Finansal sistemin aktörleri; ödünç veren birimler olarak tanımlanan tasarruf sahipleri ve fon talep eden birimler olarak tanımlanan borçlulardır. Tasarruf sahipleri, bir ekonomide gelirleri tüketim harcamalarını aşan yurt
içinden ve yurt dışından bireyler, firmalar ve devletten oluşurken; borçluları oluşturanlar ise, tüketim harcamalarını finanse etmek isteyen bireyler, yatırım harcamalarını finanse etmek isteyen firmalar, kamu harcamalarını finanse etmek isteyen devletler ve yabancı yatırımcılardır.

Finansal sistemin bir ekonomide üstlendiği temel görev, fon fazlası olanlar ile (fon arz edenler) fon eksiği olanları (fon talep edenler) buluşturmaktır. Finansal sistemin bu temel görevinin dışında, sunduğu üç önemli hizmeti daha vardır. Bunlar riskin dağıtılması, likiditenin sağlanması ve finansal bilginin teminidir. Yatırım danışmanlığı ise finansal sistemin hizmetleri arasında yer almaz. Doğru cevap B'dir.

Fon arz edenlerle fon talebinde bulunan aktörlerin karşılaştığı pazarlar olarak tanımlanan finansal piyasalar; alış-verişin ilk elden olup olmaması, vade yapısı, mekân ve işlem zamanı açısından dört grupta toplanır. Fon büyüklüğü ile ilgili bir grup yoktur. Doğru cevap C'dir.

Alış-verişe Göre Finansal Piyasalar: Birincil ve İkincil Piyasa Ayrımı
Birincil piyasalar, yeni ihraç edilen bir menkul kıymetin alıcısıyla ilk defa buluştuğu piyasalardır.

Türk bankacılık sektörü, hizmet ağı ve istihdam açısından büyük ivme yakalamıştır. Türkiye’de 2002’den 2018’e kadar geçen sure zarfında, finans piyasasında finansal aracı olarak faaliyetini sürdüren banka sayısı 54’den 47’ye gerilemiş olsa da, hem şube hem de personel sayısında önemli bir gelişme yaşanmıştır.

Dünyada ilk kez 1694 yılında İngiltere’de doğan merkez bankası kavramı, olgunluğa 1800’li yıllarda ulaşmıştır

Türkiye’de bir merkez bankası kurulması fikri ilk kez 1923 yılında İzmir İktisat Kongresinde ileri sürülmüş, ancak resmen 3 Ekim 1931 tarihinde kurularak faaliyetine başlamıştır. Türkiye’de faaliyet gösteren merkez bankasının adı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’dır (TCMB). Doğru cevap B'dir.

TCMB’nin temel görevi ise, fiyat istikrarını sağlamak ve enflasyonu kontrol altında tutmaktır. Doğru cevap C'dir.

Hizmet tanımını faizsiz bankacılık olarak yapan katılım bankaları, parayı ticarete doğrudan konu olan bir meta şeklinde görmeyen, onu ticarette mübadelenin yapılmasına imkân tanıyan bir araç olarak ele alan bir finansal aracı türüdür. Doğru cevap D'dir.

Nakdi krediler, bankalarda toplanan mevduatın belirli bir faiz ve komisyon karşılığında fon talep edenlere ödünç olarak verilmesidir. Senet karşılığı kredi, iskonto ve iştira senetleri, borçlu cari hesaplar ve diğer teminat karşılığı krediler nakdi kredilere birer örnektir Doğru cevap E'dir.

Fon arz edenler ve fon talep edenler finansal sistemin temel aktörleri iken finansal aracılar finansal sistemin unsurları arasında gösterilebilir.

Finansal sistemde iki ayrı fon çıkış mekanizması söz konusudur. Bunlardan ilki, fon arz ve talep edenlerin söz konusu işlemi herhangi bir aracıya ihtiyaç duymadan gerçekleştirebildikleri doğrudan finansman yöntemidir. İkinci yöntem ise, fon arz ve talep işleminin bir finansal aracı yardımıyla gerçekleştirildiği dolaylı finansman yöntemidir.

Finansal istikrarın sağlanması merkez bankalarına ait bir görevdir.

