hakimdir. Kar düşüncesi yoktur. Buna karşılık ekonomik zorlukları yenme amacı vardır. Bu doğrultuda doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 38
Sosyal politika kurumu olarak vakıfların en önemli fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik refah
B
Sosyal güvenlik ve yardım
C
Eğitim reformu
D
Kültürel değerlere katkı
E
Kişilerden yardım duygusunu güçlendirmek
Açıklama:
Sosyal politika kurumu olarak vakıfların en önemli fonksiyonu, sosyal güvenlik ve sosyal yardımdır. Servet sahiplerinin sosyal sorumluluklarını artırma da gelirin ve servetin yeniden dağılımını sağlamada vakıfların önemi yüksektir. Bu doğrultuda doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 39
19’uncu yüzyılda, Sanayi Devrimi sonrasındaki hangi durum sendikaların ortaya çıkmasını tetiklemiştir?
Seçenekler
A
Çalışma koşullarının kötüleşmesi
B
Ücretlerdeki artış
C
Eğitim düzeyinin düşmesi
D
Yeni pazarlar
E
Sosyal sıkıntılar
Açıklama:
Özellikle 19’uncu yüzyılda, Sanayi Devrimi sonrasında çalışma koşullarının
giderek kötüleşmesi ve ücretlerin düşmesine bağlı olarak ortaya çıkan ve dönemin siyasal düşüncelerinden de etkilenen sendikalar “birlikten güç doğar” düşüncesinin bir ürünüdür. Doğru cevap A seçeneğidir.
giderek kötüleşmesi ve ücretlerin düşmesine bağlı olarak ortaya çıkan ve dönemin siyasal düşüncelerinden de etkilenen sendikalar “birlikten güç doğar” düşüncesinin bir ürünüdür. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 40
"Bireylerin, kamusal alanda bir dizi hak ve yükümlülüklerle donatılması" aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Enformasyon toplumu
B
Sivil toplum
C
Kamu müdahalesi
D
Kolektif bilinç
E
Özerklik
Açıklama:
Gerek kamu müdahalesi gerekse kolektif kendi kendine yardım araçlarının
gelişiminde sivil toplum anlayışının ya da sivil toplum kuruluşlarının rolü çok
önemlidir. Bireylerin, kamusal alanda bir dizi hak ve yükümlülüklerle donatılması sivil toplum anlayışını ifade eder. Doğru cevap B seçeneğidir.
gelişiminde sivil toplum anlayışının ya da sivil toplum kuruluşlarının rolü çok
önemlidir. Bireylerin, kamusal alanda bir dizi hak ve yükümlülüklerle donatılması sivil toplum anlayışını ifade eder. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 41
Devletin ekonomik ve sosyal sorunlar ile mücadelesindeki en önemli araç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamusal politikalar
B
Kamusal kurumlar
C
Sendikalar
D
Vakıflar
E
Yasal düzenlemeler
Açıklama:
Devletin ekonomik ve sosyal sorunlar ile mücadelesindeki en önemli araç yasal
düzenlemelerdir. Başlangıçta çok sınırlı toplum kesimlerini kapsayan yasal düzenlemeler, sonradan bütün toplum kesimlerini kapsamış ve hatta aynı ülkede
birçok ülke vatandaşını da kapsamına alarak uluslararası bir boyut kazanmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.
düzenlemelerdir. Başlangıçta çok sınırlı toplum kesimlerini kapsayan yasal düzenlemeler, sonradan bütün toplum kesimlerini kapsamış ve hatta aynı ülkede
birçok ülke vatandaşını da kapsamına alarak uluslararası bir boyut kazanmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi kamu müdahalesi araçları arasındadır?
Seçenekler
A
Yasal düzenlemeler
B
Sendikalar
C
Kooperatifler
D
Vakıflar
E
Dernekler
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Yasal düzenlemeler, kamu müdahalesi araçları arasında yer almaktadır.
Soru 43
Türkiye’de ve bütün ülkelerde toplumu ilgilendiren sosyal sorunlara karşı geliştirilen kamu müdahalesi aracı olarak yasal düzenlemeler kaynağını ve gücünü aşağıdakilerden hangisinden almaktadır?
Seçenekler
A
Dernekler
B
Sendikalar
C
Kooperatifler
D
Anayasa
E
Vakıflar
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Türkiye’de ve bütün ülkelerde toplumu ilgilendiren sosyal sorunlara karşı geliştirilen kamu müdahalesi aracı olarak yasal düzenlemeler kaynağını ve gücünü Anayasa’dan almaktadır.
Soru 44
Türkiye’nin ailenin korunması, geliştirilmesi ve yoksullukla daha iyi mücadele edebilmek amacı ile bu alandaki dağınıklığı önlemeye yönelik 2011 seçimleri sonrasında oluşturduğu “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı” ailenin korunması ve geliştirilmesi ve yoksullukla mücadele politikasının bir ürünüdür.
Yukarıdaki paragrafta verilen bilgiler kamu müdahalesi araçlarından hangisi ile ilgilidir?
Yukarıdaki paragrafta verilen bilgiler kamu müdahalesi araçlarından hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Yasal düzenlemeler
C
Kamusal politikalar
D
Gönüllü hizmetler
E
Vakıflar
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Soruda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın kamusal politikalarından bahsedilmektedir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi kamu müdahalesinin ortaya çıkışı ve gelişimi ile ilgili kaynaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Devlet anlayışındaki değişim
B
Siyasi partiler arasındaki rekabet
C
Siyasi parti- özel sektör rekabeti
D
Katılımcılık anlayışının genişlemesi
E
Piyasa başarısızlıklarına müdahale anlayışının gelişmesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Siyasi parti- özel sektör rekabeti, kamu müdahalesinin ortaya çıkışı ve gelişimi ile ilgili kaynaklar arasında yer almamaktadır.
Soru 46
Özellikle kriz sonrası bunalımın, klasik iktisatçıların iddia ettiği gibi piyasa güçleri aracılığı ile kendiliğinden aşılamaması ve Keynezyen iktisat anlayışının bir sonucu olarak devletin piyasada aktif rol alması aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?
Seçenekler
A
Korunmaya muhtaç kesimlerin büyümesi
B
Piyasa başarısızlıklarına müdahale anlayışının gelişmesi
C
Katılımcılık anlayışının genişlemesi
D
Siyasi partiler arasındaki rekabet
E
Devletin-kamu sektörünün büyümesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Özellikle kriz sonrası bunalımın, klasik iktisatçıların iddia ettiği gibi piyasa güçleri aracılığı ile kendiliğinden aşılamaması ve Keynezyen iktisat anlayışının bir sonucu olarak devletin piyasada aktif rol alması, piyasa müdahalesi anlayışının güçlenmesine ve kamu harcamalarının artmasına neden olmuştur.
Soru 47
Sendikacılık başta olmak üzere sivil toplum kuruluşlarının güç kazanması, bu kuruluşların sosyal politika uygulamaları ve yeni kamu müdahalesi araçlarının üretilmesi konusunda, siyasal iktidarlara baskı yapmalarını sağlamıştır. Bunun sonucunda hem sosyal politika tedbirlerinin sayısı artmış ve hem de siyasal iktidarların sosyal sorunlar karşısında daha sorumlu davranmaları sağlanmıştır.
Yukarıdaki paragrafta verilen bilgiler kamu müdahalesinin ortaya çıkışı ve gelişimi ile ilgili kaynaklardan hangisi ile ilgilidir?
Yukarıdaki paragrafta verilen bilgiler kamu müdahalesinin ortaya çıkışı ve gelişimi ile ilgili kaynaklardan hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Bölgesel gelişmişlik farklılıkları
B
Hümaniter-kültürel- dinî-askerî nedenler
C
Siyasi partiler arasındaki rekabet
D
Katılımcılık anlayışının genişlemesi
E
Piyasa başarısızlıklarına müdahale anlayışının gelişmesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi kolektif kendi kendine yardım mekanizmalarından biridir?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Kamusal kurumlar
C
Kamusal alan
D
Kamusal politikalar
E
Yasal düzenlemeler
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır.
Soru 49
Kolektif kendi kendine yardım araçlarının en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Sendikalar
C
Kooperatifler
D
Yasal düzenlemeler
E
Kamusal politikalar
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Kolektif kendi kendine yardım araçlarının en önemlisi sendikalardır.
Soru 50
Kendi kendine yardım araçlarının ortaya çıkışında ..................... sonrasında oluşan ekonomik ve toplumsal şartların etkisini gözlemek mümkündür.
Yukarıdaki cümledeki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanırsa tam ve doğru bilgi verilmiş olur?
Yukarıdaki cümledeki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanırsa tam ve doğru bilgi verilmiş olur?
Seçenekler
A
II. Dünya Savaşı
B
Rönesans
C
I. Dünya Savaşı
D
İstanbul'un fethi
E
Sanayi Devrimi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Kendi kendine yardım araçlarının ortaya çıkışında Sanayi Devrimi sonrasında oluşan ekonomik ve toplumsal şartların etkisini gözlemek mümkündür.
Soru 51
İlk kendi kendine yardım araçları örnekleri ne şekilde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Dernekleşme hareketleri
B
II. Dünya Savaşı şartları
C
Reform hareketleri
D
İşçi hareketleri
E
Milliyetçilik hareketleri
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi kamu müdahalesi araçlarından biridir?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Yasal düzenlemeler
C
Kooperatif
D
Dernek
E
Sendika
Açıklama:
Sosyal Politikanın ulusal araçları esas olarak iki grupta toplanmaktadır. Birinci grupta, sosyal politika bilim dalının temel özelliklerinden biri olan kamusal alanda yer alma özelliğine dayanan araçlar yer alır. Bunlar; kamu gücü ve otoritesini temsil eden yasal düzenlemeler, kamunun izlemiş olduğu eğitim, sağlık, güvenlik, adalet, istihdam ve ücret gibi kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu kamusal kurumlardır. İkinci grupta ise kamunun yetişemediği ya da kapsamına almadığı alanlar ve problemlere yönelik olarak halkın kendi özgür iradesi ile ortaya çıkardığı, tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçları yer almaktadır. Bu araçların en önemlileri sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Kolektif kendi kendine yardım araçlarıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kamunun kapsama alamadığı alanlarla ilgilenir
B
Dayanışma, merhamet, acıma duygularına dayanır
C
Kuruluşları ve denetlenmesi kamudan bağımsızdır
D
Toplumların demokratik gelişimleri ile yakından ilgilidir
E
Sendikalar, vakıflar bu araçlar arasında yer alır
Açıklama:
Kolektif kendine yardım araçları içerisinde kamunun yetişemediği ya da kapsamına
almadığı alanlar ve problemlere yönelik olarak halkın kendi özgür iradesi ile ortaya çıkardığı, tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçları yer almaktadır. Bu araçların en önemlileri sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlardır. Bu grupta yer alan ulusal araçların temel özelliği, kuruluşundan, zorunlu organlarına, yasak faaliyetleri ve denetlenmesine kadar bütün fonksiyonlarının kamu tarafından belirleniyor olmasıdır. Görüldüğü üzere ikinci grupta yer alan araçlar, toplumların demokratik gelişimleri ile çok yakından ilişkilidir. Doğru cevap C'dir.
almadığı alanlar ve problemlere yönelik olarak halkın kendi özgür iradesi ile ortaya çıkardığı, tamamen dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik duygularını yansıtan yardımlaşma ve dayanışma araçları yer almaktadır. Bu araçların en önemlileri sendikalar, vakıflar, kooperatifler, dernekler ve diğer gönüllü yardım kuruluşları gibi tüzel kişilikleri olan kuruluşlardır. Bu grupta yer alan ulusal araçların temel özelliği, kuruluşundan, zorunlu organlarına, yasak faaliyetleri ve denetlenmesine kadar bütün fonksiyonlarının kamu tarafından belirleniyor olmasıdır. Görüldüğü üzere ikinci grupta yer alan araçlar, toplumların demokratik gelişimleri ile çok yakından ilişkilidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamu kurumu
B
Kamu politikası
C
Kamu gücü
D
Kamu müdahalesi
E
Kamusal alan
Açıklama:
Kamu müdahalesi, devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesi demektir. İlk ortaya çıkan şekli ile kamu müdahalesi, iktisadi liberalizmin, Sanayi Devrimi ve sanayi kapitalizminin neden olduğu bozulan işçi - işveren ilişkilerinin devlet eli ile düzenlenmesine yönelik yasal düzenlemeler ve diğer tedbirlerin tümüdür. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Toplum Sözleşmesi adlı eserinde, toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
John Locke
C
Keynes
D
J. J. Rousseau
E
Drucker
Açıklama:
Jean-Jacques Rousseau Toplum Sözleşmesi adlı eserinde, toplumda adalet ve eşitliğin sağlanmasında devletin yoksullukla mücadelesine ve özgürlüğün ve eşitliğin sağlanması anlamına gelen kamu yararı düşüncesine işaret etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi neoklasik devlet anlayışını yansıtır?
Seçenekler
A
18. yüzyılın son çeyreğinden itibaren egemen devlet formudur
B
Özelleştirmelere karşıdır
C
Çalışma yaşamında esnekleşmeyi destekler
D
Yoksullukla mücadelede aktif rol alır
E
Sosyal güvenlik harcamalarını arttırır
Açıklama:
Yirminci yüzyılın son çeyreğinden itibaren neoklasik anlayışın dünyaya egemen olması, yaşanılan krizlerde devletin ekonomik ve sosyal hayattaki egemen rolünün tartışılmasına neden olmuştur. Bu düşünceye bağlı olarak, devlet yeniden tanımlanmaya ve inşa edilmeye çalışılmaktadır. Bu nedenle, devlete biçilen görevlerde önemli ölçüde sınırlamalar yaşanmakta, hatta bu görevlerden hızla uzaklaşılmaktadır. Örnek olarak, özelleştirme ve esneklik uygulamaları gibi çalışma hayatını derinden etkileyen uygulamalar ile yoksullukla mücadele, sosyal güvenlik harcamalarının azaltılması veya uygulamalarından yararlanmanın güçleştirilmesi gibi düzenlemeler yanında sosyal devleti niteleyen harcamaların adeta iktisadi krizlerin sorumlusu olarak gösterilmesi ve mahkûm edilmesi çabaları sayılabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 57
Kamu müdahalesi ve değişimi ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sosyal devlet algısının artması devletin piyasaya müdahalesini azaltır
B
Devletin büyümesi ekonomik ve sosyal hayattaki rolünün azalması anlamına gelir
C
Keynezyen iktisat anlayışının bir sonucu olarak kriz sonrası dönemlerde devlet piyasaya müdahale etmez
D
Sivil toplum kuruluşları yeni kamu müdahale araçlarının üretilmesi için siyasi iktidarlara baskı yaparlar
E
Sosyal devlet anlayışı korunmaya muhtaç kesimlerin kendi hallerine bırakılması ilkesine dayanır
Açıklama:
Sendikacılık başta olmak üzere sivil toplum kuruluşlarının güç kazanması, bu kuruluşların sosyal politika uygulamaları ve yeni kamu müdahalesi araçlarının üretilmesi konusunda, siyasal iktidarlara baskı yapmalarını sağlamıştır. Bunun sonucunda hem sosyal politika tedbirlerinin sayısı artmış ve hem de siyasal ikti- darların sosyal sorunlar karşısında daha sorumlu davranmaları sağlanmıştır.Doğru cevap D'dir.
Soru 58
İş Kanunu’nun bugünkü yapısına ilişkin son kapsamlı düzenleme hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2002
C
2003
D
2004
E
2005
Açıklama:
İlk olarak 1936 yılında bir iş sözleşmesine dayanarak işverenlerin yanında çalışan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin düzenlemeler yapma ve işçileri koruyucu yönde tedbirler alma ihtiyacından doğan İş Kanunu’na ilişkin düzenlemeler, önemli süreçlerden geçmiştir. İş Kanunu’nun bugünkü yapısına ilişkin son kapsamlı düzenleme 2003 yılında yapılmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan sosyal politika kurumu olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
B
Adalet Bakanlığı
C
Milli Eğitim Bakanlığı
D
Sağlık Bakanlığı
E
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Açıklama:
Devlet, bu kurumlar aracılığı ile halkı tehlikelere ve tehlikelerin zararlarına karşı korumaya çalışır ve ekonomik ve sosyal hayata müdahalede bu- lunur. Bu kurumların en önemlileri; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türkiye İş Kurumu’dur. Bu Kurumlar doğrudan sos- yal politika kurumları olarak kabul edilir.Doğru cevap A'dır.
Soru 60
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü ve Bağ-Kur Genel Müdürlüğü hangi yılda birleştirilerek Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı adı altında yeniden teşkilatlandırılmıştır?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü ve Bağ-Kur Genel Müdürlüğü 2003 yılında birleştirilerek Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı adı altında yeniden teşkilatlandırılmıştır.
Soru 61
Kolektif kendi kendine yardımın en önemli aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıf
B
Dernek
C
Sendika
D
Kooperatif
E
Gönüllü yardım kuruluşları
Açıklama:
Kolektif kendi kendine yardımın en önemli aracı sendikalardır. Ekonomik, sosyal ve siyasal yapıda ortaya çıkan değişmelere bağlı olarak sendikalar yanın- da vakıflar, kooperatifler, dernekler, siyasal partiler ve gönüllülük esasında faliyet gösteren diğer yardım kuruluşları da toplumlarda önem kazanmaya başlamıştır.Doğru cevap C'dir.
Soru 62
Kolektif kendi kendine yardım mekanizmasının en önemli aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Kamusal Sosyal Politika Kurumları
C
Dernekler
D
Sendikalar
E
Kooperatifler
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. Sendika adı verilmektedir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi kamusal sosyal politika kurumlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Türkiye İstatistik Kurumu
B
Türkiye İş Kurumu
C
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
D
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
E
Sosyal Güvenlik Kurumu
Açıklama:
Doğru cevap A'dır. Türkiye İstatistik Kurumu bu kurumlardan biri değildir?
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın ulusal araçlarından kamu gücü ve otoritesini temsil etmez?
Seçenekler
A
Yasal düzenlemeler
B
Eğitim
C
Sendikalar
D
Sağlık
E
Güvenlik
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Sendikalar bu organlardan biri değildir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın ulusal araçlarından kamu otoritesi dışında kalan araçların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamunun yetişemediği alanlarda ortaya çıkar
B
Kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından oluşur
C
Halk kendi isteğiyle oluşturur
D
Dayanışma, merhamet, acıma ve yardımseverlik temel amaçtır
E
Toplumların demokratik gelişimleri ile çok yakından ilişkilidir
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Kamusal politikalar ve yasaların ve politikaların uygulanmasından oluşması bu özelliklerden biri değildir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın ulusal araçlarından kamu otoritesi dışında kalan araçların biri değildir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Vakıflar
C
Kooperatifler
D
Adalet
E
Dernekler
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. Adalet bu organlardan biri değildir.
Soru 67
Gerçek veya tüzel kişilerin kendilerine ait mallarını veya her türlü ekonomik değerlerini ve haklarını mülkiyetten çıkartıp, belirli bir amaçla hayır ve hizmete tahsis etmesinden oluşan tüzel kişiliğe ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Sendika
B
Vakıf
C
Kooperatif
D
Dernek
E
Yardım kuruluşları
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Vakıf adı verilmektedir.
Soru 68
Belirli ve ortak bir amaca ulaşmak üzere bireylerin ekonomik varlıklarını birleştirmek suretiyle oluşturdukları kurumlara ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Sendika
B
Vakıf
C
Kooperatif
D
Dernek
E
Yardım kuruluşları
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Kooperatif adı verilir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi kamu müdahalesinin ortaya çıkış nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Devlet Anlayışındaki Değişim
B
Siyasi Partiler Arasındaki Rekabet
C
Devletin-Kamu Sektörünün Büyümesi
D
Piyasa Başarısızlıklarına Müdahale Anlayışının Gelişmesi
E
Bireysel Gelişimin Hızlanması
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. Bireysel Gelişimin Hızlanması bu nedenler arasında bulunmaz.
Soru 70
Bilginin en değerli kaynak ve en temel ürün olduğu; iletişim ve enformasyon teknolojilerindeki gelişmelerin biçimlendirdiği yeni bir toplumsal yapıyı ifade eden kavrama ne denir?
Seçenekler
A
Enformasyon toplumu
B
Tüketim toplumu
C
Gösteri toplumu
D
Sanayi toplumu
E
Gelişmiş toplum
Açıklama:
Doğru cevap A'dır. Enformasyon toplumudur.
Soru 71
Devlet gücü ile ekonomik ve/veya sosyal bir gelişmenin ortaya çıkardığı problemlerin giderilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Düzen
B
Toplumsal nizam
C
Aşayiş
D
Kamu müdahalesi
E
Müdahale
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. Kamu müdahalesidir.
Ünite 5
Soru 1
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamındaki ilk somut adım hangi kuruluş ile atılmıştır?
Seçenekler
A
Hristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu
B
Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu
C
Uluslararası İşçi Derneği
D
I. Enternasyonel
E
Kızıl Sendikalar Enternasyoneli
Açıklama:
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım, 1864 yılında Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde kurulan Uluslararası İşçi Derneği ile olmuştur. Uluslararası İşçi Derneği, 28 Eylül 1864’de I. Enternasyoneli, 1889’da ise II. Enternasyoneli oluşturmuştur. Bu tarihten sonra çok sayıda toplantı yapılmış ve nihayet 1913 yılında Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu kurulmuştur. Bunları, 1920 yılında Hristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu ve 1921 yılında Kızıl Sendikalar Enternasyonelinin kurulması izlemiştir. Ayrıca, aynı yıllarda değişik iş kollarında federasyonlar ve Meslek Sekreterlikleri kurulmuştur.
Soru 2
Uluslararası Çalışma Örgütü hangi anlaşma çerçevesinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Versay Barış Antlaşması
B
Birleşmiş Milletler Anlaşması
C
Maastricht Antlaşması
D
Roma Antlaşması
E
Avrupa Birliği Antlaşması
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur. Milletler Cemiyeti ve ILO’nun kuruluşu, dünya barışının kurulmasına, siyasal barışın yetmeyeceğini, bunun mutlaka sosyal barış ile desteklenmesi gerektiğini göstermek bakımından önemlidir.
Soru 3
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün en üst karar organı hangisidir?
Seçenekler
A
Yönetim Kurulu
B
Uluslararası Çalışma Konferansı
C
Çalışma Bürosu
D
Teknik Komite
E
Üst Kurul
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Konferansı Uluslararası Çalışma Örgütü'nün en üst karar organıdır. Çalışma yaşamıyla ilgili güncel sorunların tartışıldığı, sözleşme ve tavsiye kararlarının alındığı, uluslararası çalışma standartlarının tespit edildiği ve üye ülkelerde uygulanmasının denetlendiği, üye ülkelerin katkılarıyla finanse edilen ILO bütçesinin kabul edildiği, faaliyet programının belirlendiği ve her üç yılda bir Yönetim Kurulu üyelerinin seçildiği yer Uluslararası Çalışma Konferansıdır. Bu özellikleri ile Konferans, parlamenter rejimlerde bir ülkenin parlamentosu gibi örgütün yasama organı niteliğini taşır. Konferans çalışmaları, oluşturulan Komiteler eliyle yürütülmektedir.
Soru 4
- Konferans toplantılarının gündeminde yer alan çeşitli maddeler konusunda dokümanlar hazırlamak.
- Yönetim Kurulu’nun uygun göreceği dillerde, uluslararası önem arzeden sanayi ve istihdam sorunları ile ilgili yayınları basmak ve yayınlamak.
- Konferans kararları esas alınarak mevzuat hazırlamak.
- AB’ye ve üye devletlere, Avrupa genelindeki işsizlik konularında nesnel ve karşılaştırılabilir bilgi ve veri sağlamak.
- Endüstriyel yaşam ve çalışma koşullarına ilişkin uluslararası sözleşmeler akdetmek amacıyla Konferans’ta görüşülmesi önerilen konuların incelemek.
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, IV, V
C
I ve III
D
I, II, III, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Çalışma Bürosu'nun görevleri, ILO Anayasası’nın 10. maddesinde şu şekilde belirtilmiştir:
1- Endüstriyel yaşam ve çalışma koşullarına ilişkin uluslararası sözleşmeler akdetmek amacıyla Konferans’ta görüşülmesi önerilen konuların incelenmesi ve Konferans veya Yönetim Kurulu’nca istenilen özel araştırmaların yürütülmesi ile ilgili konularda bilgilerin toplanıp dağıtılmasını sağlanması.
2- Yönetim Kurulu’nun kendisine verebileceği direktifler saklı kalmak kaydıyla, Büro:
1- Endüstriyel yaşam ve çalışma koşullarına ilişkin uluslararası sözleşmeler akdetmek amacıyla Konferans’ta görüşülmesi önerilen konuların incelenmesi ve Konferans veya Yönetim Kurulu’nca istenilen özel araştırmaların yürütülmesi ile ilgili konularda bilgilerin toplanıp dağıtılmasını sağlanması.
2- Yönetim Kurulu’nun kendisine verebileceği direktifler saklı kalmak kaydıyla, Büro:
- Konferans toplantılarının gündeminde yer alan çeşitli maddeler konusunda dokümanlar hazırlamak,
- İstekleri üzerine, Konferans kararları esas alınarak mevzuat hazırlanması, idari uygulamaların ve denetim sistemlerinin geliştirilmesi için uygun her türlü yardımı, gücü nispetinde hükümetlere sağlamak,
- Sözleşmelere etkin bir yürürlük kazandırılması bağlamında bu Anayasa hükümlerince istenen görevleri yerine getirmek,
- Yönetim Kurulu’nun uygun göreceği dillerde, uluslararası önem arzeden sanayi ve istihdam sorunları ile ilgili yayınları basmak ve yayınlamaktır.
Soru 5
Hangisi temel Uluslarararası Çalışma Örgütü sözleşmeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
B
100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
C
105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
D
138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
E
İş Sağlığı ve Güvenliği Sözleşmesi
Açıklama:
Temel Uluslarararası Çalışma Örgütü Sözleşmeleri şunlardır;
- 29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
- 87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
- 98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
- 100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
- 105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
- 111 Sayılı Ayrımcılık (İstihdam ve Meslek) Sözleşmesi
- 138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
- 182 Sayılı Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri Sözleşmesi
Soru 6
I. Dünya Savaşı’nın ardından ülkeler arasında yaşanabilecek sorunları barışçı yollarla çözmek amacıyla kurulan kuruluş hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler
B
Milletler Cemiyeti
C
Avrupa Birliği
D
Avrupa Sosyal Fonu
E
Uluslararası Çalışma Örgütü
Açıklama:
Birleşmiş Milletler’in temeli sayılabilecek bu organizasyon, I. Dünya Savaşı’nın ardından, ülkeler arasında yaşanabilecek sorunları barışçı yollarla çözmek amacıyla kurulmuştu. Paris Barış Konferansı’nın 25 Ocak 1919’da yapılan toplantısında; uluslararası barışı ve güveni sağlayacak ve devam ettirecek bir örgüt kurulmasına karar verildi. Bu kararı yerine getirmek için bir komisyon kuruldu. Komisyon’un hazırladığı sözleşme 28 Nisan 1919 tarihinde Konferans Genel Kurulu’nda kabul edildi ve böylece Milletler Cemiyeti kurulmuş oldu.
Soru 7
Hangi düzenleme ile "sosyal diyalog" Avrupa Birliği sosyal politikasının resmi hedefleri arasında yer almıştır?
Seçenekler
A
Tek Avrupa Senedi
B
Yenilenmiş Lizbon Stratejisi
C
Maastricht Antlaşması
D
Roma Antlaşması
E
Avrupa Kömür Çelik Topluluğu Antlaşması
Açıklama:
AB’de sosyal diyaloğa ilişkin temel düzenleme, 1986 tarihli "Tek Avrupa Senedi" ile yapılmıştır. Bu düzenleme ile "sosyal diyalog" AB sosyal politikasının resmi hedefleri arasında yer almış ve Avrupa sosyal modelinin vazgeçilmez bir parçasını oluşturmuştur. Sosyal diyalog bu anlamda, sosyal tarafların katıldığı tartışmaları, görüşmeleri, müzakereleri ve ortak eylemleri içermektedir. Sosyal diyalog kapsamında ILO’nun sözleşmeleri çerçevesinde belirlenen standartlar, AB sosyal diyalog anlayışının önemli bir kısmını teşkil etmektedir.
Soru 8
Üçüncü yol kavramı kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Robert Gilpin
C
Immanuel Wallerstein
D
Tony Blair
E
Anthony Giddens
Açıklama:
1990’lı yıllarda sosyal demokrasi hareketinin içinde bulunduğu sıkıntılı durumun aşılmasında ve politik başarısızlıklarının önüne geçilmesindeki siyasi değişimi ifade etmekte kullanılan üçüncü yol kavramı, İngiltere’de Tony Blair yönetiminde yürütülen İngiliz reform hareketinin fikir adamı Anthony Giddens tarafından geliştirilmiştir.
Soru 9
Geniş kapsamlı ilk sendikal örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu
B
Dünya Sendikalar Federasyonu
C
Dünya Emek Konfederasyonu
D
Uluslararası Sendikalar Federasyonu
E
Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu
Açıklama:
İşçi kesiminin uluslararası düzeyde ilk dayanışma girişimleri, Lyon’lu ipek işçilerinin girişimi ile 1832 yılında Fransa’da başlamış ise de geniş kapsamlı ilk sendikal örgüt 1913 yılında kurulan Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu'dur. Bunu, 1920 yılında kurulan Hıristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu ve 1923’te kurulan Kızıl Sendikalar Enternasyoneli izlemiştir. Ayrıca, çok sayıda meslek sekreterlikleri kurulmuştur. Sendikal örgütlenmeler ve sosyal politika aracı olarak öne çıkma konusunda asıl gelişmeler, II. Dünya Savaşı sonrasında görülmüştür. Bu dönemin güçlü örgütleri olarak öne çıkan, Dünya Sendikalar Federasyonu (WFTU), Dünya Emek Konfederasyonu (WCL), Uluslararası Sendikalar Federasyonu (ITUC) ve Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu (ICFTU) gibi örgütler II. Savaş sonrası kurulmuştur.
Soru 10
Hangisi, uluslararası sendikal hareketin, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu gibi kuruluşların politikalarıyla mücadele etmek için geliştirdiği 5 temel yaklaşım arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sendikaların üye kaybına bağlı zayıflamanın önüne geçmek için, sendikal birleşmelerin gerçekleştirilmeye çalışmak.
B
Uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisi
C
Toplumsal hareket sendikacılığı stratejisi.
D
Çok uluslu şirketlerle küresel çerçeve anlaşmalar sağlamaya çalışmak.
E
Toplumsal hareketlerle iş birliğinin geliştirilmesi stratejisi.
Açıklama:
Uluslararası sendikal hareket, küreselleşmenin öncü kuruluşu olarak kabul ettiği Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu ve Dünya Ticaret Örgütü gibi uluslararası kuruluşların politikalarıyla mücadele etmek için yeni yaklaşımlar geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu yaklaşımlardan birincisi, sendikaların üye kaybına bağlı zayıflamanın önüne geçmek için, sendikal birleşmelerin gerçekleştirilmeye çalışılmasıdır. İkincisi, uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisidir. Üçüncüsü, toplumsal hareketlerle iş birliğinin geliştirilmesi stratejisidir. Dördüncüsü, toplumsal hareket sendikacılığı stratejisidir. Beşincisi, çok uluslu şirketlerde örgütlenme stratejisidir. Sendikal hareket, son yıllarda çok uluslu şirketlerle küresel çerçeve anlaşmalar sağlamaya çalışmaktadır. Bu da yeni bir stratejidir.
Soru 11
Çocuk işgücünün kullanımının sınırlandırılması ve haftada bir gün tatil hakkının tanınması yönündeki ilk resmi girişimleri başlatan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fransa
B
İtalya
C
Almanya
D
İsveç
E
Rusya
Açıklama:
İlk girişimler bireysel düzeyde kalmış ve sonuçları başarısız olmuştur. Ancak, İngiltere’de Robert Owen’ın 1830-1840 yılları arasında, Fransa’da Daniel Le Grand’ın 1840-1855 yılları arasında, İngiltere, Almanya, Fransa ve Rusya hükûmetlerine başvurarak çocuk işgücünün kullanımının sınırlandırılması ve haftada bir gün tatil hakkının tanınması yönündeki çabaları önemli çalışmalardır. Bu hareketler öncü hareketler olmak açısından önemlidir. Ancak, ilk resmi girişimleri 1881 yılında başlatan ülke İsviçre’dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 12
Versay Barış Antlaşması hangi yılda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1917
B
1918
C
1919
D
1920
E
1921
Açıklama:
1919 yılında imzalanan Versay Barış Antlaşması sonrasında kurulan Milletler Cemiyeti ve Uluslararası Çalışma Örgütünün kuruluşunda, siyasal barışın tek başına yeterli olmayacağı ve bunun sosyal barış ile desteklenmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Milletler Cemiyetinin amacı olan “evrensel barış”ın ancak sosyal adalet ile mümkün olabileceğine Antlaşma’nın ön sözünde yer verilmesi, başlangıçtaki rekabetin eşitlenmesi düşüncesinden ne kadar uzaklaşıldığını göstermek bakımından önemlidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım olarak kabul edilen organizasyon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası İşçi Derneği
B
I. Enternasyoneli
C
II. Enternasyoneli
D
Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu
E
Hristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu
Açıklama:
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım, 1864 yılında Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde kurulan Uluslararası İşçi Derneği ile olmuştur. Uluslararası İşçi Derneği, 28 Eylül 1864’de I. Enternasyoneli, 1889’da ise II. Enternasyoneli oluşturmuştur. Bu tarihten sonra çok sayıda toplantı yapılmış ve nihayet 1913 yılında Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu kurulmuştur. Bunları, 1920 yılında Hristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu ve 1921 yılında Kızıl Sendikalar Enternasyonelinin kurulması izlemiştir. Ayrıca, aynı yıllarda değişik iş kollarında federasyonlar ve Meslek Sekreterlikleri kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 14
Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Örgütü
B
Birleşmiş Milletler
C
İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı
D
Dünya Sağlık Örgütü
E
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur. Milletler Cemiyeti ve ILO’nun kuruluşu, dünya barışının kurulmasına, siyasal barışın yetmeyeceğini, bunun mutlaka sosyal barış ile desteklenmesi gerektiğini göstermek bakımından önemlidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 15
10 Mayıs 1944 tarihinde imzalanan ve emeğin ticari bir mal olmadığına vurgu yapan belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Versay Barış Antlaşması
B
Filadelfiya Bildirisi
C
Çalışma Yaşamında Temel İlke ve Haklar Bildirgesi
D
29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
E
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
Açıklama:
1944 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda ka- bul edilen ve ILO Anayasası’na eklenen 10 Mayıs 1944 tarihli “Filadelfiya Bildirisi” ile ILO’nun amaçları ve çalışma konuları yeniden ve daha güçlü biçimde belirlenmiştir. Bu Bildirge, emeğin ticari bir mal olmadığına vurgu yapmaktadır. Dernek kurma ve ifade özgürlüğünün ilerlemenin vazgeçilmez bir şartı olduğuna işaret etmektedir. Yoksulluğun herkesin refahını tehdit eden bir tehlike olduğunu belirtmekte ve ihtiyaca karşı mücadelenin, her ulusun kendi ülkesi içerisinde, kamu yararının sağlanması amacıyla işçi, işveren ve hükûmet temsilcilerinin eşit temsili ve katılımıyla birlikte verilmesi gerektiğini kararlaştırmaktadır. Bu özellikleri ile Filadelfiya Bildirgesi uluslararası sosyal politika açısından özel bir önem taşımaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 16
Uluslararası Çalışma Örgütü'ne üye ülke sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
185
B
186
C
187
D
188
E
189
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü'ne üye 186 ülke bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Teşkilatına üye olan ülkeler, Uluslararası Çalışma Örgütü Ana Sözleşmesi’nden doğan yükümlülükleri kabul ettiklerini bildirmeleri halinde üye olabilmektedirler. BM’ye üye olmayan bir ülke ise ancak Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı kararıyla üyeliğe alınmaktadır. Üyelikten çekilme ise Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Müdürü’ne yapılacak bir bildirimle mümkün olabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 17
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün en üst karar organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Konferansı
B
Yönetim Kurulu
C
Çalışma Bürosu
D
Araştırma Merkezi
E
Eğitim Merkezi
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Konferansı örgütün en üst karar organıdır. Çalışma yaşamıyla ilgili güncel sorunların tartışıldığı, sözleşme ve tavsiye kararlarının alındığı, uluslararası çalışma standartlarının tespit edildiği ve üye ülkelerde uygulanmasının denetlendiği, üye ülkelerin katkılarıyla finanse edilen Uluslararası Çalışma Örgütü'nün bütçesinin kabul edildiği, faaliyet programının belirlendiği ve her üç yılda bir Yönetim Kurulu üyelerinin seçildiği yer Uluslararası Çalışma Konferansıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Çalışma Örgütünün daimi sekreteryasını oluşturur?
