Çalışma İlişkileri Tarihi - Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri

Türkiye’de ilk defa, çalışma ilişkilerini bireysel ve toplu boyutlarıyla düzenleyen, dönemine göre bütüncül olarak nitelendirilebilen ve daha sonraki dönemlerde Türk çalışma ilişkilerinin çerçevesini çizen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Toplu İş Sözleşmesi

Grev ve Lokavt Kanunu

Sendikalar Kanunu

Cemiyetler Kanunu

İş Kanunu

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 31

Çalışma ilişkileri kavramına ilişkin verilen özelliklerden hangisi doğrudur?

İşgücü içerisindeki farklı kategoriler arasında kurulan çalışma ilişkileri saf bir biçimde bulunmaktadır.

İşgücü içerisindeki farklı kategoriler arasındaki ilişkiler çeşitlilik göstermemektedir.

Aynı anda birbirinden farklı çalışma ilişkileri bir arada bulunamaz.

Bu kavram aynı zamanda işçilerle işverenler arasındaki ilişkiyi inceleyen sosyal bir disiplini nitelemektedir.

Tarihin değişik dönemlerinde işgücü kategorileri birbirine benzerlik göstermektedir.

Açıklama:

Belirli bir toplumda, belirli bir dönemde, işgücü içerisindeki farklı kategoriler arasında kurulan çalışma ilişkilerinin “saf ” bir biçimde bulunmaması, çeşitlilik göstermesi doğaldır. Aynı anda, birbirinden farklı çalışma ilişkileri bir arada bulunabilmektedir. Çalışma ilişkileri kavramı, işçilerle işverenler arasındaki ilişkiyi gösteren kavramsal içeriğine ilave olarak, bu ilişkiyi inceleyen bir sosyal disiplin olarak da kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Bir bilim dalı olarak tarihin aşağıda verilen özelliklerinden hangisi yanlıştır?

Tarih geçmiş dediğimiz zaman dilimiyle ilgilenir

Tarih bugünümüzü anlamada bize yardımcı olur

Tarihsel olgular alan ve mekan itibariyle ayrıştırılamaz

Tarih geçmişin olguları ile ilgilenmektedir

Tarihsel olgular arasında önem ve etkiye dayalı ayrıştırma yapılmalıdır

Açıklama:

Tarih “geçmiş” adı verilen zaman dilimi ile ilgilenen bir bilim dalı olarak tanımlanır. Tarihin geçmişin “olgular”ı ile ilgilenir. Tarihsel olgular arasında, bilim dalları itibariyle, başka bir deyişle, alan ve konuları itibariyle bir ayrıştırma yapmak zorunludur. Tarihin olguları arasında yaptığımız, önem ve etkiye dayalı bu seçme süreci içerisinde, ilgi alanımızı oluşturan bilim dalının yanında, mekâna bağlı bir ayrıştırma da zorunlu olmaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi çalışma ilişkileri tarihine kurumsal yaklaşımın potansiyel olumsuzluklarından birisi değildir?

Kurumların değişiminin göz önüne alınmaması kurumların veri olarak kabul edilmesine neden olabilir

Çalışma ilişkileri tarihinde mutlak kurumsallaşmadan söz etmek mümkün değildir

Kurumsallaşma düzeyi ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir

Çalışma ilişkilerinin taraflarının kurumsal yapı dışında gösterdikleri etkinlikler göz ardı edilebilir

Kurumsallaşma düzeyi dönemsel farklılıklar göstermezler

Açıklama:

Kurumsal bir yaklaşım, özenli davranılmadığı takdirde, statiklik tehlikesi taşımakta ve kurumlar veri olarak kabul edilirken, kurumların oluşumuna ve değişimine neden olan gelişimler göz ardı edilebilmektedir. Çalışma ilişkileri tarihi her ne kadar bir kurumsallaşma tarihi olarak belirginleşse de, mutlak anlamda bir kurumsallaşmadan söz etmek olanaklı değildir. Yani, kurumsallaşma düzeyi ülkeden ülkeye ve dönemden döneme değişebilmektedir ve sınırlılıkları da mevcuttur. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

İşverenler, çalışma koşulları üzerinde isteklerini karşı tarafa kabul ettirmek için aşağıda verilenlerden hangisini kullanmaktadır?

İnformal ilişkiler

Sosyal medya

Grev

Lokavt

Siyasal ilişkiler

Açıklama:

İş mücadelesi kavramı, esas olarak işçiler açısından grev, işverenler açısından ise lokavt silahlarını kapsamak üzere kullanılmaktadır. Çalışma ilişkilerinin işçi tarafı grev, işveren tarafı ise lokavt aracılığıyla çalışma koşulları üzerindeki isteklerini karşı tarafa kabul ettirmeye çalışacaktır. Bu sürecin sonucunda da tarafların çalışma koşulları üzerinde tekrar anlaşmaları söz konusu olabilecek, süreç çalışma koşullarını içeren yazılı bir metin olan “toplu sözleşme” ile sonuçlanacaktır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Devletin asgari ücrete ilişkin düzenlemelerde bulunması çalışma ilişkilerinde devletin hangi rolüne örnek oluşturur?

İktisadi ve sosyal alanlara ilişkin aldığı kararlarla çalışma ilişkileri sistemini dolaylı olarak etkileme

Çalışma ilişkilerinin hukuksal çerçevesini belirleme

Devlete ait kuruluşlarda istihdam ettiği kişilerin işvereni olma

Taraf olduğu uluslararası düzenlemelere uyum sağlama

Çalışma ilişkilerinin işçi ve işveren tarafları açısından, uyulması zorunlu minimum standartları belirleme

Açıklama:

Devlet, çalışma ilişkilerini kuşatan hukuksal çerçeveyi belirlerken, çalışma ilişkilerinin işçi ve işveren tarafları açısından, uyulması zorunlu minimum (en az) standartlar da koyar. Örneğin, asgari ücrete, minimum çalışma yaşına, çalışma sürelerine ilişkin düzenlemeler yapar. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İşçi ve işveren örgütlerinin, Ulsularası Çalışma Örgütü gibi kuruluşlara katılması, çalışma ilişkilerinin kurumsallaşmasında hangi unsur içerisinde değerlendirilmelidir?

Çalışma ilişkilerinin taraflarının örgütlenmeleri

Uyuşmazlıkların çözümüne yardımcı barışçı çözüm yollarının varlığı

Devletin çalışma ilişkilerini kuşatan hukuksal çerçeveyi belirlemesi

Uluslararası alan geçerliliği kabul edilmiş kuruluşların kurumsallaşmaya etkisi

Çalışma ilişkileri sistemi dışındaki kurumsallaşma ile olan ilişki

Açıklama:

Sistemin işçi ve işveren aktörlerinin, Uluslararası Çalışma Örgütü gibi kuruluşlarla ya da üyesi oldukları uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarıyla ilişkileri de önemlidir. Örneğin Türkiye’deki işçi ve işveren konfederasyonları, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün üçlü yapısı içerisinde temsil edilme olanağına sahiptirler. Ayrıca, işçi ve işveren örgütleri, yasal olarak uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına katılma olanağına sahiptirler ve bu olanağı kullanmaktadırlar. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Tarihsel çalışmalarda yapılan dönemleştirmeler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aynı bilim dalı içerisinde farklı ölçütler kullanan araştırmacılar dahi benzer dönemleştirmeler yapacaklardır.

Dönemleştirme yapma ihtiyacı, toplumsal tarihin çok uzun süreçleri kapsamasından kaynaklanır.

Tarihteki dönemleştirme gereksiniminin kaynağı bu dönemlerin arasındaki keskin ayrımlardır.

Belirli bir alanda yapılan dönemleştirmenin, toplumsal hayatın diğer alanlarındaki dönemleştirmelerle çakışması gereklidir.

Dönemleştirme işlemi incelenen alanın dışındaki alanlarla bağlantı kurulmadan yapılmalıdır.

Açıklama:

Toplumların tarihi insanların yaşamına göre çok daha uzun süreleri kapsamaktadır ve bu süreler içerisinde yaşanan değişimler de, bir insanın yaşamında olabileceklere göre çok daha karmaşıktır. Bu nedenle, toplumsal tarihte dönemleştirme yapmak, çok daha büyük bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi çalışma ilişkilerine kuramsal yaklaşımlardan birisi değildir?

Tarihsel yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Sistem yaklaşımı

Kurumsal yaklaşım

Sosyolojik yaklaşım

Açıklama:

Çalışma ilişkileri alanındaki kuramsal yaklaşımlara ilişkin ayırım: i. Klasik yaklaşım, ii. Sistem yaklaşımı, iii. Kurumsal yaklaşım, iv. Sosyolojik yaklaşım, v. Çatışmacı yaklaşım şeklinde yapılmaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi çalışma ilişkilerinde devletin üstlendiği rollerden birisi değildir?

Devlet; çıkardığı yasalar, tüzükler, yönetmelikler çerçevesinde, sistemin temel kurallarını oluşturur.

Çalışma ilişkilerinde işçi ve işveren tarafları açısından, uyulması zorunlu minimum standartlar koyar.

İşçi ve işveren örgütlerinin yapılanmasında benimsenecek yaklaşımı tüzel kişilik olarak belirler.

İşveren olma niteliğiyle kendi mülkiyetindeki iktisadi kuruluşlarda işçi statüsünde bulunan kişiler istihdam eder.

Uyguladığı iktisat politikaları aracılığıyla çalışma ilişkileri sistemini dolaylı olarak etkiler.

Açıklama:

Devlet; çıkardığı yasalar, tüzükler, yönetmelikler çerçevesinde, sistemin temel kurallarını oluşturur. Devlet bu araçlarla çalışma ilişkilerinin hukuksal çerçevesini çizerken, böylece tarafların sistemde oynayacağı rolleri de belirlemiş olmaktadır. Devlet, çalışma ilişkilerini kuşatan hukuksal çerçeveyi belirlerken, çalışma ilişkilerinin işçi ve işveren tarafları açısından, uyulması zorunlu minimum (en az) standartlar da koyar. Devlet, kamu görevlerinin yürütülebilmesi için istihdam ettiği memur, müstahdem ya da işçi statüsündeki insanlar yanında, dolaysız bir biçimde bir işveren olma niteliğiyle kendi mülkiyetindeki iktisadi kuruluşlarda da ağırlıklı olarak işçi statüsünde bulunan kişiler istihdam eder. Devletin iktisadi ve toplumsal hayata ilişkin kararları, izlemiş olduğu politikalar, çalışma ilişkileri sistemini dolaylı olarak da olsa etkiler. Türkiye’de değişik dönemlerde izlenen iktisat politikalarındaki farklılık da, çalışma ilişkileri alanında yansımasını bulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 40

"Eğer kuram yoksa, tarih de yoktur." sözü aşağıdaki tarihçilerden hangisine aittir?

Bloch

Tosh

Braudel

Febvre

Carr

Açıklama:

Kuram; somuttan hareketle oluşturulan, sonra da somutu açıklamak üzere yararlanılan bir soyutlamadır. Büyük tarihçi Braudel’e göre, “Eğer kuram yoksa, tarih de yoktur” (Aktaran, Pamuk, 1990: 12).

Doğru Cevap: C

Soru 41

Cumhuriyet sonrası dönem için belirlenen çalışma ilişkileri alt dönemlerinden sonuncusu aşağıdaki olaylardan hangisi ile başlamaktadır?

Cumhuriyet'in ilanı

1960 İhtilali

Sendikalar Kanunu

12 Eylül 1980 askeri darbesi

Grev ve Lokavt Kanunu

Açıklama:

Cumhuriyet sonrası dönem, kendi içinde 4 ayrı alt döneme ayrılarak incelenmektedir. Bunlar; i. 1920-1946 dönemi, ii. 1947-1960 dönemi, iii. 1960-1980 dönemi, iv. 1980 sonrası dönemdir. 1980 yılı da Türkiye tarihinin önemli dönüm noktalarından biridir. 12 Eylül 1980 Darbesi sonrası, Türkiye’nin iktisadi ve siyasi yapısında önemli değişimler meydana gelmekte, ihracata yönelik iktisat politikalarına yöneliş, çalışma evreni üzerinde baskılar yaratmaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I. 1963 Sendikalar Kanunu
II. 1936 İş Kanunu
III. 1962 İşveren Sendikaları Federasyonunun Kuruluşu
Yukarıda verilenlerden hangileri, Türkiye'de çalışma ilişkileri tarihinin önemli olgularındandır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I,II ve III

Açıklama:

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinin önemli olgularına 1936 tarihli İş Kanunu, 1963 tarihli Sendikalar Kanunu örnek olarak gösterilebilir. Gene, 1952 yılında Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun, 1962 yılında Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’nun kuruluşu da, Türkiye çalışma ilişkilerinin geçmiş denilen zaman diliminde kalan önemli olguları arasındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Türkiye’de 1926 tarihli Borçlar Kanunu’na “umumi mukavele” olarak giren terim aşağıdakilerden hangisidir?

Genel pazarlık

Grev

Lokavt

Toplu sözleşme

Çalışma ilişkileri

Açıklama:

Türkiye’de 1926 tarihli Borçlar Kanunu’na “umumi mukavele” adıyla giren toplu 12 Temel Kavram ve Yöntem Sorunları sözleşme kurumu, dönem koşullarından dolayı, uygulanma olanağı bulamamış ve büyük ölçüde kâğıt üzerinde kalmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 44

I. Çalışma ilişkilerinde hukuksal çerçeveyi belirleme
II. İşçi ve işverenin uyması gereken minimum standartları belirleme
III. Devlet kurumlarında istihdam ettiği kişilerin işvereni olma
IV. Farklı sektörlerde geçerli olacak çalışma sürelerini belirleme
Yukarıda verilenlerden hangileri, çalışma ilişkilerinde devletin üstlendiği rollerdendir?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Çalışma ilişkilerinin kurumsallaşmasında, çalışma ilişkilerinde hukuksal çerçeveyi belirleme, işçi ve işverenin uyması gereken minimum standartları belirleme ve devlet kurumlarında istihdam ettiği kişilerin işvereni olma devletin üstlenmesi gereken rollerdir. Ancak, farklı sektörlerde geçerli olacak çalışma sürelerini belirleme bu rollerden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye çalışma ilişkilerinin Cumhuriyet'ten sonra incelendiği dönem ayrımı göz önüne alındığında, bu dönemlerden biri değildir?

1920-1946

1947-1960

1960-1962

1960-1980

1980 ve sonrası

Açıklama:

Cumhuriyet sonrası dönem, kendi içinde 4 ayrı alt döneme ayrılarak incelenmektedir: i. 1920-1946 dönemi , ii. 1947-1960 dönemi, iii. 1960-1980 dönemi, iv. 1980 sonrası dönem.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Türkiye’de ilk defa sendikaların kurulması ve faaliyetleri hangi kanunla düzenlenmiştir?

1946 Cemiyetler Kanunu

1947 Sendikalar Kanunu

1962 İş Kanunu

1981 Anayasası

1983 Sendikalar Kanunu

Açıklama:

1946 yılında Cemiyetler Kanunu’nda değişiklik yapılarak, “sınıf esasına veya adına dayanan cemiyet” kurma yasağı kaldırılmakta, 1947’de de Sendikalar Kanunu çıkartılmaktadır. Yasayla, Türkiye’de ilk defa sendikaların kurulması ve faaliyetleri düzenlenmekle birlikte, dönem içerisinde yürürlükte olan İş Kanunu’nun grev ve lokavt yasağı sürmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

I. Ücretliler
II. İşverenler
III. Kendi hesabına çalışanlar
IV. Ücretsiz aile çalışanları
V. Gönüllüler
Yukarıdakilerden hangileri, günümüzün endüstrileşmiş toplumları itibariyle işgücü statü açısından değerlendirildiğinde, karşımıza çıkan dört ana kategori kapsamındadır?

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

Açıklama:

Günümüzün endüstrileşmiş toplumları itibariyle işgücü statü açısından değerlendirildiğinde, karşımıza dört ana kategori çıkmaktadır (Ekin, 1976: 27-32): a. Ücretliler (işçiler), b. İşverenler, c. Kendi hesabına (bağımsız) çalışanlar, d. Ücretsiz aile işçileri.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Bir ülkedeki nüfusun üretici durumda bulunan, iktisadi faaliyete katılan kısmına ne ad verilir?

İşverenler

İşçiler

İş gücü

Sermaye

Aile çalışanları

Açıklama:

İşgücü, “Bir ülkedeki nüfusun üretici durumda bulunan, iktisadi faaliyete katılan kısmı”dır (Zaim, 1997: 124). İşgücü içerisindeki insanlar, ya fiilen çalışmaktadırlar ya da aktif biçimde iş aramaktadırlar. İşgücü kavramıyla aynı anlama gelmek üzere, aktif nüfus ve faal nüfus kavramları da kullanılmaktadır. İşgücü içerisinde yer alan kişiler, statüleri itibariyle birbirlerinden farklılıklar göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Farnham ve Pimlott'a göre çalışma ilişkileri alanındaki kuramsal yaklaşımlara ilişkin bir ayırımlardan birisi değildir?

Uyuşma kuramı

Çatışma kuramı

Endüstriyel sosyoloji kuramı

Sistem kuramı

Marksist kuram

Açıklama:

çalışma ilişkileri alanındaki kuramsal yaklaşımlara ilişkin bir ayırım, şu şekildedir (Farnham; Pimlott, 1991: 1-20): i. Uyuşma kuramı, ii. Çatışma kuramı, iii. Toplumsal eylem kuramı, iv. Sistem kuramı, v. Marksist kuram. Bir başka yazara göreyse, endüstri ilişkileri alanında, birbirleriyle rekabet eden üç temel yaklaşım bulunmaktadır: i. Sistem yaklaşımı, ii. Kurumsal yaklaşım, iii. Endüstriyel sosyoloji yaklaşımı (Parker, 1980: 131-132).

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıda tarih ve tarihi olgular ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?

Aynı tarihsel olgu, farklı bilim dalları için aynı önem derecesine sahiptir.

Tarih olguları, mekana bağlı bir ayrıştırmaya tabi tutulmazlar.

Tarih, tarihi anlamlılık terimiyle yapılan bir seçme sürecidir.

Tarihçi açısında olgular arasında bir önem ve etki farklılığı yoktur.

Tarihsel olguların aslına sadık kalınmamalıdır.

Açıklama:

Carr’in deyişiyle, “Olgular ve belgeler, kendi başlarına tarihi oluşturmazlar” (Carr, 1987: 27) ve tarih “tarihî anlamlılık terimleriyle yapılan bir seçme süreci”dir (Carr, 1987: 139). Bu durumda, tarihçinin olgular arasındaki bu karmaşık ayrıştırma ve seçme sürecini nasıl gerçekleştireceği, kritik bir sorudur.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Türkiye’de ilk defa, çalışma ilişkilerini bireysel ve toplu boyutlarıyla düzenleyen ve dönemine göre bütüncül olarak nitelendirilebilecek bir yasa çıkarılmış ve bu yasa daha sonraki dönemlerde Türk çalışma ilişkilerinin çerçevesini çizen temel metin olmuştur.
Yukarıda bahsedilen yasa aşağıdakilerden hangisidir?

1/2

1/3

1/4

1/5

1/10

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 25

Osmanlı İmparatorluğu'nda bağımlı çalışanlara özgü bir kurum olarak ilk işçi örgütlenmelerinden biri olan Osmanlı Amele Cemiyeti hangi tarihte kurulmuştur.

1845

1863

1874

1886

1894

Açıklama:

Kurulan ilk işçi örgütlerinden biri, 1894-1895 yıllarında Tophane fabrikalarında kurulan Osmanlı Amele Cemiyeti’dir. Cemiyet, varlığını, sadece bir yıl sürdürebilmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 26

Osmanlı İmparatorluğu'nda gerçekleşen ilk grev olduğu kabul edilen "Beyoğlu Telgraf İşçileri" grevi hangi tarihte vuku bulmuştur.

1848

1856

1872

1884

1895

Açıklama:

Saptanabilen ve daha çok grev biçiminde ortaya çıkan işçi hareketlerinin başlangıcını 1870’li yıllara götürebiliriz. Bu konuda tartışmalar olmakla birlikte, 1872 yılında “Beyoğlu Telgraf İşçileri” tarafından yapılan grevin “ilk” olduğu genel bir kabul görmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 27

Mecelle'de çalışma ilişkileri ve buna bağlı olarak iş akdi hangi akit formu altında düzenlenmiştir.

Hizmet akdi

Kira akdi

Eser akdi

Vekalet akdi

Kefalet akdi

Açıklama:

Mecelle’nin çalışma ilişkileri alanına yönelik maddeleri, eserin “kira sözleşmeleri”ne (icarat) ayrılmış olan ikinci kitabında yer almaktadır. “Roma Hukukunda olduğu gibi Mecelle’de de insan çalışması, kira akdi içinde düzenlenmiş”ti (Çelik, 1985: 8). Bu düzenlemelere göre, Mecelle konusu itibariyle eşya ve insan kirası arasında bir ayrım yapmamaktadır. Mecelle’nin 413. maddesine göre işçi (ecir), “nefsini kiraya veren kimse” olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Tatil-i Eşgal Kanunu hangi tarihte ihdas edilip yürürlüğe girmiştir?

1848

1863

1878

1908

1909

Açıklama:

1908 yılında yoğun biçimde gerçekleşen işçi hareketleri, bu hareketleri engellemek üzere toplu iş ilişkileri alanının temel kurumlarına ilişkin düzenlemeler yapan yasaların çıkarılmasına yol açtı. Bu bağlamda 1909 yılında da Tatil-i Eşgal kanunu yürürlüğe girdi.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Osmanlı İmparatorluğu'nda bağımlı çalışanlara yönelik koruyucu nitelik taşıyan sosyal politika önlemleri hangi sektörde yoğunluk göstermektedir.

Madencilik

İnşaat

Tarım

Dokuma

Denizcilik

Açıklama:

İmparatorluk’ta çalışma ilişkileri alanındaki hukuksal düzenlemeler de genel çizgileriyle otoriter ve sınırlandırıcıdır ve bu niteliklerin, 1876 tarihli Kanun-u Esasi’ye kadar olan dönemde “mutlak monarşi”, sonrasında ise “meşruti monarşi” olarak nitelenebilecek siyasal rejimin izlerini taşıdığı söylenmelidir. Öyle ki, Kanun-u Esasi’de de çalışma ilişkileri açısından önem taşıyan ekonomik ve sosyal hakların yer almadığını görüyoruz. Ancak, buradan hareketle, bağımlı çalışanları koruyucu hiç bir sosyal politika önlemi alınmadığı sonucuna ulaşılmamalıdır. İmparatorlukta ücretlileri koruyucu nitelik taşıyan sınırlı sosyal politika önlemleri mevcuttur. Bunlar büyük ölçüde, madencilik sektöründe çalışanlara yöneliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Osmanlı İmparatorluğu'nda modern anlamdaki ilk sosyal güvenlik pratiklerinden sayılabilecek olan Askeri Tekaüt Sandığı kaç yılında kurulmuştur?

1866

1878

1885

1894

1908

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu'nda günümüzün sosyal güvenlik anlayışına daha yakın olarak tanımlanabilecek uygulamalar oldukça sınırlıydı. Bunlar, bağımlı çalışanların küçük bir bölümüne, özellikle de askerlere yönelik olarak gerçekleştirilmişlerdir. 1866 yılında, bir Askeri Tekaüt Sandığı kurulmuş; bu sandık, tüm sosyal güvenlik hizmetlerini vermekten çok, üyelerinin emeklilik durumlarını düzenlemiştir. 1881’de ise askerler dışındaki devlet memurları için bir tekaüt sandığı kurulmuştur

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakileden hangisi Osmanlı İmparatorluğu'nda bağımlı çalışan kategorilerinden biri değildir?

Sanayi işçileri

Devlet memurları

İnşaat işçileri

Tarım işçileri

Kimya işçileri

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu’nda bağımlı çalışanların, şu kategorilerden oluştuğu görülmektedir:
• Tarım sektöründeki ücretliler,
• Sanayi işçileri,
• Hizmetler kesimindeki işçiler,
• Madencilik kesimindeki işçiler,
• İnşaat işçileri,
• Kapitalist ev sanayii içerisindeki ücretliler,
• Devlet memurları.
Kimya işçileri

Doğru Cevap: E

Soru 32

Osmanlı İmparatorluğunda madenciliğin gelişme göstermemesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

1829 yılından itibaren donanmanın buharlıya çevrilmesi

Devlet tesislerine yakıt sağlama ihtiyacı

Madenlerde çalışan daimi işçi sayısının fazla olması

Madenlerin işletilmesine geç başlanması

Yeterli maden kaynaklarına sahip olunmaması

Açıklama:

Madenler açısından zengin bir ülke olan Osmanlı İmparatorluğunda, madenciliğin önemli bir gelişme gösterdiği söylenemez. Madenlerin işletilmesine de oldukça geç tarihlerde başlanmıştır. Birçok madenin keşfi ve işletilmeye başlanması, 19. yüzyıl ortalarından itibaren gerçekleşmiştir. Örneğin, Zonguldak’ta maden kömürünün keşfi 1829’da, işletilmeye başlanması ise 1848’den sonra söz konusu olmuştur
Madenlerin işletilmesine geç başlanması

Doğru Cevap: D

Soru 33

I. Bir işverene bağımlı olarak çalışan
II. Çalışması büyük ölçüde süreklilik gösteren
III. Çalışmama özgürlükleri bulunmayan
IV. Ücret geliri başat olan
V. Mevsimlik çalışmanın yaygın olması
Aşağıdakilerden hangisinde günümüz anlamındaki işçi kavramının özellikleri birlikte verilmektedir?