Asimetrik bilgi taraflardan birinin finansal işlemle ilgili olarak diğerine göre daha fazla bilgiye sahip olduğu ve bundan yola çıkarak kendisine maddi bir kazanç sağlayabildiği durumu ifade eder.

Para piyasaları kısa vadeli piyasaları tanımlarken, sermaye piyasaları uzun vadeli piyasaları tanımlamaktadır.

İkincil piyasalar birincil piyasada ilk defa alıcısıyla buluşan bir menkul kıymetin, bu kez söz konusu ilk alıcı tarafından başka bir aktöre satıldığı piyasalardır.

Merkez bankası büyük ölçüde kamu kurumu niteliğinde yapılanan ve ekonomide en son borç mercii olarak faaliyette bulunan bir banka türüdür.

Senyoraj para basım maliyeti ile paranın değerinin arasındaki farka verilen bir isimdir. Ticaret bankalarının fon kaynakları arasında gösterilemez.

Kredi müşterisi tüzel kişiliği de sahip olabilir.

Bankanın Teşkilat ve Organları
Bankanın organları şunlardır:
• Genel Kurul ve Banka Meclisi
• Para Politikası Kurulu
• Denetleme Kurulu
• Başkanlık (Guvernörlük)
• Yönetim Komitesi

Ticaret bankalarının işlevleri genel olarak şunlardır:
• Hesaptan hesaba devir yaparak kaydi para oluşturmak,
• Ticari ve diğer alanlara kredi vermek,
• Kambiyo işlemleri yapmak,
• Kasa kiralamak,
• Tahvil ve hisse senedi emisyonuna aracılık etmek,
• Kefalet mektubu ve kabul kredisi vermek,
• Diğer bankacılık işlemlerini yapmak.

Türkiye’de 2010 yılı sonu itibariyle 32 ticaret bankası faaliyetini sürdürmektedir. Bunlardan 3’ü devlet, 11’i özel ve 17’si ise yabancı banka iken, bir banka TMSF bünyesindedir.

Ticaret Bankalarının Fon Kaynakları
Ticaret bankalarının fon kaynakları şunlardan oluşmaktadır:
• Öz kaynaklar: Ödenmiş sermaye, kanuni ve ihtiyari yedek akçeler, yeniden değerleme fonları, değerleme farkları ve zararları.
• Mevduatlar: Vade, mevduat sahibi, hesap sahibinin niteliği, yatırılan paranın türü ve mevduatın bulunduğu ülke bakımından ayrıma tabi tutulabilir.
• Kısa vadeli borçlar ve menkul kıymet ihracı: Yurt içi ve yurt dışı bankalardan ya da diğer kuruluşlardan ve merkez bankalarından borçlanmak mümkündür.
• Hizmet karşılığı sağlanan diğer fonlar: Kiralık kasalar, havale işlemleri, hediye çekleri, seyahat çekleri, kupon tahsili, senet ve tahvil ödemesi, fatura tahsili ve ödemesi gibi.

Nakit piyasalar:Finansal aktiflerin peşin olarak alınıp-satıldığı piyasalardır.

Vadesi bir yıldan az olan kısa vadeli borç senetlerinin alınıp-satıldığı piyasalar para piyasasıdır.

Vadesi bir yıldan fazla olan borç ve hisse senetlerinin alınıp satıldığı piyasalara ise sermaye piyasası adı verilir.

Tezgâh-üstü piyasalar, fon alış-verişinin genellikle pazarlık usulü ile yapıldığı piyasalardır.

Bankanın organları şunlardır:
• Genel Kurul ve Banka Meclisi
• Para Politikası Kurulu
• Denetleme Kurulu
• Başkanlık (Guvernörlük)
• Yönetim Komitesi

Ticaret bankalarının işlevleri genel olarak şunlardır:
• Hesaptan hesaba devir yaparak kaydi para oluşturmak,
• Ticari ve diğer alanlara kredi vermek,
• Kambiyo işlemleri yapmak,
• Kasa kiralamak,
• Tahvil ve hisse senedi emisyonuna aracılık etmek,
• Kefalet mektubu ve kabul kredisi vermek,
• Diğer bankacılık işlemlerini yapma

Öz kaynaklar: Ödenmiş sermaye, kanuni ve ihtiyari yedek akçeler, yeniden değerleme fonları, değerleme farkları ve zararları.