Seçenekler
A
Yönetim Kurulu
B
Uluslararası Çalışma Konferansı
C
Çalışma Bürosu
D
İdare Mahkemesi
E
Araştırma Merkezi
Açıklama:
Çalışma Bürosu, Uluslararası Çalışma Örgütünün daimi sekreteryasını oluşturur. Yönetim Kurulu ve beş yılda bir seçilen Genel Müdür yönetiminde hazırladığı tüm faaliyetlerin merkezidir. Büro Cenevre’deki merkezinde 110’un üzerindeki ulustan yaklaşık 1900 görevliyi istihdam etmektedir ve dünyada 40 alan ve bölge ofisi bulunmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Uluslararası Çalışma Örgütünün cinsiyet farklılığına bağlı olarak ücretlerin farklılaştırılamayacağını karara bağlayan sözleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
B
87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
C
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
D
100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
E
105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
Açıklama:
100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi erkek ve kadınların eşit işlerde eşit ücret ve sosyal haklara sahip olmalarını öngörmektedir. Ücret gibi çalışma barışını yakından ilgilendiren ve çalışma hayatının en önemli konularından birisi ile ilgili olarak yapılan bu sözleşme, ücrette ayırımcılık yapılamayacağını, özellikle cinsiyet farklılığına bağlı olarak ücretlerin farklılaştırılamayacağını karara bağlamaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Roma Antlaşması’nı imzalayarak Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Belçika
B
İtalya
C
Fransa
D
Lüksemburg
E
Polonya
Açıklama:
Avrupa devletlerinden Belçika, Federal Almanya, Lüksemburg, Fransa, İtalya ve Hollanda II. Dünya Savaşı’ndan yıkımla çıkan Avrupa’yı yeniden inşa edebilmek ve siyasal barış yanında kalıcı bir sosyal barışı da gerçek- leştirebilmek için, önce 1951 yılında Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu’nu daha sonra da 1957 yılında Roma Antlaşması’nı imzalayarak Avrupa Ekonomik Top- luluğu (AET)’nu kurmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkışında rol oynayan gelişmelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Tekelleşen şirketler
B
Genişleyen ticaret
C
Artan iç ve dış göçler
D
Dünya savaşları
E
Ekonomik krizler
Açıklama:
Sanayi Devrimi sonrası artan üretim, genişleyen ticaret, artan iç ve dış göç, denizaşırı ilişkiler ülkeler arasındaki ilişkilerin de genişlemesine neden olmuştur. Yaşanan iki büyük savaş, büyük ekonomik buhran (1929 Ekonomik Buhranı), sıklaşan ekonomik krizler ve özellikle küresel ekonomik gelişmeler, ekonomik ve sosyal sorunları daha da derinleştirmiştir. Derinleşen ve daha karmaşık hale gelen sorunları ülkelerin tek başına aşması imkânsız hale gelmiştir. Artan iç ve dış ticarete bağlı olarak, bir ülke kendi ekonomisinde sorun yaşamasa bile, ticari ilişki içerisinde olduğu ülkelerin sorunlarından etkilenmektedir. Eğer ülkenin ekonomisi sorunlara karşı dayanıklı ve sorunların bir kısmını dışarıya yansıtma gücüne sahip değilse, sorunlar daha da derinleşebilir. Bu nedenle, sorunların çözülmesinde ülkeler arası ilişkiler çoğu zaman gerekli hatta kaçınılmazdır.
Soru 22
Uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkmasının temel gerekçesi nedir?
Seçenekler
A
İki kutuplu dünya düzenine son vermek
B
Sorunların birlikte çözümlenmesi
C
Sosyal eşitsizliklerin önüne geçmek
D
Sömürüden eşit pay almak
E
Ticarete uluslararası kurallar getirmek
Açıklama:
Uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkışı, ülkelerin ekonomik ve sosyal politikalarının karşılıklı etkileşiminin bir sonucu olarak ortaya çıkan sorunların birlikte çözümlenmesi düşüncesinin gelişmesinin bir sonucudur.
Soru 23
Sosyal politika ve anlayışı konusunda en büyük etkiyi oluşturan düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Hümanizm
C
Marksizm
D
Nazizm
E
Kapitalizm
Açıklama:
Özellikle Marksist anlayışın güç kazanması ile birlikte, sosyal politika tedbirleri ve araçları konusunda, batılı ülkeler ile karşıtları arasında önemli ayrışmalar yaşanmıştır. Ancak, bu ayrışmalar da sosyal politika anlayışına zenginlik katmıştır.
Soru 24
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım olarak değerlendirilen kuruluş hangisidir?
Seçenekler
A
I. Enternasyonel
B
II. Enternasyonel
C
Kızıl Sendikalar Enternasyoneli
D
Uluslararası İşçi Derneği
E
Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu
Açıklama:
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım, 1864 yılında Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde kurulan Uluslararası İşçi Derneği ile olmuştur. Uluslararası İşçi Derneği, 28 Eylül 1864’de I. Enternasyoneli, 1889’da ise II. Enternasyoneli oluşturmuştur. Bu tarihte sonra çok sayıda toplantı yapılmış ve nihayet 1913 yılında Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu kurulmuştur.
Soru 25
Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi faaliyet alanına göre diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler
B
Dünya Sağlık Örgütü
C
İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı
D
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Zaman içerisinde ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal alanda yaşanan gelişmelere bağlı olarak uluslararası alanda faaliyet göstermek amacıyla bazı kuruluşlar ortaya çıkmıştır. Bunların en önemlileri, Birleşmiş Milletler (UN), İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Örgütü (UAC) ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) gibi başka uluslararası kuruluşlar da ortaya
çıkmıştır. Avrupa Birliği ise bölgesel sorunların çözümlenmesi amacıyla kurulmuştur.
çıkmıştır. Avrupa Birliği ise bölgesel sorunların çözümlenmesi amacıyla kurulmuştur.
Soru 26
Temel amacı olan evrensel barışın, ancak sosyal adalet temeli üzerine oturduğu takdirde mümkün olacağını savunan kuruluş hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
B
Birleşmiş Milletler (UN)
C
Avrupa Birliği (AB)
D
Avrupa Konseyi (COE)
E
Avrupa Komisyonu (EC)
Açıklama:
ILO’nun temel amacı olan evrensel barışın, ancak sosyal adalet temeli üzerine oturduğu takdirde mümkün olacağı, Anayasası'nda yer almaktadır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi temel ILO sözleşmelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
B
Toplantı ve Yürüyüş Hakkı Sözleşmesi
C
Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
D
Eşit Ücret Sözleşmesi
E
Toplu Pazarlık Sözleşmesi
Açıklama:
Verilen yanıtlardan toplantı ve yürüyüş hakkı sözleşmesi, temel ILO sözleşmelerinden değildir.
Soru 28
Türkiye, ILO'nun uluslararası çalışma sözleşmelerinden kaç tanesini onaylayarak onaylayarak ulusal mevzuatına katmıştır?
Seçenekler
A
Tamamını
B
49
C
59
D
129
E
149
Açıklama:
Türkiye, aralarında temel çalışma haklarına ilişkin 8 sözleşmenin de bulunduğu uluslararası çalışma sözleşmelerinden 59’unu onaylayarak ulusal mevzuatına katmıştır. Ancak burada sorulması gereken asıl soru, 189 Sözleşme’ye karşılık niçin hala 59 Sözleşme onaylamış olduğumuzdur. Üye olmak için müracaat ettiğimiz Avrupa Birliği’nin üyesi ülkeler, Türkiye’nin iki katından daha fazla sözleşme onaylamıştır.
Soru 29
Milletler Cemiyeti hangi tarihte dağılmıştır?
Seçenekler
A
1943
B
1944
C
1945
D
1946
E
1947
Açıklama:
Cemiyet, tüm çabalara rağmen II. Dünya Savaşı’nın çıkmasını engelleyemedi. Savaş sonrası 18 Nisan 1946’da Cenevre’de toplanan Genel Kurul Toplantısı’yla Cemiyetin dağılmasına karar verildi.
Soru 30
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi kuruluşun en temel belgesidir?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği
B
Uluslararası Çalışma Örgütü
C
Dünya Emek Konfederasyonu
D
Avrupa Sosyal Fonu
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
BM örgütü, dünya ve Türkiye kamuoyunda daha çok yaşanılan siyasal krizler sırasında üstlendiği roller ile bilinmektedir. Ancak yapmış olduğu uluslararası sözleşmeler ile sosyal barış ve sosyal adaletin sağlanması için de önemli görevler üstlenmektedir. BM’in en çok bilinen belgesi, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’dir. Diğer bilinen sözleşmeleri ise, “Çocuk Haklarına Dair”, “Ekonomik, Toplumsal ve Kültürel Haklar”, “Her Çeşit Irk Ayırımcılığının Kaldırılmasına İlişkin”, “Kadınlara Karşı Her Çeşit Ayırımcılığın Önlenmesi”, “Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin”, “Sığınanların Statüsüne İlişkin”, “Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair” ve “Engellilerin Haklarına İlişkin” uluslararası sözleşmelerdir.
Soru 31
Hangileri kapitalizmin ürettiği sorunlara çözüm aramış ve uluslararası sosyal politika araçlarının doğumuna kaynaklık etmiş akımlardandırlar?
- Ütopik Sosyalistler
- Sosyal Hristiyanlık
- Kürsü Sosyalizmi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yanıt E. Ütopik Sosyalistler, Sosyal Hristiyanlık, Kürsü Sosyalizmi, Müdahalecilik ve Dayanışmacılık akımı gibi akımlar, hep kapitalizmin ürettiği sorunlara çözüm aramış ve uluslararası sosyal politika araçlarının doğumuna kaynaklık etmişlerdir. Aynı şekilde, ilk örgütlü hareketler şeklinde karşımıza çıkan, 1856 yılındaki “Yardımseverlik Uluslararası Kongresi” ve 1864 yılında yapılan Birinci Enternasyonel, düşünce ve eylem alanında önem taşıyan adımlardır.
Soru 32
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütünün kısaltması hangisidir?
Seçenekler
A
ILO
B
WHO
C
UN
D
OECD
E
WWO
Açıklama:
Yanıt A. ILO: International Labour Organisation
Soru 33
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1907
B
1919
C
1923
D
1938
E
1945
Açıklama:
Yanıt B. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur.
Soru 34
Verilenlerden hangileri sosyal politikanın uluslararası araçlarının ortaya çıkış nedenlerindendirler?
- Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
- Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
- Uluslararası rekabetin eşitlenmesi düşüncesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilenlerin hapsi nedenlerdendir. Yanıt E.
Soru 35
Verilenlerden hangileri Avrupa Birliği’nin temel organlarındandırlar?
- Avrupa Parlamentosu
- AB Bakanlar Kurulu
- AB Konseyi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Yanıt E.
Soru 36
Uluslararası Çalışma Örgütünün daimi sekreteryasını oluşturan birimi hangisidir?
Seçenekler
A
Çalışma Bürosu
B
Yönetim Kurulu
C
Uluslararası Çalışma Konferansı
D
Eğitim Merkezi
E
İdare Mahkemesi
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütünün daimi sekreteryasını oluşturur. Yönetim Kurulu ve beş yılda bir seçilen Genel Müdür yönetiminde hazırladığı tüm faaliyetlerin merkezidir. Büro Cenevre’deki merkezinde 110’un üzerindeki ulustan yaklaşık 1900 görevliyi istihdam etmektedir ve dünyada 40 alan ve bölge ofisi bulunmaktadır. Bunlara ek olarak teknik iş birliği programı çerçevesinde yaklaşık 600 uzman dünyanın çeşitli bölgelerinde görevlerini yürütmektedirler. ILO’ya uluslararası örgüt olma niteliğini kazandıran en önemli özellik, Çalışma Bürosu’nun değişik uluslardan çalıştırdığı çok sayıdaki personel ve uzmandır
Soru 37
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) hangi anlaşma ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
Cenevre Barış Anlaşması
B
Versay Barış Anlaşması
C
Ankara Barış Anlaşması
D
Lozan Barış Anlaşması
E
Kadeş Barış Anlaşması
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur.
Soru 38
1944 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilen ve ILO Anayasası’na eklenen 10 Mayıs 1944 tarihli hangi bildirge ile ILO’nun amaçları ve çalışma konuları yeniden ve daha güçlü biçimde belirlenmiştir?
Seçenekler
A
Filadelfiya Bildirisi
B
Bağımsızlık Bildirisi
C
Paris Bildirisi
D
Cenevre Bildirisi
E
Lozan Bildirisi
Açıklama:
Yanıt A. 1944 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilen ve ILO Anayasası’na eklenen 10 Mayıs 1944 tarihli “Filadelfiya Bildirisi” ile ILO’nun amaçları ve çalışma konuları yeniden ve daha güçlü biçimde belirlenmiştir. Özellikle çalışma hayatına ilişkin sorunlara çözüm bulunması ve ücretlilerin durumunu yakından etkileyen ekonomik sorunlarla uğraşılması benimsenmiştir .
Soru 39
ILO üyesi kaç ülke vardır.
Seçenekler
A
56
B
98
C
125
D
186
E
207
Açıklama:
Yanıt D. Üyesi olan 186 ülkede, yaptığı sözleşme ve aldığı tavsiye kararlarını aynı anda uygulatma becerisine sahip başka bir uluslararası sosyal politika kurumundan söz etmek mümkün değildir. Zaman zaman ILO, gelişmiş ülkelerin politikalarına hizmet eden bir kuruluş olmakla suçlanmaktadır. Ancak emeği çalışma hayatının güçlüklerine karşı koruyan, kadınları ve çocukları özel olarak koruması altına alan ve din, mezhep, ırk, renk, kadın ve göçmen gibi her türden ayırımcılıkla mücadele eden bir yapı olma özelliği, Örgütü önemli kılmaktadır.
Soru 40
İLO'nun 29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi hangi yıl yapılmıştır?
Seçenekler
A
1918
B
1930
C
1942
D
1945
E
1970
Açıklama:
Yanıt B. 1930 yılında yapılan bu Sözleşme ile zorla ya da zorunlu çalıştırmanın her tür biçimine son verilmesini öngörmektedir. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’na ve I. Dünya Savaşı’nın ağır tahribatına rağmen ILO’nun bu sözleşmeyi yapması, Örgütün sosyal barış ve sosyal adaleti sağlama özelliğinin ne kadar güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.
Soru 41
- Ekonomik yönden güçsüz olanların korunmasını sağlamak
- Sosyal barışı ve adaleti tesis etmek
- Bankacılık sistemini güçlendirmek
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sosyal Politika tanımlarında üzerinde birleşilen unsur; toplumun ekonomik yönden güçsüz, bağımlı çalışan ve özel olarak korunmaya muhtaç kesimlerinin korunmasına yönelik tedbir geliştirilmesidir. Bu yolla sosyal barış ve adaleti korumak amaçlanmaktadır. Esas olan ülkelerin ürettikleri ulusal politikalarla bu amaca ulaşmalarıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Bozulan ekonomik ve sosyal dengeleri düzeltmek, sonuçlarını hafifletmek, tehdit altındaki sosyal adaleti düzeltmek ve eşitsizlikleri azaltmak için uluslararası kurumlar aracılığı ile geliştirilen, uluslararası ya da bölgesel düzeyde tedbirler, hukuki düzenlemeler, sözleşmeler, ikili ya da çok taraflı anlaşmalar “.....................” olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Yukarıdaki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Uluslararası Sosyal Politika Araçları
B
Ulusal Sosyal Politika Araçları
C
Bölgesel Sosyal Politika Araçları
D
Uluslararası Çalışma Sözleşmeleri
E
Uluslararası Çalışma Standartları
Açıklama:
Uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkışı, ülkelerin ekonomik ve sosyal politikalarının karşılıklı etkileşiminin bir sonucu olarak ortaya çıkan sorunların birlikte çözümlenmesi düşüncesinin gelişmesinin bir sonucudur. Bozulan ekonomik ve sosyal dengeleri düzeltmek, sonuçlarını hafifletmek, tehdit altındaki sosyal adaleti düzeltmek ve eşitsizlikleri azaltmak için uluslararası kurumlar aracılığı ile geliştirilen, uluslararası ya da bölgesel düzeyde tedbirler, hukuki düzenlemeler, sözleşmeler, ikili ya da çok taraflı anlaşmalar “Uluslararası Sosyal Politika Araçları” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
- Ulusal sosyal politikaların yeterli olması
- Uluslararası rekabetin eşitlenme düşüncesi
- Mesleki örgütlerin ulusal organizasyonlara katılma çabaları
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ulusal sosyal politikaların yetersiz olması, uluslararası rekabetin eşitlenme düşüncesi, mesleki örgütlerin uluslararası organizasyonlara katılma çabaları uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkış nedenlerindendir. Doğru cevap C'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkış nedenlerinden en önemli olanıdır?
Seçenekler
A
Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
B
Düşünce alanında yaşanan değişim
C
Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
D
Uluslararası rekabetin eşitlenmesi düşüncesi
E
Mesleki örgütlerin uluslararası organizasyonlara katılma çabaları
Açıklama:
Ülkeler arasında ortaya çıkan rekabet eşitsizliklerine çözüm üretebilmek amacı ile bir taraftan Batı toplumlarında ekonomik, sosyal ve teknolojik alanlardaki kaybedilen üstünlüğün sorumlusu olarak görülen emek yanlısı politikalar, refah politikaları ve sendikalar sorgulanmaktadır. Diğer taraftan da Çin ve Hindistan’ın başını çektiği üçüncü dünya ülkelerinde ortaya çıkan düşük ücretler ve çalışanların temel hakları gibi konularda, gelişmiş ülkeler aleyhine rekabeti bozan davranışların önüne geçilmesine ve çalışma standartları oluşturulmasına yönelik düşünceler hız kazanmıştır. Bu yöndeki çalışmalar, uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkışındaki en önemli nedeni oluşturmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 45
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemli olanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı
B
Dünya Sağlık Örgütü
C
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü
D
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü
E
Uluslararası Çalışma Örgütü
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 46
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) faaliyetlerinin temelindeki düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensel barışın ancak toplumların zenginleşmesi ile gerçekleştirilebileceği
B
Evrensel barışın ancak sosyal adaletin sağlanması ile gerçekleştirilebileceği
C
Evrensel barışın ancak devletlerin güçlenmesi ile gerçekleştirilebileceği
D
Evrensel barışın ancak silahların yok edilmesi ile gerçekleştirilebileceği
E
Evrensel barışın ancak demokrasi ve laiklik ile gerçekleştirilebileceği
Açıklama:
Milletler Cemiyeti ve ILO’nun kuruluşu, dünya barışının kurulmasına, siyasal barışın yetmeyeceğini, bunun mutlaka sosyal barış ile desteklenmesi gerektiğini göstermek bakımından önemlidir. Nitekim ILO’nun temel amacı olan evrensel barışın, ancak sosyal adalet temeli üzerine oturduğu takdirde mümkün olacağının Antlaşma’nın ön sözünde yer alması bunu doğrulamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 47
Birleşmiş Milletler'in ilk uzmanlık kuruluşu olarak hizmet veren örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Sağlık Örgütü
B
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü
C
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü
D
Uluslararası Çalışma Örgütü
E
İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 1946 yılında Birleşmiş Milletler Teşkilatı ile imzaladığı özel bir anlaşma ile yaşam ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi konusunda çaba gösteren özerk bir statüye kavuşmuş ve BM’nin ilk uzmanlık kuruluşu olarak hizmet vermeye başlamıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 48
İşe kabulde asgari yaşın zorunlu temel eğitimin tamamlandığı yaştan daha düşük olamayacağını öngörerek çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasını amaçlamayan uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
B
111 Sayılı Ayrımcılık (İstihdam ve Meslek) Sözleşmesi
C
182 Sayılı Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri Sözleşmesi
D
29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
E
100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
Açıklama:
138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi 1973 yılında kabul edilmişitir. Sözleşme, 1995 yılında yapılan Çalışma Konferansı’ndan sonra temel insan haklarını ilgilendiren sözleşmelerin arasına alınmıştır. İşe kabulde asgari yaşın zorunlu temel eğitimin tamamlandığı yaştan daha düşük olamayacağını öngörerek çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Türkiye ILO tarafından kabul ileri sürülen 189 uluslararası çalışma sözleşmesinden kaçını imzalamıştır?
Seçenekler
A
19
B
39
C
59
D
89
E
109
Açıklama:
Türkiye, aralarında temel çalışma haklarına ilişkin 8 sözleşmenin de bulunduğu uluslararası çalışma sözleşmelerinden 59’unu onaylayarak ulusal mevzuatına katmıştır. Ancak burada sorulması gereken asıl soru, 189 Sözleşme’ye karşılık niçin hala 59 Sözleşme onaylamış olduğumuzdur. Üye olmak için müracaat ettiğimiz Avrupa Birliği’nin üyesi ülkeler, Türkiye’nin iki katından daha fazla sözleşme onaylamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 50
Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üyelik başvurusu hangi temel gerekçe öne sürülerek reddedilmiştir?
Seçenekler
A
Türkiye'nin adalet sisteminde sorunların olması
B
Türkiye'nin toplumsal yapısında sorunların olması
C
Türkiye'nin bankacılık sistemindeki aksaklıkların olması
D
Dini inançlardaki farklılıklar
E
Türkiye'nin kalkınma düzeyinin yetersiz olması
Açıklama:
Türkiye’nin AB'ye müracaatı üzerine, kalkınma düzeyinin tam üyeliğin gereklerini yerine getirmeye yeterli olmadığı bildirilmiş ve tam üyelik koşulları gerçekleşinceye kadar geçerli olacak bir ortaklık anlaşması imzalanması önerilmiştir. Söz konusu anlaşma 12 Eylül 1963 tarihinde Ankara’da imzalanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
I. Uluslararası rekebetin arttırılması düşüncesi
II. Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
III. Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
Yukarıdakilerden hangileri sosyal politikanın uluslararası araçlarının ortaya çıkış nedenleri arasında yer alır?
II. Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
III. Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
Yukarıdakilerden hangileri sosyal politikanın uluslararası araçlarının ortaya çıkış nedenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçlarının ortaya çıkış nedenleri şu şekilde sıralanabilir;
-Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
-Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
-Uluslararası rekabetin eşitlenmesi düşüncesi
-Düşünce alanında yaşanan değişimler
-Mesleki örgütlerin uluslararası organizasyonlara katılma çabaları.
-Ulusal sosyal politikaların yetersizliği
-Siyasal barışın ancak sosyal adaletle sağlanabileceği düşüncesi
-Uluslararası rekabetin eşitlenmesi düşüncesi
-Düşünce alanında yaşanan değişimler
-Mesleki örgütlerin uluslararası organizasyonlara katılma çabaları.
Soru 52
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1920
C
1921
D
1922
E
1923
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi ILO’nun kabul ettiği ilk sözleşmelerin konuları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çalışma süreleri
B
Çocukların gece çalıştırılmasının yasaklanması
C
İş teftişine ilişkin düzenlemeler
D
Sanayide asgari çalışma yaşına ilişkin düzenlemeler
E
Kadınların gece çalıştırılmasının sınırlanması ve yasaklanması
Açıklama:
ILO’nun ilk uluslararası konferansı olan Washington toplantısında 6 sözleşme ve 6 tavsiye kararı kabul etmiştir. İlk sözleşmeler çalışma süreleri, analığın korunması, işsizliğe karşı koruma, kadınların gece çalıştırılmasının sınırlanması ve yasaklanması, sanayide asgari çalışma yaşına ilişkin düzenlemeler ve çocukların gece çalıştırılmasının yasaklanması gibi konularda olmuştur. I. Dünya Savaşı’nın hemen
sonrasında bu sözleşmeler ile günlük ve haftalık çalışma sürelerinin 8 ve 48 saat olarak belirlenmesi, işsizliğin tehlikelerine karşı insanların korunması ve ücretsiz kamusal istihdam bürolarının kurulmasının kabul edilmesi, kadınların doğum öncesinde ve sonrasında istihdamda korunması, kadınların ve çocukların gece çalışmaları ve sanayide yapılan çalışmalara karşı özel olarak korunmaları sağlanmaya çalışılmıştır. Görüldüğü gibi ILO’nun kuruluş yıllarında ilk sözleşmeler, çalışma hayatının temel sorunları üzerinde yoğunlaşmıştır.
sonrasında bu sözleşmeler ile günlük ve haftalık çalışma sürelerinin 8 ve 48 saat olarak belirlenmesi, işsizliğin tehlikelerine karşı insanların korunması ve ücretsiz kamusal istihdam bürolarının kurulmasının kabul edilmesi, kadınların doğum öncesinde ve sonrasında istihdamda korunması, kadınların ve çocukların gece çalışmaları ve sanayide yapılan çalışmalara karşı özel olarak korunmaları sağlanmaya çalışılmıştır. Görüldüğü gibi ILO’nun kuruluş yıllarında ilk sözleşmeler, çalışma hayatının temel sorunları üzerinde yoğunlaşmıştır.
Soru 54
I. Emeğin ticari bir mal olmadığına vurgu yapmaktadır.
II. Dernek kurma ve ifade özgürlüğünün ilerlemenin vazgeçilmez bir şartı olduğuna işaret etmektedir.
III. 1954 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilmiştir ve ILO Anayasası’na eklenmiştir.
Filadelfiya Bildirisi'ne ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Dernek kurma ve ifade özgürlüğünün ilerlemenin vazgeçilmez bir şartı olduğuna işaret etmektedir.
III. 1954 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilmiştir ve ILO Anayasası’na eklenmiştir.
Filadelfiya Bildirisi'ne ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
1944 yılında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilen ve ILO Anayasası’na eklenen 10 Mayıs 1944 tarihli “Filadelfiya Bildirisi” ile ILO’nun amaçları ve çalışma konuları yeniden ve daha güçlü biçimde belirlenmiştir. Özellikle çalışma hayatına ilişkin sorunlara çözüm bulunması ve ücretlilerin durumunu yakından etkileyen ekonomik sorunlarla uğraşılması benimsenmiştir.
Bu Bildirge, emeğin ticari bir mal olmadığına vurgu yapmaktadır. Dernek kurma ve ifade özgürlüğünün ilerlemenin vazgeçilmez bir şartı olduğuna işaret etmektedir. Yoksulluğun herkesin refahını tehdit eden bir tehlike olduğunu belirtmekte ve ihtiyaca karşı mücadelenin, her ulusun kendi ülkesi içerisinde, kamu yararının sağlanması amacıyla işçi, işveren ve hükûmet temsilcilerinin eşit temsili ve katılımıyla birlikte verilmesi gerektiğini kararlaştırmaktadır. Bu özellikleri ile Filadelfiya Bildirgesi uluslararası sosyal politika açısından özel bir önem taşımaktadır.
Bu Bildirge, emeğin ticari bir mal olmadığına vurgu yapmaktadır. Dernek kurma ve ifade özgürlüğünün ilerlemenin vazgeçilmez bir şartı olduğuna işaret etmektedir. Yoksulluğun herkesin refahını tehdit eden bir tehlike olduğunu belirtmekte ve ihtiyaca karşı mücadelenin, her ulusun kendi ülkesi içerisinde, kamu yararının sağlanması amacıyla işçi, işveren ve hükûmet temsilcilerinin eşit temsili ve katılımıyla birlikte verilmesi gerektiğini kararlaştırmaktadır. Bu özellikleri ile Filadelfiya Bildirgesi uluslararası sosyal politika açısından özel bir önem taşımaktadır.
Soru 55
Çalışma Yaşamında Temel İlke ve Haklar Bildirgesi hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1985
B
1987
C
1988
D
1997
E
1998
Açıklama:
1998 yılında kabul edilen Çalışma Yaşamında Temel İlke ve Haklar Bildirgesi’nde, evrensel ve kalıcı bir barış için sosyal adaletin gerekli olduğu tekrar belirtilmiş ve 1919 yılında konulan amaçların kalıcılığına işaret edilmiştir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi ILO’nun temel sözleşmeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
B
87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
C
122 Sayılı İstihdam Politikası Sözleşmesi
D
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
E
100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
Açıklama:
8 temel sözleşme şu şekilde sıralanabilir;
-29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
-87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
-98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
-100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
-105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
-111 Sayılı Ayrımcılık (İstihdam ve Meslek) Sözleşmesi
-138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
-182 Sayılı Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri Sözleşmesi.
-29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi
-87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
-98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
-100 Sayılı Eşit Ücret Sözleşmesi
-105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
-111 Sayılı Ayrımcılık (İstihdam ve Meslek) Sözleşmesi
-138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
-182 Sayılı Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri Sözleşmesi.
Soru 57
Türkiye, aralarında temel çalışma haklarına ilişkin 8 sözleşmenin de bulunduğu 189 uluslararası çalışma sözleşmelerinden kaçını onaylayarak ulusal mevzuatına katmıştır?
Seçenekler
A
45
B
50
C
55
D
59
E
63
Açıklama:
Türkiye, aralarında temel çalışma haklarına ilişkin 8 sözleşmenin de bulunduğu uluslararası çalışma sözleşmelerinden 59’unu onaylayarak ulusal mevzuatına katmıştır. Ancak burada sorulması gereken asıl soru, 189 Sözleşme’ye karşılık niçin hala 59 Sözleşme onaylamış olduğumuzdur. Üye olmak için müracaat ettiğimiz Avrupa Birliği’nin üyesi ülkeler, Türkiye’nin iki katından daha fazla sözleşme onaylamıştır.
Soru 58
I. Üçüncü yol kavramı, İngiltere’de Tony Blair tarafından geliştirilmiştir.
II. 1990’lı yıllarda sosyal demokrasi hareketinin içinde bulunduğu sıkıntılı durumun aşılmasında ve politik başarısızlıklarının önüne geçilmesindeki siyasi değişimi ifade etmekte kullanılmaktadır.
III.Devletin düzenleyici rolünün, kamu harcamaları ile finansal dengeleri bozan bir niteliğe değil, piyasayı yönlendirici, aktif bir role sahip olması gerektiğini savunur.
“Üçüncü Yol” hareketine ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. 1990’lı yıllarda sosyal demokrasi hareketinin içinde bulunduğu sıkıntılı durumun aşılmasında ve politik başarısızlıklarının önüne geçilmesindeki siyasi değişimi ifade etmekte kullanılmaktadır.
III.Devletin düzenleyici rolünün, kamu harcamaları ile finansal dengeleri bozan bir niteliğe değil, piyasayı yönlendirici, aktif bir role sahip olması gerektiğini savunur.
“Üçüncü Yol” hareketine ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
1990’lı yıllarda sosyal demokrasi hareketinin içinde bulunduğu sıkıntılı durumun aşılmasında ve politik başarısızlıklarının önüne geçilmesindeki siyasi değişimi ifade etmekte kullanılan üçüncü yol kavramı, İngiltere’de Tony Blair yönetiminde yürütülen İngiliz reform hareketinin fikir adamı Anthony Giddens tarafından geliştirilmiştir. Sosyal demokrasi hareketinin küreselleşme süreci ile uyumlu kılınması hareketi olan üçüncü yol, sosyal demokrasinin klasik işlevlerinden sıyrılarak sağlık harcamalarında ve iş güvencesindeki sınırlamalardan, piyasanın kendisinin refah artışı sağlamasına kadar uzanan bir dizi politika önermesi içermektedir. Devletin düzenleyici rolünün, kamu harcamaları ile finansal dengeleri bozan bir niteliğe değil, piyasayı yönlendirici, aktif bir role sahip olması gerektiğini savunur.
Soru 59
I. Çevreci hareket, kirlenme boyutuyla öne çıkardığı çevre sorunlarını, teknik bir düzeyde çözümlemeye çalışırken, insanı ve doğayı bütünlük içinde ele alan geniş kapsamlı bir yaklaşımı içermektedir.
II. Maddi ürünlere daha az vurgu yapan alternatif bir hayat tarzını savunmaktadır
III. Ücretli çalışmaya aşırı değer verilmesinin toplum için yararlı olduğunu savunmaktadırlar.
IV. Herkese bir hak olarak vatandaşlık geliri şeklinde ifade edilebilecek temel gelir verilmesini, ücretsiz çalışmanın kabulünü sağlamak açısından savunmaktadırlar.
Yeşiller Hareketi'ne ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Maddi ürünlere daha az vurgu yapan alternatif bir hayat tarzını savunmaktadır
III. Ücretli çalışmaya aşırı değer verilmesinin toplum için yararlı olduğunu savunmaktadırlar.
IV. Herkese bir hak olarak vatandaşlık geliri şeklinde ifade edilebilecek temel gelir verilmesini, ücretsiz çalışmanın kabulünü sağlamak açısından savunmaktadırlar.
Yeşiller Hareketi'ne ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
1970’li yıllardan itibaren gelişen yeni sosyal hareketlerin en önemlilerinden olan ekoloji hareketi, siyasi düzlemde büyük etkilere sahip olmuş ve temsile dayalı klasik siyaset anlayışının sorgulanmasında önemli bir rol oynamıştır. Çevreci hareket, kirlenme boyutuyla öne çıkardığı çevre sorunlarını, teknik bir düzeyde çözümlemeye çalışırken, insanı ve doğayı bütünlük içinde ele alan geniş kapsamlı bir yaklaşımı içermektedir. Ekoloji, bireycilik, doğrudan demokrasi, eşitlik ve üçüncü dünya ile dayanışma gibi söylemlerle özetlenebilecek yeşiller hareketi, ekonomik büyümeye doğrudan karşı çıkışı temsil etmektedir. Maddi ürünlere daha az vurgu yapan alternatif bir hayat tarzını savunmaktadır. Yeşiller, ücretli çalışmaya aşırı değer verilmesinin, hem toplum hem de birey için zararlı sonuçları olduğunu savunmaktadırlar. Herkese bir hak olarak vatandaşlık geliri şeklinde ifade edilebilecek temel gelir verilmesini, ücretsiz çalışmanın
kabulünü sağlamak açısından savunmaktadırlar. Ücretsiz çalışanlar temel geliri kendi hakları olarak kabul edecekleri için ücretsiz çalışmayı değerli hale getirecek süreci de başlatmış olacaklardır.
kabulünü sağlamak açısından savunmaktadırlar. Ücretsiz çalışanlar temel geliri kendi hakları olarak kabul edecekleri için ücretsiz çalışmayı değerli hale getirecek süreci de başlatmış olacaklardır.