I, II, III

I, II, IV

I, III, IV

I, III, V

III, IV, V

Açıklama:

Günümüz anlamında işçi; bir işverene bağımlı olarak çalışan, çalışması büyük ölçüde süreklilik gösteren, ücret geliri başat olan bir işgücü kategorisidir.
İmparatorluk’ta çalışanların çok büyük bölümü, bu özellikleri taşımamaktadır.
I, II, IV

Doğru Cevap: B

Soru 34

I. Erkek iş gücünde ortaya çıkan kayıplar
II. Kadınların eğitim düzeyinin yüksek olması
III. Erkek emek arzının fazla olması
IV. Kentlerde ve kırsal alanlarda erkek iş gücü bulunamaması
V. Devlet dairelerinde sadece kadın memur çalıştırılması
Aşağıdakilerden hangisinde 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı İmparatorluğunda kadın işçilerinin sayısının artma nedenleri birlikte verilmiştir

I, II, III

II, III, IV

I ve IV

II ve III

III ve V

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu’nda da 19. yüzyıldan başlayarak, kadın işçilerin sayısı artmıştır. Bunun nedenlerinden birisi, sürekli yaşanan savaşlar dolayısıyla erkek
işgücünde ortaya çıkan kayıplardır. “Savaş ilerledikçe erkek nüfusun cepheye sevki nedeniyle emek arzı sınırlı kaldı; kentlerde ve kırsal alanlarda erkek
işgücü bulunamaması sonucu Osmanlı kadını çalışma yaşamına çekildi. Fabrikalardan atölyelere, yol yapımından sokak temizliğine kadar birçok iş sahasında kadın işçi çalıştırılmaya başlandı
I ve IV

Doğru Cevap: C

Soru 35

Osmanlı İmparatorluğu'nda çalışma sürelerine yönelik hukuksal sınırlama aşağıdakilerden hangisi ile getirilmiştir?

Mecelle

II. Meşrutiyet

Dilaver Paşa Nizamnamesi

Tatil-i Eşgal Kanunu

Cemiyetler Kanunu

Açıklama:

İmparatorluk’ta çalışma sürelerine ilişkin hukuksal sınırlama, Mecelle’yle getirilmiştir. Mecelle’nin çalışma ilişkileri alanına yönelik sınırlı düzenlemeleri arasında, çalışma süreleriyle ilgili bir madde de bulunmaktadır. 495. Maddedeki düzenlemeye göre, “Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan ikindiye veya gün batışına kadar çalışmak hususunda, o yerdeki gelenek nasılsa, ona göre hareket edilecektir.”

Doğru Cevap: A

Soru 36

Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk grev eylemlerinin aşağıdakilerden hangisi tarafından yapıldığı kabul edilmektedir?

Maden işçileri

Tekstil işçileri

İnşaat işçileri

Telgraf işçileri

Dokuma işçileri

Açıklama:

Saptanabilen ve daha çok grev biçiminde ortaya çıkan işçi hareketlerinin başlangıcını 1870’li yıllara götürebiliriz. Bu konuda tartışmalar olmakla
birlikte, 1872 yılında “Beyoğlu Telgraf İşçileri” tarafından yapılan grevin “ilk” olduğu
genel bir kabul görmektedir.
Telgraf işçileri

Doğru Cevap: D

Soru 37

Kasımpaşa tersane işçileri tarafından 1873 yılında gerçekleştirilen grevin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması

Hak edilmiş ücret alacaklarının ödenmemesi

Haftalık çalışma sürelerinin çok uzun tutulmuş olması

Ücretli izin haklarını kullanmalarının engellenmesi

Grev hakkının kullanımının engellenmek istenmesi

Açıklama:

Günümüz terimleriyle düşünürsek, bu grevler “menfaat” değil, “hak uyuşmazlığı”ndan kaynaklanmışlardır. Örneğin, Kasımpaşa Tersane işçilerince 1873 yılında gerçekleştirilen grevin nedeni, 11 aylık hak edilmiş ücret alacaklarının ödenmemesidir

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi 1908 sonrasında grev patlaması yaşanmasının nedenlerinden biri değildir?

Ücrete ilişkin sorunların çözülemeden birikmiş olması

II. Meşrutiyetin getirmiş olduğu göreli özgürlük ortamı

Gerileyen satın alma gücünü telafi etme düşüncesi

Birçok işkolunda, on binlerce işçinin katılmış olması

Formel sendikal yapı içinde gerçekleştirilmiş olmaları

Açıklama:

Bu grev patlamasının nedenlerinden biri, zaman içerisinde işçi sorunlarının,
büyük ölçüde de ücrete ilişkin sorunların çözülemeden birikmiş olmasıdır. Ancak, bu birikimi harekete geçiren ve grevler biçiminde ortaya çıkmasına olanak sağlayan, kuşkusuz, İkinci Meşrutiyet’in getirmiş olduğu göreli özgürlük ortamıdır.
1908 grevlerinin nedenleri öncekilerle benzer olup, büyük ölçüde ücretlere ilişkindir. Hak kazanıldığı halde ödenmeyen işçi ücretlerinin ödenmesini
sağlama amacı yanında, fiyat artışları nedeniyle gerileyen satın alma gücünü telâfi etme düşüncesi de gözlenmektedir.
1908 grevleri, daha önceki dönemlerde gerçekleştirilen grevlere göre daha organize olmakla birlikte, onlar gibi, büyük ölçüde formel sendikal yapı dışında gerçekleştirilmişlerdir.
Formel sendikal yapı içinde gerçekleştirilmiş olmaları

Doğru Cevap: E

Soru 39

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde, toplu iş ilişkileri konusunda dolaysız bir biçimde düzenlemeler yapan ilk kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Mecelle

Cemiyetler Kanunu

Borçlar Kanunu

Tatil-i Eşgal Kanunu

İş Kanunu

Açıklama:

1909 Tarihli Tatil-i Eşgal Kanunu (TEK) Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde, toplu iş ilişkileri konusunda dolaysız bir biçimde düzenlemeler yapan ilk kanundur. Ancak, önemi, sadece “ilk” oluşundan kaynaklanmamaktadır. TEK, içeriği itibariyle de, çalışma ilişkilerinin o tarihe kadar düzenlenmeyen temel konuları üzerinde önemli hükümler getirmiştir. Bu konular; “sendikalar”, iş uyuşmazlıkları konusunda bir “uzlaşma” süreci ve “grev”dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

I. Aile içi yardımlaşmalar
II. Sosyal sigortalar
III. Dinsel yardımlar
IV. Sosyal hizmetler
V. Meslek kuruluşları içerisindeki uygulamalar
Osmanlı imparatorluğu'ndaki sosyal güvenlik uygulamaları aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

I, III, V

I, II, III

II, III, IV

III, IV, V

II, III, V

Açıklama:

19. yüzyıl sonları, 20. yüzyıl başları itibariyle Osmanlı İmparatorluğu’ndaki sosyal güvenlik uygulamaları, büyük ölçüde, “geleneksel araçlar” çerçevesinde kalmaktadır ve modern uygulamalar sınırlıdır. Genellikle, “sosyal yardımlar” çerçevesinde düşünülmesi daha doğru olacak olan bu uygulamalar, sosyal güvenliğin ilkel biçimleri olarak nitelenebilir. Bu uygulamalar, üç kategoride ele
alınmaktadır:
• Aile içi yardımlaşmalar,
• Dinsel yardımlar,
• Meslek kuruluşları içerisindeki uygulamalar.
I, III, V

Doğru Cevap: A

Soru 41

Osmanlı İmparatorluğu’nda bağımlı (ücretliler) çalışanların verildiği kategorilerden hangisi günümüzde ücretliler olmaktan çok, toplumun egemen sınıflarından biri olan asker-sivil bürokrasinin bir parçası olarak ele almaktadır?

Tarım sektöründeki ücretliler.

Sanayi işçileri.

Devlet memurları.

Madencilik kesimindeki işçiler.

Kapitalist ev sanayii içerisindeki ücretliler.

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu’nda bağımlı çalışanların, şu kategorilerden oluştuğu görülecektir:
• Tarım sektöründeki ücretliler,
• Sanayi işçileri,
• Hizmetler kesimindeki işçiler,
• Madencilik kesimindeki işçiler,
• İnşaat işçileri,
• Kapitalist ev sanayii içerisindeki ücretliler,
• Devlet memurları.
Bunlardan devlet memurlarını, günümüz anlamında ücretliler olmaktan çok, toplumun egemen sınıflarından biri olan asker-sivil bürokrasinin bir parçası olarak ele almak daha uygundur.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Teşvik-i Sanayi Kanun-u Muvakkatı hangi tarihte çıkartılmıştır?

1913

1915

1920

1816

1890

Açıklama:

1913

Doğru Cevap: A

Soru 43

1913-1915 Sanayi Sayımı sonuçlarına göre 20. yüzyıl başlarında İmparatorluk’taki sanayileşme ve işçi kitlesinin doğuşuna ilişkin ifadelerden hangisi yanlıştır?

1915 yılı itibariyle 282 kuruluşun 78’i gıda, 78’i de dokumacılık alanlarında faaliyet göstermektedir.

Toplam üretim değerinin %70.3’ü gıda sanayii tarafından üretilmektedir.

Sayım kapsamına giren kuruluşlarda 14.060 kişi çalışmaktadır ve işyeri başına ortalama işçi sayısı 53’tür

Sayım sonuçlarına göre, sanayi kuruluşlarının çok büyük bölümünün; gıda, toprak, deri, tahtacılık, tekstil ve kâğıt gibi tarımsal kaynaklı sanayilerdir.

Toplam üretim değerinin %70.3’ü dokuma sanayiine aittir.

Açıklama:

Toplam üretim değerinin %70.3’ü dokuma sanayiine aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Zonguldak’ta maden kömürünün keşfi hangi tarihte gerçekleşmiştir?

1915

1829

1915

1921

1813

Açıklama:

1829

Doğru Cevap: B

Soru 45

İmparatorluk’ta bağımlı çalışanlar için en çok kullanılan terim seçeneklerden hangisidir?

Amele

İşçi

Ecir

Gündelikçi

Irgat

Açıklama:

Amele

Doğru Cevap: A

Soru 46

Osmanlı Amele Cemiyeti hangi tarihte kapatılmıştır?

1908

1895

1913

1813

1910

Açıklama:

1895

Doğru Cevap: B

Soru 47

Osmanlı Sanatkâran Cemiyeti hangi tarihte kurulmuştur?

1910

1894

1909

1913

1895

Açıklama:

1910

Doğru Cevap: A

Soru 48

Mecelle ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mecelle kısmi bir Medeni Kanun olma niteliği taşır.

Mecelle'nin tam ismi Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye'dir.

1868 yılında tamamlanmıştır.

Mecelle, çalışma ilişkileri alanını düzenlemek için çıkarılmış olmasa da bu konuda
içerdiği sınırlı hükümlerle, bireysel çalışma ilişkilerinin hukuksal çerçevesini çizmiştir.

1869-1876 yılları arasında tamamlanmıştır.

Açıklama:

1868 yılında tamamlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Mecelle hangi tarihe kadar yürürlükte kalmıştır?

1926

1915

1868

1876

1920

Açıklama:

1926

Doğru Cevap: A

Soru 50

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde, toplu iş ilişkileri konusunda dolaysız bir biçimde düzenlemeler yapan ilk kanun seçeneklerden hangisidir?

Mecelle

Tatil-i Eşgal Kanunu

Polis Nizâmı

Cemiyetler Kanunu

Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye

Açıklama:

Tatil-i Eşgal Kanunu

Doğru Cevap: B

Soru 51

Dilaver Paşa Nizamnamesi’ne ilişkin ifadelerden hangisi yanlıştır?

Nizamname özellikle işçi sağlığı ve iş güvenliği gibi temel bazı konularda koruyucu hiçbir kural içermemekteydi.

Dilaver Paşa Nizamnamesi’nin çalışma koşullarına ilişkin düzenlemelerinin başında ücret konusu gelir.

Nizamname’de düzenlenen önemli çalışma koşulları arasında, çalışma süreleri de bulunur.

Padişah onayından geçmediği için bir teamülname olarak uygulanmıştır.

Nizamname 1895 yılında çıkarılmıştır.

Açıklama:

1867 tarihli Dilaver Paşa Nizamnamesi, Havza’daki en temel sorunlardan biri olan işgücünün sürekliliğini sağlama açısından düzenlemeler yaparken, daha önceki dönemlerde büyük ölçüde kuralsız olarak yürütülen “zorunlu çalıştırma”yı düzenleyen hükümler getiriyordu.
Padişah onayından geçmediği için bir teamülname olarak uygulanan 1867 tarihli Dilaver Paşa Nizamnamesi, Ereğli Havzası’nda kömür üretiminde işçileri koruyucu bazı önlemlerle desteklediği bir “zorunlu çalıştırma” düzeni kurarken, 1861 ve 1869 tarihli Maadin Nizamnameleri zorunlu çalıştırmayı yasaklayan hükümler içermekteydi.

Doğru Cevap: E

Çalışma ilişkileri bakımından 1876 tarihli Kanun-u Esasi’ye kadar olan dönem hangi siyasal rejimin izlerini taşımaktadır?

Teokrasi

Mutlak monarşi

Meşruti monarşi

Demokrasi

Sosyalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminde kurulan ilk kurulan işçi örgütlenmeleri arasında yer alır?

Osmanlı Sanatkâran Cemiyeti

Osmanlı Terakki-i Sanayi Cemiyeti

Osmanlı Amele Cemiyeti

Müdâfaa-i Milliye Cemiyeti

Osmanlı Hukuk Cemiyeti

Açıklama:

Kurulan ilk işçi
örgütlerinden biri, 1894-1895 yıllarında Tophane
fabrikalarında kurulan Osmanlı Amele Cemiyeti’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

1869-1876 yılları arasında tamamlanmıştır.

Yazılı hukuk düzenine geçiş bakımından önemlidir.

İnsan çalışması, kira akdi içinde düzenlenmiştir.

Çalışma ilişkileri alanını düzenlemek için çıkarılmıştır

1926 yılında yürürlükten kaldırılmıştır.

Açıklama:

Kısmi bir Medeni Kanun olma niteliğini taşıyan
Mecelle, çalışma ilişkileri alanını düzenlemek
için çıkarılmış olmamakla birlikte, bu konuda
içerdiği sınırlı hükümlerle, bireysel çalışma ilişkilerinin
hukuksal çerçevesini çizmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Osmanlı İmparatorluğu’nda gerçekleştirilen ilk grev eylemleri esas olarak __________ amaçlıydı
ve________ örgüt yapısı içerisinde gerçekleştirilmişti.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?

siyasal/sendikal

ekonomik/doğal

hukuki/bireyci

toplumsal/dernek

örgütsel/özgürlükçü

Açıklama:

Bu grevlerin ortak özelliklerinden biri, formel sendikal örgüt yapısının dışında, doğal örgüt ve liderlik yapısı içinde gerçekleştirilmiş olmalarıdır. Bu ilk grevlerin bir başka özelliği, büyük ölçüde ekonomik nitelikli olmalarıdır. Bir başka deyişle, ekonomik faktörler, siyasal ve toplumsal faktörlerden daha öndedir.
Osmanlı İmparatorluğu’nda gerçekleştirilen ilk grev eylemleri esas olarak ekonomik amaçlıydı ve doğal örgüt yapısı içerisinde gerçekleştirilmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 72

1913-15 Sanayi Sayımı sonuçlarına göre, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki sanayi kuruluşlarının hakkında seçeneklerden hangisi söylenemez?

Tarıma dayalı çağdaş bir sanayileşmenin varlığı

Çok büyük bölümünün; gıda, toprak, deri, tahtacılık, tekstil ve kâğıt gibi sanayilerden oluşması

Küçük üreticiliğin yaygın olması

Gerçekleştirilen sayımın önemli sanayi kuruluşlarını kapsaması

Sanayi sayımının bugünkü coğrafyadan farklı olarak sınırlı bir bölgeyi kapsaması

Açıklama:

Sayımın yapıldığı dönem itibariyle sanayileşme tarıma dayalı olmasına karşın, çağdaş bir yapıda olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Osmanlı döneminde, 1729 yılında III.Ahmet tarafından çalışanların düzeni ve görevlerini esas alan ferman yayınlanmıştır. Bu fermanda çalışanlar için ilk kez kullanılan terim seçeneklerden hangisidir?

Amele

Irgat

İşçi

Emekçi

Rençber

Açıklama:

Sanayinin gelişmemiş olmasından, savaş gibi dış etkenlerden ve çalışanların kısmi zamanlı olarak çalışmasından dolayı işçi kavramının henüz tam olarak bahsedilmediği bir dönemde fermanda ilk kez işçi terimi kullanılarak, işçilerin nizam ve vazifeleri açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Osmanlı döneminde ücret düzeyleri ve ücretlilerin yaşam standartları göz önünde bulundurulduğunda sektör bazında 3 kata kadar ücret farkının olduğu gözlemlenmiştir. Bu farklılığın en büyük sebebi hangisidir?

Etnik/dinsel farklılık gözetilmesi

Sektör faaliyetlerinin her bölgede olmaması

Vasıflı vasıfsız çalışanın ayırt edilmesi durumu

Ülke coğrafyasının büyük olması

Tarım dışı sektörlerin rağbet görmemesi

Açıklama:

Hemen her toplumda, her dönemde olduğu gibi, Osmanlı İmparatorluğu’nda da sektörel ücret farklılıkları yanında, bölgesel ücret farklılıkları mevcuttu. 1913 yılı itibariyle bölgeler arasında 3 kata varan farklılıklar görülmektedir. İmparatorluğun geniş coğrafyası içerisinde, bu farklılıkların büyük olması doğaldır. Ancak, bu farklılıkların, salt bölgesel olmanın ötesinde sektörel dağılım tarafından da etkilendiği söylenmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Osmanlı döneminde çalışan ücretleri açısından değerlendirildiğinde, I.Dünya savaşının olumsuz etkilerinden önce hangi meslek grubunun gelir düzeyi ve refahı fazla olarak tespit edilmiştir?

Madenci

Irgat

Asker

Derici

Ayakkabıcı

Açıklama:

1. Dünya Savaşı'nın etkilerinden önce devlet memurlarının gelir seviyeleri çoğu meslek grubunun gelirinden fazla olduğu tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

1869-1876 yılları arasında hazırlanan ve hukuk kurallarını içeren Mecelle’ye göre çalışanların çalışma sürelerini belirleyen tanım seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan ikindiye kadar çalışmak hususunda, sabit gelenek olarak hareket edilecektir.

Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan önce ikindiye veya gün batışına kadar çalışmak hususunda, sabit gelenek olarak hareket edilecektir.

Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan itibaren gün batışına kadar çalışmak hususunda, o yerdeki gelenek nasılsa, ona göre hareket edilecektir.

Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan ve gün batışından önce olmamak kaidesiyle, ona göre hareket edilecektir.

Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan ikindiye veya gün batışına kadar çalışmak hususunda, o yerdeki gelenek nasılsa, ona göre hareket edilecektir.

Açıklama:

Mecelle’nin çalışma ilişkileri alanına yönelik sınırlı düzenlemeleri arasında, çalışma süreleriyle ilgili bir madde de bulunmaktadır. 495. Maddedeki düzenlemeye göre, “Bir kimse, bir gün çalışmak üzere işçi tutarsa, gün doğumundan ikindiye veya gün batışına kadar çalışmak hususunda, o yerdeki gelenek nasılsa, ona göre hareket edilecektir.”

Doğru Cevap: E

Soru 77

Osmanlı döneminde bireysel çalışma ilişkilerinin hukuki kuralları içeren Mecelle ile ilgili seçeneklerdeki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Çalışma süresine dair hukuki bir sınırlama getirmiştir.

İşçinin kişiliğini değil, çalışma gücünü kiraya verdiğini belirtmiştir.

İçeriği itibariyle eşya ve çalışanın kirası arasında bir ayrım yapmamıştır.

İşçi-işveren ilişkilerinde bireysel faydayı temel alan yaklaşım benimsemiştir.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında da çalışma ilişkileri konusunda etkin olmaya devam etmiştir.

Açıklama:

Mecelle kitabında çalışanın sadece emeğini değil kendini de kiraya verdiğinin üzerinde durmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Osmanlı İmparatorluğu döneminde çalışan örgütlenmeleri ile ilgili verilen bilgilere dair verilen seçeneklerden hangisi yanlıştır?

Sendikalar II.Meşrutiyet ilanına kadar yasaklanmıştır.

Yasaklı zaman dilimlerinde çalışanların örgütlenmeleri dernekler ile sağlanmıştır.

II.Meşrutiyet’ten sonra çalışan örgütlenmelerinde artış olmuştur.

II.Meşrutiyet sonrasında artan örgütlenmeler siyasi temelli oluşmuştur.

II.Meşrutiyet öncesinde ulusal örgütlenmeler ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

II.Meşrutiyet’ten önce yasaklı olan işçi örgütlenmeleri, II.Meşrutiyet’ten sonra göreli özgürlük sayesinde örgütlenmelerde artış, siyasi temelli örgütlenmeler oluşmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 79

1867 tarihindeki Dilaver Paşa Nizamnamesi ve 1869 Maadin Nizamnamesi işçiler ile ilgili düzenlemeler sunmasına rağmen hangi ortak amaç ile sunulmuştur?

Ücret

Zorunlu çalışma

Verimlilik artışı

İşçi sağlığı

Çalışma süresi

Açıklama:

Her iki nizamname de çalışanların ücret, çalışma süresi, zorunlu çalıştırma ile ilgili düzenlemeler sunmuştur. İşçi sağlığı ile ilgili ortak bir düzenleme sunmazken ortak amaçları üretimin düzenlenmesi ve verimliliğin artırılmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Tatil-i Eşgal kanununa dair yanlış bir ifade yer almaktadır?

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde, toplu iş ilişkileri konusunda dolaysız bir biçimde düzenleme yapan ilk kanundur.

Kamuya kurumlarında sendika kurulmasına olanak sağlamıştır.

Çalışma hayatında modern, kapitalist bir düzen getirmiştir.

Çalışanlara grev özgürlüğü getirmiştir.

İş uyuşmazlıklarının çözümü için uzlaştırma kurumu oluşturmuştur.

Açıklama:

Tatil-i Eşgal kanunu kamu kurumlarında sendika kurulmasını yasaklamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Bağımlı çalışanları koruyucu sosyal politika önlemleri ve sosyal güvenlik alanındaki gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda, seçeneklerden hangisi bu kapsamdaki düzenlemeler arasında değildir?

1930’lu yılların sonunda ve 1940’lı yılların başında, toplam işçilerin yarıdan fazlası kaç ilde yoğunlaşmıştır?

Açıklama:

1930’lu yılların sonunda ve 1940’lı yılların başında, toplam işçilerin yarıdan fazlası sadece üç ilde yoğunlaşmış durumdadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Savaş koşullarında çıkarılan Milli Korunma Kanunu kaç yılında yürürlüğe girmiştir?

1915

1923

1926

1940

1946

Açıklama:

Savaş koşullarında çıkarılan 1940 tarihli Milli Korunma Kanunu (MKK), İK’nun ve diğer bazı yasaların belirli hükümleri yanında, kadın ve çocuk işçilere ilişkin koruyucu bazı düzenlemeleri de askıya almış ve
bu durum kadın ve çocuk istihdamını işverenler açısından daha kârlı hale getirerek, daha geniş ölçüde çalıştırılmaları üzerinde etken olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdaki kentlerden hangisi kadın işçilerin 1943 yılı itibariyle %69'unun çalıştığı yerler arasındadır?

Ankara

Bursa

İzmir

Çanakkale

Antalya

Açıklama:

1943 yılı itibariyle kadın işçilerin %69,89’u sadece iki kentte, İstanbul ve İzmir’de çalışmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi çalışma ilişkileri alanına ilişkin oluşumlardan biri değildir?

Çalışma Bakanlığı

İş ve İşçi Bulma Kurumu

İşçi Sigortaları Kurumu

Emekli Sandığı

İşveren Sendikaları

Açıklama:

Zaman içerisinde yeni üretim ve hizmet kuruluşları oluşurken, çalışma ilişkileri alanına ilişkin oluşumlar da gözlenmektedir. Çalışma Bakanlığı, İş ve İşçi Bulma Kurumu, İşçi Sigortaları Kurumu ve Emekli Sandığı’nın kuruluşu bunlara örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Türkiye’de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun kaç yılında çıkmıştır?

