1980’ler, 20. yüzyılın başlarında ve II. Dünya Savaşı boyunca güçlü bir etkiye sahip olan ergonomi ve insan faktörleri yaklaşımının, bugün bildiğimiz anlamıyla kullanılabilirlik çalışmalarına dönüştüğü yıllardır.

Dijital teknolojilerin gelişmesi ile birlikte 1960’lardan sonra insan bilgisayar etkileşimi alanında akademik yayınlar ve çalıştaylar düzenlenmeye başlamıştır.

Etkililik, kullanıcıların uygulamayı kullanarak yapması beklenen işleri ne ölçüde başarabildiğini ifade eder. Bu anlamda etkililik, kullanıcının kendisine verilen görevi ne kadar doğru yaptığını ve/ veya tamamlayabildiğini ölçer.

Memnuniyet , kullanıcının bir uygulamayı kullanırken oluşan duygularını (beğendikleri, beğenmedikleri, tutumu, vb.) ifade eder. Memnuniyet, genellikle bu amaçla düzenlenen anketler veya sözlü geri bildirimlerin analizi ile belirlenir.

Arayüz tasarımı ve kullanılabilirlik iç içe geçmiştir. Görsel tasarım arayüzün anlaşılmasına ve kullanmasına yardımcı olur. Kullanıcı için ise arayüz ile kurduğu etkileşim, uygulamadan edindiği deneyimdir. Bir arayüz tasarımının, kullanılabilirlik çalışmalarından başarı elde etmesi için önce güçlü grafik arka plana sahip olması gerekir. [mizanpaj (denge, yakınlık, hizalama) hiyerarşi, beyaz alan, hareket, renk ve kontrast] arayüzün grafik tasarımı konusunda temel kavramlardır ve kullanılabilirlik uzmanlarının görsel tasarımcılar ile iletişim kuracak düzeyde de olsa bu konular hakkında fikirleri olmalıdır.

Mobil uygulama tasarım ilkelerinden bahsetmeden önce söz edilmesi gerekli olan yaklaşım “responsive web tasarım”ı olmalıdır. Responsive (duyarlı, uyumlu ve esnek anlamına gelse de metin içindeki anlatıma “ekran uyumlu-mobil uyumlu” ifadesi daha yakındır) tasarım hem geleneksel masaüstü/dizüstü bilgisayarlarda hem de mobil cihazlarda hangi platformda çalıştığını gözetmeksizin kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayan web siteleri için kullanılmaktadır. Responsive web siteleri her ekranda görüntülenebilen web sitesi anlamına gelmeyip görüntüleneceği ekran ve platformu tanıyarak kendisini o ekranın özelliklerine göre ayarlayabilen tasarımı ifade eder.

1945 yılında Vannevar Bush tarafından ortaya atılan ve günümüzde kullandığımız bilişim sistemlerinin nerede ise birebir karşılığı olan, teorik analog bilgisayar fikrini (MEMEX, MEMory Extender - Bellek Genişletici) bu alandaki güncel yaklaşımı temsil eden adımlardan ilki olarak adlandırmak yanlış olmaz (Bush, 1945). Bush, Atlantic Monthly dergisinde yayınlanan “As We May Think - Düşündüğümüz Gibi” makalesinde, MEMEX adlı bir makinadan bahseder.

Günümüzde kullanıldığı anlamda, kullanılabilirlik kavramının öncüsü sistematik olarak yürütülen ergonomi (insan faktörü) çalışmalarıdır. Ergonomi, genel anlamı ile insanın yaptığı iş ile insan arasında işleyen yasaların anlaşılmaya çalışılması olarak tanımlanabilir. Ergonomi çalışmalarının tarihi biraz daha eskilere uzansa da kullanılabilirlik testi yapılan laboratuvarlar pilotlar ile çalışmalar yapmak için 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de kurulmuştur.

Model temelli bir yaklaşım psikoloji ve fizyolojik sınırları her zaman dikkate almalıdır. İnsan davranışının, hafızasının veya algısının limitleri vardır. Tasarımcı modeli oluştururken her zaman bu limitleri dikkate almalı, sistem psikolojinin ihtiyaçlarına uyum göstermelidir. Eğer model insan odaklı geliştirilirse, kullanılabilirlik çalışmaları tasarım hatalarına odaklanabilir.

Deneysel yaklaşım temelli kullanılabilirlik testleri, tasarımın kullanılabilirliği hakkında en gerçekçi verileri veren ve çok yaygın kullanılan bir yöntemdir. Ancak, bunlar emek yoğun testlerdir ve oldukça detaylı bir şekilde planlanması gerekir. Bu testler aynı zamanda en çok hatanın yapıldığı test türü olarak adlandırılabilir.

Ergonomi çalışmalarının tarihi biraz daha eskilere uzansa da kullanılabilirlik testi yapılan laboratuvarlar pilotlar ile çalışmalar yapmak için 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de kurulmuştur.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler:
(i) kullanıcı (user),
(ii) araç/arayüz (tool),
(iii) görev (task) ve
(iv) bağlam (context)’dır.

Bağlama göre farklılıklar incelenmektedir. Bağlam kullanıcının bir görevi bir araç ile gerçekleştirirken içinde bulunduğu ortamdır. Bu ortam kullanıcının ofisi, otomobili, evi, sınıfı, sokak veya bir park olabilir.

Kullanılabilirlik çalışmalarında bu dört bileşen (kullanıcı, araç/arayüz, görev, bağlam) göz önüne alınarak, her koşulda tüm kullanıcılar tarafından, tüm görevlerin en az çaba ve sorunsuzca kullanılabilmesine yönelik etkileşimin tasarlanması için atılması gereken adımların araştırılmasına yer verilir.

Kullanılabilirliğin araştırmacılar tarafından en sık referans verilen temel unsurları verimlilik, etkililik ve memnuniyet ölçüsü ile belirlenir.

Mobil web siteleri tarayıcıda görüntülenebilir.

Mobil cihazlarda ekranın merkezi en iyi ve en hızlı şekilde okunduğu ve etkileşim bu bölgelerde daha kolay olduğu için, anahtar bilgiler ortadaki büyük kaydırma alanında yer almalıdır.

Tasarımcı ürününü mümkün olan herkes için erişilebilirlik çerçevesinde tasarlamak isterse evrensel veya kapsayıcı tasarım ilkelerini izlemesi beklenir.

Nielsen kullanılabilir gezinme menüleri için yönergeleri ve rehberleri izlemeyi güvenilir bir yol olarak önerir. Bazen yenilikçi veya ilginç menüler ile etkileşim tasarımcıyı cezbetse de kullanıcı açısından beklenen etki oluşmayabilir. Bu nedenle kullanıcılara harika görünen özel efektler ile etkilemek yerine, tanıdıkları bir menü kullanarak kolayca erişilebilen bir içerik sunmak sonuçta daha fazla memnuniyet sağlayabilir.

Esneklik ve kullanım verimliliği: Acemi kullanıcılar tarafından görülemeyen hızlandırıcılar kullanılmalıdır. Genellikle sistemin deneyimli ve deneyimsiz kullanıcıları farklı kullanım davranışı gösterirler. Her iki gruba da hitap etmek için, uzman kullanıcılar için etkileşimi hızlandırıcı yöntemler kullanılmalıdır. Kullanıcılara sık kullandıkları fonksiyonları isteklerine göre ayarlayabilmeleri için imkanlar sunulmalıdır.

1945 yılında Vannevar Bush tarafından ortaya atılan ve günümüzde kullandığımız bilişim sistemlerinin nerede ise birebir karşılığı olan, teorik analog bilgisayar fikrini (MEMEX, MEMory Extender - Bellek Genişletici) bu alandaki güncel yaklaşımı temsil eden adımlardan ilki olarak adlandırmak yanlış olmaz (Bush, 1945). Bush, Atlantic Monthly dergisinde yayınlanan “As We May Think - Düşündüğümüz Gibi” makalesinde, MEMEX adlı bir makinadan bahseder. Makalede, bu makinanın insanın bilişsel sistemini nasıl destekleyeceğini tanımlar. MEMEX sadece insan bilgisayar arasındaki etkileşimi değil aynı zamanda, insan-insan arasındaki etkileşimi de gündeme getirmektedir. Bu makalenin hayali araştırmacıları tarihte çok ünlü olan Türk ok ve yayları konusunda araştırma yapmakta, MEMEX’in zengin kütüphanesi üzerinden gerekli bilgiye ulaşmaktadırlar. Araştırmacılar bu bilgileri birbirleri paylaşarak ileride kullanmak üzere MEMEX’de depolamaktadırlar.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört
ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve
(iv) bağlam (context)’dırç

Verimlilik, ISO 9241-11 ve Nielsen'in yaptıkları kullanılabilirilik tanımlarının her ikisinde de ortaktır.

Mobil uygulama marketlerinde milyonlarcası
mevcut olan uygulamaların marketten indirilmesi, yüklenmesi, ilk defa kullanılması, gerekiyorsa
kullanıcının kayıt olması, telefondan silinmemesi,
hatta ilerleyen zamanda tekrar kullanılması birçok
faktöre bağlıdır. Birçok uygulama yükleme sonrası çeşitli nedenlerden dolayı kaldırılmaktadır. Örneğin Türkiye’de, 30 gün sonra mobil uygulama
kaldırma oranı %62’dir. ABD, Japonya ve Birleşik
Krallık gibi gelişmiş ülkelerde bu oran %40 civarındadır.

Nielsen’in 10 Kullanılabilirlik Sezgiseli (Nielsen’s Ten Usability Heuristics) adı verilen bu ilkelere göre,
kullanıcı arayüzleri tasarımında aşağıdaki noktalara dikkat edilmeli ve kullanılabilirlik bu çerçevede
sorgulanmalıdır.
• Sistem durumunun görünürlüğü: Sistem, kullanıcıları o anki durumla ilgili olarak, neler olduğu konusunda, sürekli bir şekilde ve uygun dönütler eşliğinde bilgilendirmelidir.
• Sistem ile gerçek dünyanın eşleşmesi: Sistem, kullanıcılar ile onların anlayabileceği dilde konuşmalı, kullanılan terimler, kelimeler ve kavramlar kullanıcıya tanıdık olmalıdır. Bilgilendirmelerin kullanıcı tarafından doğal ve mantıksal bir şekilde görünmesi sağlanmalıdır.
• Kullanıcı kontrolü ve özgürlük: Kullanıcılar sık sık sistem fonksiyonlarının seçiminde hata yaparlar ve bu istenmeyen durumdan çok detaya girmeden çıkmak için açıkça belirtilmiş bir “acil çıkış”a ihtiyaç duyarlar. Geri alma (undo) ve yeniden yapma (redo) seçenekleri bu amaçla sunulmalıdır.
• Tutarlılık ve standartlar: Kullanıcılar farklı kelimelerin, durumların ve eylemlerin aynı anlama gelip gelmediğini düşünmemelidirler. Uygulama kendi içinde tutarlı olmalıdır.
• Hataları önleme: Kullanıcıların iyi bir hata mesajı ile karşılaşması yerine, dikkatli bir tasarım ile, hatanın oluşması önlenmelidir.
• Hatırlamak yerine tanıma (ya da bellek yükünün en aza indirilmesi): Nesneler,
aktiviteler ve seçenekler görünür yapılmalıdır. Kullanıcı diyaloğun bir bölümünden diğerine olan geçişlerde, önceki kısmı hatırlamak zorunda kalmamalıdır. Sistemin kullanımı için gerekli talimatlar görünür ve
kolayca ulaşılabilir olmalıdır.
• Esneklik ve kullanım verimliliği: Acemi kullanıcılar tarafından görülemeyen hızlandırıcılar kullanılmalıdır. Genellikle sistemin deneyimli ve deneyimsiz kullanıcıları farklı kullanım davranışı gösterirler. Her iki gruba da hitap etmek için, uzman kullanıcılar için etkileşimi hızlandırıcı yöntemler kullanılmalıdır. Kullanıcılara sık kullandıkları fonksiyonları isteklerine göre ayarlayabilmeleri için imkanlar sunulmalıdır.
• Estetik ve sade tasarım: Diyaloglar alakasız ya da pek ihtiyaç duyulmayacak bilgiler içermemelidir. Bir diyaloğa eklenen her ilave bilgi, daha gerekli bilgilerin görülmesini engelleyip, karmaşa yaratır. Eğer bir bilgi ya da resim arayüzden kaldırıldığında kullanım açısından birşey farketmiyorsa, gereksiz demektir. Gereksiz ise kullanma prensibi
izlenmelidir.
• Kullanıcılara hata ile karşılaşmaları durumunda hatayı teşhis etmeleri, onarmaları ve kurtulmaları olanağı tanınmalıdır: Hata geri dönütleri, sade dilde (kodsuz) olmalı, sorunu açıklamalı ve yapıcı bir çözüm önerisi sunmalıdır.
• Yardım ve dokümantasyon: Dokümantasyon olmadan sistemi kullanabilmek daha tercih edilir olmasına rağmen, kullanıcıya dokümantasyon ve yardım servisi sunmak gerekli olabilir. Yardım sisteminde gereken bilgiyi aramak kolay olmalı, yardım dokümanı kullanıcının görevine odaklı olmalı, çözümler listelerken somut adımları göstermeli ve çok uzun olmamalıdır.

Mobil Sitelerin özellikleri şu şekildedir:
• Tarayıcıda görüntülenebilir
• Internet bağlantısı
gerektirir
• Kısıtlı kullanıcı deneyim
• Cihaz fonksiyonlarına sınırlı
erişim
• Anında güncellenme
• Maliyet-uygun
• Navigasyon ile
gezinme

Bu amaca ulaşmak için
Nielsen grup yazarlarından Whitenton tarafından
derlenen 15 kriter aşağıda verilmektedir:
Görünürlük:
• Büyük ekranlarda küçük menü
veya simge kullanılmamalı
• Menüleri beklenen yerlerde
olmalı
• Menü bağlantıları etkileşimli
görünmeli
• Menüler yeterli görselliğe
sahip olmalı
• Arkaplan ile kotrast oluşturan
bağlantı renkleri kullanılmalı
Mevcut Konum:
• Görünen ekran menü
seçenekleri içinde ‘nerede’
bulunduğunu söylemeli
• Anlaşılır bağlantı etiketleri
kullanılmalı
• Gerekiyorsa içerik önizlemesine
izin verilmeli
• İlgili içerik önizlemesine izin
verilmeli
• Görsel iletişimden yararlanılmalı
Kolay Kullanım:
• Menü bağlantılarını kolayca
dokunabilmeli veya
tıklanabilmeli
• Açılır menüler küçük veya
büyük olmamalı
• Uzun sayfalar için ‘yapışkan’
menüler düşünülebilir
• Sık kullanılan komutlara kolay
erişim için optimizasyon

Çağıltay’ın (2018) İnsan
bilgisayar etkileşimi yaklaşımına göre kullanıcıların
genel özelliklerini tanımladığı liste şu şekildedir. Tasarımcıların bir ürünü geliştirme
aşamasında kullanıcıların sahip olduğu bu özellikleri dikkate alması, hedeflerin daha geniş bir grup
tarafından benimsenmesini sağlayacaktır. Unutulmamalıdır ki kullanıcılar;
• Belirli bir hedefe yöneliktirler - uygulamayı
bir amacı gerçekleştirmek için kullanırlar
• Uzun süre dikkatlerini toplayamazlar
• Yaparak öğrenirler
• Hatalar yaparlar
• Bir uygulamayı önceki deneyimlerine bağlı
olarak kafalarında modellerler
• Zaman içinde değişirler
• Sosyaldirler
• Bireydirler

Son kullanıcı ile kullanılabilirlik testlerini gerçekleştirirken takip edilmesi gereken adımlar başlıklar halinde aşağıda özetlenmiştir. Bu başlıklarla ilgili
daha ayrıntılı bilgi için Kürşat Çağıltay’ın (2018)
“Teoriden Pratiğe İnsan Bilgisayar Etkileşimi ve
Kullanılabilirlik Mühendisliği” kitabı incelenebilir.
a. Test Öncesi Belirlenmesi Gerekenler:
Kullanılabilirlik testleri için ihtiyaç duyulan ideal kişi sayısı konusunda en çok kabul
gören görüşlerden Nielsen’e göre, kullanılabilirlik testlerinde bir sistem ile ilgili temel
sorunları ortaya çıkartabilmek için gerekli
kişi sayısı en az beş olmalıdır (Şekil 2.3).
Nielsen, iyi tasarlanmış testlerle kullanılabilirlik problemlerinin %75’inin beş denek
ile ortaya çıkarılabileceğini belirtmiştir. Nielsen testlerde kullanılacak kişi sayısı ve tespit edilen kullanılabilirlik problemlerinin
yüzdesi ile ilgili olarak aşağıdaki şekildeki
ilişkiyi vermiştir (Nielsen, 1993). Buna
göre, denek sayısını beş yerine on yapmak,
bulunan sorunların sadece yaklaşık %15’ini
ortaya çıkarmaktadır.
b. Kullanılabilirlik Çalışmaları Sürecinde İzlenmesi Gereken Adımlar
• Uygulamadan Beklenen Hedeflerin Belirlenmesi
• Hedef Kitlenin Siteden Beklentilerinin
Analizi
• Kullanıcı Profillerinin Çıkarılması
• Test öncesi ve sonrası kullanılacak enstrümanlar neler olacak?
c. Testin Gerçekleştirilmesi
d. Veri analizi
e. Bulguların Raporlanması

Tanım kullanılabilirliği açıklamaktadır.

Günlük hayatımızın her zaman içinde olan kullanılabilirlik çalışmalarının neden önemli olduğunu listeleyecek olursak:
• Kullanıcı memnuniyetinin arttırılmasının yanı sıra, ürüne ve organizasyona yönelik
olumlu algının oluşmasını sağlar.
• Ürün geliştirme sürecindeki harcamaların azaltılmasını sağlar.
• Daha eksiksiz bir ürünün geliştirilmesine olanak verir.
• Ürüne yönelik olumsuz gelişmelerin oluşma riskini azaltır
• Geliştirme sürecinin ilk aşamalarında, kavramların, tasarımın, akış ve içeriğin geçerliliğinin test edilmesine olanak verir.
• Uygulamadaki değişikliklerin ve problemlerin sayısının azaltılmasını sağlar. Doğru cevap E'dir.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve (iv) bağlam (context)’dır (Şekil 2.1). Bu dört bileşen arasındaki etkileşim bir bütün olarak kullanıcılar açısından kullanılabilirlik deneyiminin kendisidir. Doğru cevap A'dır.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve (iv) bağlam (context)’dır. Bu dört bileşen arasındaki etkileşim bir bütün olarak kullanıcılar açısından kullanılabilirlik deneyiminin kendisidir. Kullanıcı ya da daha geniş bir bakış açısı ile ‘insan’ etkileşimde başroldeki bileşendir. Kullanıcı belirli bir hizmeti, ürün ya da sistemi kullanması beklenen hedef kitledir. Kullanıcı tek bir kişi veya grup olabilir. Örneğin sosyal ağların özellikle mobil cihazlarda en çok zaman geçirilen uygulamalar arasında olması nedeni ile bu konuda yapılacak bir çalışmada kullanıcı bir kişiyi değil bir grubu ifade edecektir! Araç/Arayüz ise kullanıcının gerçekleştirmek istediği görevi yerine getirmek için kullandığı cihazdır. Bu cihazlara örnek olarak bilgisayarlar, akıllı telefonlar veya taşınabilir müzik çalarlar verilebilir. Üçüncü temel bileşen olan görev ise kullanıcının gerçekleştirdiği iştir. Kullanılabilirlik araştırmaları içinde bu görevlerin daha iyileştirilmesi ve kullanıcının zorluk çekmeden bu görevleri yerine getirmesi öncelikli konulardır. Doğru cevap C'dir.

Kullanılabilirlik ile ilgili çeşitli tanımlar olmasına rağmen, Uluslararası Standartlar Enstitüsü (International Standards Organization- ISO) tarafından yapılan kullanılabilirlik tanımı herkes tarafından kabul edilmiş ve yaygınlaşmıştır. Doğru cevap D'dir.

Kullanılabilirliğin araştırmacılar tarafından en sık referans verilen temel unsurlarının verimlilik, etkililik ve memnuniyet ölçüsü cinsinden ifade edildiği yukarıda belirtilmişti. Bu üç temel unsuru tanımlama gerekirse etkililik, kullanıcıların uygulamayı kullanarak yapması beklenen işleri ne ölçüde başarabildiğini ifade eder. Bu anlamda etkililik, kullanıcının kendisine verilen görevi ne kadar doğru yaptığını ve/veya tamamlayabildiğini ölçer. Belirlenen işi yapmak için kullanılan zaman, çaba ve maliyet gibi unsurlar verimlilik ölçümü ile değerlendirilir. Mobil bir uygulama örneğinde verimlilik, kullanıcının belirlenen işi ne kadar sürede yaptığı ya da hangi adımları izlediği gibi ölçümler ile belirlenebilir. Memnuniyet ise kullanıcının bir uygulamayı kullanırken oluşan duygularını (beğendikleri, beğenmedikleri, tutumu, vb.) ifade eder. Memnuniyet, genellikle bu amaçla düzenlenen anketler veya sözlü geri bildirimlerin analizi ile belirlenir. Bir ürünün kullanılabilirliğini anlamak için, etkililik ve verimlilik verileri tek başına yeterli olamamakta, bunların yanı sıra, memnuniyet verileri ile de bir değerlendirmenin yapılması gerekmektedir. Doğru cevap B'dir.

Kullanılabilirlik testleri için ihtiyaç duyulan ideal kişi sayısı konusunda en çok kabul gören görüşlerden Nielsen’e göre, kullanılabilirlik testlerinde bir sistem ile ilgili temel sorunları ortaya çıkartabilmek için gerekli kişi sayısı en az beş olmalıdır. Nielsen, iyi tasarlanmış testlerle kullanılabilirlik problemlerinin %75’inin beş denek ile ortaya çıkarılabileceğini belirtmiştir. Nielsen testlerde kullanılacak kişi sayısı ve tespit edilen kullanılabilirlik problemlerinin yüzdesi ile ilgili olarak aşağıdaki şekildeki ilişkiyi vermiştir (Nielsen, 1993). Buna göre, denek sayısını beş yerine on yapmak, bulunan sorunların sadece yaklaşık %15’ini ortaya çıkarmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Mobil uygulama tasarım ilkelerinden bahsetmeden önce söz edilmesi gerekli olan yaklaşım “responsive web tasarım”ı olmalıdır. Responsive (duyarlı, uyumlu ve esnek anlamına gelse de metin içindeki anlatıma “ekran uyumlu-mobil uyumlu” ifadesi daha yakındır) tasarım hem geleneksel masaüstü/dizüstü bilgisayarlarda hem de mobil cihazlarda hangi platformda çalıştığını gözetmeksizin kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayan web siteleri için kullanılmaktadır. Responsive web siteleri her ekranda görüntülenebilen web sitesi anlamına gelmeyip görüntüleneceği ekran ve platformu tanıyarak kendisini o ekranın özelliklerine göre ayarlayabilen tasarımı ifade eder. Doğru cevap E'dir.

Mobil site ile mobil uygulama arasındaki temel farklar şunlardır:
Mobil Site:
• Tarayıcıda görüntülenebilir.
• Internet bağlantısı gerektirir.
• Kısıtlı kullanıcı deneyim
• Cihaz fonksiyonlarına sınırlı erişim
• Anında güncellenme
• Maliyet-uygun
• Navigasyon ile gezinme
Mobil Uygulama:
• Yükleme gerektirir.
• Offline çalışabilir.
• Zengin kullanıcı deneyimi
• Cihaz özelliklerine tam ulaşım (GPS, mikrofon, kamera, vb.)
• Güncelleme indir-yükle
• Maliyet-yüksek
• Kişiselleştirme
Doğru cevap B'dir.

Nielsen’in Menü Tasarımı İçin Önerdiği Rehber Liste şöyledir:
Görünürlük:
• Büyük ekranlarda küçük menü veya simge kullanılmamalı.
• Menüleri beklenen yerlerde olmalı.
• Menü bağlantıları etkileşimli görünmeli.
• Menüler yeterli görselliğe sahip olmalı.
• Arkaplan ile kontrast oluşturan bağlantı renkleri kullanılmalı.
Mevcut Konum:
• Görünen ekran menü seçenekleri içinde ‘nerede’ bulunduğunu söylemeli.
• Anlaşılır bağlantı etiketleri kullanılmalı.
• Gerekiyorsa içerik önizlemesine izin verilmeli.
• İlgili içerik önizlemesine izin verilmeli.
• Görsel iletişimden yararlanılmalı.
Kolay Kullanım:
• Menü bağlantılarını kolayca dokunabilmeli veya tıklanabilmeli.
• Açılır menüler küçük veya büyük olmamalı.
• Uzun sayfalar için ‘yapışkan’ menüler düşünülebilir.
• Sık kullanılan komutlara kolay erişim için optimizasyon.
Doğru cevap B'dir.

Günümüzde mobil uygulamalarda kullanılan en yaygın menü biçimlerine sunulabilecek örnekler şöyledir: Önceliklendirilmiş içerik, hamburger menü, değişebilir yüzen düğme, sekme satırı. Doğru cevap E'dir.

1980’ler, 20. yüzyılın başlarında ve II. Dünya Savaşı boyunca güçlü bir etkiye sahip olan ergonomi ve insan faktörleri yaklaşımının, bugün bildiğimiz anlamıyla kullanılabilirlik çalışmalarına dönüştüğü yıllardır.

Dijital teknolojilerin gelişmesi ile birlikte 1960’lardan sonra insan bilgisayar etkileşimi alanında akademik yayınlar ve çalıştaylar düzenlenmeye başlamıştır.

Etkililik, kullanıcıların uygulamayı kullanarak yapması beklenen işleri ne ölçüde başarabildiğini ifade eder. Bu anlamda etkililik, kullanıcının kendisine verilen görevi ne kadar doğru yaptığını ve/ veya tamamlayabildiğini ölçer.

Memnuniyet , kullanıcının bir uygulamayı kullanırken oluşan duygularını (beğendikleri, beğenmedikleri, tutumu, vb.) ifade eder. Memnuniyet, genellikle bu amaçla düzenlenen anketler veya sözlü geri bildirimlerin analizi ile belirlenir.

Arayüz tasarımı ve kullanılabilirlik iç içe geçmiştir. Görsel tasarım arayüzün anlaşılmasına ve kullanmasına yardımcı olur. Kullanıcı için ise arayüz ile kurduğu etkileşim, uygulamadan edindiği deneyimdir. Bir arayüz tasarımının, kullanılabilirlik çalışmalarından başarı elde etmesi için önce güçlü grafik arka plana sahip olması gerekir. [mizanpaj (denge, yakınlık, hizalama) hiyerarşi, beyaz alan, hareket, renk ve kontrast] arayüzün grafik tasarımı konusunda temel kavramlardır ve kullanılabilirlik uzmanlarının görsel tasarımcılar ile iletişim kuracak düzeyde de olsa bu konular hakkında fikirleri olmalıdır.

Mobil uygulama tasarım ilkelerinden bahsetmeden önce söz edilmesi gerekli olan yaklaşım “responsive web tasarım”ı olmalıdır. Responsive (duyarlı, uyumlu ve esnek anlamına gelse de metin içindeki anlatıma “ekran uyumlu-mobil uyumlu” ifadesi daha yakındır) tasarım hem geleneksel masaüstü/dizüstü bilgisayarlarda hem de mobil cihazlarda hangi platformda çalıştığını gözetmeksizin kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayan web siteleri için kullanılmaktadır. Responsive web siteleri her ekranda görüntülenebilen web sitesi anlamına gelmeyip görüntüleneceği ekran ve platformu tanıyarak kendisini o ekranın özelliklerine göre ayarlayabilen tasarımı ifade eder.

1945 yılında Vannevar Bush tarafından ortaya atılan ve günümüzde kullandığımız bilişim sistemlerinin nerede ise birebir karşılığı olan, teorik analog bilgisayar fikrini (MEMEX, MEMory Extender - Bellek Genişletici) bu alandaki güncel yaklaşımı temsil eden adımlardan ilki olarak adlandırmak yanlış olmaz (Bush, 1945). Bush, Atlantic Monthly dergisinde yayınlanan “As We May Think - Düşündüğümüz Gibi” makalesinde, MEMEX adlı bir makinadan bahseder.

Günümüzde kullanıldığı anlamda, kullanılabilirlik kavramının öncüsü sistematik olarak yürütülen ergonomi (insan faktörü) çalışmalarıdır. Ergonomi, genel anlamı ile insanın yaptığı iş ile insan arasında işleyen yasaların anlaşılmaya çalışılması olarak tanımlanabilir. Ergonomi çalışmalarının tarihi biraz daha eskilere uzansa da kullanılabilirlik testi yapılan laboratuvarlar pilotlar ile çalışmalar yapmak için 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de kurulmuştur.

Model temelli bir yaklaşım psikoloji ve fizyolojik sınırları her zaman dikkate almalıdır. İnsan davranışının, hafızasının veya algısının limitleri vardır. Tasarımcı modeli oluştururken her zaman bu limitleri dikkate almalı, sistem psikolojinin ihtiyaçlarına uyum göstermelidir. Eğer model insan odaklı geliştirilirse, kullanılabilirlik çalışmaları tasarım hatalarına odaklanabilir.

Deneysel yaklaşım temelli kullanılabilirlik testleri, tasarımın kullanılabilirliği hakkında en gerçekçi verileri veren ve çok yaygın kullanılan bir yöntemdir. Ancak, bunlar emek yoğun testlerdir ve oldukça detaylı bir şekilde planlanması gerekir. Bu testler aynı zamanda en çok hatanın yapıldığı test türü olarak adlandırılabilir.

Ergonomi çalışmalarının tarihi biraz daha eskilere uzansa da kullanılabilirlik testi yapılan laboratuvarlar pilotlar ile çalışmalar yapmak için 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de kurulmuştur.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler:
(i) kullanıcı (user),
(ii) araç/arayüz (tool),
(iii) görev (task) ve
(iv) bağlam (context)’dır.

Bağlama göre farklılıklar incelenmektedir. Bağlam kullanıcının bir görevi bir araç ile gerçekleştirirken içinde bulunduğu ortamdır. Bu ortam kullanıcının ofisi, otomobili, evi, sınıfı, sokak veya bir park olabilir.

Kullanılabilirlik çalışmalarında bu dört bileşen (kullanıcı, araç/arayüz, görev, bağlam) göz önüne alınarak, her koşulda tüm kullanıcılar tarafından, tüm görevlerin en az çaba ve sorunsuzca kullanılabilmesine yönelik etkileşimin tasarlanması için atılması gereken adımların araştırılmasına yer verilir.

Kullanılabilirliğin araştırmacılar tarafından en sık referans verilen temel unsurları verimlilik, etkililik ve memnuniyet ölçüsü ile belirlenir.

Mobil web siteleri tarayıcıda görüntülenebilir.

Mobil cihazlarda ekranın merkezi en iyi ve en hızlı şekilde okunduğu ve etkileşim bu bölgelerde daha kolay olduğu için, anahtar bilgiler ortadaki büyük kaydırma alanında yer almalıdır.

Tasarımcı ürününü mümkün olan herkes için erişilebilirlik çerçevesinde tasarlamak isterse evrensel veya kapsayıcı tasarım ilkelerini izlemesi beklenir.

Nielsen kullanılabilir gezinme menüleri için yönergeleri ve rehberleri izlemeyi güvenilir bir yol olarak önerir. Bazen yenilikçi veya ilginç menüler ile etkileşim tasarımcıyı cezbetse de kullanıcı açısından beklenen etki oluşmayabilir. Bu nedenle kullanıcılara harika görünen özel efektler ile etkilemek yerine, tanıdıkları bir menü kullanarak kolayca erişilebilen bir içerik sunmak sonuçta daha fazla memnuniyet sağlayabilir.

Esneklik ve kullanım verimliliği: Acemi kullanıcılar tarafından görülemeyen hızlandırıcılar kullanılmalıdır. Genellikle sistemin deneyimli ve deneyimsiz kullanıcıları farklı kullanım davranışı gösterirler. Her iki gruba da hitap etmek için, uzman kullanıcılar için etkileşimi hızlandırıcı yöntemler kullanılmalıdır. Kullanıcılara sık kullandıkları fonksiyonları isteklerine göre ayarlayabilmeleri için imkanlar sunulmalıdır.

1945 yılında Vannevar Bush tarafından ortaya atılan ve günümüzde kullandığımız bilişim sistemlerinin nerede ise birebir karşılığı olan, teorik analog bilgisayar fikrini (MEMEX, MEMory Extender - Bellek Genişletici) bu alandaki güncel yaklaşımı temsil eden adımlardan ilki olarak adlandırmak yanlış olmaz (Bush, 1945). Bush, Atlantic Monthly dergisinde yayınlanan “As We May Think - Düşündüğümüz Gibi” makalesinde, MEMEX adlı bir makinadan bahseder. Makalede, bu makinanın insanın bilişsel sistemini nasıl destekleyeceğini tanımlar. MEMEX sadece insan bilgisayar arasındaki etkileşimi değil aynı zamanda, insan-insan arasındaki etkileşimi de gündeme getirmektedir. Bu makalenin hayali araştırmacıları tarihte çok ünlü olan Türk ok ve yayları konusunda araştırma yapmakta, MEMEX’in zengin kütüphanesi üzerinden gerekli bilgiye ulaşmaktadırlar. Araştırmacılar bu bilgileri birbirleri paylaşarak ileride kullanmak üzere MEMEX’de depolamaktadırlar.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört
ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve
(iv) bağlam (context)’dırç

Verimlilik, ISO 9241-11 ve Nielsen'in yaptıkları kullanılabilirilik tanımlarının her ikisinde de ortaktır.

Mobil Sitelerin özellikleri şu şekildedir:
• Tarayıcıda görüntülenebilir
• Internet bağlantısı
gerektirir
• Kısıtlı kullanıcı deneyim
• Cihaz fonksiyonlarına sınırlı
erişim
• Anında güncellenme
• Maliyet-uygun
• Navigasyon ile
gezinme

Bu amaca ulaşmak için
Nielsen grup yazarlarından Whitenton tarafından
derlenen 15 kriter aşağıda verilmektedir:
Görünürlük:
• Büyük ekranlarda küçük menü
veya simge kullanılmamalı
• Menüleri beklenen yerlerde
olmalı
• Menü bağlantıları etkileşimli
görünmeli
• Menüler yeterli görselliğe
sahip olmalı
• Arkaplan ile kotrast oluşturan
bağlantı renkleri kullanılmalı
Mevcut Konum:
• Görünen ekran menü
seçenekleri içinde ‘nerede’
bulunduğunu söylemeli
• Anlaşılır bağlantı etiketleri
kullanılmalı
• Gerekiyorsa içerik önizlemesine
izin verilmeli
• İlgili içerik önizlemesine izin
verilmeli
• Görsel iletişimden yararlanılmalı
Kolay Kullanım:
• Menü bağlantılarını kolayca
dokunabilmeli veya
tıklanabilmeli
• Açılır menüler küçük veya
büyük olmamalı
• Uzun sayfalar için ‘yapışkan’
menüler düşünülebilir
• Sık kullanılan komutlara kolay
erişim için optimizasyon

Çağıltay’ın (2018) İnsan
bilgisayar etkileşimi yaklaşımına göre kullanıcıların
genel özelliklerini tanımladığı liste şu şekildedir. Tasarımcıların bir ürünü geliştirme
aşamasında kullanıcıların sahip olduğu bu özellikleri dikkate alması, hedeflerin daha geniş bir grup
tarafından benimsenmesini sağlayacaktır. Unutulmamalıdır ki kullanıcılar;
• Belirli bir hedefe yöneliktirler - uygulamayı
bir amacı gerçekleştirmek için kullanırlar
• Uzun süre dikkatlerini toplayamazlar
• Yaparak öğrenirler
• Hatalar yaparlar
• Bir uygulamayı önceki deneyimlerine bağlı
olarak kafalarında modellerler
• Zaman içinde değişirler
• Sosyaldirler
• Bireydirler

Son kullanıcı ile kullanılabilirlik testlerini gerçekleştirirken takip edilmesi gereken adımlar başlıklar halinde aşağıda özetlenmiştir. Bu başlıklarla ilgili
daha ayrıntılı bilgi için Kürşat Çağıltay’ın (2018)
“Teoriden Pratiğe İnsan Bilgisayar Etkileşimi ve
Kullanılabilirlik Mühendisliği” kitabı incelenebilir.
a. Test Öncesi Belirlenmesi Gerekenler:
Kullanılabilirlik testleri için ihtiyaç duyulan ideal kişi sayısı konusunda en çok kabul
gören görüşlerden Nielsen’e göre, kullanılabilirlik testlerinde bir sistem ile ilgili temel
sorunları ortaya çıkartabilmek için gerekli
kişi sayısı en az beş olmalıdır (Şekil 2.3).
Nielsen, iyi tasarlanmış testlerle kullanılabilirlik problemlerinin %75’inin beş denek
ile ortaya çıkarılabileceğini belirtmiştir. Nielsen testlerde kullanılacak kişi sayısı ve tespit edilen kullanılabilirlik problemlerinin
yüzdesi ile ilgili olarak aşağıdaki şekildeki
ilişkiyi vermiştir (Nielsen, 1993). Buna
göre, denek sayısını beş yerine on yapmak,
bulunan sorunların sadece yaklaşık %15’ini
ortaya çıkarmaktadır.
b. Kullanılabilirlik Çalışmaları Sürecinde İzlenmesi Gereken Adımlar
• Uygulamadan Beklenen Hedeflerin Belirlenmesi
• Hedef Kitlenin Siteden Beklentilerinin
Analizi
• Kullanıcı Profillerinin Çıkarılması
• Test öncesi ve sonrası kullanılacak enstrümanlar neler olacak?
c. Testin Gerçekleştirilmesi
d. Veri analizi
e. Bulguların Raporlanması

Tanım kullanılabilirliği açıklamaktadır.

Günlük hayatımızın her zaman içinde olan kullanılabilirlik çalışmalarının neden önemli olduğunu listeleyecek olursak:
• Kullanıcı memnuniyetinin arttırılmasının yanı sıra, ürüne ve organizasyona yönelik
olumlu algının oluşmasını sağlar.
• Ürün geliştirme sürecindeki harcamaların azaltılmasını sağlar.
• Daha eksiksiz bir ürünün geliştirilmesine olanak verir.
• Ürüne yönelik olumsuz gelişmelerin oluşma riskini azaltır
• Geliştirme sürecinin ilk aşamalarında, kavramların, tasarımın, akış ve içeriğin geçerliliğinin test edilmesine olanak verir.
• Uygulamadaki değişikliklerin ve problemlerin sayısının azaltılmasını sağlar. Doğru cevap E'dir.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve (iv) bağlam (context)’dır (Şekil 2.1). Bu dört bileşen arasındaki etkileşim bir bütün olarak kullanıcılar açısından kullanılabilirlik deneyiminin kendisidir. Doğru cevap A'dır.

Mobil uygulamalarda arayüz ile etkileşim dört ana bileşeni kapsar. Bu bileşenler (i) kullanıcı
(user), (ii) araç/arayüz (tool), (iii) görev (task) ve (iv) bağlam (context)’dır. Bu dört bileşen arasındaki etkileşim bir bütün olarak kullanıcılar açısından kullanılabilirlik deneyiminin kendisidir. Kullanıcı ya da daha geniş bir bakış açısı ile ‘insan’ etkileşimde başroldeki bileşendir. Kullanıcı belirli bir hizmeti, ürün ya da sistemi kullanması beklenen hedef kitledir. Kullanıcı tek bir kişi veya grup olabilir. Örneğin sosyal ağların özellikle mobil cihazlarda en çok zaman geçirilen uygulamalar arasında olması nedeni ile bu konuda yapılacak bir çalışmada kullanıcı bir kişiyi değil bir grubu ifade edecektir! Araç/Arayüz ise kullanıcının gerçekleştirmek istediği görevi yerine getirmek için kullandığı cihazdır. Bu cihazlara örnek olarak bilgisayarlar, akıllı telefonlar veya taşınabilir müzik çalarlar verilebilir. Üçüncü temel bileşen olan görev ise kullanıcının gerçekleştirdiği iştir. Kullanılabilirlik araştırmaları içinde bu görevlerin daha iyileştirilmesi ve kullanıcının zorluk çekmeden bu görevleri yerine getirmesi öncelikli konulardır. Doğru cevap C'dir.

Kullanılabilirlik ile ilgili çeşitli tanımlar olmasına rağmen, Uluslararası Standartlar Enstitüsü (International Standards Organization- ISO) tarafından yapılan kullanılabilirlik tanımı herkes tarafından kabul edilmiş ve yaygınlaşmıştır. Doğru cevap D'dir.

Kullanılabilirliğin araştırmacılar tarafından en sık referans verilen temel unsurlarının verimlilik, etkililik ve memnuniyet ölçüsü cinsinden ifade edildiği yukarıda belirtilmişti. Bu üç temel unsuru tanımlama gerekirse etkililik, kullanıcıların uygulamayı kullanarak yapması beklenen işleri ne ölçüde başarabildiğini ifade eder. Bu anlamda etkililik, kullanıcının kendisine verilen görevi ne kadar doğru yaptığını ve/veya tamamlayabildiğini ölçer. Belirlenen işi yapmak için kullanılan zaman, çaba ve maliyet gibi unsurlar verimlilik ölçümü ile değerlendirilir. Mobil bir uygulama örneğinde verimlilik, kullanıcının belirlenen işi ne kadar sürede yaptığı ya da hangi adımları izlediği gibi ölçümler ile belirlenebilir. Memnuniyet ise kullanıcının bir uygulamayı kullanırken oluşan duygularını (beğendikleri, beğenmedikleri, tutumu, vb.) ifade eder. Memnuniyet, genellikle bu amaçla düzenlenen anketler veya sözlü geri bildirimlerin analizi ile belirlenir. Bir ürünün kullanılabilirliğini anlamak için, etkililik ve verimlilik verileri tek başına yeterli olamamakta, bunların yanı sıra, memnuniyet verileri ile de bir değerlendirmenin yapılması gerekmektedir. Doğru cevap B'dir.

Kullanılabilirlik testleri için ihtiyaç duyulan ideal kişi sayısı konusunda en çok kabul gören görüşlerden Nielsen’e göre, kullanılabilirlik testlerinde bir sistem ile ilgili temel sorunları ortaya çıkartabilmek için gerekli kişi sayısı en az beş olmalıdır. Nielsen, iyi tasarlanmış testlerle kullanılabilirlik problemlerinin %75’inin beş denek ile ortaya çıkarılabileceğini belirtmiştir. Nielsen testlerde kullanılacak kişi sayısı ve tespit edilen kullanılabilirlik problemlerinin yüzdesi ile ilgili olarak aşağıdaki şekildeki ilişkiyi vermiştir (Nielsen, 1993). Buna göre, denek sayısını beş yerine on yapmak, bulunan sorunların sadece yaklaşık %15’ini ortaya çıkarmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Mobil uygulama tasarım ilkelerinden bahsetmeden önce söz edilmesi gerekli olan yaklaşım “responsive web tasarım”ı olmalıdır. Responsive (duyarlı, uyumlu ve esnek anlamına gelse de metin içindeki anlatıma “ekran uyumlu-mobil uyumlu” ifadesi daha yakındır) tasarım hem geleneksel masaüstü/dizüstü bilgisayarlarda hem de mobil cihazlarda hangi platformda çalıştığını gözetmeksizin kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayan web siteleri için kullanılmaktadır. Responsive web siteleri her ekranda görüntülenebilen web sitesi anlamına gelmeyip görüntüleneceği ekran ve platformu tanıyarak kendisini o ekranın özelliklerine göre ayarlayabilen tasarımı ifade eder. Doğru cevap E'dir.

Mobil site ile mobil uygulama arasındaki temel farklar şunlardır:
Mobil Site:
• Tarayıcıda görüntülenebilir.
• Internet bağlantısı gerektirir.
• Kısıtlı kullanıcı deneyim
• Cihaz fonksiyonlarına sınırlı erişim
• Anında güncellenme
• Maliyet-uygun
• Navigasyon ile gezinme
Mobil Uygulama:
• Yükleme gerektirir.
• Offline çalışabilir.
• Zengin kullanıcı deneyimi
• Cihaz özelliklerine tam ulaşım (GPS, mikrofon, kamera, vb.)
• Güncelleme indir-yükle
• Maliyet-yüksek
• Kişiselleştirme
Doğru cevap B'dir.

Nielsen’in Menü Tasarımı İçin Önerdiği Rehber Liste şöyledir:
Görünürlük:
• Büyük ekranlarda küçük menü veya simge kullanılmamalı.
• Menüleri beklenen yerlerde olmalı.
• Menü bağlantıları etkileşimli görünmeli.
• Menüler yeterli görselliğe sahip olmalı.
• Arkaplan ile kontrast oluşturan bağlantı renkleri kullanılmalı.
Mevcut Konum:
• Görünen ekran menü seçenekleri içinde ‘nerede’ bulunduğunu söylemeli.
• Anlaşılır bağlantı etiketleri kullanılmalı.
• Gerekiyorsa içerik önizlemesine izin verilmeli.
• İlgili içerik önizlemesine izin verilmeli.
• Görsel iletişimden yararlanılmalı.
Kolay Kullanım:
• Menü bağlantılarını kolayca dokunabilmeli veya tıklanabilmeli.
• Açılır menüler küçük veya büyük olmamalı.
• Uzun sayfalar için ‘yapışkan’ menüler düşünülebilir.
• Sık kullanılan komutlara kolay erişim için optimizasyon.
Doğru cevap B'dir.

Günümüzde mobil uygulamalarda kullanılan en yaygın menü biçimlerine sunulabilecek örnekler şöyledir: Önceliklendirilmiş içerik, hamburger menü, değişebilir yüzen düğme, sekme satırı. Doğru cevap E'dir.

Türkiye İstatistik Kurumu (2021) verilerine göre mobil telefon (cep telefonu veya akıllı telefon) sahiplik oranı %99,3’tür. Bir diğer ifadeyle mobil telefon sahipliği olmayan birey yok denebilir.

Android Studio, Google tarafından uygulama geliştiricilere kolaylık sunması amacıyla IntelliJ IDEA’ya dayalı olarak tasarlanmış bir platformdur. Android Studio’nun en önemli özelliği emülatör desteğinin sağlanmasıdır denebilir.

Flutter, Google tarafından geliştirilen açık kaynak kodlu uygulama geliştirme platformudur. Ücretsiz olan Flutter, Android veya iOS işletim sistemine sahip cihazlar için uygulama geliştirmeye olanak sağlamaktadır. Bir diğer ifadeyle uygulama geliştiriciler tek bir ortamda uygulama geliştirirken uygulamalarının çıktısını Android ve iOS işletim sistemine sahip cihazlar için ayrı ayrı alabilmektedir.

Flutter Projesi Oluşturma Android Studio’ya Flutter ve Dart eklentileri ekledikten ve gerekli SDK ayarları yapıldıktan sonra Flutter projesi açma aşamasına geçilebilir. Öncelikle Android Studio’da “File → New → New Flutter Project” adımları takip edilir.

Flutter, Hot Reload özelliğine sahiptir. Bu özellik ile gerçek zamanlı düzenleme yapılabilmektedir. Yani uygulamalar geliştirilirken Hot Reload özelliği ile yapılan değişiklikler uygulamaya hemen yansımaktadır.

Flutter, render motoru olarak Mobile-first 2D render motorunu, framework olarak react-style framework’ü kullanmaktadır.

Flutter ile uygulama geliştirildiğinde uygulamalar Android işletim sistemine sahip cihazlarda Android sürümünün en az Jelly Bean v16 üzeri ve daha sonraki sürümler olması beklenirken; iOS işletim sistemine sahip cihazlarda iOS sürümünün en az 8 ve daha sonraki sürümler olması beklenmektedir.

Android Studio’nun üstünlükleri:
• Google Cloud için (Google Cloud Platform, Google Cloud Messaging ve Google App Engine) yerleşik destek sunar.
• Tüm Android platformları (cihaz ve sürümleri) emülatör ile destekler niteliktedir.
• Android Studio, güçlü bir kod düzenleyici ve geliştirici araçları sunan IntelliJ IDEA’ya dayanmaktadır.
• Github entegrasyonu ve sık kullanılan uygulama özelliklerini oluşturmaya yardımcı hazır şablonlar barındırır.
• Vektör imajlar sağlar.

projenin bilgilerini, kaynak kullanımı için gerekli olan izin durum bilgilerini saklayan AndroidManifest.xml dosyası önemli bir dosyadır.

• Flutter, esnek yapıya sahip SDK’dır.
• Flutter, Windows, Linux ve MacOS gibi ortamlara rahatlıkla kurulabilir ve bu ortamlarda uygulama geliştiriciler çalışabilir.
• Uygulamaları hızlı geliştirmeyi sağlar.
• Flutter hızlı bir şekilde yeniden yüklenebilir, hızlı ve kolay bir şekilde deneme yapılabilir, kullanıcı arayüzünün oluşturulması, yeni özelliklerin eklenmesi ve hataların da hızlı bir şekilde giderilmesi mümkündür.
• Güzel ve kullanışlı arayüzler geliştirmeyi sağlar.
• Flutter’a yerleşik olan Android Materyal Tasarımı ve Cupertiona Widget’lerin varlığı, zengin hareket API’leri, platform farkındalığı ile kullanıcılara rahat bir kullanım sağlar.
• Flutter, render motoru olarak Mobile-first 2D render motorunu, framework olarak react-style framework’ü kullanmaktadır.
• Flutter, Android ve iOS işletim sistemli cihazlarda kullanılan Widget desteğine sahiptir.
• Flutter, Hot Reload özelliğine sahiptir. Bu özellik ile gerçek zamanlı düzenleme yapılabilmektedir. Yani uygulamalar geliştirilirken Hot Reload özelliği ile yapılan değişiklikler uygulamaya hemen yansımaktadır.

Açılan pencerede öncelikle yüklü eklentiler görüntülenmektedir. Yeni eklenti kurmak için “Marketplace” sekmesine geçilmeli

Flutter eklentisi yüklendikten sonra flutter doctor komutu ile sorun olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sorun varsa ilgili satırdaki bilgilendirme kullanılarak sorun çözülmelidir

Emulatör veya sanal cihaz, mobil uygulama geliştirilirken uygulama geliştiricilerin işlerini kolaylaştıran bir özelliktir. Bu özellik ile uygulama geliştiriciler, mobil uygulama geliştirirken senkron olarak yaptıkları işlemlerin mobil cihazlarda nasıl göründüğünü görebilirler

64-bit Microsoft Windows 8/10
8 GB RAM veya daha fazlası
Minimum 8 GB boş disk
Minimum 1280 x 800 ekran çözünürlüğü
X86_64 CPU Mimarisi; Intel Core 2. Nesil veya daha yenisi veya Windows Hypervisor için desteklenen AMD CPU

Mobil uygulama geliştirirken kullanılan diller Java, C, C++, Kotlin ve XML’dir.

Güncellenen Kotlin eklentisinin sorunsuz çalışabilmesi için Android Studio’nun yeniden başlatılması gerekmektedir. Bu amaçla “Restart” butonuna tıklanarak Android Studio tekrar başlatılır.

“Plugins” bağlantısına tıklandığında Android Studio’ya eklenebilecek eklentiler bulunmaktadır. İstenilen eklenti yanında bulunan “Install” bağlantısı ile eklentiler Android Studio’ya eklenebilmektedir. Yüklenen eklentileri görmek için üst kısımda bulunan “Installed” bağlantısına tıklamak gerekmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu (2021) verilerine göre mobil telefon (cep telefonu veya akıllı telefon) sahiplik oranı %99,3’tür. Bir diğer ifadeyle mobil telefon sahipliği olmayan birey yok denebilir.

Android Studio, Google tarafından uygulama geliştiricilere kolaylık sunması amacıyla IntelliJ IDEA’ya dayalı olarak tasarlanmış bir platformdur. Android Studio’nun en önemli özelliği emülatör desteğinin sağlanmasıdır denebilir.

Android işletim sistemli cihaza gereksinim duymazlar ve uygulamanın geliştirildiği cihaz üzerinden sanal bir cihaz yardımı ile uygulamayı test etme imkanına sahiptirler. Mobil uygulama geliştirirken kullanılan diller Java, C, C++, Kotlin ve XML’dir. Ücretsiz lisansa sahip olan Android Studio Windows, MacOS, Linux tabanlı işletim sistemi kullanan bilgisayarlarda kullanılabilmektedir.

Flutter, Google tarafından geliştirilen açık kaynak kodlu uygulama geliştirme platformudur. Ücretsiz olan Flutter, Android veya iOS işletim sistemine sahip cihazlar için uygulama geliştirmeye olanak sağlamaktadır. Bir diğer ifadeyle uygulama geliştiriciler tek bir ortamda uygulama geliştirirken uygulamalarının çıktısını Android ve iOS işletim sistemine sahip cihazlar için ayrı ayrı alabilmektedir.

Flutter Projesi Oluşturma Android Studio’ya Flutter ve Dart eklentileri ekledikten ve gerekli SDK ayarları yapıldıktan sonra Flutter projesi açma aşamasına geçilebilir. Öncelikle Android Studio’da “File → New → New Flutter Project” adımları takip edilir.

Flutter, Hot Reload özelliğine sahiptir. Bu özellik ile gerçek zamanlı düzenleme yapılabilmektedir. Yani uygulamalar geliştirilirken Hot Reload özelliği ile yapılan değişiklikler uygulamaya hemen yansımaktadır.

Flutter, render motoru olarak Mobile-first 2D render motorunu, framework olarak react-style framework’ü kullanmaktadır.

Flutter ile uygulama geliştirildiğinde uygulamalar Android işletim sistemine sahip cihazlarda Android sürümünün en az Jelly Bean v16 üzeri ve daha sonraki sürümler olması beklenirken; iOS işletim sistemine sahip cihazlarda iOS sürümünün en az 8 ve daha sonraki sürümler olması beklenmektedir.

Android Studio’nun üstünlükleri:
• Google Cloud için (Google Cloud Platform, Google Cloud Messaging ve Google App Engine) yerleşik destek sunar.
• Tüm Android platformları (cihaz ve sürümleri) emülatör ile destekler niteliktedir.
• Android Studio, güçlü bir kod düzenleyici ve geliştirici araçları sunan IntelliJ IDEA’ya dayanmaktadır.
• Github entegrasyonu ve sık kullanılan uygulama özelliklerini oluşturmaya yardımcı hazır şablonlar barındırır.
• Vektör imajlar sağlar.

projenin bilgilerini, kaynak kullanımı için gerekli olan izin durum bilgilerini saklayan AndroidManifest.xml dosyası önemli bir dosyadır.

• Flutter, esnek yapıya sahip SDK’dır.
• Flutter, Windows, Linux ve MacOS gibi ortamlara rahatlıkla kurulabilir ve bu ortamlarda uygulama geliştiriciler çalışabilir.
• Uygulamaları hızlı geliştirmeyi sağlar.
• Flutter hızlı bir şekilde yeniden yüklenebilir, hızlı ve kolay bir şekilde deneme yapılabilir, kullanıcı arayüzünün oluşturulması, yeni özelliklerin eklenmesi ve hataların da hızlı bir şekilde giderilmesi mümkündür.
• Güzel ve kullanışlı arayüzler geliştirmeyi sağlar.
• Flutter’a yerleşik olan Android Materyal Tasarımı ve Cupertiona Widget’lerin varlığı, zengin hareket API’leri, platform farkındalığı ile kullanıcılara rahat bir kullanım sağlar.
• Flutter, render motoru olarak Mobile-first 2D render motorunu, framework olarak react-style framework’ü kullanmaktadır.
• Flutter, Android ve iOS işletim sistemli cihazlarda kullanılan Widget desteğine sahiptir.
• Flutter, Hot Reload özelliğine sahiptir. Bu özellik ile gerçek zamanlı düzenleme yapılabilmektedir. Yani uygulamalar geliştirilirken Hot Reload özelliği ile yapılan değişiklikler uygulamaya hemen yansımaktadır.

Açılan pencerede öncelikle yüklü eklentiler görüntülenmektedir. Yeni eklenti kurmak için “Marketplace” sekmesine geçilmeli

Flutter eklentisi yüklendikten sonra flutter doctor komutu ile sorun olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sorun varsa ilgili satırdaki bilgilendirme kullanılarak sorun çözülmelidir

Emulatör veya sanal cihaz, mobil uygulama geliştirilirken uygulama geliştiricilerin işlerini kolaylaştıran bir özelliktir. Bu özellik ile uygulama geliştiriciler, mobil uygulama geliştirirken senkron olarak yaptıkları işlemlerin mobil cihazlarda nasıl göründüğünü görebilirler

64-bit Microsoft Windows 8/10
8 GB RAM veya daha fazlası
Minimum 8 GB boş disk
Minimum 1280 x 800 ekran çözünürlüğü
X86_64 CPU Mimarisi; Intel Core 2. Nesil veya daha yenisi veya Windows Hypervisor için desteklenen AMD CPU

Mobil uygulama geliştirirken kullanılan diller Java, C, C++, Kotlin ve XML’dir.