Soru 60
I. Sendikaların üye kaybına bağlı zayıflamanın önüne geçmek için, sendika sayısının arttırılmaya çalışılması.
II. Uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisi.
III. Toplumsal hareketlerle iş birliğinin geliştirilmesi stratejisi.
IV. Toplumsal hareket sendikacılığı stratejisi
Yukarıdakilerden hangileri uluslararası sendikal hareketin, küreselleşmenin öncü kuruluşu olarak kabul ettiği WB, IMF ve WTO gibi uluslararası kuruluşların politikalarıyla mücadele etmek için geliştirdiği yaklaşımlar arasında yer alır?
II. Uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisi.
III. Toplumsal hareketlerle iş birliğinin geliştirilmesi stratejisi.
IV. Toplumsal hareket sendikacılığı stratejisi
Yukarıdakilerden hangileri uluslararası sendikal hareketin, küreselleşmenin öncü kuruluşu olarak kabul ettiği WB, IMF ve WTO gibi uluslararası kuruluşların politikalarıyla mücadele etmek için geliştirdiği yaklaşımlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I ve III
Açıklama:
Uluslararası sendikal hareket, küreselleşmenin öncü kuruluşu olarak kabul ettiği WB, IMF ve WTO gibi uluslararası kuruluşların politikalarıyla mücadele etmek için yeni yaklaşımlar geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu yaklaşımlardan birincisi, sendikaların üye kaybına bağlı zayıflamanın önüne geçmek için, sendikal birleşmelerin gerçekleştirilmeye çalışılmasıdır. İkincisi, uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisidir. Üçüncüsü, toplumsal hareketlerle iş birliğinin geliştirilmesi stratejisidir. Dördüncüsü, toplumsal hareket sendikacılığı stratejisidir. Beşincisi, çok uluslu şirketlerde örgütlenme stratejisidir.
Soru 61
Farklı ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyleri, nüfus farklılıkları ve nüfusun yaş, cinsiyet, eğitim ve nitelik yapısındaki farklılıklar ile ülkelerde çalışma hayatını düzenleyen hukuki düzenlemelerin katılığı veya serbestliği, benimsenen refah politikaları ve işgücü piyasasının işleyişi gibi unsurlar, uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkış nedenlerinden hangisinin üzerinde etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Uluslararası Rekabetin Eşitlenmesi Düşüncesi
B
Ulusal Sosyal Politikaların Yetersizliği
C
Düşünce Alanında Yaşanan Değişim
D
Siyasal Barışın Ancak Sosyal Adaletle Sağlanabileceği Düşüncesi
E
Mesleki Örgütlerin Uluslararası Organizasyonlara Katılma Çabaları
Açıklama:
Uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkış nedenlerinden birincisi uluslararası rekabetin eşitlenmesi düşüncesidir. Farklı ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyleri, nüfus farklılıkları ve nüfusun yaş, cinsiyet, eğitim ve nitelik yapısındaki farklılıklar ülkelerin rekabet gücünü etkilemektedir. Ayrıca, ülkelerde çalışma hayatını düzenleyen hukuki düzenlemelerin katılığı veya serbestliği, benimsenen refah politikaları ve işgücü piyasasının işleyişi gibi unsurlar da rekabet gücünün olumlu ya da olumsuz etkilenmesine katkı yapar. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
İlk olarak “fabrikanın sesi” isimli çağrı ile başlayan uluslararası düzeyde birleşme fikri hangi iki ülke işçileri arasında olmuştur?
Seçenekler
A
Fransa - Almanya
B
İngiltere - Polonya
C
Fransa - İngiltere
D
İngiltere - Almanya
E
Almanya - Polonya
Açıklama:
İlk olarak Fransız işçilerin, İngiliz işçilere 1832’de yaptığı “fabrikanın sesi” isimli çağrı ile başlayan uluslararası düzeyde birleşme fikri, 1862’de Londra Uluslararası Fuarı’na katılan Fransız işçilerin çağrısı ile güç kazanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
1864 yılında Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde kurulan ve uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında atılan ilk somut adım olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Emek Konfedarasyonu
B
Dünya Sendikalar Federasyonu
C
Hristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu
D
Uluslararası İşçi Derneği
E
Kızıl Sendikalar Enternasyoneli
Açıklama:
Uluslararası sendikal organizasyonlar anlamında ilk somut adım, 1864 yılında
Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde
kurulan Uluslararası İşçi Derneği ile olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Alman, İngiliz, Fransız ve Polonyalı işçi hareketlerinin liderlerinin öncülüğünde
kurulan Uluslararası İşçi Derneği ile olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 64
Sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuş olan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD)
B
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
C
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)
D
Kuzey Amerika Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (NAFTA)
E
Avrupa Konseyi (COE)
Açıklama:
Sosyal politikanın uluslararası araçları içerisinde en önemlisi olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), sosyal adaleti sağlamak ve dünyada kalıcı bir barışı gerçekleştirmek amacıyla, 28 Haziran 1919 yılında imzalanan ve I. Dünya Savaşı’nı sona erdiren Versay Barış Antlaşması’na dayanılarak Milletler Cemiyeti ile birlikte kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) organlarından biri olan Uluslararası Çalışma Konferansının görevleri arasındadır?
Seçenekler
A
Kendisine karşı sorumlu olan Çalışma Bürosu Genel Müdürü’nü atamak
B
Teknik iş birliği politikalarını belirlemek
C
Çeşitli toplantıların gündemini belirlemek
D
Bütçeyi kabulünden önce incelemek
E
Uluslararası çalışma standartlarını tespit etmek
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Konferansı örgütün en üst karar organıdır. Çalışma yaşamıyla
ilgili güncel sorunların tartışıldığı, sözleşme ve tavsiye kararlarının alındığı, uluslararası çalışma standartlarının tespit edildiği ve üye ülkelerde uygulanmasının denetlendiği, üye ülkelerin katkılarıyla finanse edilen ILO bütçesinin kabul edildiği, faaliyet programının belirlendiği ve her üç yılda bir Yönetim Kurulu üyelerinin seçildiği yer Uluslararası Çalışma Konferansıdır. Doğru cevap E'dir.
ilgili güncel sorunların tartışıldığı, sözleşme ve tavsiye kararlarının alındığı, uluslararası çalışma standartlarının tespit edildiği ve üye ülkelerde uygulanmasının denetlendiği, üye ülkelerin katkılarıyla finanse edilen ILO bütçesinin kabul edildiği, faaliyet programının belirlendiği ve her üç yılda bir Yönetim Kurulu üyelerinin seçildiği yer Uluslararası Çalışma Konferansıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
1949 yılında kabul edilen ve işçilerin çalışma alanında birleşmelerini önleyici her türlü ayrımcılık eylemlerine karşı korunması amaçlayan ILO sözleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
138 Sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi
B
87 Sayılı Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme Hakkının Korunması Sözleşmesi
C
105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Yasaklanması Sözleşmesi
D
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi
E
111 Sayılı Ayrımcılık (İstihdam ve Meslek) Sözleşmesi
Açıklama:
98 Sayılı Örgütlenme Hakkı ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi; 1949 yılında kabul edilen Bu Sözleşme ile işçilerin çalışma alanında birleşmelerini önleyici her türlü ayrımcılık eylemlerine karşı korunması amaçlanmıştır. Çalışmanın bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya bağlanamayacağı, sendikaya üye olmaktan dolayı farklı işlem yapılamayacağı, sendika üyeliğinden dolayı işten çıkartılamayacağı veya zarar verilemeyeceği güvence altına alınmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Türkiye’nin ILO üyeliğini kazanması hangi yıl olmuştur?
Seçenekler
A
1927
B
1932
C
1946
D
1980
E
2001
Açıklama:
Türkiye’nin ILO ile ilişkileri 1927 yılına kadar dayanmaktadır. Ülkemiz Milletler Cemiyeti’nin üyesi olmadığı için o yıllarda ILO çalışmalarına gözlemci statüsüyle katılmıştır. Türkiye 9 Temmuz 1932 yılında Milletler Cemiyetine üye olduğu için Cemiyetin statüsü gereği ILO üyeliğini de kazanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
10 Aralık 1948 tarihli BM’in en çok bilinen belgesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik, Toplumsal ve Kültürel Haklar Bildirgesi
B
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
C
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
D
Her Çeşit Irk Ayırımcılığının Kaldırılmasına İlişkin Sözleşme
E
Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin Sözleşme
Açıklama:
BM’in en çok bilinen belgesi, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’dir. 10 Aralık 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde ve 20 Kasım 1989 tarihli Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de herkesin, bu metinlerde yer alan hak ve özgürlüklerden ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka görüş, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuştan veya başka durumdan kaynaklanan ayrımlar dâhil, hiçbir ayrım gözetilmeksizin yararlanma hakkına sahip oldukları belirtilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi 1957 yılında Roma Antlaşması’nı imzalayarak Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)’nu kuran ülkeler arasında değildir?
Seçenekler
A
Belçika
B
Federal Almanya
C
Lüksemburg
D
Fransa
E
İngiltere
Açıklama:
Avrupa devletlerinden Belçika, Federal Almanya, Lüksemburg, Fransa, İtalya ve Hollanda, bu ayrışmaya rağmen II. Dünya Savaşı’ndan yıkımla çıkan Avrupa’yı yeniden inşa edebilmek ve siyasal barış yanında kalıcı bir sosyal barışı da gerçekleştirebilmek için, önce 1951 yılında Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu’nu daha sonra da 1957 yılında Roma Antlaşması’nı imzalayarak Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)’nu kurmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 70
İşçi kesiminin uluslararası düzeyde geniş kapsamlı ilk sendikal örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kızıl Sendikalar Enternasyoneli
B
Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonu
C
Hıristiyan İşçi Sendikaları Federasyonu
D
Dünya Emek Konfederasyonu
E
Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu
Açıklama:
İşçi kesiminin uluslararası düzeyde ilk dayanışma girişimleri, Lyon’lu ipek işçilerinin girişimi ile 1832 yılında Fransa’da başlamış ise de geniş kapsamlı ilk sendikal örgüt 1913 yılında kurulan Uluslararası İşçi Sendikaları Federasyonudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sosyal politika araçlarının ortaya çıkış nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Rekabetin Eşitlenmesi Düşüncesi
B
Ulusal Sosyal Politikaların Yetersizliği
C
Gelişmiş Ülkelerin Ticaret Yapma İsteği
D
Siyasal Barışın Ancak Sosyal Adaletle Sağlanabileceği Düşüncesi
E
Mesleki Örgütlerin Uluslararası Organizasyonlara Katılma Çabaları
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Gelişmiş Ülkelerin Ticaret Yapma İsteği bu nedenler arasında bulunmaz.
Soru 72
Türkiye hangi yıl Milletler Cemiyetine üye olmuştur?
Seçenekler
A
1928
B
1930
C
1938
D
1934
E
1932
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. Türkiye 1932 yılında üye olmuştur.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler örgütünün amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası dostça ilişkiler geliştirmek
B
Sosyal adalet temelli eşitlik sağlamak
C
Ekonomik, sosyal kültürel alanlarda iş birliği sağlamak
D
Üyelerinin dış siyasetlerini uyumlaştırmak
E
Yoksullukla mücadele gibi alanlarda tedbir almak
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Sosyal adalet temelli eşitlik sağlamak bu amaçlar arasında bulunmaz.
Soru 74
Birleşmiş Milletlere bağlı kaç alt kurum bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
4
C
10
D
6
E
8
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. 6 kurum bulunmaktadır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletlerin organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Genel Kurul
B
Güvenlik Konseyi
C
Danışma Kurulu
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Vesayet Konseyi
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Danışma kurulu bu kurullardan biri değildir.
Soru 76
Birleşmiş Milletlerin günümüzde kaç üye devleti vardır?
Seçenekler
A
193
B
103
C
153
D
123
E
113
Açıklama:
Doğru cevap A'dir. 193 üye devlet bulunmaktadır.
Soru 77
Avrupa Birliği’ne günümüzde kaç devlet üyedir?
Seçenekler
A
20
B
22
C
24
D
26
E
28
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. 28 devlet üyedir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi AB’nin temel organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Avrupa Parlamentosu
B
AB Bakanlar Konseyi
C
AB Konseyi
D
İnsan Hakları Komisyonu
E
Avrupa Adalet Divanı
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. İnsan Hakları Komisyonu bu kurallardan biri değildir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sendikal harekette yenilenme arayışları çerçevesinde geliştirilen stratejilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sendikal birleşmeler gerçekleştirme stratejisi
B
Çok uluslu şirketlerin örgütlenme dışında bırakılması stratejisi
C
Toplumsal hareketlerle işbirliğinin geliştirilmesi stratejisi
D
Uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesi stratejisi
E
Toplumsal hareket sendikacılığı stratejisi
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Çok uluslu şirketlerin örgütlenme dışında bırakılması stratejisi bunlardan biri değildir.
Soru 80
Küreselleşmenin olumlu ve olumsuz yönlerinin analizinin yapıldığı, merkezi sol değerlerin yaşanan hızlı değişimlere yanıt verebilme uğraşısı şeklinde tanımlanan harekete ne ad verilir?
Seçenekler
A
Üçüncü Yol Hareketi
B
Yeşiller Hareketi
C
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
D
Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Doğru cevap A'dır. Üçüncü Yol Hareketi adı verilmektedir.
Ünite 6
Soru 1
Başlıca yoksulluk ölçüm yöntemleri arasında hangisi sayılamaz?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk sınırı Endeksi
B
Kafa Sayısı Endeksi
C
Yoksulluk Açığı Endeksi
D
Sen Endeksi
E
Yoksulluk açıklığı Endeksi
Açıklama:
Başlıca yoksulluk ölçüm yöntemleri arasında, Kafa Sayısı Endeksi, Yoksulluk Açığı Endeksi ve Sen Endeksi’nden söz edilebilir.
Soru 2
Sen Endeksi, Kafa Sayısı Oranı, Gelir Açığı Oranı ve yoksullar arasındaki gelir dağılımını gösteren ..........olmak üzere üç parametreye dayanmaktadır. Cümledeki boşluğu hangi şıkla doldurmak mümkündür?
Seçenekler
A
Gelir açığı oranı
B
Gini katsayısı
C
Gelir dağılımı katsayısı
D
Gider dağılımı katsayısı
E
Yoksulluk endeksi
Açıklama:
Sen Endeksi, Kafa Sayısı Oranı, Gelir Açığı Oranı ve yoksullar arasındaki gelir dağılımını gösteren gini katsayısı olmak üzere üç parametreye dayanmaktadır.
Soru 3
1980 sonrası süreçte işgücü piyasalarında önemli dönüşümlerin yaşanmasına hangisi neden olmuştur?
Seçenekler
A
Yüksek gelir
B
Gelir dağılımı eşitsizliği
C
Teknolojik gelişmeler
D
Darbeler
E
Küresel dengeler
Açıklama:
Ekonomi politikalarının neoliberal politikalar ekseninde yeniden şekillenmesi, artan rekabet ve teknolojik gelişmeler 1980 sonrası süreçte işgücü piyasalarında önemli dönüşümlerin yaşanmasına neden olmuştur.
Soru 4
Küreselleşme olarak adlandırılan süreçte, ülkeler dünya ekonomisiyle giderek daha fazla bütünleşmektedir. Bu bütünleşmede neler öne çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Anlaşmalar
B
Barış
C
Gıda
D
Bilgi
E
İnternet
Açıklama:
Küreselleşme olarak adlandırılan süreçte, ülkeler dünya ekonomisiyle giderek daha fazla bütünleşmektedir. Bu bütünleşmede, mal ve hizmetlerin yanı sıra teknolojiler, finansal akımlar, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, emek, bilgi ve kültürel akımlar öne çıkmaktadır.
Soru 5
Liberal refah rejiminde devlet aktif olarak piyasayı nasıl desteklemektedir?
Seçenekler
A
Üretim-tüketim dengesini sağlayarak
B
Demografik faktörler ile
C
Göç sonrasında kişilerin ekonomik durumlarında bir iyileşmeye giderek
D
Kişilere uygun istihdam ve barınma sağlayarak
E
Özel refah programlarını teşvik ederek
Açıklama:
Liberal refah rejiminde devlet, ya sadece asgari bir refah düzeyini garanti etmek yoluyla pasif olarak ya da özel refah programlarını teşvik ederek aktif olarak piyasayı desteklemektedir.
Soru 6
Sosyal refah alanında kamu ve kamu dışındaki kuruluşların birlikte varlık göstermesi ve refah kaynaklarının zaman zaman klientalist uygulamalar çerçevesinde dağıtılması, Güney Avrupa refah rejimi türünün diğer özellikleri olarak belirtilebilir.Cümlede geçen “klientalist” ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Kürselleşme sürecinin az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkileri
B
İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde 18 Batı ülkesinin üç farklı refah rejimi
C
Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
D
Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını (refah düzeyini) piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyi
E
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren veya oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayırılması doğrultusunda kullanmaları
Açıklama:
Klientalizm: Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren veya oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayırılması doğrultusunda kullanmalarını ifade etmektedir.
Soru 7
Çok boyutlu yoksulluk hangi durumlarda daha yaygındır?
Seçenekler
A
İşsizliğin çok olduğu ülkelerde
B
Yetersiz beslenmeye dayalı durumlarda
C
Büyük çocuğu ile oturanlarda
D
Hanehalkının reisinin Kadın olduğu evlerde
E
50 yaş ve üzerinde bir kişinin ikamet ettiği yerlerde
Açıklama:
Çok boyutlu yoksulluk aynı zamanda, hanehalkı reisinin kadın olduğu, 60 yaş ve üzerinde bir kişinin ikamet ettiği ya da küçük çocuğa sahip ha nehalklarında daha yaygındır.
Soru 8
Yoksulluk riskini azaltıcı önemli bir beşeri sermaye unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İş gücü
B
Emek
C
Eğitim
D
Sermaye
E
İstihdam
Açıklama:
Eğitim, yoksulluk riskini azaltıcı önemli bir beşeri sermaye unsurudur. Eğitim düzeyi düşük kesimler yoksulluk riski karşısında daha savunmasızdırlar. Eğitimin en önemli işlevlerinden biri, işgücü piyasasında istihdam edilebilirliği artırmasıdır.
Soru 9
Yoksullukla mücadele konusu, ağırlıklı olarak 1990’lı yıllardan itibaren uluslararası alanda yoğun olarak tartışılmaktadır. Bu süreçte, 1980’li yıllardan itibaren hangi kurum/kurumlar öncülüğünde az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanan yapısal uyum politikalarının gelir dağılımının eşitsizliği ve yoksulluk açısından yarattığı olumsuz gelişmeler etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Küresel Yardım Kuruluşları
B
Dünya Bankası ve IMF
C
Birleşmiş Milletler
D
ABD
E
Avrupa İnsan Hakları Kurumu
Açıklama:
Yoksullukla mücadele konusu, ağırlıklı olarak 1990’lı yıllardan itibaren uluslararası alanda yoğun olarak tartışılmaktadır. Bu süreçte, şüphesiz 1980’li yıllardan itibaren Dünya Bankası ve IMF öncülüğünde az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanan yapısal uyum politikalarının gelir dağılımını eşitsizliği ve yoksulluk açısından yarattığı olumsuz gelişmeler etkili olmuştur.
Soru 10
Yoksullukla mücadelede sosyal politikaların önemli bir ayağı da hangisidir?
Seçenekler
A
İstihdam
B
Yapısal uyum
C
Kapasite yaklaşımı
D
Devlet yardımı
E
Reel ücretin gündeme göre değişikliği
Açıklama:
İstihdam politikaları yoksullukla mücadelede sosyal politikaların önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Bunun yanında sosyal güvenlik politikaları, asgari ücret düzenlemeleri, reel ücretin korunması, çocukların, gençlerin, yaşlıların ve engellilerin korunması, eğitim, sağlık, konut hizmetlerinin geliştirilmesi, yoksullukla mücadelede öne çıkan diğer sosyal politika tedbirleridir.
Soru 11
Bir bireyin aşağıdakilerden hangisine sahip olmaması durumunda mutlak yoksukluk içinde olduğu düşünülebilir?
Seçenekler
A
İletişim olanakları
B
Gıda malzemeleri
C
Eğitim olanakları
D
Sosyal imkanlar
E
Kişisel gelişim fırsatları
Açıklama:
Mutlak yoksulluk kavramı kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında olma durumunu ifade etmektedir.
Mutlak yoksulluk kavramı kültürel ihtiyaçlara değil, beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçlara vurgu yapmaktadır.
Mutlak yoksulluk kavramı kültürel ihtiyaçlara değil, beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçlara vurgu yapmaktadır.
Soru 12
Bir bireyin yaşam süresi kısa olması, temel eğitim hizmetlerinden mahrum olması, kamusal ve özel kaynaklara erişememesi durumunda ne tür yoksulluktan bahsetmek mümkündür?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
Gelir yoksulluğu
D
İnsani yoksulluk
E
Objektif yoksulluk
Açıklama:
İnsani yoksulluk kavramı, gelir yoksulluğundan farklı olarak yoksulların yaşam koşulları üzerinde yoğunlaşmaktadır.
İnsani yoksulluk kavramı, insani gelişme ve insanca yaşam için parasal olanakların yanısıra temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için ekonomik, sosyal ve kültürel bazı olanaklara sahip olmanın da gerekli olduğu fikrine dayanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
İnsani yoksulluk kavramı, insani gelişme ve insanca yaşam için parasal olanakların yanısıra temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için ekonomik, sosyal ve kültürel bazı olanaklara sahip olmanın da gerekli olduğu fikrine dayanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 13
Aşağıda verilen yoksulluk türleri içerisinde hangisinin belirlenebilmesi için gerekli ya da yeterli düzeyin altında olma konusunda kişilerin kendi değerlendirmelerine başvurulmaktadır?
Seçenekler
A
Göreli yoksulluk
B
İnsani yoksulluk
C
Sübjektif yoksulluk
D
Objektif yoksulluk
E
Gelir yoksulluğu
Açıklama:
Objektif yoksulluk, alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumudur.
Sübjektif yoksulluk kavramında ise gerekli ya da yeterli düzeyin altında olma konusunda kişilerin kendi değerlendirmelerine başvurulmaktadır (Lipton, 1997: 158).
Sübjektif yoksulluk kavramında ise gerekli ya da yeterli düzeyin altında olma konusunda kişilerin kendi değerlendirmelerine başvurulmaktadır (Lipton, 1997: 158).
Soru 14
Aşağıda verilen gruplardan hangisi sosyal dışlanmaya maruz kalma riski yüksek bir grup değildir?
Seçenekler
A
Engelliler
B
Eski hükümlüler
C
Göçmenler
D
Etnik gruplar
E
Çocuklar
Açıklama:
Yoksulluk daha ziyade yeterli gelir ve tüketim düzeyinden yoksun olma anlamında ekonomik yoksunluklara işaret ederken, sosyal dışlanma yoksunluğun kaynağındaki kurumsal mekanizmaları, ilişkileri ve davranışları da içeren dinamik bir sürece işaret etmektedir.
Kişiler yoksul olmasalar da çeşitli nedenlerle sosyal dışlanmaya maruz kalabilmektedirler. Örneğin, engelliller, eski hükümlüler, etnik ya da ırksal temelde ayrımcılıkla karşı karşıya kalanlar, göçmenler bu kapsamda belirtilebilir.
Kişiler yoksul olmasalar da çeşitli nedenlerle sosyal dışlanmaya maruz kalabilmektedirler. Örneğin, engelliller, eski hükümlüler, etnik ya da ırksal temelde ayrımcılıkla karşı karşıya kalanlar, göçmenler bu kapsamda belirtilebilir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun ülkelerin sosyo-ekonomik yapılarıyla ilişkili nedenlerinden birisi olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Eşitsiz gelir dağılımı
B
Küreselleşme
C
Aile yapısındaki değişim
D
Maluliyet
E
Göç
Açıklama:
Ülkenin genel sosyo-ekonomik yapısıyla ilişkili makro boyuttaki yapısal nedenler de yoksulluğa yol açabilmektedir.
Kişilerin yaşamları boyunca karşı karşıya kaldıkları bir takım riskler (işsizlik, maluliyet, hastalık, boşanma vb.) karşısında uğradıkları gelir kayıplarının neticesinde geçici ya da uzun süreli yoksulluk içine düşmeleri sonucunu doğuran nedenler bireysel nedenlerdir.
Kişilerin yaşamları boyunca karşı karşıya kaldıkları bir takım riskler (işsizlik, maluliyet, hastalık, boşanma vb.) karşısında uğradıkları gelir kayıplarının neticesinde geçici ya da uzun süreli yoksulluk içine düşmeleri sonucunu doğuran nedenler bireysel nedenlerdir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun işgücü piyasasından kaynaklanan sebeplerinden birisi olarak görülebilir?
Seçenekler
A
Kişilerin nitelik düzeyleri
B
Enflasyon
C
Ekonomik krizler
D
Bölgesel gelişmişlik farkları
E
Nüfus baskısı
Açıklama:
Gelir elde edebilmenin en önemli yolu ise işgücü piyasasına dâhil olup iş aramak, cari istihdam koşullarında iş bulmak ve istihdam edilebilmektir.
İşsizlik, istihdamın niteliği ve kayıt dışı istihdam, düşük ücretler, işgücü piyasalarının yapısı, kişilerin nitelik düzeyleri gibi işgücü piyasalarıyla ilişkili etmenler ve yoksulluk arasında güçlü bir bağ bulunmaktadır.
İşsizlik, istihdamın niteliği ve kayıt dışı istihdam, düşük ücretler, işgücü piyasalarının yapısı, kişilerin nitelik düzeyleri gibi işgücü piyasalarıyla ilişkili etmenler ve yoksulluk arasında güçlü bir bağ bulunmaktadır.
Soru 17
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren veya oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayırılması doğrultusunda kullanmalarını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Sosyalizm
C
Klientalizm
D
Populizm
E
Liberalizm
Açıklama:
Sosyal refah alanında kamu ve kamu dışındaki kuruluşların birlikte varlık göstermesi ve refah kaynaklarının zaman zaman klientalist uygulamalar çerçevesinde dağıtılması, Güney Avrupa refah rejimi türünün diğer özellikleri olarak belirtilebilir (Ferrera, 1996, çev. Çakar, Balaban, 2006: 210).
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren veya oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayırılması doğrultusunda kullanmalarını ifade etmek için kullanılan terim klientalizmdir.
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren veya oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayırılması doğrultusunda kullanmalarını ifade etmek için kullanılan terim klientalizmdir.
Soru 18
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sosyal demokrat refah rejimine sahip bir ülkenin ismi verilmektedir?
Seçenekler
A
Kanada
B
Norveç
C
İspanya
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
Sosyal demokrat refah rejiminde yoksullukla mücadele konusunda da, çocukların, yaşlıların ve yardıma ihtiyacı olan herkesin bakımı için doğrudan sorumluluk alan bir refah devleti söz konusudur.
İsveç, Norveç, Danimarka gibi İskandinav ülkelerinin dâhil olduğu sosyal demokrat refah rejiminde amaç, aileye olan bağımlılığı azaltarak ailenin maliyetlerini sosyalleştirmek için önceden harekete geçmektir.
İsveç, Norveç, Danimarka gibi İskandinav ülkelerinin dâhil olduğu sosyal demokrat refah rejiminde amaç, aileye olan bağımlılığı azaltarak ailenin maliyetlerini sosyalleştirmek için önceden harekete geçmektir.
Soru 19
Aşağıda verilen günlük kazanç miktarlarından hangisine sahip bir kişinin küresel yoksulluk sınırının üstünde bir gelire sahip olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
1.80 Dolar
B
1.50 Dolar
C
1.70 Dolar
D
2 Dolar
E
1.85 Dolar
Açıklama:
Bu yeni yoksulluk sınırını kullanarak, Dünya Bankası, küresel yoksulluğun 2012 yılındaki %12,8 oranından 2015 yılında %9,6’ya, ilk defa %10’un altına gerileyeceğini, tahmin etmektedir.
Küresel yoksulluk sınırı 2011 yılı fiyatları temel alınarak, Ekim 2015’ten itibaren günde 1,90$ olarak
belirlenmiştir.
Küresel yoksulluk sınırı 2011 yılı fiyatları temel alınarak, Ekim 2015’ten itibaren günde 1,90$ olarak
belirlenmiştir.
Soru 20
İktisadi faaliyet kolları itibariyle kişilerin yoksulluk oranlarına bakıldığında, Türkiye'de en yüksek yoksulluk oranı kimler arasında görülmektedir?
Seçenekler
A
Çiftçiler
B
İşçiler
C
Memurlar
D
Esnaflar
E
Yeni mezunlar
Açıklama:
Diğer yandan, 2009 yılı rakamlarına göre, 15 yaşından küçük çocuklarda yoksulluk oranının %25,77 ile genel yoksulluk oranının (%18,08) oldukça üzerinde olması, çocuk yoksulluğunun Türkiye’de önemli bir sorun olduğuna işaret etmektedir.
İktisadi faaliyet kolları itibariyle kişilerin yoksulluk oranlarına bakıldığında, Türkiye'de en yüksek yoksulluk oranı tarım sektöründe görülmektedir.
İktisadi faaliyet kolları itibariyle kişilerin yoksulluk oranlarına bakıldığında, Türkiye'de en yüksek yoksulluk oranı tarım sektöründe görülmektedir.
Soru 21
Kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında gelire sahip olmasına ne denir?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Gelir yoksulluğu
C
Objektif yoksulluk
D
Sübjektif yoksulluk
E
İnsani yoksulluk
Açıklama:
Mutlak yoksulluk kavramı asgari geçim düşüncesine dayanır. Kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında gelire sahip olmasını ifade eder. Bu tanımın, kişilerin ya da hane halklarının yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan asgari besin bileşenlerini veya kaloriyi esas alması ona mutlaklık niteliğini kazandırmaktadır. Mutlak yoksulluk kavramı, sosyal ya da kültürel ihtiyaçlara değil, beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçlara vurgu yapmaktadır.
Soru 22
Birleşmiş Milletlerin geliştirdiği yoksulluk kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Göreli yoksulluk
B
Gelir yoksulluğu
C
İnsani yoksulluk
D
Objektif yoksulluk
E
Subjektif yoksulluk
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 1997 yılında yayınlanan İnsani Gelişme Raporu’nda geliştirilmiştir. İnsani yoksulluk kavramı, insani gelişme ve insanca yaşam için parasal olanakların yanı sıra temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için ekonomik, sosyal ve kültürel bazı olanaklara sahip olmanın da gerekli olduğu fikrine dayanmaktadır. Aynı raporda, insani yoksulluğu ölçmek için geliştirilen insanı yoksulluk endeksinde, yaşam süresinin kısalığı, temel eğitim hizmetlerinden mahrumiyet ve kamusal ve özel kaynaklara erişememe gibi kriterleri dikkate alınmaktadır.
Soru 23
Bireylerin ya da toplumsal kesimlerin tamamen ya da kısmen içinde bulundukları toplumla bütünleşememelerine ne denir?
Seçenekler
A
Göreli yoksulluk
B
Gelir yoksulluğu
C
Mutlak yoksulluk
D
Sosyal dışlanma
E
Objektif yoksulluk
Açıklama:
Sosyal dışlanma, basit bir anlatımla, bireylerin ya da çeşitli toplumsal kesimlerin tamamen ya da kısmen içinde bulundukları toplumla bütünleşememeleri olarak tanımlanabilir. Bu noktada sosyal dışlanmanın yoksulluğun çok daha kapsamlı resmi olduğu öne sürülmektedir. Esasında, yoksulluk ve sosyal dışlanma birbirini besleyen ve güçlendiren sorun alanlarıdır. Nitekim sosyal dışlanmanın en önemli boyutlarından biri olan ekonomik boyutu, kişilerin işgücü piyasalarından ya da çeşitli faaliyet alanlarından dışlanması bağlamında yoksulluğun başlıca nedenlerinden birini oluşturmaktadır.
Soru 24
Yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan kaç yöntem vardır?
Seçenekler
A
7
B
6
C
5
D
4
E
3
Açıklama:
Yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan üç yöntem vardır. Bunlar;
- Kafa Sayısı Yöntemi
- Yoksulluk Açlığı Yöntemi
- Sen Endeksi’dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğa neden olan demografik nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Göç
C
Yatırım
D
Ticaret
E
Turizm
Açıklama:
Nüfus baskısı, aile yapısındaki değişimler ve göç gibi demografik etmenler de yoksulluğun önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Göç ile yoksulluk arasındaki ilişkinin tespit edilmesi ve bir takım genellemelere gidilmesi, hem göçün hem de yoksulluğun çok boyutlu olgular olması nedeniyle kolay görülmemektedir. Göç eden kişilerin özellikleri, göç alan ve göç veren yerleşim yerlerinin sosyo-ekonomik yapıları ve demografik göstergeleri, göçün nedeni, süresi, ülkenin genel ekonomik, sosyal ve siyesi koşulları gibi birçok faktör göç ve yoksulluk arasındaki ilişkinin değerlendirmesinde önem taşımaktadır.
Soru 26
Esping-Andersen’e göre kaç çeşit refah rejimi vardır?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Esping-Andersen, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde 18 Batı ülkesini inceleyerek üç farklı refah rejimi tanımlamaktadır. Bunlar sırasıyla;
- Liberal refah rejimi,
- Muhafazakâr-korporatist refah rejimi, ve
- Sosyal Demokrat refah rejimidir.
Soru 27
Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını piyasaya katılmadan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyine ne denir?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
Objektif yoksulluk
D
Klientalizm
E
Metalaştırmama
Açıklama:
Metalaştırmama: Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını (refah düzeyini) piyasaya katılmadan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyidir.
Soru 28
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin kayrılması doğrultusunda kullanılmalarına ne denir?
Seçenekler
A
Gelir yoksulluğu
B
Klientalizm
C
Objektif yoksulluk
D
Sosyal dışlanma
E
Metalaştırmama
Açıklama:
Kliantalizm: Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını, toplumun bütününü gözetmek yerine, belirli toplumsal kesimlerin ya da kendilerine oy veren ya da oy verme potansiyeli bulunan seçmen kitlelerinin kayrılması doğrultusunda kullanılmalarını ifade etmektedir.
Soru 29
Mikrokredi fikrini ilk bulan iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amartya Sen
B
Alfred Marshall
C
Muhammed Yunus
D
Robert M. Solow
E
Thomas Malthus
Açıklama:
Yoksullukla mücadelede kapsamında daha ziyade, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanan mikro kredi, özellikle uygulandığı ilk dönemlerde yoğun ilgi çekmiştir. Mikro kredi, resmi finans kuruluşlarına erişim olanağı bulunmayan yoksul kesimlerin üretimde bulunmalarına çok küçük işletmelerini büyütmelerine, tüketimlerini istikrarlı bir şekilde sürdürmelerini olanak tanımak amacıyla oldukça küçük meblağlarda sağlanan kredidir. Piyasa koşullarında faaliyet gösteren bankaların aksine, mikrokredi kuruluşları müşterilerinden teminat istememektedir. Mikro kredi uygulaması ilk defa Bangaldeş’te 1976 yılında Prof. Dr. Muhammed Yunus tarafından başlatılmıştır.