1923

1932

1937

1943

1947

Açıklama:

Türkiye’de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun 1932 yılında çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Ereğli Kömür Havzası’na İlişkin Yasalar kaç yılında yürürlüğe girmiştir?

1919

1921

1924

Türkiye’de “tek parti dönemi” olarak nitelenen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1918-1945

1920-1949

1920-1946

1919-1946

1919-1945

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 42

1923 yılı itibariyle GSMH içinde sanayinin payı kaçtır?

%39,8

%9,2

%19,8

%29,1

%13,2

Açıklama:

1923 yılı itibariyle GSMH içinde tarımın payı %39,8 iken, sanayinin payı %13,2’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Milli iktisat anlayışı çerçevesinde sermaye mallarının yerli unsurlara geçmesi için 1927 yılında çıkarılan hangi kanun ile özel kesimin teşviki yoluna gidilmiştir?

Teşvik-i Sanayi Kanunu

Teşvik-i Borçlar Kanunu

Teşvik-i İş Kanunu

Teşvik-i organize Kanunu

Serbest Piyasa Kanunu

Açıklama:

Milli iktisat anlayışı çerçevesinde sermaye mallarının yerli unsurlara geçmesi için çaba gösterilirken, 1927 yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel kesimin teşviki yoluna gidilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

1946 yılı için, gerçeklere yakın ve resmi olarak nitelendirilen toplam işçi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

700.000

701.000

702.000

703.000

704.000

Açıklama:

1946 yılı için toplam işçi sayısı 701.000 olarak tahmin edilirken, aynı dönem itibariyle faal nüfus 7.921.000 kişiden; faal olmayan nüfus ise 8.236.000 kişiden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

1943 yılında çocuk-genç (12-18 yaş) işçilerin yöresel dağılımı açısından hangi ilimizde çalışan çocukların sayı ve oranları olağanüstü artmıştır?

İstanbul

İzmir

Manisa

Zonguldak

Eskişehir

Açıklama:

Çocuk-genç (12-18 yaş) işçilerin yöresel dağılımı açısından en ilgi çekici nokta ise Zonguldak ilinde çalışan çocukların sayı ve oranlarının olağanüstü ölçüde artmış olmasıdır. Bu ilde çocuk-genç işçilerin oranında gözlenen artış, sektörel açıdan değerlendirildiğinde de kömür madenlerinde çalışan çocukların sayısında ciddi bir artış olarak ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Çalışma Bakanlığı
Emekli Sandığı
İş ve İşçi Bulma Kurumu

Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri çalışma alanına ilişkin oluşumlardır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 47

Borçlar Kanunu
Medeni Kanun
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu

Yukarıdakilerden kanunlardan hangisi yada hangileri esas amaç olarak başka alanlara yönelik düzenlemeler yaparken, çalışma ilişkileri alanına da yönelik hükümleri de getiren kanundur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Esas amaç olarak başka alanlara yönelik düzenlemeler yapılırken, çalışma ilişkileri alanına yönelik hükümlerin de getiriliyor olmasıdır. Örneğin, Borçlar Kanunu, Medeni Kanun, Umumi Hıfzısıhha Kanunu hep bu kategoriye giren yasalardır. Takrir-i Sükûn Kanunu da çalışma ilişkileri üzerindeki önemli ama dolaylı etkileriyle, bu kategori içerisindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Amele Birliği
Sağlık kurulu
İşveren temsilcileri

Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri 151 sayılı yasaya göre asgari ücretlerin belirlenmesinde oluşturulacak komisyona üyedir?

I ve II

I ve III

Yalnız I

Yalnız II

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet'in erken döneminde çalışma hayatına ilişkin yapılan düzenlemelerin karakterlerine ilişkin doğru bir bilgidir?

Düzenlemeler büyük ölçüde toplu iş ilişkilerine ilişkindir.

Düzenlemeler büyük ölçüde sivil toplum merkezlidir.

Düzenlemelerde ücretlilerin sendikal örgütlenmelerinin desteklenmesi amaçlanmıştır.

Düzenlemeler ağırlıklı olarak bireysel iş ilişkilerine yöneliktir.

Düzenlemelerde alternatif uyuşmazlık çözümleri önemli bir yer tutmaktadır.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 69

1924 Anayasası'na hakim olan düşünce geleneği aşağıdakilerden hangisidir?

Liberalizm

Kameralizm

Korporatizm

Ekonomizm

Sendikalizm

Açıklama:

Daha sonra yapılan değişikliklerle 1960’a kadar yürürlükte kalan ve bu dönemde genel siyasal çerçeveyi çizen 1924 Anayasasına temel ruhu itibariyle “Hak ve özgürlüklerin felsefi kökeni ile sınırları konusunda doğal hukukçu, liberal (özgürlükçü) ve bireyci (ferdiyetçi) bir yaklaşım egemendir” (Tanör, 1996: 236). Bu çerçevede anayasanın devlet felsefesi “sosyal değil, liberal ve bireyci olup, kişinin kendi yaşamını yine kendisinin düzeltmesi gerektiği inancına dayalıdır” (Tanör, 1996: 238).

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdaki yasalardan hangisi ile, hafta tatili 35 saat olarak kabul edilmiş ve daha önce cuma günleri uygulanmakta olan tatil pazar gününe kaydırılmıştır.

Medeni Kanun (1926)

Borçlar Kanunu (1926)

Umumi Hıfzısıhha Kanunu (1930)

Türkiye’de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun (1932)

Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu (1935)

Açıklama:

Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu (1935): Bu yasayla, hafta tatili 35 saat olarak kabul edilmekte ve daha önce cuma günleri uygulanmakta olan tatil pazar gününe kaydırılmaktadır. Hafta tatilinin, belirli sınırlamalarla cumartesi günü saat 13’ten itibaren uygulanması öngörülmektedir. Ulusal bayram olarak sadece 29 Ekim günü kabul edilmekte, ayrıca 30 Ağustos, 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, şeker bayramı (3 gün), kurban bayramı (4 gün) genel tatil günleri olarak belirlenmektedir. Talas, kanunun kabul edilmiş olduğu 1935 yılında çok az ülkede 35 saatlik hafta tatilinin söz konusu olduğunu belirterek, yasayı “sosyal politika bakımından ileri bir adım” olarak değerlendirmektedir
(Talas, 1961: 103).

Doğru Cevap: E

Soru 71

I. 1920’li yıllarda izlenen özel sektör ağırlıklı sanayileşme girişimlerinin başarısızlığı. II. 1929 büyük dünya bunalımının etkileri. III. Sermaye kıtlığı nedeniyle ülkede yüksek sayıda nitelikli işgücü arzına karşılık gelecek istihdam yaratılamaması.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri Türkiye' de 1930' lu yıllarda devletçi iktisat politikalarına geçilmesindeki nedenler arasında yer alır?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca III

Açıklama:

Özel kesim ağırlıklı olduğu için ana çizgileriyle “liberal” olarak nitelendirilen bu dönemde, sanayileşme çabaları değişik nedenlerle yetersiz kalmıştır. Türkiye’nin sanayileşme için gerekli sermaye ve nitelikli işgücünden mahrum oluşu, dönem
itibariyle sanayileşme için gerekli olan altyapının henüz mevcut bulunmayışı, 1925 yılında âşârın kaldırılmasının bütçeyi ve dolayısıyla sanayileşme çabalarını olumsuz yönde etkilemesi, 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması hükümlerine göre Türkiye’nin 1929 yılına kadar sanayiini koruyacak gümrük tedbirlerini alamamak durumunda kalması; bu nedenlerin başlıcalarıdır. 1920’li yıllardaki sanayileşme çabalarının yetersiz kalması yanında, 1929 dünya bunalımının etkileri, Türkiye’yi 1930’lu yılların başında yeni arayışlara yöneltmiş ve pragmatik bir yol olarak devletçi iktisat politikaları gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

I. 2. Dünya Savaşı döneminde yaşanan gelişmeler, kadın ve çocuk işçilerin sayısında büyük artışa neden olmuştur. II. 1940 tarihli Milli Korunma Kanunu
(MKK), İK’ nun ve diğer bazı yasaların belirli hükümleri yanında, kadın ve çocuk işçilere ilişkin koruyucu düzenlemeleri arttırmıştır. III. Kadın işçiler tekstil, gıda-içki ve tütün sanayilerinde, çocuk ve genç işçiler ise kömür madenlerinde yoğun çalışmaktadır.
1937- 46 döneminde Türkiye' de kadın, çocuk ve genç istihdamına ilişkin yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca II

Açıklama:

2. Dünya Savaşı döneminde yaşanan gelişmeler, kadın ve çocuk işçilerin sayısında büyük artışa neden olmuştur. 1940 tarihli Milli Korunma Kanunu (MKK), İK’nun ve diğer bazı yasaların belirli hükümleri yanında, kadın ve çocuk işçilere ilişkin koruyucu bazı düzenlemeleri de askıya almış ve bu durum kadın ve çocuk istihdamını işverenler açısından daha kârlı hale getirerek, daha geniş ölçüde çalıştırılmaları üzerinde etken olmuştur. 1943 yılı itibariyle tekstil, gıda-içki ve tütün sanayilerinde çalışan kadınların toplam kadın işçilere oranı %87,59’u bulmaktadır. Çocuk-genç (12-18 yaş) işçilerin yöresel dağılımı açısından en ilgi çekici nokta ise Zonguldak ilinde çalışan çocukların sayı ve oranlarının olağanüstü
ölçüde artmış olmasıdır. Bu ilde çocuk-genç işçilerin oranında gözlenen artış, sektörel açıdan değerlendirildiğinde de kömür madenlerinde çalışan çocukların sayısında ciddi bir artış olarak ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

I. Cumhuriyetin başlangıç yıllarında çalışma ilişkileri alanına yönelik olarak çıkarılan yasalar, daha çok bireysel iş ilişkileri alanına yöneliktir. II. Çalışma
yaşamına yönelik ilk düzenlemeler tarım sektöründe yapılmıştır. III. Çalışma ilişkileri alanına yönelik olarak çıkarılan yasalar dolaylı bir karakter taşımaktadır.
Cumhuriyetin başlangıç yıllarında çalışma ilişkileri alanına yönelik olarak çıkarılan yasalara ilişkin verilen yukarıdaki bilgilerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca II

Açıklama:

Cumhuriyetin başlangıç yıllarında çalışma ilişkileri alanına yönelik olarak çıkarılan yasalar, daha çok bireysel iş ilişkileri alanına yöneliktir ve dolaylı bir karakter
taşımaktadırlar. Madenlerde çalışmanın zorlukları, kömürün stratejik önemi ve Havza’ daki işçi yoğunlaşması yanında, sosyal ve insani kaygılar da çalışma yaşamına yönelik ilk düzenlemelerin Ereğli Kömür Havzası’nda yapılması üzerinde etken olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 74

I. Çalışma süreleri, çalışma yaşı, ücretlerin belirlenmesi gibi temel konulara ilişkin olarak koruyucu düzenlemeler getirilmiştir. II. Sosyal sigortalar konusunda düzenlemeler yapılmıştır. III. Madenlerde zorunlu çalıştırmaya son verilmiştir. IV. Çalışma süreleri günlük 11 saat ile sınırlandırılmakta ve bunun üzerindeki çalışmalar, gönüllülük esasına bağlanmaktadır. 1921 tarihli ve 151 sayılı Ereğli Havza-i Fahmiyesi Maden AmelesininHukukuna Müteallik Kanun ile getirilen düzenlemelere ilişkin yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I ve IV

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Bu yasayla, dönemine göre ileri sayılabilecek sosyal politika önlemleri getirilmiştir ve bunların en önemlilerinden biri de madenlerde zorunlu çalıştırmaya son verilmiş olmasıdır. Bunun dışında çalışma süreleri, çalışma yaşı, ücretlerin belirlenmesi gibi temel konulara ilişkin olarak koruyucu düzenlemeler de yer almaktadır. Çalışma süreleri konusunda yaptığı saptamalarla, 151 sayılı yasa, İK öncesinde çalışma sürelerini sınırlandıran ilk hukuki düzenleme olmaktadır. Çalışma süreleri günlük 8 saat ile sınırlandırılmakta ve bunun üzerindeki çalışmalar, gönüllülük esasına bağlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

1924 Anayasası' na ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Liberal ve bireyci felsefesi vardır.

Sosyal haklara çokça yer verilmiştir.

Özgürlük anlayışı, Fransız İhtilâli zamanlarının klasik anlayışından pek farklı
değildir.

Çalışma ilişkileriyle bağlantılı olan sendika, toplu pazarlık, grev yanında; sosyal güvenlik, sağlık, konut gibi ekonomik ve sosyal haklara hiç yer verilmemiştir.

Ekonomik ve sosyal olarak nitelendirilebilecek tek hak, parasız ilköğretim hakkı ve zorunluluğudur.

Açıklama:

Liberal ve bireyci bir felsefesi olan 1924 Anayasası’nda ekonomik ve sosyal haklara yer verilmemişti. 1924 Anayasasında, çalışma ilişkileriyle bağlantılı olan sendika, toplu pazarlık, grev yanında; sosyal güvenlik, sağlık, konut gibi ekonomik ve sosyal haklara hiç yer verilmemiştir. Anayasada yer alanlar arasında “ekonomik ve sosyal” olarak nitelendirilebilecek tek hak, belki de parasız ilköğretim hakkı ve zorunluluğudur. “Türklerin tabii hakları” arasında sayılan “çalışma” hakkının da bu kategoride düşünülmesi mümkünse de, buradaki çalışma hakkı kavramı, ekonomik ve sosyal haklardan çok, klasik özgürlüklere yakın gibi görünmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

I. Yasada, hafta tatili ücretli olma niteliğini taşımaktadır. II. Yasaya göre hafta tatili 24 saatten az olmamak üzere ve cuma günleri uygulanacaktır. III. 10.000 ve daha fazla nüfuslu yerleşim birimleri açısından geçerli hâle getirilmiştir. 1924 tarihli ve 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu' na ilişkin yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca I

Açıklama:

1924 tarihli ve 394 sayılı bu yasayla, hafta tatili konusu düzenlenmektedir. Yasaya göre hafta tatili 24 saatten az olmamak üzere ve cuma günleri uygulanacaktır. Yasa, tüm Türkiye açısından geçerli olmakla birlikte yerleşim birimlerinin nüfusu açısından bir sınırlamaya tabi tutulmuş ve 10.000 ve daha fazla nüfuslu yerleşim birimleri açısından geçerli hâle getirilmiştir. Yasada, hafta tatilinin ücretli olup olmadığı konusunda bir belirleme bulunmadığı için, tatil ücretsiz olma niteliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

I. Toplu iş sözleşmesi kurumu Türk iş hukukuna ilk defa Borçlar Kanunu’nda düzenlenen “umumi mukavele” ile girmiştir. II. Medeni Kanun ile birlikte, iş yasalarında boşluk bulunan hallerde bireysel ve toplu iş ilişkilerine uygulanan genel bir yasa olma niteliğini taşımaktadır. III. Yapılan düzenlemelerin içeriği itibariyle Mecelle’nin “icare-i adem”“insan kirası” kavramında somutlaşan köle-efendi mantığını sürdürdüğü görülmektedir.
1926 yılı Borçlar Kanunu' na ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca III

Açıklama:

Toplu iş sözleşmesi kurumu Türk iş hukukuna ilk defa Borçlar Kanunu’nda düzenlenen “umumi mukavele” ile girmiştir. Yapılan düzenlemelerin içeriği itibariyle, kendisi gibi liberal ve bireyci bir yaklaşıma sahip olan Mecelle’den ayrıldığı görülmektedir. Mecelle’nin “icare-i adem”“insan kirası” kavramında somutlaşan köle-efendi mantığının yerini, işçi ve işverenlerin birbirine denk güçler olarak kabul edildiği hizmet sözleşmesi kavramı almaktadır. Medeni Kanun
ile birlikte, iş yasalarında boşluk bulunan hallerde bireysel ve toplu iş ilişkilerine uygulanan genel bir yasa olma niteliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Umumi Hıfzısıhha Kanunu' na ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Yasada, kadınlara doğum öncesi ve sonrası üçer hafta izin verilmesi hükmü bulunmaktaydı.

Yasada, izin sırasında ücret ödenmesine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktaydı.

Yasada, 18 yaşından küçük çocukların maden ve sanayi kesimlerinde çalıştırılmamaları hükmü getirilmekteydi.

Yasada 12 ila 16 yaş arasındaki çocukların gece çalıştırılmayacakları hükmü getirilmekteydi.

Yasada günlük çalışma süresinin 8 saatten fazla olamayacağı hükmü getirilmekteydi.

Açıklama:

Yasadaki çocukların durumlarıyla ilgili düzenlemeler ise 151 sayılı yasadan sonraki en kapsamlı önlemleri içeriyordu. Çalışma yaşına ilişkin olarak, 12 yaşından küçük çocukların maden ve sanayi kesimlerinde çalıştırılmamaları
hükmü getirilmekteydi. Ayrıca 12 ila 16 yaş arasındaki çocukların gece çalıştırılmayacakları ve günlük çalışma süresinin 8 saatten fazla olamayacağı
hükmü de bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 79

I. Hafta tatili 24 saat olarak kabul edilmektedir. II. Hafta tatilinin, belirli sınırlamalarla cumartesi günü saat 13’ten itibaren uygulanması öngörülmektedir. III. Ulusal bayram olarak sadece 29 Ekim günü kabul edilmektedir. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu' na (1935) ilişkin yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnızca I

Açıklama:

Bu yasayla, hafta tatili 35 saat olarak kabul edilmekte ve daha önce cuma günleri uygulanmakta olan tatil pazar gününe kaydırılmaktadır. Hafta tatilinin, belirli sınırlamalarla cumartesi günü saat 13’ten itibaren uygulanması öngörülmektedir. Ulusal bayram olarak sadece 29 Ekim günü kabul edilmekte, ayrıca 30 Ağustos, 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, şeker bayramı (3 gün), kurban bayramı (4 gün) genel tatil günleri olarak belirlenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye' de 1937- 1943 yıllarında çocuk ve genç işgücünün en çok istihdam edildiği sektördür?

Sosyal güvenliğin temel ilkelerinden biri olan “zorunluluk”a dayalı düzenlemeleri içermemektedir.
Hem işçiler hem de işveren yararına bazı koruyucu hükümler içermektedir.
İşçinin yargı yoluyla hak arayabilmesine ve tazminat alabilmesine ilişkin hükümler getirilmiştir.
İşveren iş kazalarına karşı gerekli önlemleri almaması durumunda kazadan kaynaklanan zararları tazmin etmekle yükümlü tutulmasını sağlamaktadır.
İşçilerin gelir ve borç durumları arasındaki dengeyi korumaya yönelik önlemler içermektedir.

Borçlar kanununa ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve III

II-III ve IV

II ve V

I-III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Borçlar Kanunu sosyal güvenliğin temel ilkelerinden biri olan “zorunluluk”a dayalı düzenlemeler olmamakla birlikte, işçiler yararına
bazı koruyucu hükümler içermektedir. Yapılan düzenlemelerle, işçinin yargı yoluyla hak arayabilmesine ve tazminat alabilmesine ilişkin hükümler getirilmiştir. AYIRCA Borçlar Kanunu’nun sosyal güvenliğe ilişkin en önemli hükümleri, işverenin iş kazalarına karşı gerekli önlemleri almaya yöneltilmektedir ve bu önlemleri almadığı takdirde, kazadan kaynaklanan zararları tazmin etmekle yükümlü tutulmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi kadın ve çocuk işçilerin ücretlendirilmeleriyle ilişkili 1950 yılında yapılan düzenlemede yer alan ifadelerden biridir?

Sadece cinsiyet ayrılığı sebebiyle kadın ve erkek işçilere farklı ücret verilemez

Kadınlar ve çocuklar eşit haklara sahip olması gereken taraflardır

Kadın ve çocuk işçilerin çalışma saatleri düşürülerek ücretlerinde ek artışlar yapılmalıdır

Kadın ve çocuk işçiler ağır işlerde çalıştırılamazlar

“Sınıf esasına veya adına dayanan” cemiyetlerin yasaklanması aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?

1940 Milli Korunma Kanunu

1938 Cemiyetler Kanunu

1936 İş Kanunu

1952 Basın İş Kanunu

1954 Deniz İş Kanunu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 15

Ereğli Kömür Havzasında bir zorunlu çalıştırma düzeni aşağıdakilerden hangisi ile oluşturulmuştur?

Milli Korunma Kanunu

İş Kanunu

Cemiyetler Kanunu

Grev ve lokavt konusundaki düzenlemeler

Sosyal güvenlik haklarındaki düzenlemeler.

Açıklama:

1940 tarihli Milli Korunma Kanunu uyarınca yapılan uygulamalarla, özellikle kadın ve çocuk işgücü üzerindeki sosyal koruma zayıflatıldı ve Ereğli Kömür Havzası’nda bir zorunlu çalıştırma düzeni kuruldu. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Cumhuriyet döneminde modern anlamdaki sosyal güvenlik önlemleri içerisinde aşağıdakilerden hangisi öncelikli olmuştur?

Kadın işçiler

Çocuk işçiler

Maden işçileri

Özel kurumlarda çalışan işçiler

Asker-sivil bürokratlar

Açıklama:

Cumhuriyet döneminde de, Osmanlı İmparatorluğunda olduğu gibi modern
anlamdaki sosyal güvenlik önlemleri içerisinde asker-sivil bürokratlar öncelikli oldu. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

2. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’de kamu kesiminde çalışanların satın alma güçleri de azalırken aşağıdakilerden hangisinin durumu daha avantajlı oldu?

Bürokratlar

Memurlar

İşçiler

Madenciler

Deniz işçileri

Açıklama:

2. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’de kamu kesiminde çalışanların satın alma güçleri de azalırken işçilerin durumu, memurlara göre daha avantajlı oldu. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi "belirli sayıda işçi çalıştıran işverenlere; hastalık, kaza ve analık hallerinde işçilere sağlık yardımları yapılması konusunda yükümlülükler" getirmiştir?

Borçlar Kanunu

1930 Umumi Hıfzısıhha Kanunu

Askeri ve Mülki Tekaüt Kanunu

Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi

"Bu kanunun önemi sosyal güvenlik açısından önemi, belirli sayıda işçi çalıştıran işverenlere; hastalık, kaza ve analık hallerinde işçilere sağlık yardımları yapılması konusunda yükümlülükler getirmiş olmasıydı."
Yukarıda hangi kanundan bahsedilmektedir?

İş Kanunu

Umumi Hıfzısıhha Kanunu

Borçlar Kanunu

Milli Korunma Kanunu

Cemiyetler Kanunu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. Olağanüstü durumlarda Meclise geniş yetkiler vermekteydi.
II. Kadın ve çocuk işgücü istihdamına ilişkin koruyucu yasal sınırlamalar getirildi.
III. Madencilik sektöründe zorunlu çalıştırma yoluna gidildi.
Milli Korunma Kanunu (MKK) ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

1940 yılında çıkarılan Milli Korunma Kanunu (MKK), savaş döneminde yaşanan sürecin en önemli bileşenlerinden biriydi. Olağanüstü durumlarda Bakanlar Kurulu’na geniş yetkiler veren bu yasa ile çalışma hayatına ilişkin uygulamalara da gidildi. Kadın ve çocuk işgücü istihdamına ilişkin koruyucu yasal sınırlamalar kaldırılarak, hem daha uzun sürelerle çalıştırılmaları, hem de yeni kadın ve çocuk işçi istihdamı olanaklı hale getirildi. Tüm bu önlemler madencilik sektöründe ihtiyaç duyulan işgücünü sağlamaya yeterli olmadığı için, bu kesimin işgücü ihtiyacının ise zorunlu çalıştırma, yani “iş mükellefiyeti”yle sağlanması yoluna gidildi.

Doğru Cevap: C

Soru 41

İş Kanunu, koyduğu açık grev-lokavt yasaklarıyla Türkiye'de hangi rejimi getirmiş olmaktadır?

Grev serbestliği rejimi

Grev denetimi rejimi

Grev özgürlüğü rejimi

Grev yasağı rejimi

Grev sınırı rejimi

Açıklama:

İK, Tatil-i Eşgal Kanunu’nun kamuya yönelik hizmet gören kuruluşlarda çalışanlar için belirli sınırlamalarla da olsa tanıdığı “grev özgürlüğü” rejimini ortadan kaldırmış, yerine “grev yasağı” rejimini getirmiş olmaktadır.
Grev yasağı rejimi

Doğru Cevap: D

Soru 42

Sendikalar konusunda hiçbir düzenleme yapmayan İş Kanunu, bunun yerine aşağıdakilerden hangisini düzenlemektedir?