Kâr-zarar ortaklığı: Taraflardan birinin emeğini, diğerinin de sermayesini koyduğu bir tür emek-sermaye ortaklığıdır.

Finansal kiralama (leasing): Kurumun müşterisi firmanın ihtiyacı olan makine ve teçhizatı kendi adına satın alıp, ona kiralamasıdır.

Teminat mektubu, banka tarafından müşterisinin talimatı üzerine, o müşterinin bir borcunu teminat altına almak için verilir.

Ticaret Bankalarının Fon Kullanım Alanları
Ticari bankalarının fon kullanım alanları ise şunlardan oluşmaktadır:
• Krediler: Genellikle imza ya da maddi bir teminat karşılığı verilen nakdi krediler olarak ve garanti belgeleri ve teminat mektupları olarak verilen gayri nakdi krediler şeklinde sınıflamak mümkündür.
• Menkul değer plasmanları: Kamu ya da özel hisse senedi ile genellikle tahvil ve bono olarak piyasada alınıp satılan borç senetlerine yapılan plasmanlardır.
• İştirakler: Diğer şirketlere ortak olmalarıdır.
• Gayri menkul edinimi: Genel merkez ya da taşra teşkilat binalarına bizzat sahip olabilirler ya da diğer gayri menkulleri edinebilirler. Bu durum özellikle kredi riskinin arttığı dönemlerinde haciz yoluyla da ortaya çıkabilir.

Kredi müşterisinin kredi kullanabilmesi için bazı şartları yerine getirmesi gerekir. Bu şartlar, kredi veren finansal aracının verdiği kredinin geri dönüşü açısından büyük önem taşır. Bu çerçevede, kredi müşterisinin aşağıdaki özellikleri taşıması gerekir:
• Kredi müşterisi gerçek veya tüzel kişiliğe sahip olmalıdır,
• Kredi müşterisi güvenilir ve itibar sahibi olmalıdır,
• Kredi müşterisi fon ihtiyacı olan bir iktisadi birim olmalıdır,
• Kredi müşterisi bir hali hazırda bir gelire sahip olmalıdır,
• Kredi müşterisi kullandığı krediyi faizi ile birlikte geri ödeyeceğini taahhüt etmeli ve bunu gerçekleştirmelidir.

Günümüzde yoğun olarak talep gören beş adet gayri-nakdi kredi türü vardır. Bunlar;
- kefalet kredisi
- teminat mektubu kredisi
- kabul ya da aval kredisi
- ciro kredisi
- akreditif kredisidir. Sorunun doğru yanıtı "B" seçeneğidir. Diğer seçeneklerde sayılanlar nakdi kredi türleridir.

Fon arz ve talep edenlerin fon transferini bir aracı ile gerçekleştirdikleri finansman yöntemi dolaylı finansmandır.

Finansal sistemin sunduğu hizmetlerden biri riski toplamak değil riski dağıtmaktır.

Vadesi bir yıldan az olan kısa vadeli borç senetlerinin alınıp-satıldığı piyasalar para piyasasıdır.

Finansal aktiflerin önceden anlaşılan bir fiyattan ve vadeli olarak alınıp-satıldığı piyasalar türev piyasalardır.

Özel bankaların çalışan sayısı daha fazladır. Tablo 1.1 Türkiye’de Finansal
Aracılık Yapan Bankaların Görünümü

Kişi başına aktif (Euro) AB 2017 84.000 Türkiye 2017 9.000

Dünyada ilk kez 1694 yılında merkez bankası kavramı İngiltere’de doğmuştur.

Merkez bankası para talebinin değil para arzının kontrolünü sağlar.

1929 yılında ABD borsasında başlayıp, kısa süre içerisinde tüm dünya ekonomisini alt üst eden Büyük Dünya Krizi, iktisat literatüründe bir çağı kapatmış, diğerini ise başlatmıştır.

Merkez Bankası Ülke bankası olarak da nitelendirilebilmesi mümkün olan merkez bankaları, ekonomide parayı ve para politikasını kontrol eden, büyük ölçüde kamu kurumu niteliğinde yapılanan ve ekonomide en son borç mercii olarak faaliyette bulunan bir banka türüdür. Dünyada ilk kez 1694 yılında İngiltere’de doğan merkez bankası kavramı, olgunluğa 1800’li yıllarda ulaşmıştır.