Soru 30
Kapasite yaklaşımı teorisi aşağıdaki hangi iktisatçıya aittir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Amartya Sen
C
Alfred Marshall
D
Robert M. Solow
E
Thomas Malthus
Açıklama:
Kapasite/yapabilirlik yaklaşımı Amartya Sen’e aittir. Temel kapasiteden yoksunluk, erken ölümlerde, yetersiz beslenmede, süreğen hastalıklarda, okur-yazarlık oranının düşüklüğünde ve diğer olumsuz yaşam standartlarında yansıma bulabilmektedir. Kuşkusuz bu tür yoksulluklar, en temel insan hakkı olan yaşam hakkını tehdit etmektedir.
Soru 31
"Alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumudur." Bahsi geçen aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
İnsani yoksulluk
D
Objektif yoksulluk
E
Sübjektif yoksulluk
Açıklama:
Objektif yoksulluk, alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim
harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da
standartlar setinin aşağısında kalma durumudur.
harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da
standartlar setinin aşağısında kalma durumudur.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi göreli yoksulluğun tanımıdır?
Seçenekler
A
Kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında olma durumu
B
Kişilerin ya da hanehalklarının sahip oldukları gelir düzeyinin, içinde yaşadıkları toplumdaki ortalama gelir düzeyinin belirli bir yüzdesi ile karşılaştırılması esasına dayanan ve karşılaştırılan gelir düzeyinin gerisinde kalma durumu
C
Kişilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri ya da asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamaları durumu
D
Gerekli ya da yeterli düzeyin altında olma konusunda kişilerin kendi değerlendirmeleri durumu
E
Yoksulların yaşam koşulları üzerinde yoğunlaşma durumu
Açıklama:
Göreli yoksulluk kavramında ise, insanın toplumsal bir varlık olmasından hareket edilmektedir. Buna göre, göreli yoksulluk, kişilerin ya da hanehalklarının sahip oldukları gelir düzeyinin, içinde yaşadıkları toplumdaki ortalama gelir düzeyinin belirli bir yüzdesi ile karşılaştırılması esasına dayanan ve karşılaştırılan gelir düzeyinin gerisinde kalma durumu ile açıklanan bir kavramdır
Soru 33
Yoksul sayısının 20 bin olduğu küçük bir ilde toplam nüfus 200 bin olduğuna göre kafa sayısı endeksi nedir?
Seçenekler
A
0,1
B
0,2
C
0,3
D
1
E
0,4
Açıklama:
Kafa Sayısı Endeksi yoksulluğun ölçülmesinde yaygın kullanılan yöntemlerden
biridir. Kafa Sayısı Endeksi, aşağıdaki şekilde formüle edilmektedir:
H: q/n
Burada;
H: Kafa Sayısı Endeksi’ni
q: Yoksul sayısını
n: Toplam nüfusu göstermektedir. Kafa Sayısı Endeksi, toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir ölçüm yöntemidir. Bu formüle göre yanıt A seçeneğidir.
biridir. Kafa Sayısı Endeksi, aşağıdaki şekilde formüle edilmektedir:
H: q/n
Burada;
H: Kafa Sayısı Endeksi’ni
q: Yoksul sayısını
n: Toplam nüfusu göstermektedir. Kafa Sayısı Endeksi, toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir ölçüm yöntemidir. Bu formüle göre yanıt A seçeneğidir.
Soru 34
I. Nüfus baskısı
II. Göç
III. Aile yapısındaki değişim
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoksulluğun demografik nedenleri arasında gösterilebilir?
II. Göç
III. Aile yapısındaki değişim
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoksulluğun demografik nedenleri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I-III
D
I-II-III
E
II-III
Açıklama:
Nüfus baskısı, aile yapısındaki değişimler ve göç gibi demografik etmenler de yoksulluğun önemli nedenleri arasında yer almaktadır.
Soru 35
Belirli bir döneme denk gelen çeşitli nüfus grupları arasındaki uçurumu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelir dağılımı eşitsizliği
B
Kayıt dışı istihdam
C
Nüfus baskısı
D
Kırılgan istihdam
E
Kapasite yaklaşımı
Açıklama:
Bir ekonomide belirli bir dönemde (genellikle bir yıl) üretilen gelirin çeşitli nüfus grupları arasındaki dağılımına ilişkin eşitsizlik düzeyini ifade etmektedir. Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde yaygın olarak kullanılan yöntem Gini Katsayısı’dır. 0 ile 1 arasında değişen katsayının 0’a yaklaşması gelir dağılımı eşitsizliğinin azaldığını, 1’e yaklaşması ise eşitsizlik düzeyinin arttığını göstermektedir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi liberal refah rejimi özellikleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Devlet asgari bir refah düzeyini garanti etmek yoluyla pasif olarak piyasayı desteklemektedir.
B
Devlet özel refah programlarını teşvik ederek aktif olarak piyasayı desteklemektedir.
C
Mütevazı evrensel transferler ve mütevazı sosyal sigorta programları hâkimdir.
D
Sosyal yardımlar büyük ölçüde düşük gelir düzeyindeki alıcıların/ müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
E
Statü farklılıklarının korunması ve hakların sınıf ve statüye bağlı olarak verilmesine dayalı bir modeli yansıtmaktadır.
Açıklama:
Muhafazakâr-korporatist refah rejimi, statü farklılıklarının korunması ve hakların sınıf ve statüye bağlı olarak verilmesine dayalı bir modeli yansıtmaktadır. Bu refah rejiminde devletin statü farklılıklarını muhafaza etme vurgusu, sosyal transferler ya da diğer kamu politikası araçları ile gelirin toplumun çeşitli kesimleri arasında yeniden dağıtımına yönelik etkisinin sınırlı kalmasına neden olmaktadır.
Soru 37
"Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını (refah düzeyini) piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyidir." tanım aşağıdakilerden hangi terimi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Metalaştırmama
B
Klientalizm
C
Kayıt dışı istihdam
D
Gelir dağılımı eşitsizliği
E
Sen endeksi
Açıklama:
Üçüncü refah rejimi sosyal demokrat refah rejimidir. Bu refah rejiminde evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmaması ilkelerinin hâkim olduğu görülmektedir. Sosyal demokrat refah rejiminde sosyal demokrasi açık bir biçimde sosyal reformların arkasındaki hâkim gücü oluşturmaktadır. Yüksek standartlarda eşitliğin desteklendiği bu refah rejiminde, çalışanların daha zengin ve yüksek gelirli kesimlerin sahip olduğu hakların kalitesine erişimini sağlamak amaçlanmaktadır.
Soru 38
I. Beslenme
II. Çocuk ölüm oranları,
III. Eğitimde geçirilen süre,
IV. Çocukların kayıt altına alınması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çok boyutlu yoksulluk endeksi göstergeleri arasınd sayılmaktadır?
II. Çocuk ölüm oranları,
III. Eğitimde geçirilen süre,
IV. Çocukların kayıt altına alınması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çok boyutlu yoksulluk endeksi göstergeleri arasınd sayılmaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
III-IV
D
I-II-III-IV
E
I-IV
Açıklama:
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, hanehalklarının sağlık, eğitim ve yaşam standartlarını içeren toplamda üç boyutta birbiriyle ilişkili yoksunlukları tanımlamaktadır. Söz konusu üç boyut,on gösterge ile ele alınmaktadır. Bu göstergeler ise, beslenme, çocuk ölüm oranları, eğitimde geçirilen süre, çocukların kayıt altına alınması, yemek pişirme olanakları, tuvalet, su, elektirik, zemin döşemesi ve sahip olunan mal varlıklarından oluşmaktadır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri mikrokredi uygulamaları için doğrudur?
I. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanmaktadır.
II. Yoksul kesimlerin çok küçük işletmelerini büyütmelerine yardımcı olmaktadır.
III. Mikrokredi kuruluşları müşterilerinden teminat istemektedir.
I. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanmaktadır.
II. Yoksul kesimlerin çok küçük işletmelerini büyütmelerine yardımcı olmaktadır.
III. Mikrokredi kuruluşları müşterilerinden teminat istemektedir.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I-III
C
I-II-III
D
I-II
E
Yalnız III
Açıklama:
Piyasa koşullarında faaliyet gösteren bankaların aksine, mikrokredi kuruluşları müşterilerinden teminat istememektedir.
Soru 40
Günlük 1,90 $’ın altında gelire sahip olanların toplam nüfusa oranı bölgelere göre değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru olmaz?Seçenekler
A
Doğu Asya ve Pasifik'te yıllara göre yoksulluk seviyesinde bir azalma görülmektedir.
B
En fazla yoksulluk Alt-Sahra Afrika'dadır.
C
En düşük yoksulluk oranı Avrupa ve Orta Asya' da görülmektedir.
D
Alt-Sahra Afrika'da yıllarda göre istikrarlı bir şekilde yoksulluk oranında düşüş yaşanmaktadır.
E
Güney Asya ve Karayipler kıyaslandığında Güney Asya'da daha yüksek bir yoksulluk oranı ile karşılaşılmaktadır.
Açıklama:
Tabloya göre Alt-Sahra Afrika' da yoksulluk oranında bazı yıllarda kısmi düşüşler yaşansa da yoksulluk oranı her zaman bu şekilde ilerlememektedir.
Soru 41
Kişilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri ya da asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamaları durumu nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
Gelir yoksulluğu
D
İnsani yoksulluk
E
Objektif yoksulluk
Açıklama:
Gelir yoksulluğu, kişilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri ya da asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamaları durumu olarak tanımlanabilir. İnsani yoksulluk kavramı, gelir yoksulluğundan farklı olarak yoksulların yaşam koşulları üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Soru 42
Alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumu aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Göreli yoksulluk
B
Gelir yoksulluğu
C
İnsani yoksulluk
D
Objektif yoksulluk
E
Sübjektif yoksulluk
Açıklama:
Objektif yoksulluk, alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumudur. Sübjektif yoksulluk kavramında ise gerekli ya da yeterli düzeyin altında olma konusunda kişilerin kendi değerlendirmelerine başvurulmaktadır.
Soru 43
Yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan sen endeksinde diğer endekslerden farklı olarak kullanılan değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelir Açığı oranı
B
Kafa Sayısı
C
Yoksulluk sınırı
D
Toplam nüfus
E
Gini Katsayısı
Açıklama:
Amartya Sen tarafından geliştirilen ve yoksullar arasındaki gelir dağılımına duyarlı olması nedeniyle daha gelişmiş bir yoksulluk ölçütü olarak ifade edebileceğimiz Sen Endeksi, Kafa Sayısı Oranı, Gelir Açığı Oranı ve yoksullar arasındaki gelir dağılımını gösteren Gini Katsayısı olmak üzere üç parametreye dayanmaktadır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi sosyal hakların işteki statü farklılıklarına bağlı olarak sağlandığı ve yoksulluk sorunu karşısında devletin rolünün tamamlayıcı nitelikte olduğu refah rejimidir?
Seçenekler
A
Güney Avrupa refah rejimi
B
Muhafazakar-korporatist refah rejimi
C
Liberal refah rejimi
D
Akdeniz ülkeleri refah rejimi
E
Sosyal demokrat refah rejimi
Açıklama:
Muhafazakâr-korporatist refah rejimi, statü farklılıklarının korunması ve hakların sınıf ve statüye bağlı olarak verilmesine dayalı bir modeli yansıtmaktadır. Bu refah rejiminde devletin statü farklılıklarını muhafaza etme vurgusu, sosyal transfer ler ya da diğer kamu politikası araçları ile gelirin toplumun çeşitli kesimleri arasında yeniden dağıtımına yönelik etkisinin sınırlı kalmasına neden olmaktadır. Devlet, ailenin kendi üyelerine hizmet etme kapasitesi tükendiğinde tamamlayıcı bir rol üstlenerek devreye girmektedir.
Soru 45
Evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmaması ilkelerinin hâkim olduğu refah rejimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güney Avrupa refah rejimi
B
Muhafazakar-korporatist refah rejimi
C
Liberal refah rejimi
D
Akdeniz ülkeleri refah rejimi
E
Sosyal demokrat refah rejimi
Açıklama:
Sosyal demokrat refah rejiminde evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmaması ilkelerinin hâkim olduğu görülmektedir. Sosyal demokrat refah rejiminde sosyal demokrasi açık bir biçimde sosyal reformların arkasındaki hâkim gücü oluşturmaktadır.
Soru 46
Dünya Bankası’nın 2005 yılındaki satın alma gücündeki fiyatlar temel alınarak uluslararası karşılaştırmalarda kullandığı yoksulluk sınırları ne kadardır?
Seçenekler
A
5-7 $
B
3-5 $
C
2.5-3 $
D
1.25-2 $
E
2.25-3 $
Açıklama:
Dünya Bankası’nın uluslararası karşılaştırmalarda kullandığı yoksulluk sınırları, 2005 yılındaki satın alma gücündeki fiyatlar temel alınarak günde 1,25$ ve günde 2$ olarak tespit edilmişti. Günde 1,25$ olan aşırı yoksulluk sınırı, en yoksul on beş ülkede bulunan yoksulluk sınırlarının ortalamasını yansıtmaktadır.
Soru 47
TÜİK’in 2006-2014 dönemi için, gelire dayalı göreli yoksulluk istatistiklerine göre Türkiye’de %50 yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranı 2014 yılı itibari ile ne kadardır?
Seçenekler
A
%10
B
%15
C
%20
D
%22
E
%25
Açıklama:
TÜİK, 2006-2014 dönemi için, gelire dayalı göreli yoksulluk istatistiklerini yayınlamıştır. Gelire dayalı göreli yoksulluk oranları incelendiğinde, %50 yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranının 2014 yılı itibariyle %15 olduğu görülmektedir.
Soru 48
Küresel yoksulluk sınırı 2011 fiyatları temel alınarak, 2015 yılından itibaren K-kaç dolardır?
Seçenekler
A
1,25
B
1.50
C
1.90
D
2
E
2,20
Açıklama:
Yaşam standardındaki farklılıklar dünya ölçeğinde zaman içerisinde değişiklik gösterdiği için, küresel yoksulluk sınırı bu değişikliklerin yansıtılması amacıyla periyodik olarak güncellenmektedir. Buna göre, yeni küresel yoksulluk sınırı 2011 yılı fiyatları temel alınarak, Ekim 2015’ten itibaren günde 1,90$ olarak belirlenmiştir.
Soru 49
Dünya Bankasının aşırı yoksulluk tanımlamasında kullandığı günde 1,90$ yoksulluk sınırına göre, dünyada yoksulluk oranının en yüksek ve en düşük olduğu ülke grupları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Latin Amerika ve Karayipler en yüksek; Avrupa ve Orta Asya en düşük
B
Latin Amerika ve Karayipler en yüksek; Güney Asya en düşük
C
Alt Sahra Afrika en yüksek; Doğu Asya ve Pasifik en düşük
D
Güney Asya en yüksek; Latin Amerika ve Karayipler en düşük
E
Alt-Sahra Afrika en yüksek; Avrupa ve Orta Asya en düşük
Açıklama:
Dünyada ve dünyanın çeşitli bölgelerinde satın alma gücü paritesine göre günlük 1,90$’ın altında gelire sahip olanların toplam nüfusa oranını 1990-2015 dönemi için göstermektedir. Tablodan da görüldüğü üzere, günlük 1,90 $’ın altında yaşamını sürdüren insanlar ağırlıklı olarak Alt-Sahra Afrika ve Güney Asya ülkelerinde bulunmaktadır. Aşırı yoksulların oranının en düşük olduğu bölge ise Avrupa ve Orta Asya bölgesidir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi, Binyıl Kalkınma Hedefleri 2015 Raporu’nda, aşırı yoksulluğun ve açlığın ortadan kaldırılması hedefi ile ilgili olarak gelinen aşamayı ortaya koymaktadır?
Seçenekler
A
2015 yılı tahminlerine göre, gelişmekte olan bölgelerde açlığın ortadan kaldırılması hedefine ulaşılmıştır.
B
Gelişmekte olan bölgelerde yetersiz beslenen insanların oranı 1990 yılından bu yana 2/3 oranında azalmıştır.
C
Küresel düzeyde, günde 1,25 $’ın altında yaşamını sürdüren insanların sayısı 1990 yılından bu yana yarıdan daha fazla azalmıştır.
D
2015 yılı tahminlerine göre, aşırı yoksulluğun ortadan kaldırılması hedefine ulaşılmıştır.
E
Gelişmekte olan bölgelerde yetersiz beslenen insanların oranı 1990 yılından bu yana 1/3 oranında azalmıştır.
Açıklama:
Binyıl Kalkınma Hedefleri 2015 Raporu’na bakılarak, gelinen süreçte hangi alanlarda ilerlemenin daha hızlı olduğuna ve hangi alanlarda yavaş kalındığına ilişkin bazı tespitlerde bulunulabilir. Buna göre, aşırı yoksulluk son yirmi yılda önemli ölçüde gerilemiş, ancak, tamamen ortadan kaldırılamamıştır. Küresel düzeyde, günde 1,25 $’ın altında yaşamını sürdüren insanların sayısı 1990 yılından bu yana yarıdan daha fazla azalmıştır. Söz konusu rakam 1990 yılında 1,9 milyar iken, 2015 yılında 836 milyona gerilemiştir.
Soru 51
Asgari geçim düşüncesine dayanan ve kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olma durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutluk Yoksulluk
B
Göreli Yoksulluk
C
Gelir Yoksulluğu
D
İnsani Yoksulluk
E
Objektif Yoksulluk
Açıklama:
Asgari geçim düşüncesine dayanan ve kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olma durumuna mutllak yoksulluk denir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan basilica yöntemlerden değildir?
Seçenekler
A
Kafa sayısı endeksi
B
Yollulluk açığı endeksi
C
Sen endeksi
D
Gelir açığı oranı
E
Subjektif yoksulluk
Açıklama:
Kafa sayısı endeksi, yoksulluk açığı endeksi , sen endeksi yoksulluğun ölçülmesinde basilica yöntemlerdendir. Ancak subjektif yoksulluk bu kavramların içinde olmamakla birlikte bir yoksulluk türüdür.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun basilica nedenleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Düşük ekonomik büyüme
B
Gelir dağılımı eşitsizliği
C
Demografik faktörler
D
Göç
E
İş dağılımı
Açıklama:
İş dağılımı yoksulluğun basilica nedenleri arasında sayılmaz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi yoksullukla mücadelelerde güncel politikalar arasında değildir?
Seçenekler
A
Metalaştırmama ilkesi
B
Ekonomik büyüme ve gelir dağılımı
C
İşsizlikle mücadele
D
Sosyal yardım politikaları
E
Mikrokredi uygulamaları
Açıklama:
Metalaştırmama sosyal demokratik refah ilesinin bir gereğidir, yoksullukla mücadele politikaları arasında sayılmaz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kafa sayısı endeksi toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir yöntemdir.
B
Yoksulluk Açığı Endeksi yoksul hane halklarının yaşam standard ile yoksulluk sınırı arasındaki açığın ortalamasını verir.
C
Kafa sayısı endeksi gelirin yoksullar arasında nasıl dağıldığı konusuna duyarlıdır.
D
Yoksullık Açığı endeksi Kafa sayısı endeksine gore ihmal edilen yoksulluğun derinliğine ilişkin bir önemli göstergesidir.
E
Kafa sayısı endeksi ile yoksulluğun dağılımına ilişkin bilgiye ulaşmak mümkündür.
Açıklama:
Kafa sayısı endeksi ile yoksulluğun dağılımına ilişkin bilgiye ulaşmak mümkün değildir.
Soru 56
Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde kullanılan yöntem nedir?
Seçenekler
A
Gini katsayısı
B
Sen endeksi
C
Gelir Açığı Oranı
D
Yoksul nüfüsun ortalama geliri
E
Yoksulluk açığı endeksi
Açıklama:
Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde kullanılan katsayı Gini Katsayısıdır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi işgücü piyasasından kaynaklanan bir sorundur?
Seçenekler
A
Kayıt dışı istihdam
B
Nüfus baskısı
C
Aile yapısı
D
Sosyal politikalar
E
Göç
Açıklama:
Kayıt dışı istihdam işgücü piyasasından kaynaklanan bir sorundur.
Soru 58
Refahın devlet piyasa ve aile arasında karşılıklı bağımlılık içinde birlikte üretilme ve dağılma biçimi olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Refah rejimi
B
Toplumsal refah
C
Refah devleti
D
Liberal refah devleti
E
Sosyal reform
Açıklama:
Bu kavram refah rejimidir.
Soru 59
Evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmadığı rejim hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal demokrat refah rejimi
B
Liberal Refah Rejimi
C
Muhafazakar Refah Rejimi
D
Güney Avrupa Refah Rejimi
E
Akdeniz refah rejimi
Açıklama:
Evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmadığı rejim sosyal demokrat refah rejimidir.
Soru 60
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını toplumun bütünlüğünü gözetmek yerine belirli toplumsal kesimlere kaydırarak kullanılması neyi ifade eder?
Seçenekler
A
Kientalizm
B
Liberalizm
C
Konzervatizm
D
Sosyalizm
E
Mikro kredi
Açıklama:
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını toplumun bütünlüğünü gözetmek yerine belirli toplumsal kesimlere kaydırmasına Kientalizm denir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi mutlak yoksulluğun tanımıdır?
Seçenekler
A
Kişilerin asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamaları durumudur
B
Kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında olma durumudur
C
Alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumudur
D
Kişilerin temel eğitim ve sağlık giderlerinden mahrum kalması durumudur
E
Kişilerin güvenli olmayan çalışma koşullarında çalşımaya mahkum olma durumudur
Açıklama:
Mutlak yoksulluk, kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında olma durumudur.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk ile sosyal dışlanma arasındaki farklardan değildir?
Seçenekler
A
Sosyal dışlanma yoksulluğa nazaran daha geniş bir kavramdır.
B
Kişiler yoksul olmasalar bile çeşitli nedenlerle sosyal dışlanmaya maruz kalabilirler
C
Sosyal dışlanma yoksulluğa göre daha dinamik bir kavramdır.
D
Yoksulluk ekonomik yoksunluklara işaret ederken, sosyal dışlanma kurumsal mekanizmaları da kapsar.
E
Sosyal dışlanma yoksulluktan bağımsız bir kavramdır ve onu kapsamaz
Açıklama:
Sosyal dışlanma yoksulluğa nazaran daha geniş bir kavramdır ve sadece ekonomik değil kurumsal mekanizma ve davranışları da içerir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk sınırlarından birisidir?
Seçenekler
A
Açlık sınırı
B
Gelir yoksulluk sınırı
C
Subjektif yoksulluk sınırı
D
Objektif yoksulluk sınırı
E
İnsani yoksulluk sınırı
Açıklama:
Genel olarak, mutlak yoksulluk sınırı, göreli yoksulluk sınırı ve sübjektif yoksulluk sınırı olmak üzere üç tür yoksulluk sınırından söz edilebilir.
Soru 64
Yoksul hane halklarının yaşam standartları ile yoksulluk sınırı arasındaki açığın ortalaması aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
açlık sınırı endeksi
B
kafa sayısı endeksi
C
gini katsayısı
D
yoksulluk açığı endeksi
E
sen endeksi
Açıklama:
Yoksul hane halklarının yaşam standartları ile yoksulluk sınırı arasındaki açığın ortalaması yoksulluk endeksini verir. Doğru cevap D’dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun başlıca nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Kayıt dışı istihdam
B
Düşük ekonomik büyüme
C
Beyin göçü
D
Gelir dağılımı eşitsizliği
E
Nüfus baskısı
Açıklama:
İşgücü piyasası yetersizlikleri, düşük ekonomik büyüme, gelir dağılımı eşitsizliği ve demogarfik faktörler yoksulluğun başlıca nedenleridir. Fakat beyin göçü ilk sıradaki nedenlerden değildir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun demografik nedenlerinden birisidir?
Seçenekler
A
nüfus baskısı
B
düşük ekonomik büyüme
C
gelir dağılımı adaletsizliği
D
kayıt dışı istihdam
E
kaynak yetersizliği
Açıklama:
Nüfus baskısı, aile yapısındaki değişimler ve göç gibi demografik etmenler de yoksulluğun önemli nedenleri arasında yer almaktadır.
Soru 67
Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyine ne denir?
Seçenekler
A
sosyal demokrat refah rejimi
B
klientalizm
C
liberal refah rejimi
D
metalaştırmama
E
muhafazakâr refah rejimi
Açıklama:
Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyine metalaştırmama denir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi yoksullukla mücadele politikalarından değildir?
Seçenekler
A
Gelir dağılımı politikaları
B
Eğitimde fırsat eşitliği politikaları
C
İstihdam politikaları
D
Sosyal yardım politikaları
E
Bireysel emeklilik sistemi
Açıklama:
Gelir dağılımı politikaları, eğitimde fırsat eşitliği politikaları, istihdam politikaları, sosyal yardım politikaları ve mikrokredi uygulamaları yoksullukla mücadele politikalarındandır.
Soru 69
Yoksulluk konusunda kapasite yaklaşımı hangi iktisatçı tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
David Ricardo
B
Adam Smith
C
Amartya Sen
D
Karl Marx
E
John Hicks
Açıklama:
Amartya Sen’in kapasite yaklaşımı, yoksulluğu temel insani kapasitelerden yoksunluk olarak ele almakta ve gelir dışındaki değişkenlere odaklanmaktadır.
Soru 70
Kırılgan istihdam ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
serbest meslek çalışanlarını ya da aile çalışanlarına katkıda bulunanları ifade eder.
B
kişilerin ücretli çalışanlara göre gelir güvencesine ve sosyal güvenceye erişimleri oldukça kuvvetlidir
C
bu kişiler birincil işgücü piyasasındadırlar
D
içerisinde erkelerin payı daha yüksektir
E
işsizlik hesaplamalarında dikkate alınmazlar.
Açıklama:
Kırılgan istihdam, serbest meslek çalışanlarını ya da aile çalışanlarına katkıda bulunanları ifade eder.
Soru 71
Aşağıdaki yoksulluk kavramlarından hangisi asgari geçim düşüncesine dayanarak kişilerin ya da hane halklarının yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan asgari besin bileşenlerini veya kaloriyi, beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçları esas alır?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
İnsani yoksulluk
D
Objektif yoksulluk
E
Sübjektif yoksulluk
Açıklama:
Mutlak yoksulluk kavramı asgari geçim düşüncesine dayanmaktadır ve kişilerin ya da hane halklarının asgari geçim düzeyinin altında olma durumunu ifade etmektedir. Bu tanımın, kişilerin ya da hane halklarının yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan asgari besin bileşenlerini veya kaloriyi esas alması ona mutlaklık niteliğini kazandırmaktadır. Mutlak yoksulluk kavramı, sosyal ya da kültürel ihtiyaçlara değil, beslenme, giyinme, barınma gibi temel ihtiyaçlara vurgu yapmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 72
Yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan yöntemlerden hangisi toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir ölçüm yöntemidir?
Seçenekler
A
Yoksulluk Açığı Endeksi
B
Sen Endeksi
C
Kafa Sayısı Endeksi
D
Gini Katsayısı
E
Gelir Açığı Oranı
Açıklama:
Kafa Sayısı Endeksi, toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir ölçüm yöntemidir. Bu yöntemde, yoksulluğun derinliği ve dağılımına ilişkin diğer bilgilere ulaşmak mümkün değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 73
Yoksulluğun nedenlerinden biri olan gelir dağılımı eşitsizliği ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gelir dağılımı eşitsizliği, bir ekonomide belirli bir dönemde üretilen gelirin çeşitli nüfus grupları arasındaki dağılımına ilişkin eşitsizlik düzeyini ifade eder.
B
Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde yaygın olarak kullanılan yöntem Yoksulluk Açığı Endeksi’dir.
C
0 ile 1 arasında değişen katsayının 0’a yaklaşması gelir dağılımı eşitsizliğinin azaldığını, 1’e yaklaşması ise eşitsizlik düzeyinin arttığını göstermektedir.
D
Bölgesel gelişmişlik farklılıkları, enflasyon ve ekonomik krizler, eğitim ve sağlık başta olmak üzere temel kamusal hizmetlerin toplumun tüm kesimlere aynı ölçüde ulaştırılamaması gibi gelir dağılımı eşitsizliğini artıran faktörler arasındadır.
E
Ekonomik büyüme sonucunda yaratılan milli gelirin toplum kesimlerin arasındaki dağılımı yoksulluk oranlarının azaltılması açısından önemli bir kaynak niteliğindedir.
Açıklama:
Gelir dağılımı eşitsizliği, bir ekonomide belirli bir dönemde (genellikle bir yıl) üretilen gelirin çeşitli nüfus grupları arasındaki dağılımına ilişkin eşitsizlik düzeyini ifade etmektedir. Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde yaygın olarak kullanılan yöntem Gini Katsayısı’dır. 0 ile 1 arasında değişen katsayının 0’a yaklaşması gelir dağılımı eşitsizliğinin azaldığını, 1’e yaklaşması ise eşitsizlik düzeyinin arttığını göstermektedir. Bölgesel gelişmişlik farklılıkları, enflasyon ve ekonomik krizler, eğitim ve sağlık başta olmak üzere temel kamusal hizmetlerin toplumun tüm kesimlere aynı ölçüde ulaştırılamaması gibi gelir dağılımı eşitsizliğini artıran faktörler arasındadır. Ekonomik büyüme sonucunda yaratılan milli gelir yoksulluk oranlarının azaltılması açısından önemli bir kaynak niteliğindedir. Ancak, ekonomik büyüme kadar, yaratılan milli gelirin toplum kesimleri arasında nasıl dağıldığı da önemlidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 74
İhtiyaç ya da gelir testine dayalı yardımların, mütevazı evrensel transferlerin ve mütevazı sosyal sigorta programlarının hâkim olduğu ve sosyal yardımların büyük ölçüde düşük gelir düzeyindeki alıcıların/müşterilerin ihtiyaçlarını karşıladığı refah rejimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
B
Sosyal demokrat refah rejimi
C
Güney Avrupa refah rejimi
D
Liberal refah rejimi
E
Akdeniz refah rejimi
Açıklama:
Liberal refah rejiminde devlet, ya sadece asgari bir refah düzeyini garanti etmek yoluyla pasif olarak ya da özel refah programlarını teşvik ederek aktif olarak piyasayı desteklemektedir. Liberal refah rejiminde ihtiyaç ya da gelir testine dayalı yardımlar, mütevazı evrensel transferler ve mütevazı sosyal sigorta programları hâkimdir. Sosyal yardımlar büyük ölçüde düşük gelir düzeyindeki alıcıların/müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 75
Aşağıdaki refah rejimi modelleri ve bunları temsil eden ülkeler eşleşmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Liberal refah rejimi- İtalya ve Yunanistan
B
Muhafazakâr-korporatist refah rejimi- İspanya, Portekiz, Yunanistan
C
Güney Avrupa refah rejimi- Avusturya, Fransa ve Almanya
D
Akdeniz refah rejimi- ABD, Kanada ve Avustralya
E
Sosyal demokrat refah rejimi- İsveç, Norveç, Danimarka gibi İskandinav ülkeleri
Açıklama:
Liberal refah rejiminde ABD, Kanada ve Avustralya bu modelde öne çıkan ülkelerdir. Muhafazakâr-korporatist refah rejimini temsil eden ülkeler arasında Avusturya, Fransa ve Almanya öne çıkmaktadır. Sosyal demokrat refah rejimine İsveç, Norveç, Danimarka gibi İskandinav ülkeleri dahil olmuştur. Güney Avrupa veya Akdeniz refah rejimi olarak adlandırılan refah rejimine İspanya, Portekiz, Yunanistan ve İtalya gibi Akdeniz ülkeleri dahil olmuştur. Doğru cevap E’dir.
Soru 76
Bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını (refah düzeyini) piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Klientalizm
B
Gelirin yeniden dağılımı
C
Kapasite yaklaşımı
D
Metalaştırmama
E
Kırılgan istihdam
Açıklama:
Metalaştırmama, bireylerin ya da ailelerin sosyal anlamda kabul edilebilir bir yaşam standardını (refah düzeyini) piyasaya katılımdan bağımsız olarak sürdürebilme düzeyidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 77
Günlük 1,90 $’ın altında yaşamını sürdüren insanlar ağırlıklı olarak dünyanın hangi bölgesinde yaşamaktadır?
Seçenekler
A
Doğu Asya ve Pasifik’te
B
Alt-Sahra Afrika ve Güney Asya’da
C
Latin Amerika ve Karayipler’de
D
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da
E
Avrupa ve Orta Asya’da
Açıklama:
Günlük 1,90 $’ın altında yaşamını sürdüren insanlar ağırlıklı olarak Alt-Sahra Afrika ve Güney Asya ülkelerinde bulunmaktadır. Aşırı yoksulların oranının en düşük olduğu bölge ise Avrupa ve Orta Asya bölgesidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi insani yoksulluğun ölçülmesinde Birleşmiş Milletlerin odaklandığı konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
40 yaşına kadar yaşayamayan insanların oranı
B
Okuma-yazma bilmeyen yetişkinlerin oranı
C
Sağlık hizmetlerine ve temiz suya erişimi olmayanların oranı
D
Yetersiz beslenme oranı
E
Milli gelirin dağılımındaki oran
Açıklama:
Birleşmiş Milletler, insani yoksulluğun ölçülmesinde 40 yaşına kadar yaşayamayan insanların oranı, okuma-yazma bilmeyen yetişkinlerin oranı, sağlık hizmetlerine ve temiz suya erişimi olmayanların oranı ve yetersiz beslenme gibi yoksunluklar üzerine yoğunlaşmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 79
Mikrokredi uygulaması ilk olarak nerede kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Bangladeş
B
Gürcistan
C
Pakistan
D
Hindistan
E
Latin Amerika
Açıklama:
Mikrokredi uygulaması ilk olarak Bangladeş’te 1976 yılında Prof. Dr. Muhammed Yunus tarafından başlatılmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 80
Birleşmiş milletler raporuna göre çok boyutlu yoksulluk en yüksek hangisinde görülmektedir?
Seçenekler
A
Kırsalda yaşayanlar
B
Kırılgan istihdamda yer alanlar
C
Muhafazakâr aileler
D
Yüksek eğitimli kişiler
E
Göç etmiş aileler
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın 2014 insani Gelişme Raporu’na göre, dünya genelinde 1,5 milyar kişi çok boyutlu yoksulluk içinde yaşamaktadır. Çok boyutlu yoksulluk, en yüksek kırsal kesimlerde görüldüğü için bu ölçüt güçlü bir coğrafi unsura sahiptir. Doğru cevap A'dır.
Soru 81
Asgari geçim düşüncesine dayanan ve kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olma durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutlak Yoksulluk
B
Göreli Yoksulluk
C
Gelir Yoksulluğu
D
İnsani Yoksulluk
E
Objectif Yoksulluk
Açıklama:
Asgari geçim düşüncesine dayanan ve kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olma durumuna mutlak yoksulluk denir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun ölçülmesinde kullanılan başlıca yöntemlerden değildir?