İşin Tanzimi

İşçi Temsilciliği

İş ve İşçi Bulma

İş Denetimi

İşçi İhtilafları

Açıklama:

İK, sendikalar konusunda tanıma ya da yasaklama doğrultusunda herhangi bir düzenleme yapmamakta, buna karşılık “işçi temsilciliği” kurumunu düzenlemektedir. Buna göre, işçiler tarafından, işyerlerinde çalışmakta olan işçi sayısı esasına göre temsilciler seçilecektir ve bunların görevi, iş uyuşmazlıklarının çözümüne yardımcı olmaktır.
İşçi Temsilciliği

Doğru Cevap: B

Soru 43

İş Kanunu, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü konusunda hangi sistemi getirmektedir?

Zorunlu tahkim

Grev yasağı

Lokavt yasağı

Sendika yasağı

İşçi temsilciliği

Açıklama:

İş Kanunu, grev-lokavt yasağı ve hakem kurullarına ilişkin düzenlemeleriyle, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü konusunda zorunlu tahkim sistemini getirmektedir.

Doğru Cevap: A

Özel kesimde çalışanları koruyucu hukuksal düzenlemelerin olmayışı.
Sendikaların çalışanların haklarını koruma konusunda başarısız olması.
Gerekli denetim mekanizmalarının sağlanamaması.
1929 büyük bunalımı gibi dışsal oluşmalar.

Yukarıdakilerden hangileri İş Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan sosyal faktörlerdendir?

I ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Cumhuriyet döneminde, İK öncesinde de çalışma hayatına yönelik değişik hukuksal düzenlemeler yapılmış olmakla birlikte, bunların daha çok dolaylı bir karakter taşıması, genel bir koruyucu hukuksal çerçevenin oluşumunu mümkün kılmıyordu. Bu durumda, bağımlı çalışanların büyük bölümü çok olumsuz koşullar altında çalışmak ve yaşamak durumunda kalıyordu. Devlete ait sanayi kuruluşlarında çalışan işçiler göreli olarak koruyucu bir şemsiye altına alınmışlarsa da, özel kesimde çalışanlar açısından aynı koşullar geçerli değildi. Bunun yanı sıra, ücretlileri koruyucu önlemler içeren yasaların bazı hükümleri, gerekli denetim mekanizmalarının sağlanamaması nedeniyle uygulamaya tam anlamıyla aktarılamıyordu. 1929 büyük bunalımı gibi dışsal oluşumlar da, içsel sonuçları itibariyle bağımlı çalışanlar üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyordu.
İş Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan sosyal faktörler şunlardır:

Özel kesimde çalışanları koruyucu hukuksal düzenlemelerin olmayışı.
Gerekli denetim mekanizmalarının sağlanamaması.
1929 büyük bunalımı gibi dışsal oluşmalar.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi İş Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan iktisadi faktörlerden değildir?

Türkiye’nin sanayileşme sürecinde ücretli kesimin niceliğinde artışlaryaşanması.

İşçilerin büyük işletmelerde yoğunlaşması.

Dünya ticaret örgütüne üye olunması.

Ağırlık kazanan devletçi sanayileşme politikaları.

İş ilişkilerini ağırlıklı olarak bireysel alandan toplu alana doğru kayması.

Açıklama:

İş Kanunu’nun çıkarılması üzerinde; işçi kesiminin niceliğinin artması yanında, büyük kuruluşlarda ve özellikle kamu kuruluşlarında toplulaşması da etkili oldu.
Dünya ticaret örgütü 90'lı yıllarda kuruldu ve İş Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan iktisadi faktörlerden değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi İş Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan dışsal faktörlerdendir?

Uluslararası Çalışma Örgütü'ne üye olunması.

Sovyetler Birliği'nin artan baskısı.

Türkiye'ye Balkanlar ve diğer ülkelerden birçok yabancı işçinin gelmesi.

Ülkedeki nitelikli işçilerin yurtdışına çalışmaya yönelmesi.

Yabancı sermayeli şirketlerin bu konuda düzenleme talep etmesi.

Açıklama:

İş Kanunu’nun çıkarılmasında ve düzenlemelerinin içeriği üzerinde, dönemin demokratik batı ülkelerinin ve UÇÖ’nün
ilkelerinin yanı sıra, totaliter ülkelerin iş mevzuatı da etkili oldu.
Uluslararası Çalışma Örgütü'ne üye olunması.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi 1938 yılında çıkarılan Cemiyetler Kanun'nun çalışma hayatına getirdiği düzenlemelerdendir?

Derneklerin kurulmasının yasaklaması.

İşçi sendikalarının kurulması hakkında yasal güvenceler verilmesi.

Grev ve lokavt hakkında hukuksal bir çerçeve sunulması.

Sendikaların kurulmasını olanaksız kılması.

Odalar ve borsalar hakkında düzenleme getirmesi.

Açıklama:

Dönemin en önemli yasalarından biri, 1938 yılında çıkarılan 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu’dur. Yasanın çalışma ilişkileri alanına yönelik en önemli düzenlemesi, derneklere getirdiği diğer sınırlamalar yanında, “sınıf esasına veya adına dayanan” cemiyetleri yasaklamasıydı. Böylece sınıf esasına dayanan dernekler olarak sendikaların kurulması, dönemin fiili koşullarından kaynaklanan nedenler dışında, hukuksal açıdan da olanaksız hale geliyor
Sendikaların kurulmasını olanaksız kılması.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Her ilde yetişkenlerin tatil günlerinde kamuya ait iş alanlarında ücretsiz çalıştırılması.
İşçilerin çalışma süreleri uzatılarak, işgücünün daha uzun sürelerle çalıştırılması.
Yasal tatil olanakları sınırlanarak, işgücünün daha aylık oranda daha uzun sürelerle çalıştırılması.
Kadın ve çocuk işgücü istihdamına ilişkin koruyucu yasal sınırlamalar kaldırılması.

Yukarıdakilerden hangileri Milli Korunma Kanunu'nun getirdiği düzenlemelerdendir?

I, II, III ve IV

I ve II

II ve IV

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

"Her ilde yetişkenlerin tatil günlerinde kamuya ait iş alanlarında ücretsiz çalıştırılması." şeklinde bir düzenleme getirilmemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Ereğli Havza-i Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun

Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi

Borçlar Kanunu

Yukarıdaki düzenlemelerden hangileri Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarında çıkarılan ve sosyal güvenliği etkileyen kanunlardandır?

Yalnız I

I, II ve III

Yalnız III

II ve III

I ve III

Açıklama:

Ereğli Havza-i Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna
Müteallik Kanun

Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi

Borçlar Kanunu

Ereğli Havza-i Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun

Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi

Borçlar Kanunu

Doğru Cevap: B

Soru 68

1938-1950 Dönemi İçin Nominal ve Gerçek Ücretlerdeki Gelişmeler (Kuruş/Gün)

1934 yılına kadar genel çizgilerle ücretler artarken, bundan sonra 1950 yılına kadar sürekli bir düşüş görünmektedir. Aşağıdaki bilgilerden hangisi bu kapsamda değerlendirilir?

1934'den sonra yerli malı koruma politikaları terk edilmiş ve bunun sonucunda birçok yerli işletme kapanmıştır.

Bu yıllarda birçok fabrika sanayi ürünleri üretimine zorlandığı için karları düşmüştür.

2. Dünya savaşında yabancı şirketler Türkiye'deki üretimlerine son verdikleri için işsizlik sayısında artış meydana gelmiştir.

Devlet, tasarruf tedbirleri kapsamında birçok fabrikanın faaliyetlerine son vermiştir.

2. Dünya Savaşı yıllarında yüksek fiyat artışları nedeniyle ücretler düşmüştür.

Açıklama:

2. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’de gerçek ücretler,
yüksek fiyat artışları nedeniyle neredeyse yarı yarıya
düşüş gösterdi.
2. Dünya Savaşı yıllarında yüksek fiyat artışları nedeniyle ücretler düşmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 69

1936 yılında çıkarılan İş Kanunu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kıdem tazminatı kurumu Türk iş hukukuna ilk defa bu kanun ile girmiştir.

Sendikalarda yönetim kurulunun nasıl oluşturulacağı konusunda düzenlemeler yapılmıştır.

Toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü konusunda zorunlu tahkim sistemini getirmiştir.

İşçi temsilciliği kurumunun nasıl oluşturulacağı belirlenmiştir.

Toplu iş uyuşmazlıklarının çözümüne yardımcı olmak olan için işçi temsilcilerinin seçilmesini öngörmektedir.

Açıklama:

Sendikalar konusunda hiçbir düzenleme yapmayan İş Kanunu, işçi temsilciliği kurumunu düzenlemekte ve görevleri bireysel ve toplu iş uyuşmazlıklarının çözümüne
yardımcı olmak olan işçi temsilcilerinin seçilmesini öngörmektedir.
İş Kanunu'nda sendikalar konusunda hiçbir düzenleme yapılmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

1920-1946 yılları arasında çıkartılan aşağıdaki kanunlardan hangisi ile Türkiye'de grev ve lokavt yasaklanmıştır?

Borçlar Kanunu

Milli Korunma Kanunu

Cemiyetler Kanunu

İş Kanunu

Askeri ve Mülki Tekaüt Kanunu

Açıklama:

İş Kanunu, koyduğu açık grev-lokavt yasaklarıyla Türkiye’de grev yasağı rejimini getirmiş olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

1936 tarih 3008 Sayılı İş Kanunu'nu kendisinden önce, çalışma ilişkilerine yönelik yapılmış olan ulusal düzenlemelerden ayıran en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun formunda ortaya çıkmış olması

Bireysel ve toplu iş ilişkilerine yönelik bütüncül bir yaklaşımın ürünü olması

Bireysel iş ilişkilerini sözleşme düzeni içerisinde ele alması

İş ilişkilerinin düzenlenmesinde uzlaştırmacı metodlar benimsemesi

İş uyuşmazlıklarına alternatif çözüm yolları getirmesi

Açıklama:

1936 tarihli İş Kanunu bireysel ve toplu iş ilişkilerine yönelik bütüncül düzenlemeleriyle dönemin en önemli hukuksal metni olma niteliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

1936 tarih ve 3008 Sayılı İş Kanunu'nun çıkarılması ile Devletçi iktisat politikaları arasındaki ilişki aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru tarif edilmiştir.

Devletçilik ile birlikte kamu alanında artan istihdam ve üretim ölçeklerinin genel olarak büyümesi İş Kanunu'nu gerekli kılmıştır.

Devletçi iktisat politikaları İş Kanunu ile kurulan yeni sanayi ilişkileri düzlemi ile mümkün hale gelmiştir.

İş Kanunu'nun çıkması ile birlikte devletçi iktisat politikalarının uygulanması sona ermiştir.

Devletçi iktisat politikaları çerçevesinde kurulan kuruluşlar İş Kanunu ile özel sektöre aktarılmıştır.

İş Kanunu, sanayi sektöründe temel politikanın devletçi iktisat politikası olacağını hükme bağlamıştır.

Açıklama:

Türkiye’nin sanayileşme sürecinde ücretli kesimin niceliğinde artışlar olurken, işletme ölçeklerinde de ciddi bir büyüme meydana gelmiştir. Devletçi dönemde bu eğilim daha da artmış, kamu işletmelerinin ölçeklerinin çok daha büyük olması, işçilerin büyük işletmelerde yoğunlaşması sonucunu doğurmuştur. Gerek işçi sayısındaki artış, gerekse bu yoğunlaşma, iş ilişkilerini ağırlıklı olarak bireysel alandan toplu alana kaydırırken, ortaya çıkan veya çıkması muhtemel sorunlar, bu alanın düzenlenmesi gerekirliğini artırmştır. İş Kanunu’nun çıkarılması üzerinde; işçi kesiminin niceliğinin artması yanında, büyük kuruluşlarda ve özellikle kamu kuruluşlarında toplulaşması da etkili olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 73

1936 tarih 3008 Sayılı İş Kanunu toplu iş uyuşmazlıklarının çözümünde nasıl bir sistem belirlemiştir?

Yargısal Sistem

Zorunlu Tahkim

İhtiyari Arabuluculuk

Toplu Sözleşme

Zorunlu Arabuluculuk

Açıklama:

İş Kanunu, grev-lokavt yasağı ve hakem kurullarına ilişkin düzenlemeleriyle, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü konusunda zorunlu tahkim sistemini getirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Aşağıdaki düzenlemelerden hangisi ile sendika kurulması yasaklanmıştır?

İş Kanunu (1936)

Milli Korunma Kanunu (1940)

Cemiyetler Kanunu (1938)

Borçlar Kanunu (1926)

Medeni Kanun (1926)

Açıklama:

1938 tarihli Cemiyetler Kanunu, sınıf esasına veya adına dayanan cemiyet kurma yasağıyla, sendikaların kurulmasını yasaklamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Ülkemizde sosyal güvenlik alanına ilişkin ilk düzenlemelerden olan Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi hangi tarihte çıkarılmıştır?

1919

1920

1921

1923

1936

Açıklama:

Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi 1923 yılında çıkarılmıştır. Amele Birliği ve İhtiyat ve Teavün Sandıkları Talimatnamesi ile Amele Birliği adıyla bir kuruluş oluşturulmuştur. Talimatname’de, her madende bir ihtiyat ve teavün sandığı kurulacağı ve bunların tümünün Amele Birliği adını alacağı belirtilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

1926 tarihli Borçlar Kanunu'nun sosyal güvenlik alanında hukuk sistemimize getirdiği en önemli yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

İhtiyat ve teavün sandıklarının kurulması

Hafta tatilinin pazar gününe alınması ve resmi tatil günlerinin hükme bağlanması

İşçiye yargı yolu ile hak arama yolunun açılması

işverenin iş kazalarına karşı gerekli koruyucu önlemleri almakla mesul kılınması

belirli sayıda işçi çalıştıran işverenlere; hastalık, kaza ve analık hallerinde işçilere sağlık yardımları yapılması konusunda yükümlülükler getirilmiş olması

Açıklama:

Sosyal güvenlik alanında çok sınırlı düzenlemeler yapan Borçlar Kanunu ise sosyal güvenliğin temel ilkelerinden biri olan “zorunluluk”a dayalı düzenlemeler olmamakla birlikte, işçiler yararına bazı koruyucu hükümler içermektedir. Yapılan düzenlemelerle, işçinin yargı yoluyla hak arayabilmesine ve tazminat alabilmesine ilişkin hükümler getirilmiştir. Ancak, Borçlar Kanunu’nun sosyal güvenliğe ilişkin en önemli hükümleri, işverenin iş kazalarına karşı gerekli koruyucu önlemleri almasına ilişkindir. Böylece, işveren iş kazalarına karşı gerekli önlemleri almaya yöneltilmektedir ve bu önlemleri almadığı takdirde, kazadan kaynaklanan zararları tazmin etmekle yükümlü tutulmuştur

Doğru Cevap: D

Soru 77

2. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’de gerçek ücretlerin neredeyse yarı yarıya düşüş göstermesi aşağıdakilerden hangisinin doğrudan sonucudur?

Savaş öncesindeki aşırı birikim koşullarının, kısıtlı ticaret ortamına uyum sağlayamaması

Dış satım olanaklarının azalması ile birlikte iç pazarda bir talep yetersizliğinin ortaya çıkması

Ödemelerde ayni unsurların nakdi unsurların önüne geçmesi

Ücretlerin nakit para yerine hazine bonosu ile ödenmesi

Savaş yıllarında yüksek oranlı enflasyon sorununun ortaya çıkması

Açıklama:

Genel çizgileriyle ücretler 1934’e kadar artarken, 1934-1936 dönemi gerçek ücretlerin düştüğü bir dönem olarak belirginleşmektedir. 2. Dünya Savaşı’nın etkilerinin hissedilmeye başlandığı 1939’dan sonra ise 1944-1945 yıllarına kadar süren bir gerileme sürecine girilmekte, gerçek ücretler yarı yarıya düşmektedir. Bu düşme üzerinde, savaş yıllarında ortaya çıkan yüksek oranlı enflasyon etkili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 78

İş Kanunu'nda (1936), hükme bağlanan ve dönemin koşulları nedeniyle uzunca bir süre fiilen uygulamaya girmeyen asgari ücret fiilen hangi tarihte uygulanmaya başlanmıştır?

1939

1943

1945

1946

1951

Açıklama:

2. Dünya Savaşı yıllarında, sınırlı olmakla birlikte, ücret düzeyleri üzerinde etkili olabilecek bazı oluşumlar vardır. İK’nda yer alan asgari ücret belirlenmesi bunlardan biridir. Ancak, yasada yer alan bu ilke dönem içerisinde uygulamaya geçirilemediğinden ve bunun için 1951 yılını beklemek gerektiğinden; inceleme dönemimiz içerisinde asgari ücret belirlemelerinin ücret düzeyleri üzerinde herhangi bir etkisi olmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 79

İş Kanunu'nda (1936) haftalık çalışma süresi kaç saat olarak belirlenmiştir?

Açıklama:

İK haftalık çalışma sürelerini istisnalar dışında 48 saat olarak belirlemiştir. Ancak, İK’nun yürürlüğe girmesinden sonraki dönemlere ilişkin olarak değişik yöreler ve işkolları itibariyle yapılan gözlemler, yasanın bu konudaki belirlemelerine sıklıkla uyulmadığını ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi 1936 tarih ve 3008 sayılı İş Kanunu sistematiği içerisinde çalışma ilişkilerinin belirleyici aktörü rolünü üstlenmektedir?

İK, haftalık çalışma sürelerini kaç saat olarak belirlemiştir?

Açıklama:

İK, haftalık çalışma sürelerini 48 saat olarak belirlemiş ve bunun istisnalarını da koymuştu. Ancak, fiili açıdan bakıldığında, uygulamayla ilgili sorunların başında çalışma sürelerinin geldiği görülmektedir. Bunda, Milli Korunma Kanunu’nun
ciddi rolü olmuştur. Kanun uyarınca çıkartılan kararnamelerle, çalışma hayatına ilişkin diğer düzenlemeler yanında, İK’nun çalışma süresine ilişkin hükmüne önemli istisnalar getirilmişti. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Kamu kesiminde memur statüsünde çalışanların sosyal güvenliğine ilişkin kurulan Emekli Sandığı hangi tarihte açılmıştır?

1945

1946

1948

1950

1952

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 20

Türkiye'de 1950-1960 dönemleri arasında imalat sanayi ile tarım kesimi arasındaki yaklaşık %50 oranındaki ücret farklılığı da, yıldan yıla küçük değişiklikler olmakla birlikte, dönem boyunca varlığını korumaktadır.
Bu bilgiye göre iki sektör arasındaki ücret farklılığının en temel sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Çalışan sayısı farklılıkları

Devletin destek farklılıkları

İç piyasadaki talep farklılıkları

İş gücü farklılıkları

Verimlilik farklılıkları

Açıklama:

Türkiye'de 1950-1960 dönemleri arasında imalat sanayi ile tarım kesimi arasındaki yaklaşık %50 oranındaki ücret farklılığı da, yıldan yıla küçük değişiklikler olmakla birlikte, dönem boyunca varlığını korumaktadır. Burada ücret farklarını açıklayıcı faktör, kuşkusuz sektörler arasındaki verimlilik farklılıklarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi DP'nin 1949 yılındaki kongresinde çalışma ilişkilerine yönelik eklenen düzenlemelerden biridir?

Grev hakkı

Ücresiz tatil ve izinler

Sosyal sigortalarda kesintiler

Toplu sözleşmelerin askıya alınması

Sendika kurmanın yasaklanması

Açıklama:

DP programında, "işçilerin, çiftçilerin, tüccar ve sanayicilerin, serbest meslekler mensuplarının, memur ve muallimlerin, yüksek öğretim talebesinin meslekî içtimaî ve iktisadî maksatlarla cemiyetler, kooperatifler ve sendikalar kurmalarını gerekli buluyoruz." ifadesi yer almaktadır. Daha 1946 yılında sınıf esasına veya adına dayanan dernek kurma yasağı yürürlükte iken konan bu ilke önemlidir. Partinin 1949 yılındaki Kongresinde programa eklenen grev hakkı, sosyal sigortalar ile ücretli tatil ve izinlere ilişkin eklemeler de önemlidir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de çok partili dönemde kadın işgücünün en çok bulunduğu meslek gruplarından biri değildir?

Hizmetle ilgili meslekler

Büro ile ilgili meslekler

Tarımla ilgili meslekler

Sanatkârlar, imalât ve tamirat işçileri

Satışla ilgili meslekler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 26

Türkiye Çalışma Bakanlığı hangi yılda kurulmuştur?

1945

1948

1950

1955

1960

Açıklama:

Çalışma ilişkileri alanının giderek gelişmesi, devletin bu alana yönelik bağımsız bir örgütlenmesini de gerekli kılmıştır ve 7 Haziran 1945’te Çalışma Bakanlığı kurulmuştur. Bakan olarak Dr. Sadi Irmak atanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Çok partili dönemde 1946 yılında hangi kanunda yapılan değişiklikle Türkiye’de sendika yasağı rejiminden sendika özgürlüğü rejimine geçilmiştir?

İş Kanunu

Sosyal Sigortalar Kanunu

Sendikalar Kanunu

Cemiyetler Kanunu

Grev ve Lokavt Kanunu

Açıklama:

1938 tarihli Cemiyetler Kanunu, çıkarıldığı dönemin koşullarına uygun olarak otoriter bir karakter taşımaktaydı. Yasa, cemiyetlerin kuruluşları konusunda bir ön izin sistemi getiriyor, faaliyetleri konusunda idari makamlara geniş yetkiler tanıyor ve belirli tür cemiyetlerin kurulmasını yasaklıyordu. Yasanın “Aile, cemaat, ırk, cins ve sınıf esasına veya adına dayanan” cemiyetler kurulamayacağını öngören hükmü uyarınca da, sınıf esasına dayanan cemiyetler olan sendikaların kurulması olanağı ortadan kaldırılıyordu. Türkiye’nin değişen koşulları, 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde yaşanan iç ve dış gelişmeler ve bu çerçevede çok partili hayata geçiş süreci, bu yasada değişiklikler yapılmasını zorunlu kılıyordu. 1946 yılında Cemiyetler Kanunu’nda değişiklikler yapıldı ve bazı tür cemiyetlerin kurulmasına ilişkin yasaklar kaldırıldı. Bunlar arasında “sınıf esasına veya adına dayanan” cemiyet kurma yasağı da vardı ve bu değişiklikle, sendikaların kurulmasının önündeki yasal engel kaldırılmış oluyordu. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi 1947 tarihli Sendikalar Kanunu'nun sendikaların faaliyet alanlarına ilişkin getirdiği kısıtlamalardan biridir?

Siyasetle, siyasi propaganda ve siyasi yayın faaliyetleriyle uğraşmama

Üyeleri adına genel sözleşmeler imzalayamama

Umumi sözleşme yapamama

Sınırlı alanlarda girişim ve faaliyetlerde bulunabilme

Uluslararası teşekküllere katılamama

Açıklama:

Yasa, işçi ve işveren sendikalarının faaliyet alanlarını düzenlerken; tüzel kişi olarak genel hükümlere göre sahip oldukları yetkiler dışında, çeşitli girişim ve faaliyetlerde bulunabileceklerini belirtmekte ve geniş biçimde düzenlenen bu faaliyetler arasında, “üyeleri adına genel sözleşmeler akdetmek” de bulunmaktadır. Böylece Borçlar Kanunu’nda yer alan umumi mukavele yapma hakkı, sendikalara da tanınmış olmaktadır.SK’nun en önemli düzenlemelerinden biri, siyasal faaliyetlerle ilgilidir ve sendikaların “siyasetle, siyasi propaganda ve siyasi yayın faaliyetleriyle iştigal” edemeyecekleri “ve herhangi bir siyasi teşekkülün faaliyetlerine vasıta” olamayacakları hükme bağlanmaktadır. Sendikalar “milliyetçiliğe ve mili menfaatlere aykırı hareket” de edemeyeceklerdir. meslekî teşekküllerin uluslararası kuruluşlara üyelikleri konusu düzenlenirken de, “Bakanlar Kurulu kararıyla her türlü milletlerarası teşekküllere iştirak” edebilecekleri belirtilmektedir. Böylece, üyelik konusu, hükümet tarafından verilecek ön izne bağlanmış olmaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi 1950'li yıllarda İş Kanunu kapsamına alınmıştır?

Tekstil çalışanları

Turizm çalışanları

Basın çalışanları

Madenciler

Devlete ait kuruluşlarda çalışanlar

Açıklama:

İK, sadece bedenen veyahut bedenen ve fikren çalışanları kapsamına almış, sadece fikren çalışanları kapsam dışında bırakmıştı. Bu belirleme ile kapsam dışında kalan bir kesim de basın çalışanlarıydı. 1952 tarihinde kabul edilen Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki İlişkilerin Tanzimi Hakkında Kanun ile bu faaliyet kolunda çalışanlar, koruyucu mevzuat içerisine alındılar. Öte yandan, deniz işlerinde çalışanlar da İK kapsamı dışında bırakılmışlardı. 1954 tarihinde kabul edilen Deniz İş Kanunu ile bu faaliyet kolunda çalışanlar da koruyucu mevzuat içerisine alındılar. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

1954 yılında yasayla zorunlu kılınan öğle dinlenmesi uygulaması en az kaç nüfuslu şehir ve kasabalarda geçerliydi?