Türkiye’de ise bir merkez bankası kurulması fikri ilk kez 1923 yılında
İzmir İktisat Kongresinde ileri sürülmüş, ancak resmen 3 Ekim 1931 tarihinde kurularak faaliyetine başlamıştır.

TCMB’nin Temel Görevleri
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın temel görevleri şunlardır:
• Açık piyasa işlemleri yapmak,
• Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki denkliğini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk Lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk Lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,
• Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumların yükümlülüklerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve genel disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,
• Reeskont ve avans işlemleri yapmak,
• Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,
• Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve denetimini sağlayacak düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,
• Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı; para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,
• Mali piyasaları izlemek,
• Bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile katılım bankalarındaki katılma hesaplarının vadelerini belirlemektir.

Bankanın Teşkilat ve Organları
Bankanın organları şunlardır:
• Genel Kurul ve Banka Meclisi
• Para Politikası Kurulu
• Denetleme Kurulu
• Başkanlık (Guvernörlük)
• Yönetim Komitesi

Ticaret (Mevduat) Bankaları
Temel faaliyet alanı, para ve paranın ikamesi olan menkul değerlerin alım ve satımı olan bankalara ticaret bankaları adı verilir. Bu çerçevede ticaret bankaları; bireyler, firmalar ve resmi kurumlardan sağladıkları fonları, ihtiyacı olanlara kredi, plasman ve menkul değer olarak transfer eder. Bu transfer işlemi esnasında fon temini ve aktarımından doğan maliyet ile getiri arasındaki fark ise, ticaret bankalarının temel gelirlerini oluşturur. Bir ekonomi içerisinde ticaret bankalarının önemini tesis eden temel mekanizma, kaydi para yaratma mekanizmasıdır. Kaydi para, bankaya yatırılan mevduatın kredi veya başka bir şekilde fon ihtiyacı olana sunulması esnasında ortaya çıkan değerdir.
Bununla birlikte, ticaret bankalarının işlevleri genel olarak şunlardır:
• Hesaptan hesaba devir yaparak kaydi para oluşturmak,
• Ticari ve diğer alanlara kredi vermek,
• Kambiyo işlemleri yapmak,
• Kasa kiralamak,
• Tahvil ve hisse senedi emisyonuna aracılık etmek,
• Kefalet mektubu ve kabul kredisi vermek,
• Diğer bankacılık işlemlerini yapmak.

Kredinin Unsurları Kredi müşterisi ile kredi kullandıran finansal aracı arasındaki bağı oluşturan özellikler, kredinin unsurları olarak ifade edilir. Bir kredi ilişkisinde dört temel unsur bulunur. Bunlar; zaman (vade), güven, gelir ve risk unsurlarıdır.
* Zaman (Vade) Unsuru
* Güven Unsuru
* Risk Unsuru
* Gelir Unsuru

1929 yılında ABD borsasında başlayıp, kısa süre içerisinde tüm dünya ekonomisini alt üst eden Büyük Dünya Krizi, iktisat literatüründe bir çağı kapatmış, diğerini ise başlatmıştır.

Yine ABD’de başlayan bir finans krizi hızla tüm dünya ekonomisini etkisi altına almıştır. 2008 Küresel Finansal Krizi, ilk krizden ikincisine kadar geçen süre içerisinde yaşanan tüm olumlu ekonomik, finansal ve teknolojik gelişmelere rağmen, finansal sistemin etkinliği bozulduğunda ne gibi olumsuz sonuçlar yaratabileceğini tekrar dünya kamuoyuna hatırlatmıştır. Bazı iktisat ve finans otoritelerine göre, 2008 yılı sonunda yaşanan krizin faturası 1929 yılında yaşanan krizdekinden daha kabarıktır. Çünkü içerisinde bulunduğumuz konjonktürde finansal sistemin ülke ekonomileri için taşıdığı anlam, eskisine göre çok daha büyüktür. G

Bir ekonomide, fonların arz edenlerle talep edenler arasında doğrudan ya da dolaylı yollardan transferinin gerçekleştiği sisteme finansal sistem adı verilir.

Finansal sistemin bir ekonomide üstlendiği temel görev, fon fazlası olanlar ile (fon arz edenler) fon eksiği olanları (fon talep edenler) buluşturmaktır. Finansal sistemin varlığı, söz konusu arz ve talep birimlerinin herhangi bir kargaşa içerisine düşmeden işlem gerçekleştirebilmesine olanak tanır.Finansal sistemin bu temel görevinin dışında, sunduğu üç önemli hizmeti daha vardır. Bunlar riskin dağıtılması, likiditenin sağlanması ve finansal bilginin teminidir.

Likidite, herhangi bir iktisadi varlığın istenildiğinde kullanıma hazır olma becerisidir. Başka bir ifade ile sahip olunan varlığın, diğer malları ya da hizmetleri satın almak için paraya dönüştürülebilme kolaylığına likidite denir.

Finans piyasası içerisinde likiditesi en fazla olan menkul değer, nakit paradır.

Türk ekonomisinde faaliyette bulunan menkul kıymet borsasının adı İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)’dir. İMKB, 26 Aralık 1985’te kurulmuş, 3 Ocak 1986 tarihinde ise faaliyete geçmiştir.

Akreditif, finansal bir kurum tarafından, ismi geçen lehtara, belirtilen belgeleri ibraz etmesi karşılığında, gene belirtilen miktardaki ödemenin yapılması için düzenlenmiş bir belgedir.

Kredi müşterisi ile kredi kullandıran finansal aracı arasındaki bağı oluşturan özellikler, kredinin unsurları olarak ifade edilir. Bir kredi ilişkisinde dört temel unsur bulunur. Bunlar; zaman (vade), güven, gelir ve risk unsurlarıdır.

Bir ekonomide, fonların arz edenlerle talep edenler arasında doğrudan ya da dolaylı yollardan transferinin gerçekleştiği sisteme finansal sistem adı verilir.
Finansal çeşitlendirme, iktisadi birimlerin fonlarını değişik aktifler arasında dağıtmak suretiyle finansal araçların toplam riskinin azaltılmasıdır. Başka bir ifadeyle finansal çeşitlendirme, yatırımcıların tüm yumurtalarını aynı sepete koymamalarını ifade eder. Bu sepet finansal dilde portföy olarak adlandırılır. Portföy, bir yatırımcının sahip olduğu varlıkların (hisse senedi, devlet tahvili, hazine bonosu, altın, döviz vb.) toplamını niteler.
Finansal sistemin, fon arz edenlerle fon talep edenleri buluşturması gibi, önemli görevlerinden biri de bünyesinde yer alan aktörlere sunduğu bilgi hizmetidir. Bu bilgi fon akımının sürekliliği ve sürdürülebilirliği için kilit öneme sahiptir. Sağlıklı bir fon aktarım mekanizmasının işleyişi, ancak fon arz edenlerle fon talebinde bulunanların birbirleri hakkında tam ve doğru bilgiye erişmesi ile mümkün olur.
Fon arz edenlerle fon talebinde bulunan aktörlerin karşılaştığı pazarlar olarak tanımlanan finansal piyasalar; alış-verişin ilk elden olup olmaması, vade yapısı, mekânı ve işlem zamanı açısından dört grupta toplanır.

Finansal sistemin temel işlevi fon arz edenlerle fon talep edenleri bir araya getirmektir. Sadece bu işlev bile finansal sistemin bugünün devasa modern ekonomilerinde ne denli büyük ve hayati bir görevi yerine getirdiğini ifade etmeye yetecektir. Zira hızla artan dünya nüfusunun giderek büyük kentlerde yaşadığı ve küresel piyasalarda alım-satım yaptıkları göz önüne alındığında, birbirini tanımayan alacaklıların ve borçluların belli ilkelere ve kurumlara sahip bir sisteme dayanmadan işlemlerini güven içerisinde yürütebilmeleri mümkün olamayacaktır. Finansal sistemin bu temel görevinin dışında, sunduğu üç önemli hizmeti daha vardır. Bunlar riskin dağıtılması, likiditenin sağlanması ve finansal bilginin teminidir.

Riskin Dağıtılması
Finansal sistem açısından risk, finansal aktiflerin beklenen değeri ile gerçekleşen değeri arasında bir
farkın ortaya çıkma ihtimalidir. İktisadi birimler, fon arz ve taleplerinde olası riskleri ve bunların yükleyeceği maliyeti minimum seviyede tutmak isterler. Finansal sistem tam da bu noktada devreye girer.
Çünkü fon arz ve talep edenlere bir rehber olma amacı güden finansal sistem, riski dağıtmanın çok çeşitli yollarını bünyesinde taşır. Bu anlamda riski dağıtmak için kullanılabilecek en etkin yol, finansal
çeşitlendirmeye gitmektir.
Finansal çeşitlendirme, iktisadi birimlerin fonlarını değişik aktifler arasında dağıtmak suretiyle finansal araçların toplam riskinin azaltılmasıdır. Başka bir ifadeyle finansal çeşitlendirme, yatırımcıların tüm yumurtalarını aynı sepete koymamalarını ifade eder. Bu sepet finansal dilde portföy olarak adlandırılır. Portföy, bir yatırımcının sahip olduğu varlıkların (hisse senedi, devlet tahvili, hazine bonosu, altın, döviz vb.) toplamını niteler.

Finansal Piyasalar
Fon arz edenlerle fon talebinde bulunan aktörlerin karşılaştığı pazarlar olarak tanımlanan finansal
piyasalar; alış-verişin ilk elden olup olmaması, vade yapısı, mekânı ve işlem zamanı açısından dört grupta toplanır.
İşlem Zamanına Göre Finansal Piyasalar: Nakit ve Türev Piyasa Ayrımı
Finansal aktiflerin peşin olarak alınıp-satıldığı piyasalara nakit piyasalar, önceden anlaşılan bir fiyattan ve vadeli olarak alınıp-satıldığı piyasalara ise türev piyasalar adı verilir. Menkul kıymet borsaları birnakit piyasa türüdür. Vadeli işlem ya da opsiyon borsaları ise türev piyasalara birer örnektir.

Mekâna Göre Finansal Piyasalar: Müzayede ve Tezgâh-Üstü Piyasa Ayrımı
Fon alış-verişinin yapıldığı mekâna bağlı olarak ortaya çıkan ilk finansal piyasa türü olan müzayede
piyasaları, ticaretin sabit bir miktarda yapıldığı kurumsal piyasalardır. Aynı zamanda bir ikincil piyasa
niteliği de taşıyan müzayede piyasalarında çok sayıda alıcı ve satıcı bulunduğu için, bu piyasalarda
fiyatlar büyük ölçüde tam rekabetçi piyasa koşulları altında belirlenir. Müzayede piyasaların en önemli işlevi, finansal araçların alım ve satımının gerçekleşebileceği devamlı bir pazar oluşturmasıdır. Bu sayede yatırımcılar, ellerindeki varlıkları gerektiğinde nakde dönüştürebilme fırsatını yakalar. Finansal sistemde en yaygın olarak bilinen müzayede piyasaları menkul kıymet borsalarıdır.
Tezgâh-üstü piyasalar ise, fon alış-verişinin genellikle pazarlık usulü ile yapıldığı piyasalardır.
Tezgâh-üstü piyasalar aslında bankalar, dealerlar, komisyoncular ve diğer aracılardan oluşan ikincil
piyasalardır. Bu tür piyasalarda işlem maliyetleri oldukça düşüktür, çünkü işlemler büyük ölçüde masa başında bilgisayar bağlantısı ya da telefon ve faks aracılığıyla gerçekleştirilir. İşlem maliyetinin son derece düşük olması, tezgâh-üstü piyasa riskinin önüne geçmekte ve fon alış-verişini gerçekleştirecek olan yatırımcılar açısından bir avantaj yaratmaktadır.

Merkez Bankalarının Temel Görev ve Yetkileri
Merkez bankalarının en önemli görevi, bir ekonomideki iktisadi atmosferin kontrol edilmesinde politika yapıcılara yardımcı olmaktır. Bunu yaparken büyük ölçüde para politikası açısından katkıda bulunur. Ayrıca, diğer tüm makroekonomik hedeflerin gerçekleştirilmesinde de, merkez bankalarının önemli bir rolü vardır. Bu bağlamda, merkez bankalarının temel görev ve yetkileri aşağıdaki gibidir: • Para politikasını belirleme ve hazine adına bankacılık işlemlerini yapma,
• Finansal sistemin istikrarının teminini ve devamını sağlama,
• Para arzının kontrol edilmesi,
• Para piyasasını düzenleme ve gerektiğinde bankaların kısa vadeli ihtiyaçlarını karşılama,
• Paranın dağıtılması,
• Finansal altyapı kurulmasına katkı yapma,
• Mali ve ekonomik konularda hükümete danışmanlık yapma,
• Uluslararası ödeme araçlarını idare etme,
• Para ve kredi ile ilgili istatistiklerin tutulması,
• Ulusal paranın iç ve dış değerinin korunması için gerekli tedbirleri alma,
• Ülkenin altın ve döviz rezervini koruma,
• Para-kredi-ekonomi ile ilgili araştırmalar yapma.
TCMB’nin temel görevi ise, fiyat istikrarını sağlamak ve enflasyonu kontrol altında tutmaktır.

Para Politikası Kurulu, Başkanın başkanlığı altında, Başkan Yardımcıları, Banka Meclisince üyeleri
arasından seçilecek bir üye ve Başkanın önerisi üzerine müşterek kararla atanacak bir üyeden oluşur.
Kurul aşağıdaki görev ve yetkilere sahiptir:
• Fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikası ilke ve stratejilerinin belirlenmesi,
• Para politikası stratejisi çerçevesinde Hükümetle birlikte enflasyon hedefinin belirlenmesi,
• Para politikası hedefleri ve uygulamaları konusunda belirli dönemler itibarıyla raporlar
hazırlayarak Hükümetin ve belirleyeceği esaslar doğrultusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi,
• Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirlerin alınması ve
yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejiminin
belirlenmesidir.
Bir ekonomi içerisinde ticaret bankalarının önemini tesis eden temel mekanizma, kaydi para yaratma mekanizmasıdır. Kaydi para, bankaya yatırılan mevduatın kredi veya başka bir şekilde fon ihtiyacı olana sunulması esnasında ortaya çıkan değerdir. Bununla birlikte, ticaret bankalarının işlevleri genel olarak şunlardır:
• Hesaptan hesaba devir yaparak kaydi para oluşturmak,
• Ticari ve diğer alanlara kredi vermek,
• Kambiyo işlemleri yapmak,
• Kasa kiralamak,
• Tahvil ve hisse senedi emisyonuna aracılık etmek,
• Kefalet mektubu ve kabul kredisi vermek,
• Diğer bankacılık işlemlerini yapmak.

Katılım Bankaları
Hizmet tanımını faizsiz bankacılık olarak yapan katılım bankaları, parayı ticarete doğrudan konu olan bir meta şeklinde görmeyen, onu ticarette mübadelenin yapılmasına imkân tanıyan bir araç olarak ele alan bir finansal aracı türüdür.
Katılım bankalarının fon kaynakları ve fon toplama yöntemleri ticari bankalarınkinden farklıdır. Buna
göre, bu bankalar fon arz etme niyetinde olan aktörlere, faiz yerine kâr-zarar ortaklığına dayalı bir sözleşme önerirler. Dolayısıyla, topladıkları fonlar diğer bankalardaki mevduat hesaplarına benzese de, onlarda olduğu gibi önceden belli bir faiz oranı vaat edemezler. Dönem sonunda piyasada geçerli getiri oranlarına yakın bir kâr payı verirler. Topladıkları fonlar; vadesiz ise özel cari hesaplar, vadeli ise kâr ve zarara katılma hesapları olarak kaydedilir. Ayrıca, diğer ticari bankalarda olduğu gibi kısa vadeli her türden borçlanma işlemine giremezler. Zira faiz cinsinden bir borç kaynağı kullanmaları mümkün değildir.
Bu doğrultuda toplanan fonlar, sadece fon talebinde bulunan kişilere kredi şeklinde kullandırılabilir.
Bunun dışında, diğer ticari bankalarda olduğu gibi tahvil ve bono gibi borç senetlerini tutmaları mümkündeğildir. Böyle olunca da kârlılıkları sadece kullandırdıkları kredilere bağlı olmaktadır. Söz konusu krediler nakdi ve gayri-nakdi biçimde olur. Gayri-nakdi krediler ticaret bankalarındaki gibi teminat mektupları ve garanti belgeleridir. Nakdi krediler ise şunlardır:
• Kâr-zarar ortaklığı: Taraflardan birinin emeğini, diğerinin de sermayesini koyduğu bir tür emeksermaye ortaklığıdır.
• Üretim ya da kurumsal destekler: Kurumun müşterisi firmanın ihtiyacı olan makine ve teçhizatı
satın alıp, ona maliyet artı kâr usulü ile satmasıdır.
• İştirak: Her iki tarafın da emeğini ve sermayesini koyarak bir ortaklık kurmasıdır.
• Finansal kiralama (leasing): Kurumun müşterisi firmanın ihtiyacı olan makine ve teçhizatı kendi
adına satın alıp, ona kiralamasıdır.
• Bireysel finansman desteği: Diğer bankaların yaptığı gibi, bireysel müşterilerinin araç ve konut
gibi ihtiyaçlarını finanse etmek üzere kullandırdıkları bireysel kredilerdir.
Katılım bankalarının Türkiye’deki ilk örnekleri, Bakanlar Kurulunca alınan 16.12.1983 tarih ve
83/7506 sayılı kararname ile Özel Finans Kurumu adı altında ihdas edilmiş ve 1985 yılında faaliyete
geçmiştir. Bugünkü Katılım Bankaları, 4389 sayılı Bankalar Kanununda 17.12.1999 tarih ve 4491 sayılı kanunla yapılan değişiklikle Bankalar Kanunu kapsamı dâhilindedir. 2 Temmuz 2005’te kabul edilen5387 nolu Bankacılık Kanunu ile de “Katılım Bankası” adını almışlardır.

Türkiye’de ise bankacılık sektörüne yön veren yasal çerçeve, 19.10.2005 tarih ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanunu ile çizilmiştir. Söz konusu kanunun temel amacı ise, “finansal piyasalarda güven ve istikrarın sağlanmasına, kredi sisteminin etkin bir şekilde işlemesine, tasarruf sahiplerinin hak ve
menfaatlerinin korunmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi” şeklinde tanımlanır. Bu doğrultuda, Türkiye’de kurulu ticaret bankaları, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları, yurt dışında kurulu bu nitelikteki kuruluşların Türkiye'deki şubeleri, finansal holding şirketleri, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Tasarruf MevduatıSigorta Fonu ve bunların faaliyetleri 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümlerine tâbidir.

Kredi Müşterisi
Sahip olduğu gelirin yetersiz olması sebebiyle; tüketim, yatırım ya da herhangi bir faaliyet için ek finansman ihtiyacı bulunan ve bu ihtiyacını finans piyasası içerisinde giderme arzusunda olan her iktisadi birim potansiyel bir kredi müşterisidir. Bu bağlamda bireysel tüketiciler, firmalar ve devletler kredi müşterisine birer örnektir.
Kredi müşterisinin kredi kullanabilmesi için bazı şartları yerine getirmesi gerekir. Bu şartlar, kredi veren finansal aracının verdiği kredinin geri dönüşü açısından büyük önem taşır. Bu çerçevede, kredi
müşterisinin aşağıdaki özellikleri taşıması gerekir:
• Kredi müşterisi gerçek veya tüzel kişiliğe sahip olmalıdır,
• Kredi müşterisi güvenilir ve itibar sahibi olmalıdır,
• Kredi müşterisi fon ihtiyacı olan bir iktisadi birim olmalıdır,
• Kredi müşterisi bir hali hazırda bir gelire sahip olmalıdır,
• Kredi müşterisi kullandığı krediyi faizi ile birlikte geri ödeyeceğini taahhüt etmeli ve bunu
gerçekleştirmelidir.
Türk ekonomisinde kredi müşterisi denilince akla, hanehalkları yani bireysel tüketiciler gelir. Türk
bankacılık sektörünün gelişimi de bunu göstermektedir. Ancak gerçekte Türk ekonomisinde kredi
mekanizmasına işlerlik kazandıran, başka bir ifadeyle kredilerin en fazla kullanıldığı alan kurumsal
yatırımlar; en fazla kullanılan kredi türü de kurumsal kredilerdir