Seçenekler
A
Kafa sayısı endeksi
B
Yoksulluk açığı endeksi
C
Sen endeksi
D
Gelir açığı oranı
E
Subjektif yoksulluk
Açıklama:
Kafa sayısı endeksi, yoksulluk açığı endeksi, sen endeksi yoksulluğun ölçülmesinde başlıca yöntemlerdendir. Ancak subjektif yoksulluk bu kavramların içinde olmamakla birlikte bir yoksulluk türüdür.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun başlıca nedenleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Düşük ekonomik büyüme
B
Gelir dağılımı eşitsizliği
C
Demografik faktörler
D
Göç
E
İş dağılımı
Açıklama:
İş dağılımı yoksulluğun başlıca nedenleri arasında sayılmaz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi yoksullukla mücadelelerde güncel politikalar arasında değildir?
Seçenekler
A
Metalaştırmama ilkesi
B
Ekonomik büyüme ve gelir dağılımı
C
İşsizlikle mücadele
D
Sosyal yardım politikaları
E
Mikrokredi uygulamaları
Açıklama:
Metalaştırmama sosyal demokratik refah ilesinin bir gereğidir, yoksullukla mücadele politikaları arasında sayılmaz.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kafa sayısı endeksi toplam nüfus içindeki yoksulların oranının belirlenmesine dayalı bir yöntemdir.
B
Yoksulluk Açığı Endeksi yoksul hane halklarının yaşam standard ile yoksulluk sınırı arasındaki açığın ortalamasını verir.
C
Kafa sayısı endeksi gelirin yoksullar arasında nasıl dağıldığı konusuna duyarlıdır.
D
Yoksullık Açığı endeksi Kafa sayısı endeksine gore ihmal edilen yoksulluğun derinliğine ilişkin bir önemli göstergesidir.
E
Kafa sayısı endeksi ile yoksulluğun dağılımına ilişkin bilgiye ulaşmak mümkündür.
Açıklama:
Kafa sayısı endeksi ile yoksulluğun dağılımına ilişkin bilgiye ulaşmak mümkün değildir.
Soru 86
Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gini katsayısı
B
Sen endeksi
C
Gelir Açığı Oranı
D
Yoksul nüfüsun ortalama geliri
E
Yoksulluk açığı endeksi
Açıklama:
Gelir dağılımı eşitsizliğinin ölçülmesinde kullanılan yöntem Gini Katsayısıdır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi işgücü piyasasından kaynaklanan bir sorundur?
Seçenekler
A
Kayıt dışı istihdam
B
Nüfus baskısı
C
Aile yapısı
D
Sosyal politikalar
E
Göç
Açıklama:
Kayıt dışı istihdam işgücü piyasasından kaynaklanan bir sorundur.
Soru 88
Refahın devlet piyasa ve aile arasında karşılıklı bağımlılık içinde birlikte üretilme ve dağılma biçimi olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Refah rejimi
B
Toplumsal refah
C
Refah devleti
D
Liberal refah devleti
E
Sosyal reform
Açıklama:
Refahın devlet piyasa ve aile arasında karşılıklı bağımlılık içinde birlikte üretilme ve dağılma biçimi olarak tanımlanan kavram refah rejimidir.
Soru 89
Evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmadığı rejim hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Demokrat Refah Rejimi
B
Liberal Refah Rejimi
C
Muhafazakar Refah Rejimi
D
Güney Avrupa Refah Rejimi
E
Akdeniz Refah Rejimi
Açıklama:
Evrensellik ve sosyal hakların metalaştırılmadığı rejim sosyal demokrat refah rejimidir.
Soru 90
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını toplumun bütünlüğünü gözetmek yerine belirli toplumsal kesimlere kaydırarak kullanılması neyi ifade eder?
Seçenekler
A
Kientalizm
B
Liberalizm
C
Konzervatizm
D
Sosyalizm
E
Mikro kredi
Açıklama:
Politika uygulayıcılarının kamu kaynaklarını toplumun bütünlüğünü gözetmek yerine belirli toplumsal kesimlere kaydırmasına Kientalizm denir.
Soru 91
Kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Asgari yoksulluk
C
Göreli yoksulluk
D
Gelir yoksulluğu
E
İnsani yoksulluk
Açıklama:
Mutlak yoksulluk kavramı asgari geçim düşüncesine dayanmaktadır ve kişilerin ya da hane halkının asgari geçim düzeyinin altında olma durumunu ifade etmektedir.
Soru 92
Kişilerin ya da hane halkının sahip olduğu gelir düzeyinin, içinde yaşadıkları toplumdaki ortalama gelir düzeyinin belirli bir yüzdesi ile karşılaştırılmasına dayanan yoksulluk tanımına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Göreli yoksulluk
C
Gelir yoksulluğu
D
İnsani yoksulluk
E
Asgari yoksulluk
Açıklama:
Göreli yoksulluk kavramında, insanın toplumsal bir varlık olmasından hareket edilmektedir. Buna göre, göreli yoksulluk, kişilerin ya da hane halklarının sahip oldukları gelir düzeyinin, içinde yaşadıkları toplumdaki ortalama gelir düzeyinin belirli bir yüzdesi ile karşılaştırılması esasına dayanan ve karşılaştırılan gelir düzeyinin gerisinde kalma durumu ile açıklanan bir kavramdır.
Soru 93
Kişilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri ya da asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamaları durumuna ne verilir?
Seçenekler
A
İnsani yoksulluk
B
Mutlak yoksulluk
C
Gelir yoksulluğu
D
Asgari yoksulluk
E
Göreli yoksulluk
Açıklama:
Kişilerin yaşamlarını sürdürebilmeleri ya da asgari bir yaşam standardında yaşayabilmeleri için ihtiyaç duydukları temel gereksinimlerini karşılayacak gelire sahip olmamalarına gelir yoksulluğu adı verilir.
Soru 94
Hangi yoksulluk kavramı insani gelişme ve insanca yaşam için parasal olanakların yanı sıra, ekonomik, sosyal ve kültürel bazı olanaklara sahip olmak gerektiği fikrine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Mutlak yoksulluk
B
Kültürel yoksulluk
C
Göreli yoksulluk
D
İnsani yoksulluk
E
Gelir yoksulluğu
Açıklama:
İnsani yoksulluk kavramı, yoksul ülkelerdeki yoksulluğun öncelikli önemi dikkate alınarak Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 1997'de yayınlanan İnsani Gelişme Raporu’nda geliştirilmiştir. İnsani yoksulluk kavramı, insani gelişme ve insanca yaşam için parasal olanakların yanısıra temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için ekonomik, sosyal ve kültürel bazı olanaklara sahip olmanın da gerekli olduğu fikrine dayanmaktadır.
Soru 95
Alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumuna ne verilir?
Seçenekler
A
Gelir yoksulluğu
B
Objektif yoksulluk
C
Mutlak yoksulluk
D
Subjektif yoksulluk
E
Göreli yoksulluk
Açıklama:
Alınması gereken günlük kalori miktarı ya da yapılan tüketim harcamaları gibi tespit edilebilir ve doğruluğu kanıtlanabilir bir standardın ya da standartlar setinin aşağısında kalma durumuna objektif yoksulluk denir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanmaya uğrayabilecek topluluklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmenler
B
Yoksullar
C
Engelliler
D
Hükümlüler
E
Avukatlar
Açıklama:
Avukatlar bir meslek grubudur. Diğer şıklardaki topluluklardan farklı olarak kategorik şekilde sosyal dışlanmaya maruz kalmazlar.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun demografik faktörlerinden biridir?
Seçenekler
A
Aile yapısındaki değişim
B
İşgücü piyasası
C
Gelir dağılımı eşitsizliği
D
Düşük ekonomik büyüme
E
Kaynakların yetersizliği
Açıklama:
Tüm şıklar yoksulluk nedeni olmakla birlikte yalnızca a şıkkı demografik faktöre dayanmaktadır.
Soru 98
Ekonomik ve siyasal hakların yanında sosyal hakları da inşa etmek suretiyle, birey ve toplum için iyilik halini hedef alarak gözeten devlet biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tekli devlet
B
Refah devleti
C
Monarşi
D
Sosyalist devlet
E
Oligarşi
Açıklama:
Ekonomik ve siyasal hakların yanında sosyal hakları da inşa etmek suretiyle, birey ve toplum için iyilik halini hedef olarak gözeten devlet refah devletidir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi resmi finans kuruluşlarına erişim olanağı bulunmayan yoksul kesimlerin üretimde bulunmalarına, çok küçük işletmelerini büyütmelerine, tüketimlerini istikrarlı bir biçimde sürdürmelerine olanak tanımaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal yardım
B
Zekat
C
Mikrokredi
D
Düşük faizli kredi
E
İhtiyaç kredisi
Açıklama:
Mikrokredi resmi finans kuruluşlarına erişim olanağı bulunmayan yoksul kesimlerin üretimde bulunmalarına, çok küçük işletmelerini büyütmelerine, tüketimlerini istikrarlı bir biçimde sürdürmelerine olanak tanımaktadır.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi yoksullukla mücadele etmek için uygulanan sosyal politika tedbirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Asgari ücret düzenlemesi
B
İstihdam politikaları
C
Reel ücretin korunması
D
Konut hizmetlerinin geliştirilmesi
E
Lüks tüketim vergisinin kaldırılması
Açıklama:
Lüks tüketim vergisinin kaldırılması ancak alım güce yüksek sınıfların çıkarına olacağı için doğru cevap e'dir.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir üretim faktörüdür?
Seçenekler
A
Yatırım
B
Emek
C
İhracat
D
İthalat
E
Turizm
Açıklama:
Üretim faktörleri; üretimin gerçekleşmesi için gerekli olan unsurlardır. Dolayısıyla üretim, bu faktörlerin mal ve hizmet haline dönüşümünü ifade etmektedir. Üretim faktörleri 4 tanedir. Bunlar:
- Doğal kaynaklar,
- Sermaye,
- Emek,
- Müteşebbis’dir (girişimcidir).
Soru 2
Cari ücret düzeyi ve mevcut çalışma koşullarında çalışmak isteyen herkesin iş bulduğu istihdam düzeyine ne denir?
Seçenekler
A
Aktif istihdam
B
Pasif istihdam
C
Eksik istidam
D
Tam istihdam
E
Görülemeyen eksik istihdam
Açıklama:
Cari ücret düzeyi ve mevcut çalışma koşullarında çalışmak isteyen herkesin iş bulduğu istihdam düzeyine tam istihdam denir.
Soru 3
Normal çalışma sürelerinin altında çalışılması aşağıdaki hangi istihdam türüne aittir?
Seçenekler
A
Aktif istihdam
B
Pasif istihdam
C
Tam istihdam
D
Görülebilir eksik istihdam
E
Görülemeyen eksik istihdam
Açıklama:
Normal çalışma sürelerinin altında çalışılmasına görülebilir eksik istihdam denir. Bu durumda, istihdam edilen bireyler arzu etmedikleri hâlde kısmi süreli çalışmaktadır. Daha çok gelişmiş ülkelerde görülmekte olan bu tip eksik istihdamın başlıca sebebi talep yetersizliğidir.
Soru 4
Çalışma hakkı İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin hangi maddesinde yer alır?
Seçenekler
A
23.
B
24.
C
25.
D
26.
E
27.
Açıklama:
Uluslararası koruma kapsamında değerlendirilebilecek en temel belgeler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’dir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 23. maddesine göre “herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşularda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır. Bununla birlikte, Ekonomik Sosyal ve Kültürel Hakla Sözleşmesi’nin 6. maddesine göre “bu sözleşmeye taraf olan devletler, herkesin özgürce seçtiği veya benimsediği bir işte çalışarak hayatını kazanma fırsatına sahip olma hakkını içeren çalışma hakkını tanır ve bu hakkı korumak için uygun girişimlerde bulunur”.
Soru 5
Anayasa'nın hangi maddesi çalışma hakkı ile ilgilidir?
Seçenekler
A
51.
B
50.
C
49.
D
48.
E
47.
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 2. maddesinde sosyal bir hukuk devleti olarak tanımlanan ülkemizde çalışma hakkı, Anayasa’nın 49. maddesinde düzenlenmiş ve böylece ulusal anlamda korunmuştur. Buna göre; “çalışma herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir oram yaratmak için gerekli tedbirleri alır”.
Soru 6
Bireyin istihdama girmesine ve çalışma yaşamı boyunca istihdamda kalmasına ne denir?
Seçenekler
A
Aktif istihdam
B
Pasif istihdam
C
Eksik istihdam
D
Tam istihdam
E
İstihdam edilebilirlik
Açıklama:
İstihdam edilebilirlik: Bireyin istihdama girmesini ve çalışma yaşamı boyunca istihdamda kalmasını, başka bir ifadeyle iş güvencesini sağlayacak bilgi, beceri ve yeteneklerdeki gelişimi ifade etmektedir. Kısacası “istihdam edilebilir olma özelliği ya da niteliği” olarak tanımlanır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi aktif işgücü politikalarından biridir?
Seçenekler
A
İşsizlik sigortası
B
İşsizlik yardımı
C
Doğrudan kamu istihdamı
D
Çalışmanın paylaşımı
E
Kıdem, ihbar ve iş kaybı tazminatları
Açıklama:
İşgücü piyasalarını düzenleyici, işgücü piyasasında dengeyi sağlayıcı tedbirler çerçevesinde oluşturulan başlıca aktif istihdam programları;
- Mesleki eğitim programları,
- Girişimciliğin desteklenmesine yönelik programlar,
- Ücret ve istihdam sübvansiyonları,
- Doğrudan kamu istihdamı,
- Kamunun eşleştirme ve danışmanlık hizmetleridir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi pasif işgücü politikalarından biridir?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim programları
B
Ücret ve istihdam sübvansiyonları
C
Doğrudan kamu istihdamı
D
İşsizlik sigortası
E
Kamunun eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri
Açıklama:
İşleyişleri ülkeden ülkeye farklılık gösteren başlıca pasif istihdam programları;
- İşsizlik sigortası,
- İşsizlik yardımını,
- Çalışmanın paylaşımı,
- Kıdem, ihbar ve iş kaybı tazminatı,
- İhbar ve iş kaybı tazminatlarıdır.
Soru 9
Hanehalkı İşgücü Anketini Türkiye’de hangi kuruluş yapmaktadır?
Seçenekler
A
Türkiye İstatistik Kurumu
B
Türkiye Kalkınma Bankası
C
Türkiye Merkez Bankası
D
İş ve İşçi Bulma Kurumu
E
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Açıklama:
Hanehalkı İşgücü Anketini Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yaparak yayınlamaktadır.
Soru 10
Aşağıdaki yaş gruplarından hangisi eğitimli genç nüfusu temsil etmektedir?
Seçenekler
A
14-23
B
15-24
C
16-25
D
17-26
E
18-27
Açıklama:
Eğitimli genç nüfus; lise ve yükseköğretim görmüş 15-24 yaş grubuna dâhil olan gençleri kapsamaktadır.
Soru 11
İstihdam kavramını gelir hedefine ulaşmanın bir aracı şeklinde değerlendiren grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalistler
B
İktisatçılar
C
Kapitalistler
D
Sosyal politikacılar
E
Sosyologlar
Açıklama:
İstihdam, bir taraftan doğrudan insana odaklanması sebebiyle sosyal politikanın, diğer taraftan üretimi gerçekleştiren ve ekonomik değer yaratan emek unsurunu ele alması açısından iktisadın ilgi alanına girmektedir. İktisatçılar istihdamı gelir hedefine ulaşmanın bir aracı şeklinde değerlendirmektedir
Soru 12
Tam istihdam durumunda işsizliğin hangi oranda olduğu kabul edilir?
Seçenekler
A
%0-1
B
%1-3
C
%3-5
D
%5-7
E
%7-9
Açıklama:
Tam istihdam genel olarak teorik bir durumdur. Bu sebeple, tam istihdam durumunda %3-5 oranında bir işsizliğin varlığı kabul edilmektedir.
Soru 13
Geçici, konjonktürel ve yapısal faktörler sebebiyle bir işgücü piyasasında yüzde yüz istihdamın sağlanamaması ve iş gücünün küçük bir bölümünün (%3- 5) işsiz olması durumunu tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Görülebilir işsizlik
B
Gizli eksik istihdam
C
Görülemeyen eksik istihdam
D
Görülebilen eksik istihdam
E
Doğal işsizlik oranı
Açıklama:
Doğal İşsizlik Oranı: İşgücü piyasasının etkinliğini ölçmede kullanılan teorik bir araçtır. Geçici, konjonktürel ve yapısal faktörler sebebiyle bir işgücü piyasasında yüzde yüz istihdamın sağlanamaması ve iş gücünün küçük bir bölümünün (%3- 5) işsiz olması durumunu tanımlamaktadır.
Soru 14
II. Dünya Savaşı sürecinde Almanya'da olduğu gibi, bir ülkedeki mevcut emeğin tamamının kullanılmasına rağmen talebin karşılanamaması hangi istihdam biçimini ifade eder?
Seçenekler
A
Aşırı istihdam
B
Görülebilir eksik istihdam
C
Görülemeyen eksik istihdam
D
Kısıtlı istihdam
E
Doğal istihdam
Açıklama:
Aşırı istihdam: Bir ülkedeki mevcut emeğin tamamı kullanılmasına rağmen talebin karşılanamamasıdır ve kıt bir üretim faktörü emektir.
Örnek: II. Dünya Savaşı, Almanya.
Örnek: II. Dünya Savaşı, Almanya.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeterli istihdam imkanlarının yaratılması
B
İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
C
Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
D
Ücretlilere örgütlenme hakkının kaldırılması
E
İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
Açıklama:
Çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri şu şekilde
sıralanabilir:
• Yeterli istihdam imkanlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insan gücü
kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
• Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması
sıralanabilir:
• Yeterli istihdam imkanlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insan gücü
kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
• Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin ekonomik etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşsizliğin yükselmesi durumunda tüketici nüfus üzerindeki baskı artar.
B
İşsizlik, bağımlılık oranını etkilemektedir.
C
İşsizliğin artması, ekonomideki tasarruf eğiliminin azalmasına neden olur.
D
İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
E
İşsizlikle birlikte sosyal güvenlik gelirleri artar.
Açıklama:
İşsizliğin Ekonomik Etkileri:
- İşsizlik, ekonomik etkinliğin bir göstergesidir. İşsizlik oranının yükselmesi, bir ekonominin daha fazla üretebilme gücü olduğu halde bunu değerlendiremediğini ortaya koymaktadır.
- İşsizliğin yükselmesi durumunda tüketici nüfus üzerindeki baskı da artar.
- İşsizlik, bağımlılık oranını da etkilemektedir. İşsizliğin arttığı dönemlerde bağımlılık oranı yükselirken; azaldığı dönemlerde bağımlılık oranı
da geriler.
- İşsizliğin artması, ekonomideki tasarruf eğiliminin azalmasına ve yatırımların düşmesine neden olur.
- İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
- İşsizliğin yükseldiği dönemlerde transfer harcamaları artar.
- İşsizlikle birlikte bağımlı çalışanların sayısındaki azalışa bağlı olarak aktif sigortalı sayısı düşer ve dolayısıyla sosyal güvenlik gelirleri azalır.
- İşsizliğin artması, çalışan sayısı ve işletme karlarını olumsuz yönde etkilediğinden vergi gelirleri azalır.
- İşsizlik, ekonomik etkinliğin bir göstergesidir. İşsizlik oranının yükselmesi, bir ekonominin daha fazla üretebilme gücü olduğu halde bunu değerlendiremediğini ortaya koymaktadır.
- İşsizliğin yükselmesi durumunda tüketici nüfus üzerindeki baskı da artar.
- İşsizlik, bağımlılık oranını da etkilemektedir. İşsizliğin arttığı dönemlerde bağımlılık oranı yükselirken; azaldığı dönemlerde bağımlılık oranı
da geriler.
- İşsizliğin artması, ekonomideki tasarruf eğiliminin azalmasına ve yatırımların düşmesine neden olur.
- İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
- İşsizliğin yükseldiği dönemlerde transfer harcamaları artar.
- İşsizlikle birlikte bağımlı çalışanların sayısındaki azalışa bağlı olarak aktif sigortalı sayısı düşer ve dolayısıyla sosyal güvenlik gelirleri azalır.
- İşsizliğin artması, çalışan sayısı ve işletme karlarını olumsuz yönde etkilediğinden vergi gelirleri azalır.
Soru 17
İşsizliğin neden olduğu sosyal dışlanma, işsizliğin hangi boyutuyla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ailesel
B
Bireysel
C
Toplumsal
D
Ulusal
E
Evrensel
Açıklama:
İşsizliğin Toplumsal Etkileri:
- İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar. Bu sebeple, toplumda huzur, güven ve istikrarı bozar.
- İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
- İşsiz kitlelerin artışı, toplumsal çözülmeleri ve sosyal gerginlikleri artırır. Yapılan bazı araştırmalar, işsizlik ile toplumun düzeni ve istikrarı açısından tehdit unsuru olarak kabul edilen hırsızlık, kapkaç, suç işleme eğilimi, boşanma, intihar, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır
- İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar. Bu sebeple, toplumda huzur, güven ve istikrarı bozar.
- İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
- İşsiz kitlelerin artışı, toplumsal çözülmeleri ve sosyal gerginlikleri artırır. Yapılan bazı araştırmalar, işsizlik ile toplumun düzeni ve istikrarı açısından tehdit unsuru olarak kabul edilen hırsızlık, kapkaç, suç işleme eğilimi, boşanma, intihar, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi işsizlikle mücadelede izlenen aktif istihdam politikalarından biridir?
Seçenekler
A
İşsizlik Yardımı
B
Mesleki Eğitim Programları
C
İşsizlik Sigortası
D
Çalışma Paylaşımı
E
Erken Emeklilik
Açıklama:
İşsizlikle mücadelede izlenen pasif istihdam politikaları (acil yardım)
• İşsizlik Sigortası
• İşsizlik Yardımı
• Çalışma Paylaşımı
o Erken Emeklilik
o İş Paylaşımı
o Çalışma Sürelerinin Kısaltılması
• Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, İş Kaybı
Tazminatı
İşsizlikle mücadelede izlenen aktif istihdam politikaları aşağıdaki gibidir:
• Mesleki Eğitim Programları
• Girişimciliğin Desteklenmesine Yönelik Programlar
• Ücret ve İstihdam Sübvansiyonları
• Doğrudan Kamu İstihdamı
• Kamunun Eşleştirme ve Danışmanlık Hizmetleri
• İşsizlik Sigortası
• İşsizlik Yardımı
• Çalışma Paylaşımı
o Erken Emeklilik
o İş Paylaşımı
o Çalışma Sürelerinin Kısaltılması
• Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, İş Kaybı
Tazminatı
İşsizlikle mücadelede izlenen aktif istihdam politikaları aşağıdaki gibidir:
• Mesleki Eğitim Programları
• Girişimciliğin Desteklenmesine Yönelik Programlar
• Ücret ve İstihdam Sübvansiyonları
• Doğrudan Kamu İstihdamı
• Kamunun Eşleştirme ve Danışmanlık Hizmetleri
Soru 19
Bireylerin işgücü piyasasında çalışmaya razı oldukları en düşük ücret düzeyi aşağıdaki hangi kavram ile açıklanır?
Seçenekler
A
İş kaybı tazminatı
B
İhbar tazminatı
C
İşsizlik parası
D
Rezervasyon ücreti
E
Kıdem tazminatı
Açıklama:
Rezervasyon Ücreti, bireylerin işgücü piyasasında çalışmaya razı oldukları en düşük ücret düzeyidir.
Soru 20
İşsiz nüfus, eğitim düzeyleri açısından incelendiğinde işsizlik oranının göreli olarak düşük olduğu grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Okur-yazar olmayan nüfus
B
Lise altı eğitimliler
C
Lise mezunları
D
Mesleki teknik lise mezunları
E
Yükseköğretim mezunları
Açıklama:
İşsiz nüfus eğitim düzeyleri açısından incelendiğinde, okur-yazar olmayan, niteliksiz nüfus grubunda işsizlik oranının göreli olarak düşük olduğu görülmektedir. 2014 yılında okur-yazar olmayan nüfusta işsizlik oranı %6.3’tür. Niteliksiz ya da düşük nitelikli olarak sınıflanan lise altı eğitimliler arasındaki işsizlik oranı ise %9.4’tür. Buna karşılık, lise ve dengi meslek okulu ile üniversite eğitimi almış nüfus grubunda işsizlik oranlarının yüksek olması dikkat çekicidir. Aynı yıl itibarıyla genel lise mezunlarının işsizlik oranı %11.9; mesleki teknik lise mezunlarının işsizlik oranı %10.6 ve yükseköğretim mezunlarınınki ise %10.6 düzeyindedir.
Soru 21
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi üretim faktörleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Doğal kaynaklar
B
Sermaye
C
Emek
D
Girişimci
E
Müşteri
Açıklama:
Üretim faktörleri, üretimin gerçekleşmesi için gerekli unsurlardır. Dolayısıyla üretim, bu faktörlerin mal ve hizmet haline dönüşümünü ifade etmektedir. Üretim faktörleri, doğal kaynaklar, sermaye, emek ve müteşebbis (girişimci) şeklinde sıralanabilir. Bu bağlamda, bu ifadeler arasında yer almayan E seçeneği doğru seçenektir.
Soru 22
Bir ekonominin belirli bir dönemde ürettiği mal ve hizmetlerin toplamına karşılık gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milli gelir
B
Üretim faktörü
C
Emek
D
İstihdam
E
Referans dönemi
Açıklama:
Bir ekonominin belirli bir dönemde ürettiği mal ve hizmetlerin toplamına milli gelir denir. Bu bağlamda sorunun doğru yanıtı A seçeneğinde yer alan ifadedir.
Soru 23
Bir ekonomide tam istihdam sağlanabilmesi için gereken koşul aşağıdaki hangisidir?
Seçenekler
A
Üç vardiya koşulunun geçerli olması gerekir.
B
Üretim faktörlerinin tümünün üretime katılması gerekir.
C
İşçilerin sosyal güvenlikleri mevcut olması gerekir.
D
Atıl ya da çalışmayan kapasitenin az olması gerekir.
E
İhracat yapılıyor olması gerekir.
Açıklama:
Bir ekonomide üretim faktörlerinin tümü üretime katılıyor ise tam istihdam durumu söz konusudur. Tam istihdam durumunda ekonominin mevcut üretim potansiyelinden tam olarak yararlanılmaktadır. Başka bir ifadeyle ekonomide atıl ya da çalışmayan kapasite bulunmamaktadır. Bu bağlamda doğru seçenek B seçeneğidir.
Soru 24
Üretim faktörlerinin gelir sağlamak amacıyla çalışması/ çalıştırılması durumu aşağıda yer alan ifadelerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Tam İstihdam-Geniş Anlamda
B
İstihdam-Dar Anlamda
C
İstihdam-Geniş Anlamda
D
Tam İstihdam-Dar Anlamda
E
Referans Dönemi
Açıklama:
C seçeneğinde yer alan İstihdam ve Tam İstihdam ifadeleri, kavramsal çerçevelerin açıklanmasında bir başka deyişle istihdamın geniş anlamda kullanımını açıklamak için kullanılmaktır. Bu bağlamda doğru seçenek C seçeneğidir.
Soru 25
İşgücü piyasasının etkinliğini ölçmede teorik bir araç olarak aşağıdaki seçeneklerden hangisi kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
İstihdam
B
Tam İstihdam
C
Milli Gelir
D
Üretim Faktörleri
E
Doğal İşsizlik Oranı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde yer alan Doğal İşsizlik Oranı ifadesidir. Soru kökünde yer alan ifade bu kavramın tanımı olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda doğru seçenek E seçeneğidir.
Soru 26
Bir ülkedeki mevcut emeğin tamamının kullanılmasına rağmen talebin karşılanamaması durumu aşağıdaki seçeneklerden hangisiyle ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
İstihdam
B
Tam İstihdam
C
Aşırı İstihdam
D
Görülmeyen Eksik İstihdam
E
Görülebilir Eksik İstihdam
Açıklama:
Aşırı istihdam, emek arzının emek talebini karşılayamadığı konjonktüre özgü bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Başka bir ifadeyle aşırı istihdam bir ülkedeki mevcut emeğin tamamı kullanılmasına rağmen talebin karşılanamaması anlamına gelmektedir. Aşırı istihdam durumunda emek adeta kıt bir üretim faktörü haline gelmektedir. Bu bağlamda doğru seçenek C seçeneğidir.
Soru 27
Okul öncesi dönemden emeklilik sonrası döneme kadar olan öğrenme sürecini ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Öğrenme
B
Yaşam Boyu Öğrenme
C
Yapılandırmacı Öğrenme
D
Davranışçı Öğrenme
E
Edimsel Öğrenme
Açıklama:
Yaşam Boyu Öğrenme, okul öncesi dönemden emeklilik sonrası döneme kadar tüm ilgi, bilgi, yetenek ve niteliklerin kazanılması ve yenilenmesi perspektifini ifade etmektedir. Bu bağlamda doğru seçenek B seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim yoluyla insan gücü kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
B
Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
C
İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
D
Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
E
Ücretlilere işveren haklarının kazandırılması
Açıklama:
E seçeneği dışında yer alan tüm seçenekler çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri arasında yer almaktadır.
Soru 29
Toplum ve bireyin bütünleşmesini sağlayan ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel sistemlerin bütününden kısmen ya da tamamen yoksun olma süreci aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Bağımlılık oranı
B
Sosyal dışlanma
C
Sosyal risk
D
İstihdam edilebilirlik
E
Rezervasyon ücreti
Açıklama:
Sosyal Dışlanma, toplum ve bireyin bütünleşmesini sağlayan ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel sistemlerin bütününden kısmen ya da tamamen yoksun olma sürecidir. Bu bağlamda doğru seçenek B seçeneğidir.
Soru 30
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kamu Eşleştirme ve Danışmanlık Hizmetleri kapsamında verilen hizmetler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İşsizlerin bölgesel olarak pazarlanılabilir niteliklerinin belirlenmesi
B
İşsizlerin iş bulabilmesi için yeniden eğitimin gerekli olup olmadığına karar verilmesi
C
İşsizlerin mesleki eğitim programlarına ve iş arama seminerlerine yönlendirilmesi
D
Açık işler ile iş arayanların öz geçmişlerinin karşılaştırılarak uygun eşleşmenin gerçekleştirilmesi
E
Çeşitli meslekler için geçmiş dönemlere ait taleplerin yayınlanması
Açıklama:
E seçeneğinde yer alan ifade "Çeşitli meslekler için gelecekteki emek talebinin tahmin edilmesi ve bunun yayımlanması" şeklinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda sorunun yanıtı E seçeneğidir.
Soru 31
I. Doğal kaynaklar
II. Sermaye
III. Emek
IV. Müteşebbi(girişimci)
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri üretim faktörleri şeklinde sıralanabilir?
II. Sermaye
III. Emek
IV. Müteşebbi(girişimci)
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri üretim faktörleri şeklinde sıralanabilir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
III-IV
D
I-II-III-IV
E
II-IV
Açıklama:
Üretim Faktörleri: Üretimin gerçekleşmesi için gerekli unsurlardır. Dolayısıyla üretim, bu faktörlerin mal ve hizmet haline dönüşümünü ifade etmektedir. Üretim faktörleri, doğal kaynaklar, sermaye, emek ve müteşebbis (girişimci) şeklinde sıralanabilir.
Soru 32
Görülebilir eksik istihdam, görülemeyen eksik istihdam ve aşırı istihdama ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru olmaz?
Seçenekler
A
Görülebilir eksik istihdamda çalışma süreleri, normal çalışma sürelerinin altındadır.
B
Görülemeyen eksik istihdamda çalışma sürelerinden bir kısıtlama yoktur.
C
Aşırı istihdamda bir ülkedeki mevcut emeğin tamamı kullanılmasına rağmen talebin karşılanamaması söz konusudur.
D
Görülebilir eksik istihdamda bireylerin kısmi süreli çalışmaları gönüllülük esasına dayanmaktadır.
E
Görülemeyen eksik istihdamda çalışılan işin niteliği, bireyin nitelikleri ve üretken kapasitesini kullanmasına imkân vermiyor.
Açıklama:
Görülebilir eksik istihdamda bireyler, arzu etmedikleri hâlde kısmi süreli çalışmaktadır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi sosyal riskin fizyolojik risk boyutu kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Kalıcı hastalıklar
B
Konut ihtiyacı
C
Evlenme
D
İş kazası
E
Çocuk sahibi olma
Açıklama:
Sosyal Risk: Ne zaman ortaya çıkacağı bilinmemekle ileride gerçekleşmesi muhtemel ya da muhakkak olan ve buna maruz kalan kişinin mal varlığında eksilmeye neden olan tehlikedir. Sosyal riskler, mesleki riskler (iş kazası, meslek hastalıkları), fizyolojik riskler (hastalık, analık, sakatlık, ölüm) ve sosyo- ekonomik riskler (işsizlik, evlenme ve çocuk sahibi olma, konut ihtiyacı) olmak üzere başlıca üç grupta sınıflandırılabilir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin bireysel etkileri kapsamındadır?
Seçenekler
A
İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
B
İşsizliğin yükseldiği dönemlerde transfer harcamaları artar.
C
Birey, sahip olduğu insan sermayesini, başka bir ifadeyle vasıflarını ve entelektüel yeteneklerini kaybetmeye başlar.
D
İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar. Bu sebeple, toplumda huzur, güven ve istikrarı bozar.
E
İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
Açıklama:
A ve B şıkları işsizliğin ekonomik etkilerini ifade erderken; D ve E seçenekleri ise işsizliğin toplumsal etkileri ile ilişkilendirilmektedir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi aktif istihdam programı türleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim programları
B
Girişimciliğin desteklenmesine yönelik programlar
C
Ücret ve istihdam sübvansiyonları
D
Danışmanlık hizmetleri
E
İşsizlik Sigortası
Açıklama:
Pasif istihdam politikalarının ilk aracı olan işsizlik sigortası, pasif istihdam programları arasında en fazla öneme sahiptir. Literatürde işsizlik sigortası ile ilgili çok sayıda tanımlama mevcuttur. Ancak genel bir tanım yapmak gerekirse işsizlik sigortası, kendi iradesi dışında işini kaybeden kişilerin karşılaştıkları gelir kaybını geçici bir süre veya yeni bir iş buluncaya kadar gidermeyi amaçlayan ve sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren bir sigorta dalı ve sosyal politika aracıdır
Soru 36
I. Nüfus artış hızının yüksek olması,
II. Kırsaldan kente göç,
III. İstihdam imkanlarının elverişli kullanılamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye' deyaşanan işsizlik probleminin temel nedenleri arasında sayılabilir?
II. Kırsaldan kente göç,
III. İstihdam imkanlarının elverişli kullanılamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye' deyaşanan işsizlik probleminin temel nedenleri arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-III
C
II-III
D
I-II-III
E
Yalnız III
Açıklama:
Gelişmekte olan pek çok ülkede olduğu gibi, Türkiye’de de nüfus artış hızı yüksektir. Ancak ekonomik yapı içinde işgücü miktarındaki artışı karşılayacak oranda istihdam imkanı yaratılamamaktadır. • Kırsaldan kente göç ve hızlı şehirleşme, istihdam sorununun niteliğini değiştirmektedir. Kırsal kesimde yaşayan ve tarımsal faaliyet içinde ücretsiz aile işçisi olarak istihdamda kabul edilen kişiler, şehre göç ettiklerinde açık işsiz haline dönüşmekte ve özellikle hizmetler sektöründe kayıt dışı işlere yönelmektedir.
Soru 37
Yukarıdaki tabloya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru olur?
Seçenekler
A
2008-2009 yılları arasında erkek işsiz sayısında azalma meydan gelmiştir.