2 bin nüfuslu

4 bin nüfuslu

6 bin nüfuslu

8 bin nüfuslu

10 bin nüfuslu

Açıklama:

1954 tarihinde çıkarılan Öğle Dinlenmesi Kanunu’nun çıkarılış tarihi üzerinde, 2 Mayıs 1954 tarihinde yapılacak genel seçimler etkili olmuştur. Yasanın düzenlemelerine göre, “Nüfusu onbin ve daha fazla olan şehir ve kasabalardaki fabrika, imalâthane, mağaza, dükkân, yazıhane, büro ve bunların benzerleriyle bilûmum ticari ve sınai müesseselerde çalıştırılan işçilere ve diğer müstahdemlere bir saatten aşağı olmamak üzere öğle dinlenmesi verilmesi mecburiyeti” getiriliyordu. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi 1946-1960 döneminde Türkiye'de kadın işgücünün en çok bulunduğu meslek kategorilerinden biridir?

Sanatkarlar

Nakliyecilik

Madencilik

Taş çıkarma

Satıcılık

Açıklama:

Şu meslek grupları, kadın işgücünün en çok bulunduğu kategorilerdir:
Tarımla ilgili meslekler;
Teknik elemanlar, serbest meslek sahipleri ve bununla ilgili meslekler;
Sanatkârlar, imalât ve tamirat işçileri;
müteşebbisler, idareciler ve büro ile ilgili meslekler;
Hizmetle ilgili meslekler.
Sanatkarlar

Doğru Cevap: A

Soru 32

Çalışma Bakanlığı hangi yıl kurulmuştur?

1944

1945

1946

1947

1950

Açıklama:

Çalışma Bakanlığı, 7 Haziran 1945’te kuruldu ve Bakan olarak Dr. Sadi Irmak atandı. Bakanlık ilk zamanlarında bina, para, kadro vb. açılardan sıkıntı çekmiş,
zaman içerisinde bu eksikliklerini tamamlayarak çalışmalarını sürdürmüştür.

Doğru Cevap: B

Cemiyetler Kanunu
Sendikalar Kanunu
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu

Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de işçi örgütlenmelerinin hukuksal boyutlarını düzenleyen ilk yasal düzenlemelerdendir?

I ve II

I, II ve III

Yalnız II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Çalışma yaşamına yönelik işçi örgütlenmelerinin iki temel ayağı, 1946 Cemiyetler Kanunu değişikliği ve 1947 tarihli İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun’dur.
Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu işçi örgütlenmelerini dolaylı olarak etkileyebilir ancak ilk kanunlardan olamadığı gibi, doğrudan işçi örgütlenmeleri ile ilgili değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

2. dünya savaşı sonunda ortaya çıkan siyasal ortam.
Milletlerarası Çalışma Teşkilatına üye olmaktan doğan sorumluluklar.
2. Dünya Savaşını kazanan güçlü devletlerin baskıları.
2. Dünya Savaşı sürecinde ve sonunda başlatılan geniş alanlı sosyal politika çalışmaları.

Yukarıdakilerden hangileri 1947 yılında Sendikalar Kanunu'nun çıkalarılmasına etki eden en önemli dışsal koşullardandır?

I, II, III ve IV

I ve IV

II ve III

I, II ve IV

I ve III

Açıklama:

2. Dünya Savaşı sonrasında dünyada oluşan siyasal ortam Türkiye’yi de etkilemiş ve yasanın
çıkarılışı ile temel düzenlemelerinde yansımasını bulmuştur. Bu ortam, Türkiye’de siyasal alanda çok
partili yaşama geçişi ve çalışma ilişkileri alanında uluslararası normlara daha yakın düzenlemeler yapılmasını kolaylaştırmıştır.

2. dünya savaşı sonunda ortaya çıkan siyasal ortam.
Milletlerarası Çalışma Teşkilatına üye olmaktan doğan sorumluluklar.
2. Dünya Savaşı sürecinde ve sonunda başlatılan geniş alanlı sosyal politika çalışmaları.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi 1947 yılında çıkarılan Sendika Kanunun getirdiği düzenlemelerdee değildir?

Sendikalar, Bakanlar Kurulu kararıyla her türlü milletlerarası kuruluşa dahil olabilirler.

Sendikalar, milliyetçiliğe ve mili menfaatlere aykırı hareket edemezler.

Sendikalar, herhangi bir siyasi kuruluşun faaliyetlerine aracı olamazlar.

Sendikalar; siyasetle, siyasi propaganda ve siyasi yayın faaliyetleriyle iştigal edemezler.

Çalışanların sendikalara üye olması için bulunduğu il veya ilçedeki mülki amirinin izni gereklidir.

Açıklama:

SK’nun en önemli düzenlemelerinden biri, siyasal faaliyetlerle ilgilidir ve sendikaların “siyasetle, siyasi propaganda ve siyasi yayın faaliyetleriyle iştigal” edemeyecekleri “ve herhangi bir siyasi teşekkülün faaliyetlerine vasıta” olamayacakları hükme bağlanmaktadır. Sendikalar “milliyetçiliğe ve mili menfaatlere aykırı hareket” de edemeyeceklerdir. meslekî teşekküllerin uluslararası kuruluşlara üyelikleri konusu düzenlenirken de, “Bakanlar Kurulu kararıyla her türlü milletlerarası teşekküllere iştirak” edebilecekleri belirtilmektedir. Böylece, üyelik konusu, hükümet tarafından verilecek ön izne bağlanmış olmaktadır.
"Çalışanların sendikalara üye olması için bulunduğu il veya ilçedeki mülki amirinin izni gereklidir." şeklinde bir kanunun maddesi 1947 yılında çıkarılan Sendikalar kanununda yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Ülkenin sosyo-ekonomik, siyasal ve kültürel Koşulları
Çalışma hayatında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler
Mevzuat ve yönetimin uygulamaları
Sendikal hareketlerin liderlik ve kadro sorunları

Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de sendikal hareketlerin gelişimi üzerinde etkili olan faktörlerdir?

I, II ve III

II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I ve III

Açıklama:

Dönem içerisinde sendikal hareket ilk örgütlenme çalışmaları dışında, güç kazanıp çalışma
koşulları üzerinde çok etkili olamazken, şüphesiz bu olgu üzerinde etkili olan çok sayıda toplumsal
etmen bulunmaktadır. Bunlar başlıklar halinde şunlardır:

Ülkenin Sosyoekonomik, Siyasal ve Kültürel Koşulları

Mevzuat ve Yönetimin Uygulamaları

Sendikaların Denetimi

İşverenlerin Sendikal Harekete Karşı Tavrı

Sendikal Hareketin Liderlik, Kadro, Eğitim ve Mali Sorunları

Ülkenin sosyo-ekonomik, siyasal ve kültürel Koşulları
Mevzuat ve yönetimin uygulamaları
Sendikal hareketlerin liderlik ve kadro sorunları

Doğru Cevap: C

Soru 46

1950'li yıllarda iş uyuşmazlıklarının hukuki yollardan çözümüne ilişkin ortaya çıkan en önemli gelişime aşağıdakilerden hangisidir?

İş mahkemeleri kanununun çıkarılması.

Çalışma Bakanlığının kurulması

İş ve İşçi Bulma Kurumunun kurulması

Dünya Ticaret Örgütüne üye olunması

Ombudsman sisteminin hayata geçirilmesi

Açıklama:

Çalışma ilişkilerinin kurumsallaşması sürecinde ortaya çıkan gelişmelerden biri de, iş uyuşmazlıkla-
rının barışçı yollarla çözümüne ilişkindir. Hakem kurulları yanında, sadece iş uyuşmazlıklarının çözümüyle görevli ihtisas mahkemelerinin ortaya çıkması ve bunların oluşumunda işçi ve işveren temsilcilerine yer verilmesi, uyuşmazlıkların kısa sürede ve pratik bir biçimde çözülmesinin bir gereği olarak düşünülmüştür. Türkiye’de de, İK nihai düzeyde toplulukla iş uyuşmazlıklarının hakem kurulları, tek başlı iş uyuşmazlıklarının ise mahkemeler yoluyla çözümünü öngörmüştü. Ancak, bunu izleyen yıllarda uygulama değişik nedenlerle aksamış, sorunun çözümü için özel iş mahkemeleri kurulması düşünülür olmuştu. Sorunları ortadan kaldırmak üzere 1950 tarihinde İş Mahkemeleri Kanunu çıkarıldı ve hak uyuşmazlıklarının çözümünü kolaylaştırmak amacıyla özel mahkemeler kurulması olanaklı hale geldi.
1950 tarihli İş Mahkemeleri Kanunu

Doğru Cevap: A

Soru 47

1940-1950 Döneminde Nominal ücretler Gerçek ücretler (1948 fiyatlarıyla) (İmalat Sanayii ve Tarım, TL./Ay)

Bu tabloya göre Türkiye'de işçi ücretlerinin 1948'e kadar sürekli düşmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Türkiye'de tek partili bir sistemin var olması.

O dönemde devletçi ekonomik polatikalarının uygulanması.

Dışa kapalı ekonomik bir modelin var olması.

2. Dünya Savaşı’nın Türkiye üzerindeki etkileri.

Birinci Dünya Savaşı sonrası sanayileşme hedefleri kapsamında düşük ücret politikalarının uygulanması.

Açıklama:

İşçi ücretlerinin 1948'a kadar sürekli düşmesinin temel nedeni 2. Dünya Savaşı’nın Türkiye üzerindeki etkileridir. Ancak 2. Dünya Savaşı bittikten sonra ücretlerde artış yaşanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

1947 tarihli Sendikalar Kanunu hangi yıla kadar yürürlükte kalmıştır?

1963

1960

1950

1961

1978

Açıklama:

1963

Doğru Cevap: A

Soru 49

Seçeneklerden hangisi kadın işgücünün en çok bulunduğu kategoriler arasında yer almaz?

hizmetle ilgili meslekler

imalât ve tamirat işçileri

nakliyat ve muhaberat ile ilgili meslekler

tarımla ilgili meslekler

idareciler ve büro ile ilgili meslekler

Açıklama:

nakliyat ve muhaberat ile ilgili meslekler

Doğru Cevap: C

Soru 50

Çok Partili Dönem'de kadın işgücüne ilişkin ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kadın işgücünün dağılımında tarımın tümüyle belirleyici bir ağırlığa sahiptir.

Kadın ve çocuk işçilerin oranlarında zaman içerisinde meydana gelen değişmeler, özellikle de 2. Dünya Savaşı döneminde yaşanan gelişmelerin bir uzantısıdır.

Kadın işgücü açısından işverenlik minimum düzeydedir.

1955 yılı itibariyle kadın işgücünün %91,43’ü ücretsiz aile işçilerinden oluşmaktadır.

Kadın işgücü açısından ücretlilik maksimum düzeydedir.

Açıklama:

Kadın işgücü açısından ücretlilik maksimum düzeydedir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Çalışma Bakanlığı hangi tarihte kurulmuştur?

1940

1945

1932

1936

1960

Açıklama:

1945

Doğru Cevap: B

Soru 52

Türkiye’de sendika özgürlüğü rejiminden sendika
hakkı rejimine geçiş hangi gelişmeyle gerçekleşmiştir?

1961 Anayasası ile

Çalışma Bakanlığının kurulması ile

1938 tarihli Cemiyetler Kanunu ile

1947 yılında 5018 sayılı Sendikalar Kanunu’nun çıkarılması ile

1936 tarihli İş Kanunu ile

Açıklama:

1947 yılında 5018 sayılı Sendikalar Kanunu’nun çıkarılması ile

Doğru Cevap: D

Soru 53

İş Mahkemeleri Kanunu hangi tarihte çıkarılmıştır?

1943

1932

1961

1945

1950

Açıklama:

1950

Doğru Cevap: E

Soru 54

İşçilere Hafta Tatili ve Genel Tatil Günlerinde Ücret Ödenmesi Hakkında Kanun hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

1952

1951

1950

1936

1961

Açıklama:

1952

Doğru Cevap: A

Soru 55

Deniz İş Kanunu (1954) ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasanın çıkış tarihi üzerinde 1954 yılında yapılan genel seçimler etkili olmuştur.

1954 tarihinde kabul edilen Deniz İş Kanunu ile bu faaliyet kolunda çalışanlar koruyucu mevzuat içerisine alındılar.

Nihai biçimiyle, yasa tüm deniz işçilerini kapsamına almamakta, ticaret gemilerinin tonajı itibariyle sınırlamalar yapmaktadır.

Deniz İK, genel çalışma süresini daha çok büro ve hizmet kategorilerinde çalışanlardan oluşan bir grup dışında, haftada 50 saat olarak belirlemektedir.

Kanun, gemiadamlarının değişik sigorta kollarına ilişkin olarak çıkarılan kanunlara tâbi olacağını ve 5018 sayılı Kanun hükümleri dâhilinde sendikalar kurabileceğini de hükme bağlamıştır.

Açıklama:

Deniz İK, genel çalışma süresini daha çok büro ve hizmet kategorilerinde çalışanlardan oluşan bir grup dışında, haftada 50 saat olarak belirlemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Hastalık ve Analık Sigortası Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?

1950

1949

1932

1936

1957

Açıklama:

1950

Doğru Cevap: A

Soru 57

T.C. Emekli Sandığı hangi tarihte kurulmuştur?

1937

1932

1950

1952

1949

Açıklama:

1950

Doğru Cevap: C

Soru 58

1 Ocak 1950’de yürürlüğe giren yasa ile kurulan...................ile birlikte, memurların sosyal güvenlikleri tek çatı altında bütüncül bir çözüme ulaştırılmış oldu.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

SSK

BAĞKUR

Emekli Sandığı

Çalışma Bakanlığı

OYAK

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sosyal güvenlik hizmetlerinin gelişmesinde nihai beliryeci gelişmelerdendir?

Ülkeninin iktisadi olanaklarının artması.

İşçi sayılarının artması.

Ülkede işle ilgili kazalarda artış yaşanması.

Ülkenin demokratik bir siyasal ortamının olması.

Ülkenin liberal ekonomik ve politik sisteme dahil olması.

Açıklama:

Türkiye’de sosyal güvenlik uygulamaları, her ülkede olduğu gibi, hem kapsanan toplum kesimleri ve kişiler, hem de sağlanan hizmetler itibariyle tedrici bir gelişme göstermiştir. İktisadi açıdan değerlendirildiğinde, sosyal güvenlik hizmetlerinin gelişmesinde nihai belirleyici, ülkenin iktisadi olanaklarının artmasıdır. Ulusal gelirdeki artışlar, potansiyel olarak sosyal güvenliğe ayrılabilecek fonların da fazlalaşması anlamına gelmektedir. Sosyal güvenlik kurumlarının oluşturulması ile yönetiminin büyük ölçüde bir kamu hizmeti olarak yerine getirildiği göz önüne alınırsa kamu fonların oluşumunun ve sürekliliğinin sağlanması önemli bir gerekirliktir.
Ülkeninin iktisadi olanaklarının artması.

Doğru Cevap: A

Soru 60

İşçilere Hafta Tatili ve Genel Tatil Günlerinde Ücret Ödenmesi Hakkında Kanun
Deniz İş Kanunu
Yıllık Ücretli İzin Kanunu
Devlet Denetleme Kurulu Kurulması Hakkında Kanun

Yukarıdakilerden hangileri 1947 - 1960 yılları arasında çıkarılan iş hayatını düzenleyen kanunlardandır?

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I ve III

II ve IV

Açıklama:

Devlet Denetleme Kurulu Kurulması Hakkında Kanun 1947 - 1960 arasında değil, 1 Nisan 1981 tarihde kurulmuştur. Temel amacı; yönetimin hukuka uygunluğunu, düzenli ve verimli işleyişini denetlemek ve sağlamaktır.

İşçilere Hafta Tatili ve Genel Tatil Günlerinde Ücret Ödenmesi Hakkında Kanun
Deniz İş Kanunu
Yıllık Ücretli İzin Kanunu

Doğru Cevap: C

Soru 61

İkinci Dünya Savaşı sonrası baş gösteren uluslararası liberalleşme dalgasının Türkiye iktisadi sistemindeki etkileri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Uluslararası pazarların genişlemesine karşı ticaret sermayesine yönelik korumacı önlemler benimsenmiştir.

Gelişmekte olan sanayi üretimini rekabete karşı korumak için devletçi ekonomik politikalar kuvvetlendirilmiştir.

Ekonomide özel sermaye ve dışa açılma eğilimleri kuvvetlenmiş, korumacı politikalarda gevşeme görülmeye başlanmıştır.

Liberalleşmenin etkilerine karşı korporatist ekonomik politikalar benimsenmiştir.

Finans hareketlerinin uluslararası düzeyde artması ve hızlanmasına paralel olarak, ulusal sermayenin ağırlığı para sermayeden sanayi sermayesine kaymıştır.

Açıklama:

2. Dünya savaşı sonrası liberalleşme dalgalarının uluslararası alanda yayılması ile birlikte Türkiye, 1930’lu yıllardan bu yana sürdürdüğü korumacı, kapalı iktisat politikalarından dışa açık politikalara geçti. 1946’dan başlayarak, daha önceki yıllardaizlenen kapalı ve korumacı iktisat politikalarının yerini; ithalatın serbestleştirildiği, dış yardım, dış kredi ve yabancı sermaye hareketlerinin yoğunlaştığı yeni bir dönem aldı.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Türkiye'de 1950-1962 döneminde, tarım-dışı istihdam içerisinde, kamu kesimi istihdamının payı %20,46’dan %19,64’e düşmesi, kamu kesiminin ücretliler içerisindeki payının ise imalât sanayiinin tümü itibariyle 1950-1963 döneminde %33’ten %31’e düşmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Türkiye'de ekonomisinde liberalleşme teamüllerinin görülmeye başlanması

Türkiye ekonomisinde radikal bir küçülmenin gözlenmesi

Kamuya ait iktisadi birimlerde teknoloji yoğun bir üretime geçilmesi

Kamu sektörünün ekonomi içerisindeki ağırlığını kaybetmesi

Sermayenin yurt dışına hareket ediyor olması

Açıklama:

Dönemin iktisadi gelişmeleri, öncelikle iktisadi büyüme ve bunun bir göstergesi olarak GSMH’daki gelişmeler itibariyle değerlendirilmelidir. 1938 yılı 100 kabul edilirse, sabit fiyatlarla milli gelir 1945 yılında 77’ye düşmüştü. Bu, 2. Dünya Savaşı’nın Türkiye ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileriyle açıklanabilecek bir durumdu. Daha sonra artış eğilimi içerisine giren milli gelir indeks rakamı, 1950 yılında 121’e çıkmıştı. 1950-1960 döneminde ise yaşanan dönemsel sıkıntılara karşın milli gelirde ciddi bir artış sağlanmıştır.
Aynı dönemin bir diğer özelliği olan liberalleşme teamülleri ise kamu sektörünün radikal bir biçimde küçülmesi ile sonuçlanmasa bile, ekonomi politikalarının kamu ağırlıklı niteliğinde bir gerileme ile sonuçlanmış ve bunun sonucu da kamu sektöründe , özel sektöre oranla, ölçülebilir; fakat yine de küçük bir gerileme biçiminde kendini göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

1950 ve 60'lı yıllarda kadınların iş gücüne katılma oranında görülen düşüşün sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

İç göçlerle kırsaldaki iş gücünün yer değiştirmesi

Sanayi sermayesinin özel sektörün elinde birikmesi

İthal ikameci üretim modellerinin uygulanması

Küçük tarımsal işletmelerin artması

İş gücünün uluslararası bir hareketlilik kazanması

Açıklama:

Dönem içerisinde kadınların işgücüne katılma oranı, büyük ölçüde iç göçlere bağlı olarak düşme göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Çalışma ilişkilerini düzenlemek için devlet tüzel kişiliği içinde uzmanlaşmış bir organ olarak "Çalışma Bakanlığı" hangi tarihte kurulmuştur?

1945

1946

1950

1952

1957

Açıklama:

Çalışma ilişkileri alanının giderek gelişmesi, devletin bu alana yönelik bağımsız bir örgütlenmesini de gerekli kılmış ve 1945’te Çalışma Bakanlığı kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Türkiye'de 1938 tarihli Cemiyetler Kanunu ile girilen sendika yasağı rejiminden sendika özgürlüğü rejimine hangi tarihte geçilmiştir?

1945

1946

1947

1948

1949

Açıklama:

1938 tarihli Cemiyetler Kanunu’nda yer alan “sınıf esasına veya adına dayanan” cemiyet kurma yasağının 1946’da kaldırılmasıyla, Türkiye’de sendika yasağı rejiminden
sendika özgürlüğü rejimine geçilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

1947-1960 döneminde, çerçevesini İK ile SK’nun çizdiği toplu iş ilişkileri alanı uygulama
ile de kontrol altında tutulmaya çalışılırken ve cemiyetlerin faaliyetlerini sınırlandırıcı yasalaştırma çalışmaları devam ederken bireysel iş ilişkileri alanında çalışanları koruyucu hukuksal düzenlemeler yapılmakta olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Korporatist ekonomi politikalarının benimsenmesi

İç pazarda alım gücünün yükseltilmesinin amaçlanması

Dış satım için gerekli olan nitelikli iş gücü arayışı

Çalışan kesimlerin çok partili hayat ile birlikte politik etkilerinin artması

Kamu sektörünün özel sektör ile rekabet etme arayışı

Açıklama:

Çok partili yaşama geçilmesi ile birlikte oy potansiyelleri önem kazanan çalışan kesimler iktidar için rekabet eden siyasi partilerin ilgi alanına girmiş ve buna bağlı olarak söz konusu kesimlere yönelik "birey merkezli" koruyucu-iyileştirici pratiklerin gelişimi ile normların ihdası söz konusu olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 67

1956’da kabul edilen 6734 sayılı yasa ile işçilere tatil günlerinde çalışma karşılığı beklenmeden ödenen ücretin oranı ne olarak belirlenmiştir?

Günlük ücretin %25'i

Günlük ücretin %50'si

Günlük ücretin %100'ü

Günlük ücretin %125'i

Günlük ücretin %150'si

Açıklama:

DP Programı’nda yer alan sosyal hedefler doğrultusunda, 1950-1960 döneminde yasalar yoluyla diğer çalışma koşulları yanında, tatiller ve tatil günlerinde ödenecek ücretler ve oranlarıyla ilgili düzenlemeler de getirildi. 1951’de kabul edilen ve 1952’de yürürlüğe giren İşçilere Hafta Tatili ve Genel Tatil Günlerinde Ücret Ödenmesi Hakkında
Kanun bunlardan biridir.
Kanunun düzenlemelerine göre, İK’nun uygulanmakta olduğu iş yerlerinde, günlük iş müddetlerine uygun olarak haftanın altı gününde muntazaman çalışmış olan işçilere işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın yarım gündelik ücret ödenecektir. Bunun yanı sıra, işçiler Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu’nda belirtilen genel tatil günlerinde çalışmadıkları takdirde, bir iş karşılığı olmaksızın o güne ait ücretleri yarım olarak, tatil yapmayarak çalıştıkları takdirde ise çalıştıkları bu günlere ait ücretleri %50 fazlasıyla ödenecektir. 1956’da kabul edilen 6734 sayılı yasa ise kanunun bazı maddelerini değiştirerek, işçilere tatil günleri için yapılacak ödemelerin oranlarını tama yükseltti

Doğru Cevap: C

Soru 68

Çok partili yaşma geçilen dönemde memurların sosyal güvenlikleri tek çatı altında bütüncül bir çözüme ulaştırılması aşağıdakilden hangisi ile mümkün olmuştur?

Türkiye'nin ekonomik olarak dışa açılması

İş Kanunu uyarınca sigorta kanunlarının çıkarılması

İşçi Sigortaları Kurumu'nun kurulması

T.C. Emekli Sandığı'nın Kurulması

İthal ikameci modelin benimsenmesi

Açıklama:

Kamu kesiminde memur statüsünde çalışanların sosyal güvenliğine ilişkin olarak ise 1949 yılında kabul edilen ve 1 Ocak 1950’de yürürlüğe giren yasa ile kurulan T.C. Emekli Sandığı ile büyük bir adım atıldı. Bu yasa ile daha önceki dönemlerde çıkarılmış olan yasalar, özellikle de 1930 tarihli Askeri ve Mülki Tekaüt Kanunu ile çeşitli özel emeklilik sandıkları yasaları yürürlükten kaldırıldı. Emekli Sandığı’nın işlerliğe kavuşmasından sonra, 1950-1960 döneminde kuruma tâbi olarak çalışan aktif sigortalıların sayısı %80 oranında artarak, 199.000’den 359.000’e ulaştı. Hizmetlerden yararlanan bağımlıların sayısı ise 614.000’den 1.178.000’e yükseldi.
Emekli Sandığı’nın kurulmasıyla, memurların sosyal güvenlikleri tek çatı altında bütüncül bir çözüme ulaştırılmış oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 69

1950'lerde liberalleşme dalgalarının Türkiye üzerinde etkilerini göstermeye başlamalarını takiben İktisadi devlet teşekkülleri (İDT) ile özel sektör kuruluşları arasındaki ilişki nasıl bir biçim edinmiştir?