B
Kadın erkek işsizlik oranın en yüksek olduğu yıl 2009 yılına ait verilerde gözükmektedir.
C
Tarım dışı işsizlik oranı 2014 yılında erkeklerde daha yüksek görülmektedir.
D
Tarım dışı işsizlik oranının en düşük olduğu yıl 2009 aittir.
E
2008 yılında işsizlik oranı erkeklerde daha fazladır.
Açıklama:
Tabloya göre B şıkkı doğru ifadedir.
Soru 38
I. Etkinlik kaybı etkisi
II. İkame etkisi
III. Çıkarılma etkisi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri aktif istihdam politikalarının toplumsal açıdan yarattığı üç temel olumsuz etkiyi ifade etmektedir?
II. İkame etkisi
III. Çıkarılma etkisi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri aktif istihdam politikalarının toplumsal açıdan yarattığı üç temel olumsuz etkiyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
YalnızII
B
Yalnız III
C
I-II-III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Bunlardan ilki, etkinlik kaybı etkisidir. Daha önce de üzerinde durulduğu üzere aktif istihdam politikaları yüksek maliyet gerektirdiğinden belirli dezavantajlı grupları hedef almaktadır. Burada hedeflemenin yanlış yapılması durumunda etkinlik kaybı etkisi ortaya çıkmaktadır. - İkinci olarak istihdam sübvansiyonu uygulaması ile işverenlere doğrudan parasal yardım yapılması ya da vergi indirimi sağlanması yoluyla hedeflenen kitlenin istihdam maliyetleri azaltılmakta ve söz konusu kişilerin istihdamı işverenler açısından göreli olarak karlı hale gelmektedir. Dolayısıyla, hedeflenen kitlenin istihdamı işgücü piyasasındaki diğer kişilerin istihdamının azalmasına yol açabilmektedir. Örneğin; gençlerin istihdamının sübvanse edilmesi işe alımlarda yetişkinlerin daha az tercih edilmesine neden olabilir. Bu durumda, karşılaşılan olumsuz etki ikame etkisi olarak adlandırılmaktadır İkame etkisinin ortaya çıkması durumunda işsizlik genel anlamda azaltılamamakta işsizliğin çeşitli gruplar arasındaki dağılımı değişmiş olmaktadır. - Son olarak, aktif istihdam programlarının yarattığı diğer bir olumsuz etki işten çıkarılma etkisidir. Aktif istihdam politikaları ile hedeflenen grupların (gençler, kadınlar, uzun süreli işsizler) istihdamı sübvanse edilerek göreli olarak ucuz hâle getirildiğinde, bu işsizleri çalıştıran işverenler işgücü piyasasında rekabet avantajı kazanmaktadırlar. Bu durumda, söz konusu firmaların piyasa payları artmakta ve piyasadaki rekabet yapısı bozulmaktadır. Dolayısıyla, diğer firmalar küçülme yoluna gidebilmekte ve işçi çıkarmayı tercih edebilmektedirler.
Soru 39
Yukarıdaki tablo iş arama süresine göre işsizliğin yıllara dağılımını göstermektedir. Aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru olur?Seçenekler
A
6 aydan daha az iş arayan işsiz sayısının en fazla olduğu yıl 2005 yılın aittir.
B
1 yıldan daha fazla iş arayan işsiz sayısında 2014 yılında 2005 yılına kıyasla düşüş görülmektedir.
C
6 ay-1 yıl arası işsiz sayısının en az olduğu dönem 2009 yılına aittir.
D
6 aydan az işsiz sayısının en yüksek olduğu dönem 2014 yılına aittir.
E
1 yıldan daha fazla süredir iş arayan işsiz sayısı 2007 yılına kıyasla 2009' da daha azdır.
Açıklama:
Tabloya göre doğru seçenek B şıkkıdır.
Soru 40
Kendi iradesi dışında işini kaybeden kişilerin karşılaştıkları gelir kaybını geçici bir süre veya yeni bir iş buluncaya kadar gidermeyi amaçlayan ve sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren bir sigorta dalı ve sosyal politika aracı hangi terimi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İhbar tazminatı
B
Kıdem tazminatı
C
İşsizlik yardımı
D
Rezervasyon ücreti
E
İşsizlik sigortası
Açıklama:
İşsizlik sigortası uygulaması, aynı zamanda işsiz kalan kişiye vasıf ve yeteneklerine göre daha iyi koşullarda uygun bir iş bulması fırsatını da sağlamaktadır. Başka bir ifadeyle, işsizler işsizlik sigortası sayesinde iş ararlarken daha seçici olabilmektedirler
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi üretim faktörlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Emek
B
Teknoloji
C
Doğal kaynaklar
D
Girişimci
E
Sermaye
Açıklama:
Üretim faktörleri doğal kaynaklar, emek, sermaye ve girişimci şeklinde sıralanır.
Soru 42
Mevcut çalışma koşulları ve cari ücret düzeyinde çalışmak isteyen herkesin iş bulduğu istihdam düzeyine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Aşırı istihdam
B
Görülemeyen eksik istihdam
C
Doğal istihdam
D
Görülebilen eksik istihdam
E
Tam istihdam
Açıklama:
Mevcut çalışma koşulları ve cari ücret düzeyinde çalışmak isteyen herkesin iş bulduğu istihdam düzeyi dar anlamda istihdamdır.
Soru 43
Çalışma sürelerinde bir kısıtlama olmadığı hâlde çalışılan işin niteliğinin, bireyin kapasitesini, eğitim düzeyini ve vasıflarını tam olarak kullanmasına olanak vermemesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
aşırı istihdam
B
tam istihdam
C
görülemeyen eksik istihdam
D
görülebilen eksik istihdam
E
doğal istihdam
Açıklama:
Çalışma sürelerinde bir kısıtlama olmadığı hâlde çalışılan işin niteliğinin, bireyin kapasitesini, eğitim düzeyini ve vasıflarını tam olarak kullanmasına olanak vermemesi gizli ya da görülemeyen eksik istihdam olarak tanımlanır.
Soru 44
1929 ekonomik buhranı aşağıdakilerden hangisine örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
aşırı istihdam
B
tam istihdam
C
görülemeyen eksik istihdam
D
görülebilir eksik istihdam
E
doğal istihdam
Açıklama:
1929 ekonomik buhranı talep yetersizliği nedeniyle görülebilir eksik istihdama örnektir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi ILO’nun işsizlik tanımına dahil değildir?
Seçenekler
A
iş sahibi olmama
B
iş arıyor olma
C
kendi hesabına çalışıyor olma
D
işe başlamaya hazır olma
E
ücretli istihdam edilmeye hazır olma
Açıklama:
İş sahibi olmayanlar, iş arayanlar, işe başlamaya hazır olanlar işsizlik tanımı içerisindedir
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
genişleyici para politikası izlenmesi
B
iş güvencesinin sağlanması
C
aktif ve pasif istihdam politikalrı izlenmesi
D
işgücü ile işverenin buluşturulması
E
istihdam imkanlarının yaratılması
Açıklama:
İş güvencesi, iş sağlığı ve güvenliği konularının iyileştirilemsi, sosyal risklere karşı koruma, belli bir gelir güvencesinin sağlanması, aktif ve pasif istihdam politikalrı sosyal politika tedbirleri arasındadır.
Soru 47
Üretime katılanların kendileriyle birlikte üretime katılmayanların da ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde üretimde bulunmaları gerekliliği çerçevesinde, üretime katılan kişilere bağımlı olan nüfusun ölçüsüne ne denir?
Seçenekler
A
çıktı bağımlılığı
B
ortalama verimililik
C
marjinal verimlilik
D
etkinlik
E
bağımlılık oranı
Açıklama:
Üretime katılanların kendileriyle birlikte üretime katılmayanların da ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde üretimde bulunmaları gerekliliği çerçevesinde, üretime katılan kişilere bağımlı olan nüfusun ölçüsüne bağımlılık oranı denir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin bireysel etkilerindendir?
Seçenekler
A
ahlaki değerlerin kaybolmasına yol açar
B
toplumsal çözülmelere sebep olur
C
sosyal gerginlikleri artırır
D
mesleki bilgi ve becerileri aşındırır
E
sosyal dışlanmaya sebep olur
Açıklama:
Ahlaki ve ailevi değerlerin kaybolması, toplumda huzur ve istikrar bozulması, sosyal dışlanma, sosyal ve toplumsal gerginlikler işsizliğin toplumsal etkilerindendir. Mesleki bilgi ve beceri aşınması bireysel etkilerdendir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi pasif istihdam politikalarındandır?
Seçenekler
A
ücret ve istihdam politikaları
B
mesleki eğitim programları
C
işsizlik sigortası
D
doğrudan kamu istihdamı
E
kamunun danışmalık hizmetleri
Açıklama:
Ücret ve istihdam politikaları, mesleki eğitim programları, doğrudan kamu istihdamı, kamunun danışmanlık hizmetleri aktif istihdam politikalarındandır. İşsizlik sigortası pasif politikalardandır.
Soru 50
Aktif istihdam politikalarının belirli dezavantajlı grupları hedef alması aşağıdakilerden hangisine yol açar?
Seçenekler
A
etkinlik kaybı
B
çıkarılma etkisi
C
damgalanma etkisi
D
kilitlenme etkisi
E
ikame etkisi
Açıklama:
Belirli dezavantajlı grupların hedef alınması sırasında hedeflemenin yanlış yapılması etkinlik kaybına yol açar
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Yeterli istihdam imkanlarının yaratılması
B
İş arayanlar ile iş gücü arayanların buluşturulması
C
İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
D
Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
E
Esnek çalışmanın desteklenmesi
Açıklama:
Çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri şu şekilde sıralanabilir:
• Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insangücü kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
•Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması
• Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insangücü kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
•Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin ekonomik etkilerindendir?
Seçenekler
A
İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
B
İşsiz kalan birey tembelliğe alışır ve kendini işe yaramaz hisseder.
C
Birey, vasıflarını ve entelektüel yeteneklerini kaybetmeye başlar.
D
İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
E
İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar.
Açıklama:
İşsizliğin ekonomik etkileri:
- İşsizlik, ekonomik etkinliğin bir göstergesidir. İşsizlik oranının yükselmesi, bir ekonominin daha fazla üretebilme gücü olduğu halde bunu değerlendiremediğini ortaya koymaktadır.
- İşsizliğin yükselmesi durumunda tüketici nüfus üzerindeki baskı da artar.
- İşsizlik, bağımlılık oranını da etkilemektedir. İşsizliğin arttığı dönemlerde bağımlılık oranı yükselirken; azaldığı dönemlerde bağımlılık oranı da geriler.
- İşsizliğin artması, ekonomideki tasarruf eğiliminin azalmasına ve yatırım- ların düşmesine neden olur.
- İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
- İşsizliğin yükseldiği dönemlerde transfer harcamaları artar.
- İşsizlikle birlikte bağımlı çalışanların sayısındaki azalışa bağlı olarak aktif sigortalı sayısı düşer ve dolayısıyla sosyal güvenlik gelirleri azalır.
- İşsizliğin artması, çalışan sayısı ve işletme karlarını olumsuz yönde etkilediğinden vergi gelirleri azalır
- İşsizlik, ekonomik etkinliğin bir göstergesidir. İşsizlik oranının yükselmesi, bir ekonominin daha fazla üretebilme gücü olduğu halde bunu değerlendiremediğini ortaya koymaktadır.
- İşsizliğin yükselmesi durumunda tüketici nüfus üzerindeki baskı da artar.
- İşsizlik, bağımlılık oranını da etkilemektedir. İşsizliğin arttığı dönemlerde bağımlılık oranı yükselirken; azaldığı dönemlerde bağımlılık oranı da geriler.
- İşsizliğin artması, ekonomideki tasarruf eğiliminin azalmasına ve yatırım- ların düşmesine neden olur.
- İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
- İşsizliğin yükseldiği dönemlerde transfer harcamaları artar.
- İşsizlikle birlikte bağımlı çalışanların sayısındaki azalışa bağlı olarak aktif sigortalı sayısı düşer ve dolayısıyla sosyal güvenlik gelirleri azalır.
- İşsizliğin artması, çalışan sayısı ve işletme karlarını olumsuz yönde etkilediğinden vergi gelirleri azalır
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin toplumsal etkilerindendir?
Seçenekler
A
İşsizlik, gelir dağılımı eşitsizliğini ve yoksulluğu artırır.
B
İşsiz kalan birey tembelliğe alışır ve kendini işe yaramaz hisseder.
C
Birey, vasıflarını ve entelektüel yeteneklerini kaybetmeye başlar.
D
İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur
E
Gini Katsayısı
Açıklama:
İşsizliğin toplumsal etkileri:
- İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar. Bu sebeple, toplumda huzur, güven ve istikrarı bozar.
- İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
- İşsiz kitlelerin artışı, toplumsal çözülmeleri ve sosyal gerginlikleri artırır. Yapılan bazı araştırmalar, işsizlik ile toplumun düzeni ve istikrarı açısından tehdit unsuru olarak kabul edilen hırsızlık, kapkaç, suç işleme eğilimi, boşanma, intihar, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.
- İşsizlik, sosyal, ahlaki ve ailevi pek çok değerin kaybolmasına yol açar. Bu sebeple, toplumda huzur, güven ve istikrarı bozar.
- İşsizlik sosyal dışlanmaya neden olur.
- İşsiz kitlelerin artışı, toplumsal çözülmeleri ve sosyal gerginlikleri artırır. Yapılan bazı araştırmalar, işsizlik ile toplumun düzeni ve istikrarı açısından tehdit unsuru olarak kabul edilen hırsızlık, kapkaç, suç işleme eğilimi, boşanma, intihar, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisinde tam istihdam geniş anlamda tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Çalışma sürelerinde bir kısıtlama olmadığı halde istihdam edilen işgücünün çalışma karşılığında elde ettiği gelirin düşük olması ya da çalışılan işin niteliğinin, bireyin kapasitesini, eğitim düzeyini ve vasıflarını tam olarak kullanmasına olanak vermemesi.
B
Bir ülkedeki mevcut emeğin tamamı kullanılmasına rağmen, talebin karşılanamaması
C
Üretim faktörlerinin belirli bir dönem içerisinde kullanılma derecesi
D
Cari ücret düzeyi ve mevcut çalışma koşullarında çalışmak isteyen herkesin iş bulduğu istihdam düzeyi
E
Bir ekonomide üretim faktörlerinin tümünün üretime katılması
Açıklama:
Bir ekonomide üretim faktörlerinin tümü üretime katılıyor ise tam istihdam durumu söz konusudur. Tam istihdam durumunda ekonominin mevcut üretim potansiyelinden tam olarak yararlanılmaktadır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politikalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim yoluyla insan gücünün nitelik düzeyinin artırılması
B
Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
C
Yeterli istihdam imkanının yaratılması
D
İş arayanlar ve iş gücü arayanların buluşturulması
E
Çalışanların satın alma gücünün korunması için vergi indirimleri yapılması
Açıklama:
Çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirleri şu şekilde sıralanabilir:
• Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insangücü kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
• Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması.
• Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
• Yaşam boyu öğrenme perspektifi içinde mesleki eğitim yoluyla insangücü kaynağının niteliklerinin geliştirilmesi
• İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
• Çalışma hayatında iş güvencesi ve koruyucu standartların sağlanması
• Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
• İş sağlığı ve güvenliği koşullarının iyileştirilmesi
• Ücretlilere örgütlenme hakkının kazandırılması
• Aktif ve pasif istihdam politikaları aracılığıyla işsizlik karşısında koruma
• Sosyal güvenlik sistemi ile işgücünün sosyal risklere karşı korunması.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi aktif istihdam politikalarındandır?
Seçenekler
A
İşsizlik sigortası
B
İşsizlik yardımı
C
Kıdem tazminatı
D
Mesleki eğitim programları
E
Erken emeklilik
Açıklama:
Aktif istihdam politikaları şöyle sıralanabilir:
• Mesleki Eğitim Programları
•Girişimciliğin Desteklenmesine Yönelik Programlar
• Ücret ve İstihdam Sübvansiyonları
• Doğrudan Kamu İstihdamı
• Kamunun Eşleştirme ve Danışmanlık Hizmetleri.
• Mesleki Eğitim Programları
•Girişimciliğin Desteklenmesine Yönelik Programlar
• Ücret ve İstihdam Sübvansiyonları
• Doğrudan Kamu İstihdamı
• Kamunun Eşleştirme ve Danışmanlık Hizmetleri.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi pasif istihdam politikalarındandır?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim programları
B
Ücret ve istihdam sübvansiyonu
C
Iş kaybı tazminatı
D
Doğrudan kamu istihdamı
E
Girişimciliğin desteklenmesine yönelik programlar
Açıklama:
Pasif istihdam politikaları şu şekilde sıralanabilir:
- İşsizlik Sigortası
- İşsizlik Yardımı
- Çalışma Paylaşımı
- Erken Emeklilik
- İş Paylaşımı
- Çalışma Sürelerinin Kısaltılması
- Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, İş Kaybı Tazminatı
Soru 58
Özelleştirme nedeniyle işini kaybedenlere yönelik bir uygulama olan pasif istihdam politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kıdem tazminatı
B
İhbar tazminatı
C
İşsizlik yardımı
D
İş kaybı tazminatı
E
İş paylaşımı
Açıklama:
İş kaybı tazminatı özelleştirme nedeniyle işini kaybedenlere yönelik bir tazminat olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamdaki kişilere, iş kaybı tazminatı adı altında yapılan ödemenin yanı sıra sunulan diğer hizmetler; meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitiminin verilmesi ve yeni bir iş bulmaya yardımcı olunması şeklindedir.
Soru 59
İşverenin işçiyi hemen işten çıkarmak istemesi durumunda önceden yapılan ihbarda belirlenen süre içinde işçiye ödenmesi gereken ücret miktarını kapsayan pasif istihdam politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kıdem tazminatı
B
İhbar tazminatı
C
İşsizlik yardımı
D
İş kaybı tazminatı
E
İş paylaşımı
Açıklama:
İhbar tazminatı işverenin işçiyi hemen işten çıkarmak istemesi durumunda önceden yapılan ihbarda belirlenen süre içinde işçiye ödenmesi gereken ücret miktarını kapsamaktadır. Ancak işten çıkartılan bir işçinin, bir süre için de olsa işte tutulmasının yol açacağı sakıncaları gözeten işverenler, genel olarak kıdem ve ihbar tazminatlarını birlikte ödeyip bildirimin hemen ardından iş ilişkisini sona erdirmektedirler.
Soru 60
Pasif istihdam programlarının arasında en fazla öneme sahip ve kendi iradesi dışında işini kaybeden kişilerin karşılaştıkları gelir kaybını geçici bir süre veya yeni bir iş buluncaya kadar gidermeyi amaçlayan sosyal politika aracı hangisidir?
Seçenekler
A
Işsizlik sigortası
B
Işsizlik yardımı
C
Çalışma paylaşımı
D
Iş kaybı tazminatı
E
Kıdem tazminatı
Açıklama:
Literatürde işsizlik sigortası ile ilgili çok sayıda tanımlama mevcuttur. Ancak genel bir tanım yapmak gerekirse işsizlik sigortası, kendi iradesi dışında işini kaybeden kişilerin karşılaştıkları gelir kaybını geçici bir süre veya yeni bir iş buluncaya kadar gidermeyi amaçlayan ve sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren bir sigorta dalı ve sosyal politika aracıdır.
Soru 61
Üretimin gerçekleşmesi için gerekli unsurların tümü aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Üretim Faktörleri
B
Üretim Olanakları
C
Üretim İmkanları
D
Üretim Standardı
E
Üretim Girdileri
Açıklama:
Üretim Faktörleri: Üretimin gerçekleşmesi için gerekli unsurlardır. Dolayısıyla üretim, bu faktörlerin mal ve hizmet haline dönüşümünü ifade etmektedir. Üretim faktörleri, doğal kaynaklar, sermaye, emek ve müteşebbis (girişimci) şeklinde sıralanabilir.
Soru 62
Çalışma sürelerinde bir kısıtlama olmadığı halde istihdam edilen işgücünün çalışma karşılığında elde ettiği gelirin düşük olması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Doğal İşsizlik Oranı
B
Görülmeyen Eksik İstihdam
C
Aşırı İstihdam
D
Tam İstihdam
E
Düşük İstihdam
Açıklama:
Görülemeyen Eksik İstihdam: Gizli eksik istihdam olarak da adlandırılan görülemeyen eksik istihdam durumu, çalışma sürelerinde bir kısıtlama olmadığı hâlde istihdam edilen işgücünün çalışma karşılığında elde ettiği gelirin düşük olması ya da çalışılan işin niteliğinin, bireyin kapasitesini, eğitim düzeyini ve vasıflarını tam olarak kullanmasına olanak vermemesi şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Çoğunlukla gelişmekte olan ülkeler açısından söz konusu olan bu tip eksik istihdamın nedeni talep yetersizliğinin yanı sıra sermaye donanımının da yetersiz oluşudur. Dolayısıyla, gelişmekte olan ülkelerde istihdam hacminin artırılması, hem talebin hem de sermaye donanımının artırılması şeklinde topyekûn bir kalkınma sorunu şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Soru 63
- İş Sahibi Olmama
- İş Arama
- İşe Başlamaya Hazır Olma
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
ILO işsizliği tanımlarken üç temel unsurdan yola çıkmaktadır. Bu unsurlar;
- İş Sahibi Olmama (İşi Yok); ücretli ya da kendi hesabına çalışma şeklinde istihdam edilmemiş olanlar.
- İş Arama; belirli bir süre önce iş arama yönünde belirgin adımlar atmış olanlar.
- İşe Başlamaya Hazır Olma; referans dönemi boyunca ücretli ya da kendi hesabına çalışma şeklinde istihdam edilmeye hazır olanlar şeklindedir.
Soru 64
Ne zaman ortaya çıkacağı bilinmemekle ilerde gerçekleşmesi muhtemel ya da muhakkak olan ve buna maruz kalan kişinin mal varlığında eksilmeye neden olan tehlike aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Dışlanma
B
Sosyal Diyalog
C
Sosyal Risk
D
Ayrımcı Diyalog
E
Ayrımcı Risk
Açıklama:
Sosyal Risk: Ne zaman ortaya çıkacağı bilinmemekle ileride gerçekleşmesi muhtemel ya da muhakkak olan ve buna maruz kalan kişinin mal varlığında eksilmeye neden olan tehlikedir. Sosyal riskler, mesleki riskler (iş kazası, meslek hastalıkları), fizyolojik riskler (hastalık, analık, sakatlık, ölüm) ve sosyoekonomik riskler (işsizlik, evlenme ve çocuk sahibi olma, konut ihtiyacı) olmak üzere başlıca üç grupta sınıflandırılabilir.
Soru 65
Üretime katılmayan nüfusun üretime katılan nüfusa oranı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Eksik İstihdam Oranı
B
Bağımlılık oranı
C
İstihdam Oranı
D
Aşırı İstihdam Oranı
E
Tam İstihdam Oranı
Açıklama:
Bağımlılık Oranı: Bir ülke nüfusunun tamamı tüketicidir ancak çalışma çağındakiler hem tüketici hem de üreticidirler. Üretim tüketim dengesinin gerçekleştirilebilmesi için üretime katılanların kendileriyle birlikte üretime katılmayanların da ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde üretimde bulunmaları gerekir. Bu çerçevede, üretime katılan kişilere bağımlı olan nüfusun ölçüsü bağımlılık oranıdır.
Soru 66
Toplum ve bireyin bütünleşmesini sağlayan ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel sistemlerin bütününden kısmen ya da tamamen yoksun olma süreci aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Sosyal Bağımlılık
B
Eksik Bağımlılık
C
Sosyal Dışlanma
D
Eksik Dışlanma
E
Sosyal Risk
Açıklama:
Sosyal Dışlanma: Toplum ve bireyin bütünleşmesini sağlayan ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel sistemlerin bütününden kısmen ya da tamamen yoksun olma sürecidir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi pasif istihdam politikalarından biridir?
Seçenekler
A
Ücret ve İstihdam Sübvansiyonları
B
Mesleki Eğitim Programları
C
Doğrudan Kamu İstihdamı
D
Kamunun Danışmanlık Hizmetleri
E
İşsizlik Sigortası
Açıklama:
Pasif istihdam politikaları işsizlik oranlarını azaltmak yerine işsizliğin birey, ailesi ve toplum üzerindeki olumsuz etkilerini gidermeyi amaçlayan ve bunun için de işsizlere belirli bir ekonomik güvence sağlamaya yönelik tedbirlerdir (. Başka bir ifadeyle bu politikalar, aktif istihdam politikalarında olduğu gibi yeni istihdam alanları yaratmaya ve istihdam hacmini artırmaya yönelik önlemleri kapsamamaktadır. Pasif istihdam politikaları, gelişmekte olan ülkelerden çok, gelişmiş ülkelerde daha yoğun şekilde uygulanmaktadır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi aktif istihdam politikalarından biridir?
Seçenekler
A
İşsizlik Yardımı
B
Erken Emeklilik
C
İstihdam Sübvansiyonları
D
İş Paylaşımı
E
Kıdem Tazminatı
Açıklama:
İşgücü piyasalarını düzenleyici, işgücü piyasasında dengeyi sağlayıcı tedbirler çerçevesinde oluşturulan başlıca aktif istihdam programları, mesleki eğitim programları, girişimciliğin desteklenmesine yönelik programlar, ücret ve istihdam sübvansiyonları, doğrudan kamu istihdamı ile kamunun eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri olarak sıralanabilir.
Soru 69
Ekonomik kriz dönemlerinde hanehalkı içinde istihdamda yer alan kişinin işini kaybetmesiyle, hanehalkının halihazırda işgücüne katılmayan diğer fertlerinin iş araması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eksik İşgücü Etkisi
B
Aşırı İşgücü Etkisi
C
Bağımlı İşgücü Etkisi
D
Daralan İşgücü Etkisi
E
İlave İşgücü Etkisi
Açıklama:
İlave İşgücü Etkisi: Özellikle ekonomik kriz dönemlerinde hanehalkı içinde istihdamda yer alan kişinin (genellikle aile reisi) işini kaybetmesiyle, hanehalkının halihazırda işgücüne katılmayan diğer fertlerinin (genellikle kadınlar ve gençler) iş araması durumudur.
Soru 70
Bireylerin işgücü piyasasında çalışmaya razı oldukları en düşük ücret düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rezervasyon Ücreti
B
Asgari Ücret
C
Eksik İstihdam Ücreti
D
Tam Rekabet Ücreti
E
Bağımlılık Ücreti
Açıklama:
Rezervasyon Ücreti: Bireylerin işgücü piyasasında çalışmaya razı oldukları en düşük ücret düzeyi.
Soru 71
Üretim faktörlerinin (emek, sermaye, doğal kaynaklar, müteşebbis) üretime sevk edilmesi, yani çalışması/ çalıştırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İstihdam
B
İşsizlik
C
Çalışma
D
Sermaye
E
Faaliyet
Açıklama:
Üretim faktörlerinin (emek, sermaye, doğal kaynaklar, müteşebbis) üretime sevk edilmesi, yani çalışması/ çalıştırılmasına istihdam denir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi sosyal politika açısından istihdam konusunun merkezinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Üretim
B
İnsan
C
İşveren
D
Yoksulluk
E
Sermaye
Açıklama:
Sosyal politika açısından istihdam konusunun merkezinde insan vardır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisinin istihdam ile arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Kültürel gelişme
B
Milli gelir
C
Nüfus planlaması
D
Uluslararası siyaset
E
Yoksulla mücadele
Açıklama:
İstihdam ile millî gelir arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Buna göre, istihdam düzeyi yükseldikçe millî gelir de artmaktadır.
Soru 74
Dünya işgücü piyasalarında ortaya çıkan gelişmelerin ve eğilimlerin yorumlandığı Küresel İstihdam Eğilimleri ve Sosyal Görünüm 2015 Raporu'nu hangi kurum yazmıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Örgütü
B
Dünya Bankası
C
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
D
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
E
Avrupa Konseyi
Açıklama:
Dünya işgücü piyasalarında ortaya çıkan gelişmelerin ve eğilimlerin yorumlandığı Küresel İstihdam Eğilimleri ve Sosyal Görünüm 2015 Raporu'nu Uluslararası Çalışma Örgütü yazmıştır.
Soru 75
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün Küresel İstihdam Eğilimleri ve Sosyal Görünüm 2015 Raporu’na göre hangi grup orantısız biçimde işsizlikten etkilenmektedir?
Seçenekler
A
Engelliler
B
Göçmenler
C
Gençler
D
Hükümlüler
E
Erkekler
Açıklama:
ILO raporu, gençlerin, özellikle de genç kadınların, işsizlikten - orantısız şekilde - daha fazla etkilenmeye devam ettiklerini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, küresel düzeyde 74 milyon genç işsiz olduğu gerçeği, raporda ele alınan çarpıcı hususlardan biridir (ILO, 2015: 11).
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı çerçevesinde düzenlenen sosyal politika tedbirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeterli istihdam imkânlarının yaratılması
B
İş sağlığının ve güvenliğinin iyileştirilmesi
C
İş hayatının işverenin hakları lehine düzenlenmesi
D
İş arayanlar ile işgücü arayanların buluşturulması
E
Çalışma hayatında belirli bir gelir güvencesinin sağlanması
Açıklama:
C şıkkı doğru olamaz. Ücretlilere örgütlenme hakkı vermek ve işvereni mutlak bir güçten yoksun tutmak esastır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi işsiziliğin bireysel etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tüketici nüfus üzerindeki baskı artışı
B
Entelektüel yetenek kaybı
C
İşe yaramaz hissi ve tembellik
D
Mesleki bilgi ve becerilerin aşınması
E
Umutsuzluk ve çaresizlik gibi olumsuz duygular
Açıklama:
A şıkkındaki açıklama işsizliğin bireysel değil ekonomik etkisidir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin ekonomik etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Sosyal dışlanma
B
Sosyal ve ahlaki değer kaybı
C
Entelektüel yetenek kaybı
D
Gelir dağılımındaki eşitsizliğin artması
E
Mesleki bilgi ve becerilerin aşınması
Açıklama:
D şıkkı dışındaki açıklamalar işsizliğin bireysel ve toplumsal sonuçlarıyla ilgilidir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi işsizliğin toplumsal etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Sosyal dışlanma
B
Entelektüel yetenek kaybı
C
Transfer harcamalarındaki artış
D
Bağımlılık oranının yükselmesi
E
Tembelliğin artması
Açıklama:
A şıkkı işsizliğin toplumsal bir etkisidir. Diğer şıklar ekonomik ve bireysel etkilerle ilgilidir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi pasif istihdam programı türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğrudan kamu istihdamı
B
İşsizlik sigortası
C
Ücret ve istihdam sübvansiyonları
D
Mesleki eğitim programları
E
Girişimciliği destekleyen programlar
Açıklama:
Pasif istihdam politikalarının ilk aracı olan işsizlik sigortası, pasif istihdam programları arasında en fazla öneme sahiptir.
Ünite 8
Soru 1
İşçi ve işveren açısından yapılan tanımlamalara göre aşağıdaki seçeneklerden hangisi ücret ile ilişkilendirilemez?
Seçenekler
A
Mali yardım
B
Maliyet unsuru
C
Masraf faktörü
D
Emeğin karşılığı
E
Satınalma gücü
Açıklama:
Buna benzer bir şekilde; iktisatçılar, emeğin bir üretim faktörü olduğunu düşünerek, ücreti faktör geliri olarak tanımlamışlardır.
İşveren, ücreti ödeyen taraf olduğu için ona göre ücret; bir maliyet unsuru veya masraf faktörü iken, işçi açısından ise ücret; emeğinin karşılığı olarak elde ettiği satın alma gücüdür. Her iki taraf için mali bir yardım söz konusu edilmemiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
İşveren, ücreti ödeyen taraf olduğu için ona göre ücret; bir maliyet unsuru veya masraf faktörü iken, işçi açısından ise ücret; emeğinin karşılığı olarak elde ettiği satın alma gücüdür. Her iki taraf için mali bir yardım söz konusu edilmemiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 2
İşçiler açısından bir hak, işveren açısından ise bir borç olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ücret
B
Ücretli
C
Harçlık
D
Rızık
E
Yevmiye
Açıklama:
Sosyal politikacılar ise konuyu daha farklı bir bakış açısıyla irdeler. Sosyal politikacılar ücreti, işgörenin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, yaşam olanak ve düzeylerini belirleyen çoğu kez tek gelirleri olarak görür.
Uzmanlar ücreti, işçiler açısından bir hak, işveren açısından ise bir borç olarak tanımlamışlardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Uzmanlar ücreti, işçiler açısından bir hak, işveren açısından ise bir borç olarak tanımlamışlardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 3
“Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır” tanımının dayanağı nedir?
Seçenekler
A
4857 sayılı İş Kanunu’nun 32.maddesi
B
4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi
C
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
D
4702 sayılı Kanunun 22. maddesi
E
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
Açıklama:
Bu tanımlardan sonra ücreti, üretime katılan emeğin para olarak ödenen karşılığı, başka bir ifadeyle çalışanın, işverenden emeği karşılığı aldığı ekonomik değer olarak ifade edebiliriz. Aynı şekilde, anlaşılacağı üzere ücretin insan emeğine yapılan bir ödeme olduğunu ve teşebbüsün kâr ve zararına bağlı olmayan ve müteşebbis tarafından emek sahibine, üretilen malın satışı beklenmeden yapıldığını belirtebiliriz.
Ücretin unsurları ise hâlen ülkemizde yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32.maddesinin 1.fıkrasındaki “genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır” tanımından hareketle, doğru cevabın A seçeneği olduğu anlaşılmaktadır.
Ücretin unsurları ise hâlen ülkemizde yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32.maddesinin 1.fıkrasındaki “genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır” tanımından hareketle, doğru cevabın A seçeneği olduğu anlaşılmaktadır.
Soru 4
Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne verilen genel ad nedir?
Seçenekler
A
Üretim
B
Tüketim
C
Değişim
D
Pazarlama
E
Takas
Açıklama:
Üretim, girdilerin insan ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde çıktılara dönüştürülmesi olarak ele alındığında, karşımıza üretim faktörleri çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörleri ise; emek, sermaye, teşebbüs ve doğa (toprak) dır.
Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne üretim denmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne üretim denmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 5
Aşağıdaki seçeneklerde ücretin ilgilileri -işçi, işveren, sendikalar, devlet ve toplum- açısından taşıdığı çok yönlü önem verilmiştir. Bunlardan hangisi işveren açısından ele alınabilir?
Seçenekler
A
Ekonomik güvence ve temel gelir kaynağı
B
Refah düzeyinin belirleyicisi
C
Üyelerin gelirlerini artırma ve adil ücret almaları
D
Temel maliyet unsuru
E
Gelir dağlımı, istihdamı ve bilumum tasarrufları etkileme aracı
Açıklama:
Sonuç olarak ekonomik hayattaki yeri itibariye ücretin başta çalışanlar ve işverenler olmak üzere; sendikalar, devlet ve toplum açısından değişen alanlarda çok yönlü etki ve öneme sahip olduğu görülmektedir.
Ücretin ilgilileri -işçi, işveren, sendikalar, devlet ve toplum- açısından taşıdığı bu çok yönlü önem açısından değerlendirilmesi durumunda, ücret; işveren açısından temel maliyet unsurudur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Ücretin ilgilileri -işçi, işveren, sendikalar, devlet ve toplum- açısından taşıdığı bu çok yönlü önem açısından değerlendirilmesi durumunda, ücret; işveren açısından temel maliyet unsurudur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 6
Bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarına ne denir?
Seçenekler
A
Asgari ücret
B
Kollektif ücret
C
Esas ücret
D
Ayni ücret
E
Brüt ücret
Açıklama:
Endüstri ilişkilerinde kullanılan bu ücret kavramlarına ek olarak İş Kanunu’ndaki ücret kavramlarından da söz etmek mümkündür. Bunlar; yarım ücret, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti, tatil ücretleri, yüzde usulü ücret, komisyon ücreti ve kâra katılma olarak sıralanabilir.
Ücret Haddi: Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen bu kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Ücret Haddi: Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen bu kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 7
Zaman esasına dayanan ücret sistemlerinde neye göre tutar belirlenmez?
Seçenekler
A
Saat başına ücret
B
Gündelik ücret
C
Haftalık ücret
D
Aylık ücret
E
Kilo başına ücret
Açıklama:
Üretime dayanan ücretler ise parça başına, metre başına, kilo başına, ton başına belirlenen ücret tutarlarıdır. Kanunda veya sözleşmede aksi belirtilmemişse ücret haddinin (asıl ücret, çıplak ücret) belirlenmesinde işçiye iş sözleşmesi veya kanundan sağlanan menfaatler -örneğin ikramiye ve sosyal yardımlar- dâhil edilmez.
Zaman esasına dayanan ücret sistemlerinde bu tutar, saat başına ücret, gündelik ücret, haftalık ücret, aylık ücret olabilir. Yanıt E seçeneğidir.
Zaman esasına dayanan ücret sistemlerinde bu tutar, saat başına ücret, gündelik ücret, haftalık ücret, aylık ücret olabilir. Yanıt E seçeneğidir.
Soru 8
Çalışan bakımından önemli olan ücret aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Nominal ücret
C
İkramiyeler
D
Fazla çalışma ücreti
E
Sosyal yardımlar
Açıklama:
Nominal ücretin tüketici fiyatları endeksine (TÜFE) bölünmesi ile elde edilir.
Çalışan bakımından önemli olan ücret, hakiki ücret de denilen reel ücrettir. Reel ücret nominal ücretin ülkedeki fiyatların düzeyi dikkate alınarak hesaplanan satın alma gücüdür. Başka bir ifadeyle parasal ücretin satın alma gücünü gösterir.
Çalışan bakımından önemli olan ücret, hakiki ücret de denilen reel ücrettir. Reel ücret nominal ücretin ülkedeki fiyatların düzeyi dikkate alınarak hesaplanan satın alma gücüdür. Başka bir ifadeyle parasal ücretin satın alma gücünü gösterir.
Soru 9
Brüt tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eden ücrete ne denir?
Seçenekler
A
Truck sistemi
B
Gayrisafi ücret sistemi
C
Reel ücret sistemi
D
Nominal ücret sistemi
E
Tüketici fiyatları endeksi (TÜFE)
Açıklama:
Başka bir deyişle, brüt ücret, bir işgöreni istihdam etmek dolayısıyla işverenin katlandığı “ücret kapsamında sayılan” tüm giderleri kapsar. Ülkemizde, işverenlerce brüt ücretin dışında “işveren payı” adı altında ayrıca ödenen çeşitli sigorta primleri de vardır.
Brüt (gayrisafi ücret), tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eder. Brüt ücret bir bakıma işverenin “ücret kapsamında” işgörene ve işgören adına ilgili taraflara yaptığı toplam ücret ödemelerini içerir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Brüt (gayrisafi ücret), tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eder. Brüt ücret bir bakıma işverenin “ücret kapsamında” işgörene ve işgören adına ilgili taraflara yaptığı toplam ücret ödemelerini içerir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 10
Ülkemizde ücret gelirinin korunması doğrultusunda izlenecek sosyal politikaların hukuki temelini ve çerçevesini Anayasa’nın hangi maddesindeki hükümler oluşturur?
Seçenekler
A
55.
B
65.
C
45.
D
25.
E
85.
Açıklama:
Anılan maddede “Ücret emeğin karşılığıdır” biçiminde önce genel bir tanım verilmekte,
ardından da “Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun, adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır” denilerek geniş bir yaklaşım benimsemiş olmaktadır.
Ülkemizde ücret gelirinin korunması doğrultusunda izlenecek sosyal politikaların hukuki temelini ve çerçevesini Anayasa’nın 55.maddesindeki hükümler oluşturur. Doğru cevap A seçeneğidir.
ardından da “Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun, adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır” denilerek geniş bir yaklaşım benimsemiş olmaktadır.
Ülkemizde ücret gelirinin korunması doğrultusunda izlenecek sosyal politikaların hukuki temelini ve çerçevesini Anayasa’nın 55.maddesindeki hükümler oluşturur. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi iktisatçılar tarafından yorumlanan ücret tanımıdır?
Seçenekler
A
Maliyet unsudur.
B
Masraf faktörüdür.
C
Satın alma gücüdür.
D
Faktör geliridir.
E
Emeğin karşılığıdır.
Açıklama:
İşveren, ücreti ödeyen taraf olduğu için ona göre ücret; bir maliyet unsuru veya masraf faktörü iken, işçi açısından ise ücret; emeğinin karşılığı olarak elde
ettiği satın alma gücüdür. Buna benzer bir şekilde; iktisatçılar, emeğin bir üretim faktörü olduğunu düşünerek, ücreti faktör geliri olarak tanımlamışlardır.
ettiği satın alma gücüdür. Buna benzer bir şekilde; iktisatçılar, emeğin bir üretim faktörü olduğunu düşünerek, ücreti faktör geliri olarak tanımlamışlardır.
Soru 12
Ücreti, işçiler açısından bir hak, işveren açısından ise bir borç olarak tanımlayan grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomistler
B
Hukukçular
C
Sosyal politikacılar
D
İşçiler
E
İşverenler
Açıklama:
Hukukçular, emek sahibi ile işveren arasında hukuki sonuç doğuran hizmet akdi ilişkisini ve bu ilişkinin doğurduğu hak ve borç ilişkisi çerçevesinde düşünmüşler. Bunun sonucunda ücreti, işçiler açısından bir hak, işveren açısından ise bir borç olarak tanımlamışlardır.
Soru 13
Motivasyon aracı olarak ücret aşağıdaki hangi grup tarafından önem taşımaktadır?
Seçenekler
A
Toplum açısından
B
Devlet açısından
C
İşverenler açısından
D
Sendikalar açısından
E
Çalışanlar açısından
Açıklama:
Çalışanlar açısından ücret;
* Ekonomik güvence ve gelir kaynağı,
* Refah düzeyini belirleyici,
*İş yerinde ve sosyal yaşamdaki statü belirleyicisi,
* Motivasyon aracı olarak önem kazanmaktadır.
* Ekonomik güvence ve gelir kaynağı,
* Refah düzeyini belirleyici,
*İş yerinde ve sosyal yaşamdaki statü belirleyicisi,
* Motivasyon aracı olarak önem kazanmaktadır.
Soru 14
Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına ne denir?
Seçenekler
A
Nominal ücret
B
Reel ücret
C
Brüt ücret
D
Net ücret
E
Nakdi ücret
Açıklama:
Nominal Ücret: Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına denir.
Soru 15
Asgari ücretin yasal kesintisi en çok aşağıdakilerin hangisinde gerçekleşir?
Seçenekler
A
İşsizlik sigortası fonunda
B
Gelir vergisinde
C
SGK priminde
D
Asgari geçim indiriminde
E
Damga vergisinde
Açıklama:
Asgari ücretin yasal kesintisi en çok SGK priminde %14 olarak gerçekleşir.
Soru 16
Hangi tür ücretin belirlenmesinde işçi sendikaları ile işveren veya işveren sendikalarının pazarlık güçleri etkilidir?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Nominal ücret
C
Asgari ücret
D
Efektif ücret
E
Kolektif ücret
Açıklama:
Kolektif ücretin belirlenmesinde işçi sendikaları ile işveren veya işveren sendikalarının pazarlık güçleri etkilidir.
Soru 17
Götürü ücret sistemi ve akort ücretin uygulandığı Marksist iktisatçılar başta olmak üzere akademik dünyada en fazla eleştirilen ücret sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Miktar esasına dayalı ücret sistemi
B
Zaman esasına dayalı ücret sistemi
C
Verimlilik esasına dayalı ücret sistemi
D
Performans esasına dayalı ücret sistemi
E
Bireye esasına dayalı ücret sistemi
Açıklama:
İşçiye ödenecek ücret ise parça başına belirlenen ücret miktarı (ücret haddi) ile ürettiği parça sayısı çarpılarak bulunur. Bu sistemde işçinin ücreti üretime göre artar; üretimin düştüğü ölçüde de düşer. Ürettiği her bir parça için ücret alması işçiyi daha hızlı çalışmaya teşvik etmektedir. Dolayısıyla Marksist iktisatçılar başta olmak üzere akademik dünyada en fazla eleştirilen ücret sistemi bu sistemdir.
Soru 18
“Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” felsefesi etrafında şekillenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hümanist
B
Ütopik
C
Kapitalist
D
Liberal
E
Sosyalist
Açıklama:
Bırakınız yapsınlar; rasyonel insan kendi çıkarlarına devletten daha iyi karar
verir, bu nedenle ekonomik faaliyetlere hiçbir müdahale olmamalıdır (özellikle devlet müdahalesi), ancak bu şekilde piyasanın kendiliğinden dengeye geleceği savunulur.
Bırakınız geçsinler; malların ve insanların, fakat özellikle malların herhangi bir engelle karşılaşmaksızın ülkeler arasında serbestçe alınıp satılabilmesidir (gümrük duvarlarının indirilmesi-serbest ticaret).
Liberal düşünce; sınırsız mülkiyet hakkını, veraset kurumunu, rekabet serbestliği ilkesini, arz ve talep dengesine dayanan serbest fiyat mekanizmasını, gelir bölüşümünde serbest oluşum ilkesini, uluslararası ticarette özgürlüğü ve emek-sermaye ilişkilerinde bağıt özgürlüğünü ve emeğin de bir mal sayılmasını savunur. Kısacası bütün düşünceleri “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” felsefesi etrafında şekillenir.
verir, bu nedenle ekonomik faaliyetlere hiçbir müdahale olmamalıdır (özellikle devlet müdahalesi), ancak bu şekilde piyasanın kendiliğinden dengeye geleceği savunulur.
Bırakınız geçsinler; malların ve insanların, fakat özellikle malların herhangi bir engelle karşılaşmaksızın ülkeler arasında serbestçe alınıp satılabilmesidir (gümrük duvarlarının indirilmesi-serbest ticaret).
Liberal düşünce; sınırsız mülkiyet hakkını, veraset kurumunu, rekabet serbestliği ilkesini, arz ve talep dengesine dayanan serbest fiyat mekanizmasını, gelir bölüşümünde serbest oluşum ilkesini, uluslararası ticarette özgürlüğü ve emek-sermaye ilişkilerinde bağıt özgürlüğünü ve emeğin de bir mal sayılmasını savunur. Kısacası bütün düşünceleri “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” felsefesi etrafında şekillenir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi 18. yy. sonlarında gerçekleşen Sanayi Devrimi nedeniyle çalışma koşullarında yaşanan değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Düşük ücretler
B
Kadın işçilerin fabrika yaşamına girmesi
C
Çocuk işçilerin fabrika yaşamından çıkarılması
D
Makinenin işçinin yerini alması
E
Çalışma sürelerinin artması
Açıklama:
18. yy. sonlarında gerçekleşen Sanayi Devrimi’nin; ekonomik ve teknolojik düzende köklü değişiklikleri beraberinde getirmesi çalışma koşullarını da doğrudan etkilemiştir. Sanayi Devrimi’nin sebep olduğu çalışma yaşamının atölyelerden (küçük sanayi ve zanaattan), fabrikalara (büyük sanayi yaşamına) geçiş süreciyle başlayan ve bunun sonucunda yeni çalışma düzeninin aktörleri olan işçilerin büyük fabrikalarda ve kentlerde toplanmasıyla devam eden dönüşüm süreci; çalışma sürelerinin artması, düşük ücretler, kadın ve çocuk işçilerin fabrika yaşamına girmesi gibi çalışma koşullarında önemli değişimlerin başlamasına yol açmıştır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi ILO’ya göre “Düzgün İş” çalışma koşulları ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
İşçi sağlığı ve güvenliği koşullarına uygun koşullar
B
Çalışmaya ilişkin temel hak ve ilkelerin iki taraflı uzlaşma ile gerçekleştirilmesi
C
Sosyal güvenlik imkanlarına sahip olmak
D
Sendika aracılığı ile temsil gücüne sahip olmak
E
Yapılan iş karşılığında hak ettiği ücreti alabilmek
Açıklama:
ILO’ya göre “Düzgün İş” insan onuruna yakışır çalışma koşullarında, işçi sağlığı ve güvenliği koşullarına uygun, sosyal güvenlik imkanlarına sahip, sendika aracılığı ile temsil gücü olan, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin olmadığı, yaptığı iş karşılığında hak ettiği ücreti alabilen ve kısacası çalışmaya ilişkin temel hak ve ilkelerin üç taraflı uzlaşma ile gerçekleştirilebildiği işler olarak tanımlanmaktadır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi ücretin çalışanlar açısından taşıdığı önemler arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Ekonomik güvence ve temel gelir kaynağı
B
Refah düzeyinin belirleyicisi
C
Motivasyon aracı
D
İş yerindeki ve sosyal yaşamdaki statü belirleyicisi
E
Temel maliyet unsuru
Açıklama:
Temel maliyet unsuru işverenler açısından önemi göstermektedir.
Soru 22
Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Nominal ücret
B
Ücret haddi
C
Reel ücret
D
TÜFE
E
Nakdi ücret
Açıklama:
Ana ücret, kök ücret veya çıplak ücret olarak da adlandırılan, ücret haddi; emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarını ifade etmektedir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Truck sisteminin işverenler açısından sağladığı en büyük faydayı ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kağıt kuponların para ya da mal yerine geçmesi
B
İşçilerin alım gücünün sınırlandırılması
C
İşçilerin harcama özgürlüklerinin kısıtlanması
D
İşverenin işçilere ödediği kağıt kuponların tekrar kendilerine geçiyor olması
E
Para ya da malın pazarda dönmemesi
Açıklama:
Sanayi devriminin ilk yıllarında hızla yaygınlaşan truck sisteminde; işverenler işçilere ücretlerini standart para yerine, mal veya para yerine geçen kağıt kuponlarla ödemekteydi. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte tepkileri üzerine çekmesi ve yasaklanmasının asıl nedeni ise; işçilere ücret olarak verilen bu kuponların sadece işverene ait veya işverenin göstereceği mağazalarda geçerli olmasıydı. Böylelikle işçilerin alım güçleri ve harcama özgürlükleri kısıtlanmakla birlikte, ücretlerin tekrar işverene dönmesi sağlanmış oluyordu. Uygulamaya ilk tepkiler ise işçi sendikalarından geldi. Tüketim kooperati?eri alternatifi devreye sokularak uzun vadede bu yöntemin sona ermesi ve yasaklanması sağlanmış oldu.
Soru 24
Asgari ücret nedir?
Seçenekler
A
İşçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir.
B
Bir ülkenin daha düşük işgücü maliyetleri ve/veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları vasıtasıyla diğer ülkelere karşı rekabet gücünü arttırarak, istihdam yaratıcı yatırımı kendine çekmesidir.
C
Toplu iş sözleşmesi ile tespit edilen ücret ortalamasını ifade etmektedir.
D
Brüt ücretten gelir ve damga vergiler, sosyal güvenlik kesintileri, sendika aidatı vb. çeşitli kesintiler düşüldükten sonra kalan ve işgörenin eline geçen kullanılabilir ücret tutarını ifade eder.
E
Tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eder.
Açıklama:
Asgari ücret, işçi ve ailesinin günün ekonomik ve sosyal koşullarına göre insanca yaşamasını sağlayacak, insanlık onuruyla bağdaşacak bir ücreti tarif eder. Buna göre belirlenecek ücret sadece çalışanın değil, ailesinin de ekonomik, sosyal-kültürel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek düzeyde olmalıdır. Bir yandan (işçiye) insan hürriyeti sebebiyle sosyal bakımdan uygun asgari bir yaşam seviyesi sağlamaya elverişli olan; öte yandan da işverenleri daha düşük ücret ödemekten men eden, mecburi karaktere sahip bir ücrettir.
Soru 25
I. Eşit değerde işe, eşit ücret ödenmesi
II. Ücret gelirinin fiyat yükselişine karşı korunması
III. Ücretin en alt/asgari düzeyinin belirlenmesi
IV. Ücretin; ödeme biçimi, yeri, dönemi ve belgelenmesi bakımından korunması
Ücret gelirinin korunmasını öngören sosyal politikalar yukarıdakilerden hangileri ile ifade edilebilir?
II. Ücret gelirinin fiyat yükselişine karşı korunması
III. Ücretin en alt/asgari düzeyinin belirlenmesi
IV. Ücretin; ödeme biçimi, yeri, dönemi ve belgelenmesi bakımından korunması
Ücret gelirinin korunmasını öngören sosyal politikalar yukarıdakilerden hangileri ile ifade edilebilir?
Seçenekler
A
II-III
B
I-IV
C
I-II-III-IV
D
I-II
E
III-IV
Açıklama:
Ücret gelirinin korunmasını öngören sosyal politikalar yukarıdaki başlıkların tamamı ile ilişkilendirilebilir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler için düzgün işlerin sağlanmasında ortaya koyulan hedefler kapsamda yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için, kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma
B
Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi
C
Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için artırılması
D
Sosyal diyaloğun ve üçlü katılımcılığın güçlendirilmesi
E
İşçiler için her zaman uygun çalışma koşullarının hazırlanamaması
Açıklama:
ILO’ya göre “Düzgün İş” insan onuruna yakışır çalışma koşullarında, işçi sağlığı ve güvenliği koşullarına uygun, sosyal güvenlik imkânlarına sahip, sendika aracılığı ile temsil gücü olan, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin olmadığı, yaptığı iş karşılığında hak ettiği ücreti alabilen ve kısacası çalışmaya ilişkin temel hak ve ilkelerin üç tarafı uzlaşma ile gerçekleştirilebildiği işler olarak tanımlanmaktadır. Kavram; insanların çalışma ve istihdam haklarına, işçi sağlığı ve sosyal güvenlik koşullarına ve imkânlarına ve sendikalar yoluyla veya diğer araçlarla kendini ifade etme haklarına göndermede bulunan bir kavramsal çerçeveyi içermektedir.
Soru 27
I. İstihdam fırsatları yaratmak
II. Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi
III. Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insana yakışır işin amaçları arasında yer almaktadır?
II. Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi
III. Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insana yakışır işin amaçları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
Yalnız III
E
I-II-III
Açıklama:
Yukarıda yer alan seçeneklerin tamamı insana yakışır işin amaçları arasındadır.
Soru 28
Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına ne denir?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Asgari ücret
C
Nominal ücret
D
Nakdi ücret
E
Ayni ücret
Açıklama:
Nominal ücret; cari ücret, nakdi ücret, parasal ücret ve itibari ücret şeklinde de adlandırılmaktadır ve para ile ifade edilen ücret miktarıdır. Ücretin geçerli para cinsinden tutarını ifade eder. İşletmeler bakımından önemli olan ücret nominal ücrettir. Çünkü bu ücret doğrudan maliyetleri etkileyen ve işletmenin kasasından çıkan para miktarıdır.
Soru 29
Ülkemizde bireysel iş sözleşmeleri hangi kanun kapsamında yapılmaktadır?
Seçenekler
A
4857 sayılı İş Kanunu
B
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
C
161 sayılı kanun
D
155 sayılı kanun
E
3572 sayılı kanun
Açıklama:
Ülkemizde efektif ücretler bireysel iş sözleşmeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde, kolektif ücretler ise 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri çerçevesinde toplu iş sözleşmeleri ile yapılmaktadır.
Soru 30
Asgari ücret tespit komisyonu kaç kişiden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
19
B
17
C
15
D
13
E
11
Açıklama:
Ülkemizde asgari ücret; asgari ücret tespit komisyonu tarafından en geç iki yılda bir belirlenmekte, belirlenen asgari ücret ise bütün sektör ve işkollarını kapsamaktadır. Asgari ücret tespit komisyonu 15 kişiden oluşmaktadır. Komisyonda işçi - işveren - devlet temsilcileri eşit oranda temsil edilmektedir. Bir diğer deyişle asgari ücretin belirlenmesi süreci; sosyal tarafların eşit katılımıyla gerçekleşen bir sosyal diyalog çerçevesinde gerçekleşmektedir.
Soru 31
İşletmelerin kâr ve zararına bağlı olmayan, işveren tarafından emek sahibine üretilen malın satışı beklenmeden ödenen, miktarı önceden belirlenmiş gelire ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan hakkı
B
Ücret
C
İş
D
Satış
E
Gelir
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Ücret; “işletmelerin kâr ve zararına bağlı olmayan, veren tarafından emek sahibine üretilen malın satışı beklenmeden ödenen, miktarı önceden belirlenmiş gelir” olarak tanımlanmaktadır
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi ücret türleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ayni ücret
B
Brüt ücret
C
Asgari ücret
D
Kültürel ücret
E
Kollektif ücret
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Ücret türleri arasında kültürel ücret diye bir tür bulunmamaktadır.
Soru 33
Emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ücret haddi
B
Ücret düzeyi
C
Nominal ücret
D
Reel ücret
E
Tüketici fiyat endeksi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Ücret haddi; emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarını ifade etmektedir.
Soru 34
İşçi ve ailesinin günün ekonomik ve sosyal koşullarına göre insanca yaşamasını sağlayacak, insanlık onuruyla bağdaşacak bir ücret almasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Brüt Ücret
B
Kollektif Ücret
C
Efektif Ücret
D
Nominal Ücret
E
Asgari Ücret
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Asgari ücret, işçi ve ailesinin günün ekonomik ve sosyal koşullarına göre insanca yaşamasını sağlayacak, insanlık onuruyla bağdaşacak br ücreti tarif eder.
Soru 35
Rasyonel insan kendi çıkarlarına devletten daha iyi karar verir, bu nedenle ekonomik faaliyetlere hiçbir müdahale olmamalıdır, ancak bu şekilde piyasanın kendiliğinden dengeye geleceği savunulur.
Yukarıda savunulan düşünce aşağıdakilerden hangisinde karşılık bulmaktadır?
Yukarıda savunulan düşünce aşağıdakilerden hangisinde karşılık bulmaktadır?
Seçenekler
A
Eşit işe eşit ücret
B
Sosyal damping
C
Bırakınız yapsınlar
D
Stabil kal
E
Bırakınız geçsinler
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Bırakınız yapsınlar felsefesinde; rasyonel insan kendi çıkarlarına devletten daha iyi karar verir, bu nedenle ekonomik faaliyetlere hiçbir müdahale olmamalıdır (özellikle devlet müdahalesi), ancak bu şekilde piyasanın kendiliğinden dengeye geleceği savunulur.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi ücret sistemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Zaman esasına dayalı ücret sistemleri
B
Çalışanın bilgi beceri ve yetkinlik düzeyine göre farklılaşan belli başlı ücret sistemleri
C
Katı ücret sistemleri
D
İş değerlendirmesine dayalı ücret sistemleri
E
Verimlilik esasına ücret sistemleri
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Ücret sistemleri arasında katı ücret sistemleri isimli bir sistem yoktur.
Soru 37
En eski ve en çok kullanılan ücretlendirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zaman Esasına Dayalı Ücret Sistemleri
B
Miktar Esasına Dayalı Ücret Sistemleri
C
Verimlilik Esasına (Performansa) Dayalı Ücret Sistemleri
D
Bireye Dayalı Ücret Sistemleri
E
Değerlendirmesine Dayalı Ücret Sistemleri
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Zamana esasına dayalı ücret sistem, en eski ve en çok kullanılan ücretlendirme yöntemidir.
Soru 38
İş hukuku alanında dünyada atılan ilk adım hangi yılda ve nerede atılmıştır?
Seçenekler
A
1912- İsviçre
B
1805- ABD
C
1950- İsveç
D
1802- İngiltere
E
1929- Hollanda
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. 1802 yılında İngiltere’de dokuma sanayisinde çalışan çocukların süreleri ve koşulları yönünden korunmasını öngören ve çocuk işçilerin günlük sürelerini 12 saat ile sınırlandıran kanun, hukuku alanında dünyada atılan ilk adım olmuştur.
Soru 39
Genellikle işçilerin iş münasebetinden doğan haklarının ve mükellefiyetlerinin tümü ve en geniş anlamda işçinin hukuk, ekonomik ve sosyal statüsü olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi kanaat
B
Çalışma koşulları
C
Sosyal politika
D
Kapital
E
Klasik liberal ekonomik düşünce
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi ücretin iktisadi değeri olan “mal ve hizmetler” şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Ücret haddi
B
Reel ücret
C
Ayni ücret
D
Brüt ücret
E
Net ücret
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Ayni ücret, ücretin iktisadi değeri olan “mal ve hizmetler” şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade etmektedir.
Soru 41
"Üretim faktörlerinden emeğe, üretime katılması sonucu ödenen bir bedel" hangi kavramı tanımlar?
Seçenekler
A
Ücret
B
Emek
C
Arz
D
Talep
E
Gelir
Açıklama:
En kaba tabiriyle ekonomi alanında ücret; üretim faktörlerinden emeğe, üretime katılması sonucu ödenen bir bedel olarak ele alınır.
Soru 42
"İşletmelerin kâr ve zararına bağlı olmayan, işveren tarafından emek sahibine üretilen malın satışı beklenmeden ödenen, miktarı önceden belirlenmiş gelir” hangi terimi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Ücret
B
Kâr
C
Arz
D
Talep
E
Emek
Açıklama:
Ücret genel anlamda "İşletmelerin kâr ve zararına bağlı olmayan, işveren tarafından emek sahibine üretilen malın satışı beklenmeden ödenen, miktarı önceden belirlenmiş gelir”olarak tanımlanmaktadır (Tokol, 2000: 13).
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Emek,
B
Sermaye
C
Teşebbüs
D
Doğa
E
Zeka
Açıklama:
Ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretiim faktörleri; emek, sermaye, teşebbüs ve doğa (toprak) dır. "Zeka" bunlardan biri değildir.
Soru 44
İşverenin yönetim masrafları içerisinde en önemli kalem nedir?
Seçenekler
A
Genel giderler
B
Ücret
C
Yatırımlar
D
Malzeme alımları
E
İşletme giderleri
Açıklama:
İşverenin yönetim masrafarı içerisinde en önemli kalem "ücret"tir.
Soru 45
Yüksek ücretler bir toplumda ne gibi olumsuz bir sonuç doğurabilir?
Seçenekler
A
Verimsizlik
B
Gelir kaybı
C
İşsizlik
D
Ekonomik istikrarsızlık
E
Resesyon
Açıklama:
Yüksek ücretler bir toplumda işsizliği doğurabilmektedir (Talas, 1983: 15-16).
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi devletin ücretlere ekonomik müdahalesinin nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tam istihdam sağlamak
B
Fiyat istikrarı sağlamak
C
Ekonomik kalkınma sağlamak
D
Ödemeler dengesi sağlamak
E
Sosyal barışı sağlamak
Açıklama:
Devlet; tam istihdamı, fiyat istikrarını gerçekleştirmek, ekonomik kalkınmayı ve ödemeler dengesini sağlamak amacıyla ulusal gelir dağılımına ve dolayısıyla da ücretlere “ekonomik”, çalışanlara insan onuruna yakışır asgari bir hayat düzeyi sağlamak için “sosyal”, iç ve dış baskılar karşısında da “siyasal” nedenlerle müdahalede bulunmaktadır. (Tokol ve Alper, 2015: 172). E şıkkında verilen "Sosyal barışı sağlamak" bu ekonomik nedenler arasında değildir.
Soru 47
Emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ücret haddi
B
Reel ücret
C
Ücret düzeyi
D
Asgari ücret
E
Brüt ücret
Açıklama:
Emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarına "ücret haddi" denir (Tokol ve Alper, 2015: 163).
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi ücret gelirini artıran ücret unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fazla çalışma ücreti
B
İkramiyeler
C
Primler
D
Sosyal yardımlar
E
İş müddeti
Açıklama:
Ücret haddinden ayrı olarak ücret gelirini artıran ücret unsurlarışunlardır:
• Fazla çalışma ücreti
• Çalışılmayan zamanlar için ücret ödenmesi
• İkramiyeler
• Primler
• Sosyal yardımlar.
"İş müddeti" bu unsurlardan biri değildir.
• Fazla çalışma ücreti
• Çalışılmayan zamanlar için ücret ödenmesi
• İkramiyeler
• Primler
• Sosyal yardımlar.
"İş müddeti" bu unsurlardan biri değildir.
Soru 49
Paranın satın alma gücünü temsil eden ücret tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Nominal ücret
C
Ayni ücret
D
Brüt ücret
E
Kollektif ücret
Açıklama:
Nominal ücret ücretin ödendiği ülkenin cari para cinsinden yapılan nakit ödemeyi ifade ederken reel ücret ise nominal (parasal/nakdi) ücret karşılığı satın alınabilecek mal ve hizmet miktarını ifade etmektedir. Yani nominal ücret işçinin eline geçen paranın miktarını, reel ücret ise paranın satın alma gücünü temsil etmektedir.
Soru 50
İşin karşılığı olduğu halde para ile yapılmayan ödemelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nakdi ücret
B
Ayni ücret
C
Reel ücret
D
Nominal ücret
E
Brüt ücret
Açıklama:
İşin karşılığı olduğu halde para ile yapılmayan her türlü ödemeler "ayni ücret" kapsamında değerlendirilmektedir (Esener,1978: 176).
Soru 51
Emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarı anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çıplak ücret
B
Nominal ücret
C
Asgari ücret
D
Prim
E
ikramiye
Açıklama:
Ana ücret, kök ücret veya çıplak ücret olarak da adlandırılan, ücret haddi; emeğin belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarını ifade etmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
Kazanç nasıl fomüle edilebilir?
Seçenekler
A
İkramiye + prim
B
Asgari ücret x sosyal yardımlar
C
Ücret haddi x iş müddeti
D
Ücret haddi / birim sayısı
E
Ecret haddi + ek yararlar
Açıklama:
Çeşitli yasalardaki düzenlemelerle kazanç kavramı ile eş anlamlı kullanılan ücret geliri ise iş/çalışma süresi veya üretim miktarı ile ücret haddinin çarpımına eşittir. Yani iş müddeti veya birim sayısı ile ücret haddinin çarpımına eşittir. Ücret geliri= (ücret haddi x birim sayısı) + ek yararlar ve sosyal yardımlardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi ücret gelirini artıran unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Nominal ücret
B
Yardım ücreti
C
Ödül ücretleri
D
Brüt Ücret
E
Primler
Açıklama:
Ücret haddinden ayrı olarak ücret gelirini artıran ücret unsurları şunlardır:
- Fazla çalışma ücreti
- Çalışılmayan zamanlar için ücret ödenmesi
- İkramiyeler
- Primler
- Sosyal yardımlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi nominal ücretle aynı anlamdadır?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Net ücret
C
Brüt ücret
D
Parasal ücret
E
Ayni ücret
Açıklama:
Ücretlerin mal ve hizmet fiyatları karşısındaki gerçek satın alma gücü dikkate alındığında, karşımıza nominal ücret ve reel ücret kavramları çıkmaktadır. Nominal ücret; cari ücret, nakdi ücret, parasal ücret ve itibari ücret şeklinde de adlandırılmaktadır ve para ile ifade edilen ücret miktarıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eden ücret türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayni ücret
B
Nakdi ücret
C
Brüt ücret
D
Net ücret
E
Reel ücret
Açıklama:
Brüt (gayrisafi ücret), tahakkuk eden, kesintiler öncesi toplam ücret tutarını ifade eder. Brüt ücret bir bakıma işverenin “ücret kapsamında” işgörene ve işgören adına ilgili taraflara yaptığı toplam ücret ödemelerini içerir.
Soru 56
Asgari ücretle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bağlayıcıdır.
B
Sadece işçi statüsü altında çalışanları kapsar.
C
Normal iş süresinden daha uzun süren çalışmalar için ödenecek ücretlere ölçüt olur.
D
İşgörenin beceri ve niteliklerine göre miktar değişir.
E
Bir pazarlık ücretidir.
Açıklama:
Asgari ücret, işçi ücretlerinin en alt sınırını oluşturmaktadır. Buna göre asgari ücretin altında bir ücret ödenmesi ne iş sözleşmeleriyle ne de toplu sözleşmelerle mümkün değildir. İşçi olarak çalışan her kişi asgari ücret olarak tespit edilen miktardan veya daha üzerinden ücrete hak kazanmaktadır. Asgari ücretin altında bir ücretin ödenmesinin pazarlığı yapılamaz ve kesinlikle ödenemez. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
Eğitim, sağlık, sosyal hizmet, konut destekleri gibi devlet harcamaları yoluyla, kişisel parasal gelire eklenen gelire ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ücret hakkı
B
Asgari ücret
C
Sosyal ücret
D
Sosyal yardımlar
E
Fazla çalışma ücreti
Açıklama:
Genel olarak eğitim, sağlık, sosyal hizmet, konut destekleri gibi devlet harcamaları yoluyla, kişisel parasal gelire eklenen gelir olarak tanımlanır. Dolayısıyla sosyal ücret, iş ortamıyla sınırlı ücretleme bakışını aşıp ücretlendirmeyi bir ulusal-toplumsal bölüşüm sorunu olarak ele almayı sağlar
Soru 58
Sosyal politikalar ücretin hangi alanda korunmasını öngörmez?
Seçenekler
A
Eşit değerde işe eşit ücret ödenmesi
B
Ödeme yeri ve dönemi
C
En üst düzeyinin belirlenmesi
D
Ücretin reel değerinin sabit tutulması
E
Belgelenmesi
Açıklama:
Temelde sosyal politikaya karşı olan liberal düşünce kendi içinde bir evrime yönelmiştir. Bu gelişmeler neticesinde devlet, ücret gelirini; eşit değerde işe eşit ücret ödenmesi, cinsiyet ayrımcılığının yasaklanması, ücretin reel değerinin korunması, asgari düzeyinin belirlenmesi, ücretin ödenme biçimi ve yerinin belirlenmesi, ücretin belgelendirilmesi, ücretin güvencesi ve ücretin öncelikli alacak olması gibi alanlarda koruma altına almaya başlamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi ILO’nun çalışmaları doğrultusunda düzgün işlerin sağlanması için ülkelerin ortaya koyduğu hedeflerden değildir?
Seçenekler
A
Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için, kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma
B
Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi
C
Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için artırılması
D
Sosyal diyaloğun ve üçlü katılımcılığın güçlendirilmesi
E
Ücretlerin reel değerinin sabit tutulması
Açıklama:
ILO’nun yeni hedefi olan herkese düzgün iş sağlanması ve bu konuda ülkelerin üzerine düşen görevleri yerine getirmeleri gerekliliği 1999’daki Uluslararası Çalışma Konferansı’nda gündeme geldikten sonra bu konuda yapılan pek çok çalışmanın ardından, bu işlerin sağlanması için temel prensiplerin neler olacağı belirlenmiştir. Buna göre ülkeler için düzgün işlerin sağlanmasında dört temel hedef ortaya konulmuştur:
- Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için, kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma,
- Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi,
- Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için artırılması,
- Sosyal diyaloğun ve üçlü katılımcılığın güçlendirilmesi. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Sanayi devriminin sebep olduğu gelişmelerden hangisi çalışma koşulları üzerinde olumsuz bir etki yaratmamıştır?
Seçenekler
A
Çalışma sürelerinin artması
B
Düşük ücretler
C
Çalışma alanlarının sağlıksızlığı
D
Üretim miktarının artması
E
Hiçbiri
Açıklama:
Sanayi Devrimi sürecinin ilk yıllarında aşırı rekabet olgusu ve bunun sonucu olarak aşırı kârlar peşinde koşulması, üretimde kullanılan makinalara yatırılan anamalın kısa sürede geri alınmasını gerektirmiştir (Talas, 1995: 67). Çünkü o Dönemde hızla birbirini izleyen yeni teknolojik buluşlarında da etkisiyle makine çabuk değişmekte ve rekabet gücünü yitirmektedir. Bu gelişmeler, emeğin aşırı derecede sömürülmesine yol açmış, ücretler düşmüş ve sefalet ücretleri niteliğini kazanmış, bunun sonucunda da çalışan yoksullar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu durum Batı Avrupa’da özellikle İngiltere, Almanya, İsviçre ve Fransa’da bütün olumsuz sonuçlarını göstermiş ve işçi sınıfı içinde çok büyük bir yoksulluk başlamıştır. Sanayi Devrimi’nin çalışma koşullarıyla ilgili olarak ortaya çıkardığı sorunlardan biri de çalışma sürelerinin çok uzun olmasıdır. Makinanın XVIII. yy.ın sonunda başlayıp üretim biçimlerini ve tekniklerini değiştirerek geliştirdiği kitle yapımına geçerek işçinin yerini alması ve gene makinanın işsiz bıraktığı işgücüne çalışma alanları açmak için zorunlu önlemlerin alınmamış olması, işsizlik sigortalarının oluşumlarının henüz çok uzaklarda bulunması ve devletin ekonomik yaşama her türlü karışımdan kaçınması, bütün ekonomi, toplumsal ve ruhsal sonuçları ile büyük bir işsizlik yaratmıştı.
Soru 61
İktisatçılar ücret kavramını nasıl tanımlar?
Seçenekler
A
Bir gelir faktörü olarak
B
Emeğin karşılığı olarak
C
Masraf faktörü olarak
D
Rekabet faktörü olarak
E
Maliyet unsuru olarak
Açıklama:
İktisatçılar ücreti bir gelir faktörü olarak tanımlar.
Soru 62
Ekonomik mal ve hizmetlerim yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Üretim
B
Tüketim
C
Sermaye
D
Emek
E
Girişim
Açıklama:
Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne üretim adı verilir.
Soru 63
Ücretler işveren açısından nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Bir temel maliyet unsurudur
B
Tasarrufları etkileme aracı
C
Yatırım aracı
D
Temel gelir kaynağı
E
İstihdam aracı
Açıklama:
Ücretler işveren açısından temel bir maliyet unsurudur.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi ücret türleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Asgari ücret
B
Nominal Ücret
C
Çıplak ücret
D
Akdi Ücret
E
Normal ücret
Açıklama:
Normal ücret türleri arasında yer almaz.
Soru 65
Esas ücret, temel ücret veya ana kök ücret olarak ta bilinen ücret türü hangisidir?
Seçenekler
A
reel ücret
B
ücret haddi
C
nominal ücret
D
efektif ücret
E
asgari ücret
Açıklama:
Esas ücret olarak ta bilinen ücret türü ücret haddidir.
Soru 66
Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen fiyat hareketlerinden arındırılmış ücret oranına ne denir?
Seçenekler
A
Nominal ücret
B
Reel ücret
C
Asgari ücret
D
Efektif ücret
E
Çıplak ücret
Açıklama:
Fiyat hareketlerinden arındırılmış ücret oranına nominal ücret denir.
Soru 67
Çalışan ücretlerinin standart para yerine geçen kağıtlar kuponlar şeklinde ödendiği sistem hangisidir?
Seçenekler
A
Truck sistemi
B
Sosyal Damping
C
Sosyal Diyalog
D
Örgütlenme
E
Nominal ücret
Açıklama:
Bu sisteme truck adı verilir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi belli basil ücret sistemleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Zaman esasına dayalı
B
Miktar esasına dayalı
C
Verimlilik esasına dayalı
D
Bireye dayalı
E
Topluma dayalı
Açıklama:
Belli basil ücret sistemleri arasında topluma dayalı bir ücret sistemi yoktur.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi ücret politikalarının korunmasını öngören sosyal politikalar dahilinde değildir?
Seçenekler
A
Eşit işe eşit ücret
B
Üretim alt/asgari sınırının belirlenmesi
C
Ücret gelirinin fiyat yüksekliğine karşı korunması
D
Ücretin belgelenmesi açısından korunması
E
Asgari ücretin ödenmesi
Açıklama:
Asgari ücretin ödenmesi bir sosyal politika dahilinde değildir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler için düzgün iş sağlanmasında temel hedefler arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma
B
Temel hak ve prensiplerin ve standartlarının iş yerinde hayata geçmesi
C
Sosyal koruma kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması
D
Sosyal diyaloğun güçlendirilmesi
E
Sosyal refahın arttırılması
Açıklama:
İstihdam politikaları açısından sosyal refahın arttırılması temel hedef arasında sayılmaz.
Soru 71
Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümü aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Üretim
B
İmalat
C
Ücret
D
Bölüşüm
E
Milli Gelir
Açıklama:
Her şeyden önce ücret kavramı; iktisadi hayatı meydana getiren üretim, tüketim, bölüşüm ve değişim konularının tamamı içerisinde yer almaktadır. Ekonomik mal ve hizmetlerin yaratılması için yapılan faaliyetlerin tümüne üretim denmektedir. Üretim, girdilerin insan ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde çıktılara dönüştürülmesi olarak ele alındığında, karşımıza üretim faktörleri çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörleri ise; emek, sermaye, teşebbüs ve doğa (toprak) dır.
Soru 72
- Gelir Dağılımı
- Enflasyon
- Gelişme Hızı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Yukarıdaki öncüllerin tamamı ücretlerin devlet açısından önemi kapsamında değerlendirilir.
Soru 73
Bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nominal Ücret
B
Ücret Haddi
C
Brüt Ücret
D
Asgari Ücret
E
Efektif Ücret
Açıklama:
Ücret Haddi: Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen bu kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır.
Soru 74
Nominal ücret karşılığı satın alınabilecek mal ve hizmet miktarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Efektif Ücret
B
Reel Ücret
C
Asgari Ücret
D
Net Ücret
E
Ayni Ücret
Açıklama:
Reel ücret nominal (parasal/nakdi) ücret karşılığı satın alınabilecek mal ve hizmet miktarını ifade etmektedir. Nominal ücrette fiyat artışlarının yarattığı aşınmayı ve satın alma gücü kaybını dikkate alan ücretin gerçek miktarıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi ücretin iktisadi değeri olan mal ve hizmetler şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade eder?
Seçenekler
A
Efektif Ücret
B
Reel Ücret
C
Asgari Ücret
D
Net Ücret
E
Ayni Ücret
Açıklama:
Ayni ücret ücretin iktisadi değeri olan “mal ve hizmetler” şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade eder. Bir diğer ifadeyle ücretin nakdi olarak değil de mal-eşya ve/veya hizmet ile ödenmesidir. Genellikle sosyal yardımlar içinde zaman zaman parayla ölçülebilen bazı âyni ödemelere de yer verildiği gözlenmektedir. Bu tür ücret unsurlarına örnek olarak yemek, taşıma hizmeti, taşıt, konut, giyim eşyası, yakacak maddeleri vb. şeklinde sağlanan sosyal yardımlar verilebilir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi brüt ücretten gelir ve damga vergileri, sosyal güvenlik kesintileri, sendika aidatı vb. çeşitli kesintiler düşüldükten sonra kalan ve işgörenin eline geçen kullanılabilir ücret tutarını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Efektif Ücret
B
Reel Ücret
C
Asgari Ücret
D
Net Ücret
E
Ayni Ücret
Açıklama:
Net ücret (safi ücret) ise brüt ücretten gelir ve damga vergiler, sosyal güvenlik kesintileri, sendika aidatı vb. çeşitli kesintiler düşüldükten sonra kalan ve işgörenin eline geçen kullanılabilir ücret tutarını ifade eder.Bir başka ifadeyle brüt ücret işletmenin kasasından çıkan, net ücret ise işçinin cebine giren para miktarını ifade etmekte; brüt ücretten yapılan kesintiler arttıkça, brüt ücret sabit kalsa da, net ücret düşmektedir
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi emek piyasasında fiilen oluşan ücret ortalamasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Efektif Ücret
B
Reel Ücret
C
Asgari Ücret
D
Net Ücret
E
Ayni Ücret
Açıklama:
Piyasa ücreti adı da verilen efektif ücret ; klasik iktisat düşüncesine dayanmakta olup, emek piyasasında emek arz ve talebinin buluştuğu noktada oluşan emeğin fiyatı olarak tanımlanmaktadır. Bir başka değişle efektif ücret; emek piyasasında fiilen oluşan ücret ortalamasını ifade etmektedir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi işçi ve ailesinin günün ekonomik ve sosyal koşullarına göre insanca yaşamasını sağlayacak, insanlık onuruyla bağdaşacak ücrettir?
Seçenekler
A
Efektif Ücret
B
Reel Ücret
C
Asgari Ücret
D
Net Ücret
E
Ayni Ücret
Açıklama:
Asgari ücret, işçi ve ailesinin günün ekonomik ve sosyal koşullarına göre insanca yaşamasını sağlayacak, insanlık onuruyla bağdaşacak bir ücreti tarif eder. Buna göre belirlenecek ücret sadece çalışanın değil, ailesinin de ekonomik, sosyal-kültürel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek düzeyde olmalıdır. Bir yandan (işçiye) insan hürriyeti sebebiyle sosyal bakımdan uygun asgari bir yaşam seviyesi sağlamaya elverişli olan; öte yandan da işverenleri daha düşük ücret ödemekten men eden, mecburi karaktere sahip bir ücrettir
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi ücret ile performans arasında ilişki kurularak oluşturulan ücret sistemidir?
Seçenekler
A
Bireye Dayalı Ücret Sistemi
B
İşverene Dayalı Ücret Sistemi
C
Miktar Esasına Dayalı Ücret Sistemi
D
Zaman Esasına Dayalı Ücret Sistemi
E
Verimlilik Esasına Dayalı Ücret Sistemi
Açıklama:
Verimlilik Esasına (Performansa) Dayalı Ücret Sistemleri
Stratejik insan kaynakları yönetiminin önem kazanmasıyla birlikte, ödül sistemleri açısından da performansa dayalı ücret uygulaması ön plana çıkmıştır. En kısa şekilde performansa dayalı ücret uygulaması; ücret ile performans arasında ilişki kurularak oluşturulan ücret sistemleridir. Bu sistemlerde çalışanın verimliliği dikkate alınır ve ortalama bir verimin üzerinde çalışılması durumunda çalışılan süre, gerçekleştirilen üretim fazlası ve kararlaştırılan unsur (kalite, miktar, kesintisiz devam ve tasarruf gibi) ne ise bu unsurun gerçekleşmesine bağlı olarak asıl ücrete ek olarak prim ödemeleri yapılır.
Stratejik insan kaynakları yönetiminin önem kazanmasıyla birlikte, ödül sistemleri açısından da performansa dayalı ücret uygulaması ön plana çıkmıştır. En kısa şekilde performansa dayalı ücret uygulaması; ücret ile performans arasında ilişki kurularak oluşturulan ücret sistemleridir. Bu sistemlerde çalışanın verimliliği dikkate alınır ve ortalama bir verimin üzerinde çalışılması durumunda çalışılan süre, gerçekleştirilen üretim fazlası ve kararlaştırılan unsur (kalite, miktar, kesintisiz devam ve tasarruf gibi) ne ise bu unsurun gerçekleşmesine bağlı olarak asıl ücrete ek olarak prim ödemeleri yapılır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler için düzgün işlerin sağlanmasının temel hedeflerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için, kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma,
B
Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi,
C
Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için artırılması,
D
Üçlü katılımcılığın ortadan kaldırılması
E
Sosyal diyaloğun güçlendirilmesi
Açıklama:
ILO’nun yeni hedefi olan herkese düzgün iş sağlanması ve bu konuda ülkelerin üzerine düşen görevleri yerine getirmeleri gerekliliği 1999’daki Uluslararası Çalışma Konferansı’nda gündeme geldikten sonra bu konuda yapılan pek çok çalışmanın ardından, bu işlerin sağlanması için temel prensiplerin neler olacağı belirlenmiştir. Buna göre ülkeler için düzgün işlerin sağlanmasında dört temel hedef ortaya konulmuştur: • Uygun istihdam ve gelir elde etmeleri için, kadın ve erkeklere daha fazla fırsat yaratma, • Temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi, • Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için artırılması, • Sosyal diyaloğun ve üçlü katılımcılığın güçlendirilmesi.
Soru 81
ILO’ya göre insan onuruna yakışır çalışma koşullarında, işçi sağlığı ve güvenliği koşullarına uygun, sosyal güvenlik imkânlarına sahip, sendika aracılığı ile temsil gücü olan, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin olmadığı, yaptığı iş karşılığında hakettiği ücreti alabilen ve kısacası çalışmaya ilişkin temel hak ve ilkelerin üç taraflı uzlaşma ile gerçekleştirilebildiği işler olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzgün iş
B
İlkeli iş
C
Kapsamlı işler
D
Uygun koşullu iş
E
Güvenli iş
Açıklama:
ILO’ya göre insan onuruna yakışır çalışma koşullarında, işçi sağlığı ve güvenliği koşullarına uygun, sosyal güvenlik imkânlarına sahip, sendika aracılığı ile temsil gücü olan, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin olmadığı, yaptığı iş karşılığında hakettiği ücreti alabilen ve kısacası çalışmaya ilişkin temel hak ve ilkelerin üç taraflı uzlaşma ile gerçekleştirilebildiği işler olarak tanımlanan kavram ''Düzgün İş'' olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 82
Makinanın XVIII. yy.lın sonunda başlayıp üretim biçimlerini ve tekniklerini değiştirerek geliştirdiği kitle yapımına geçerek işçinin yerini alması aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur?
Seçenekler
A
Fransız ihtilali
B
Sanayi Devrimi
C
İkinci Dünya Savaşı
D
Birinci Dünya Savaşı
E
ILO'nun kuruluşu
Açıklama:
Makinanın XVIII. yy.lın sonunda başlayıp üretim biçimlerini ve tekniklerini değiştirerek geliştirdiği kitle yapımına geçerek işçinin yerini alması Sanayi Devriminin bir sonucudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 83
Ücretin korunması düşüncesi, sanayi kapitalizminin düşünce ortamını temsil eden liberalizmin katılığı nedeniyle XVIII. ve XIX. yy.lardaki sefalet ücretleri sonucu ................ gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Yukardaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Sanayi Anlayışının
B
Serbest Ekonomi Anlayışı
C
Müdahalecilik Anlayışının
D
Ticaret Anlayışı
E
Sosyal Politika Anlayışı
Açıklama:
Ücretin korunması düşüncesi, sanayi kapitalizminin düşünce ortamını temsil eden liberalizmin katılığı nedeniyle XVIII. ve XIX. yy.lardaki sefalet ücretleri sonucu müdahalecilik anlayışının gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 84
Ücret ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Üretime katılan emeğin para olarak ödenen karşılığıdır.
B
Çalışanın, işverenden emeği karşılığı aldığı ekonomik değerdir.
C
Ücretin ödenmesi teşebbüsün kâr ve zararına bağlıdır.
D
Ücretin birey için anlamı yalnızca maddi boyutu ile sınırlı değildir.
E
Ücret işveren ya da üçüncü kişiler tarafından ödenir.
Açıklama:
Ücretin unsurları ülkemizde yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32.maddesinin 1.fıkrasındaki “genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır” tanımından hareketle bir iş karşılığında ödenmesi, işveren ya da üçüncü kişiler tarafından ödenmesi ve para ile ödenmesi şeklinde sıralanabilir.
Ücreti, üretime katılan emeğin para olarak ödenen karşılığı, başka bir ifadeyle çalışanın, işverenden emeği karşılığı aldığı ekonomik değer olarak ifade edebiliriz.
Ücretin insan emeğine yapılan bir ödeme olduğunu ve teşebbüsün kâr ve zararına bağlı olmayan ve müteşebbis tarafından emek sahibine, üretilen malın satışı beklenmeden yapıldığını belirtebiliriz. Son olarak belirtmek gerekir ki; ücret kavramına ilişkin bütün bu tanımlar ilk etapta ücretin maddi boyutunu nitelese de, ücretin birey için anlamı yalnızca maddi boyutu ile sınırlı değildir. Birey, ücrete maddi boyutundan başka anlamlar da yüklediğinden, (sosyal çevrede saygınlık, prestij, tanınma gibi) ücret ayrı bir önem taşımaktadır.
Görüldüğü üzere ücret işletmelerin kar ya da zararına bağlı olmaksızın ödenen bir unsurdur. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Ücreti, üretime katılan emeğin para olarak ödenen karşılığı, başka bir ifadeyle çalışanın, işverenden emeği karşılığı aldığı ekonomik değer olarak ifade edebiliriz.
Ücretin insan emeğine yapılan bir ödeme olduğunu ve teşebbüsün kâr ve zararına bağlı olmayan ve müteşebbis tarafından emek sahibine, üretilen malın satışı beklenmeden yapıldığını belirtebiliriz. Son olarak belirtmek gerekir ki; ücret kavramına ilişkin bütün bu tanımlar ilk etapta ücretin maddi boyutunu nitelese de, ücretin birey için anlamı yalnızca maddi boyutu ile sınırlı değildir. Birey, ücrete maddi boyutundan başka anlamlar da yüklediğinden, (sosyal çevrede saygınlık, prestij, tanınma gibi) ücret ayrı bir önem taşımaktadır.
Görüldüğü üzere ücret işletmelerin kar ya da zararına bağlı olmaksızın ödenen bir unsurdur. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 85
I. Üretim
II. Teşebbüs
III. Faiz
IV. Doğa
Yukarıdakilerden hangileri ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerindendir?
II. Teşebbüs
III. Faiz
IV. Doğa
Yukarıdakilerden hangileri ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerindendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Üretim, girdilerin insan ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde çıktılara dönüştürülmesi olarak ele alındığında, karşımıza üretim faktörleri çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörleri ise; emek, sermaye, teşebbüs ve doğa (toprak) dır. Üretime katılan bu faktörlerin temel amacı, ekonomik faaliyetler sonucunda gelir elde etmektir. Söz konusu gelirler; ücret, kâr, faiz ve rant’tır.
Faiz, ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerinden değildir. Faiz, üretime katılan bu faktörlerin ekonomik faaliyetler sonucunda elde ettiği gelirlerdendir. Dolayısıyla III. numaralı madde yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, II ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Faiz, ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerinden değildir. Faiz, üretime katılan bu faktörlerin ekonomik faaliyetler sonucunda elde ettiği gelirlerdendir. Dolayısıyla III. numaralı madde yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, II ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerinin ekonomik faaliyetler sonucunda elde ettiği gelirler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ücret
B
Sermaye
C
Kar
D
Rant
E
Faiz
Açıklama:
Üretim, girdilerin insan ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde çıktılara dönüştürülmesi olarak ele alındığında, karşımıza üretim faktörleri çıkmaktadır. Ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörleri ise; emek, sermaye, teşebbüs ve doğa (toprak) dır. Üretime katılan bu faktörlerin temel amacı, ekonomik faaliyetler sonucunda gelir elde etmektir. Söz konusu gelirler; ücret, kâr, faiz ve rant’tır.
Sermaye ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerindendir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Sermaye ekonomik faaliyetleri meydana getiren temel üretim faktörlerindendir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 87
Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen ________________, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Ücret haddi
B
Ayni ücret
C
Ücret düzeyi
D
Asgari ücret
E
Brüt ücret
Açıklama:
Ücret Haddi: Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen bu kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 88
İşveren bakımından işçilik maliyetinin hesaplanmasında dikkate alınan husus __________________ iken, işgören ailesi ve işgörenin gelir durumu bakımından önem ifade eden husus ise ________________dir/dır.
Aşağıda verilen kavramlardan hangileri yukarıda boş bırakılan yerleri doğru şekilde tamamlar?
Aşağıda verilen kavramlardan hangileri yukarıda boş bırakılan yerleri doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Ücret düzeyi - ücret haddi
B
Ücret haddi - nominal ücret
C
Ücret düzeyi - ücret geliri
D
Ücret geliri - ücret haddi
E
Ücret haddi - ücret geliri
Açıklama:
İşveren bakımından işçilik maliyetinin hesaplanmasında dikkate alınan husus ücret haddidir. Fakat işgören ailesi ve işgörenin gelir durumu bakımından önem ifade eden husus ise ücret haddi değil ücret geliridir. Dolayısıyla ücret haddi ve ücret geliri farklı kavramlardır.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 89
Yukarıda tabloda verilen ücret türleri ve tanımlarının doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
1-K, 2-L, 3-M
B
1-M, 2-K, 3-L
C
1-M, 2-L, 3-K
D
1-K, 2-M, 3-L
E
1-L, 2-K, 3-M
Açıklama:
Nominal Ücret: Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına denir.
Reel ücret nominal (parasal/nakdi) ücret karşılığı satın alınabilecek mal ve hizmet miktarını ifade etmektedir.
Ayni ücret; ücretin iktisadi değeri olan “mal ve hizmetler” şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade eder.
Doğru eşleştirme 1-M, 2-K, 3-L olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Reel ücret nominal (parasal/nakdi) ücret karşılığı satın alınabilecek mal ve hizmet miktarını ifade etmektedir.
Ayni ücret; ücretin iktisadi değeri olan “mal ve hizmetler” şeklinde sağlanan kısmını veya unsurlarını ifade eder.
Doğru eşleştirme 1-M, 2-K, 3-L olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 90
Bir ülkenin daha düşük işgücü maliyetleri ve/veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları vasıtasıyla diğer ülkelere karşı rekabet gücünü arttırarak, istihdam yaratıcı yatırımı kendine çekmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Truck sistemi
B
Sosyal diyalog
C
Sosyal damping
D
Efektif ücret
E
Kollektif ücret
Açıklama:
Sosyal Damping: Bir ülkenin daha düşük işgücü maliyetleri ve/veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları vasıtasıyla diğer ülkelere karşı rekabet gücünü arttırarak, istihdam yaratıcı yatırımı kendine çekmesidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 91
"En eski ve en çok kullanılan ücretlendirme yöntemidir. Tamamen ekonomik niteliklidir. Çalışanın verimliliği, eğitim düzeyi, kıdemi, sorumluluğu gibi unsurları dikkate almaksızın kararlaştırılan ödemenin, belirli bir süre çalışılması sonrasında hak edilmesi hâlidir. Üretim miktarı, iş başarımı, iş hızı, bireysel performans, vs. gibi farklılıklar bireysel ücret farlılıkları yaratmaz."
Yukarıda açıklaması verilen ücret sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda açıklaması verilen ücret sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireye dayalı ücret sistemi
B
Miktar esasına dayalı ücret sistemi
C
Verimlilik esasına dayalı ücret sistemi
D
Akort esasına dayalı ücret sistemi
E
Zaman esasına dayalı ücret sistemi
Açıklama:
Zamana esasına dayalı ücret sistemi, en eski ve en çok kullanılan ücretlendirme yöntemidir. Tamamen ekonomik niteliklidir. Çalışanın verimliliği, eğitim düzeyi, kıdemi, sorumluluğu gibi unsurları dikkate almaksızın kararlaştırılan ödemenin, belirli bir süre çalışılması sonrasında hak edilmesi hâlidir. Dolayısıyla ücretlendirmede ölçü olarak alınan zaman birimi; saat, gün, hafta, ay veya yıl olabileceği gibi işçinin çıktısından bağımsız olan diğer bir zaman birimi da olabilir. Genellikle, üretime fiilen katılanlarda saat ya da gün, üretime dolaylı katılan ücretli ve memurlarda ise aydır. Bu sistemde ücret; işin süresi saptanarak hesaplanır ve bu süre içerisindeki çıktı miktarı dikkate alınmaz. Yani üretim miktarı, iş başarımı, iş hızı, bireysel performans, vs. gibi farklılıklar bireysel ücret farlılıkları yaratmaz.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 92
________________, ücretlendirme yapılırken yalnızca işi göz önünde bulundurmaz; hem hizmetin gereklerini hem de çalışana uygun ve gerekli toplumsal yaşam düzeyinin sağlanması amacını gözetir. Bu anlayışla, ücretin insan onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlayabilecek düzeyde olması öngörülür. İşçinin kendisinin ve ailesinin çeşitli ihtiyaçları olduğu kabul edilir ve işçiye devamlı bir gelir güvencesi sağlamak amaçlanır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Asgari ücret
B
Efektif ücret
C
Reel ücret
D
Sosyal ücret
E
Kollektif ücret
Açıklama:
Sosyal ücret, ücretlendirme yapılırken yalnızca işi göz önünde bulundurmaz; hem hizmetin gereklerini hem de çalışana uygun ve gerekli toplumsal yaşam düzeyinin sağlanması amacını gözetir. Bu anlayışla, ücretin insan onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlayabilecek düzeyde olması öngörülür. İşçinin kendisinin ve ailesinin çeşitli ihtiyaçları olduğu kabul edilir ve işçiye devamlı bir gelir güvencesi sağlamak amaçlanır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 93
I. İstihdam fırsatları yaratmak
II. Sosyal dampingin özendirilmesi
III. Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesi
IV. Çalışanların temel haklarının korunması
Yukarıdakilerden hangileri insana yakışır işin amaçları arasında yer alır?
II. Sosyal dampingin özendirilmesi
III. Sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesi
IV. Çalışanların temel haklarının korunması
Yukarıdakilerden hangileri insana yakışır işin amaçları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İnsana yakışır işin ilk amacı istihdam fırsatları yaratmaktır.
İkinci amaç, temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi, bir diğer ifadeyle çalışanların temel haklarının korunmasıdır.
Üçüncü amaç sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesidir.
Dördüncü amaç ise sosyal diyaloğun özendirilmesidir.
Görüldüğü üzere yalnızca II numaralı madde yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, III ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
İkinci amaç, temel hak ve prensiplerin ve standartların iş yerlerinde hayata geçirilmesi, bir diğer ifadeyle çalışanların temel haklarının korunmasıdır.
Üçüncü amaç sosyal korumanın kapsamının ve etkinliğinin herkes için arttırılması ve geliştirilmesidir.
Dördüncü amaç ise sosyal diyaloğun özendirilmesidir.
Görüldüğü üzere yalnızca II numaralı madde yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, III ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Soru 94
Sosyal politika yaklaşımına göre ücret tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir maliyet unsuru veya masraf faktörüdür
B
Emeğin karşılığı olarak elde edilen satın alma gücüdür
C
Üretime katılması sonucu ödenen bir bedeldir
D
Emek sahibi ile işveren arasında hukuki sonuç doğuran hizmet akdi ilişkisidir
E
Güvence altına alınarak korunması gereken temel bir insan hakkı olarak
Açıklama:
Ücreti şahıs geliri olarak görmesi ve ücrete yüklediği insani değer anlamı nedeniyle diğer sosyal bilim dallarından ayrılan sosyal politika yaklaşımı, ücreti; “güvence altına alınarak korunması gereken temel bir insan hakkı olarak” değerlendirmektedir.
Soru 95
Adil olmayan yüksek ücret ekonomik ve sosyal yaşantıyı hangi biçimde etkilemektedir?
Seçenekler
A
Toplumda sosyal barışı tehlikeye sokar
B
Huzursuzlukların artmasına neden olmaktadır
C
İşçilerin nitelikleri üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır
D
Toplumda işsizliği doğurabilmektedir
E
Ekonominin büyüme hızında azalmalar görülmektedir
Açıklama:
Adil olmayan, düşük veya yüksek ücret, ekonomik ve sosyal yaşantıyı çeşitli biçimlerde etkilemektedir. Her şeyden önce düşük ücretler toplumda sosyal barışı tehlikeye sokarken, huzursuzlukların artmasına neden olmaktadır. Ayrıca işe ilgiyi azaltmakta ve işçilerin nitelikleri üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır. Bunun sonucunda işin verimi düşmekte ve ekonominin büyüme hızında azalmalar görülmektedir. Diğer taraftan yüksek ücretler ise toplumda işsizliği doğurabilmektedir.
Soru 96
Ücretin gelir dağılımını, istihdamı, gelişme hızını, enflasyonu, yatırım ve tasarrufları etkileme aracı olması ücretin hangi açıdan önemini göstermektedir?
Seçenekler
A
Devlet açısından
B
Toplum açısından
C
Sendikalar açısından
D
Çalışanlar açısından
E
İşverenler açısından
Açıklama:
Devlet açısından ücret; gelir dağılımını, istihdamı, gelişme hızını, enflasyonu, yatırım ve tasarrufları etkileme aracı olarak önemlidir.
Soru 97
Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarı olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nominal ücret
B
Reel ücret
C
Ücret haddi
D
Kollektif ücret
E
Efektif ücret
Açıklama:
Ücret Haddi: Esas ücret, temel ücret ya da ana-kök ücret olarak da bilinen bu
kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi
gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır.
kavram, bir üretim birimi başına ya da bir zaman birimi başına ödenmesi
gereken ya da kararlaştırılan ücret miktarıdır.
Soru 98
Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına ne denir?
Seçenekler
A
Reel ücret
B
Nominal ücret
C
TÜFE
D
Parasal ücret
E
Truck sistemi
Açıklama:
Nominal Ücret: Emek piyasasında arz ve talep tarafından belirlenen ve
fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına denir.
fiyat hareketlerinden arındırılmamış ücret oranına denir.
Soru 99
Bir ülkenin daha düşük işgücü maliyetleri ve/veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları vasıtasıyla diğer ülkelere karşı rekabet gücünü arttırarak, istihdam yaratıcı yatırımı kendine çekmesine ne denir?
Seçenekler
A
Sosyal ücret
B
Sosyal katılım
C
Sosyal anlaşama
D
Sosyal diyalog
E
Sosyal damping
Açıklama:
Sosyal Damping: Bir ülkenin daha düşük işgücü maliyetleri ve/veya daha az kısıtlayıcı iş hukuku kuralları vasıtasıyla diğer ülkelere karşı rekabet gücünü arttırarak, istihdam yaratıcı yatırımı kendine çekmesidir.
Soru 100
Akord (parça başına) ve götürü ücret sistemleri olarak iki başlıkta incelen, Marksist iktisatçılar başta olmak üzere akademik dünyada en fazla eleştirilen ücret sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Miktar esasına dayalı ücret sistemi
B
Zaman esasına dayalı ücret sistemi
C
Bireye dayalı ücret sistemi
D
Performansa dayalı ücret sistemi
E
İş değerlendirmesine dayalı ücret sistemi
Açıklama:
Miktar esasına dayalı ücret sistemleri, akord (parça başına) ve götürü ücret sistemleri olarak iki başlıkta incelenmektedir. Akort ücretin uygulamada en çok görüleni, Alman öğretisinde parça akordu ve bizde parça başına ücret denilen şeklidir. Bu sistemde işçinin ücreti üretime göre artar; üretimin düştüğü ölçüde de düşer. Ürettiği her bir parça için ücret alması işçiyi daha hızlı çalışmaya teşvik etmektedir.
Dolayısıyla Marksist iktisatçılar başta olmak üzere akademik dünyada en fazla eleştirilen ücret sistemi bu sistemdir. Onlara göre parça başına ücret sistemi işçiyi zorlayan ve çabuk yıpratan bir ücret sistemidir. Bu ücret sistemi sadece çalışan değil işveren için de sorunlarla doludur. Daha çok kazanmak isteyen çalışan bu duygu ile ham madde ve malzemeyi israf edebilir, kalite kaybına yol açabilir ve maliyet artışlarına neden olabilir.
Dolayısıyla Marksist iktisatçılar başta olmak üzere akademik dünyada en fazla eleştirilen ücret sistemi bu sistemdir. Onlara göre parça başına ücret sistemi işçiyi zorlayan ve çabuk yıpratan bir ücret sistemidir. Bu ücret sistemi sadece çalışan değil işveren için de sorunlarla doludur. Daha çok kazanmak isteyen çalışan bu duygu ile ham madde ve malzemeyi israf edebilir, kalite kaybına yol açabilir ve maliyet artışlarına neden olabilir.
Soru 101
Sınırsız mülkiyet hakkını, veraset kurumunu, rekabet serbestliği ilkesini, arz ve talep dengesine dayanan serbest fiyat mekanizmasını, gelir bölüşümünde serbest oluşum ilkesini, uluslararası ticarette özgürlüğü ve emek-sermaye ilişkilerinde bağıt özgürlüğünü ve emeğin de bir mal sayılmasını savunan düşünce tarzı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ssoyalist düşünce
B
Endüstriyel düşünce
C
Liberal düşünce
D
Post-modern düşünce
E
Küresel düşünce
Açıklama:
Liberal düşünce; sınırsız mülkiyet hakkını, veraset kurumunu, rekabet serbestliği ilkesini, arz ve talep dengesine dayanan serbest fiyat mekanizmasını, gelir bölüşümünde serbest oluşum ilkesini, uluslararası ticarette özgürlüğü ve emek-sermaye ilişkilerinde bağıt özgürlüğünü ve emeğin de bir mal sayılmasını savunur.
Soru 102
Evrimleşen liberal düşünce ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Eşit değerde işe eşit ücret ödenmesi
B
Ücretin reel değerinin korunması
C
Ücretin asgari düzeyinin belirlenmesi
D
Cinsiyet ayrımcılığının belirginleşmesi
E
Ücretin belgelendirilmesi
Açıklama:
Temelde sosyal politikaya karşı olan liberal düşünce kendi içinde bir evrime yönelmiştir. Bu gelişmeler neticesinde devlet, ücret gelirini; eşit değerde işe eşit ücret ödenmesi, cinsiyet ayrımcılığının yasaklanması, ücretin reel değerinin korunması, asgari düzeyinin belirlenmesi, ücretin ödenme biçimi ve yerinin belirlenmesi, ücretin belgelendirilmesi, ücretin güvencesi ve ücretin öncelikli alacak olması gibi alanlarda koruma altına almaya başlamıştır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi'nin sebep olduğu dönüşümlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kadın işçilerin fabrika yaşamına girmesi
B
Çocuk işçilerin fabrika yaşamına girmesinin yasaklanması
C
Çalışma sürelerinin artması
D
Düşük ücretler
E
İşçilerin büyük fabrikalarda ve kentlerde toplanması
Açıklama:
Sanayi Devrimi’nin sebep olduğu çalışma yaşamının atölyelerden (küçük sanayi ve zanaattan), fabrikalara (büyük sanayi yaşamına) geçiş süreciyle başlayan ve bunun sonucunda yeni çalışma düzeninin aktörleri olan işçilerin büyük fabrikalarda ve kentlerde toplanmasıyla devam eden dönüşüm süreci; çalışma sürelerinin artması, düşük ücretler, kadın ve çocuk işçilerin fabrika yaşamına girmesi gibi çalışma koşullarında önemli değişimlerin başlamasına yol açmıştır.