İDT'ler özel sektöre devredilmiştir.

İDT'ler özel sektörü desteklemek amacıyla kullanılmıştır.

İDT'ler özel sektör kuruluşlarını devralmışlardır.

İDT'ler özel sektör tarafından desteklenmişlerdir.

İDT'ler özel sektörün rekabet baskısı altında küçülmüşlerdir.

Açıklama:

Gelişen özel kesimin iktisadi yaşamda daha fazla ağırlık talep eden söylemleri, Türkiye’nin çok partili yaşama geçiş sürecinde hem iktidar, hem de muhalefet partileri üzerinde etkili olmuştur. Özel teşebbüs yanlısı iktisadi politikalar daha 1950'li yıllarda iyice belirginlik kazanmaya başlayacaktır Ancak, özel teşebbüs lehindeki bu tercihe rağmen, Türk ekonomisinin özellikleri, her iki dönemde de devletin iktisadi yaşamdaki rolünü ciddi ölçüde sürdürmesini gerekli kılmıştır. Buna karşılık, İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT), daha önceki dönemlerden daha farklı bir biçimde ve özel sermayeyi daha çok desteklemek üzere kullanılacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi İK kapsamına giren işçi sayısındaki artışın, 1947 yılından 1960’a kadar %185, 1965’e kadar ise %274'e ulaşmasının temel nedenlerinden biridir?

Zanaatkar üretiminin yayılması

Tarımda küçük çiftçiye dayalı üretim modelinin son bulması

Ticaret sermayesinin hizmet sektörünün büyümesini tetiklemesi

Uluslararası sermaye hareketliğinin Türkiye üzerinde yoğunlaşması

Sanayileşme ile birlikte üretim ölçeklerinin büyümesi

Açıklama:

K kapsamına giren işçi sayısındaki artış, 1947 yılından 1960’a kadar %185, 1965’e kadar ise %274’tür. Bu gelişmenin temel nedeni, sanayileşme sürecinde ücretlilerin sayılarının artmasıdır. Bunun yanında, gelişme sürecinde işletme ölçeklerindeki büyüme de, kapsama giren işyeri ve işçi sayısını artırmış olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti'nin çalışma hayatıyla ilgili sahip olduğu eğilimlerden biri değildir?

İşçi-işveren ilişkilerinde işçi görüşlerine az önem verilmektedir.

Toplu iş ilişkileri alanındaki uygulamalar değerlendirildiğinde partinin otoriter yüzü ön plana çıkmaktadır.

İşçi-işveren ilişkilerin düzenlenmesinde ve iş uyuşmazlıklarının çözümünde ağırlığı devlete vermektedir.

Bireysel iş ilişkileri alanındaki uygulamalar değerlendirildiğinde partinin koruyucu yüzü ön plana çıkmaktadır.

Sınıf mücadelesine destek vererek işçilerin sendikal kazanımlar elde etmesini desteklemektedir.

Açıklama:

DP’nin çalışma yaşamına ve onun bir parçası olarak işçi sınıfına verdiği yere bakıldığında, bütün içerisinde işçi-işveren ilişkileri ve işçilerin çok önemli bir yer tutmadığı, görülür. Sadece toplu iş ilişkileri alanındaki uygulamalar değerlendirildiğinde Parti’nin otoriter yüzü ön plana çıkmaktadır. Toplu iş ilişkileri açısından bakıldığında partinin uygulamalarının toplu ilişkilerin düzenlenmesinde ve iş uyuşmazlıklarının çözümünde ağırlığı devlete veren ve sınıf mücadelelerini reddeden bir yaklaşım üzerine inşa edildiği görülmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Demokrat Parti’nin 1946 parti programı incelendiğinde hangi iki ilkenin programda ağırlıklı olduğu görülebilir?

Sosyalizm-liberalizm

Liberalizm-demokrasi

Sosyalizm-demokrasi

Kapitalizm-liberalizm

Kapitalizm-demokrasi

Açıklama:

DP’nin çalışma ilişkilerine yönelik görüş ve uygulamalarının değerlendirilmesinde, Parti Programı kritik bir önem taşımaktadır. DP’nin 1946 tarihli programı Parti’nin siyasal, iktisadi ve sosyal sorunlara ilişkin temel görüşlerini yansıtmaktadır. Bu program incelendiğinde liberalizm ve demokrasi ilkelerinin belirgin olduğu söylenebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de II. Dünya Savaşı sonrasındaki dönemde uygulanan iktisat politikalarından biri değildir?

Özel girişime ağırlık verildi.

Dış iktisadi ilişkilere açık politikalar izlendi.

Sanayi alanında devletçi politikalar desteklendi.

İktisadi Devlet Teşekkülleri özel sermayeye destek sağladı.

Tarım, madencilik, inşaat ve altyapı yatırımlarına öncelik verildi.

Açıklama:

Türkiye’de 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde iktisat politikalarında önemli değişimler yaşandı. Özel girişime ağırlık verilmesi, dış iktisadi ilişkilere açık politikalar izlenmesi, tarım ve madencilik kesimleriyle inşaat ve altyapı yatırımlarına öncelik verildi. Ayrıca İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT), daha önceki dönemlerden daha farklı bir biçimde ve özel sermayeyi daha çok destekledi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

1946-1963 yılları arasındaki dönemlerde kamuda çalışan kadınların oranlarıyla ilgili aşağıda verilen gelişmelerden hangisi doğrudur?

Kadınların memurlar içerisindeki oranında azalma görülmüştür.

Kadınların toplam ücretli kadınlar arasındaki payları sabit kalmıştır.

Kadın memurların oranı İK'na tabi işçiler arasında azalma göstermiştir.

Kadınların toplam memurlar içerisindeki oranı %30 civarındadır.

Kadın memurların oranı İK'na tabi kadın işçilere göre azalma göstermiştir.

Açıklama:

Kadın istihdamı içerisinde kamu kesiminin önemli bir yeri vardır. İK’na tâbi kadın işçi sayısı 1947 yılında 50.851, 1963 yılında 95.867 iken; aynı yıllar için kamu kesiminde çalışan kadın memur sayıları 30.046ve 72.702’dir. Kadınların İK’na tâbi işçiler içerisindeki oranı 1947-1963 arasında %17,58’den %10,24’e düşerken memurlar içerisindeki oranı 1946-1963 döneminde %9,5’tan %16,2’ye yükselmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

1947 yılında çıkarılan 5018 sayılı Sendikalar Kanunu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Kadınların iş gücüne katılma oranı artmıştır.

İşverenler önemli kazanımlar elde etmişlerdir.

İşçi sigortaları kurumunun kurulmasına olanak tanımıştır.

İş mahkemeleri kurulması bu kanunun çıkmasında önemli bir etkendir.

Türkiye'de sendika özgürlüğü rejiminden sendika hakkı rejimine geçilmiştir.

Açıklama:

1947 yılında 5018 sayılı Sendikalar Kanunu’nun çıkarılmasıyla, Türkiye’de sendika özgürlüğü rejiminden sendika hakkı rejimine geçilmiş oldu. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi 1952 yılında sendikalaşmadan konfederasyona geçen ilk örgütlenmedir?

DİSK

KESK

TİSK

Türk-iş

Hak-iş

Açıklama:

Türkiye'de sendikal örgütlenme, 1952 yılında Türkiye İş Sendikaları Konfederasyonu'nun (Türk-iş) kurulmasıyla konfederasyon düzeyine ulaşmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi 1940-1960 döneminde gerçekleşen işveren kesiminin örgütlenmesine ilişkin gelişmelerden biri değildir?

İlk işveren sendikası 1949 yılında kurulmuştur.

İşveren sendikalarının sayısı işçi sendikalarından daha azdır.

İşveren sendikalarının varlığı işçi örgütlenmesinden öncesine dayanır.

1962 yılında Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu kurulmuştur.

Dönemdeki bazı hukuksal gelişmeler işverenlerin örgütlenmesinin önüne geçmiştir.

Açıklama:

Türkiye’de, işveren kesiminin örgütlenmesi, işçi kesimine göre daha geç gerçekleşmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

İş uyuşmazlıklarının çözümüne yönelik 1950 yılında çıkarılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

İş Kanunu

Borçlar Kanunu

Sendikalar Kanunu

Cemiyetler Kanunu

İş Mahkemeleri Kanunu

Açıklama:

İş uyuşmazlıklarının ortadan kaldırıması amacıyla 1950 yılında İş Mahkemeleri Kanunu çıkarılmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Memurların sosyal güvenliklerinin tek çatı altında bütüncül bir çözüme ulaşması aşağıda verilen hangi gelişme ile sağlanmıştır?

TİSK'in kurulması

Emekli Sandığı'nın kurulması

Çalışma Bakanlığı'nın kurulması

İşçi Sigortaları Kurumu'nun kurulması

İş ve İşçi Bulma Kurumu'nun kurulması

Açıklama:

Emekli Sandığı'nın kurulmasıyla, memurların sosyal güvenlikleri tek çatı altında bütüncül bir çözüme ulaştırılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

I. Kamu girişimine ağırlık verilmesi II. İç iktisadi süreçlerin durdurulması III. Dış iktisadi ilişkilere açık politikalar izlenmesi IV. İnşaat ve altyapı yatırımlarına ağırlık verilmesi Yukarıdakilerden hangileri Türkiye’de 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde iktisat politikalarında yaşanan değişimler arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Türkiye’de 2. Dünya Savaşı sonrası dönemde iktisat politikalarında önemli değişimler
yaşandı. Özel girişime ağırlık verilmesi, dış iktisadi ilişkilere açık politikalar izlenmesi, tarım ve madencilik kesimleriyle inşaat ve altyapı yatırımlarına öncelik verilmesi bu değişikliklerin başlıcalarıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

1955-1965 yılları arasında kadınların işgücüne katılma oranlarında yaşanan düşüşün en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik krizler

Kentleşme

Sanayileşme

Toplumsal cinsiyetçilik

Okullaşma

Açıklama:

Kadınların işgücüne katılma oranı, çok sayıda sosyo-ekonomik faktör tarafından etkilenmektedir ve evrensel olarak erkeklerinkinden düşüktür. Bu açıdan dönem itibariyle Türkiye’nin durumu da, bütün ülkelerle benzeşmektedir. 15 ve daha yukarı yaştaki kadın nüfus için bu oran 1955’te %72,01,
1960’ta %65,35, 1965’te %56,62'dir. Rakamlardan, Türkiye’de işgücü ne katılma oranlarının zaman içerisinde her iki cins itibariyle de düşüş gösterdiği, ancak kadınlar açısından bu düşüşün çok daha ciddi boyutlarda olduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak, kadınların işgücü içinde zaten düşük olan oranları daha da azalmaktadır. Bu azalma üzerinde etkide bulunan faktörlerin başında, kentleşme gelmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Türkiye’de 1950 öncesi dönemde ücretlerin gelişimi incelendiğinde, gerçek ücretlerde 1945 yılına kadar yaşanan düşüşün temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

2. Dünya Savaşı'nın Türkiye üzerindeki etkileri

Tarım alanlarının kullanımında yaşanan düşüş

Kentleşme düzeyindeki ani artış

İnşaat ve imalat sanayisine yapılan yatırımların artması

Sanayileşme sonucu özel sektöre ayrılan payın düşmesi

Açıklama:

Türkiye’de 1950 öncesi dönemde ücretlerin gelişimi incelendiğinde, gerçek ücretlerde 1945 yılına kadar bir düşüş görülmektedir. Bu durum, 2. Dünya Savaşı’nın Türkiye üzerindeki etkileriyle açıklanmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Çalışma süreleri
Çalışma yaşı
Diğer ülkelerdeki koşullar
İşçi sağlığı
İş güvenliği

Türkiye’de 1946-1963 döneminde ücretlerdeki gelişmeler ile çalışma koşulları hakkında fikir edinmek isteyen bir kişi yukarıdaki unsurlardan hangilerini göz önünde bulundurmalıdır?

1960

1961

1962

On dört ay

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 40

1960-1980 döneminin en önemli grev dışı eylemi aşağıdakilerden hangisidir?

Saraçhane Mitingi

Kavel Grevi

15-16 Haziran olayları

Zonguldak-Kozlu olayları

Derby işgali

Açıklama:

1960-1980 döneminin en önemli grev dışı eylemi 15-16 Haziran olaylarıdır. 15-16 Haziran doğrudan ekonomik hedefler dışında sendikal hakların savunulması için yapılan bir eylem olması nedeniyle oldukça önemlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Sendikalaşma, toplu iş sözleşmesi ve grev gibi toplu çalışma hakları hangi anayasa ile güvence altına alınmıştır?

1876

1921

1924

1961

1982

Açıklama:

1961 anayasası toplu çalışma haklarını anayasal güvenceye kavuşturarak işçi hareketlerinin güçlenmesine önemli katkılar sunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Ülke dışından alınan malların ülke içinde üretilmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

İthalat

İhracat

Reel üretim

İthal ikamesi

İstihdam sağlama

Açıklama:

Malların ithal edilmesi yerine ülke içinde üretilmesi anlamına gelen ithal ikamesi 1960-1980 döneminin temel iktisat politikasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi 1960-1980 döneminde işgücünde yaşanan değişikliklerden birisidir?

Tarım dışı istihdam 1980 yılında %50’nin altında gerçekleşmiştir

Kamu görevlileri sayısı 1980 yılında 1 milyonun üzerine çıkmıştır

Ücretle çalışan sayısında önceki yıllara göre azalma olmuştur

Kamuda çalışan işçi sayısında önceki yıllara göre azalma olmuştur

İmalat sanayinde çalışan sigortalı işçi sayısı uzun yıllar sabit kalmıştır

Açıklama:

1960-1980 dönemi sonunda kamu görevlileri sayısında önceki yıllara göre önemli bir artıştan söz etmek mümkündür. Bu dönem sonunda toplam memur sayısı 1 milyon 250 bine ulaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

I. Grev hakkı II. Toplu pazarlık hakkı III. Yıllık ücretli izin hakkı 1961 Anayasası ile sağlanan çalışma ilişkilerinin kurumsallaşması yukarıdaki hangi hakları işçilere kazandırmıştır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

1961 Anayasası ile çalışanlar grev yapma, serbestçe örgütlenme ve toplu sözleşme haklarını elde etmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

1961 Anayasasında toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt hangi kanunla düzenlenmiştir?

275

278

624

628

657

Açıklama:

1961 Anayasasında toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt 275 sayılı kanunla düzenlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi 1975 yılında kıdem tazminatıyla ilgili yapılan düzenlemelerden biridir?

Kıdem tazminatı tutarı 15 güne indirildi

Kıdem tazminatı tutarı 45 güne çıkartıldı

Kıdem tazminatı hak etme koşulu 1 yıla indirildi

Kıdem tazminatı hak etme koşulu 2 yıla çıkartıldı

Kıdem tazminatının asgari ücretin 5 katını aşamayacağı belirlendi

Açıklama:

1970 yılında kıdem tazminatı tutarı 30 güne çıkartıldı, hak etme koşulu 1 yıla indirildi ve kıdem tazminatına tavan getirilerek asgari ücretin 7.5 katını geçemeyeceği öngörüldü.

Doğru Cevap: C

Soru 47

1970’li yıllarda faaliyet gösteren işveren sendikası konfederasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

TİSK

MİSK

DİSK

Hak-iş

Türk-iş

Açıklama:

1970’li yıllarda faaliyet gösteren tek işveren sendikası konfederasyonu TİSK’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

1960’ların ikinci yarısından sonra gelişen özel sektör sendikacılığı hangi iki sendika konfederasyonu arasında gerilime neden olmuştur?

Hak-iş - DİSK

Hak-iş - TİSK

DİSK - MİSK

Türk-iş - MİSK

Türk-iş - DİSK

Açıklama:

1960’ların ikinci yarısından sonra gelişen özel sektör sendikacılığı Türk- İş ve DİSK arasında gerilime neden olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 49

1967 yılında Türk-İş’ten ayrılan sendikacılar hangi sendikayı kurmuştur?

DİSK

MİSK

TİSK

KESK

Hak-iş

Açıklama:

1966 Kongresi’nde TİP’li sendikacıların Türk-İş yönetimi dışında kalması, Türk-İş’in ABD sendikalarıyla ilişkileri ve grevlere yönelik tutumu gibi nedenlerle bir grup sendikacı Türk-İş ile yollarını ayırmış ve 1967 yılında DİSK’i kurmuştur. Referans grubu bireyin davranışlarını ve kendini değerlendirdiği, örnek aldığı gruplardır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

1960-1980 yılları arasındaki grevlerle ilgili dönemsel gelişmelerden hangisi yanlıştır?

1974-1980 döneminde greve katılan işçi sayısı belirgin şekilde artmıştır

1963-1970 döneminde grevde geçirilen gün sayısı en üst seviyeye ulaşmıştır

1977-1980 döneminde greve katılan işçi sayısı önceki dönemlerden daha fazladır

1977-1980 dönemlerindeki grevlerin süreleri önceki dönemlere kıyasla daha uzundur

1971-1973 dönemlerinde greve katılan işçi sayısı 1970 yılına nispeten gerilemiştir

Açıklama:

1963-1970 döneminde grevde geçirilen gün sayısı; 1974-1980 yılları arasında greve katılan işçi sayısının altındadır. Bununla beraber grevde geçirilen yıllık işgünü de yükselmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 275 sayılı yasada yer alan düzenlemelerden birisi değildir?

Grev yasağı kaldırılmıştır.

İki düzeyli bir yetki sistemi öngörülmüştür.

Toplu pazarlık ve grev kurumsallaşmıştır.

Lokavta yer verilmemiştir.

işyeri ve işkolu düzeyinde ayrı toplu iş sözleşmelerine olanak verilmiştir.

Açıklama:

275 sayılı Yasa toplu iş sözleşmesi ile grev ve lokavtı birlikte ve eşit haklar olarak ele almaktadır.
Oysa Anayasa’da grev bir hak olarak tanınırken lokavta yer verilmeyip sadece “işverenlerin hakları”
ifadesi ile yetinilmişti. Anayasa grev ve lokavtı eş değer tutmamış ve önemli bir hukuksal fark yaratmıştır. Ancak yasa ile bu fark ortadan kaldırılmış ve grev ile lokavt eşitlenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

1960 ile 1980 döneminde Check off uygulaması sayesinde sendikalar nasıl bir gelişim sağlamıştır?

Sendikaların mali olarak güçlenmesine yol açmıştır.

Partiler üstü politika kapsamında sendikaların güçlenmesi sağlanmıştır.

Grev ve lokavt hakları verilmiştir.

Sendikaların siyasi güç ile etkin olması sağlanmıştır.

Memurlar dahil tüm çalışanlara sendika hakkı tanınmıştır.

Açıklama:

Aidatın kaynaktan kesilmesi yöntemi (check off) sendikaların mali olarak güçlenmesine
yol açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

İşçi temsilciliği kavramının yerini işyeri temsilciliği ile değiştiren düzenleme hangi sayılı yasa ile getirilmiştir?

657 sayılı yasa

624 sayılı yasa

275 sayılı yasa

274 sayılı yasa

674 sayılı yasa

Açıklama:

1963 yılında çıkarılan 274 sayılı Sendikalar Yasası ile 3008 sayılı Yasa’da var olan işçi temsilciliğinin yerini işyeri sendika temsilciliği almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

1970 yılında yürürlüğe giren, işçi sendikalarına en az üçte bir oranında baraj (işkolu) getirilmesi yönünde değişiklik yapan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

1475

4857

657

275

274

Açıklama:

1970 yılında AP Hükümeti döneminde kabul edilen 1317 sayılı Kanun ile 274 sayılı Sendikalar Kanunu’nda çok sayıda değişiklik yapıldı. Bu değişikliklerin en önemlisi sendika, federasyon ve konfederasyon kuruluşuna ilişkin baraj koşuluydu. Yasaya göre, bir işçi sendikasının Türkiye çapında
faaliyet gösterebilmesi için kurulu bulunduğu işkolunda çalışan sigortalı işçilerin en az üçte birini, işçi federasyonlarının aynı işkolunda mevcut sendikalardan en az ikisini bir araya getirmeleri ve o işkolunda çalışan sigortalı işçilerin en az üçte birini temsil etmeleri gerekiyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 55

1960 sonrasında işveren örgütlenmesinde artış ve merkezileşme yaşanmıştır. İşveren sendikalarının birleşmesi sonucunda oluşan üst kuruluş 1962 yılında adını değiştirerek hangi adı almıştır?

Türk-İş

MİSK

MESS

DİSK

TİSK

Açıklama:

1960 sonrasında işveren örgütlenmesinde artış ve merkezileşme yaşanmıştır. 15 Ekim 1961 tarihinde aralarında Madeni Eşya Sanayicileri Sendikasının (MESS) da olduğu altı işveren sendikası, İstanbul İşveren Sendikaları Birliği adı altında bir üst kuruluş oluşturdular. İstanbul İşveren Sendikaları Birliğinin adı 1962 yılında Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) olarak değiştirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

1963-1980 yılları arasında gerçekleştirilen grevlere dair istatistiklere göre en fazla grev sayısının olduğu yıl seçeneklerden hangisidir?

1963

1968

1972

1973

1980

Açıklama:

Dönem içi gelişmeleri de dikkate alarak bir değerlendirme yaptığımızda, 1963-1970 dönemi ile 1974-
1980 dönemi arasında belirgin bir fark olduğunu görmekteyiz. 1964-1970 döneminde yıllık ortalama
10 bin işçi greve katılırken 1974-1980 döneminde bu sayı 25 bini aşmıştır. Grevde geçen işgünü yıllık
ortalama 283 binden, 911 bine yükselmiştir. 1977-1980 döneminde ise grev eğiliminin daha da yoğunlaştığı görülmektedir. Bu dönemde greve katılan işçi sayısı yıllık ortalama 33 bine yaklaşırken, grevde geçen işgünü ise bir milyonu aşmıştır. 1963-1980 yılları arasında gerçekleştirilen grevlere dair istatistiklere göre en fazla grev sayısının olduğu yıl 220 grev ile 1980’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Seçeneklerden hangisi grev dışı işçi eylemlerinden birisi değildir?

İş yavaşlatma

İşi bırakma

İşyeri işgali

Direniş

Lokavt

Açıklama:

Yürürlükteki mevzuata göre yapılan ve yasaların kanuni grev olarak tanımladığı grevler dışında kalan
yaygın bir işçi eylemleri grubu vardır. İş yavaşlatma, iş bırakma, direniş, işyeri işgali, oturma grevi, yürüyüş ve miting, işe geç gitme ve yemek boykotu gibi işçi eylemleri de çalışma ilişkilerinin önemli bir parçasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Türkiye’de ilk kez 1978 yılında Hükümet ile Türk-İş arasında imzalanan belge seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kamu Toplu Sözleşmesi

Çerçeve Sözleşme

Toplumsal Anlaşma

Sosyal Protokol

Ekonomik Anlaşma

Açıklama:

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ile Türk-İş Genel Başkanı Halil Tunç arasında yapılan Toplumsal Anlaşma 14 ay yürürlükte kalmıştır. Toplumsal Anlaşma sadece kamu kesimini kapsamıştır. Kamu kesiminde işçi işveren ilişkilerini düzenleyerek sağlıklı ve barışçı bir çalışma yaşamının oluşturulması anlaşmanın temel amacı olmuştur. Bu çerçevede taraflar, ücret politikası, toplu pazarlık, iş hukuku ve yönetime katılma konusunda ayrıntılı hükümler üzerinde anlaşmaya varmışlardır. Toplumsal Anlaşma ile İş Yasası’nın 13, 17 ve 24. maddelerinde değişikliğe gidilerek iş güvencesinin sağlanması hedeflenmiştir. Ancak işçi kanadı hükümetin vaatlerini yerini getirmediğini belirterek toplumsal anlaşmadan çekilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Malların ithal edilmesi yerine ülke içinde üretilmesi anlamına gelen iktisat politikasının adını nedir?

İthal İkamesi

Karma Ekonomi

İhracata Yönelik Sanayileşme

Devletçilik

Milli İktisat Politikası

Açıklama:

İthal ikamesi, malların ithal edilmesi yerine ülke içinde üretilmesi anlamına gelen ithal ikamesi 1960-1980 döneminin temel iktisat politikasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Geniş toplum kesimlerini tatmin etmeye ve onların desteğini almaya yönelik iktisadi ve sosyal politikalara ne ad verilir?

Post-modern politikalar

Liberal politikalar

Popülist politikalar

Sıkı politikalar

Yeniliçi politikalar

Açıklama:

Geniş toplum kesimlerini tatmin etmeye ve onların desteğini almaya yönelik iktisadi ve sosyal politikalara popülist politikalar denir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

I. Ekonomik hayat II. Sosyal hayat III. Çalışma hayatı İşveren örgütleri arasındaki iş bölümü dikkate alındığın, TİSK yukarıdaki konulardan hangileri ile sorumludur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

1960 sonrasında işveren örgütlenmesinde de artış ve merkezileşme yaşanmıştır. 15 Ekim 1961 tarihinde aralarında Madeni Eşya Sanayicileri Sendikasının (MESS) da olduğu altı işveren sendikası, İstanbul İşveren Sendikaları Birliği adı altında bir üst kuruluş oluşturdular. İstanbul İşveren Sendikaları Birliğinin adı 1962 yılında Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) olarak değiştirilmiştir. Bu dönemde işveren örgütleri arasında bir işbölümü ortaya çıkmış, ekonomik ve ticari hayat ile ilgili konularla Odalar Birliği, sosyal ve çalışma hayatı ile ilgili konularla ise TİSK ilgilenmeye başlamıştır (Esin, 1974).

Doğru Cevap: C

Soru 62

Türkiye'deki ilk toplumsal anlaşma kaç yılında imzalanmışıtr?

1967

1978

1980

1982

1984

Açıklama:

1960’da yüzde 30 olan tarım dışı çalışanların istihdam içindeki oranı,1980 yılında artarak yüzde kaç seviyelerine ulaşmıştır?

Açıklama:

1960’da yüzde 30 olan tarım dışı çalışanların istihdam içindeki oranı, 1980’de yüzde 50’ye yükselmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. İşyeri sendikası
II. İşkolu sendikası
III. Federasyon sendikası
275 sayılı yasaya göre, yukarıda verilen sendika türlerinden hangilerinin kurulması yasaldır?

Yalnız I

II ve III

I ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

275 yasaya göre verilen tüm sendika türlerinin kurulması yasaldır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

I. Çalışanlar
II. Memurlar
III. Esnaflar
1961 Anayası'na göre yukarıdakilerden hangilerine sendikalaşma hakkı tanınmıştır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

1961 Anayasası memurlar dâhil bütün çalışanlara sendikalaşma hakkı tanıyan ilk anayasadır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

I. Yasa’nın 21. maddesine göre “memleket sağlığı” ve “millî güvenlik” gerekçesiyle grev ertelenebilecekti.
II.Yasa yalnızca toplu çıkar uyuşmazlıklarında greve (çıkar grevi) olanak tanımıştır.
III.Yasa’ya göre savaş ve genel veya kısmi seferberlik hallerinde grev yapılamaz.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri 275 Sayılı Kanun ile greve ilişkin getirilen düzenlemeler arasında yer alır?

Yalnızca II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yasa’nın 21. maddesine göre “memleket sağlığı” ve “millî güvenlik” gerekçesiyle grev ertelenebilecekti. Yasa’ya göre savaş ve genel veya kısmi seferberlik hallerinde grev yapılamaz. 275 sayılı Yasa’daki hükümlere uygun olarak yapılan grevler “kanuni grev”, bu hükümlere uyulmaksızın yapılan grevler ise “kanun dışı grev” olarak tanımlanmaktadır. Yasa hak grevi olarak bilinen bir grev türüne de olanak sağlamaktadır. Grev, sadece toplu iş sözleşmeleri sonucunda ortaya çıkan çıkar uyuşmazlıkları ile sınırlı olmayıp toplu iş sözleşmesinin ve mevzuatın uygulanması nedeniyle ortaya çıkan hak uyuşmazlıkları için de söz konusu olabilecektir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Anayasanın memurlar dâhil tüm çalışanlara sendika hakkı tanımasından dört yıl sonra çıkarılan, kamu görevlilerinin sendikal örgütlenmesini düzenleyen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

I-III-IV

I-II-III

I-II

I-II-IV

III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Türkiyedeki işveren örgütlerindendir?
I- TZOB
II- KESK
III-TESK
IV-MİSK

I-II

II-III-IV

I-II-III

I-III

Özellikle 1980 sonrası yürütülen politikalar sonucunda istihdam payı en çok hangi sektörde artmıştır?

Hizmet sektörü

Sanayi sektörü

Tarım sektörü

İnşaat sektörü

Enerji sektörü

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 15

12 Eylül 1980 askeri darbesiyle sendikal haklarda yaşanan en önemli değişikliklerden birisi hangisidir?

Birden fazla toplu sözleşme yapılmasının yasaklanması

Bazı iş kollarında grevlerin yasaklanması

İş kolu barajı şartı getirilmesi

Sendikaların siyasallaşmasının yasaklanması

İş yeri işgalinin yasaklanması

Açıklama:

12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında toplu çalışma ilişkileri açısından kapsamlı ve sınırlayıcı değişiklikler gündeme gelmiştir. Darbenin hemen ardından grevler yasaklanmış ve sendikal faaliyetler durdurulmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

1971 ve 1982 Anayasasındaki sendikal haklarla ilgili maddeler dikkate alındığında en önemli farklardan biri hangisidir?

1982 Anayasasındaki sendikal hakların daha fazla olması

Her iki anayasanın da memurlara sendikal hak vermiş olması

1961 Anayasasında “işçiler” ifadesinin “çalışanlar” şeklinde değiştirilmesi

1982 Anayasasındaki memurların sendikalaşmasını konusuna yer verilmemesi

1971 Anayasasında memurların sendika hakkı olması

Açıklama:

Bilindiği gibi 1961 Anayasasında 1971 yılında yapılan değişik sonucunda Anayasanın 119. maddesine eklenen bir hüküm ile kamu görevlilerinin sendika kurması açıkça yasaklanmıştı. Genel olarak yasakçı hükümler içeren 1982 Anayasasında böyle bir düzenlemeye yer verilmemiş olması ilginçtir ve daha sonraki dönemlerde memur sendikalarının kurulmasında bu anayasal boşluk önemli bir rol oynayacaktır. .Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hangi Anayasa ile lokavt hakkı verilmiştir?

1921

1924

1961

1971

1982

Açıklama:

Bilindiği gibi 1961 Anayasasında grev hakkına yer verilmiş ancak lokavt ifadesine yer verilmemişti. Böylece lokavta anayasal bir statü tanınmamıştı. 1982 Anayasasında ise lokavta yer verilmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrasında kabul edilen iş kolu sendikacılığı sonuçlarından biridir?

Sendika aidatları azalmıştır

İşsizlik artmıştır

Grevler artmıştır

Sendika sayısında azalmıştır

İş bırakma artmıştır

Açıklama:

1980 sonrasında kabul edilen iş kolu sendikacılığı ilkesi nedeniyle, dönem boyunca merkezileşme eğiliminin arttığı ve buna bağlı olarak sendika sayısında önemli bir düşüşün yaşandığı görülmektedir. 1980 öncesinde var olan 700-800 sendikaya karşılık, 1980 sonrasında sendika sayısı 100’ün altına düşmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

I KESK
II TÜRK-İŞ
III MEMUR-SEN
IV HAK-İŞ
V KAMU-SEN
Yukarıdakilerden hangisi 1980 sonrası dönemde işçi konfederasyonu olarak varlığını sürdürmüştür?

I ve II

II ve IV

II,IV ve V

I,III ve V

III,IV ve V

Açıklama:

1980 sonrası dönemde Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) olmak üzere üç işçi konfederasyonu varlığını sürdürmüştür. KESK, KAMU-SEN MEMUR-SEN memur Konfederasyonudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Çalışma ilişkileri açısından işçilerin muhatabı olan işveren örgütü hangisidir?

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)

TTürkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB)

Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK)

İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK)

Kamu Sendikaları Konfederasyonu (KAMU-SEN)

Açıklama:

Türkiye’de gönüllü ve zorunlu üyelik sistemine dayalı çok sayıda işveren örgütü vardır. Bunların üçü zorunlu üyelik sistemine dayalı odalardan oluşan konfederasyonlardır: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK). Çalışma ilişkileri açısından işçilerin muhatabı olan işveren örgütü ise Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’dur (TİSK). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

I. Piyasanın işleyişine müdahale edilmesine karşı çıkan,
II. Çalışma ilişkilerinde esneklik ve kuralsızlığı benimseyen,
III. Ekonomik alanda özelleştirmeleri hedefleyen,
IV.Kamunun ekonomiye müdahalesini en aza indirmeyi hedefleyen,
Yukarıdakilerden hangileri 1980 sonrası Türkiye’de uygulanan iktisat politikalarını özetlemektedir?

I,II

I,II,III

II,III

III,IV

I,II,III,IV

Açıklama:

Türkiye’de uygulanan iktisat politikaları, dünyada neo/yeni liberalizm olarak adlandırılan ve piyasanın işleyişine müdahale edilmesine karşı çıkan, çalışma ilişkilerinde esneklik ve kuralsızlığı, ekonomik alanda özelleştirmeleri ve kamunun ekonomiye müdahalesini en aza indirmeyi hedefleyen politikaların bir benzeridir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

1980 sonrasında istihdamın sektörler arasında oransal dağılımına baktığımızda hızla gerileyen sektör hangisidir?

İlaç

Sanayi

Hizmet

İmalat Sanayi

Tarım

Açıklama:

Dönem boyunca istihdamın sektörel yapısında çok köklü değişiklikler yaşanmıştır. İstihdamın sektörler arasında oransal dağılımına baktığımızda yükselen hizmet sektörünü ve hızla gerileyen tarım sektörünü görmekteyiz.

Doğru Cevap: E

Soru 23

I. Sendika kurma, sendikal faaliyetlere kısıtlama getirmiştir.
II. Toplu iş sözleşmesi ve grev hakları konusunda önemli kısıtlamalar getirilmiştir.
III. 1961 Anayasası ile uyumludur.
IV. Sendikal hakları dört ayrı madde ile (51, 52, 53 ve 54. Maddeler) ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.
Yukarıdakilerden hangileri 1982 Anayasası’na ait doğru bilgilerdir?

I,II

I,II,III

II,III

I,II,IV

I,II,III,IV

Açıklama:

1982 Anayasası ile 1961 Anayasası’nın tam tersi bir biçimde sendika kurma, sendikal faaliyet, toplu iş sözleşmesi ve grev hakları konusunda önemli kısıtlamalar getirilmiştir. 1982 Anayasası sendikal hakları dört ayrı madde ile (51, 52, 53 ve 54. Maddeler) ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir. Bu ayrıntılı düzenlemeler sendikal hakları kısıtlayan ve kullanılmaz hâle getiren hükümler içermekteydi.

Doğru Cevap: D

Soru 24

2821 sayılı Yasa kimlere sendika üyeliğini yasaklamaz?

Din, ibadet işlerinde çalışanlara,

Öğrencilere

Özel öğretim kurumlarında öğretmenlik yapanlara,

Özel güvenlik görevlilerine,

İşçi olan herkese,

Açıklama:

2821 sayılı Yasa ile din ibadet işlerinde çalışanlara, öğrencilere, özel öğretim kurumlarında öğretmenlik yapanlara ve özel güvenlik görevlilerine sendika üyeliği yasaklanmıştır. Ancak zaman içinde yapılan değişikliklerle, Sendikalar Kanunu’na göre işçi olan herkesin sendika üyesi olmasına olanak tanınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Hangisi kanun dışı grev değildir?

Siyasi amaçlı grev

Genel grev

Dayanışma grevi

İş yeri işgali ve direnişi kapsayan grev

Toplu menfaat uyuşmazlıklarının çözümlenmesi amaçlı grev

Açıklama:

Yasa’nın tanımladığı grev için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan greve kanun dışı grev denilir. Siyasi amaçlı grev, genel grev ve dayanışma grevi kanun dışı grevdir. İşyeri işgali, işi yavaşlatma, verimi düşürme ve diğer direnişler hakkında kanun dışı grevin yaptırımlarının uygulanması öngörülmektedir. Ancak Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde işçilerin iktisadi ve sosyal durumlarıyla çalışma şartlarını korumak veya düzeltmek amacıyla TİSGLK hükümlerine uygun olarak yapılan grevi kanuni grev olarak tanımlanmıştır (25/2). Grev sadece toplu menfaat uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde söz konusu olabilecektir. Bunun dışındaki grev türleri yasa dışı grev olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Hangisi Kamu çalışanlarının 1980’lerin sonunda başlattığı sendikalaşma çalışmalarının bir sonucudur?

KESK

TÜRK-İŞ

DİSK

HAK-İŞ

MİSK

Açıklama:

Kamu çalışanları 1980’lerin sonunda sendikalaşma çalışmalarına başladılar. İlk olarak 1990 yılında Eğitim-İş Sendikası kuruldu. Aynı yıl Kamu Çalışanları Sendikalaşma Platformu oluşturuldu. Bu platform daha sonra Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonunu (KESK) oluşturdu (1995).

Doğru Cevap: A

Soru 27

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde en yoğun grevler hangi yıllarda yaşanmıştır?

1960

1970

1980

1990

2000

Açıklama:

1990’lı yıllar Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde gerek katılan işçi sayısı ve gerekse grevde geçen işgünü açısından en yoğun grevlerin yaşandığı dönemdir.

Doğru Cevap: D

Darbe sonrası getirilen kısıtlamalar

Ekonomik Kriz

İkinci Dünya Savaşı

Kıbrıs Barış Harekatı

Köyden kente göç

Açıklama:

12 Eylül 1980 darbesi sonrasında sendikal haklarda yaşanan sınırlamalara paralel olarak sendikaların toplumsal, iktisadi ve siyasal etkisi zayıflamıştır. Zorunlu işkolu sendikacılığı ilkesi nedeniyle sendika sayısından bir azalma yaşanmış ve merkezileşme eğilimi artmıştır. Sendika kurmayı ve sendikalaşmayı zorlaştırıcı yasal düzenlemeler nedeniyle sendikalaşma oranlarında düşüş yaşanmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

24 Ocak kararlarından kısa bir süre sonra toplu iş sözleşmelerinde izlenecek ana politikaları belirlemek amacıyla, hükümet tarafından Toplu Sözleşme Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur. Kurul, Başbakanlık Müsteşarı Turgut Özal imzasıyla özel sektör ve kamu sektöründe toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde izlenmesini istediği ana prensipleri bir genelgeyle saptamıştır. Hangisi bu genelge kapsamında ele alınan konulardan biri değildir?

Kıdem tazminatına ilişkin esas sürelerin arttırılmaması

Yıllık izin sürelerinin uzatılmaması

Haftalık çalışma saatlerinin azaltılmaması

Ek mali yükümlülükler getirecek yeni maddelere yer verilmemesi

Yıllık maaş artışlarının sınırlı tutulmaması

Açıklama:

24 Ocak 1980 kararları ve 12 Eylül 1980 darbesi ile başlayan dönemin, toplu pazarlık düzeninde de kendini güçlü biçimde hissettirdiği bilinmektedir. 24 Ocak kararlarından kısa bir süre sonra toplu iş sözleşmelerinde izlenecek ana politikaları belirlemek amacıyla, hükümet tarafından Toplu Sözleşme Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur. Kurul, Başbakanlık Müsteşarı Turgut Özal imzasıyla özel sektör ve kamu sektöründe toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde izlenmesini istediği ana prensipleri bir genelgeyle saptamıştır. Bu prensipler arasında sözleşmelerde yönetime müdahale niteliğindeki hükümlerin yer almaması, ek mali yükümlülükler getirecek yeni maddelere yer verilmemesi, kıdem tazminatına esas sürelerin artırılmaması, yıllık izin sürelerinin uzatılmaması ve haftalık çalışma saatlerinin azaltılmaması gibi konular yer alıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Hangisi Kamu toplu iş sözleşmelerine yönelik doğru bir bilgi değidir?

Kamuda işyeri ve işletme ölçekli toplu pazarlığın yerine bir tür ulusal ölçekli toplu pazarlığın geçmesine yol açmıştır

Toplu pazarlığı merkezileştirici bir rol oynamıştır.

Bahar Eylemleri öncesinde gerçekleştirilmiştir.

Darbe sonrası MGK tarafından alınan karar gereği gerçekleştirilmiştir.

Hem toplu eylemlerin örgütlenmesi hem de toplu iş sözleşmelerinde alınan yüksek oranlı zamlar açısından son derece etkili olmuştur.

Açıklama:

Kamu kesimi toplu iş sözleşmelerinin ortaklaşa yürütülmesi ve bunun düzenli bir yapıya kavuşturulması 1989 Bahar Eylemleri (Çelik, 1996) olarak adlandırılan yoğun işçi eylemleri öncesinde gerçekleştirildi. Kamu sözleşmelerinin merkezî koordinasyonla yürütülmesi hem toplu eylemlerin örgütlenmesi hem de toplu iş sözleşmelerinde alınan yüksek oranlı zamlar açısından son derece etkili olmuştur. Kamu toplu iş sözleşmeleri koordinasyon süreci, kamuda işyeri ve işletme ölçekli toplu pazarlığın yerine bir tür ulusal ölçekli toplu pazarlığın geçmesine yol açmış ve toplu pazarlığı merkezileştirici bir rol oynamıştır. Kamu sözleşmeleri, özel sektörde büyük ölçekli grup toplu pazarlıkları (metal, tekstil, çimento, cam, kimya) ile birlikte ele alındığında toplu iş sözleşmelerinde önemli bir merkezîleşme eğilimi göze çarpmaktadır. Kamudaki merkezileşme eğilimi doğrudan yeni-liberal iktisat politikalarının gelir kısıcı özelliklerine ve “mali disiplin” hedefine uygundur. Çünkü “mali disiplin” aynı zamanda ücretler üzerinde önemli bir basınç anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Hangisi grevlere yönelik doğru bir bilgi değildir?

12 Eylül askeri darbesi sonrasında tüm grevler yasaklandı ve grev hakkı askıya alındı.

1984 yılından itibaren yeniden uygulanmaya başladı.

1980 sonrasından itibaren grev erteleme mekanizması kullanılmamıştır.

2000’li yıllarda önemli düşüşler yaşanmaya başlanmıştır.

Grev eğilimi 1989-1995 arasında ciddi bir artış gösterir.

Açıklama:

12 Eylül askeri darbesi sonrasında tüm grevler yasaklandı ve grev hakkı askıya alındı. 1984 yılından itibaren yeniden uygulanmaya başladı. Ancak grevlere ilişkin yasal düzenlemeler nedeniyle önemli zorluklar ortaya çıktı. Grev eğilimi 1989-1995 arasında ciddi bir artış gösterirken, 2000’li yıllarda önemli düşüşler yaşanmaya başlandı. Dönem boyunca grev erteleme mekanizmasının da yaygın biçimde kullanıldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

I. Yeni sendikal yasalarla grev mekanizmasının son derece karmaşık bir prosedüre bağlanması
II. Sonuç alınmasının zorluğu
III. Greve katılımların azalması
Yukarıdakilerden hangileri 1980 sonrası grev dışı eylemlerdeki artışın nedenlerindendir?

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Hiçbiri

Açıklama:

Dönem boyunca grevler yanında grev dışı eylemler de önemli bir yer tutmuştur. Yeni sendikal yasalarla grev mekanizmasının son derece karmaşık bir prosedüre bağlanması ve sonuç alınmasının zorluğu nedeniyle grev dışı eylemlerde ayrıca bir artış olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

24 Ocak programının emek aleyhtarı bir yönde uygulanabilmesi, aşağıdakilerden hangisi ile olanaklı olmuştur?

Demokrasinin gelişmesi

Sendikaların güçlenmesi

Askeri darbenin gerçekleşmesi

Dünyada sendikalı işçi oranlarının yükselmesi

Devletçi iktisat politikalarının izlenmesi

Açıklama:

24 Ocak programının “emek aleyhtarı” bir doğrultuda uygulanabilmesi, 12 Eylül
1980’de gerçekleşen askeri darbe ile olanaklı oldu.
Askeri darbenin gerçekleşmesi

Doğru Cevap: C

Soru 42

Türkiye'de 1980 sonrası dönemde uygulanan iktisat politikaları aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?

Klasik liberalizm

Neo liberalizm

Sosyal liberalizm

Devletçi liberalizm

Ulusal liberalizm

Açıklama:

1980 sonrası Türkiye’de uygulanan iktisat politikaları, dünyada neo/yeni liberalizm olarak adlandırılan ve piyasanın işleyişine müdahale edilmesine karşı çıkan, çalışma ilişkilerinde esneklik ve kuralsızlığı, ekonomik alanda özelleştirmeleri ve kamunun ekonomiye müdahalesini en aza indirmeyi hedefleyen politikaların bir benzeridir.
Neo liberalizm

Doğru Cevap: B

Soru 43

1980 sonrası dönemde istihdamın sektörler arası dağılımında bakıldığında hızla gerileyen sektör hangisidir?

Hizmetler

İnşaat

İmalat sanayi

Sanayi

Tarım

Açıklama:

Dönem boyunca istihdamın sektörel yapısında çok köklü değişiklikler yaşanmıştır. İstihdamın sektörler arasında oransal dağılımına baktığımızda yükselen hizmet
sektörünü ve hızla gerileyen tarım sektörünü görmekteyiz.

Doğru Cevap: E

Soru 44

2822 sayılı Yasa kaç tür toplu iş sözleşmesi öngörmüştür?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

TİSGLK iki tür toplu iş sözleşmesi öngörmüştür: İşyeri ve işletme toplu iş sözleşmesi. Kanuna göre, bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir. Ayrıca fiilen birden çok işyerini ve işletmeyi kapsayan grup toplu iş sözleşmesi yapılması mümkündür. Ancak yasa işkolu ve ulusal ölçekli toplu iş sözleşmelerinin önünü kapatmıştır.
İki

Doğru Cevap: B

Soru 45

4688 sayılı Kanun'da 2012 yılında 6289 sayılı Kanun'la yapılan değişikliğe göre, Kamu görevlileri toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması durumunda devreye aşağıdakilerden hangisi girmektedir?

Uzlaştırma Kurulu

Yüksek Hakem Kurulu

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu

Milli Güvenlik Kurumu

Üçlü Danışma Kurulu

Açıklama:

4688 sayılı Kanun’da, 4 Nisan 2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanun’la bazı önemli değişiklikler yapılmıştır. Kanunun adı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununu iken Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu şeklinde değiştirilmiş ve kamu görevlilerine sınırlı bir toplu sözleşme olanağı tanınmıştır. Ancak kanunda yapılan yeni düzenlemelerle zorunlu tahkim sistemi getirilmiş olup memurlara grev hakkı tanınmamıştır. Kamu görevlileri toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma
sağlanamaması durumunda devreye bir zorunlu tahkim kurumu olan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu girmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Türkiye'de toplu iş sözleşmeleri en çok kaç yıl için yapılabilmektedir?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

Ülkemizde toplu iş sözleşmeleri en az bir, en çok üç yıl için yapılabilmektedir. Ancak uygulamada sözleşmelerin hemen hemen tümünün ikişer yıllık olarak bağıtlandığı görülmektedir. ÇSGB istatistiklerinde toplu sözleşmelerden yararlanan işçi sayısı yıllık olarak yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde en yoğun grevler hangi yıllarda yaşanmıştır?

1960'lı yıllar

1970'li yıllar

1980'li yıllar

1990'lı yıllar

2000'li yıllar

Açıklama:

1987, 1988 ve 1989’da yıllık ortalama 30 bin işçinin katıldığı grevlere 1990 ve 1991 yıllarında ortalama 160 binin üzerinde işçi katıldı. 1995 yılında ise greve katılan işçi sayısı 200 bine yaklaştı. Bu Türkiye çalışma ilişkileri tarihindeki en yüksek grevci işçi sayısıdır. 2000’li yıllarda ise greve katılan işçi sayısı binlerle ifade edilmektedir.
Türkiye çalışma ilişkileri tarihinde en yoğun grevler 1990’lı yıllarda yaşanmıştır.
1987, 1988 ve 1989’da yıllık ortalama 30 bin işçinin katıldığı grevlere 1990 ve 1991 yıllarında ortalama 160 binin üzerinde işçi katıldı. 1995 yılında ise greve katılan işçi sayısı 200 bine yaklaştı. Bu Türkiye çalışma ilişkileri tarihindeki en yüksek grevci işçi sayısıdır. 2000’li yıllarda ise greve katılan işçi sayısı binlerle ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Sendikal haklara yönelik olarak 1982 Anayasası'nın 51. maddesinde yer alan "işçiler" ifadesi hangi yıl "çalışanlar" şeklinde değiştirilmiştir?

2001

2002

2003

2004

2005

Açıklama:

Anayasa’nın 51. maddesi sendikalaşma hakkını sadece işçilere ve işverenlere tanımış, kamu görevlilerinin sendika hakkı konusunda ise bir hükme yer vermemiştir. Bilindiği gibi 1961 Anayasası’nda 1971 yılında yapılan değişiklik sonucunda Anayasa’nın 119. maddesine eklenen bir hüküm ile kamu görevlilerinin sendika kurması açıkça yasaklanmıştı. Genel olarak yasakçı hükümler içeren 1982 Anayasası’nda böyle bir düzenlemeye yer verilmemiş olması ilginçtir ve daha sonraki dönemlerde memur sendikalarının kurulmasında bu anayasal boşluk önemli bir rol oynayacaktır. Anayasa’nın 51. maddesinde yer alan “işçiler” ifadesi 2001 yılında “çalışanlar” şeklinde değiştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Kamu görevlileri sendikalarının faaliyetleri aşağıdaki yasalardan hangisi ile düzenlenmiştir?

4773 sayılı Yasa

4857 sayılı Yasa

6772 sayılı Yasa

1475 sayılı Yasa

4688 sayılı Yasa

Açıklama:

2001 yılında kabul edilen 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu ile kamu görevlileri sendikalarının faaliyetleri düzenlendi. 4688 sayılı yasa, Anayasa’da yer alan düzenlemelere paralel olarak grevsiz ve toplu sözleşmesiz bir çalışma ilişkileri
sistemi öngörmektedir. Yasa, Anayasa’da öngörülen “toplu görüşme” mekanizmasının ayrıntılarını düzenlemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Yeni bir sosyal diyalog mekanizması olan Üçlü Danışma Kurulu hangi yasa ile kurulmuştur?

4773 sayılı Yasa

4857 sayılı Yasa

6289 sayılı Yasa

6772 sayılı Yasa

6857 sayılı Yasa

Açıklama:

4857 sayılı İş Yasası ile devlet ve sosyal taraflar arasında yeni bir sosyal diyalog mekanizması olarak Üçlü Danışma Kurulu oluşturulmuştur. 4857 sayılı Yasa’nın 114. maddesi Üçlü Danışma Kurulu’nu şöyle düzenlemiştir: “Çalışma barışının ve endüstri ilişkilerinin geliştirilmesinde, çalışma hayatıyla ilgili mevzuat çalışmalarının ve uygulamalarının izlenmesi amacıyla: Hükümet ile işveren, kamu görevlileri ve işçi sendikaları konfederasyonları arasında etkin danışmayı sağlamak üzere, üçlü temsile dayalı istişari mahiyette bir danışma kurulu oluşturulur. Kurulun çalışma usul ve esasları çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

Doğru Cevap: B

Soru 51

Türkiye’de 1980 sonrası iktisat politikasının temel hedeflerinden biri değildir?

İthal ikameci sanayileşme

Dışa açık sanayileşme

İhracata yönelik sanayileşme

Küresel sermaye ile bütünleşme

Liberalleşme

Açıklama:

1980 sonrası iktisat politikalarının temel hedefleri dışa açık/ ihracata yönelik sanayileşme, küresel sermaye ile bütünleşme ve liberalleşmedir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Türkiye’de 1980’den günümüze istihdam yapısı içerisinde hangi kesimin oranında azalma olmuştur?

İşçiler

Hizmet sektöründe çalışan işçiler

Sigotalı işçiler

Sanayi sektöründe çalışan işçiler

Ücretsiz aile işçileri

Açıklama:

Tarımın istihdam içindeki payı yüzde 53’ten 25’e gerilerken sanayinin payı yüzde 20’den 25’e yükselmiştir. Tarımsal istihdamda meydana gelen düşüşün karşılığında hizmet sektöründe büyük bir sıçrama yaşanmıştır. Hizmet sektörünün istihdam içindeki payı yüzde 26’dan 49’a yükselmiştir. Tarım dışı çalışanların nicel ve oransal artışın ücretlilerin sayısını arttırmıştır. Ücretlilerin toplam istihdam içindeki payı yüzde 35’ten yüzde 61’e yükselmiştir. Tarımdaki çözülmeye paralel olarak ücretsiz aile işçiliğinde de hızlı bir düşüş yaşanmıştır.Dönem boyunca sigortalı işçi sayısı yaklaşık dört kat artmıştır. Sigortalı işçi sayısındaki bu artışın istihdam ve ücretli sayısındaki artış oranının çok üzerinde olduğu açıktır. Bunun anlamı kayıtlı istihdam oranının yükselmiş olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

İşverenlerin lokavt hakkı hangi düzenleme ile anayasal bir statü kazanmıştır ?

1924 Anayasası

1960 Anayasası

5018 Sayılı işçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun

2821 Sayılı Sendikalar Kanunu

1982 Anayasası

Açıklama:

1982 Anayasası’nın 54. maddenin başlığı, grev hakkı ve lokavt şeklindedir. 1961 Anayasası’nda grev
hakkına yer verilmiş ancak lokavt ifadesine yer verilmemişti. Böylece lokavta anayasal bir statü
tanınmamıştı. 1982 Anayasasında ise lokavta yer verilmiştir. Bu değişiklik 1982 Anayasası’nın temel
yaklaşımı açısından önemli bir gösterge niteliğindedir. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası’ndan farklı olarak lokavta yer vermiştir.

Doğru Cevap: E

1980 sonrasında sendikacılık örgütlenmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sendikal haklarda artış yaşanır.

Sendikaların toplumsal, iktisadi ve siyasal etkisi güçlenir.

Sendika sayısında bir azalma yaşanır.

Merkezileşme eğilimi azalır.

Sendikalaşmayı zorlaştırıcı yasal düzenlemeler azalır.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 62

TÜRK-İŞ
DİSK
HAK-İŞ
MİSK

Yukarıda verilen konfederasyonlardan hangileri 1980 sonrasında da varlığını sürdürebilmiştir?

I ve II

II ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

1980 sonrası dönemde Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) olmak üzere üç işçi konfederasyonu varlığını sürdürmüştür. 1980 öncesinde kurulan Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ise etkisizleşmiş ve tasfiye olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdaki örgütlenmelerden hangisi, haklarını savunduğu taraf bakımından diğerlerinden ayrılmaktadır?

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB)

Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK)

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK)

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ)

Açıklama:

İlk dört seçenekteki örgütlenmeler işveren örgütleriyken, TÜRK-İŞ işçilerin haklarının savunulması amacıyla kurulan bir örgütlenmedir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

24 Ocak kararlarından kısa bir süre sonra hükümet tarafından oluşturulan Toplu Sözleşme Koordinasyon Kurulu’nun başlıca amacı nedir?

Ekonomi politikalarını belirlemek

Toplu iş sözleşmelerinde izlenecek ana politikaları belirlemek

Kamuya işçi alımlarının çerçevesini oluşturmak

Kamu kaynaklarının doğru kullanımını sağlamak

Yalnızca özel işletmelerde çalışan işçilerin haklarını savunmak

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 65

1980 sonrasında yaşanan grevler ve işçi eylemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

12 Eylül askeri darbesi sonrasında tüm grevler 2000’li yıllara kadar yasaklanır.

Yasal düzenlemelerle grevlere önemli engeller getirilir.

Grev eğilimi 1989-1995 arasında ciddi bir artış gösterir.

Grev eğiliminde 2000’li yıllarda önemli düşüşler yaşanmaya başlanır.

Grev erteleme mekanizması da yaygın biçimde kullanılır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Piyasanın işleyişine müdahale edilmesine karşı çıkan, çalışma ilişkilerinde esneklik ve kuralsızlığı, ekonomik alanda özelleştirmeleri ve kamunun ekonomiye müdahalesini en aza indirmeyi hedefleyen ve 1980 sonrası yaygınlaşan iktisat politikalarına ne ad verilir?

Liberalizm

Neo-liberalizm

Kapitalizm

Kısıtlayıcı Ekonomi Politikaları

Tasarruf Politikası

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 71

1980 sonrasının iktisat politikalarının temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Dış borçlanma

İthalat yapma

Dışa açık sanayileşme

Soru 1

Ülkelerin gruplandırılmasında “korporatist rejimler”, “devletçi rejimler” ve“neo-liberal rejimler” terimlerini kullanan ekonomist(ler) aşağıdakilerden hangisidir?

Elger ve Edwards

Albert

Crouch

Buroway

Coates

Açıklama:

Albert’in (1991) “Ren modeli” ve “neoAmerikan modeli” olarak yaptığı ikili gruplama; Coates’ın (1998) “müzakereci korporatist nitelikli ülkeler”, “piyasa modeli” ve “kalkınmacı ülkeler” olarak yaptığı üçlü gruplama; Elger ve Edwards’ın (1999) “korporatist rejimler”, “devletçi rejimler” ve “neo-liberal rejimler” olarak yaptığı gruplama; uluslararası işbölümünü temel alarak yapılan “merkez, çevre, yarı çevre ülkeleri” gruplaması, bu gruplamalara örnektir. Crouch (1993) ise endüstri ilişkilerini, taraflar arasındaki ilişkinin zayıf ve çatışmacı
olduğu “çatışmacı sistem”, işçi ve işveren temsilcileri arasındaki toplu pazarlıklara dayanan “çoğulcu
pazarlık sistemi”, işçi, işveren ve devlet arasındaki pazarlıklarla ulaşılan bir sosyal anlaşmaya dayanan
“korporatist model” ve taraflar arasında uzlaşmadan çok hegemonik ilişkilere dayanan “otoriter korporatizm” olarak grupluyor. Üretim ile emeğin ve sermayenin yeniden üretimi arasındaki ilişkileri temel
alan Buroway (1985) ise emek süreçlerinin denetimini, “piyasa despotizmi”, “hegomonik rejimler” ve
“hegemonik despotizm” olarak sınıflandırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Temel varsayımı, sanayileşmiş ülkelerdeki endüstri ilişkilerinin ortak, belirlenebilir niteliklere sahip olduğu olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Global yaklaşım

Benzeme yaklaşımı

Çok uluslu yaklaşım

Ayrışma yaklaşımı

Karşılaştırmalı yaklaşım

Açıklama:

Karşılaştırmalı çalışmalar, endüstri ilişkileri alanında iki farklı yaklaşıma yol açmıştır. İlk kez Dunlop (1958) tarafından geliştirilen “benzeşme” yaklaşımına göre, sanayileşme süreci içerisinde ulusal endüstri ilişkileri sistemleri birbirlerine yaklaşacaklardır. Bu yaklaşımın temel varsayımı, sanayileşmiş ülkelerdeki endüstri ilişkilerinin ortak, belirlenebilir niteliklere sahip olduğudur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Avrupa'da farklılaşan Fordizm farklı ülkelerde farklı biçimde yaşanmıştır. Aşağıdakilerden hangilerinde ülke ve biçim eşleşmeleri doğru olarak verilmiştir? I- Almanya’da “esnek Fordizm" II- Fransada "geç Fordizm" III- İtalya'da "devlet Fordizmi" IV- Gelişmiş ülkelerde çevre Fordizmi"

II-III

I-III

I-IV

II-IV

I-II

Açıklama:

Sosyal bilimciler arasında, bu dönemdeki üretim rejiminin, ulusal pazarlar için kitlesel üretim ve kitlesel tüketime dayanan “Fordizm” olduğu,
ekonomik genişlemenin bu Fordist temel üzerinde yükselen Keynesçi politikalar sayesinde hayata geçirildiği görüşü yaygındır. Amerika’da standart
olan bu sistem, savaş sonrası Avrupa’da ve çevre ülkelerde yaygınlaşırken Fordizmin farklı biçimlerine de yol açmıştır. Örneğin; İngiltere’de “tıkanmış/
kusurlu Fordizm”, Almanya’da “esnek Fordizm”, Fransa’da “devlet Fordizmi”, İspanya ve İtalya’da “geç Fordizm”den bahsedilmektedir. Fordizmin gelişmekte olan ülkelerdeki biçimine ise “çevre Fordizmi” adı verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında geliştirilen ve makine başındaki işçinin davranışlarını, birim zamanda en fazla üretimi gerçekleştirecek biçimde düzenlemeye dayanan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Dunlopism

Nixonism

Keynesçilik

Taylorism

Fordizm

Açıklama:

Taylorizm: 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında, Amerikalı mühendis F. W. Taylor tarafından geliştirilen, makine başındaki işçinin davranışlarını, birim zamanda en fazla üretimi gerçekleştirecek biçimde düzenlemeye dayanan sistem.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Fordizm için doğru olarak verilmemiştir?

Üretimle tüketim arasında belirli bir bağlantının kurulmasını sağlar.

Sosyopolitik bir sistem olarak tanımlanır.

1920 - 1970 arası bir dönemde etkili olmuştur.

Refah devleti rejimi ayrılmaz bir parçasıdır.

Bireysel tüketime dayanmaktadır.

Açıklama:

Fordizm, yalnızca kitlesel üretime değil, ayrıca kitlesel tüketime dayanan bir sistemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki ülkelerden hangisi endüstri ilişkilerinde "çekirdek ülkeler modeli"ne dahil bir ülkedir?

Fransa

Hollanda

İngiltere

İtalya

İspanya

Açıklama:

Çekirdek ülkeler veya Ren Bölgesi modeli (Avusturya, Belçika, Fransa, Almanya, Lüksemburg): Ebbinghaus bu modele “kıta Avrupası sosyal ortaklık modeli” adını da vermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangileri savaş sonrasında sosyal uzlaşmanın dayandığı faktörlerdendir? I- Refah devleti uygulamaları II- Güçlü bir işçi hareketinin varlığı III- Sosyalizmin varlığı IV- Emek-sermaye karşıtlığı

I-II-III

II-III

II-III-IV

III-IV

I-IV

Açıklama:

Savaş sonrasındaki bu sosyal uzlaşmanın dayandığı unsurları daha yakından inceleyelim:
Birincisi, bu sosyal uzlaşmanın emek tarafında sendikal ve siyasal alanda güçlü ve mücadeleci bir işçi hareketi bulunmaktadır. Güçlü bir işçi hareketinin varlığı sayesindedir ki işverenler sendikaları sosyal taraf olarak tanımışlar ve çalışma koşullarını onlarla müzakereyi kabul etmişlerdir.
İkinci unsur, Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa’da kapitalizmle rekabet eden bir sistem olarak sosyalizmin varlığıdır. Sosyalist sistem alternatifinin varlığı işverenlerin, işçi hareketi karşısında daha uzlaşmacı olmasına ve hükûmetlerin devrim tehdidinden kurtulmak için reformcu politikalara ağırlık vermelerine yol açmıştır.
Üçüncü olarak, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kapitalist dünya yirmi yılı aşkın bir süre istikrarlı ve güçlü bir ekonomik gelişme dönemi yaşamıştır. Güçlü büyüme, işverenlerin ücret ve çalışma koşullarındaki iyileştirmeleri kabul etmelerini kolaylaştırırken, sosyal devlet harcamalarının finansmanını da olanaklı kılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşme sürecinde ortaya çıkan beş jenerik teknolojiden biri değildir?

esnek üretim teknolojileri

bioteknoloji

ulaşım teknolojileri

malzeme teknolojisi

enerji teknolojisi

Açıklama:

Küreselleşme sürecinde beş jenerik teknoloji, yeni bir teknoloji sisteminin yaratılmasına yol açmıştır: enformasyon teknolojileri (mikroelektrik, bilgisayar, telekomünikasyon teknolojilerinin bileşimi) ve enformasyon teknolojilerinin bir türevi olarak esnek üretim/esnek otomasyon teknolojileri; bioteknoloji; malzeme teknolojisi; enerji teknolojisi ve uzay teknolojisi (Freeman, 1987).

Doğru Cevap: C

1945’ten günümüze çalışma ilişkilerinde, 1945-1970’lerin sonu arasındaki dönem hangi isimle anılmaktadır?

Birinci dönem

İkinci dönem

Post Fordist dönem

Modern dönem

Post-modern dönem

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

Post-Fordist dönem olarak bilinen dönem hangi yılları kapsar?

1920-1930

1930-1945

1945-1970

1945-1980

1980 sonrası

Açıklama:

Dönemselleştirmeyi yapan farklı yazarlar, dönemlerin sosyoekonomik yapısını temel alarak 1945 sonrası birinci dönemi “Fordist”, 1980 sonrasını ise “post-Fordist” olarak da tanımlarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Küreselleşme döneminde ortaya çıkan, makinenin yerini bilginin, sanayinin yerini hizmetlerin aldığı toplum türüne ne ad verilir?

Fordist toplum

Post-fordist toplum

Endüstriyalist toplum

Post-endüstriyalist toplum

Küresel toplum

Açıklama:

Endüstriyalizm, üretim sürecinde doğanın makine kullanılarak dönüştürülmesi ise; küreselleşme döneminin postendüstriyalist toplumu, makinenin yerini bilginin, sanayinin yerini hizmetlerin aldığı toplum olarak tanımlanmıştır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Kapitalizmin çeşitlerini belirlemek amacıyla "Ren modeli" ve "Neo Amerikan modeli" gruplamalarını yapan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Coates

Dunlop

Albert

Elger ve Edwards

Crouch

Açıklama:

Endüstri ilişkileri sınıflaması kapitalizmin çeşitlerini temel alarak yapılan gruplandırmalara dayanır. Albert’in (1991) “Ren modeli” ve “neoAmerikan modeli” olarak yaptığı ikili gruplama; Coates’ın (1998) “müzakereci korporatist nitelikli ülkeler”, “piyasa modeli” ve “kalkınmacı ülkeler” olarak yaptığı üçlü gruplama; Elger ve Edwards’ın (1999) “korporatist rejimler”, “devletçi rejimler” ve “neo-liberal rejimler” olarak yaptığı gruplama; uluslararası işbölümünü temel alarak yapılan “merkez, çevre, yarı çevre ülkeleri” gruplaması, bu gruplamalara örnektir. Crouch (1993) ise endüstri ilişkilerini, taraflar arasındaki ilişkinin zayıf ve çatışmacı olduğu “çatışmacı sistem”, işçi ve işveren temsilcileri arasındaki toplu pazarlıklara dayanan “çoğulcu pazarlık sistemi”, işçi, işveren ve devlet arasındaki pazarlıklarla ulaşılan bir sosyal anlaşmaya dayanan “korporatist model” ve taraflar arasında uzlaşmadan çok hegemonik ilişkilere dayanan “otoriter korporatizm” olarak grupluyor. Üretim ile emeğin ve sermayenin yeniden üretimi arasındaki ilişkileri temel alan Buroway (1985) ise emek süreçlerinin denetimini, “piyasa despotizmi”, “hegomonik rejimler” ve “hegemonik despotizm” olarak sınıflandırmaktadır. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

I. Kapsayıcıdır.
II. Yayılgandır.
III. Tüm toplumsal yaşamı etkileyen güce sahiptirler.
Yukardakilerden hangisi yada hangileri Jenerik teknolojinin özelliklerindendir?

I-II

I-II-III

II-III

III

Açıklama:

Jenerik teknoloji ile kastedilen ekonomik faaliyet alanlarını bütünüyle değişime uğratan, daha önce mevcut olmayan yeni ekonomik faaliyet alanları, sektörler yaratabilen teknolojilerdir. Jenerik teknolojiler kapsayıcıdır, yayılgandır, üretimin yanı sıra tüm toplumsal yaşamı etkileyen güce sahiptirler. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Toyota üretim sisteminin babası olan ünlü Japon iş adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Akio Miyajima

Taiichi Ohno

Yusaku Maezawa

Takanobu Nişimoto

II. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan ve 1970'li yılların sonuna kadar olan döneme iktisat yazınında ne ad verilmektedir?

Post-Fordizm çağı

Keynes çağı

Taylor çağı

Roosevelt çağı

Ohno çağı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 54

1945 yılından 1970'lerin ortalarına kadar olan dönem Fordizmin hangi aşamasına karşılık gelmektedir?

Birinci aşaması

İkinci aşaması

Üçüncü aşaması

Dördüncü aşaması

Beşinci aşaması

Açıklama:

Fordizmin üçüncü aşaması ise 1945 yılından 1970’lerin ortalarına kadar olan dönemdir. Fordizmin bu döneminin ayırt edici özelliği, Fordizmin bir üretim sistemi olmanın ötesinde, kitlesel üretimle kitlesel tüketim arasında bir dengenin kurulduğu bir birikim rejimi hâline gelmesidir.

Doğru Cevap: C

1945'ten günümüze çalışma ilişkileri ele alındığında, birinci dönem olarak tanımlanan tarih aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

1945-1950

1945-1960

1945-1970

1945-1980

1945-1990

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Korporatizm

Kapitalizm

Taylorizm

Keynesçilik

Neo-korporatizm

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 68

Fordizm'de yaşanan birinci krizin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Satın alma gücünün düşüklüğü

Gümrük duvarları

Sermaya kontrolleri

Üretimin kitlesel tüketim karşılığını bulamaması

Böünmüş iç pazarladaki doygunluk

Açıklama:

Fordizmin birinci krizinin nedeni satın alma gücünün düşüklüğü idi. Fordizmin ikinci krizinde, gümrük duvarları ve sermaye kontrolleri ile bölünmüş iç pazarlar doygunluk aşamasına geldiği için üretim, kitlesel tüketimde karşılığını bulamıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Hangi dönemde, yaşanan ilk petrol şoku sonucu dünya ekonomisinde dramatik düzeyde bir gerileme olmuştur?

1940lar

1950ler

1960lar

1970ler

1980ler

Açıklama:

1970’lerin ortalarından sonra dünya ekonomisinin gelişme hızı dramatik bir şekilde yavaşladı. 1970’li yılların başında ilk petrol şoku sonucu, petrol ve ham madde fiyatları ani bir artış gösterdi. Dünya büyüme oranı yüzde 3,5’ e indi; sanayileşmiş ülkelerin büyüme oranı, 1973 ve 1979 yılları arasında yüzde 2,7’ ye düştü.

Doğru Cevap: D

Soru 70

1980 sonrası dönemde küresel çapta yaşanan ekonomik ve toplumsal dönüşümün tümünü anlatmak için yaygın bir biçimde kullanılan deyim aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalizm

Fordizm

Küreselleşme

Taylorizm

Post-modernizm

Açıklama:

1980 sonrası dönemde küresel çapta yaşanan ekonomik ve toplumsal dönüşümün tümünü anlatmak için yaygın bir biçimde kullanılan deyim küreselleşmedir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Jenerik teknolojiler ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Yeni sektörler yaratabilirler.

Kapsayıcıdırlar.

Yayılgandırlar.

Tüm toplumsal yaşamı etkilerler.

Enfermasyon teknolojileri ile ilgildirler.

Açıklama:

Jenerik teknoloji ile kastedilen ekonomik faaliyet alanlarını bütünüyle değişime uğratan, daha önce mevcut olmayan yeni ekonomik faaliyet alanları, sektörler yaratabilen teknolojilerdir. Jenerik teknolojiler kapsayıcıdır, yayılgandır, üretimin yanı sıra tüm toplumsal yaşamı etkileyen güce sahiptirler. Sadece enfermasyon değil, tüm alanlarda jenerik teknolojiler mevcuttur.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi çalışanların firma içinde farklı faaliyetlere ve görevlere aktarılabilmelerindeki esneklik olarak tanımlanan esnek çalışma biçimidir?

Sayısal esneklik

Zamana bağlı esneklik

İşlevsel esneklik

Ücret esnekliği

Mekan esnekliği

Açıklama:

Esnek çalışma biçimleri, sayısal esneklik, zamana bağlı esneklik, işlevsel esneklik, ücret esnekliği ve uzaklaştırma stratejileri olarak sınıflandırılabilir. Sayısal esneklik, işçi alımının ve işten çıkarmaların piyasa koşullarına hızla uyarlanmasıdır. Bu uyarlanmanın yapılabilmesi için yasalarla işçilere sağlanan iş güvencesinin sınırlanması gerekecektir. Kısmi sürelerle çalışma, geçici işler, belirli süreli çalışma ve çağrı üzerine çalışma sayısal esnekliği gerçekleştirmenin araçlarındandır. Zamana bağlı esneklik, firma içindeki işçilerin çalışma saatlerinin esnekleştirilmesini ifade eder. Kayan iş süreleri, vardiyalı çalışma, telafi edici çalışma, yoğunlaştırılmış iş haftası, izin sürelerinin esnetilmesi; zamana bağlı esnekliği gerçekleştirmenin araçlarındandır. İşlevsel esneklik, çalışanların firma içinde farklı faaliyetlere ve görevlere aktarılabilmelerindeki esnekliktir. Ücret esnekliği, ücret düzeylerinin toplu sözleşmelerle değil bireysel sözleşmelerle belirlenmesi ve performansa dayalı ücret sistemlerine geçilmesi demektir. Mekân esnekliği de denilen uzaklaştırma stratejilerinde ise çalışanlar, normal iş yerinin dışında, taşeron veya fason firmalarda ya da evlerde istihdam edilirler.

Doğru Cevap: C

Çalışma İlişkileri Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler