Türk Mutfak Kültürü - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Kültür, genel hatlarıyla aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Her milletin, ülkenin ve toplumun sosyokültürel ve ekonomik yapısına, tarihsel kimliğine, beslenme alışkanlıklarına, damak zevkine, tarımsal üretimine göre şekillenmiş ürünü
B
Bir halkın ya da bir toplumun maddi ve manevi alanlarda oluşturduğu ürünlerin toplamı
C
Milletlerin uzun ve hareketli tarihleri boyunca edindikleri karakteristik yapıları
D
Örf, ahlak, gelenekler, düşünce biçimleri gibi manevi unsurların birleşimi
E
Toplumların sahip oldukları ve zamanla değişim göstermeyen üst kimlikleri
Açıklama:
Pek çok farklı tanımı olan kültür genel olarak, bir halkın ya da bir toplumun maddi ve manevi alanlarda oluşturduğu ürünlerin tümü olarak tanımlanabilir.
Soru 2
Türklerin anavatanları Orta Asya'da yaşamlarını sürdürürken kullandıkları ilk besinler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
At ve koyun eti, süt ve süt ürünleri ile buğday
B
Deve, sığır gibi büyükbaş hayvan etleri ile yaşadıkları bölgede yetişen otlar
C
Süt ve süt ürünleri
D
Arpa, buğday, mısır ve nişasta
E
Baklagiller ile birlikte çevrelerinde yetişen otlar
Açıklama:
At ve koyun sürülerine sahip olan Türkler, ilkbaharda geniş meraları olan yaylalara sonbaharda ise vadilere göçmüşlerdir. Çin kaynakları Türkleri, göçerler suyun ve otun peşinden gitmekteydi diye tanımlar. İlk besinleri at ve koyun eti, süt ve süt ürünleri ile buğday olan Türklerin yaşadıkları bölgenin sebze ve meyve çeşitleri açısından oldukça sınırlı olduğu bilinmektedir.
Soru 3
Orta Asya Türklerinin yiyecekleri kurutarak tüketmelerinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Lezzet ve damak tadı bakımından Türklere uygun olması
B
Atalarından miras kalan bir geleneği sürdürmek istemeleri
C
Kurutulan yiyeceklerin göç edilen yere daha kolay götürülmesi ve hazır hâlde tüketilebilmesi
D
Kurutulan yiyeceklerin maliyetinin diğerlerine kıyasla daha düşük olması
E
Et ve çeşitli sebzelerin kurutarak tüketmenin hastalıkları ve besin zehirlenmelerini önlemesi
Açıklama:
Orta Asya’da Türklerin sürekli göç ederek yaşadığı dönemlerde yiyecekler yazın kurutulur, kış aylarında tüketilmek üzere saklanırdı. Kurutulan yiyecekler göç edilen yere daha kolay götürülür, orada hazır hâlde tüketilirdi. Türk kavimleri, sürekli hareket hâlinde olduklarından dolayı at ve sığır etlerini bugünkü pastırma gibi kuruturlar ve bunları at üstünde yerlerdi.
Soru 4
Eski Türklerde beylerin halkı toylarda bir araya getirerek ziyafetler verme geleneğinin sebebi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Halkın dirlik ve düzeninin sağlanmak istenmesi
B
Halkın yoksul kesiminin yöneticiler gözünde önemsendiğinin gösterilmesi
C
Türk toplumunun ve mutfağının başarısının çevre hanedanlıklara gösterilmek istenmesi
D
Hakanların toylarda sahibi olduğu zenginlikleri emrindekilerle paylaşırken
aynı zamanda yönetiminin meşruluğunu da halka anlatmak istemesi
aynı zamanda yönetiminin meşruluğunu da halka anlatmak istemesi
E
Savaşlardan veya seferlerden hemen önce düzenlenen toylar sayesinde beylerin savaşçı halkın motivasyonunu ve moralini yükseltmeyi amaçlaması
Açıklama:
Türkler tarih boyunca sosyal düzenlerini korumuşlar, çevreye karşı birlik olmuşlardır. Eski Türklerde halkın yiyecek ve içecek gereksinimlerini karşılamak Türk kağanlarının birinci derecede görevidir. Halkın biraraya geldiği toylarda beylerin halka ziyafet çekmesi gelenek hâline dönüşmüştür. Öyle ki kağan ya da hakan herhangi bir toy vermezse halkın kendisinden şikâyet etmeye hakkı vardı. Hakan, toylarda sahibi olduğu zenginlikleri emri altındakilerle paylaşırken yönetiminin meşruluğunu da halka anlatmış olurdu. Yani toy, yönetici ile halk arasındaki bağları pekiştiren, herkesin bulunduğu mevkiyi belli eden bir işlev görürdü.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Yusuf Has Hacib'in, Kutadgu Bilig’de bahsettiği ziyafet türleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Düğün yemeği
B
Ad-san alma yemeği
C
Ölü yemeği
D
Arkadaş yemeği
E
Savaş yemeği
Açıklama:
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade eder. Bu yemekler; küdenke aş (düğün yemeği), sünnet aşı (sünnet yemeği), ad aşı (ad-san alma yemeği), togum aşı (doğum yemeği), koldaş aşı (arkadaş yemeği), yoğ/yuğ aşı (ölü
yemeği) idir. Savaş yemeği bu ziyafetler arasında yer almamaktadır.
yemeği) idir. Savaş yemeği bu ziyafetler arasında yer almamaktadır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Türk toplumundaki hiyerarşinin ve sosyal hayattaki gücün sofra kültürüne yansıyan bir uygulaması olarak görülmektedir?
Seçenekler
A
Hükümdarların tek başlarına ve kendileri için kurulmuş özel sofralarda yemek yemesi
B
Hükümdarlar yemeğe başlamadan kimsenin yemek yememesi
C
Herkesin sofrada mevkilere göre oturması ve yemeklerin oturulan mevkiye göre bölüşülmesi
D
Çocukların ve kadınların yemeklerde öncelik sahibi olması, değerli yiyeceklerin öncelikle onlara verilmesi
E
Yaşlı ve bilge kişilerin sofra duasının ardından herkesin yemeğe başlaması
Açıklama:
Oğuz töresinde toy sırasında kurulan sofralar hilal biçiminde dizilir ve en ortadaki yere en önemli kişi otururdu. Değerli olan misafirler sağ taraa, daha düşük düzeydekiler ise sol tarafa sıralanırdı. Türklerin ülüş dedikleri törelerine göre, topluluk hâlindeki yemeklerde, örneğin kızartılmış bir koyunun herkes istediği yerinden yiyemezdi. Herkesin koyunun neresinden yiyeceği önceden belli idi. Bu da atalardan gelen miras veya yapılan hizmetlere göre belirleniyordu. Konuk boylar sofrada orunlarına yani mevkilerine göre oturur ve yemeklerini oturdukları mevkiye göre ülüşürlerdi. Pişen kuzunun en değerli parçaları olan başı, döşü, sağrısı, uyluk eti sağ taraakilerin hakkı olarak görülürken but, kalça ve kol, kürek kısımları sol tarafın payına düşen kısımlar olurdu.
Soru 7
Türk mutfağının sentez bir mutfak olması yolunda atılmış ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türk aşçılarının sık sık seyahat ederek dünya mutfaklarını öğrenmesi
B
Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya göç etmeleri
C
Türklerin İslamiyeti kabul etmeleri
D
Türklerin Orta Asya'da çok geniş bir coğrafyada yaşamaları
E
Türklerin Çin mutfağının etkisinde kalması
Açıklama:
Orta Asya’dan Anadolu’ya doğru gelen Türkler, geçtikleri ülkelerin mutfaklarıyla etkileşimde bulunmuş, mutfaklarını zenginleştirmiş ve bir sentez mutfağı olma yolunda ilk adımlarını bu göç yolunda atmışlardır. Anadolu’yu yurt edinen Selçuklular, yerleşik düzene geçişle sabit bir mutfak düzenine kavuşmuş; ayrıca Anadolu’nun zengin coğrafyasının ve yerleşik kültürlerinin ürünleriyle mutfaklarını zenginleştirmişlerdir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Türk toplumunda yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanınır?
Seçenekler
A
Çanak Yağması
B
Kurgan
C
Zerde
D
Girde
E
İmaret
Açıklama:
İmaret, yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanır. Şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, sağlık ve giyecek yardımı yapılan ve yemek verilen yerlerdir.
Soru 9
I. İran
II. Arap
III. Bizans
IV. Akdeniz
V. Rus Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler arasında yer almaz?
II. Arap
III. Bizans
IV. Akdeniz
V. Rus Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve V
C
Yalnız V
D
Yalnız III
E
I ve II
Açıklama:
Osmanlı mutfağı birçok farklı temel kültürden oluşmaktadır. Bu kültürler: Orta Asya, Çin, Farklı Dinler, Avrupa, Arap, Akdeniz, İran ve Bizans'tır. Rus kültürü ise Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler arasında yer almaz.
Soru 10
Osmanlı mutfağında görülen esas büyük değişim hangi dönemde meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Bizans'ın fethi ile
B
Fethedilen yeni topraklar ile Yükselme döneminde
C
Lale Devri'nde
D
Gerileme döneminde
E
Cumhuriyetin ilanı ile
Açıklama:
18. yüzyıl boyunca süren savaşlarla giderek görkemini kaybeden Osmanlı Devleti yavaş yavaş gerilemeye ama aynı zamanda da değişmeye başlar. Kimi Avrupa devletleriyle ittifak kuran ve bu devletlerden etkilenen Osmanlı'nın başkentindeki Batılıların sayısı arttıkça iki kültür yavaş yavaş toplumsal bir alışverişe girer. Dolayısıyla, Osmanlı mutfağındaki asıl değişim, sanıldığının aksine yükselme devrinde değil, gerilemenin hız kazandığı 19. yüzyılda yaşanır.
Soru 11
Ulusların kaderini yediği yemeklerin belirlediğini savunan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II. Mahmut
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
Brillat-Savarin
D
Fatih Sultan Mehmet
E
Kaşgarlı Mahmud
Açıklama:
Ünlü gurme Brillat-Savarin, ulusların kaderini yediği yemeklerin belirlediğini söyle- yerek yemeğin toplumlar için öneminin altını bir kez daha çizmiş olur.
Soru 12
Türklerin mutfaklarında büyükbaş hayvanları tercih etmeme nedeni aşağıdakilerden hangisi ile açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Otun peşinde olmaları
B
Geniş meralara sahip olmaları
C
Değişik kültürlerle tanışmaları
D
Göç şartlarına uygun olmamaları
E
Az yemek yemeleri
Açıklama:
Büyükbaş hayvanların tercih edilmeme sebebi, kışın çok fazla yeme ihtiyaç duyup göç şartlarına dayanıklı olmamalarıydı
Soru 13
Türklerin Orta Asya'dan beri bildikleri ve uyguladıkları en belirgin yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Haşlama
B
Et kurutma
C
Izgara
D
Marinetme
E
tencerede pişirme
Açıklama:
Eti kurutma, Türklerin Orta Asya’dan beri bildikleri ve uyguladıkları bir gelenektir.
Soru 14
Türk kavimlerinin pastırma tüketme gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Tadını sevmeleri
B
Ucuz olması
C
Kolay yapılması
D
Hayvanın çok olması
E
Hareket halinde olmaları
Açıklama:
Kurutulan yiyecekler göç edilen yere daha kolay götürülür, orada hazır hâlde tüketilirdi. Türk kavimleri, sürekli hareket hâlinde olduklarından dolayı at ve sığır etlerini bugünkü pastırma gibi kuruturlar ve bunları at üstünde yerlerdi.
Soru 15
Eski Türklerde halkın yiyecek ve içecek gereksinimlerini karşılamak aşağıdakilerden hangisinin birincil görevidir?
Seçenekler
A
Kağanların
B
Aşçıların
C
Boyların
D
Kadınların
E
Kavimlerin
Açıklama:
Eski Türklerde halkın yiyecek ve içecek gereksinimlerini karşılamak Türk kağanlarının birinci derecede görevidir.
Soru 16
Oğuz töreniyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
En baştaki yere en önemli kişi oturur.
B
Hilal şeklinde oturulur.
C
Değerli misafirler sol tarafa oturur.
D
Düşük düzeydeki insanlar sağ tarafa oturtulur.
E
Herkes istediği yere oturur.
Açıklama:
Oğuz töresinde toy sırasında kurulan sofralar hilal biçiminde dizilir ve en ortadaki yere en önemli kişi otururdu. Değerli olan misafirler sağ tarafta, daha düşük düzeydekiler ise sol tarafta sıralanırdı. Türklerin ülüş dedikleri törelerine göre, topluluk hâlindeki yemeklerde, örneğin kızartılmış bir koyunun herkes istediği yerinden yiyemezdi. Herkesin koyunun neresinden yiyeceği önceden belli idi. Bu da atalardan gelen miras veya yapılan hizmetlere göre belirleniyordu.
Soru 17
Pişen kuzunun başı, döşü, sağrısı ve uyluk eti aşağıdakilerden kimlere düşerdi?
Seçenekler
A
Halka
B
Düşük düzeydekilere
C
Değerlilere
D
Çocuklara
E
Hizmet edenlere
Açıklama:
Konuk boylar sofrada orunlarına yani mevkilerine göre oturur ve yemeklerini otur- dukları mevkiye göre ülüşürlerdi. Pişen kuzunun en değerli parçaları olan başı, döşü, sağrısı, uyluk eti sağ taraftakilerin hakkı olarak görülürken but, kalça ve kol, kürek kısımları sol tarafın payına düşen kısımlar olurdu.
Soru 18
Oğuz Türklerinde yere yayılan ve üzerinde yemek yenen deri yaygı aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktaydı?
Seçenekler
A
Kendürük
B
Tergi
C
İşküm
D
Tepsi
E
Cülab
Açıklama:
Oğuz Türkleri, Orta Asya’da kendürük denilen ve yere yayılan deri yaygı üzerinde yemek yerlerdi. XI. yüzyılda bazı Türk boyları sofraya tergi diyorlardı. Bu sözcükten yola çıkarak sofra kurmaya tergi urmak; sofra kuruldu anlamında ise tergi uruldı denirdi. Sarayda hanlar için kurulan büyük ayaksız sofraya ise işküm denirdi. Bazı Türk boyları da tepsi (tewsi) kelimesini bugünkü gibi hem tepsi hem de sofra anlamında kullanırlardı
Soru 19
Eski Türk kültüründe ocağın önemi aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
Seçenekler
A
Maden işçiliği için önemlidir.
B
Yeniçerinin vazgeçilmezidir.
C
Soyun devamını ispatlar.
D
Semboliktir.
E
Isınmak için kullanılır.
Açıklama:
Eski Türk kültüründe ocağın kutsiyetine inanılır ve ocağa saygı gösterilirdi. Çünkü ocak; evin ve soyun devamlılığının ispatı olarak kabul edilirdi.
Soru 20
Mevlevilikte mutfağın önemi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Maddi açıdan önem teşkil eder.
B
Her türlü eğitimin başladığı kutsal mekandır.
C
Çok sayıda insana yemek pişirilir.
D
Hayvansal ürünleri içerir.
E
Sadece kağanlara yemek yapılır.
Açıklama:
Mevlevilikte büyük önem taşıyan mutfak, her türlü eğitimin başladığı kutsal bir makam, bir nev-niyazın hamken pişip olgunlaştığı kutsal bir ocak olarak kabul edilmiştir. Mutfağa ateş-bâz da denir ve Ateş-bâz-ı Velî’nin makamı olarak kabul edilir.
Soru 21
'Sosyolojik açıdan pek çok farklı anlamı olan yemek, toplumsal sınırları belirlemede “................” vazifesi görür.' cümlesindeki boşluklu yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Toplumsal bir ayraç
B
Kültürel bir ayraç
C
Toplumsal bir denge
D
Kültürel bir denge
E
Toplumsal bir yemek
Açıklama:
Sosyolojik açıdan pek çok farklı anlamı olan yemek, toplumsal sınırları belirlemede “kültürel bir ayraç” vazifesi görür. Topluluklar, toplumda denge ve uyumun bulunduğu zamanlarda, başka toplumların yiyip içtiklerini merak ederek yeni tatlar denemeye hevesli olur. Kaos ortamlarında ise karşıtları ya da rakiplerinin kültürleri ve dolayısıyla yemeklerine basmakalıp sözlerle sataşırken kendi yiyip içtikleri ile genellikle övünürek yeme içme alışkanlıklarını savunur. Doğru cevap B' dir.
Soru 22
Ulusların kaderini yediği yemeklerin belirlediğini söyleyerek yemeğin toplumlar için öneminin altını bir kez daha çizmiş olan ünlü gurme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lévi-Strauss
B
Jean-Henri Fabre
C
Od-Tigin
D
Brillat-Savarin
E
Kutadgu Bilig
Açıklama:
Ünlü gurme Brillat-Savarin, ulusların kaderini yediği yemeklerin belirlediğini söyleyerek yemeğin toplumlar için öneminin altını bir kez daha çizmiş olur. Ona göre gast- ronomi; besin maddelerini tanımlayıp sını andırdığı ve insanın zihinsel olarak yemek çevresinde ürettiği algı, değer ve anlamları da kapsadığı için coğrafya ile tarihin doğal bir parçasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
Sözlükte, “Güz vakti birtakım baharatla hazırlanarak kurutulan ettir; öylece bırakılır, ilkbaharda yenir. Bu “yaz ok ye” sözünden alınmıştır, “baharda ye” demektir; çünkü ilkbaharda hayvanlar zayıflar.” ifadesi ile açıklanan, Türk kavimlerinde sıklıkla yenilen yiyecek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sucuk
B
Yolluk
C
Yağ
D
Sosis
E
Pastırma
Açıklama:
Türk kavimleri, sürekli hareket hâlinde olduklarından dolayı at ve sığır etlerini bugünkü pastırma gibi kuruturlar ve bunları at üstünde yerlerdi. Bu alışkanlığın en bilinen örneği pastırmadır ve pastırmanın göçebe hayattan bize kalan bir yiyecek türü olduğu söylenilebilir. Pastırma için yazok et kelimesi de kullanılır. Sözlükte pastırma “Güz vakti birtakım baharatla hazırlanarak kurutulan ettir; öylece bırakılır, ilkbaharda yenir. Bu “yaz ok ye” sözünden alınmıştır, “baharda ye” demektir; çünkü ilkbaharda hayvanlar zayıflar. Pastırması bulunan kimse böylece ilkbaharda iyi et yer.” ifadesiyle açıklanır. Doğru cevap E'dir.
Soru 24
Türk evlerinde sofaya dönüştürülen dairesel bir orta mekânın merkezindeki ocağa ne ad verilir?
Seçenekler
A
korluk
B
kurgan
C
kaltuk
D
kaşuk
E
kamıç
Açıklama:
Türk çadırlarında taşınabilir araçlarla işlevsellik kazanan ve geleneksel Türk evlerinde sofaya dönüştürülen dairesel bir orta mekân kullanımı vardı. Orta mekânın merkezinde korluk diye de adlandırılan ocak bulunurdu. Ocak, eski Türk dininde kutsal mekânlardan sayılırdı. Ateş tıpkı hava, su ve toprak gibi hayatın olmazsa olmazlarından biri olarak kabul edilirdi. Doğru cevap A' dır.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıl sonrasında yaygınlaşan Amerika menşeili yiyeceklerden biridir?
Seçenekler
A
bezelye
B
buğday
C
nohut
D
domates
E
kuru fasulye
Açıklama:
19. yüzyıl mutfağı kendi coğrafyasının ötesinde farklı coğrafyaların mutfaklarının da hayat bulduğu bir mutfak hâline dönüşür. Amerika menşeli olan domates, patates, sakız kabağı, yeşil fasulye, kırmızı ve yeşilbiber, mısır gibi sebzelerin mutfakta kullanımı ancak 19. yüzyılda yaygınlaşır. Doğru cevap D' dir.
Soru 26
Hangi sultan döneminde Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ayrı bir oda ya da salonda, masada ve sandalyelerde oturarak ayrı tabak, çatal ve bıçakla yemek yenmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
Sultan II. Abdülhamid
C
Sultan I. Abdülhamid
D
IV. Murat
E
Kanuni Sultan Süleyman
Açıklama:
Avrupa ve özellikle de Fransız mutfağının Osmanlı elit çevrelerinde özellikle yabancı misafirler ağırlanırken uygulanması, yine Tanzimat dönemi ve sonrası Osmanlı modernleşme hareketinin yarattığı bir sonuçtur. Özellikle Sultan II. Abdülhamid döneminde Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ayrı bir oda ya da salonda, masada ve sandalyelerde oturarak ayrı tabak, çatal ve bıçakla yemek yenmeye başlanmıştır. Doğru cevap B' dir.
Soru 27
İkinci Dünya Savaşından sonra yoksunluk yıllarında kahve bulamayan halk hangi bitkiden kahve etmekteydi?
Seçenekler
A
fasulye
B
haşhaş
C
ayçiçeği
D
kenger
E
çöven otu
Açıklama:
Yaşanan siyasal, ekonomik ve sosyal dönüşümler de geleneksel mutfağı etkileyen di- ğer unsurlardır. Buna bir örnek olarak İkinci Dünya Savaşı yılları verilebilir. Yüzyıllardan beri kahve içen halk, savaş nedeniyle yaşanan yoksunluk yıllarında kahve bulamayınca nohut, menengiç, kenger, arpa, kakule, çörekotu gibi bitkilerden hatta süpürge sapların- daki tohumlardan kahve yapardı. Doğru cevap D' dir.
Soru 28
Düşkünlere yardım etme, muhtaç olanı esirgeme gibi duygu ve düşünce- lerle vakıf kurumlarına ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
imaret
B
yardımlaşma kurumu
C
zerde
D
ocak
E
aş evi
Açıklama:
Orta Asya’dan beri sosyal hayata önem veren Türkler, toplumu birlik içerisinde tutma- ya çalışmışlardır. Düşkünlere yardım etme, muhtaç olanı esirgeme gibi duygu ve düşüncelerle vakıf kurumları gelişmiş, imaretler birer halk ve kamu mutfağı olmuştur. Doğru cevap A' dır.
Soru 29
Mutfağın tarihini araştırmak hangi zorlukları içermez?
Seçenekler
A
Maddi kültür eşyasının az olması
B
Üretilen maddelerin değişime uğraması
C
Üretilenlerin yöresel isimlerle adlandırılması
D
Net bir yemek tarifinin olması
E
Yazılı kaynakların sınırlı olması
Açıklama:
Mutfağın tarihini araştırmak maddi kültür eşyası azlığı, üretilen maddelerin değişime uğraması veya yöresel isimlerle adlandırılması, genellikle net bir yemek tarifinin olmaması, yazılı kaynakların sınırlı olmaması gibi zorluklar içermektedir. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır.
Soru 30
Tarımla, beslenmeyle, mutfakla ilgili bulunan ilk veriler nereden elde edilmiştir?
Seçenekler
A
Sözlü kaynaklar
B
Yazılı kaynaklar
C
Arkeolojik veriler
D
Astrolojik veriler
E
Metinsel veriler
Açıklama:
Tarımla, beslenmeyle, mutfakla ilgili bulunan ilk veriler yazılı kaynaklar yerine genellikle arkeolojik verilerden elde edilmiştir.
Soru 31
Araştırmacıların tarımla, beslenmeyle ve mutfakla ilgili olarak ilk çağlarda edindikleri bilgiler arasında bulunmaz?
Seçenekler
A
Yiyecek arama
B
Yiyecek saklama
C
Yiyecek yetiştirme
D
Yiyecek pişirme
E
Yiyecek ilaçlama
Açıklama:
İnsanoğlu tarihin ilk dönemlerinde yaşamını sürdürebilmek için yiyecekle beslenmiş ve zamanının birçoğunu yiyecek arayarak geçirmiştir. Zaman içinde doğada bulduğu yiyeceği saklamayı ve yenilerini yetiştirmeyi öğrenerek yerleşik hayata geçmiştir. Tarih öncesi devirlerde bile mağaralarda beslenme için ayrı bir yer oluşturulmuş ve beslenme ile ilgili araç gereçler burada kullanılmıştır. Zaman içerisinde değişik kültürlerde mutfak için ayrı bir yer oluşturularak çeşitli pişirme usulleri kullanılmıştır.
Soru 32
Orta Asya Türk kavimleri hakkında aşağıdakilerden hangileri söylenebilir?
I. Dağınık yaşama
II. Göçebe yaşam yapısı
III. Geniş coğrafyaya yayılma
IV. Aynı kavim içerisinde yaşama
I. Dağınık yaşama
II. Göçebe yaşam yapısı
III. Geniş coğrafyaya yayılma
IV. Aynı kavim içerisinde yaşama
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Bilinen ilk dönemlerde Orta Asya’da dağınık şekilde yaşamışlardır ve göçebe yaşamdan dolayı hareketli bir yapıya sahip olmuşlardır. Geniş coğrafyaya yayılarak farklı milletlerle tanışmış ve kültürel alışverişte bulunmuşlardır.
Soru 33
Çin kaynakları Türkleri ne şekilde tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Savaşçı
B
Avcı
C
Çok kültürlü
D
Çiftçi
E
Göçer
Açıklama:
Çin kaynakları Türkleri, göçerler suyun ve otun peşinden gitmekteydi şeklinde tanımlamaktadır.
Soru 34
Türklerin ilk besinleri arasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
At eti
B
Koyun eti
C
Süt ve ürünleri
D
Buğday
E
Sebze-meyve
Açıklama:
Türklerin ilk besinleri at ve koyun eti, süt ve süt ürünleri ile buğdaydır. Yaşadıkları bölgenin sebze ve meyve çeşitleri açısından oldukça sınırlı olduğu bilinmektedir.
Soru 35
Orta Asya’da Türkler yiyecekleri ne şekilde saklamaktadır?
Seçenekler
A
Kurutma
B
Haşlama
C
Konserve
D
Kızartma
E
Tuzlama
Açıklama:
Sürekli göç ederek yaşadıkları dönemlerde yiyecekler yazın kış aylarında tüketilme üzere kurutulmaktaydı. Sürekli hareket halinde olduklarından dolayı at ve sığır etlerini bugünkü pastırma gibi kuruturlardı. Pastırma için yazok et kelimesi de kullanılmaktadır.
Soru 36
Türklere ait başka bir yiyecek olan "kurut"un özelliği nedir?
Seçenekler
A
Yoğurttan yapılması
B
Etin kurutulması
C
Meyve-sebze haşlanması
D
Konservelik ürün olması
E
Kızartılan yiyecekler olması
Açıklama:
Kışlık ve bir nevi yolluk olan kurut, yoğurttan yapılmaktaydı. Savaşçıların önemli azığı olan kurut, bozulmayacak şekilde muhafaza edilen süt ürünlerinin hepsini kapsamaktaydı ve savaşçıların sıkıntı çekmeden aylarca savaşmasına imkân vermekteydi.
Soru 37
Orta Asya'da hangisi önemli bir sermaye kaynağıydı?
Seçenekler
A
Tereyağı
B
At eti
C
Konserve
D
Kurut
E
Yazok et
Açıklama:
Ticari anlamda tereyağı önemli bir sermaye kaynağıydı ve iç yağı ve don yağı sert iklimde beslenmenin önemli bir parçasıydı.
Soru 38
Türk kültüründe ocağın önemi arasında aşğıdakilerden hangisinden bahsedilmez?
Seçenekler
A
kutsaldır
B
soyun devamlılığını ifade eder
C
kutsal bir ağaç sayıldığından ateşi beslemek için çınar ağacı kullanılır
D
ateşin cinsiyetinin erkek olduğuna inanılır
E
koruyucudur
Açıklama:
Ocağın kutsallığına inanılmaktadır ve ocağa saygı gösterilmektedir. Aile ocağı, aile sofrası gibi kavramlar İslamiyet’ten sonra da önemini korumuştur. Kutsal bir ağaç sayıldığından ateşi beslemek için Meşe ağacı kullanılır
Soru 39
Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç gereçlerine ne örnek verilebilir?
Seçenekler
A
çanak
B
tuzluk
C
kavşuk
D
tekne
E
tewsi
Açıklama:
Biçek (bıçak), selçi biçeği (aşçı bıçağı), etlik (et çengeli), sac, şiş, tewsi (tepsi), süzek, ıwrık (ıbrık), susgak (sısak) ve sokudur (hayvan) .
Soru 40
Topraktan yapılan eşyalara örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
selçi biçeği
B
etlik
C
sca
D
yasgaç
E
soku
Açıklama:
Çanak, çömçe, kaşuk, tekne, tuzluk ve yasgaç (yasdıgaç) ve küplerdir.
Soru 41
Deriden yapılan mutfak eşyaları nelerdir?
Seçenekler
A
dane
B
kurut
C
tulkuk
D
kömeç
E
yarmaş
Açıklama:
Sanaç (dağarcık), sarnıç (su tulumu), tagar (dağa/dağarcık) ve tulkuktur (tuluk).
Soru 42
Orta Asya’dan bugüne kadar gelen yemekle ilgili kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
selçi
B
aşdamı
C
sarnıç
D
sanaç
E
tagar
Açıklama:
Aşlık, açoğcağı ya da aşdamı, dane, yoğurt, kurut, kaburma, külbastı, basturma (pastırma), kımız, pekmez, yarmaş (yarma), kömeç, tutmaç vd. örnek olarak verilebilir.
Soru 43
Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler arasında hangisi sayılmaz?
Seçenekler
A
Çin
B
Hint
C
Arap
D
Bizans
E
Avrupa
Açıklama:
Hint osmanlının temel kültürleri arasında yer almaz onun yerine Çin, Arap, Bizans, Avrupa, İran, Akdeniz, Orta Asya ve farklı dinler bulunmaktadır.
Soru 44
Aşağıda "Zerde" ile ilgili hangi bilgi yanlıştır?
Seçenekler
A
Safranla renk ve koku verilen
B
üzeri kuş üzümü ile süslenen
C
çam fıstığı ile süslenen
D
nar tanesi gibi ile süslenen
E
bir çeşit şekerli yulaf peltesi
Açıklama:
Safranla renk ve koku verilen üzeri kuş üzümü,
çam fıstığı, nar tanesi gibi malzemelerle süslenen bir çeşit şekerli pirinç peltesi.
çam fıstığı, nar tanesi gibi malzemelerle süslenen bir çeşit şekerli pirinç peltesi.
Soru 45
Aşağıda "imaret" ile ilgili hangisinden bahsedilemez?
Seçenekler
A
yolculara yardım eder
B
yoksullara yardım eder
C
yiyecek yardımında bulunur
D
sağlık yardımında bulunur
E
barınma sağlar
Açıklama:
Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanır. Şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, sağlık ve giyecek yardımı yapılan ve yemek verilen yerlerdir.
Soru 46
Türklerin Anadoluya gelişiyle beraber dönemin meyveleri arasında hangisi sayılmaz?
Seçenekler
A
elma
B
şeftali
C
hurma
D
kavun
E
domates
Açıklama:
Dönemin sebzeleri pırasa, patlıcan, kabak, kereviz, ıspanak, şalgam, soğan, sarımsak, hıyar, lahana gibi sebzelerdir. Meyveler ise elma, ayva, nar, armut, şeftali, incir, kavun, karpuz, hurma gibi meyvelerdir. Börülce, mercimek, nohut, bakla gibi baklagiller ile ceviz, badem, fındık, leblebi gibi kuruyemişler de mutfaklarda kullanılmıştır.
Soru 47
Türklerin Anadoluya gelişiyle beraber dönemin sebzeleri arasında hangisi sayılmaz?
Seçenekler
A
pırasa
B
ıspanak
C
lahana
D
patates
E
sarımsak
Açıklama:
Dönemin sebzeleri pırasa, patlıcan, kabak, kereviz, ıspanak, şalgam, soğan, sarımsak, hıyar, lahana gibi sebzelerdir. Meyveler ise elma, ayva, nar, armut, şeftali, incir, kavun, karpuz, hurma gibi meyvelerdir. Börülce, mercimek, nohut, bakla gibi baklagiller ile ceviz, badem, fındık, leblebi gibi kuruyemişler de mutfaklarda kullanılmıştır.
Soru 48
Kültür maddi ve manevi unsurlardan meydana gelmektedir. Aşağıdakilerden hangisi yalnızca maddi unsurlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Ahlak
C
Alet ve malzemeler
D
Yemeğin sunumu
E
Düşünce biçimi
Açıklama:
Tarih toplumların, hanedanların, nüfusun, göçlerin, yeniliklerin hareketleri ve dönü- şümlerinden oluşmaktadır. Bu sürekli dönüşüm içerisinde kültürler de, geçmişleriyle bağlarını koparmasalar dahi, değişime uğrayarak sürekli yenilenir. Kültürün örf, ahlak, gelenekler, düşünce biçimleri gibi manevi unsurları varken aletler, malzemeler gibi maddi unsurları da vardır. Toplulukların mutfağa dair araç gereçleri, kap kacağı kültürün maddi ögelerine örnekken, yemeğin pişirilmesi ve sunulma şekilleri kültürün hem maddi olan hem de maddi olmayan ögelerini içerir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya'da yaşayan Türklerin ilk besin kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
At eti
B
Süt ve süt ürünleri
C
Koyun eti
D
Buğday
E
Bal
Açıklama:
At ve koyun sürülerine sahip olan Türkler, ilkbaharda geniş meraları olan yaylalara sonbaharda ise vadilere göçmüşlerdir. Çin kaynakları Türkleri, göçerler suyun ve otun peşinden gitmekteydi diye tanımlar. İlk besinleri at ve koyun eti, süt ve süt ürünleri ile buğday olan Türklerin yaşadıkları bölgenin sebze ve meyve çeşitleri açısından oldukça sınırlı olduğu bilinmektedir. Türk topluluklarının Hunlardan itibaren yetiştirdiği hayvanlar arasında at ön planda gelirken, bunu koyun, keçi, deve ve büyükbaş hayvanlar izlemekteydi. Büyükbaş hayvanların tercih edilmeme sebebi, kışın çok fazla yeme ihtiyaç duyup göç şartlarına dayanıklı olmamalarıydı.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Türklerde yoğurttan yapılan ve bunu yiyen kişinin açlık çekmeyeceğine inanılan yemeğin ismidir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Yazok et
C
Kak et
D
Küdenke aş
E
Togum aşı
Açıklama:
Türklere ait kışlık ve bir nevi yolluk gibi azık cinsinden hazırlanan bir başka yiyecek de kuruttur. Bozkırda en önemli azıklardan biri olan kurut, yoğurttan yapılmaktaydı ve kurutu olanın açlık çekmeyeceğine inanılırdı. Savaşçıların en önemli azıklarından biri olan kurut, bozulmayacak şekilde muhafaza edilen süt ürünlerinin hepsini kapsamaktaydı. Kurut, ordunun sıkıntı çekmeden aylarca savaşmasına imkân verdiği için sıklıkla hazırlanır ve kullanılırdı.
Soru 51
Orta Asya'dan Anadolu'ya göç etmiş Türklerin "Ateş-baz" olarak kullandıkları kavram günümüzde hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Mutfak
B
Su tulumu
C
Fırın
D
Yağlı börek
E
Meyve kurusu
Açıklama:
Mutfak kültürü; saray, konak ve bunların dışında faaliyet gösteren mekânlardaki başta aşçı olmak üzere diğer mutfak çalışanlarıyla gelişirken bu kültüre çeşitli tarikatların, özellikle Mevlevî tarikatının mutfağı da eklenmiştir. Mevlevilikte büyük önem taşıyan mutfak, her türlü eğitimin başladığı kutsal bir makam, bir nev-niyazın hamken pişip olgunlaştığı kutsal bir ocak olarak kabul edilmiştir. Mutfağa ateş-bâz da denir ve Ateş-bâz-ı Velî’nin makamı olarak kabul edilir.
Soru 52
Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanan ve şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, sağlık ve giyecek yardımı yapılan ve yemek verilen yerlere ne denir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Han
C
Kervansaray
D
Şifahane
E
İmaret
Açıklama:
Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanan ve şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, sağlık ve giyecek yardımı yapılan ve yemek verilen yerlere imaret adı verilmektedir.
Soru 53
Yusuf Has Hacib'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig'de Türklere ait altı ziyafetten söz edilir. Bunlardan hangisi arkadaş yemeği anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Küdenke aş
B
Sünnet aşı
C
Ad aşı
D
Togum aşı
E
Koldaş aşı
Açıklama:
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade eder. Bu yemekler; küdenke aş (düğün yemeği), sünnet aşı (sünnet yemeği), ad aşı (ad-san alma yemeği), togum aşı (doğum yemeği), koldaş aşı (arkadaş yemeği), yoğ/yuğ aşı (ölü yemeği) idi.
Soru 54
Türk yemek kültüründe selçi biçeği, tewsi, ıwrık ve susgak hangi anlama karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Yemek çeşidi
B
Yemek pişirme şekli
C
Yemek yeme ritüeli
D
Metal mutfak araçları ve gereçleri
E
Ahşap mutfak araçları ve gereçleri
Açıklama:
Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç ve gereçlerine örnek olarak; biçek (bıçak), selçi biçeği (aşçı bıçağı), etlik (et çengeli), sac, şiş, tewsi (tepsi), süzek, ıwrık (ıbrık), susgak (susak) ve soku (havan) sayılabilir.
Soru 55
Osmanlı'da Batılılaşma hareketleri yemek kültüründe bazı değişimlerin yaşanmasına sebep olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu değişimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Mutfakların küçülmesi
B
Yemek yapmaya ayrılan zamanın kısalması
C
Günlük yemek yeme sayısının artması
D
Lokantada yemek yeme
E
Yiyecek kalitesinin artışı
Açıklama:
Batılılaşma hareketlerinin devamında, tüm dünyada yaşam koşullarının hızla değişmesi, kaçınılmaz olarak mutfağa da yansır. Ahşap evlerden betonarme binalara, konak yaşamından apartman dairesine geçiş sırasında evlerin mutfakları gittikçe küçülür, çarşıdan alınan hazır malzemelerin sayısı artarken yiyeceklerin kalitesi gittikçe azalır. Yemek yapmaya ayrılan zamanın daha da azalması dışarıdan yiyecek sipariş etmeyi veya lokantalarda yemek yemeyi yaygınlaştırır. Modern yaşamın gereklerinden biri olarak görülen çalışma hayatı gerçeğiyle birlikte, sabah öğünü daha da erkene çekilir, eve geç dönüldüğünden dolayı da günde üç kere yemek yeme alışkanlığı yaygınlaşır.
Soru 56
Osmanlı'dan önce Bizans dönemlerinde Akdeniz'de beslenme ekmek, şarap ve zeytinyağı üçlüsüne dayanırken Osmanlı Dönemi'nde hangi besin maddelerinden söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Ekmek, pirinç, buğday
B
Zeytinyağı, pirinç, un
C
Pirinç, şeker, yağ
D
Buğday, şeker, şarap
E
Şeker, yağ, et
Açıklama:
Ünlü tarihçi Stefanos Yerasimos, Yunan, Roma ve onun uzantısı sayılan Bizans dönemlerinde Akdeniz’de beslenmenin ekmek, şarap, zeytinyağı üçlüsüne dayanırken Osmanlı Dönemi’nde bunun yerini pirinç, şeker ve yağın aldığını söyler.
Soru 57
Eski Türklerde ve Osmanlı’da “yardımlaşmayı ve bereketi” ifade eden ve düğün sahibinin ekonomik durumuna göre hazırladığı, davetlilerin ise takılarını ve hediyelerini üzerine astığı büyük bir ağaca benzeyen süsün adına ne denir?
Seçenekler
A
Nahıl
B
Hılt
C
Fağfur
D
Zerde
E
İmaret
Açıklama:
Eski Türklerde ve Osmanlı’da “yardımlaşmayı ve bereketi” ifade eden nahıl, düğün sahibinin ekonomik durumuna göre hazırladığı, davetlilerin ise takılarını ve hediyelerini üzerine astığı büyük bir ağaca benzeyen süsün adıdır. Nahılların boyu yirmi beş metreye kadar çıkar, geçmesi için bazen yol üstündeki evlerin bir kısmı yıktırılırdı. Düğün veya sünnet alaylarında kullanılan nahıllar daha çok servi veya hurma ağacı şeklinde yapılırdı.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi kurutun tanımıdır?
Seçenekler
A
Yoğurttan yapılan ve bozulmayacak şekilde muhafaza edilen süt ürünlerinin tamamına verilen isimdir.
B
Etin parçalar halinde kurutulması işlemidir. Bugün azalmış olmakla birlikte, Anadolu’nun bazı yörelerinde hâlâ uygulanmaktadır.
C
Güz vakti birtakım baharatla hazırlanarak kurutulan ettir; öylece bırakılır ve ilkbaharda yenir.
D
Özellikle erik, kayısı gibi meyvelerin kurusu için kullanılan isimdir.
E
Sert ve soğuk iklim koşullarına karşın tereyağının dondurularak muhafaza edilmesi.
Açıklama:
Türklere ait kışlık ve bir nevi yolluk gibi azık cinsinden hazırlanan bir başka yiyecek de kuruttur. Bozkırda en önemli azıklardan biri olan kurut, yoğurttan yapılmaktaydı ve kurutu olanın açlık çekmeyeceğine inanılırdı. Savaşçıların en önemli azıklarından biri olan kurut, bozulmayacak şekilde muhafaza edilen süt ürünlerinin hepsini kapsamaktaydı. Kurut, ordunun sıkıntı çekmeden aylarca savaşmasına imkân verdiği için sıklıkla hazırlanır ve kullanılırdı.
Soru 59
I) Küdenke aş
II) Togum aşı
III) Boşuğ aşı
IV) Buğday aşı
V) Koldaş aşı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade ettiği ziyafetlerdir?
II) Togum aşı
III) Boşuğ aşı
IV) Buğday aşı
V) Koldaş aşı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade ettiği ziyafetlerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I,II ve III
D
III, IV ve V
E
I, II ve V
Açıklama:
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade eder. Bu yemekler; küdenke aş (düğün yemeği), sünnet aşı (sünnet yemeği), ad aşı (ad-san alma yemeği), togum aşı (doğum yemeği), koldaş aşı (arkadaş yemeği), yoğ/yuğ aşı (ölü yemeği) idi.
Soru 60
Orta Asya’da Türklerin sürekli göç ederek yaşadığı dönemlerde yazın hangi yöntemle, yiyecekler kış aylarında tüketilmek üzere saklanırdı?
Seçenekler
A
Tütsülenerek
B
Kurutularak
C
Tuzlama yapılarak
D
Haşlanarak
E
Dondurularak
Açıklama:
Orta Asya’da Türklerin sürekli göç ederek yaşadığı dönemlerde yiyecekler yazın kurutulur, kış aylarında tüketilmek üzere saklanırdı. Kurutulan yiyecekler göç edilen yere daha kolay götürülür, orada hazır hâlde tüketilirdi.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi, eski Türklerde pastırmaya verilen addır?
Seçenekler
A
Yazok et
B
Kak et
C
Kurut
D
Kuru et
E
Kavruk et
Açıklama:
Pastırma için yazok et kelimesi de kullanılır. Sözlükte pastırma “Güz vakti birtakım baharatla hazırlanarak kurutulan ettir; öylece bırakılır, ilkbaharda yenir. Bu “yaz ok ye” sözünden alınmıştır, “baharda ye” demektir; çünkü ilkbaharda hayvanlar zayıflar. Pastırması bulunan kimse böylece ilkbaharda iyi et yer.” ifadesiyle açıklanır.
Soru 62
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade eder. Bu yemeklerden hangisi, arkadaş yemeği olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
Küdenke aşı
B
Yoğ/yuğ aşı
C
Koldaş aşı
D
Togum aşı
E
Ad aşı
Açıklama:
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’de XI. yüzyılın ziyafet türleri olarak altı çeşit yemekten bahsederek bu ziyafetlere mutlaka gidilmesi gerektiğini açıkça ifade eder. Bu yemekler; küdenke aş (düğün yemeği), sünnet aşı (sünnet yemeği), ad aşı (ad-san alma yemeği), togum aşı (doğum yemeği), koldaş aşı (arkadaş yemeği), yoğ/yuğ aşı (ölü yemeği) idi.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi, XI. Yüzyılda bayramlarda ve hanların düğünlerinde hazırlanan bir sofra türüdür?
Seçenekler
A
Boşuğ aşı
B
Yuğ aşı
C
Tamgalık
D
Kençliyu
E
Çanak yağması
Açıklama:
XI. yüzyılda kençliyu adında bayramlarda ve hanların düğünlerinde hazırlanan bir sofra görülür. Otuz arşın yüksekliğindeki bu sofra, yiyeceklerle donatılır ve halk bu yiyecekleri yağma ederdi.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi, damga vurulmuş anlamına gelen ve Eski Türklerden Büyük Selçuklu’ya ve oradan da Osmanlı’ya miras kalan bir başka sofra geleneğidir?
Seçenekler
A
Kençliyu
B
Boşuğ aşı
C
Küdenke aşı
D
Koldaş aşı
E
Tamgalık
Açıklama:
Eski Türklerden Büyük Selçuklu’ya ve oradan da Osmanlı’ya miras kalan bir başka sofra geleneği ise tamgalık geleneğidir.
Soru 65
Sarayda hanlar için kurulan büyük ayaksız sofraya ne denilmekteydi?
Seçenekler
A
Tewsi
B
Tepsi
C
İşküm
D
Kendürük
E
Kaltuk
Açıklama:
Sarayda hanlar için kurulan büyük ayaksız sofraya ise işküm denirdi.
Soru 66
Eskiden yemekten sonra konuklara verilen hediyelere ne denirdi?
Seçenekler
A
Tiş teri
B
Şimiş
C
Cülengbin
D
Mizab
E
Fuka
Açıklama:
Diş kirası: Eskiden yemekten sonra konuklara verilen hediyelere diş kirası denirdi.
Soru 67
Ünlü tarihçi Stefanos Yerasimos, Yunan, Roma ve onun uzantısı sayılan Bizans dönemlerinde Akdeniz’de beslenmenin ekmek, şarap, zeytinyağı üçlüsüne dayanırken Osmanlı Dönemi’nde bunun yerini hangisinin aldığını belirtmiştir?
Seçenekler
A
Ekmek, Yağ ve Şeker
B
Zeytinyağı, Bulgur ve Yağ
C
Pirinç, Tuz ve Yağ
D
Pirinç, Şeker ve Yağ
E
Zeytinyağı, pirinç ve Un
Açıklama:
Ünlü tarihçi Stefanos Yerasimos, Yunan, Roma ve onun uzantısı sayılan Bizans dönemlerinde Akdeniz’de beslenmenin ekmek, şarap, zeytinyağı üçlüsüne dayanırken Osmanlı Dönemi’nde bunun yerini pirinç, şeker ve yağın aldığını söyler.
Soru 68
Osmanlı’da yemek bulgârî nedir?
Seçenekler
A
Bir Yemek Çeşidi
B
Bir Tür Tören
C
Bir Tür Baharat
D
Bir Yemek Gereci
E
Bir Sofra
Açıklama:
Osmanlı’da yemek bulgârî denilen deriden yapılma alçak sofralarda, yerde oturarak yenirdi.
Soru 69
Osmanlıda özellikle hangi padişah döneminde, Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ayrı bir oda ya da salonda, masada ve sandalyelerde oturarak ayrı tabak, çatal ve bıçakla yemek yenmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
Abdülaziz
B
Abdülmecit
C
Vahdettin
D
I Abdülhamit
E
II Abdülhamit
Açıklama:
Özellikle Sultan II. Abdülhamid döneminde Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ayrı bir oda ya da salonda, masada ve sandalyelerde oturarak ayrı tabak, çatal ve bıçakla yemek yenmeye başlanmıştır.
Soru 70
Aşağıdaki tanımlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Börk: Üzerine toprak yığılarak yapılan mezar, küçük tepe.
B
Kurgan: Yeniçerilerin taktıkları, ak çuha ya da keçeden yapılmış yuvarlak biçimde başlık.
C
İmaret: Sacda pişirilen yağlı ince ekmek.
D
Zerde : Safranla renk ve koku verilen üzeri kuş üzümü, çam fıstığı, nar tanesi gibi malzemelerle süslenen bir çeşit şekerli pirinç peltesi.
E
Girde: : Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları.
Açıklama:
Börk: Yeniçerilerin taktıkları, ak çuha ya da keçeden yapılmış yuvarlak biçimde başlık.
Kurgan: Üzerine toprak yığılarak yapılan mezar, küçük tepe.
Girde: Sacda pişirilen yağlı ince ekmek.
İmaret: Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları.
Zerde tanımı doğrudur. Doğru cevap D'dir.
Kurgan: Üzerine toprak yığılarak yapılan mezar, küçük tepe.
Girde: Sacda pişirilen yağlı ince ekmek.
İmaret: Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları.
Zerde tanımı doğrudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Aşağıdaki yiyecek ve içeceklerin ikram edildiği kap eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Hamur tatlıları ve böreklerin kızartıldığı bakır tepsiler.
B
Kahve, şerbet, yemiş ikram edilen bakır, fağfur tepsiler.
C
Hoşaf gibi sulu yiyeceklerin sunulduğu çini, porselen ve camdan yapılan çukur, ayaklı, dudaklı kâseler.
D
Kalye, yahni ve borani gibi sulu yemekler konik, tepesi düğmeli, âlemli kapakları olan çini ve altı sahanlar.
E
Su, ayran, kımız ve başka içeceklerin konulduğu siniler.
Açıklama:
Su, ayran, kımız ve başka içeceklerin konulduğu maşrapalar kullanılırdı. Sini etrafında oturulup üzerine kapların konulduğu tepsidir.
Soru 72
I. Orta Asya- Çin
II. Akdeniz- Avrupa
III. Bizans- Arap
IV. İran - Farklı dinler
V. Meksika- Japonya
Hangi seçenekte Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler tam ve doğru olarak verilmiştir?
II. Akdeniz- Avrupa
III. Bizans- Arap
IV. İran - Farklı dinler
V. Meksika- Japonya
Hangi seçenekte Osmanlı mutfağını oluşturan temel kültürler tam ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve V
D
I, II , III ve IV
E
I, III, IV ve V
Açıklama:
Japonya ve Meksika değildir.
Soru 73
"Tabiat âlemindeki oluşma ve bozulmayı meydana getiren dört unsurun insan bedenindeki karşılığı olarak düşünülen dört sıvı."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanıma aittir?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanıma aittir?
Seçenekler
A
Hılt
B
Nahıl
C
Bulgari
D
Alafranga
E
Fağfur
Açıklama:
Nahıl: Eski Türklerde ve Osmanlı’da “yardımlaşmayı ve bereketi” ifade eder.
Bulgari: Deriden yapılma alçak sofralar.
Alafranga: Osmanlı saray ve saray çevresinde benimsenmeye başlanan alafranga (Avrupai) usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli ve bununla birlikte Avrupa porselen ve sofra takımlarının tercih edilmeye başlanması.
Fağfur: Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşya.
Hılt: Tabiat âlemindeki oluşma ve bozulmayı meydana getiren dört unsurun insan bedenindeki karşılığı olarak düşünülen dört sıvı. Doğru cevap A'dır.
Bulgari: Deriden yapılma alçak sofralar.
Alafranga: Osmanlı saray ve saray çevresinde benimsenmeye başlanan alafranga (Avrupai) usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli ve bununla birlikte Avrupa porselen ve sofra takımlarının tercih edilmeye başlanması.
Fağfur: Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşya.
Hılt: Tabiat âlemindeki oluşma ve bozulmayı meydana getiren dört unsurun insan bedenindeki karşılığı olarak düşünülen dört sıvı. Doğru cevap A'dır.
Soru 74
Osmanlı'da 19. yüzyıla kadar saray ve halkın beslenme şekli aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Pirinç, şeker, sadeyağ
B
Pirinç, şeker, şarap
C
Ekmek, şarap, zeytinyağı
D
Ekmek, pirinç, zeytinyağı
E
Şarap, sadeyağ, ekmek
Açıklama:
Osmanlı’da saray ve halk, üretilen hayvansal ve bitkisel ürünlerden et, buğday, pirinç ve sadeyağ ağırlıklı olsa da dengeli bir biçimde tüketebilmişlerdir. Ünlü tarihçi Stefanos Yerasimos, Yunan, Roma ve onun uzantısı sayılan Bizans dönemlerinde Akdeniz’de beslenmenin ekmek, şarap, zeytinyağı üçlüsüne dayanırken Osmanlı Dönemi’nde bunun yerini pirinç, şeker ve yağın aldığını söyler.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı dönemindeki mutfak alışkanlıklarının değişim sebebidir?
Seçenekler
A
Yiyecek çeşitliliğinin kısıtlı olması.
B
Osmanlı devletinin gerilemesi.
C
Osmanlı devletinin yükselmesi.
D
Padişahların yemeklerde çeşitlilik istemesi.
E
Padişahların halktan ayrı beslenmek istemesi.
Açıklama:
Osmanlı mutfağındaki asıl değişim, sanıldığının aksine yükselme devrinde değil, gerilemenin hız kazandığı 19.yüzyılda yaşanır. Tanzimat hareketleri ile güçlenen Batılılaşma sürecinde özellikle Fransız mutfağı etkisini gittikçe daha da artırır. Osmanlı sarayı ve çevresi, seçkinliklerinin bir göstergesi olarak halk mutfağında bulunan yemekleri daha farklı ve daha çeşitli yorumlarlar. Örneğin sıradan halkın sadece özel günlerde tükettikleri şekerli yiyecekler saray ve konak mutfaklarında sıklıkla tüketilen lezzetler olur.
Soru 76
Yüzyıllardan beri kahve içen halk, savaş nedeniyle yaşanan yoksunluk yıllarında kahve bulamayınca aşağıdakilerden hangisini alternatif kahve olarak üretmemiştir?
Seçenekler
A
Nohut
B
Menengiç
C
Çörekotu
D
Zerde
E
Arpa
Açıklama:
Yüzyıllardan beri kahve içen halk, savaş nedeniyle yaşanan yoksunluk yıllarında kahve bulamayınca
nohut, menengiç, kenger, arpa, kakule, çörekotu gibi bitkilerden hatta süpürge saplarındaki tohumlardan kahve yapar.
nohut, menengiç, kenger, arpa, kakule, çörekotu gibi bitkilerden hatta süpürge saplarındaki tohumlardan kahve yapar.
Soru 77
İlk dönemlerde Orta Asya steplerinde dağınık şekilde yaşayan Türklerin besin olarak at eti, koyun eti, süt ve süt ürünlerini tüketmelerinin en önemli sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
Damak tadına uygun olması.
B
Göçebe yaşam kültürüne sahip olmaları
C
Sebze ve meyvenin yiyecek kültüründe yer almaması.
D
Geniş bir coğrafyaya yayılmış olmalarından dolayı.
E
Yaşamlarını yayla ve meralarda geçirmelerinden dolayı.
Açıklama:
Türkler göçebe yaşam kültürüne sahiptir. Çin kaynakları Türkleri, "göçerler suyun ve otun peşinden gitmekteydi" diye tanımlar. İlk besinleri at ve koyun eti, süt ve süt ürünleri ile buğday olan Türklerin yaşadıkları bölgenin sebze ve meyve çeşitleri açısından oldukça sınırlı olduğu bilinmektedir. Türk topluluklarının Hunlardan itibaren yetiştirdiği hayvanlar arasında
at ön planda gelirken, bunu koyun, keçi, deve ve büyükbaş hayvanlar izlemekteydi. Büyükbaş hayvanların tercih edilmeme sebebi, kışın çok fazla yeme ihtiyaç duyup göç şartlarına dayanıklı olmamalarıydı. Dolayısıyla Türklerin göçebe yaşam kültürüne sahip olmaları hayvansal ürünlerin tüketimini etkilediği söylenebilir.
at ön planda gelirken, bunu koyun, keçi, deve ve büyükbaş hayvanlar izlemekteydi. Büyükbaş hayvanların tercih edilmeme sebebi, kışın çok fazla yeme ihtiyaç duyup göç şartlarına dayanıklı olmamalarıydı. Dolayısıyla Türklerin göçebe yaşam kültürüne sahip olmaları hayvansal ürünlerin tüketimini etkilediği söylenebilir.
Soru 78
Türk kültüründe, Orhun abidelerinde de belirtilen ilk toplu yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koldaş aşı
B
Tamgalık
C
Yuğ aşı
D
Boşuğ aşı
E
Kençliyu
Açıklama:
Yuğ aşı Orhun Abidelerinde de belirtildiği gibi ölü yemeği olarak bilinen ilk toplu yemektir.
Soru 79
- Besin olarak et, süt vb. ürünlerin tüketilmesi,
- Elle yemek yeme alışkanlığının olması,
- En güzel yiyecekleri ve içecekleri misafire ikram etme,
- Yemekten sonra misafire hediye verme.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, III ve IV
Açıklama:
Eski Türkler göçebe hayat yaşadıkları için besin olarak et ve süt ürünleri tüketirlerdi. En güzel yiyecekler misafirlere ikram edilirdi. Yemekten sonra konuklara diş kirası denilen hediyeler verilirdi. Geleneksel Türk sofrasında elle yemek yeme alışkanlığı yoktu, sofrada kaşık kullanılırdı.
Soru 80
- Sebze ve meyve tüketimi artmıştır.
- Sofraya balık ve deniz ürünleri eklenmiştir.
- Tatlı yiyecekler tüketimi artmıştır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Türklerin Batı’ya doğru sürekli göç etmesi ve İslamiyet’i kabul etmeleri siyasi ve sosyal alanlarda köklü bir değişime neden olmuştur. Siyasal ve toplumsal alanda yaşanan hareketlilik mutfak anlayışında da önemli değişikliklere yol açmıştır. Coğrafi olarak Anadolu; sulak arazileri, yemyeşil ovaları, hayvancılığa uygun meraları, bin bir çeşit sebze meyvenin yetiştiği tarım alanları ile Orta Asya’dan oldukça farklıdır. Orta Asya’da görmedikleri bilmedikleri yiyeceklerle karşılaşan Türkler, yerli halk ile yaşadıkları etkileşim sonucunda bu farklı tatları keşfetmiş, bazılarını daha kolaylıkla benimsemiştir. Bu farklı tatlara Orta Asya’da pek aşina olmadıkları balık ve deniz ürünleri de eklenmiş, böylelikle yavaş yavaş
yepyeni bir mutfak doğmaya başlamıştır.
Doğu ile Batı’nın tam ortasında, iki dünya arasında geçiş yapan Türklerin mutfağı bu geçişten payını alarak yeni yeni lezzetleri bünyesine katmıştır. Göç edilen güney bölgelerinde şeker kamışının yetişmesi, Arap dünyasında ve dolayısıyla İslamiyet’te şekerin önemli bir yere sahip olması tatlı yiyeceklerin mutfağa girmesini kolaylaştırmıştır.
yepyeni bir mutfak doğmaya başlamıştır.
Doğu ile Batı’nın tam ortasında, iki dünya arasında geçiş yapan Türklerin mutfağı bu geçişten payını alarak yeni yeni lezzetleri bünyesine katmıştır. Göç edilen güney bölgelerinde şeker kamışının yetişmesi, Arap dünyasında ve dolayısıyla İslamiyet’te şekerin önemli bir yere sahip olması tatlı yiyeceklerin mutfağa girmesini kolaylaştırmıştır.
Soru 81
Seçeneklerdeki kelime ve açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Fağfur : Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşya.
B
Sini: Büyük tepsi
C
İmaret: Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları.
D
Sarnıç: Aşçı bıçağı
E
Girde: Sacda pişirilen yağlı ince ekmek.
Açıklama:
Türk kültüründe selçi biçeği aşçı bıçağı olarak bilinmektedir. Sarnıç ise su kabı olarak ifade edilmektedir.
Soru 82
"Yemeklerde sade yağ kullanılırdı. Yemekler baharatlardan elde edilen soslarla tatlandırılırdı. Sulu yemeklerde ise bolca yaş ve kuru meyve kullanılırdı. Yemeklerin çoğu etli yapılsa da bol miktarda sebze çeşidi de mevcuttu."
Yukarıdaki açıklama Türk kültüründe hangi dönemin mutfak özelliği ile ilgilidir?
Yukarıdaki açıklama Türk kültüründe hangi dönemin mutfak özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Selçuklu Dönemi
B
İslamiyetten önceki dönem
C
Osmanlı Dönemi
D
İslamiyetin kabulü sonrası dönem
E
Anadolu Beylikleri Dönemi
Açıklama:
Osmanlı klasik dönem yemekleri içerik ve damak zevki bakımından günümüzdekilerinden ve hatta 19. yüzyıldakilerden oldukça farklıydı. Yemeklerde ne zeytinyağı ne de diğer bitkisel yağlar tercih edilirdi; tamamında sadeyağ kullanılırdı. Yemekler baharatlardan elde edilen soslarla tatlandırılırdı. Sulu yemeklerde ise bolca yaş ve kuru meyve kullanılırdı. Yemeklerin çoğu etli yapılsa da bol miktarda sebze çeşidi de mevcuttu. Çeşitli çorbaların bulunduğu sofralarda pilav olmazsa olmazdı.
Soru 83
Hangisi Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç ve gereçlerine örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Tulkuk
B
Tewsi
C
Tagar
D
Sanaç
E
Sarnıç
Açıklama:
Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç ve gereçlerine örnek olarak; biçek (bıçak), selçi biçeği (aşçı bıçağı), etlik (et çengeli), sac, şiş, tewsi (tepsi), süzek, ıwrık (ıbrık), susgak (susak) ve soku (havan) sayılabilir.
Soru 84
Osmanlı mutfağındaki en büyük değişim Osmanlı İmparatorluğunun hangi döneminde olmuştur?
Seçenekler
A
Kuruluş Devri
B
Yükselme Devri
C
Duraklama Devri
D
Gerileme Devri
E
Dağılma ve Yıkılış Devri
Açıklama:
18. yüzyıl boyunca süren savaşlarla giderek görkemini kaybeden Osmanlı Devleti yavaş yavaş gerilemeye ama aynı zamanda da değişmeye başlar. Kimi Avrupa devletleriyle ittifak kuran ve bu devletlerden etkilenen Osmanlı’nın başkentindeki Batılıların sayısı arttıkça iki kültür yavaş yavaş toplumsal bir alışverişe girer. Dolayısıyla, Osmanlı mutfağındaki asıl değişim, sanıldığının aksine yükselme devrinde değil, gerilemenin hız kazandığı 19.
yüzyılda yaşanır.
yüzyılda yaşanır.
Soru 85
Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde mutfak kültüründe hangi devletin etkisi daha fazla görülmektedir?
Seçenekler
A
Almanya
B
İtalya
C
Fransa
D
Rusya
E
İngiltere
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde özellikle Tanzimat hareketleri ile güçlenen Batılılaşma sürecinde özellikle Fransız mutfağı etkisinin gittikçe arttığı görülmektedir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi kültürün manevi unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Araç gereçler
B
Düşünce biçimleri
C
Örf
D
Gelenekler
E
Ahlak
Açıklama:
Kültürün örf, ahlak, gelenekler, düşünce biçimleri gibi manevi unsurları varken aletler, malzemeler gibi maddi unsurları da vardır
Soru 87
Orta Asya'daki Türklerin pastırma için kullandığı kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kak
B
Kurut
C
Toy
D
Küdenke
E
Yazok
Açıklama:
Türk kavimleri, sürekli hareket hâlinde olduklarından dolayı at ve sığır etlerini bugünkü pastırma gibi kuruturlar ve bunları at üstünde yerlerdi. Bu alışkanlığın en bilinen örneği pastırmadır ve pastırmanın göçebe hayattan bize kalan bir yiyecek türü olduğu söylenilebilir. Pastırma için yazok et kelimesi de kullanılır.
Soru 88
Orhun Abideleri’nde görülen, ölü yemeği olarak adlandırılan ve ilk toplu yemek olarak dikkat çekmeken yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Boşuğ aşı
B
Yuğ aş
C
Kençliyu
D
Tamgalık
E
Fuka
Açıklama:
Orhun Abideleri’nde görülen ve yuğ aşı denilen ölü yemeği ilk toplu yemek olarak dikkat çekmektedir.
Soru 89
Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç ve gereçlerinden tepsi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etlik
B
Süzek
C
Tewsi
D
Tekne
E
Soku
Açıklama:
Türk kültüründe yeri olan metalden yapılan mutfak araç ve gereçlerine örnek olarak; biçek (bıçak), selçi biçeği (aşçı bıçağı), etlik (et çengeli), sac, şiş, tewsi (tepsi), süzek, ıwrık (ıbrık), susgak (susak) ve soku (havan) sayılabilir.
Soru 90
Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanana kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sarnıç
B
Zerde
C
Girde
D
Fağfur
E
İmaret
Açıklama:
İmaret: Yoksullara yardım amacıyla oluşturulan hayır kurumları olarak tanımlanır.
Soru 91
19. yüzyildan önce de Türk mutfağında kullanılan yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biber
B
Yeşil fasülye
C
Kırmızı biber
D
Mısır
E
Bulgur
Açıklama:
19. yüzyıl mutfağı kendi coğrafyasının ötesinde farklı coğrafyaların mutfaklarının da hayat bulduğu bir mutfak hâline dönüşür. Amerika menşeli olan domates, patates, sakız kabağı, yeşil fasulye, kırmızı ve yeşilbiber, mısır gibi sebzelerin mutfakta kullanımı ancak 19. yüzyılda yaygınlaşır.
Soru 92
Osmanlı’da yemek yenildiği deriden yapılma alçak sofralar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bulgari
B
Nahıl
C
Hılt
D
Sini
E
Fağfur
Açıklama:
Osmanlı’da yemek bulgârî denilen deriden yapılma alçak sofralarda, yerde oturarak yenirdi.
Soru 93
Türklerde İslamietin gelmesi ile birlikte daha az tüketilen içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Kımız
C
Şerbet
D
Pekmez
E
meyve suyu
Açıklama:
Orta Asya’dan beri süregelen yoğurt, peynir yapımı devam etmiş, at sütünden yapılan kımız İslamiyet’le birlikte daha az kullanılır olmuştur.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangi sebze Selçuklu döneminde kullanılmamaktadır?
Seçenekler
A
Şalgam
B
Soğan
C
Sarımsak
D
Biber
E
Ispanak
Açıklama:
Dönemin sebzeleri; pırasa, patlıcan, kabak, kereviz, ıspanak, şalgam, soğan, sarımsak, hıyar, lahana gibi sebzelerdir.
Soru 95
Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşyalara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sini
B
Fağfur
C
Nahıl
D
Giyotin
E
Hılt
Açıklama:
Fağfur: Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşya.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin mutfak kültürünün oluşmasına zemin hazırlayan yerdir?
Seçenekler
A
Orta Asya
B
Doğu Avrupa
C
Selanik
D
Batı Avrupa
E
Amerika
Açıklama:
Türklerin konar göçer hayat tarzını benimsedikleri yer olan Orta Asya, mutfak kültürünün oluşmasına zemin hazırlayan beslenme alışkanlıklarının kazanılmasında önemli bir yer tutar.
Soru 2
Türk beslenme sistemi kaç kaynaktan meydana gelmektedir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Türk beslenme sistemi hayvanlar, tarım ürünleri ve bitkiler olmak üzere üç kaynaktan meydana gelmektedir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk topluluklarının tükettiği başlıca gıda maddesidir?
Seçenekler
A
Meyve
B
Sebze
C
Et
D
İçecek
E
Tatlı
Açıklama:
Orta Asya Türklerinin at ve koyunun daha ön planda yer aldığı konar göçer yaşam tarzını benimsemeleri, kaçınılmaz olarak hayvansal ürünlerin zirai kültüre oranla daha ağırlıkta bulunduğu bir beslenme sistemine sahip olmaları sonucunu doğurmuştur. Orta Asya Türk topluluklarının günlük hayatta, ziyafetlerde ve hatta savaşlarda tükettiği başlıca gıda maddesi ettir.
Soru 4
Orta Asya mutfağında hem besin hem de önemli bir gelir kaynağı olan ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süt
B
Et
C
Sakatat
D
Yağ
E
Şerbet
Açıklama:
Yağ, Orta Asya mutfağında hem besin olarak tüketilen hem de önemli bir gelir kaynağıdır.
Soru 5
Hun döneminde zirai kültürün varlığını ortaya koyan gösterge nedir?
Seçenekler
A
O dönemde yetişen ürünler.
B
O döneme ait ses kayıtları.
C
O döneme ait görüntü kayıtları.
D
Mağara duvarlarındaki resimler.
E
Kazılarda sulama kanallarının bulunması.
Açıklama:
Arkeolojik kazılar neticesinde bulunan sulama kanalları gibi buluntular Hun döneminde zirai kültürün varlığını ortaya koymaktadır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya' da yetişen tarım ürünlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Chia
B
Darı
C
Buğday
D
Arpa
E
Çavdar
Açıklama:
Orta Asya' da yetişen tarım ürünleri darı, buğday, arpa, çavdar, pirinç ve yulaftır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Göktürk ve Uygurlarda bilinen meyvelerdendir?
Seçenekler
A
Muz
B
Karpuz
C
Ananas
D
Mango
E
Hindistan cevizi
Açıklama:
Göktürk ve Uygurlarda bilinen meyveler; kavun, karpuz, elma, şeftali, iğde ve yer fıstığıdır.
Soru 8
Farklı besin türlerinin ve içkilerin kaynağını oluşturan meyve hangisidir?
Seçenekler
A
Elma
B
Dut
C
Kavun
D
Şeftali
E
Üzüm
Açıklama:
Üzüm, farklı besin türlerinin ve içkilerin kaynağını oluşturan meyve olarak çok sevilmektedir. Üzüm taze veya kurutulmak suretiyle yenmekte, ayrıca pekmez, sirke ve şarap yapımında kullanılmaktaydı.
Soru 9
Orta Asya Türk toplulukları içinde kullanılan içkiler kaça ayrılır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Orta Asya Türk toplulukları içinde kullanılan içkiler; gündelik hayatta besin olarak kullanılan ve sarhoşluk verici içkiler olmak üzere ikiye ayrılır.Gündelik hayatta kullanılan içkiler, hayvanlardan elde edilen süt, kımız, ayran gibi içeceklerdir. Sarhoşluk veren maddeler ise üzümden elde edilen şarap, Göktürkler devrinden itibaren devlet ileri gelenlerinin verdiği ziyafetlerin vazgeçilmezleri arasındaydı.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya mutfağında kullanılan malzemelerden değildir?
Seçenekler
A
Tencere
B
Bardak
C
Güğüm
D
Düdüklü tencere
E
Havan
Açıklama:
Orta Asya mutfağında kullanılan malzemeler; tencere, bardak, bıçak, matara, havan, sacayağı, kepçe, tuzluk, tava v.b.'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk topluluğunda diğerlerine göre daha ön planda olan hayvandır?
Seçenekler
A
Deve
B
Koyun
C
At
D
Keçi
E
Sığır
Açıklama:
At, Orta Asya Türk topluluğunda diğerlerine göre daha ön planda olan hayvandır. Dolayısıyla doğru cevap C'dir.
Soru 12
Aşağıda Orta Asya Türk topluluğundaki et tüketimiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Et, Orta Asya Türk topluluklarının gündelik hayatlarında savaş ve seferler sırasında tükettikleri başlıca gıda maddelerinden biridir.
B
At, koyun, kuzu, koç, keçi, erkeç, oğlak, sığır, deve, tavuk, ördek, kaz Türklerin besledikleri evcil hayvanlardandır.
C
Evcil hayvanların bilhassa dişi olanları kesilirdi.
D
At eti, koyunla birlikte Orta Asya Türkleri arasında en fazla tüketilen et çeşidiydi.
E
Etin sakatatlarından koyunun beyni, itibarlı kimselere ikram edilirdi.
Açıklama:
Evcil hayvanların bilhassa erkek olanları kesilirdi. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Aşağıda verilen boşluğu uygun şekilde tamamlayınız.
Kürkleri için avlanan domuz, aslan, kurt veya ayı gibi yabani hayvanlar................................... Orta Asya Türk mutfağında yer almamıştır.
Kürkleri için avlanan domuz, aslan, kurt veya ayı gibi yabani hayvanlar................................... Orta Asya Türk mutfağında yer almamıştır.
Seçenekler
A
Bu kültürün en somut örneklerinden biri olduğu için
B
Yenmeleri yasak olduğu için
C
Gök Tanrı ile ilgili olduğuna inanıldığı için
D
Orta Asya mutfağında kurutulup saklanamadığı için
E
Şifalı olduğuna inanılmadığı için
Açıklama:
Kürkleri için avlanan domuz, aslan, kurt veya ayı gibi yabani hayvanlar yenmeleri yasak olduğu için Orta Asya Türk mutfağında yer almamıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Aşağıda Orta Asya'da tahıl tüketimiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Orta Asya'da yetişen tarım ürünleri arasında darı, buğday, arpa, çavdar, yulaf ve pirinç sayılabilir.
B
Hunların Çin'e hakimiyet kurdukları dönemde vergi olarak kıymetli madenler yerine darı ve pirinç talep ettikleri bilinmektedir.
C
Kaşgarlı Mahmud, Divan-ı Lügat'it Türk'te darıdan yapılan bazı yemeklerin isimlerini vermiştir.
D
İklim şartlarına uygun bir besin olması sebebiyle pirinç, sonraki dönemlerde de Orta Asya bozkırlarının en temel besini olmayı sürdürmüştür.
E
Orta Asya'da darıdan bazı yemekler ve bir tür boza yapılmaktadır.
Açıklama:
D şıkkındaki pirinç değil, darı olması gerekmektedir. İklim şartlarına uygun bir besin olması sebebiyle darı, sonraki dönemlerde de Orta Asya bozkırlarının en temel besini olmayı sürdürmüştür. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya mutfağında ekmekten yapılan tatlılardan biridir?
Seçenekler
A
Kuyma
B
Tuturgan
C
Arıs
D
Sanmaçuk
E
Tutmaç
Açıklama:
Kuyma, Orta Asya mutfağında ekmekten yapılan tatlılardan biridir. Dolayısıyla doğru cevap A'dır. B şıkkındaki Tuturgan, döğülmüş pirince verilen isimdir. C şıkkındaki Arıs, Altay Türkleri tarafından çavdara verilen isimdir. D şıkkındaki Sanmaçuk, nohut büyüklüğündeki hamura verilen isimdir. E şıkkındaki Tutmaç ise; Türklerin en meşhur yemeklerinden biri olan mantıya benzer bir yiyecektir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk mutfağındaki sebzelerden biri olan burçak yahut börülce adıyla anılan sebzelere verilen addır?
Seçenekler
A
Nohut-fasulye
B
Kabak-balkabağı
C
Soğan-sarımsak
D
Turp-şalgam
E
Bakla-bezelye
Açıklama:
Bakla-bezelye, Orta Asya Türk mutfağındaki sebzelerden biri olan burçak yahut börülce adıyla anılan sebzelere verilen isimdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Divan-ı Lügat'it Türk'te adı geçen Oğuzlar tarafından bilinen meyvelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Zerdali
B
Elma
C
İğde
D
Kavun
E
Ceviz
Açıklama:
Zerdali, Divan-ı Lügat'it Türk'te adı geçen Oğuzlar tarafından bilinen meyvelerden biri değildir. Doğru cevap A şıkkı'dır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Türk ülkelerinde pek çok türünün yetiştiği bilinen meyvelerden biridir?
Seçenekler
A
Dut
B
Şeftali
C
Armut
D
Elma
E
Kayısı
Açıklama:
Türk ülkelerinde farklı türlerde pek çok elmanın yetiştiği bilinmektedir. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Soru 19
Aşağıda Orta Asya içki kültürüyle ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Orta Asya'da içkiler, gündelik hayatta kullanılan içkiler olarak bilinmektedir.
B
Kımız, ekşimiş inek sütünden elde edilmiş, gündelik hayatın ve davetlerin vazgeçilmez içkisidir.
C
Göktürkler, ziyafetlerde mutlaka gül balı ve gül şerbeti ikram ederlerdi.
D
Bekni adı verilen içkiye ismini Oğuzlar vermiştir.
E
Yoğurdun kiraz ve kayısıyla tatlılaştırılmasından elde edilen içkiye "lo" adı verilmektedir.
Açıklama:
Yoğurdun kiraz ve kayısıyla tatlılaştırılmasından elde edilen içkiye Çinliler tarafından "lo" adı verilmektedir. Doğru cevap E'dir. A şıkkında Orta Asya'daki içkiler gündelik hayatta kullanılan ve sarhoşluk veren içkiler olarak iki gruba ayrılmaktadır. B şıkkındaki kımız, ekşimiş kısrak sütünden elde edilmiştir. C şıkkında ziyafetlerde gül balı ve gül şerbeti ikram edilmesi gerektiği Yusuf Has Hacib tarafından söylenmektedir.D şıkkında bekni adı verilen içkiye ismini Göktürkler vermiştir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türk Selçuklu mutfağında yapılan sebze yemeklerinden biridir?
Seçenekler
A
Söğürme
B
Kalya
C
Biryan
D
Söğüş
E
Kavurma
Açıklama:
Kalya, Türk Selçuklu mutfağında yer alan kıyma, kabak ve patlıcandan yapılan bir sebze yemeğidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Orta Asya Türk topluluklarının beslenme alışkanlıkları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ete dayalı beslenme
B
Sebzeye dayalı beslenme
C
Tahıla dayalı beslenme
D
Deniz ürünlerine dayalı beslenme
E
Meyveye dayalı beslenme
Açıklama:
Orta Asya Türk topluluklarının beslenme alışkanlıkları ete dayalı bir beslenme şeklidir.
Soru 22
Uygur coğrafyasında at ve sığıra ilave hangi hayvan yetiştirilmektedir?
Seçenekler
A
Koyun
B
Keçi
C
Tavuk
D
Sığır
E
Deve
Açıklama:
Uygur coğrafyasında sığıra ilaveten deve yetiştirilmekteydi.
Soru 23
Koyun beyni kimlere ikram edilmektedir?
Seçenekler
A
Çocuklara
B
Hastalara
C
Yaşlılara
D
İtibarlı kimselere
E
Kadınlara
Açıklama:
Koyunun beyni itibarlı kimselere ikram edilirdi.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türkleri arasında en fazla kullanılan süt ürünüdür?
Seçenekler
A
Kımız
B
Yoğurt
C
Peynir
D
Ayran
E
Çökelek
Açıklama:
Süt ürünleri içerisinde kısrak sütünden elde edilen kımız en fazla tüketilen besindi.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Oğuzların kızgın küle gömülerek yapılan çöreğin adıdır?
Seçenekler
A
Yuka
B
Közmen
C
Aş pöri
D
Kuyma
E
Sanmaçuk
Açıklama:
Oğuzlarda kızgın küle gömülmek suretiyle pişirilen közmen oldukça meşhur bir çörekti.
Soru 26
Türkler bibere ne ad vermiştir?
Seçenekler
A
Şaşnagu
B
Acı bakla
C
Şalgam
D
Burçak
E
Burç
Açıklama:
Türkler bibere burç adını vermişlerdi.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi üzümün yetiştiği bahçenin adıdır?
Seçenekler
A
Borluk
B
Senkeç
C
Kagunluk
D
Erüklük
E
Yagaklık
Açıklama:
Üzüm borluk adı verilen bahçelerde üretiliyordu.
Soru 28
Göktürklerin buğday ve darıdan yaptıkları içkinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pekmez
B
Şerbet
C
Bekni
D
Cüleybin
E
Cülab
Açıklama:
Göktürkler, buğday ve darıdan yapılan bekni adını verdikleri bir içkiyi tüketiyorlardı.
Soru 29
Selçuklularda içeceklerin soğutulması aşağıdakilerden hangisi ile yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Buz
B
Soğuk depo
C
Kuyu açmak
D
Suyun içinde bekletmek
E
Açık havada bekletmek
Açıklama:
İçeceklerin soğutulması için buz kullanılırdı.
Soru 30
Göktürk ve Uygur devletlerinin ekonomileri aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Turizm
B
Sanayi
C
Hayvancılık
D
Tahıl
E
Eğitim
Açıklama:
Göktürk ve Uygur devletlerinin ekonomileri büyük oranda hayvancılığa dayanıyordu.
Soru 31
Orta Asya Türk topluluklarında etinin faydalı ve şifalı olduğuna inanılan hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Buzağı
B
Erkeç
C
Lama
D
Deve
E
Dana
Açıklama:
Keçinin erkeği olan erkeç etinin faydalı ve şifalı olduğuna inanılırdı.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk mutfağında yer almaz?
Seçenekler
A
Koyun
B
Domuz
C
Keçi
D
Tavşan
E
Ördek
Açıklama:
Kürkleri için avlanan domuz gibi hayvanların yenmeleri yasak olduğu için Orta Asya Türk mutfağında yer almamışlardır.
Soru 33
Hangi Uygur hükümdarı ülkesinde et yemeği yasaklamıştır?
Seçenekler
A
Kaşgarlı Mahmud
B
Arslan Han
C
İbn Fadlan
D
Bilge Kağan
E
Bögü Kağan
Açıklama:
Uygur hükümdarı Bögü Kağan’ın 763 yılında yayımladığı emirname ile ülkesinde et yemeyi yasaklamıştır.
Soru 34
Uygur Türklerinde baklagillerin hemen hepsine ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Susam
B
Mercimek
C
Fasülye
D
Börülce
E
Bakla
Açıklama:
Uygur Türkleri baklagillerin hemen hepsi için börülce kelimesini kullanıyorlardı.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Harezm ve Fergana bölgesinde üretilen meyvedir?
Seçenekler
A
Şeftali
B
Kayısı
C
Kavun
D
Elma
E
Dut
Açıklama:
Kavun, Harezm ve Fergana bölgelerinde bolca yetiştirilmekteydi.
Soru 36
Meyve kurularına genel olarak ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Keş
B
Kurut
C
Kassak
D
Kak
E
Koruk
Açıklama:
Meyve kurularına genel olarak kak adı verilirdi.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Çinlilerin yoğurtla yaptıkları ve "lo" adını verdikleri içkinin içeriğidir?
Seçenekler
A
Elma ve karpuz
B
Kavun ve üzüm
C
Kayısı ve erik
D
Kiraz ve kayısı
E
Kiraz ve armut
Açıklama:
Çinlilerin lo adını verdikleri içki yoğurdun kiraz ve kayısı ile tatlılaştırılmasından elde ediliyordu.
Soru 38
Selçuklularda kuşluk vaktinde genellikle ne yenilirdi?
Seçenekler
A
Çorba
B
Hamurlu yemekler
C
Pilav
D
Sebze yemeği
E
Et yemeği
Açıklama:
Selçuklularda kuşluk vakti tok tuttuğu için hamurlu yemekler tercih edilirdi.
Soru 39
Mevlana'nın en sevdiği karışımlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sirke - bal karışımı
B
Boza - şerbet karışımı
C
Bal - nar pekmezi karışımı
D
Sirke - nar ekşisi karışımı
E
Kımız - bal karışımı
Açıklama:
Sirkenin bal ile karıştırılması suretiyle elde edilen
Mevlânâ’nın en beğendiği karışımlardan biriydi.
Mevlânâ’nın en beğendiği karışımlardan biriydi.
Soru 40
Etinden faydalanmak için hangi tür atlar tercih edilmektedir?
Seçenekler
A
Zayıf
B
Bakımlı
C
Şişman
D
Yavru
E
Yaşlı
Açıklama:
Atın gündelik hayatın ve savaşların en temel gereksinimlerinden olması sebebiyle yemek için zayıf ve bakımsız atlar tercih edilmektedir. Doğru cevap A' dır.
Soru 41
Koyun eti hangi millet tarafından çokça tercih edilmekteydi?
Seçenekler
A
Fransızlar
B
Türkler
C
Bizanslılar
D
İngilizler
E
Almanlar
Açıklama:
Koyun eti Türkler tarafından çokça tercih edilen bir besindi. Orta Asya' nın otlaklarında çok sayıda ve farklı türde koyun çeşitleri yetiştirilmekteydi. Doğru cevap B' dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk mutfağında önemli yer tutar?
Seçenekler
A
Sebze yemekleri
B
Tatlılar
C
Etli konserve çeşitleri
D
Alkollü içecekler
E
Alkolsüz içecekler
Açıklama:
Hareketli yaşam tarzları ve savaşçı karakterleri Türklerin beslenmelerini pratik hale getirmek için ağırlıklı olarak koyun ve at etinden konserveler üretmeleri sürecini doğurmuştur. Doğru cevap C' dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk mutfağında yer almayan sadece kürkleri için avlanan hayvanlardandır?
Seçenekler
A
Koyun
B
Kuzu
C
İnek
D
Kurt
E
Keçi
Açıklama:
Orta Asya Türk mutfağında yasak olduğu için yer almayan sadece kürkleri için avlanan hayvanlar; domuz, aslan, kurt ve ayıdır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi sütten elde edilen ürünlerden değildir?
Seçenekler
A
Tereyağ
B
Yoğurt
C
Kımız
D
Peynir
E
Bekmes
Açıklama:
Sütten elde edilen ürünler; tereyağ, yoğurt, kısrak sütünden kımız, peynir türleri, çökelek v.b. ürünlerdir. Bekmes pekmezin diğer adıdır. Doğru cevap E' dir.
Soru 45
Hunlar Çin' e hakimiyet kurdukları dönemde vergi olarak ne talep etmişlerdir?
Seçenekler
A
Darı ve pirinç
B
Koyun
C
Kıymetli madenler
D
Para
E
Sebze
Açıklama:
Hunlar' ın Çin' e hakimiyet kurdukları dönemde vergi olarak kıymetli madenler yerine darı ve pirinç talep etmiştir. Doğru cevap A' dır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi buğdaydan elde edilen yemeklerden değildir?
Seçenekler
A
Erişte
B
Pirinç pilavı
C
Şehriye
D
Bulamaç
E
Ekmek
Açıklama:
Buğdayın öğütülmesiyle elde edilen ekmek Türk mutfağında bolca tüketilmekteydi. Ayrıca başta çorba olmak üzere bazı yemeklerde yapılmaktaydı. Buğday ve arpa unundan yapılan sulu yemeklere bulamaç adı veriliyordu. Erişte ve şehriye de buğdaydan elde edilen diğer yemeklerdendi.
Soru 47
Türklerin burç adını verdiği sebze aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havuç
B
Patates
C
Biber
D
Kabak
E
Fasulye
Açıklama:
Türkler bibere burç adını vermişlerdi. Doğru cevap C' dir.
Soru 48
Kagun kelimesinden türeyen meyve aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karpuz
B
Üzüm
C
Kayısı
D
Kavun
E
Fındık
Açıklama:
Türkçe kagun kelimesinden türeyen kavun, Harezm ve Fergana başta olmak üzere Türklerin yaşadığı bölgelerde bolca yetiştirilmekteydi. Doğru cevap D' dir.
Soru 49
Selçuklu mutfağında hammaddesi et olan yemekler arasında ilk sırayı hangi yemekler almaktadır?
Seçenekler
A
Salatalar
B
Hamur işleri
C
Çorbalar
D
Etli sebze yemekleri
E
Kebaplar
Açıklama:
Mutfakta, hammaddesi et olarak yapılan yemekler arasında kebaplar ilk sırayı almaktaydı. Doğru cevap E' dir.
Soru 50
Orta Asya Türk mutfağında hayvancılığa bağlı olarak et ve et yemeklerinin yoğun tüketilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İklim koşulları itibariyle tarımın yapılmaması
B
Orta Asya Türklerinin denize yakın bölgelerde bulunmaması
C
Saray ve ileri gelenlerin toplumda örnek alınması
D
Konar göçer yaşam şeklinin hakim olması
E
Sebzelerin kurutulmasının fazla zaman alması
Açıklama:
Orta Asya Türkleri'nin göçebe yaşam tarzı nedeniyle tarıma daha az yönelmesiyle birlikte hayvancılık daha kolay ve yaygın olarak yapılmaktadır. Bu nedenle; Orta Asya Türk mutfağında et ve et yemekleri tüketimi daha fazladır.
Soru 51
Orta Asya Türk mutfağında at ve koyun etinden üretilen konservelerin önemi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Hareketli yaşam tarzı ve savaşlarda beslenmenin sağlanması
B
Konserve kültürünün Orta Asya Türklerine atalarından miras olması
C
Konservenin ziyafetler için hazırlanması
D
Av hayvanlarının konserve yapılarak korunabilmesi
E
Konservelerin at ve koyun etinin tüketiminde daha sağlıklı bir yol olması
Açıklama:
Etten yapılan konserveler Orta Asya Türk mutfağında önemli bir yer işgal ediyordu. Hareketli yaşam tarzları, savasçı karakterleri Türklerin beslenmelerini daha da pratik hale getirmek için ağırlıklı olarak at ve koyun etinden muhtelif konserveler üretmeleri sonucunu dogurmustur.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Uygur Türklerinde üzüm şarabına verilen isimdir?
Seçenekler
A
Kımız
B
Ugut
C
Bor
D
Buhsum
E
Pekmez
Açıklama:
Orta Asya Türklerinde sarhoşluk veren ve içkü olarak anılan içecekler ziyafetlerde bolca tüketilmekteydi. Uygur Türkleri üzümden yapılan şaraba bor ismini vermekteydiler.
Soru 53
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Orta Asya Türk mutfağında kullanılan eşyalar ve isimleri doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Aşıç - Bardak
B
Sarnıç - Testi
C
Bukaç - Çanak
D
Soku - Tuzluk
E
Biçek - Güğüm
Açıklama:
Divân-ı Lügat’it-Türk’te yer alan bilgilerden Türk topluluklarının madeni eşyalar olarak asıç (tencere), bart (bardak), biçek (bıçak), kova, kumgan (güğüm), soku (havan); toprak eşyalar olarak, bukaç (çanak-çömlek), ulmak (testi); ve deriden yapılan eşyalar olarak ise elri (dağarcık), kasuk (kımız tulumu), sanaç, sarnıç (deve derisinden su tulumu) gibi eşyalar kullandıkları bilinmektedir.
Soru 54
Selçuklu ve Beylikler Dönemi Türk Mutfağına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devlet adamları halkla birlikte yemek yemezlerdi.
B
Selçuklu mutfağında yalnızca et ve hayvansal ürünler yer alırdı.
C
Selçuklu mutfağında temel malzemeler tahıllardı.
D
Cuma günleri halka ziyafet verilirdi.
E
Selçuklu yemeklerinde at eti önemli bir yere sahipti.
Açıklama:
Selçuklu mutfağı genel anlamda göçebe geleneğin doğal bir sonucu olan et ve süt gibi hayvansal ürünler ve yerleşik hayatın temel geçim kaynağını teşkil eden zirâi ürünler olmak üzere iki ana kısımdan meydana gelmekteydi. Bazen hükümdarların yoksul halka, yolcu ve misafirlere ziyafet verdikleri yahut yemek yedirdikleri olurdu. Saltanat töresi gereğince cuma sabahları ziyafet sofraları düzenlenirdi. Orta Asya beslenme geleneğinde temel bir yere sahip olan atlar ise, İslâm dininin de etkisiyle Selçuklu toplumunda daha ziyade binek hayvanı olarak kullanılmaya başlandı.
Soru 55
"Selçuklu ve Beylikler Devri Türk Mutfağı'nda kebaba ........ denilmektedir." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Testi
B
Orman
C
Cağ
D
İskender
E
Biryan
Açıklama:
Selçuklu ve Anadolu Beylikleri Dönemi'nde Türk mutfağında et ile yapılan en önemli yemeklerden biri kebaptı. Selçuklular kebaba biryan ismini vermekteydi.
Soru 56
Orta Asya Türk Mutfağı sonrasında Selçuklu ve Beylikler Dönemi'nde Türk Mutfağı'ndaki değişim ve sebebi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yerleşik hayata geçiş-Kımız tüketiminin azalması
B
İslamiyet'in kabulü-Tahıl üretiminin artması
C
İslamiyet'in kabulü-Deniz ürünleri tüketiminin sonlanması
D
İslamiyet'in kabulü-Kımız tüketiminin azalması
E
Yerleşik hayata geçiş-At eti tüketiminin artması
Açıklama:
Selçuklu ve Beylikler Dönemi, Orta Asya mutfağının bir devamı niteliğinde olmakla birlikte, İslâmiyet’in kabul edilmesi bazı alışkanlıkların değişmesini de beraberinde getirmişti. Sarhoşluk veren içkilerin ve kımız tüketiminin azalması bu değişimin temel örnekleriydi. Özellikle Anadolu’ya yerleştikten sonra tarımsal ürünlerin oranında daha da artış gözlenmiş, Orta Asya’ya oranla deniz mahsullerinin tüketimi de artmıştı.
Soru 57
Orta Asya Mutfağı ile Selçuklu Anadolu Mutfağı'nı tatlılar bakımından ayıran yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kuru üzüm
B
Helva
C
Şerbetler
D
Meyve kuruları
E
İğde
Açıklama:
Selçuklu Anadolu Mutfağı Orta Asya Mutfağı'nın bir devamı olarak birçok ortak lezzeti sürdürmüştü. Meyveler ve meyve kuruları, şerbetler tüketilen ortak tatlılardandı. Ancak Selçuklu Mutfağı Anadolu'ya yerleşimle birlikte zenginleşmişti ve helva Selçuklu ve Anadolu Mutfağı'nda tüketilen bir tatlıydı.
Soru 58
Selçuklu ve Anadolu Beylikleri Dönemi'nde halk, tatlılarda aşağıdakilerden hangisi/hangilerini kullanmaktaydı?
Seçenekler
A
Tahin-pekmez
B
Pekmez-Tarçın
C
Şeker-Tarçın
D
Tahin-Tarçın
E
Pekmez-Bal
Açıklama:
Selçuklu ve Anadolu Beylikleri Dönemi'nde önemli günlerde halka şeker dağıtılmasına rağman, şeker daha ziyade saray çevrelerinde tüketilirdi. Halk ise bu ihtiyacı, bal, pekmez ve meyvelerle giderirdi.
Soru 59
Selçuklu ve Anadolu Beylikleri Dönemi'nde arpa veya buğdaydan üretilen ve olgunlaşması için testilerde bekletilen içki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Boza
B
Şerbet
C
Kımız
D
Ayran
E
Şarap
Açıklama:
Selçuklularda şerbet ve ayranın yanı sıra; boza da yaygın tüketilen içkilerden biriydi. Boza/bekni, akdarı yahut bugday veya arpadan imal ediliyordu. Boza olgunlaşması için testide bekletiliyor, içileceği zaman testinin emziğinden akıtılmak suretiyle kullanılıyordu.
Soru 60
I.Orta Asya Türk topluluklarında at ulaşımda kullanıldığından et olarak tüketilmezdi.
II. Orta Asya Türk topluluklarında süt ürünleri içerisinde kısrak sütünden elde edilen kımız en fazla tüketilen besindi.
III. Orta Asya Türk toplulukları yoğurt yapımı ve tüketimini Çinlilerden öğrenmişlerdi.
Orta Asya Türk topluluklarına ilişkin yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Orta Asya Türk topluluklarında süt ürünleri içerisinde kısrak sütünden elde edilen kımız en fazla tüketilen besindi.
III. Orta Asya Türk toplulukları yoğurt yapımı ve tüketimini Çinlilerden öğrenmişlerdi.
Orta Asya Türk topluluklarına ilişkin yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve III
C
II ve III
D
I,II ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
Her ne kadar İslamiyet’in kabulü ile birlikte nispeten azalma olsa da at eti, koyun ile birlikte Orta Asya Türkleri arasında en fazla tüketilen et çeşidiydi. Orta Asya Türk topluluklarında süt ürünleri içerisinde kısrak sütünden elde edilen kımız en fazla tüketilen besindi. Orta Asya Türk mutfağında çok eski dönemlerden beri bilindiği anlaşılan yoğurt sade olarak veya bazı yemeklerin içerisine de katılmak suretiyle tüketiliyordu. Doğru cevap A’dır.
Soru 61
I. KürşekII. KavutIII. BozaIV. Aşlık Orta Asya Türk topluluklarının tahıl tüketimine ilişkin yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri darıdan yapılan yemeklerdendir?
Seçenekler
A
II ve IV
B
II ve III
C
I, II, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Darıdan bazı yemekler ve bir tür boza yapılmaktaydı. Nitekim Kaşgarlı Mahmud, Divân-ı Lügât’it-Türk’te darıdan yapılan bazı yemeklerin isimlerini verir. Meselâ kavut bu yemeklerden biridir. Kağut adıyla da bilinen bu yemek, kaynatılıp kurutulan darının un haline getirilinceye kadar dövüldükten sonra yağ ve şekerle karıştırılması suretiyle yapılmaktaydı. Darının süt yahut suda kaynatılıp üzerine yağ dökülmesiyle elde edilen kürşek de darıdan yapılan bir diğer yemekti. Oğuzlar buğdaya aşlık adını vermişlerdi. I,II, ve III. maddeler Orta Asya Türk topluluklarında darıdan yapılan yemeklerdendir. Doğru yanıt E'dir. Sayfa: 27
Soru 62
“Uygurlar döğülmüş pirince ... adını vermişlerdi.”
Yukarıda verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıda verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Küşlek
B
Tuturgan
C
Kavut
D
Aşlık
E
Arış
Açıklama:
Uygurlar döğülmüş pirince tuturgan adını vermişlerdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 63
I. Kaşgarlı Mahmud, Türklerin kurutulmuş kabağa şaşnagu adını verdiklerini yazmaktadır.
II. Uygur Türkleri baklagillerin hemen hepsi için börülce kelimesini kullanıyorlardı.
III. Kaşgar şehrinde, Kaşgarlı Mahmud’un höçünek adını verdiği güzel kokulu bir kavun yetiştirilmekteydi.
Orta Asya Türk topluluklarının meyve, sebze ve tahıl tüketimine ilişkin yukarıda verilen önermelerden hangisi hangileri doğrudur?
II. Uygur Türkleri baklagillerin hemen hepsi için börülce kelimesini kullanıyorlardı.
III. Kaşgar şehrinde, Kaşgarlı Mahmud’un höçünek adını verdiği güzel kokulu bir kavun yetiştirilmekteydi.
Orta Asya Türk topluluklarının meyve, sebze ve tahıl tüketimine ilişkin yukarıda verilen önermelerden hangisi hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
I, II ve III
D
Yalnız III
E
I ve II
Açıklama:
Kabak taze ve kurutulmuş olarak tüketilen sebzelerden biriydi. Kaşgarlı Mahmud, Türklerin kurutulmuş kabağa şaşnagu adını verdiklerini yazmaktadır. Uygur Türkleri baklagillerin hemen hepsi için börülce kelimesini kullanıyorlardı. Kurutulmuş Harezm kavunu Abbasi hilafet merkezi Bağdad başta olmak üzere muhtelif şehirlere hatta Çin, Hindistan gibi uzak ülkelere de ihraç edilmekteydi. Kaşgar şehrinde, Kaşgarlı Mahmud’un höçünek adını verdiği güzel kokulu bir kavun yetiştirilmekteydi. Doğru yanıt C'dir
Soru 64
Orta Asya Türk topluluklarının içki tüketimine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Türkler kımızı yalnızca şarhoşluk veren bir içki olarak tüketmekteydiler.
B
Uygurlar üzüm şarabına tor adını veriyorlardı.
C
Çay Türkler arasında Göktürklerden beri kullanılmaktadır.
D
Göktürklerden itibaren şarap tüketildiği bilinmektedir.
E
Kımız Çinlilerden öğrenilen bir içkidir.
Açıklama:
Sarhoşluk veren maddelere içkü adı verilmekteydi. Üzümden elde edilen şarap, Göktürkler devrinden itibaren devlet ileri gelenlerinin verdiği ziyafetlerin vazgeçilmezleri arasındaydı. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
I. Kebap, saray mutfağında oldukça itibar gören bir yemektir.
II. Genelde kesilen hayvanın kelle ve paçaları çorba yapımında kullanılmaktadır.
III. Denize yakın bölgelerin mutfağında daha yaygın olarak bulunan balık, iç kesimlerde, göl
veya nehirlerden avlanmak suretiyle temin edilmektedir.
Yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devri mutfağına ilişkin doğru olarak verilmiştir?
II. Genelde kesilen hayvanın kelle ve paçaları çorba yapımında kullanılmaktadır.
III. Denize yakın bölgelerin mutfağında daha yaygın olarak bulunan balık, iç kesimlerde, göl
veya nehirlerden avlanmak suretiyle temin edilmektedir.
Yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devri mutfağına ilişkin doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I ve III
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Mutfakta, hammaddesi et olarak yapılan yemekler arasında kebaplar ilk sırayı almaktaydı. Biryan adı da verilen kebaplar, hayvan etinin bazı bölümlerinden yapılabildiği gibi, ciğer veya kuşların şişte çevrilmesiyle bir tür şiş kebap şeklinde de pişirilebilmekteydi. Selçuklu mutfağının vazgeçilmez tatları arasında yer alan çorbaların bazıları da et kullanılmak suretiyle elde ediliyordu. Bilhassa kesilen hayvanın kelle ve paçaları çorba yapımında kullanılmaktaydı. Bu çorba türü yukarıda da anlatıldığı üzere sadece Selçuklu topraklarında değil Orta Asya ve İslam dünyasında da hayli rağbet görmekteydi. Türkiye Selçuklu ve Beylikler devri mutfağında yer alan bir diğer et türü balıktı. Denize yakın bölgelerin mutfağında daha yaygın olarak bulunan balık, iç kesimlerde, göl veya nehirlerden avlanmak suretiyle temin edilirdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 66
“Türkiye Selçuklu döneminde yaygın olarak yenildiği bilinen ... doğrudan tahıl kullanılmak suretiyle yapılıyordu. Mevlânâ’nın torunu Ulu Arif Çelebi’nin çok sevdiği ... yemeği, dövülmüş ve kurutulmuş beyaz buğdayın, tuz ve biber katılarak su içinde kaynatılması, daha sonra da ayrı bir tabakta haşlanıp yarı pişirilerek hazırlanmış tavuk veya hindi etinin bu yemeğin içerisine katılmasıyla yapılıyordu.”
Yukarıda verilen boşluklara aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıda verilen boşluklara aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Etmek
B
Kavuk
C
Çukmin
D
Çörek
E
Herise
Açıklama:
Türkiye Selçuklu döneminde yaygın olarak yenildiği bilinen herise ise doğrudan tahıl kullanılmak suretiyle yapılıyordu. Mevlânâ’nın torunu Ulu Arif Çelebi’nin çok sevdiği herise yemeği, dövülmüş ve kurutulmuş beyaz buğdayın, tuz ve biber katılarak su içinde kaynatılması, daha sonra da ayrı bir tabakta haşlanıp yarı pişirilerek hazırlanmış tavuk veya hindi etinin bu yemeğin içerisine katılmasıyla yapılıyordu. Doğru cevap E'dir.
Soru 67
I. Türkiye Selçuklu ve Beylikler döneminde şarap içki olarak tüketilmezdi.
II. Karamanoğulları rakı tüketirlerdi.
III. Selçuklu döneminde şerbet içecek olarak tüketilmezdi.
Yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri Türkiye Selçuklu ve Beylikler döneminde içki tüketimine ilişkin doğru olarak verilmiştir?
II. Karamanoğulları rakı tüketirlerdi.
III. Selçuklu döneminde şerbet içecek olarak tüketilmezdi.
Yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri Türkiye Selçuklu ve Beylikler döneminde içki tüketimine ilişkin doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
II ve III
B
Yalnız III
C
Yalnız II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Şarap, İslâm dini yasakladığı için sufî çevreler tarafından içilmesine şiddetle karşı çıkılsa da bilhassa devlet erkanı başta olmak üzere pek çok kimsenin zaman zaman içtiği bir içki türüydü. Sultanlar ve etrafındakiler bazen eğlence veya kazandıkları bir başarıyı kutlamak için bazen de devlet erkanına ziyafet verdiklerinde bir hayli şarap tüketirlerdi. Rakı yahut araki, bu dönemde bilhassa işret meclislerinin vazgeçilmez içkileri arasındaydı. Karamanoğullarının kurucusu Karaman Bey, her gün bir şişe rakı içtiği bu işret meclislerinden birinde zehirlenerek öldürülmüştü. Türkiye Selçuklu ve Beylikler döneminde en yaygın içecek türünü çeşitli meyvelerden, bal yahut şekerden elde edilen şerbetler oluşturmaktaydı. Doğru cevap C'dir.
Soru 68
Orta Asya'dan sonra Selçuklu Anadolu Dönemi'nde Türk mutfağındaki değişikliklerin en önemli sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İslamiyet'in kabulü
B
Uzun savaşlar
C
İthalat ve ihracat
D
Anadolu'ya yerleşme
E
Aşçı yetiştirme
Açıklama:
Hayvansal ürünler, et, süt, peynir tüketimi Orta
Asya’dan Anadolu’ya Türkler'in hayatında hep önemli
bir yer teşkil etmiştir. Ancak mutfaktaki değişimlerde ve zenginlikte en önemli etken Türkler'in Anadolu’ya yerleşmeleri olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Asya’dan Anadolu’ya Türkler'in hayatında hep önemli
bir yer teşkil etmiştir. Ancak mutfaktaki değişimlerde ve zenginlikte en önemli etken Türkler'in Anadolu’ya yerleşmeleri olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 69
Orta Asya mutfağı ile Selçuklu Anadolu mutfağı arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçki çeşitlerinin artması
B
Et ve et ürünlerinin artması
C
Tarım ürünlerinin artması
D
Süt ürünlerinin artması
E
Sanayi ürünlerinin artması
Açıklama:
Selçuklu ve Anadolu Beylikleri kültürü yarı göçebe bir yaşam tarzını benimsemiş olmalarına rağmen zamanla Anadolu'ya yerleşmeleri sonucunda tarım ve ziraate dayalı üretim artış göstermiştir. Orta Asya Türk mutfağı ile Selçuklu Anadolu mutfağı arasındaki zenginliğin temel farkı budur. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
Orta Asya Türklerinde mutfağa ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Bart
B
Kumgan
C
Aşlık
D
Çanak
E
Aşıç
Açıklama:
Orta Asya Türkleri mutfağa genel olarak aş evi yahut aşlık adını veriyorlardı.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türklerinin tükettiği et kaynaklarındandır?
Seçenekler
A
Domuz
B
Kurt
C
Ayı
D
At
E
Arslan
Açıklama:
Kürkleri için avlanan domuz, arslan, kurt veya ayı gibi yabani hayvanlar, yenmeleri yasak olduğu için Orta Asya Türk mutfağında yer almamışlardır.
Soru 72
Baharda tüketilmek üzere saklanan ete ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Yazok
B
Soktu
C
Sigun
D
Söklünçü
E
Söğüş
Açıklama:
Güz ayında kesilen etler tuz ve baharatla karıştırıldıktan sonra kurutulur, kışın ve baharda yenmek üzere saklanırdı. Baharda yenmek için saklanan ete yazok et denilmekteydi.
Soru 73
Kısrak sütünden elde edilen içeceğe ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Kımız
B
Kor
C
Şıra
D
Hoşaf
E
Şerbet
Açıklama:
Süt ürünleri içerisinde kısrak sütünden elde edilen kımız en fazla tüketilen besindi. Kımız hakkında farklı dönemlerde Orta Asya’ya giden seyyahların eserlerinde oldukça teferruatlı bilgiler yer almaktadır. Kımız, kısrak sütünün kor adı verilen bir tür maya ile mayalanıp yaklaşık 15-20 gün bekletilmesiyle elde edilmekteydi.
Soru 74
Orta Asya’da sadece bir besin maddesi değil aynı zamanda önemli bir gelir kaynağı olan ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tereyağı
B
Kımız
C
Peynir
D
Yoğurt
E
Kefir
Açıklama:
Orta Asya mutfağında süt kaynaklı bir diğer besin, günümüzde de sofraların vazgeçilmezi olan tereyağı idi. Yağ sadece bir besin maddesi değil aynı zamanda önemli bir gelir kaynağıydı.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçuklu mutfağı ve tüketilen gıdalarla ilgili genel bilgi edinilen kaynaklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kronikler
B
Seyahatnameler
C
Sufî menakıbnameleri
D
Yazıtlar
E
Mutasavvıfların eserleri
Açıklama:
Selçuklular Orta Asya’dan başlayan göç süreci boyunca geçtikleri coğrafyaların ve nihayet yerleştikleri Anadolu’nun yemek kültüründen de etkilenmişlerdir. Anadolu’nun coğrafi konumu ve bu konumun getirdiği avantajlar Selçuklu mutfağına ayrı bir zenginlik kazandırmıştır. Kaynakların sınırlı oluşu detaylı yorumlar yapmayı zorlaştırmakla birlikte, kronikler, seyahatnameler, sufî menâkıbnâmeleri ve Mevlânâ ile Yunus Emre basta olmak üzere dönemin mutasavvıflarının kaleme aldıkları eserlerden hareketle Türkiye Selçuklu mutfağı ve tüketilen gıdalarla ilgili genel bir profil çizmek mümkündür. Bunun yanı sıra sınırlı sayıda da olsa, Selçuklu mutfağı üzerine yapılmış araştırmaların mevcudiyeti de bilinmektedir
Soru 76
Selçuklu Türklerinin günlük öğün sayısı genel olarak kaçtı?
Seçenekler
A
Bir
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Selçuklu Türklerinin gündelik yaşamında, yemek, birisi kuşluk vaktinde diğeri de aksam olmak üzere genellikle iki öğün olurdu.
Soru 77
I. Selçuklular Orta Asya’dan başlayan göç süreci boyunca geçtikleri coğrafyaların ve nihayet yerleştikleri Anadolu’nun yemek kültüründen de etkilenmişlerdir. II. Selçuklu mutfağında çok fazla çeşitlilikten söz edilemez. III. Selçuklu mutfağı et ve süt gibi hayvansal ürünler ve zirai ürünler olmak üzere iki ana kısımdan meydana gelmekteydi. IV. Misafirperverliğe çok fazla önem verilmezdi. V. Hükümdarların yoksul halka, yolcu ve misafirlere ziyafet verdikleri yahut yemek yedirdikleri olurdu. Yukarıda verilenler dikkate alındığında Selçuklu dönemi mutfak kültürü ile ilgili bilgiler hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sadece I ve II
B
I, II ve III
C
Sadece I ve IV
D
I, II ve IV
E
I, III ve V
Açıklama:
Selçuklu, Türkiye Selçuklu ve Beylikler dönemi mutfağını geleneksel Türk mutfağının bir devamı olarak kabul etmek mümkündür. Bununla birlikte, Selçuklular Orta Asya’dan başlayan göç süreci boyunca geçtikleri coğrafyaların ve nihayet yerleştikleri Anadolu’nun yemek kültüründen de etkilenmişlerdir. Anadolu’nun coğrafi konumu ve bu konumun getirdiği avantajlar Selçuklu mutfağına ayrı bir zenginlik kazandırmıştır.
Selçuklu mutfağı genel anlamda göçebe geleneğin doğal bir sonucu olan et ve süt gibi hayvansal ürünler ve yerleşik hayatın temel geçim kaynağını teşkil eden zirai ürünler olmak üzere iki ana kısımdan meydana gelmekteydi. Yemekler, ağırlıklı olarak bu iki ana unsurdan oluşuyordu.
Saray çevrelerinin veya önde gelen devlet adamlarının mutfağı daha gösterişli iken sıradan halkın mutfağım daha mütevazıydi. Bununla birlikte, bazen hükümdarların yoksul halka, yolcu ve misafirlere ziyafet verdikleri yahut yemek yedirdikleri olurdu.
Hazırlanan yemekler çeşitli ve lezzetli olurdu. Bilhassa misafir ağırlama hususunda çok titiz davranılırdı. Misafir, hangi gelir düzeyine mensup olursa olsun, misafir olduğu evin sahibi tarafından âdeta bas tacı edilir, önüne mümkün olan en iyi yemekler konulurdu.
Selçuklu mutfağı genel anlamda göçebe geleneğin doğal bir sonucu olan et ve süt gibi hayvansal ürünler ve yerleşik hayatın temel geçim kaynağını teşkil eden zirai ürünler olmak üzere iki ana kısımdan meydana gelmekteydi. Yemekler, ağırlıklı olarak bu iki ana unsurdan oluşuyordu.
Saray çevrelerinin veya önde gelen devlet adamlarının mutfağı daha gösterişli iken sıradan halkın mutfağım daha mütevazıydi. Bununla birlikte, bazen hükümdarların yoksul halka, yolcu ve misafirlere ziyafet verdikleri yahut yemek yedirdikleri olurdu.
Hazırlanan yemekler çeşitli ve lezzetli olurdu. Bilhassa misafir ağırlama hususunda çok titiz davranılırdı. Misafir, hangi gelir düzeyine mensup olursa olsun, misafir olduğu evin sahibi tarafından âdeta bas tacı edilir, önüne mümkün olan en iyi yemekler konulurdu.
Soru 78
I. Selçuklu ve Beylikler devri mutfağı çok eski bir tarihe ve kültüre sahip Anadolu mutfağı ile daha da zenginleşmişti. II. İslamiyet’in kabul edilmesi bazı alışkanlıkların değişmesini de beraberinde getirmişti. III. Anadolu’ya yerleştikten sonra tarımsal ürünlerin oranında daha da artış gözlenmiş, Orta Asya’ya oranla deniz mahsullerinin tüketimi de artmıştı.Yukarıda verilenler dikkate alınarak Orta Asya Türk mutfağı ile Selçuklu mutfağını karşılaştırdığımızda, bilgiler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sadece I ve II
B
I, II ve III
C
Sadece I ve III
D
Sadece II ve III
E
Sadece II
Açıklama:
Selçuklu ve Beylikler devri mutfağı geleneksel Orta Asya mutfağının bir devamı niteliğinde olmakla birlikte, çok eski bir tarihe ve kültüre sahip Anadolu mutfağı ile daha da zenginleşmişti. İslamiyet’in kabul edilmesi bazı alışkanlıkların değişmesini de beraberinde getirmişti. Sarhoşluk veren içkilerin ve kımız tüketiminin azalması bu değişimin temel iki örneğiydi. Bilhassa Anadolu’ya yerleştikten sonra tarımsal ürünlerin oranında daha da artış gözlenmiş, Orta Asya’ya oranla deniz mahsullerinin tüketimi de artmıştı.
Soru 79
Orta Asya Türk topluluklarında konar göçer hayat tarzının yaygın olduğu bilinmektedir. Bu hayat tarzı beslenme şeklini de büyük orana etkilemiştir. Konar göçer hayat tarzında ağırlıklı ekonomik uğraş düşünüldüğünde beslenme biçiminde aşağıdakilerden hangisinin ağırlıkta oluğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Kırmızı et
B
Sebzeler
C
Meyveler
D
Balıklar
E
Beyaz et
Açıklama:
Orta Asya göçebe topluluklarının beslenme biçimlerindeki büyük payı kırmızı et oluşturmaktadır.
Soru 80
Orta Asya topluluklarının ekonomik geçim kaynaklarının büyük oranda hayvancılık olduğu bilindiğine göre aşağıdakilerden hangisinin tüketiminin de oldukça yaygın olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Sebze
B
Meyve
C
Süt ürünleri
D
Tahıl
E
Buğday
Açıklama:
Hayvancılığın yaygın olduğu yerde süt ürünleri tüketiminin de yaygın olduğu söylenebilir.
Soru 81
Orta Asya coğrafyasında yapılan arkeolojik kazılarda sulama kanalları ve saban gibi buluntulara rastlanmıştır. Buna göre eski dönemlerde burada yaşayan toplumlar için aşağıdakilerden hangisi kesin söylenebilir?
Seçenekler
A
Tarım yapılmaktadır
B
Tarım yapılmamaktadır
C
Hayvancılık yapılmaktadır
D
Göçebe hayat vardır
E
beslenme kültürü balığa dayalıdır
Açıklama:
Sözü edilen bulgular tarım yapıldığının göstergesidir.
Soru 82
Orta Asya Türk mutfak kültüründe kavun, karpuz, üzüm, elma, kayısı, nar, zerdali, armut, ayva gibi ürünlerin kullanıldığı bilinmektedir. Bu bilgiden yola çıkıldığında aşağıdakilerden hangisine kesin bir şekilde ulaşılabilir?
Seçenekler
A
Beslenme biçiminde meyveler bulunmaktadır
B
Beslenme biçiminde sebzeler bulunmaktadır
C
Beslenme biçiminde tahıllar kullanılmaktadır
D
Beslenme biçiminde balıklar kullanılmaktadır
E
Beslenme biçiminde kırmızı etler kullanılmaktadır
Açıklama:
Sözü edilen ürünlerden yola çıkıldığında beslenme biçiminde meyvelerin olduğuna kesin bir şekilde ulaşılabilmektedir.
Soru 83
Orta Asya Türk topluluklarının aş evi veya aşlık olarak isimlendirdikleri yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dam
B
Oda
C
Salon
D
Mutfak
E
Balkon
Açıklama:
Orta Asya Türk topluluklarında mutfağa aş evi veya aşlık denilmektedir.
Soru 84
Selçuklularda yemek genellikle kaç öğün olarak yenilmektedir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Selçuklularda yemek iki öğün yenilmektedir. Bunlar kuşluk vaktinde ve akşam vaktinde yenilmektedir.
Soru 85
Selçuklu mutfağının da göçebe geleneğin doğal bir sonucu olduğu bilindiğine göre beslenme kültüründe aşağıdakilerden hangisinin payının daha yüksek olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Hayvancılığın
B
Balıkçılığın
C
Meyvelerin
D
Sebzelerin
E
Tahılların
Açıklama:
Göçebe kültürünün beslenme biçimi ağırlıklı olarak hayvancılığa dayalıdır.
Soru 86
Selçuklu ve Beylikler döneminde coğrafi olarak denize yakın olunması beslenme kültürüne hangi ürünü getirmiştir?
Seçenekler
A
Balık
B
Kırmızı et
C
Sebze
D
Meyve
E
Tahıl
Açıklama:
Denize yakınlık mutfak kültürüne balığı getirmiştir.
Soru 87
Selçuklu ve beylikler döneminde en çok üretilen ve halkın geçim kaynağı olan ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pirinç
B
Nohut
C
Buğday
D
Fasulye
E
Mercimek
Açıklama:
Sözü edilen ürün buğdaydır.
Soru 88
Türk mutfak kültürünün şekillenmesinde önemli yeri olan dönemler arasında bulunmaz?
Seçenekler
A
Beylikler dönemi
B
Orta Asya dönemi
C
Anadolu dönemi
D
Selçuklu dönemi
E
Cumhuriyet dönemi
Açıklama:
Orta Asya, Selçuklu ve Beyliikler Dönemii, Türk mutfak kültürünün şekiillenmesiinde önemlii yerii olan dönemler olarak kabul edilmektedir. Anadolu’nun yemek kültüründen etkiilerii de taşımaya başladığı görülmektediir. Doğru cevap E'dir.
Soru 89
Orta Asya’nın tarıma elverişsiz arazilerinin bulunması nedeniyle ağırlıklı olarak nasıl bir beslenme kültürü oluşmuştur?
Seçenekler
A
Hayvansal gıdalar
B
Zirai ürünler
C
Bitkisel karışımlar
D
Tarımsal gıdalar
E
Süt ürünleri
Açıklama:
Orta Asya’nın coğrafyasının getirmiş olduğu yaşam tarzı kaçınılmaz olarak hayvancılığın hâkim olduğu bir ekonomi ve buna bağlı bir beslenme kültürü doğurmuştur. Hunlardan itibaren, Orta Asya Türklerinin at ve koyunun daha ön planda yer aldığı konargöçer yaşam tarzını benimsemeleri kaçınılmaz olarak hayvansal ürünlerin zirai kültüre oranla daha ağırlıkta bulunduğu bir beslenme sistemine sahip olmaları sonucunu doğurmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 90
Orta Asya döneminde Türk kültürünün temel uğraşları nelerdir?
Seçenekler
A
Çobanlık
B
Çiftçilik
C
İhracat
D
İthalat
E
Ticaret
Açıklama:
Çobanlık ve hayvan besleyiciliği bu dönemdeki Türk kültürün temel uğraşları olarak kabul edilebilir. Doğru cevap
Soru 91
Hun sonrası dönemde Göktürk ve Uygur devletlerinin ekonomileri neye dayanıyordu?
Seçenekler
A
Hayvancılık
B
Tarım
C
Ticaret
D
Pazarlama
E
Avcılık
Açıklama:
Hun sonrası dönemde, Göktürk ve Uygur devletlerinin ekonomileri büyük oranda hayvancılığa dayanıyordu. Bu dönemde hükümdarların ve varlıklı kimselerin büyük hayvan sürülerine sahip oldukları anlaşılmaktadır. Dorğu cevap A'dır.
Soru 92
Orta Asya Türk topluluklarında tüketilen hayvansal ürünler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kurt
B
At
C
Deve
D
Koyun
E
Keçi
Açıklama:
Orta Asya Türk topluluklarında bu kültüre ait olan et ve süt ürünleri diğer besinlere oranla çok daha fazla tüketiliyordu. Türkler arasında at daha ön planda olmakla birlikte, sığır, deve, koyun, keçi ve bazı kümes hayvanları yetiştirilirdi. Kurt ise sadece post için avlanırdı. Doğru cevap A'dır.
Soru 93
Orta Asya Türk Topluluklarının başlıca gıda maddesi nedir?
Seçenekler
A
Et
B
Tahıl
C
Süt
D
Sebze
E
Meyve
Açıklama:
Orta Asya Türk topluluklarının gündelik hayatlarında, ziyafetlerde hatta savaşlar veya seferler sırasında tükettikleri başlıca gıda maddesi ettir. Doğru cevap A'dır.
Soru 94
Orta Asya Türk Topluluklarında etin başlıca kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ayı
B
Koyun
C
Keçi
D
Sığır
E
Deve
Açıklama:
Etin başlıca kaynağını evcil hayvanlar teşkil ediyordu. At, koyun, kuzu, koç, keçi, erkeç, oğlak, sığır, deve, tavuk, ördek ve kaz Türklerin besledikleri evcil hayvanlardı.
Soru 95
Orta Asya'da yetişen tarım ürünlerinden hangisi Hunlardan beri bilinendir?
Seçenekler
A
Darı
B
Buğday
C
Arpa
D
Yulaf
E
Çavdar
Açıklama:
Orta Asya’da yetiişen tarım ürünlerii arasında darı, buğday, arpa, çavdar, yulaf ve piiriinç iisiimlerii sayılabiiliir. Bu ürünler iiçeriisiinde darı Hunlar devriinden berii biiliinmekteydi.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi Oğuz Türklerinin meşhur yemeği "soğut" un malzemelerinden değildir?
Seçenekler
A
Et
B
Pirinç
C
Kaymak
D
Karabiber
E
Bağırsak zarı
Açıklama:
Pirinç, et ve baharatın bağırsağa doldurulmasıyla yapılan soğut isimli yemek Oğuz Türkleri arasında oldukça meşhurdu. Doğru cevap C'dir.
Soru 97
Orta Asya'da meyve kurularına genel olarak ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Kürşek
B
Kak
C
Aşlık
D
Kuyma
E
Kardi
Açıklama:
Orta Asya'da meyvelerin pek çoğu kurutularak da tüketilir ve meyve kurularına genel olarak kak adı verilirdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 98
Selçuklu döneminde oldukça popüler olan ve paça veya et suyuna ekmek doğramak suretiyle yapılan yemeğin adı nedir?
Seçenekler
A
Söğürme
B
Biryan
C
Kavurma
D
İncik
E
Tirit
Açıklama:
Paça veya et suyuna ekmek doğramak suretiyle yapılan tirit Selçuklu döneminde oldukça popülerdi. Doğru cevap E'dir.
Soru 99
Türkiye Selçuklu ve Beylikler devrinde Doğu Bölgelerinin balık ihtiyacı nereden karşılanıyordu?
Seçenekler
A
Van Gölü
B
Latmos Gölü
C
Baykal Gölü
D
Hazar Gölü
E
Çıldır Gölü
Açıklama:
Bu dönemde Doğu bölgelerinin balık ihtiyacı Van Gölü’nden karşılanıyordu. Doğru cevap A'dır.
Soru 100
Dövülmüş ve kurutulmuş beyaz buğdayın, tuz ve biber katılarak su içinde
kaynatılması, daha sonra da ayrı bir tabakta haşlanıp yarı pişirilerek hazırlanmış tavuk veya hindi etinin bu yemeğin içerisine katılmasıyla yapılan Herise yemeğinin daha yaygın olarak bilinen adı nedir?
kaynatılması, daha sonra da ayrı bir tabakta haşlanıp yarı pişirilerek hazırlanmış tavuk veya hindi etinin bu yemeğin içerisine katılmasıyla yapılan Herise yemeğinin daha yaygın olarak bilinen adı nedir?
Seçenekler
A
Tutmaç
B
Erişte
C
Yalaçı
D
Keşkek
E
Zerde
Açıklama:
Herise, keşkek adıyla da bilinmekte olup Selçuklu öncesi dönemde Emevîler ve Fatımîler başta olmak üzere daha pek çok İslam devletinin mutfağının vazgeçilmez yemekleri arasında yer alıyordu. Doğru cevap D'dir.
Soru 101
Selçuklu döneminde sirkenin bal ile karıştırılması suretiyle elde edilen içeceğe ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Bekni
B
Sirkencubin
C
Cüleybin
D
Kımız
E
Cülab
Açıklama:
Bu dönemde tüketildiği bilinen bir diğer içecek sirkencubin idi. Sirkenin bal ile karıştırılması suretiyle elde edilen sirkencubin Mevlânâ’nın en beğendiği karışımlardan biriydi. Doğru cevap B'dir.
Soru 102
Orta Asya Türkleri en çok hangi hayvanın etini tüketmişlerdir?
Seçenekler
A
Keçi
B
Deve
C
Sığır
D
At
E
Ördek
Açıklama:
Et, Orta Asya Türk topluluklarının gündelik hayatlarında, ziyafetlerde hatta savaşlar veya seferler sırasında tükettikleri başlıca gıda maddesiydi. At, koyun, kuzu, koç, keçi, erkeç, oğlak, sığır, deve, tavuk, ördek ve kaz Türklerin besledikleri evcil hayvanlardı. Evcil hayvanların bilhassa erkek olanları kesilirdi. Keçinin erkeği olan erkeç etinin faydalı ve şifalı olduğuna inanılırdı. Her ne kadar İslamiyet’in kabulü ile birlikte nispeten azalma olsa da at eti, koyun ile birlikte Orta Asya Türkleri arasında en fazla tüketilen et çeşidiydi. At eti yemek bazı topuluklarda bir çeşit sosyal statü göstergesi olarak da kabul ediliyordu. Doğru cevap D’dir.
Soru 103
Baharda yenmek üzere saklanan ete ne ad verilir?
Seçenekler
A
Söklünçü
B
Soktu
C
Sünük
D
Ettozu
E
Yazok
Açıklama:
Etten yapılan konserveler Orta Asya Türk mutfağında önemli bir yer işgal ediyordu. Hareketli yaşam tarzları, savaşçı karakterleri Türklerin beslenmelerini daha da pratik hale getirmek için ağırlıklı olarak at ve koyun etinden muhtelif konserveler üretmeleri sonucunu doğurmuştur. Orta Asya mutfağında etler tuzlanıp kurutulmak suretiyle muhafaza ediliyordu. Güz ayında kesilen etler tuz ve baharatla karıştırıldıktan sonra kurutulur, kışın ve baharda yenmek üzere saklanırdı. Baharda yenmek için saklanan ete yazok et denilmekteydi. Doğru cevap E’dir.
Soru 104
Orta Asya’da hangi hayvan kutsal olduğuna inanıldığı için sadece kağan tarafından avlanmıştır?
Seçenekler
A
Dağ keçisi
B
Ayı
C
Tavşan
D
Güvercin
E
Akbaba
Açıklama:
Eski Türk toplumunun gündelik hayatında hayvancılığın yanı sıra avcılığın da önemli bir yeri vardı. Av, at üzerinde ok atmak suretiyle yahut şahin, doğan ve akbaba gibi yırtıcı kuşlar marifetiyle yapılmaktaydı. Orta Asya Türkleri bilhassa at ile kovalanan geyik avında çok başarılıydılar. Geyiğin yanı sıra ceylan, yaban sığırı, tavşan ve dağ keçisi de avlanan hayvanlar arasındaydı. Bununla birlikte bazı Türk topluluklarında sigun (dağ keçisi) ve kiyik (geyik) cinsinden hayvanların Gök Tanrı ile ilgileri olduğuna inanıldığı için avlanmalarına sıcak bakılmaz, bu hayvanları sadece kağanın avlayabileceğine inanılırdı. Yine başta ördek olmak üzere çulluk, yaban kazı, keklik ve güvercin de avlanan kuşlar arasındaydı. Kürkleri için avlanan domuz, arslan, kurt veya ayı gibi yabani hayvanlar, yenmeleri yasak olduğu için Orta Asya Türk mutfağında yer almamışlardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 105
Orta Asya’da “kıyma ügre” adı verilen, günümüzde de tüketilen yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köfte
B
Erişte
C
Pilav
D
Dürüm
E
Mantı
Açıklama:
Orta Asya’da Türklerin en meşhur yemekleri arasında kabul edilen tutmaç, bugünkü mantıya benzer şekilde buğday unundan yapılıyordu. Erişte ve şehriye, buğdaydan elde edilen diğer yemeklerdi. Kaşgarlı Mahmud’un kıyma ügre adını verdiği erişte, hamurun serçe dili gibi eğri olarak kesilmesi suretiyle yapılmaktaydı. Nohut büyüklüğündeki hamurdan yapılan ve sanmaçuk adı verilen şehriye çorbası türü ise bilhassa hasta ve rahatsız olanlara içiriliyordu. Doğru cevap B’dir.
Soru 106
Selçuklu döneminde ekşimiş yoğurt artığının üzerine süt dökülmek suretiyle elde edilen mayanın adı nedir?
Seçenekler
A
Avuz
B
Biryan
C
Kor
D
İdiş
E
Künek
Açıklama:
Yoğurt bu dönemde en yaygın olarak tüketilen besinler arasındaydı. Kor adı verilen yoğurt mayası, ekşimiş yoğurt artığının üzerine süt dökülmek suretiyle elde ediliyordu. Kırsal kesimde yaşayan halk evinin gündelik gıda ihtiyacını, bazen yoğurt satarak gideriyordu. Doğru cevap C’dir.
Soru 107
Selçuklu ekonomik sistemi “ikta” nın temeli neydi?
Seçenekler
A
Denizcilik
B
Hayvancılık
C
Sanayi
D
Balıkçılık
E
Tarım
Açıklama:
Türkiye Selçuklularının yeni yurdu olan Anadolu son derece verimli topraklara sahip bir coğrafya olması hasebiyle, eski çağlardan beri yerleşik kültürün, tarım ve ziraatın yoğun olarak yapıldığı bir bölgeydi. Ziraî gelenek bölgede gelişimini Selçukluların gelişinden çok önce, Roma döneminde tamamlamış, Bizans döneminde de devam ettirmişti. Aslında, bitkisel gıdalara dayalı beslenme sistemi, sadece Anadolu’da değil ortaçağ boyunca Akdeniz sahillerine yakın bütün bölge halklarının yaşam tarzlarında belirleyici olmuştu. Bu gelenek bölgenin yeni hâkimleri olan Selçuklular zamanında da değişmedi. Toprağa dayalı bir ekonomik sistem olan ikta, Selçukluların ekonomisinin belkemiğini oluşturdu. Bu yüzden Selçuklu hükümdarları, tarım ve ziraatı desteklemişler; boş arazilerin ekilmesi için çiftçilere tohumluk buğday verdikleri gibi vergilerden de muaf tutmuşlardı. Doğru cevap E’dir.
Soru 108
Selçuklu döneminde “çukmin” adı verilen ekmek nasıl pişirilirdi?
Seçenekler
A
Tandırda
B
Su buğusunda
C
Küle gömülerek
D
Saç üzerinde
E
Kızgın yağda
Açıklama:
Selçuklu döneminde Türk mutfağında farklı türde ekmeklerin pişirildiği bilinmektedir. Su buğusunda pişirilen ve hazmı gayet kolay olan kurabiye biçimindeki çukmin bu ekmek türlerinden biriydi. Küle gömülmek suretiyle pişirilen ekmek kırsal kesimde oldukça makbuldü. Bazlamaç ve yufkalar da evlerde en fazla pişirilen ekmek çeşitleri arasındaydı. Somun şekline getirilmiş yumruk büyüklüğündeki hamurun mayasız olarak saç üzerinde pişirilmesiyle elde edilen bazlamaç, Türkler arasında eskiden beri bilinen bir ekmek türüydü. Doğru cevap B’dir.
Soru 109
I. Alâeddin Keykubat döneminde Mısır ve Suriye’ye ihraç edilen meyve aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayısı
B
İncir
C
Şeftali
D
Kavun
E
Nar
Açıklama:
Kayısı, I. Alâeddin Keykubat döneminde en fazla tüketilen meyvelerin başında geliyordu. İbn Battuta, Antalya ve Konya’yı ziyareti sırasında, yerli ahalinin “Kamareddin” adını verdiği çok nefis bir kayısıdan söz etmektedir. Adını I. Alâeddin Keykûbad döneminde Konya’da meyve bahçeleri kuran bir emirden alan bu kayısı türü, bilhassa Konya’da yetiştirilmekte ve buradan Mısır ve Suriye’ye ihraç edilmekteydi. Kayısı taze meyve olarak yenildiği gibi hoşaf yapımında da kullanılmaktaydı.Doğru cevap A’dır.
Soru 110
Oğuzlar'da kebap yapmaya yarayan kuzu ve oğlak etine ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Tayın
B
Söğüş
C
Göçer
D
Büyükbaş
E
Beşbalık
Açıklama:
Oğuzlar ise kebap yapmaya yarayan kuzu ve oğlak etine söğüş adını veriyorlardı.
Soru 111
Türk topluluklarında sigun olarak bilinen hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ördek
B
Geyik
C
Dağ keçisi
D
İnek
E
Koyun
Açıklama:
Türk topluluklarında sigun (dağ keçisi) ve kiyik (geyik) cinsinden hayvanların Gök Tanrı ile ilgileri olduğuna inanıldığı için avlanmalarına sıcak bakılmaz, bu hayvanları sadece kağanın avlayabileceğine inanılırdı.
Soru 112
Kımız yapılırken kısrak sütünün mayalanması için kullanılan maya aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Darı
B
Nohut
C
Kuyruk
D
Kor
E
Tötö
Açıklama:
Kımız, kısrak sütünün kor adı verilen bir tür maya ile mayalanıp yaklaşık 15-20 gün bekletilmesiyle elde edilmekteydi
Soru 113
763 yılında yayımladığı emirname ile ülkesinde et yemeyi yasaklayan Uygur hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hakan Han
B
Bögü Kağan
C
İdil Hatun
D
Oğuz Kağan
E
Baykan Han
Açıklama:
Uygur hükümdarı Bögü Kağan’ın 763 yılında yayımladığı emirname ile ülkesinde et yemeyi yasaklaması Orta Asya’nın Uygur sahasındaki mutfak ve beslenme kültüründe hatırı sayılır bir değişikliği de beraberinde getirdi.
Soru 114
Kaynatılıp kurutulan darının un haline getirilinceye kadar dövüldükten sonra yağ ve şekerle karıştırılması hazırlanan yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karadarı
B
Kogurgaç
C
Kürkeş
D
Koşut
E
Kağut
Açıklama:
Kağut adıyla da bilinen bu yemek, kaynatılıp kurutulan darının un haline getirilinceye kadar dövüldükten sonra yağ ve şekerle karıştırılması suretiyle yapılmaktaydı
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu döneminde kullanılan sebzelerden biri değildir?
Seçenekler
A
KAbak
B
Domates
C
Patlıcan
D
Kereviz
E
Pırasa
Açıklama:
Türkiye Selçuklu mutfağında unlu/tahıllı gıdaların yanında sebze tüketimi de oldukça yaygındı. Bu dönemde, mercimek, pirinç, kabak, patlıcan, biber, havuç, kereviz, pırasa, hıyar gibi sebzeler yetiştirilmekte ve bu sebzelerden değişik yemekler yapılmaktaydı.
Soru 116
Selçuklu döneminde su, un ve baldan, bir başka görüşe göre rendelenmiş elmaların şeker ve baharatla karıştırılmasıyla elde edilen tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Höşmerim
B
Zerde
C
Balıç
D
Paluze
E
Tiryak
Açıklama:
Paluze yahut Pelte Selçuklu mutfağında yer alan bir diğer tatlı çeşidiydi. Paluze, su, un ve baldan, başkalarına göre rendelenmiş elmaların şeker ve baharatla karıştırılmasıyla elde ediliyordu.
Soru 117
Selçuklu ve Beylikler döneminde en yaygın içecek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şerbetler
B
Şarap
C
Kımız
D
Süt
E
Rakı
Açıklama:
Selçuklu ve Beylikler döneminde en yaygın içecek türünü çeşitli meyvelerden, bal yahut şekerden elde edilen şerbetler oluşturmaktaydı.
Soru 118
Sıtma hastasının tedavisi sırasında Mevlana tarafından sarımsakla birlikte kullanılana besin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fındık
B
Ceviz
C
Badem
D
Kestane
E
Çörek otu
Açıklama:
Mevlânâ tarafından bir sıtma hastasının tedavisi sırasında sarımsakla birlikte kullanılmıştı
Ünite 3
Soru 1
Osmanlıda gıda maddelerinin temininden fertlerin doyurulmasına kadar yapılan tüm faaliyetler aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Stok
B
İaşe
C
Dondurma işlemi
D
Tedarik zinciri
E
Saklama işlemi
Açıklama:
İaşe, Gıda maddelerinin temininden fertlerin doyurulmasına kadar yapılan tüm faaliyetlerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlayan, padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumlu olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Usta aşçı
B
İaşe sorumlusu
C
Serçini
D
Matbah-ı Amire emini
E
Kilercibaşı
Açıklama:
12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlayan, padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumlu olan kişiye “Serçini” denilir. Başaşçı olarak da bilinir. Doğru cevap C'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mutfağı çeşitlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Padişahın yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
B
Devlet erkânının yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
C
Zenginlerin yaşadığı konakların mutfakları
D
Halk mutfağı
E
Çocuklar için yemeklerin hazırlandığı mutfaklar
Açıklama:
Osmanlı mutfağı çeşitleri;
Padişahın yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
Devlet erkânının yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
Zenginlerin yaşadığı konakların mutfakları
Halk mutfağı
Doğru cevap E'dir.
Padişahın yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
Devlet erkânının yeme içme hizmetlerinin görüldüğü saray mutfağı
Zenginlerin yaşadığı konakların mutfakları
Halk mutfağı
Doğru cevap E'dir.
Soru 4
Sarayda görev yapan binlerce kişinin yanı sıra, maiyetleriyle birlikte düzenli ziyarete gelen çok sayıda önemli kişi ve elçiye de besleyebilecek şekilde düzenlenen Osmanlı mutfak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enderun mutfağı
B
Konak mutfağı
C
Sultan mutfağı
D
Saray mutfağı
E
Halk mutfağı
Açıklama:
Sarayda görev yapan binlerce kişinin yanı sıra, sarayın gözüne girmek için maiyetleriyle birlikte düzenli ziyarete gelen çok sayıda önemli kişi ve elçiye de besleyebilecek şekilde düzenlenen Osmanlı mutfak türü Saray mutfağıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Topkapı Sarayı’nın beslenmesini sağlayan yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Matbah-ı Âmire Emâneti
B
Kiler
C
Divan-ı Hümayun
D
Helvahane
E
Saray mutfağı
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın beslenmesini sağlayan Matbah-ı Âmire Emâneti adı verilir. Matbah-ı Âmire Emâneti'nin en önemli iki birimi saray halkının yiyeceklerinin hazırlandığı mutfaklar ve Helvahâne’dir. Doğru cevap A'dır.
Soru 6
Osmanlılarda yemeklerin yendiği deriden yapılma alçak sofralar aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Sultan sofrası
B
Bulgârî
C
Hılt
D
Serçini
E
Kârhâne-i kassâbîn
Açıklama:
Yemekler bulgârî denilen deriden yapılma alçak sofralarda, yerde oturarak yenirdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
İstanbul’da 1777 yılında kurulmuş iki asırdan bu yana Bahçekapı’da aynı hizmeti gören ve lokum, akide vb. şekerlemeleri bizzat imal edip satan işletme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah Lokantası
B
Konak lokumcusu
C
Vefa bozacısı
D
Kuru kahveci Mehmed Efendi
E
Haci Bekir lokumcusu
Açıklama:
İstanbul’da 1777 yılında kurulmuş iki asırdan bu yana Bahçekapı’da aynı hizmeti gören ve lokum, akide vb. şekerlemeleri bizzat imal edip satan işletme Haci Bekir lokumcusudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 8
1888 yılında başlayan, 1983 yılında eski adına yeniden dönülen, geçmişten günümüze kadar menülerinde çok büyük değişiklikler yapmadan hizmet sunan lokanta aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Salih lokantası
B
Abdullah Efendi lokantası
C
Hacı Abdullah lokantası
D
Fahri Gündüz lokantası
E
Hacı Mehmet Güven lokantası
Açıklama:
1888 yılında başlayan, 1983 yılında eski adına yeniden dönülen, geçmişten günümüze kadar menülerinde çok büyük değişiklikler yapmadan hizmet sunan lokanta Hacı Abdullah lokantasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
Saray sofralarının vazgeçilmez yemeklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Et yemekleri
B
Şekerpare
C
Güllaç
D
Bulgur pilavı
E
Hoşaf
Açıklama:
Üç çeşit temel yemeğin saray sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer almaktadır. Bunlar; çorba, pilav ve et yemeğidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 10
Kaynaklarda fülfül olarak da geçen, özellikle 18. ve 19. yüzyılda neredeyse tüm etli yemeklere konulan Osmanlı saray mutfağının vazgeçilmez baharatı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biberiye
B
Zencefil
C
Karanfil
D
Karabiber
E
Kekik
Açıklama:
Özellikle 18. ve 19. yüzyılda neredeyse tüm etli yemeklere karabiber konuluyordu. Kaynaklarda fülfül olarak da geçen karabiber, Osmanlı saray mutfağının vazgeçilmez baharatı olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Osmanlı mutfağında önemli bir yeri olan "Keşkek" yemeğini Hristiyan nüfusun domuz etiyle, Müslümanların sığır veya koyun etiyle yapması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Osmanlı mutfağı değişik kültürlerden etkilenmiştir.
B
Osmanlı mutfağı herkesin için farklı damak tatları sunmuştur.
C
Osmanlı mutfağı coğrafi farklılıklara duyarlıdır.
D
Osmanlı mutfağında zengin bir çeşitlilik vardır.
E
Osmanlı mutfağı et ağırlıklı bir yemek çeşidi sunmuştur .
Açıklama:
Toplulukları diğerlerinden ayıran temel farklılıklar damak farklarının yemekler üzerindeki etkisi ve dinsel faktörlerin belirleyici özellikleridir. Örneğin, keşkek Anadolu coğrafyasının neredeyse tamamında rastlanan bir yemektir. Kimi grupların bu yemeği düğünlerde, kimilerinin ölümde, kimilerinin bayramlarda yapmaları yalnızca onların sosyo-kültürel karakterleri ile ilgilidir. Elbette içine konulan malzeme de yemeğin kimliğinde farklılıklara neden olacaktır. Örneğin Hristiyanların (içindeki etten ötürü) oruçta bu yemeği yememeleri, Müslümanların ise domuz etinden yapmamaları bir rastlantı değil, kültürün yemek üzerindeki belirleyici faktörleridir.
Soru 12
Osmanlı İmparatorluğunda başkentin gıda tedariğinden birinci derecede kim sorumluydu?
Seçenekler
A
Padişah
B
Sadrazam
C
Defterdar
D
Nişancı
E
Rumeli Beylerbeyi
Açıklama:
Osmanlı’da geniş ve etkin bir organizasyon gerektiren başkentin gıda tedariğinden birinci derecede sadrazam sorumluydu. Fakat sorumlu olduğu meselelerin fazlalığı sebebiyle kendisi bu görevini vekiline devretmişti. Vekili, yani kaimmakam, iaşe içlerinde kadı ve arpa emininden yardımlar almaktaydı.
Soru 13
Osmanlı Saray görevlilerinden olan "Karcıbaşı"nın görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sarayın su ihtiyacını karşılamak
B
Sarayın meyve ihtiyacını karşılamak
C
Sarayın buz ihtiyacını karşılamak
D
Sarayın temizlik işlerine bakmak
E
Sarayın alışverişlerini yapmak
Açıklama:
17. yüzyılın ilk yarısında ve Evliya Çelebi’nin yüzyılın ikinci yarısı hakkında verdiği bilgilerden anlaşıldığına göre hâssa karlıklarında “karcıbaşı” denilen bir görevliye bağlı olarak 300 kadar karcının çalıştığı anlaşılmaktadır. İstanbul’a az kar yağdığı zamanlarda Yalova’daki diğer hâssa karlıklarından şehre buz taşınırdı. Buzların da yetmediği seneler- de, özel karlıklardan satın alma yoluna gidildiği anlaşılmaktadır ki mîrî karlıklar dışında özel sektörün bu alana eğilmesi, kar ve buz ihtiyacının günlük hayattaki yerini ortaya koyması açısından önemlidir.
Soru 14
"Serçini" Osmanlı mutfağında hangi görevle bilinirdi?
Seçenekler
A
Balıkları tedarik eden görevli
B
Mutfağın personelini seçen görevli
C
Kanatlı hayvanlardan sorumlu görevli
D
Başaşçı veya aşçıbaşı
E
Tatlılardan sorumlu görevli
Açıklama:
En başta yer alan padişah mutfağında tek kişilik ve çok çeşitli yemek hazırlanırdı. Serçini de denilen başaççı 12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlardı. Serçini aynı zamanda padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumluydu.
Soru 15
Osmanlı sultanının yemeklerini genellikle yalnız yemesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Sultanların içine kapanık kimseler olması
B
Sultanların kalabalığı sevmemeleri
C
Sultanların yemeklerinin sadece tek kişilik yapılması
D
Sultanların başkalarıyla yemek yemesinin yasak olması
E
Sultanların kişisel güvenlik ihtiyacı
Açıklama:
Sultan Has oda veya bahçede tek başına yemek yer; yemekte haşlanmış, fırında baharatlı veya kebap yapılmış koyun, çeşitli ızgara etler (koyun, kuşlar, güvercin vs.) en ünlüsü baklava olan tatlılar, muhallebi, sütlaç bulunur; yemekte su içilmez, bunun yerine yedikten sonra büyük bir kap hoşaf içilir.
Sultan güvenlik maksadıyla Has oda veya bahçede tek başına yemek yer; yemekte haşlanmış, fırında baharatlı veya kebap yapılmış koyun, çeşitli ızgara etler (koyun, kuşlar, güvercin vs.) en ünlüsü baklava olan tatlılar, muhallebi, sütlaç bulunur; yemekte su içilmez, bunun yerine yedikten sonra büyük bir kap hoşaf içilirdi.
Sultan güvenlik maksadıyla Has oda veya bahçede tek başına yemek yer; yemekte haşlanmış, fırında baharatlı veya kebap yapılmış koyun, çeşitli ızgara etler (koyun, kuşlar, güvercin vs.) en ünlüsü baklava olan tatlılar, muhallebi, sütlaç bulunur; yemekte su içilmez, bunun yerine yedikten sonra büyük bir kap hoşaf içilirdi.
Soru 16
Topkapı Sarayı'nda divanın tam karşısında mutfakların konuşlandırılması aşağıdakilerden hangisini simgelediği düşünülebilir?
Seçenekler
A
Osmanlı misafirperverliğinin
B
Osmanlı mimarisinin
C
Osmanlı yemek kültürünün öneminin
D
Osmanlı devlet adabının
E
Osmanlı sanatının
Açıklama:
Topkapı Sarayı mutfakları saray kompleksinin en çarpıcı yapılarından biridir. İkinci avlunun güney kanadında boydan boya yer alan mutfaklar, sarayda görev yapan binlerce kişinin yanı sıra, sarayın gözüne girmek için maiyetleriyle birlikte düzenli ziyarete gelen çok sayıda önemli kişi ve elçiyi de besleyebildiğini dünyaya göstermiştir. Divan’ın tam karşısında yer alan mutfaklar, hem sultanın kullarına, hem de yabancılara gösterilen konukseverliğin simgesidir.
Soru 17
Osmanlı'da emir çaşnigir, çaşnigirbaşı, şarabdâr gibi rütbeler kimlere verilirdi?
Seçenekler
A
Yeniçerilere
B
Mutfak çalışanlarına
C
Kapıkullarına
D
Vergi memurlarına
E
Zaptiyelere
Açıklama:
Osmanlı saray mutfağında emir çaşnigir, çaşnigirbaçı; şarabdâr, helvacıbaşı; hevâyicsâlâr, aşçıbaşı ve kiler ağası; üstâddüddar gibi görevler bulunmaktaydı.
Soru 18
Matbah-ı Âmire Emâneti Osmanlı'da hangi işle görevliydi?
Seçenekler
A
Matbaadan sorumlu birim
B
Sarayın temizliğinden sorumlu birim
C
Sarayın mutfağından sorumlu birim
D
Sarayın güvenliğinden sorumlu birim
E
Sarayın ışıklandırılmasından sorumlu birim
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın beslenmesini, Fatih döneminde kurulduğu tahmin edilen Matbah-ı Âmire Emâneti sağlamaktaydı.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi 2. Mahmut döneminde Matbah-ı Âmire’den Hüseyin adlı bir aşçının Viyana’ya aşçılık eğitimi almak için gönderilişinin nedeni olarak görülmektedir?
Seçenekler
A
Osmanlı saray adetlerinin Avrupa'da tanıtılıp sevdirilme isteği
B
Osmanlı adına Avrupa'dan farklı yemek takımları ve mutfak aletleri getirtme isteği
C
Avrupa'dan bilgi toplama ve Avrupalılaşma isteği
D
Saraya gelen yabancı konukları daha iyi ağırlama isteği
E
Farklı yemek kültürlerini tanıma isteği
Açıklama:
Mahmud döneminde sarayda ve saray çevresinde “alafranga” mutfak ve sofra düzenine ilgi duyulmaya başlanmıştır. Saltanatının son yılında Matbah-ı Âmire’den Hüseyin adlı bir aşçı Viyana’ya aşçılık eğitimi (tahsîl-i tabâhat) almak için gönderilmiş ve bir yıl orada kalmıştır. Hüseyin’in Avrupa mutfak usullerini öğrenmek için Viyana’ya gidişi, II. Mahmud döneminin sonlarından itibaren sarayda ağırlanan önemli yabancı konuklara onların damak tadına uygun bir sofra sunma isteğinden kaynaklanmış olmalıdır.
Soru 20
Osmanlıda özellikle 18. ve 19. yüzyılda neredeyse tüm etli yemeklerde kullanılan baharat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimyon
B
Nane
C
Zerdeçal
D
Tarçın
E
Karabiber
Açıklama:
Osmanlı mutfağının yemek tariflerinde baharatlar sıklıkla kullanılır. Bahar Arapçada koku demektir. Baharat da çoğuludur, yani kokular anlamındadır. Türkçede baharata “ıssı ot” denilirdi. Karabiber, Osmanlı saray mutfağının vazgeçilmez baharatıydı. Özellikle 18. ve 19. yüzyılda neredeyse tüm etli yemeklere karabiber konuluyordu.
Soru 21
Osmanlı Devleti’nde 18. Yüzyıl sonlarında başkentin gıda ihtiyacını karşılamak için kurulan bakanlık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zahire Nezareti
B
Harbiye Nezareti
C
Maarif Nezareti
D
Bahriye Nezareti
E
Hariciye Nezareti
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nde Zahire Nezareti 18. Yüzyıl sonlarında başkentin gıda ihtiyacını karşılamak için kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Yaklaşık 1604 yılında hazırlanan bir listeye göre bol miktarda hurma, hem fırın, hem de tencerede pişen yemeklerde kullanılmak üzere kuru erik Mısır’dan; bal ve şerbetler Eflâk, Boğdan ve Erdel’den; sultanın mutfağı için saf ve lezzetli kesim hayvanları Girit’ten; bol miktarlarda kullanılan yağ valiler tarafından sarayın istediği miktarda Yunanistan’ın Mora bölgesinden, padişahın mutfağı için gerekli kokusuz yağ Girit’ten; tereyağı Boğdan’dan, peynir İtalya’dan getiriliyordu.
Bu bilgiler ışığında Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu bilgiler ışığında Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Farklı kültürlerden etkilenmiştir.
B
Geniş bir coğrafyaya ulaşabilmiştir.
C
Ticaret üzerinde etkili olmuştur.
D
Farklı ülke mutfaklarından etkilenmiştir.
E
Üretim yerine ticarete yönelmişlerdir.
Açıklama:
Yaklaşık 1604 yılında hazırlanan bir listeye göre bol miktarda hurma, hem fırın, hem de tencerede pişen yemeklerde kullanılmak üzere kuru erik Mısır’dan; bal ve şerbetler Eflâk, Boğdan ve Erdel’den; sultanın mutfağı için saf ve lezzetli kesim hayvanları Girit’ten; bol miktarlarda kullanılan yağ valiler tarafından sarayın istediği miktarda Yunanistan’ın Mora bölgesinden, padişahın mutfağı için gerekli kokusuz yağ Girit’ten; tereyağı Boğdan’dan, peynir İtalya’dan getiriliyordu. Osmanlı Devleti geniş bir coğrafyaya ulaşarak hem ticaret üzerinde etkili olmuş hem de farklı kültürlerden etkilenmiştir. Farklı ülke mutfakları da bu etkileşimde önemli yer tutar. Ancak bu bilgilerden Osmanlı Devleti’nin üretim yerine ticarete yöneldiği bilgisine ulaşamayız. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Uludağ’daki göllerden çıkarılıp kıl keçelere sarılan, Mudanya üzerinden teknelerle İstanbul’a getirilen gıda maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tuz
B
Buz
C
Yosun
D
Balık
E
Pirinç
Açıklama:
Uludağ’daki göllerden çıkarılan buz kesilmekte ve kesilen buz, her bir kalıbı içine alacak ebattaki kıl keçelere sarılıp sağlamca dikilmekteydi. Kendir urganlarla bağlanarak şehre kadar taşınan buzlar, bir müddet burada depolandıktan sonra nakliye hayvanları vasıtasıyla Mudanya’ya aktarılmakta ve iskelelerden kayıklara yüklenerek İstanbul’a ulaştırılmaktaydı. Çeşitli şekillerde temin edilen kar ve buz padişah mutfağına, helvahaneye, hareme, sadrazama ve devlet ileri gelenlerine verilmekteydi. Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemeklerin pişirildiği mutfak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kuşhane
B
Deva-i misk
C
Sanat’ı tabhı
D
Kitabü’t tabih
E
Matbah-ı amire
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemeklerin pişirildiği mutfak Matbah-ı amire olarak adlandırılmaktaydı. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Kuşhane mutfağının birinci aşçısıdır?
Seçenekler
A
Helvacı
B
Başaşçı
C
Kuşçubaşı
D
Kilercibaşı
E
Karcıbaşı
Açıklama:
Kuşhane mutfağının zülüflü baltacılardan seçilmiş, yemek pişirmekte usta iki görevlisi vardır, bunlardan birincisine “kuşçubaşı”, diğerine ise “ikinci” denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
Osmanlı Devleti saray mutfağında süt ve süt ürünleri üretimi ve tedarikinin yapıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kilar-ı amire
B
Fırın-ı has
C
Kârhâne-i kassâbîn
D
Kârhâne-i mâkiyân
E
Kârhâne-i mastgerân
Açıklama:
Osmanlı Devleti saray mutfağında süt ve süt ürünleri üretimi ve tedarikinin yapıldığı yer kârhâne-i mastgerân'dır. Doğru cevap E'dir.
Soru 27
18. yüzyıl sonlarında Avrupa’da kurulan rafinelerde üretilen şekerin Türkiye’ye gelmesiyle, şekerci Hacı Bekir, bu şekeri havanlarda dövüp eriterek gül, tarçın vb. tabii aroma ve boyalarla pişirip hangi şekerlemeyi yapmıştır?
Seçenekler
A
Helva
B
Lokum
C
Muhallebi
D
Akide şekeri
E
Samsa tatlısı
Açıklama:
18. yüzyıl sonlarında Avrupa’da kurulan rafinelerde üretilen şekerin Türkiye’ye gelmesiyle, şekerci Hacı Bekir, bu şekeri havanlarda dövüp eriterek gül, tarçın vb. tabii aroma ve boyalarla pişirip akide şekeri imalatını geliştirmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 28
Tüm dünyada Turkish delight olarak bilinen yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lokum
B
Aşure
C
Sütlaç
D
Muhallebi
E
Akide şekeri
Açıklama:
Tüm dünyada Turkish delight olarak bilinen yiyecek lokumdur. Doğru cevap A'dır.
Soru 29
Aşağıda verilen isimlerden hangisi Türk kahvesini hem yurt içinde hem de yurt dışında pazarlayarak tanıtımına katkı sağlamıştır?
Seçenekler
A
Vefa Efendi
B
Bekir Efendi
C
Sadık Efendi
D
Mehmet Efendi
E
Abdullah Efendi
Açıklama:
Türk kahvesini hem yurt içinde hem de yurt dışında pazarlayarak tanıtımına katkı sağlayan kişi Kuru Kahveci Mehmet Efendi olarak da bilinen Mehmet Efendi’dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi yoğurt ve süt çorbalarına örnek gösterilemez?
Seçenekler
A
Akçorba
B
Bozca çorba
C
Ayran çorba
D
Düğün çorba
E
Ekişili-köfteli çorba
Açıklama:
Ekşili köfte çorba et ve sakatat çorbalarındandır. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Osmanlı'da gıda tedariğinden birinci derecede kim sorumludur?
Seçenekler
A
Padişah
B
Sadrazam
C
Yeniçeriler
D
Kaimmakam
E
Şehzadeler
Açıklama:
Osmanlı’da geniş ve etkin bir organizasyon gerektiren başkentin gıda tedariğinden birinci derecede sadrazam sorumluydu. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 32
Osmanlı Devleti'nin kar ihtiyacı 16. yüzyıla kadar nereden temin edilmekteydi?
Seçenekler
A
Yunanistan
B
Hindistan
C
Mısır
D
Almanya
E
İsveç
Açıklama:
Osmanlı sarayının kar ihtiyacı 16. yüzyıla kadar Yunanistan’ın Teselya bölgesinde bulunan Horminium dağından temin edilmekteydi. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 33
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler nerede pişirilmekteydi?
Seçenekler
A
Atıcılar Tekkesi
B
Hâssa Karlığı
C
Has Mutfak
D
Matbah-ı Amire
E
Helvâhane
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire adı verilen mutfaklarda pişirilmekteydi. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 34
Kuşhane mutfağını tamir ettiren padişah kimdir?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
I. Yıldırım Beyazıt
D
I. Mahmud
E
IV. Murat
Açıklama:
Harem’in enderuna açılan kuşhane kapısının üzerindeki 1147 (1734-35) tarihli kitâbede Sultan I. Mahmud’un kuşhane mutfağını tamir ettirdiği yazılıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Helvahâne’de üretilen yiyeceklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Reçel
B
Hoşaf
C
Turşu
D
Macun
E
Çorba
Açıklama:
Mutfaklarda saray halkının yemekleri pişirilirken Helvahâne’de çeşitli tatlı türleri, reçeller, hoşaf ve şerbet türü içecekler, macunlar ve turşular imâl ediliyordu. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 36
Habbâzîn ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Ekmekçiler
B
Kasaplar
C
Kilerciler
D
Tavukçular
E
Sucular
Açıklama:
Birimlerde çalışan gruplar, hizmet ettikleri alanla örtüşen adlar almışlardı: kilerciler (kilâriyân), ekmekçiler (habbâzîn), kasaplar (kassâbîn), tavukçular (mâkiyâniyân). Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi saray mutfağının etkilendiği dünya mutfaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Çin
B
İran
C
Bizans
D
Amerika
E
İtalyan
Açıklama:
Türk mutfağından özelde de saray mutfağından söz ederken Çin, İran, Arap, Bizans, Avrupa ve Akdeniz dünyasının nisbî etkisinin olduğu bir mutfaktan bahsediyoruz demektir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 38
Osmanlıda başkentin gıda tedariğinden birinci derecede kim sorumluydu?
Seçenekler
A
Padişah
B
Sadrazam
C
Harem ağası
D
Yeniçeri ağası
E
Kadı
Açıklama:
Osmanlı’da geniş ve etkin bir organizasyon gerektiren başkentin gıda tedariğinden birinci derecede sadrazam sorumluydu. Fakat sorumlu olduğu meselelerin fazlalığı sebebiyle kendisi bu görevini vekiline devretmişti. Vekili, yani kaimmakam, iaşe işlerinde kadı ve arpa emininden yardımlar almaktaydı.
Soru 39
1600'lerde Osmanlıda bal ve şerbetler nereden temin ediliyordu?
Seçenekler
A
Mısırdan
B
Eflâk, Boğdan ve Erdel’den
C
Girit’ten
D
Yunanistan’ın Mora bölgesinden
E
Bursa'dan
Açıklama:
Yaklaşık 1604’te hazırlanan ayrıntılı bir liste, Osmanlı İmparatorluğu’nun ulaşabildiği bölgeleri ve ticaret üzerindeki etkilerini göstermektedir. Bol miktarda hurma, hem fırın, hem de tencerede pişen yemeklerde kullanılmak üzere kuru erik Mısır’dan; bal ve şerbetler Eflâk, Boğdan ve Erdel’den; sultanın mutfağı için saf ve lezzetli kesim hayvanları Girit’ten; bol miktarlarda kullanılan yağ valiler tarafından sarayın istediği miktarda Yunanistan’ın Mora bölgesinden, padişahın mutfağı için gerekli kokusuz yağ Girit’ten; tereyağı Boğdan’dan, peynir İtalya’dan getiriliyordu.
Soru 40
1777 yılında kurulmuş ve hâlâ faaliyetini sürdüren İstanbul’daki şekercinin adı nedir?
Seçenekler
A
Vefa bozacısı
B
Hacı Abdullah Lokantası
C
Hacı Bekir Lokumcusu
D
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
E
Hacı Salih Lokantası
Açıklama:
Ali Muhiddin Hacı Bekir, 1777 yılında kurulmuş ve hâlâ faaliyetini sürdüren İstanbul’daki bir şekercidir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 41
Osmanlıda Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler nerede pişirilmekteydi?
Seçenekler
A
Matbah-ı Amire
B
Has Mutfak
C
Helvâhane
D
Divan-ı hümayun
E
Vakai ocak
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinden kısa bir süre sonra inşa edilerek 19. yüzyıl ortalarına kadar Osmanlı Devletinin hem idari yönetim merkezi, hem de padişahların ikametgâhı olan Topkapı Sarayı’nın mutfakları ve koleksiyonlarında bulunan mutfak malzemeleri, belge ve kaynaklardaki kayıtların maddi kalıntılarıdır. Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire adı verilen mutfaklarda pişirilmekteydi.
Soru 42
Türk mutfağında önemli bir yeri olan çeşitli tatlı, reçel ve şerbetlerin hazırlandığı mutfak hangisidir?
Seçenekler
A
Matbah-ı Amire
B
Has Mutfak
C
Helvâhane
D
Divan-ı hümayun
E
Vakai ocak
Açıklama:
Onuncu mutfak, Türk mutfağında önemli bir yeri olan çeşitli tatlı, reçel ve şerbetlerin hazırlandığı helvahane idi.
Soru 43
Saray mutfağında pişirilen yemeklerin tamamında hangi yağ kullanılırdı?
Seçenekler
A
Zeytinyağı
B
Susam yağı
C
Margarin
D
Sadeyağ
E
Ay çiçek yağı
Açıklama:
Saraya zeytinyağı, susam yağı gibi yağlar da alınmakla birlikte, yemek yapımında bitkisel yağlar tercih edilmez, yemeklerin hemen tamamında, tereyağının eritilerek tortusu alınmış kısmı olan sadeyağ kullanılırdı. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 44
“Kaşalot” ya da eski adıyla “ispermeçet balinası”nın bağırsaklarında oluşup, dışkısıyla atılan güzel kokulu bir madde olan pahalı baharat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Misk
B
Amber
C
Karabiber
D
Safran
E
Tarçın
Açıklama:
Amber “kaşalot” ya da eski adıyla “ispermeçet balinası”nın bağırsaklarında oluşan ve dışkısıyla atılan güzel kokulu bir maddedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 45
12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlayan başaşçıya ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Büyük Şef
B
Kaimmakam
C
Matbah-ı Amire
D
Serçini
E
Divan-ı hümayun
Açıklama:
En başta yer alan padişah mutfağında tek kişilik ve çok çeşitli yemek hazırlanırdı. Serçini de denilen başaşçı 12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlardı. Serçini aynı zamanda padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumluydu.
Soru 46
Osmanlı'da mutfakların sorumlusu, vezir rütbesine yakın derecede yüksek bir devlet memuru olan kimdir?
Seçenekler
A
Vezir
B
Divan-ı hümayun
C
Kaimmakam
D
Kilercibaşı
E
Matbah-ı Amire emini
Açıklama:
Mutfakların sorumlusu, vezir rütbesine yakın derecede yüksek bir devlet memuru olan Matbah-ı Amire eminiydi.
Soru 47
Hangisi Osmanlı'da 19. yüzyıla kadar genel olarak kullanılan pişirme yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kızartma
B
Haşlama
C
Izgarada pişirme
D
Kavurma
E
Tencerede pişirme
Açıklama:
Osmanlı mutfağında genel olarak haşlama, kavurma, ızgarada pişirme, tencerede pişirme gibi farklı birçok pişirme yöntemi kullanılmaktadır.
Soru 48
Hangisi Osmanlı'da 19. yüzyılda yaygınlaşan pişirme tekniklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kebap
B
Haşlama
C
Yahni
D
Külbastı
E
Kızartma
Açıklama:
19. yüzyıla ait bir diğer gelişme, bir kısmı önceden de bilinen, bir kısmı ise yeni veya farklılaşmış olan pişirme tekniklerinin yay- gınlaşmasıdır. Bu yüzyılda kebap, yahni, külbastı ve kızartma olarak dört temel pişirme tekniğinden söz edilebilir.
Soru 49
Hangisi Osmanlı döneminden günümüze kadar hizmet veren işletmelerden sayılamaz?
Seçenekler
A
Vefa Bozacısı
B
Hacı Abdullah Lokantası
C
Hacı Bekir Lokumcusu
D
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
E
Hacı Murat Baklavacısı
Açıklama:
Osmanlı döneminde gıda işleriyle uğraşan esnaf sayısı oldukça fazlaydı. Bu esnaf işini doğru bir şekilde yürütmek için büyük çaba gösterirdi. Öyle ki istikrarlı bir şekilde yaşamını sürdüren Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren işlet- melere örnekler verebilmek mümkündür: Hacı Abdullah Lokantası,Hacı Bekir Lokumcusu, Vefa Bozacısı ve Kuru Kahveci Mehmet Efendi gibi.
Soru 50
Hangisi Osmanlı mutfağındaki yoğurt ve süt çorbalarından biridir?
Seçenekler
A
Düğün çorbası
B
Buğday çorbası
C
Ekşili-köfteli çorba
D
Lahana çorbası
E
Mercimek çorbası
Açıklama:
Osmanlı sofrasının ana yemeklerinden olan çorbanın geçmişi çok eskilere, Orta Asya’da yaşayan konar göçerlere kadar uzanmaktadır. Osmanlı mutfağında pişen çorbaların malzeme zenginliği ve çeşitliliği, tek başına bir çorbalar kitabını dolduracak kadar çoktur. Bu çorbalar şu şekilde gruplandırılarak örneklendirilebilir :
- Tahıllı, bakliyatlı ve hamurlu çorbalar: Buğday çorbası, bulgur çorbası, erişte çorbası, şehriye çorbası, nohut çorbası, mercimek çorbası, tarhana çorbası, pirinç çorbası.
- Et ve sakatat çorbaları: İşkembe çorbası, baş-paça çorbası, ciğer çorbası, ekşili-köfteli çorba
- Yoğurt ve süt çorbaları: Akçorba, bozca çorba, ayran çorbası, düğün çorbası
- Tavuk çorbaları: Pirinçli, pirinçsiz, terbiyeli, sebzeli, erişteli çeşit çeşit tavuk çorbaları
- Sebze çorbaları: Havuç çorbası, lahana çorbası, şalgam çorbası, taze bakla çorbası
Soru 51
I Mutfaklar 4 kubbeli olarak yapıldı.
II 2 kubbeli 10 gözden oluşan mutfaklar yapıldı.
III Helvahane bölümü eklendi.
IV 6 kubbeli has mutfak yapıldı.
Yukardakilerden hangisi ya da hangileri Kanuni devrinde mutfaklarda yapılan yeniliklerdi?
II 2 kubbeli 10 gözden oluşan mutfaklar yapıldı.
III Helvahane bölümü eklendi.
IV 6 kubbeli has mutfak yapıldı.
Yukardakilerden hangisi ya da hangileri Kanuni devrinde mutfaklarda yapılan yeniliklerdi?
Seçenekler
A
III ve IV
B
I ve II
C
II,III ve IV
D
Sadece III
E
I, II ve III
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire adı verilen mutfaklarda pişirilmekteydi. Topkapı Sarayı mutfakları ile bağlı birimleri, ikinci avlunun doğu kenarı boyunca uzanan revakların arkasındaki uzun mekânda bulunurdu. Mutfaklar Fatih devrinde dört kubbeli olarak yapılmıştı. Kanuni devrinde, artan saray halkının ihtiyacını karşılamak üzere altı kubbeli Has Mutfak ile Helvâhane bölümlerinin eklenmiştir, 1574 yılında çıkan büyük yangından sonra baş Mimar Sinan tarafından eski planına sadık kalınarak genişletilip yenilenmiştir. İkişer kubbe ile örtülü on gözden oluşan mutfaklarda sultanlar ve hiyerarşik olarak tüm saray halkına yemek pişirilmekteydi.
Soru 52
19. Yüzyılda yemek yapımı sürecini kolaylaştıran ve hızlandıran değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Domates ve salçanın kullanılmasının yaygınlaşması
B
Yeni veya farklılaşmış pişirme tekniklerinin yaygınlaşması
C
Sade yağın yanında zeytinyağının kullanılmaya başlanması
D
Yemeklerin büyük kazanlar içinde pişirilmesi
E
Kapaklı, kalaylı bakır çukur sahanların kullanılması
Açıklama:
Osmanlı mutfağında genel olarak haşlama, kavurma, ızgarada pişirme, tencerede pişirme gibi farklı birçok pişirme yöntemi kullanılmaktadır. Sade yağın yanında zeytinyağının kullanılmaya başlanması önemli bir değişikliktir. 19. yüzyılda salata, kızartma türleri, pilaki, deniz ürünlerinden yapılan yemekler ve dolma pişirilirken zeytinyağı tercih edilmiştir. Yemek yapım sürecini kolaylaştıran ve kısaltan salçanın kullanılmaya başlanması da bir diğer önemli değişikliktir. Domates ve salçanın yemek yapımında kullanımının yaygınlaşması ise yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşmiştir. 19. yüzyıla ait bir diğer gelişme, bir kısmı önceden de bilinen, bir kısmı ise yeni veya farklılaşmış olan pişirme tekniklerinin yaygınlaşmasıdır. Bu yüzyılda kebap, yahni, külbastı ve kızartma olarak dört temel pişirme tekniğinden söz edilebilir.
Soru 53
Saray mutfaklarında çalışan çıraklara ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Sertabbâhîn
B
Üstad
C
Şâkird
D
Ser-helvacıyân
E
Halife
Açıklama:
Saray mutfaklarında çalışan aşçılar, usta (üstâd), kalfa (halîfe) ve çırak (şâkird) olarak üç gruba ayrılırdı. Şâkirdler de kendi içinde bölüklere ayrılmışlardı. Her bölüğün başına bir bölükbaşı tayin edilmişti. Bütün aşçıların başında ise tüm personeline nezaret eden aşçıbaşı (sertabbâhîn) bulunuyordu. Helvahanede de benzer bir teşkilat vardı. Helvacıların idaresini ise helvacıbaşı (ser-helvacıyân) yürütüyordu.
Soru 54
Mutfaklarda çalışan ve habbâzîn adını taşıyan kişiler ne iş yapardı?
Seçenekler
A
Koyun ve tavukları kesip hazırlarlardı.
B
Erzâğın konulduğu kilerden sorumlulardı.
C
Süt ve süt ürünlerinden sorumlulardı.
D
Ekmek ve unlu mamülleri pişirirlerdi.
E
Sebzeleri temizleyip pişmeye hazırlarlardı.
Açıklama:
Ekmek ve unluların pişirildiği fırınlar (Fırın-ı Has ve Fırın-ı Harcî) emânete bağlı birimlerden biriydi.Bu birimde çalışanlara ekmekçiler yani habbâzîn denirdi. Ekmekçiler kendi içlerinde pişirici, hamur karıcı (hamurger) ve elekçi olarak üç ayrı bölük oluştururlardı.
Soru 55
Konak mutfakları ile ilgili hangi ifade yanlıştır?
Seçenekler
A
Sarayda ünlenen yemekler konaklara taşınmıştır.
B
Sadece aile üyeleriyle yemek yenirdi.
C
Konaklarda ünlenen yemekler saraya geçmiştir.
D
Etçi, börekçi, tatlıcı, ekmekçi vb.ustalar görev yapardı.
E
Güllaç evin hanımefendisi tarafından yapılırdı.
Açıklama:
Sadece aile üyeleriyle yemek yenmesi Fatih’in teşkilât kanunnâmesinin yürürlüğe girişinden itibaren padişahlar için geçerliydi.
Soru 56
Osmanlı döneminde kurulan işletmelerden hangisi en eskisidir?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah Lokantası
B
Vefa Bozacısı
C
Hacı Salih Lokantası
D
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
E
Hacı Bekir Lokumcusu
Açıklama:
Yukarda verilen işletmelerin kuruluş yılları şöyledir: Hacı Abdullah Lokantası 1888, Vefa Bozacısı 1876, Kuru Kahveci Mehmet Efendi 1871, Hacı Bekir Lokumcusu 1777, Hacı Salih Lokantası 1915 sonrası. Hacı Abdullah Lokantasının kurucusu Abdullah Efendi’nin vefatından sonra oğlu Hikmet Abdullah lokantayı belli bir süre işletmiştir ama onun da vefatıyla mirasçılar işi yürütememişlerdir. Beyoğlu Rumeli Han’da Abdullah Efendi’nin yetiştirdiği Hacı Salih, usta çırak nöbet değişimiyle “Hacı Salih” isminde bir lokanta açmış, yaşlanınca lokantayı yetiştirdiği çıraklarına devretmiştir. “Hacı Salih” ismi, resmiyet gereği değişmek zorunda kalmıştır ve 1983 yılında yine 1888’li yıllardaki ismine tekrar kavuşup ve “Hacı Abdullah” ismini almıştır.
Soru 57
Bozca çorba hangi çorba grubuna aittir?
Seçenekler
A
Yoğurt ve süt çorbaları
B
Tavuk çorbaları
C
Tahıl, bakliyat ve hamurlu çorbalar
D
Sebze çorbaları
E
Et ve sakatat çorbaları
Açıklama:
Osmanlı mutfağında pişen çorbalar şöyle gruplandırılabilir: tahıllı, bakliyatlı ve hamurlu çorbalar, et ve sakatat çorbaları, yoğurt ve süt çorbaları, tavuk çorbaları ve sebze çorbaları. Bozca çorba yoğurt ve süt çorbaları grubundadır. Bu grupta yer alan çorbalar için akçorba, ayran çorbası, düğün çorbası da örnek verilebilir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'da temel gıda maddelerinden/yemeklerinden sayılmaz?
Seçenekler
A
Et
B
Çorba
C
Pilav
D
Un
E
Balık
Açıklama:
Saray halkının tamamının beslenmesinde beş aktör öne çıkmaktadır: Buğday/un, et, pirinç, sadeyağ ve şeker. Yemekler olarak baktığımızda çorba, pilav ve et ön plandadır. Balık da tüketilirdi ama Osmanlı yönetiminin balık iaşesiyle ilgili özel denetim sistemleri oluşturmamış olması, ama balık pazarlarından ve özellikle kurutulmuş balıklardan vergi alınması balığın temel gıda maddesi sayılmadığını göstermektedir.
Soru 59
Nân-ı müdevver, nân-ı pîç, nân-ı mirahûrî, nân-ı kirde, rikak gibi gıdalar aşağıda verilen hangi gruba aittirler?
Seçenekler
A
Tatlılar
B
Turşular
C
Şerbetler
D
Unlular
E
Reçeller
Açıklama:
Saray ekmekleri iki çeşit undan yapılıyordu: has un ve fodula unu. . Fodula unu da kendi içinde meyâne (orta kalite) ve harcî(düşük kalite) olmak üzere ikiye ayrılmaktaydı. Saraya alınan has ve fodula unundan ekmeklerin haricinde, belgelerde bir kısmı yine ekmek (nân) olarak geçen çeşitli unlular yapılıyordu. Mutfak defterlerinde şu unluların isimleri geçmektedir: nân-ı müdevver, nân-ı pîç, nân-ı nohut, nân-ı mirahûrî, nân-ı kirde, nân-ı sükkerî, nân-ı pite, imam ekmeği, çörek, poğaça-i revganî, poğaça-i pîç, semiz halka, simid halka, gözleme, börek, börek-i sükkerî, tavuk böreği, rikak (yufka), peksimed, nukul ve nukul-ı sükkerî. Bütün bu unlular, saray halkının bir kısmına mertebelerine göre dağıtılıyordu.
Soru 60
Saray sofrası ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bütün padişahlar, altın ya da gümüş kaplardan yemek yemiştir.
B
Yemekte çatal ya da bıçak kullanılmamıştır.
C
Yemek sırasında su içilmemektedir.
D
Yemek sonrasında buhur, gül suyu ve kahve içilmektedir.
E
Kullanılan sofra takımları döneme göre farklılık göstermektedir.
Açıklama:
Sultan II. Beyazid zamanında konulan altın ve gümüş kaplarda yemek âdetinin en geç III. Murad devrinde kaldırıldığı ve porselen kaplara geçildiği bilinmektedir.
Soru 61
Osmanlı döneminde başkentin gıda tedariğinden birinci derecede sorumlu olan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Kilercibaşı
B
Matbah-ı amire
C
Serçini
D
Helvacıbaşı
E
Sadrazam
Açıklama:
Osmanlı’da geniş ve etkin bir organizasyon gerektiren başkentin gıda tedariki konularından birinci derecede sadrazam sorumluydu. Fakat sorumlu olduğu meselelerin fazlalığı sebebiyle kendisi bu görevini vekiline devretmişti.
Soru 62
Osmanlı döneminde konak mutfağı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türk mutfağının gelişiminde en önemli rolü oynamıştır.
B
Pilav yerine hamur işleri tercih edilmektedir.
C
Tek bir mutfak ustası görev yapmaktadır.
D
Konak yemeklerinin tadımı sadece konak sahipleri ile sınırlı kalmıştır.
E
Güllaç gibi tatlılar Ramazan ayında ev hanımı tarafından yapılmaktadır.
Açıklama:
Kaynaklara göre konaklarda bazı yemeklerin yapımıyla ilgili zarif gelenekler vardı. Bunlardan biri de ramazanlarda çok yapılan güllaçtı. Konakta kaç aşçı olursa olsun, güllaç evin hanımefendisi tarafından yapılırdı.
Soru 63
Eski İstanbul'dan günümüze kalan en özgün tatlıcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Helvacı
B
Baklavacı
C
Muhallebici
D
Lokumcu
E
Güllaççı
Açıklama:
Eski İstanbul’dan günümüze uzanan tatlıcıların en özgün olanı muhallebicilerdir. Tavuk çorbası, tavuklu pilav ve tavuk göğsünün yanı sıra sütlü ve hafif tatlılar da yapan bu muhallebicilere şimdilerde İstanbul’da nadir de olsa rastlanmaktadır.
Soru 64
Eski İstanbul'dan günümüze uzanan seyyar satıcıların en özgün olanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Börekçiler
B
Balık tava satan satıcılar
C
Helva ve lokumcular
D
Çorbacılar
E
Kokoreççiler
Açıklama:
Satıcılar arasında en özgün olanı, günümüzde de hâlâ devam eden kayıkta balık tava satan seyyar satıcılardı. Bu satıcılar, eskiden İstanbul’un temiz denizinde yakaladıkları balıkları hemen ayıklayıp deniz suyunda yıkadıktan sonra yine kayıklarında bulunan ocak üzerinde unlayıp yağda kızartarak, yarım ekmeğin içine maydanozlu soğan piyazıyla koyarak satarlardı.
Soru 65
Sarayda bulunan kuşhane mutfağında kimlere yemek pişirilmektedir?
Seçenekler
A
Askerlere
B
Hareme
C
Mutfak çalışanlarına
D
Padişaha
E
Saray misafirlerine
Açıklama:
Bazı kaynaklar, sadece padişahın yemeklerinin pişirildiği ‘kuşhane mutfağı’ adında ikinci bir mutfaktan söz etmektedir. Mevcut diğer bilgiler incelendiğinde Kuşhane mutfağı, padişaha gece hizmet veren, sadece kuş pişirilen küçük ve sembolik bir mutfak olmalıdır.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi kilercibaşının görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Padişahın yemeğinin pişirilmesi ile ilgilenmek
B
Padişahın sofrasını kurarak yemesine nezaret etmek
C
Reçel, şurup, şerbet, macun ve tatlı türü yiyeceklerini hazırlatmak
D
Elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımları ile ilgilenme
E
Padişah yemek yemeden önce yemeğinden kontrol için tatmak
Açıklama:
Elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımları ile ilgilenmek serçini yani başaşçının görevlerindendir.
Soru 67
Sarayda mutfaklardan sorumlu olan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Serçini
B
Kilercibaşı
C
Matbah-ı amire emini
D
Vezir
E
Kuşçubaşı
Açıklama:
Mutfakların sorumlusu, vezir rütbesine yakın derecede yüksek bir devlet memuru olan Matbah-ı Amire eminiydi.
Soru 68
Osmanlıdan günümüze kalan ve ahilik teşkilatının devamı niteliğinde olan işletme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah Lokantası
B
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
C
Vefa Bozacısı
D
Hacı Bekir Lokumcusu
E
Tarihi Subaşı Lokantası
Açıklama:
Hacı Abdullah Lokantası’nın asırlık tarihi “ahilik teşkilatı”nın devamı niteliğindedir. Hacı Abdullah Lokantası’nın 1888 yılında başlayan işletmesi ustadan çırağa devralınarak devam etmiştir.
Soru 69
Ramazan ayının on beşinde Hırka-i Şerîf ziyaretinin ardından yeniçerilere dağıtılan tatlının adı nedir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Rikak baklavası
C
Kadayıf
D
Lokma
E
Güllaç
Açıklama:
Saray mutfağındaki hamurlu tatlıların en önemlisi, kayıtlarda bazen rikak bazen de baklava olarak geçen rikak baklavasıydı. İftar ve bayram sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alan bu baklava, ulufe ödemelerinin yapıldığı günde ve Ramazan ayının on beşinde Hırka-i Şerîf ziyaretinin ardından yeniçerilere de dağıtılmaktaydı.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi, insan vücudunda bulunan hıltlardan (humor) biri değildir?
Seçenekler
A
Aşpöri
B
Kan
C
Balgam
D
Safra
E
Sevdâ
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE MUTFAKLAR
Aşpöri, kuyma ve kara ekmek, ekmekten yapılan tatlılardır. Orta Asya mutfağının tatlı kültürü de ana hatlarıyla buğday unu, özelde de ekmek üzerinden şekillenmiştir.
Hılt, tabiat âlemindeki oluşma ve bozulmayı meydana getiren dört unsurun insan bedenindeki karşılığı olarak düşünülen dört sıvıdır. İnsan vücudunda kan, balgam, safra ve sevdâ olmak üzere dört hılt (humor) bulunmaktadır. Saray yemek kültürünün diğer bir özelliği, beslenmeyle sağlık arasında yakın bir ilişki olduğuna dayanan bir ön kabulü esas almasıdır. Mevsimlere göre değişen hılt dengesini koruyacak yemekler yenmeye çalışılırdı. Bu anlayış, Osmanlıların da kullandıkları geleneksel İslam tıbbından kaynaklanmaktadır. Hıltların dengede olması sağlığa, dengenin bozulması hastalığa işaret eder. Hıltların miktar ve seviyesini belirleyen etkenlerden biri de yiyecek-içeceklerdir. İlkbahar ve sonbaharda kan yapacak, yazın safrayı, kışın balgamı ve yine sonbaharda sevdâyı azaltacak besinler tercih edilmelidir. İslam tıbbının bütün bu inceliklerini bilen saray hekimleri ve belki bir kısım mutfak personeli, bu nedenle saray halkına mevsimlere göre değişen ve sözü edilen hılt dengesini koruyacak yemekleri sunmaktaydılar.
Aşpöri, kuyma ve kara ekmek, ekmekten yapılan tatlılardır. Orta Asya mutfağının tatlı kültürü de ana hatlarıyla buğday unu, özelde de ekmek üzerinden şekillenmiştir.
Hılt, tabiat âlemindeki oluşma ve bozulmayı meydana getiren dört unsurun insan bedenindeki karşılığı olarak düşünülen dört sıvıdır. İnsan vücudunda kan, balgam, safra ve sevdâ olmak üzere dört hılt (humor) bulunmaktadır. Saray yemek kültürünün diğer bir özelliği, beslenmeyle sağlık arasında yakın bir ilişki olduğuna dayanan bir ön kabulü esas almasıdır. Mevsimlere göre değişen hılt dengesini koruyacak yemekler yenmeye çalışılırdı. Bu anlayış, Osmanlıların da kullandıkları geleneksel İslam tıbbından kaynaklanmaktadır. Hıltların dengede olması sağlığa, dengenin bozulması hastalığa işaret eder. Hıltların miktar ve seviyesini belirleyen etkenlerden biri de yiyecek-içeceklerdir. İlkbahar ve sonbaharda kan yapacak, yazın safrayı, kışın balgamı ve yine sonbaharda sevdâyı azaltacak besinler tercih edilmelidir. İslam tıbbının bütün bu inceliklerini bilen saray hekimleri ve belki bir kısım mutfak personeli, bu nedenle saray halkına mevsimlere göre değişen ve sözü edilen hılt dengesini koruyacak yemekleri sunmaktaydılar.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi, basılı ilk Türkçe yemek kitabıdır?
Seçenekler
A
Melceü’t- Tabbâhîn
B
İlân-ı Hürriyet
C
İcare-i Adem
D
Takrir-i Sükûn
E
Kitâbu’l-harâc
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI MUTFAĞININ OLUŞUMU
“Melceü’t- Tabbâhîn” yani “Aşçıların Sığınağı” basılmış ilk Türkçe yemek kitabıdır. İlk baskısı 1844 yılında İstanbul’da yapılmıştır. Yazarı, II. Mahmut tarafından açılmış batılı anlamda ilk tıp fakültesi Mekteb-i Tıbbıye-i Adliye-i Şahane hocalarından Mehmet Kamil’dir. Yazarın tıp hocası olması yemeğin sağlıkla ilişkisinin günümüzden yıllar öncesinde bağladığının önemli bir göstergesidir.
İlân-ı Hürriyet, İkinci Meşrutiyet’in ilânını takip eden grevlere verilen isimdir. İcare-i Adem, köle-efendi ilişkisi mantığında insan kirası anlamındadır. Takrir-i Sükûn, 4 Mart 1925 tarihli ve 578 sayı ile çıkan kanunun ismidir. Kitâbu’l-harâc ise, devletin gelirleri ile ilgili konuları ele almak üzere yazılmış edebi bir eserdir.
“Melceü’t- Tabbâhîn” yani “Aşçıların Sığınağı” basılmış ilk Türkçe yemek kitabıdır. İlk baskısı 1844 yılında İstanbul’da yapılmıştır. Yazarı, II. Mahmut tarafından açılmış batılı anlamda ilk tıp fakültesi Mekteb-i Tıbbıye-i Adliye-i Şahane hocalarından Mehmet Kamil’dir. Yazarın tıp hocası olması yemeğin sağlıkla ilişkisinin günümüzden yıllar öncesinde bağladığının önemli bir göstergesidir.
İlân-ı Hürriyet, İkinci Meşrutiyet’in ilânını takip eden grevlere verilen isimdir. İcare-i Adem, köle-efendi ilişkisi mantığında insan kirası anlamındadır. Takrir-i Sükûn, 4 Mart 1925 tarihli ve 578 sayı ile çıkan kanunun ismidir. Kitâbu’l-harâc ise, devletin gelirleri ile ilgili konuları ele almak üzere yazılmış edebi bir eserdir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi, düğünlerde halka ve yeniçerilere verilen yemek ziyafetidir?
Seçenekler
A
Çanak Yağması
B
Diş Kirası
C
Zekeriya Sofrası
D
Diş Buğdayı
E
Sultan Nevruz
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI MUTFAĞININ OLUŞUMU
Çanak yağması, düğünlerde halka ve yeniçerilere verilen yemek ziyafetidir. Meydana dizilen çok sayıda tabak ve kâseler, içindeki yemeklerle birlikte yağma ettirilmektedir.
Eskiden yemekten sonra konuklara verilen hediyelere diş kirası denilmektedir. Çocuğun ilk dişini kutlamak için yapılan aile arasında yapılan kutlamadır. Zekeriya Sofrası, adak adamak, adağını yerine getirmek ve yeni dileklerde bulunmak için çerez, yemiş ve yeşilliklerle kurulu bir sofra hazırlanmasına denir. Sofra dilediği yerine gelmiş kadın tarafından düzenlenir. Sofraya komsu ve akraba kadınlar çağrılır. Diş buğdayı çocuğun dişlerinin sağlam olması, çabuk büyümesi dileğiyle yapılır. Diş buğdayı bir gece önce ıslatılan buğdayın şekerle karıştırılıp kayısı, üzüm, nar gibi meyvelerin eklenmesiyle hazırlanır. Sultan Nevruz, bahar başlangıcıdır. O gün komşular birleşir ve Nevruz hangi güne gelmişse o günün baş harfiyle başlayan 7 çeşit yemek yapılır.
Çanak yağması, düğünlerde halka ve yeniçerilere verilen yemek ziyafetidir. Meydana dizilen çok sayıda tabak ve kâseler, içindeki yemeklerle birlikte yağma ettirilmektedir.
Eskiden yemekten sonra konuklara verilen hediyelere diş kirası denilmektedir. Çocuğun ilk dişini kutlamak için yapılan aile arasında yapılan kutlamadır. Zekeriya Sofrası, adak adamak, adağını yerine getirmek ve yeni dileklerde bulunmak için çerez, yemiş ve yeşilliklerle kurulu bir sofra hazırlanmasına denir. Sofra dilediği yerine gelmiş kadın tarafından düzenlenir. Sofraya komsu ve akraba kadınlar çağrılır. Diş buğdayı çocuğun dişlerinin sağlam olması, çabuk büyümesi dileğiyle yapılır. Diş buğdayı bir gece önce ıslatılan buğdayın şekerle karıştırılıp kayısı, üzüm, nar gibi meyvelerin eklenmesiyle hazırlanır. Sultan Nevruz, bahar başlangıcıdır. O gün komşular birleşir ve Nevruz hangi güne gelmişse o günün baş harfiyle başlayan 7 çeşit yemek yapılır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı dönemi kaynaklarındaki “Sanat-ı Tabhı” terimini karşılayan ifadedir?
Seçenekler
A
Pişirme sanatı
B
Yemek sanatı
C
Mutfak sanatı
D
Pasta sanatı
E
Yazma sanatı
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, GİRİŞ
Osmanlı dönemi kaynaklarında özelikle tarifler “sanat-ı tabhı”, yani pişirme sanatı gibi ifadelerle başlamaktadır. Bu ifadenin yer alması o dönemde mesleğin ne derece değerli olduğunu gözler önüne sermektedir. Tabh Arapça, pişirme anlamındadır.
Yemek, Mutfak, Pasta, Yazma tabh kelimesinin anlamı değildir.
Osmanlı dönemi kaynaklarında özelikle tarifler “sanat-ı tabhı”, yani pişirme sanatı gibi ifadelerle başlamaktadır. Bu ifadenin yer alması o dönemde mesleğin ne derece değerli olduğunu gözler önüne sermektedir. Tabh Arapça, pişirme anlamındadır.
Yemek, Mutfak, Pasta, Yazma tabh kelimesinin anlamı değildir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı saray mutfağındaki görevlilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Emir-i Ahur
B
Üstâddüddar
C
Hevâyicsâlâr
D
Şarabdâr
E
Emir çaşnigir
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE MUTFAKLAR
Emir-i Ahur, hükümdarların atlarından ve saraydaki tüm atlardan sorumlu baş ahır görevlisidir.
Osmanlı saray mutfağında emir çaşnigir, çaşnigirbaşı; şarabdâr, helvacıbaşı; hevâyicsâlâr, aşçıbaşı ve kiler ağası; üstâddüddar gibi görevler bulunmaktaydı.
Emir-i Ahur, hükümdarların atlarından ve saraydaki tüm atlardan sorumlu baş ahır görevlisidir.
Osmanlı saray mutfağında emir çaşnigir, çaşnigirbaşı; şarabdâr, helvacıbaşı; hevâyicsâlâr, aşçıbaşı ve kiler ağası; üstâddüddar gibi görevler bulunmaktaydı.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi, Matbah-ı Âmire Emâneti’ne bağlı birimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kârhâne-i nakkaşân
B
Kârhâne-i kassâbîn
C
Kârhâne-i mâkiyân
D
Kârhâne-i mastgerân
E
Kârhâne-i şem'gerân
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE MUTFAKLAR
Kârhâne-i nakkaşân, süsleme sanatçılarının toplu halde bulundukları atölyeler grubu, bir tür iş hanıdır. Nakkaşhânelerde (kârhâne-i nakkaşân) ressamlar, kalem işi yapanlar, musavvir, müzehhip, mücellit gibi kitap bezemecileri, değerli taş yontucuları, işlemeciler, taşçı ustaları, camcılar çalışırdı.
Topkapı Sarayı’nın beslenmesini, Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire Emâneti sağlamaktaydı. Emânete bağlı diğer birimlerden bazıları şunlardır: Saraya alınan koyun ve tavukların kesilip hazırlandığı kasap (kârhâne-i kassâbîn) ve tavuk kârhâneleri (kârhâne-i mâkiyân); Süt ve süt ürünleri üretimi ve tedârikinin yapıldığı yoğurtçu kârhânesi (kârhâne-i mastgerân), sarayın mum ihtiyacını karşılayan mumcu kârhânesi (kârhâne-i şem‘gerân).
Kârhâne-i nakkaşân, süsleme sanatçılarının toplu halde bulundukları atölyeler grubu, bir tür iş hanıdır. Nakkaşhânelerde (kârhâne-i nakkaşân) ressamlar, kalem işi yapanlar, musavvir, müzehhip, mücellit gibi kitap bezemecileri, değerli taş yontucuları, işlemeciler, taşçı ustaları, camcılar çalışırdı.
Topkapı Sarayı’nın beslenmesini, Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire Emâneti sağlamaktaydı. Emânete bağlı diğer birimlerden bazıları şunlardır: Saraya alınan koyun ve tavukların kesilip hazırlandığı kasap (kârhâne-i kassâbîn) ve tavuk kârhâneleri (kârhâne-i mâkiyân); Süt ve süt ürünleri üretimi ve tedârikinin yapıldığı yoğurtçu kârhânesi (kârhâne-i mastgerân), sarayın mum ihtiyacını karşılayan mumcu kârhânesi (kârhâne-i şem‘gerân).
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren Hacı Bekir Lokumcusu’nun kuruluş tarihidir?
Seçenekler
A
1720
B
1777
C
1871
D
1876
E
1888
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE ÖNEMLİ İŞLETMELERE ÖRNEKLER
Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren Hacı Bekir Lokumcusu’nun kuruluş tarihi 1777 yılıdır.
1720 yılında gerçekleşen, III. Ahmed’in dört şehzadesinin sünnet düğününün tarihidir. Düğün, 15 gün 15 gece sürmüştür. Düğünle ilgili Surname-i Vehbi adlı minyatürlü el yazmada Levni tarafından yapılan 137 minyatür bulunur. Türk kahvesi çoğunlukla çiğ çekirdek olarak satılıyor, evlerde tavada kavrulduktan sonra el değirmenlerinde çekiliyor ve içiliyordu. 1871 yılında işi babasından devralan Mehmet Efendi, çiğ çekirdek kahveyi özenle kavurup dibekte öğüterek müşterilerine hazır olarak satmaya başlar. Bir süre sonra “Kuru kahveci Mehmet Efendi” lakabıyla anılır. Arnavutluk Prizren’den İstanbul’a gelen Hacı Sadık Bey, Vefa’da, 1876 yılının Eylül ayında boza ürününün dünyadaki ilk resmî ticarethanesi olan Vefa Bozacısı’nı açar. Hacı Abdullah Lokantası’nın asırlık tarihi “ahilik teşkilatı”nın devamı niteliğindedir. Hacı Abdullah Lokantası’nın 1888 yılında başlayan işletmesi ustadan çırağa devralınarak devam etmiştir.
Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren Hacı Bekir Lokumcusu’nun kuruluş tarihi 1777 yılıdır.
1720 yılında gerçekleşen, III. Ahmed’in dört şehzadesinin sünnet düğününün tarihidir. Düğün, 15 gün 15 gece sürmüştür. Düğünle ilgili Surname-i Vehbi adlı minyatürlü el yazmada Levni tarafından yapılan 137 minyatür bulunur. Türk kahvesi çoğunlukla çiğ çekirdek olarak satılıyor, evlerde tavada kavrulduktan sonra el değirmenlerinde çekiliyor ve içiliyordu. 1871 yılında işi babasından devralan Mehmet Efendi, çiğ çekirdek kahveyi özenle kavurup dibekte öğüterek müşterilerine hazır olarak satmaya başlar. Bir süre sonra “Kuru kahveci Mehmet Efendi” lakabıyla anılır. Arnavutluk Prizren’den İstanbul’a gelen Hacı Sadık Bey, Vefa’da, 1876 yılının Eylül ayında boza ürününün dünyadaki ilk resmî ticarethanesi olan Vefa Bozacısı’nı açar. Hacı Abdullah Lokantası’nın asırlık tarihi “ahilik teşkilatı”nın devamı niteliğindedir. Hacı Abdullah Lokantası’nın 1888 yılında başlayan işletmesi ustadan çırağa devralınarak devam etmiştir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi, Edmondo de Amicis tarafından, Türklerin “mukaddes yemeği” olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Pilav
B
Çorba
C
Ekmek
D
Çörek
E
Nukul
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE YİYECEKLER VE İÇECEKLER
Edmondo de Amicis, pilavı; Napolililerin makarnası, Arapların kuskusu ve İspanyolların pucherosu gibi Türklerin “mukaddes yemeği” olarak tanımlamaktadır. Çeşitli dönemlerde Türkiye’de bulunan seyyahların her birinin muhakkak değindiği pilav, Türk mutfağının en gözde yemeğidir. Pilav, zengin Osmanlı sofralarının “baş” yemeğiydi.
Çorba, Osmanlı sofrasının ana yemeklerinden olmasına karşın, Edmondo de Amicis bu yemeği Türklerin mukaddes yemeği olarak tanımlamamıştır. Ekmek, Çörek ve Nukul unlu mamullerdir.
Edmondo de Amicis, pilavı; Napolililerin makarnası, Arapların kuskusu ve İspanyolların pucherosu gibi Türklerin “mukaddes yemeği” olarak tanımlamaktadır. Çeşitli dönemlerde Türkiye’de bulunan seyyahların her birinin muhakkak değindiği pilav, Türk mutfağının en gözde yemeğidir. Pilav, zengin Osmanlı sofralarının “baş” yemeğiydi.
Çorba, Osmanlı sofrasının ana yemeklerinden olmasına karşın, Edmondo de Amicis bu yemeği Türklerin mukaddes yemeği olarak tanımlamamıştır. Ekmek, Çörek ve Nukul unlu mamullerdir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan karışıma verdikleri addır?
Seçenekler
A
Muhallebi
B
Paluze
C
Rikak
D
Kadayıf
E
Zerde
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE YİYECEKLER VE İÇECEKLER
Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan her karışıma muhallebi dedikleri anlaşılmaktadır. Arşiv belgelerinde yalnızca bu isme rastlanmaktadır.
Paluze, su, un ve baldan, başkalarına göre rendelenmiş elmaların şeker ve baharatla karıştırılmasıyla elde ediliyordu. Sarayda, hamurlu tatlıların en önemlisi, kayıtlarda bazen rikak bazen de baklava olarak geçen rikak baklavasıydı. Rikak baklavasının yufkaları sadeyağla kızartılıyor, yeniçerilere sunulanında tatlandırıcı olarak büyük miktarda bal ve çok daha az oranda şeker kullanılıyor ve içine badem katılıyordu. Sarayda yapıldığı tespit edilen diğer hamur tatlısı ise kadayıftır. İlgili kayıtlarda kadayıftan kadayıf-ı hassa olarak bahsedilmesi ve Vâlide Sultan ve Hünkâr için olduğuna vurgu yapılması, bu tatlının sarayda az sayıda kimse tarafından tüketilebildiğini göstermektedir. Zerde, saray halkının tamamının yeme imkânı bulduğu bir nişasta tatlısıydı.
Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan her karışıma muhallebi dedikleri anlaşılmaktadır. Arşiv belgelerinde yalnızca bu isme rastlanmaktadır.
Paluze, su, un ve baldan, başkalarına göre rendelenmiş elmaların şeker ve baharatla karıştırılmasıyla elde ediliyordu. Sarayda, hamurlu tatlıların en önemlisi, kayıtlarda bazen rikak bazen de baklava olarak geçen rikak baklavasıydı. Rikak baklavasının yufkaları sadeyağla kızartılıyor, yeniçerilere sunulanında tatlandırıcı olarak büyük miktarda bal ve çok daha az oranda şeker kullanılıyor ve içine badem katılıyordu. Sarayda yapıldığı tespit edilen diğer hamur tatlısı ise kadayıftır. İlgili kayıtlarda kadayıftan kadayıf-ı hassa olarak bahsedilmesi ve Vâlide Sultan ve Hünkâr için olduğuna vurgu yapılması, bu tatlının sarayda az sayıda kimse tarafından tüketilebildiğini göstermektedir. Zerde, saray halkının tamamının yeme imkânı bulduğu bir nişasta tatlısıydı.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı mutfağında pişen çorbalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bal kabağı çorbası
B
Havuç çorbası
C
Lahana çorbası
D
Şalgam çorbası
E
Taze bakla çorbası
Açıklama:
TÜRK MUTFAK KÜLTÜRÜ, Ünite 3, Osmanlı Dönemi Türk Mutfak Kültürü, OSMANLI DÖNEMİNDE YİYECEKLER VE İÇECEKLER
Osmanlı sofrasının ana yemeklerinden olan çorbanın geçmişi çok eskilere, Orta Asya’da yaşayan konar göçerlere kadar uzanmaktadır. Osmanlı mutfağında pişen çorbaların malzeme zenginliği ve çeşitliliği tek başına bir çorbalar kitabını dolduracak kadar çoktur. Sebze çorbaları: Havuç çorbası, lahana çorbası, şalgam çorbası, taze bakla çorbası (Yerasimos, 2007: 59, 60)
Cumhuriyet döneminde basılan yemek kitaplarındaki tarifleri 19. yüzyıl Osmanlı yemek kitapları ile karşılaştırdığımızda birkaç önemli nokta öne çıkmaktadır. 19. yüzyılda henüz tanınmaya başlanan bazı malzemelerin kullanımı 20. yüzyılda artık tamamen yaygınlaşmıştır. Amerikan kökenli domates, kırmızı ve yeşilbiber, mısır, patates, fasulye çeşitleri, bal kabağı ve sakız kabağı 20. yüzyılda artık Türk mutfağının temel malzemeleri arasında bulunmaktadır.
Osmanlı sofrasının ana yemeklerinden olan çorbanın geçmişi çok eskilere, Orta Asya’da yaşayan konar göçerlere kadar uzanmaktadır. Osmanlı mutfağında pişen çorbaların malzeme zenginliği ve çeşitliliği tek başına bir çorbalar kitabını dolduracak kadar çoktur. Sebze çorbaları: Havuç çorbası, lahana çorbası, şalgam çorbası, taze bakla çorbası (Yerasimos, 2007: 59, 60)
Cumhuriyet döneminde basılan yemek kitaplarındaki tarifleri 19. yüzyıl Osmanlı yemek kitapları ile karşılaştırdığımızda birkaç önemli nokta öne çıkmaktadır. 19. yüzyılda henüz tanınmaya başlanan bazı malzemelerin kullanımı 20. yüzyılda artık tamamen yaygınlaşmıştır. Amerikan kökenli domates, kırmızı ve yeşilbiber, mısır, patates, fasulye çeşitleri, bal kabağı ve sakız kabağı 20. yüzyılda artık Türk mutfağının temel malzemeleri arasında bulunmaktadır.
Soru 80
Yaklaşık 1604'te hazırlanan listeye göre sultanın mutfağı için saf ve lezzetli kesim hayvanları nereden getiriliyordu?
Seçenekler
A
Mısır
B
Girit
C
Boğdan
D
İtalya
E
Eflak
Açıklama:
Yaklaşık 1604’te hazırlanan ayrıntılı bir liste, Osmanlı Imparatorluğu'nun ulaşabildiği bölgeleri ve ticaret üzerindeki etkilerini göstermektedir. Bol miktarda hurma, hem fırın hem de tencerede pişen yemeklerde kullanılmak üzere kuru erik Mısır’dan; bal ve şerbetler Eflak, Boğdan ve Erdel’den; sultanın mutfağı için saf ve lezzetli kesim hayvanları Girit’ten; bol miktarlarda kullanılan yağ, valiler tarafından sarayın istediği miktarda Yunanistan’ın Mora bölgesinden, padişahın mutfağı için gerekli kokusuz yağ Girit’ten; tereyağı Boğdan’dan, peynir İtalya’dan getiriliyordu. Doğru cevap B'dir.
Soru 81
Gıda maddelerinin temininden fertlerin doyurulmasına kadar yapılan tüm faaliyetleri kapsayan günümüzde daha çok tedarik anlamı ortaya çıkan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İaşe
B
Sanat-ı tabhı
C
Matbah-ı Amire
D
İdare
E
İbate
Açıklama:
Iaşe teriminin anlamı, gıda maddelerinin temininden fertlerin doyurulmasına kadar
yapılan tüm faaliyetleri kapsasa da günümüzde daha çok terimin tedarik anlamı öne çıkmıştır.
yapılan tüm faaliyetleri kapsasa da günümüzde daha çok terimin tedarik anlamı öne çıkmıştır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mutfağında kullanılan Avrupa porselenlerini tanımlamada kullanılan terimdir?
Seçenekler
A
Fagfuri
B
Saksonyakari
C
Murassa
D
Kumkuma
E
Yayuk
Açıklama:
Bunlardan Çin porselenleri fagfur/fagfuri ya da mertebani, Iznik seramikleri için ya da Iznik, metal olanlar altun/sim, mücevherli olanlar murassa, Avrupa porselenleri Saksonyakari/Beçkari isimleriyle birbirlerinden ayrılmışlardır. Kumkuma, yayuk, yekmürdi gibi bazı kap türlerinin biçimleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genellikle yemek kültürüne uygun formlar olduğu düşünülmektedir.
Soru 83
- Divanda kullanılan porselen tabaklardan sorumlu olmak
- Enderun ve ikinci avludaki mutfaklardan sorumlu olmak
- Padişah yemek yemeden önce yemeğinden kontrol için tatmak
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sarayın ihiyerarşi ik düzenlemesiinde üçüncü sırada yer alan Kiilerciibaş ı, enderun ve iikiincii avludakii mutfaklar iile kiilerleriin, kiiler koğuş u iiçoğlanların ve Saray’ın dış te şkiilatına bağlı tüm mutfak görevliileriiniin amiiriiydii. Diiğer taraftan padişi ahın yemeğiiniin pişii iriilmesi iile iilgiilenmek, sofrasını kurarak yemesiine nezaret etmek; reçel, ş urup, şerbet, macun ve tatlı türü yiiyecekleriinii hazırlatmak; turş u, baharat vs. muhafaza etmek, padişah yemek yemeden önce yemeğiinden kontrol iiçiin tatmak kiilerciibaşının görevleriyiidii.Serçin ise aynı zamanda padiiş ahın sofrasında ve elçii kabulleriinde Diivan’da kullanılan porselen yemek takımlarından sorumluydu. Doğru cevap A'dır.
Soru 84
Salata, kızartma türleri ve pilaki yapımında Osmanlı mutfağında zeytinyağının kullanılmaya başlandığı yüzyıl aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
17
B
18
C
16
D
19
E
15
Açıklama:
19. yüzyılda salata, kızartma türleri, pilaki, deniz ürünlerinden yapılan yemekler ve dolma pişirilirken zeytinyağı tercih edilmiştir.
Soru 85
Sarayda ve çevresinde alafranga mutfak düzenine hangi padişah döneminde ilgi duyulmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
Kanunî Sultan Süleyman
B
II. Mustafa
C
II. Mahmud
D
Fatih Sultan Mehmed
E
III. Selim
Açıklama:
II. Mahmud döneminde sarayda ve saray çevresinde “alafranga” mutfak ve sofra düzenine ilgi duyulmaya başlanmıştır.
Soru 86
Osmanlı mutfağında kavata adıyla bilinen tüketim maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bamya
B
Domates
C
Salatalık
D
Şeker
E
Karnabahar
Açıklama:
17. yüzyılın sonuna doğru ise saray, Amerika menşeli domatesle tanışmıştır. Osmanlıların kavata dedikleri bu madde, sözlüklerde bir çeşit yeşil ve acımsı domates olarak tanımlanmaktadır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mutfağında 19. yüzyılda yemek pişirme teknikleri açısından gelişen en önemli değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Salçanın kullanılmaya başlanması
B
Izgarada pişirme
C
Tencerede pişirme
D
Kavurma yöntemi
E
Haşlama yöntemi
Açıklama:
Osmanlı mutfağında genel olarak haşlama, kavurma, ızgarada pişirme, tencerede pişirme yöntemi kullanılmaktadır. Yemek pişirme teknikleri açısından belki en önemli değişiklik; sade yağın yanında zeytinyağının ve yemek yapım sürecini kolaylaştıran ve kısaltan salçanın kullanılmaya başlanmasıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 88
Osmanlı mutfağında saray halkının tamamının yiyebildiği nişasta tatlısına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zirişk
B
Gure
C
Rişte
D
Kendene
E
Zerde
Açıklama:
Zerde, saray halkının tamamının yeme imkânı buldugu bir nişasta tatlısıdır.
Soru 89
1777 Yılında kurulmuş olan ve hala İstanbul'da faaliyetini sürdürmekte olan şekercinin kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah
B
Hacı Salih
C
Hacı Sadık Bey
D
Mehmet Efendi
E
Ali Muhiddin Hacı Bekir
Açıklama:
1777 Yılında kurulmuş olan ve hala İstanbulda faaliyetini sürdürmekte olan şekercinin kurucusu Ali Muhiddin Hacı Bekir'dir.
Soru 90
Alafranga mutfak ve sofra düzenine ilgi duyulmaya başlanmasıyla aşağıdaki padişahlardan hangisi saltanatının son yılında Matbah-ı Amire'den Hüseyin adlı bir aşçıyı Viyana'ya aşçılık eğitimi almak için göndermiştir?
Seçenekler
A
I. Murad
B
Fatih Sultan Mehmet
C
II. Mahmud
D
II. Mustafa
E
Kanuni Sultan Süleyman
Açıklama:
II. Mahmud döneminde sarayda ve saray çevresinde alafranga mutfak ve sofra düzenine ilgi duyulmaya başlanmıştır. Saltanatının son yılında Matbah-ı Amire’den Hüseyin adlı bir aşçı Viyana’ya aşçılık eğitimi almak için gönderilmiş ve bir yıl orada kalmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 91
Osmanlı'da Zahire Nezareti ne zaman oluşmuştur?
Seçenekler
A
17. yüzyıl sonu
B
18. yüzyıl sonu
C
19. yüzyıl sonu
D
16. yüzyıl sonu
E
17. yüzyıl ortası
Açıklama:
Ayrı bir şekilde şehrin iaşesiyle görevli bakanlığın, yani Zahire Nezareti’nin oluşması ise ancak 18. yüzyıl sonunda gerçekleşmiştir.
Soru 92
Osmanlı'da ana yemekte en çok tüketilen yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çorba
B
Balık
C
Pilav
D
Turşu
E
Fodula
Açıklama:
Pilav, zengin Osmanlı sofralarının “ana” yemeğiydi ve çoğunlukla sade ya da etli pilav şeklinde tüketiliyordu.
Soru 93
Sarayda özellikle nevruzda karılmaya başlanan ve ilk geceye öd denen yiyecek maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhallebi
B
Boza
C
Macun
D
Şerbet
E
Keşkek
Açıklama:
Nevruzda karılmaya başlanan ve ilk geceye öd denen yiyecek maddesi macundur.
Soru 94
Aşağıdaki yerlerden hangisinin fethi saray beslenme tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur?
Seçenekler
A
Eflak
B
Boğdan
C
Kıbrıs
D
Mısır
E
Kefe
Açıklama:
Fatih devrinde Eflak ve Boğdan'ın fethiyle Transilvanya'nın kaliteli koyun eti ve balı, Kefe'nin alınmasıyla da fazlaca rağbet gören Kefe yağı sarayın tüketim listelerinde ön sıralarda yer almaya başladı. 16. yüzyılın başlarında kuru meyveleriyle ünlü Şam ile pirinç, şeker, mercimek, nohut, şehriye, çeşitli içecekler ve özellikle de baharatın bol olduğu Mısır'ın fethi, saray beslenme tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisinin fethi saraya daha bol şeker gelmesini sağlamıştır?
Seçenekler
A
Medine
B
Kefe
C
Kıbrıs
D
Eflak
E
Sakız adası
Açıklama:
1571’de Kıbrıs’ın fethi, Osmanlı topraklarında sınırlı üretime sahip olan şekerin saraya daha bol gelmesini sağlamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi eski İstanbul'dan kalan ve günümüzde de hala devam eden en özgün olan seyyar satıcılardandır?
Seçenekler
A
Lokmacı
B
Kayıkta balık tava satanlar
C
Gözlemeci
D
Seyyar kuskusçu
E
Kağıt helvacı
Açıklama:
Eski İstanbul’da bir çeşit yiyecek maddesi yapıp satan çörekçi, börekçi, simitçi, kağıt helvacı, poğaçacı, lokmacı, gözlemeci, lokum ve şekerlemeci, her türlü helvacı, kelle-paçacı, seyyar kuskusçu, köfteci, kokoreççi vb. arasında en özgün olanı, günümüzde de hala devam eden kayıkta balık tava satan seyyar satıcılardı.
Soru 97
- 1873 Viyana Fuarı
- 1897 Brüksel Fuarı
- 1906 Fransa Fuarı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
- 1873 Viyana Fuarı, Gümüş Madalya
- 1888 Almanya-Köln Fuarı, Gümüş Madalya
- 1897 Brüksel Fuarı, Altın Madalya
- 1906 Fransa Fuarı, Altın Madalya
- 1939 New York Fuarı, Başarı Ödülü kazanılmıştır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin en eski firması olarak kurulduğu tarihi yerinde (asırlarca) faaliyetini sürdürmektedir?
Seçenekler
A
Vefa Bozacısı
B
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
C
Hacı Abdullah Lokantası
D
Hacı Salih Lokantası
E
Hacı Bekir Lokumcusu
Açıklama:
Hacı Bekir Lokumcusu 1777 yılında kurulmuş ve Türkiye'nin en eski firması olarak kurulduğu tarihi yerinde (asırlarca) faaliyetini sürdürmektedir.
Soru 99
Maltalı ressam Preziosi fırçasıyla resmedilmiş, aslı Fransa'nın Louvre Müzesi'nde olan 43x58 cm ölçüsündeki suluboya resimde belgelenen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah
B
Mehmed Efendi
C
Hacı Bekir
D
Hacı Salih
E
Sadık Efendi
Açıklama:
Maltalı ressam Preziosi fırçasıyla resmedilmiş şekerci Bekir Efendi, 43x58 cm ölçüsündeki suluboya resmi (aslı Louvre Müzesnde) zamanın yaşamını ve Hacı Bekir’i belgelemiştir (Resmin litografik reprodüksiyonu 214 numara ile Topkapı Sarayı’ndadır). Doğru cevap C'dir.
Soru 100
On gözden oluşan saray mutfaklarında onuncu mutfağın fonksiyonu neydi?
Seçenekler
A
Tek kişilik çeşitli yemeklerin hazırlandığı padişah mutfağı
B
Çeşitli tatlı, reçel ve şerbetlerin hazırlandığı helvahane
C
12 usta aşçının elçi kabulleri için yemek yaptığı mutfak
D
Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarının bulunduğu yer
E
Divan-ı hümayuna hizmet verenler için yemek yapılan mutfak
Açıklama:
On gözden oluşan saray mutfaklarında ilk mutfak sultana aitti. Padişah mutfağında tek kişilik ve çok çeşitli yemek hazırlanırdı. Serçini de denilen başaşçı 12 usta aşçı ile birlikte padişahın yemeğini hazırlardı. Serçini aynı zamanda padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumluydu. Padişahın mutfağını valide sultan ve padişahın kızları, padişahın kadınları, kapı ağası, divan-ı hümayun, enderundaki akhadımlar ve içoğlanlar, alt tabakadaki saray memurları, cariyeler ve hizmetçi kadınlar, divan-ı hümayuna hizmet verenler için çalışan mutfaklar izlerdi. Onuncu mutfak, çeşitli tatlı, reçel ve şerbetlerin hazırlandığı helvahane idi.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıla ait temel pişirme tekniklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kebap
B
Kızartma
C
Külbastı
D
Yahni
E
Haşlama
Açıklama:
Bir kısmı önceden de bilinen, bir kısmı ise yeni veya farklılaşmış olan pişirme tekniklerinin yaygınlaşması 19. yüzyıla ait bir gelişmedir. Bu yüzyılda dört temel pişirme tekniğinden söz edilebilir: kebap, yahni, külbastı ve kızartma.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi saray mutfaklarındaki tüm aşçıların başında bulunan aşçıbaşı anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Ser-helvacıyân
B
Üstâd
C
Sertabbâhîn
D
Şâkird
E
Halîfe
Açıklama:
Mutfaklarda çalışan aşçılar, usta (üstâd), kalfa (halîfe) ve çırak (şâkird) olarak üç sınıftan oluşurdu. Şâkirdler de kendi içinde bölüklere ayrılmışlardı ve her bölüğün başında bir bölükbaşı bulunurdu. Bütün aşçıların başında ise aynı zamanda emânetin tüm personeline nezaret eden aşçıbaşı (sertabbâhîn) bulunuyordu. Helvacıların idaresinden sorumlu kişiye ise helvacıbaşı (ser-helvacıyân) deniliyordu.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Hacı Abdullah Lokantasını Osmanlı’dan günümüze hâlen faaliyet gösteren işletmelerden ayıran bir özelliktir?
Seçenekler
A
Ülkeleri adına İstanbul’u ziyaret eden resmî ve özel heyetleri ağırlaması
B
Satışa sunduğu üründe farklı bir yöntem kullanması ve bir standart getirmiş olması
C
Mısır’a götürülen usta ve personel ile Kahire ve İskenderiye şubeleri kurulması
D
Zamanın yaşam tarzını belgeleyen roman ve yazılarında yer almış olması
E
Yaptıkları işten dolayı kullanılan lakabı 1934 te soyadı olarak almaları
Açıklama:
Hacı Abdullah Lokantası’nın asırlık tarihi bulunmaktadır. Hacı Abdullah Lokantası’nın 1888 yılında başlayan işletmesi ustadan çırağa devralınarak devam etmiştir. Ülkeleri adına İstanbul’u ziyaret eden resmî ve özel heyetler, ayrıca yerli konuklar da “Abdullah Efendi”de ağırlanırdı. B seçeneğinde verilen bilgi Vefa Bozacısı, C ve D seçeneklerinde verilen bilgiler Hacı Bekir Lokumcusu, son olarak da E seçeneğinde verilen bilgi Kuru Kahveci Mehmet Efendi ile ilgilidir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi İstanbul’da iki asırdan bu yana aynı hizmeti veren tek dükkândır?
Seçenekler
A
Hacı Abdullah Lokantası
B
Hacı Salih Lokantası
C
Vefa Bozacısı
D
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
E
Hacı Bekir Lokumcusu
Açıklama:
Ali Muhiddin Hacı Bekir, 1777 yılında kurulmuş ve hâlâ faaliyetini sürdüren İstanbul’daki bir şekercidir. Bahçekapı’da açtığı küçük şekerci dükkânında lokum, akide vb. şekerlemeleri bizzat imal edip satan şekerci Hacı Bekir Efendi’nin açtığı ilk dükkân, günümüzde Ali Muhiddin Hacı Bekir Şekercilik A.Ş.’nin Bahçekapı’daki satış yeri olup İstanbul’da iki asırdan bu yana aynı hizmeti gören tek dükkândır.
Soru 105
I Kuru Kahveci Mehmet Efendi
II Hacı Abdullah Lokantası
III Hacı Bekir Lokumcusu
IV Vefa Bozacısı
Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren işletmelerden hangisi ya da hangileri yurtdışına açılan işletmelerden değildir?
II Hacı Abdullah Lokantası
III Hacı Bekir Lokumcusu
IV Vefa Bozacısı
Osmanlı döneminde kurulan ve günümüzde hâlen faaliyet gösteren işletmelerden hangisi ya da hangileri yurtdışına açılan işletmelerden değildir?
Seçenekler
A
Sadece IV
B
II ve III
C
III ve IV
D
II ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Hacı Bekir Lokumcusu yurtdışında çeşitli fuarlara iştirak edip başarılar kazanmıştır. Kuru Kahveci Mehmet Efendi işletmesi de yurtdışında başarılar elde etmiştir. Mehmet Efendi’nin vefatından sonra ailenin en büyüğü Hasan Selahattin (1897-1944) yurt dışının önemini kavrayarak uluslararası etkinliklere katılmaya karar vermiştir. Böylece Türk kahvesini yurt içine olduğu kadar yurt dışına da pazarlayarak tanıtmaya başlamıştır. Hacı Abdullah Lokantası ve Vefa Bozacısı yurtdışında faaliyet göstermemişlerdir.
Soru 106
Osmanlılar hangi et türünü çok tercih etmezlerdi?
Seçenekler
A
Koyun
B
Av eti
C
Tavuk
D
Kuzu
E
Kanatlılar
Açıklama:
Et, Osmanlı yemek kültürünün temel ögesidir. Osmanlı mutfağında et denilince kuzu ve koyun eti anlaşılırdı. Koyun, kuzu, tavuk ve diğer kanatlıların hem kebabı hem de yahnisi yapılır, özellikle tören ve şenlik günlerinde çevirmesi yapılır ve misafirlere sunulurdu. Osmanlılar dinen yasak olan domuz etini yemez, av etlerinden de pek hoşlanmazlardı.
Soru 107
I Has un
II Harcî un
III Fodula
IV Meyane
Sarayda yapılan has ekmekte yukarda verilen hangi un ya da unlar kullanılmaktaydı?
II Harcî un
III Fodula
IV Meyane
Sarayda yapılan has ekmekte yukarda verilen hangi un ya da unlar kullanılmaktaydı?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
II ve IV
E
Sadece I
Açıklama:
Saray ekmekleri iki çeşit undan yapılıyordu. Biri iyi kalite olan ve Bursa çevresinin buğdayından elde edilen has un, diğeri ise büyük miktarı Balkanlar’dan getirilen buğdaydan çıkan fodula unudur. Fodula unu da kendi içinde meyâne (orta kalite) ve harcî (düşük kalite) olmak üzere ikiye ayrılmaktaydı. Bu unlardan, has ve harcî ekmek yapılıyordu. Has ekmeğin yapımında has ve meyâne unu, diğerinde ise harcî un kullanılıyordu.
Soru 108
Saray mutfaklarında yapılan ve vazgeçilmez olan yiyeceklerden olan rikak nedir?
Seçenekler
A
Reçel
B
Helva
C
Macun
D
Baklava
E
Kadayıf
Açıklama:
Sarayda, mutfak ve fırınlarda yapılan şekerli yemek ve unlular dışında, baklava, helva, reçel, rub (marmelat) ve macun türünden çeşitli tatlılar imal ediliyordu. Burada üretilen hamurlu tatlıların en önemlisi, kayıtlarda bazen rikak bazen de baklava olarak geçen rikak baklavasıydı. İftar ve bayram sofralarında, ulufe ödemelerinin yapıldığı günde ve Ramazan ayının on beşinde Hırka-i Şerîf ziyaretinin ardından yeniçerilere de dağıtılmaktaydı.
Soru 109
Osmanlı Döneminde tariflerin başında geçen sanat-ı tabhı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğrama sanatı
B
Süsleme sanatı
C
Pişirme sanatı
D
Yeme sanatı
E
Satın alma sanatı
Açıklama:
Osmanlı dönemi kaynaklarında da benzer ifadelerin yer alışı; özelikle tarierin “sanat-ı tabhı”, yani pişirme sanatı gibi ifadelerle başlıyor olması o dönemde mesleğin ne derece değerli olduğunu gözler önüne sermektedir
Soru 110
Osmanlı'da saray mutfağının gıda tedarikinden sorumlu birinci derece sadrazamın vekili aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçoğlanları
B
Karcıbaşı
C
Kadı
D
Arpa emini
E
Kaimmakam
Açıklama:
Osmanlı’da geniş ve etkin bir organizasyon gerektiren başkentin gıda tedariğinden birinci derecede sadrazam sorumluydu. Fakat sorumlu olduğu meselelerin fazlalığı sebebiyle kendisi bu görevini vekiline devretmişti. Vekili, yani kaimmakam, iaşe işlerinde kadı ve arpa emininden yardımlar almaktaydı.
Soru 111
17. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğunda bal hangi bölgeden tedarik edilmektedir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Boğdan
C
Girit
D
İtalya
E
Arabistan
Açıklama:
Bol miktarda hurma, hem fırın, hem de tencerede pişen yemeklerde kullanılmak üzere kuru erik Mısır’dan; bal ve şerbetler Eâk, Boğdan ve Erdel’den
Soru 112
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemeklerin pişirdiği mutfaklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Helvâhane
B
Matbah-ı Amire
C
Bâb’üs Saade
D
Kumkuma
E
Kuşhane mutfağı
Açıklama:
Topkapı Sarayı’nın inşa edildiği Fatih devrinden itibaren yemekler Matbah-ı Amire adı verilen mutfaklarda pişirilmekteydi.
Soru 113
Padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından da sorumlu kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tablakar
B
Serçini
C
Gülabdan
D
Murassa
E
Mertebani
Açıklama:
Serçini aynı zamanda padişahın sofrasında ve elçi kabullerinde Divan’da kullanılan porselen yemek takımlarından
da sorumluydu
da sorumluydu
Soru 114
Osmanlı mutfaklarında kullanılan kuze aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Su testisi
B
Kavanoz
C
Çorba tası
D
Tava
E
Yemek kaşığı
Açıklama:
Tabak, kâse, üsküre, çanak, bardak, yatuk, badye, kuze (su testisi), ibrik, leğen, buhurdan, gülabdan, yekmürdi, matara, kavanoz, sürahi, fincan, fincan tabağı, ayaklı çanak, anberdan, memekten (tuzluk), iftar tabağı, çay ibriği, kumkuma, zemzemiye, tatlı tabağı, meyveden, çorba tası, tabe, (tava), yayuk, yemek kaşığı, hoşaf kâsesi, şerbet kasesi, hoşab üsküresi, şerbet fincanı.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi Saray halkının tamamının beslenmesinde öne çıkan beş aktörden biri değildir?
Seçenekler
A
Buğday
B
Et
C
Pirinç
D
Şeker
E
Mısır
Açıklama:
Saray halkının tamamının beslenmesinde beş aktör öne çıkmaktadır: Buğday/un, et, pirinç, sadeyağ ve şeker.
Soru 116
Sarayda yemeklerin hemen tamamına yakın kısmında kullanılan yağ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sadeyağ
B
Zeytinyağı
C
Bitkisel yağ
D
Margarin
E
Susam yağı
Açıklama:
Saraya zeytinyağı, susam yağı gibi yağlar da alınmakla birlikte, yemek yapımında bitkisel yağlar tercih edilmez, yemeklerin hemen tamamında, tereyağının eritilerek tortusu
alınmış kısmı olan sadeyağ kullanılırdı.
alınmış kısmı olan sadeyağ kullanılırdı.
Soru 117
Osmanlı mutfağında pişirilen bozca çorba hangi çorba grubunun içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yoğurt ve süt çorbaları
B
Tahıllı, bakliyatlı ve hamurlu çorbalar
C
Sebze çorbaları
D
Tavuk çorbaları
E
Et ve sakatat çorbaları:
Açıklama:
Yoğurt ve süt çorbaları: Akçorba, bozca çorba, ayran çorbası, düğün çorbası
Soru 118
Saraya Mısırdan getirilen şerbet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Limon suyu
B
Hummâs
C
Anberbaris
D
Ribas
E
Nar
Açıklama:
Saraya taşradan getirtilen şerbetler ise; Mısır’ın hummâs*, Şam’ın ribâs, Bursa’nın nar, Yanbolu’nun anberbaris (kadın tuzluğu, berberis vulgaris) şerbetleri ile Edirne’den gelen kırmızı gül ve gül ile limon şerbetleriydi.
Ünite 4
Soru 1
Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) kitabı kaç yılında yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1919
B
1921
C
1925
D
1930
E
1932
Açıklama:
Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) kitabı 1921 yılında yayınlanmıştır.
Soru 2
Kız sanayi mektepleri kaç yılında açılmıştır?
Seçenekler
A
1865
B
1870
C
1875
D
1890
E
1920
Açıklama:
Kız sanayi mektepleri 1865 yılında açılmıştır
Soru 3
Fırında kızartma işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ragu
B
Breze
C
Roti
D
Graten
E
Konsome
Açıklama:
Fırında kızartma işlemine Roti adı verilir.
Soru 4
Alafranga yani masada çatal, bıçak eşliğinde yemek yeme şekli hangi Osmanlı sultanı zamanında başlamıştır?
Seçenekler
A
II. Mahmut
B
I. Selim
C
III. Murat
D
I. Ahmet
E
II. Süleyman
Açıklama:
Alafranga; yani masada çatal, bıçak eşliğinde yemek yeme şekli sultan II. Mahmut zamanında başlamıştır.
Soru 5
Domates, yeşil biber, patates gibi malzemeler Türk mutfağında kaçıncı yüzyılda tamanen yaygınlaşmıştır?
Seçenekler
A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde basılan yemek kitaplarındaki tarieri 19. yüzyıl Osmanlı yemek
kitapları ile karşılaştırdığımızda birkaç önemli nokta öne çıkmaktadır. 19. yüzyılda henüz
tanınmaya başlanan bazı malzemelerin kullanımı 20. yüzyılda artık tamamen yaygınlaşmıştır.
kitapları ile karşılaştırdığımızda birkaç önemli nokta öne çıkmaktadır. 19. yüzyılda henüz
tanınmaya başlanan bazı malzemelerin kullanımı 20. yüzyılda artık tamamen yaygınlaşmıştır.
Soru 6
Türk mutfağı kültüründe alagranga sofra düzeni aşağıdakilerden hangi yüzyıl ile görülmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
19. yy sonları
B
18. yy
C
17. yy sonları
D
17. yy başları
E
16. yy sonları
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde kent merkezli Türk mutfak kültüründe 19. yüzyılın sonlarında yaygınlaşmaya başlayan alafranga sofra düzeni ve adabı ile birlikte yeni yemek teknikleri ve malzemelerinin mutfakta kullanımı hız kazanmıştır.
Soru 7
Cumhuriyet Dönemi Kız Enstitülerinde aşağıdakilerden hangisi ders olarak okutulmuştur?
Seçenekler
A
Satış teknikleri
B
Girişimcilik
C
Sofra tanzimi ve adabı
D
Halkla ilişkiler
E
İstatistik
Açıklama:
Bu enstitülerde modern, sıhhi, bilimsel ve iktisatlı zaman kullanımını öngören yemek pişirme, mutfak organizasyonu ve sofra tanzim ve adabı dersleri öğretilmiştir.
Soru 8
Ekrem Muhittin Yeğen'in kitabı 1960 'lardan sonra Türk mutfağına aşağıdakilerden hangisini katmıştır?
Seçenekler
A
Kuru fasulye
B
Tereyağ
C
Köfte
D
Margarin
E
Baklava
Açıklama:
Yeğen’in kitabı 1960’lerden sonra Türk mutfağında kullanımı yaygınlaşan margarin ve salça gibi malzemeleri içermesi açısından önemlidir. Kitabın geç baskılarında sana, vita gibi margarin yağları, Ta- mek salçası kullanımı tariflerde özellikle kullanılması önerilen malzemelerdir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi zaman içerisinde kent merkezli gelişen Türk mutfağındaki alafranga moda sonrası Türk mutfağına eklenen yemeklerden biridir?
Seçenekler
A
Ispanak
B
Kabak ograten
C
Bamya
D
Fasulye
E
Bezelye
Açıklama:
Kent merkezli olarak gelişen Türk mutfağındaki alafranga moda sonraki yıllarda da devam etmiştir. Zaman içinde patates püresi, kabak ograten, salçalı biftek, ekler, pasta ve kek gibi alafranga yemek ve tatlılar kabul görerek Türk mutfak kültürüne eklenmiştir.
Soru 10
Aşağıdaki hangi dönemde Anadolu,Türk mutfağının hayat bulduğu yer olmuştur?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Karahanlılar
C
Selçuklular
D
Germiyanoğulları
E
Eretna Beyliği
Açıklama:
Selçuklular döneminden itibaren Anadolu, Türk mutfağının hayat bulduğu yer olmuştur.
Soru 11
Avrupai usulde masada çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli ilk kimin döneminde başlamıştır?
Seçenekler
A
Yavuz Sultan Selim
B
Fatih Sultan Mehmet
C
Abdülhamit
D
Kanuni Sultan Süleyman
E
II. Mahmut
Açıklama:
“Alafranga” yani Avrupai usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli Sultan II. Mahmut (1808-1839) döneminde tanınmaya başlanmıştır.
Soru 12
Türk mutfak kültüründe alafranga sofra düzenine ne zaman geçilmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
19.yüzyıl sonlarında
B
18.yüzyıl sonlarında
C
17.yüzyıl sonlarında
D
16.yüzyıl sonlarında
E
15.yüzyıl sonlarında
Açıklama:
Türk mutfak kültüründe 19.yüzyılın sonlarında alafranga sofra düzeni ve adabı yaygınlaşmaya başlamıştır.
Soru 13
İlk baskısı 1933 yılında yapılan "Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek" kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekrem Muhittin Yeğen
B
Gönül Candaş
C
Necip Ertürk
D
Fahriye Nedim
E
Leman Cılızoğlu
Açıklama:
İlk baskısı 1933 yılında yapılan Fahriye
Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek kitabıdır.
Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek kitabıdır.
Soru 14
Tüketimine 19. yüzyılda başlanılan ve kahvaltının ayrı bir öğün olmasına neden olan ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kahve
B
Ayran
C
Süt
D
Kola
E
Çay
Açıklama:
Tüketimi 19. yüzyılın sonlarında başlayan çay, kahvaltının ayrı bir öğün olarak belirlenmesine ve Rize’de çay ziraatının başlamasına paralel olarak 1940 sonrası Türkiye’de en yaygın tüketilen sıcak içecek haline gelmiştir.
Soru 15
Aşağıdaki İstanbul semtlerinin hangisinde açılan restoranlar dışarıda yemek yeme kültürüne katkı sağlamıştır?
Seçenekler
A
Pera ve Galata
B
Moda ve Nişantası
C
Beylikdüzü ve Kadıköy
D
Moda ve Galata
E
Pera ve Kadıköy
Açıklama:
19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren özellikle İstanbul’un Avrupai semtleri Pera ve Galata’da açılan otel restoranları ve lokantalar dışarıda yemek yeme kültürü ve alışkanlığını İstanbul’un seçkin zümresine tanıttı.
Soru 16
Sanayileşme sürecinde aşağıdakilerden hangisi gıda sektöründe ilk olarak modern tesislerde üretilmiştir?
Seçenekler
A
Kola
B
Ekmek
C
Bira
D
Yoğurt
E
Süt
Açıklama:
Türkiye için sanayileşme süreci Cumhuriyet’in kuruluşundan yani 1923’ten sonra gıda sektörü ile başlamıştır. Bu yıllarda kurulan ilk modern tesislerde şeker, un ve bira üretilmiştir
Soru 17
1950'li yıllarda Türk halkının beslenme alışkanlığının değişimine neden olan faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Medya
B
Televizyon
C
Tesisler
D
Kitaplar
E
Ulaşım
Açıklama:
1950’ler sonrası ulaşım sektöründeki gelişmeler de Türk halkının beslenme alışkanlıklarında değişime etki etmiştir.
Soru 18
1950 yıllardan sonra geleneksel yağlar olan kuyruk ve tereyağının yerini aşağıdakilerden hangisi almıştır?
Seçenekler
A
Zeytinyağı
B
Margarin
C
Kanola Yağı
D
Soya Yağı
E
Fındık Yağı
Açıklama:
Örneğin mısırözü ve ayçiçeği yağları ve de margarin geleneksel yağlar olan kuyruk yağı ve tereyağın yerini almıştır.
Soru 19
Alaturka ve Alafranga Yemek kitabının yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Ekrem Muhittin
B
Fahriye Nedim
C
Mehmet Reşat
D
Necip Ertürk
E
Leman Cılızoğlu Eryılmaz
Açıklama:
Alaturka ve Alafranga Yemek kitabının yazarı Ekrem muhittin Yeğendir.
Soru 20
Duru et suyuna yapılan çorbalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Konsome
B
Ravyoli
C
Risotto
D
Minestrone
E
Graten
Açıklama:
Duru et suyuna yapılan çorbalara Konsome denir.
Soru 21
Gatonun diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pasta
B
Tatlı
C
Meze
D
Sıcak yemek
E
Çikolata
Açıklama:
Gatonun diğer adı pastadır.
Soru 22
Ülkemizde ilk süt fabrikası ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1952
C
1957
D
1963
E
1970
Açıklama:
Ülkemizde ilk süt fabrikası 1957 yılında kurulmuştur. (AOÇ-Atatürk Orman Çiftliği)
Soru 23
Türkiye'de ilk çay fabrikası hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1947
B
1950
C
1952
D
1960
E
1972
Açıklama:
İlk çay fabrikası 1947 yılında kurulmuştur.
Soru 24
Cumhuriyet döneminde alaturka mutfak anlayışından alafranga mutfak anlayışına geçiş süreci nasıl oluşmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Yemek kitaplarının basımı ile
B
Aşçılık kursları ile
C
Radyo yayını ile
D
Televizyon yayını ile
E
Gazete köşeleri ile
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında İstanbul’da yayınlanan yemek kitapları Osmanlı döneminin sonlarından itibaren İstanbul mutfağını etkilemeye başlayan Batı kökenli alafranga mutfak kültürünün izlerini taşımaktadır. Yemek kitaplarındaki geleneksel mutfak (alaturka) ve modern (alafranga) mutfak ikilemi Cumhuriyet döneminden günümüze kadar basılan yemek kitaplarında açıkça gözlemlenmektedir.
Soru 25
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) kitabı aşağıdakilerden hangisini amaçlamamaktadır?
Seçenekler
A
Mutfak ve sofra düzenini öğretmeyi
B
Temel gıda bilgilerini öğretmeyi
C
Mutfak aletlerini öğretmeyi
D
Yemek tariflerini öğretmeyi
E
Bilimsel ve sistematik bilgiler öğretmeyi
Açıklama:
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) isminden de anlaşıldığı gibi bilimsel ve sistematik bilgilere dayanan asri bir mutfak kavramını yansıtan erken örneklerden birini oluşturmaktadır. Bir tarif kitabından çok mutfak ve sofra düzenini, temel gıda bilgilerini geleceğin ev hanımlarına anlatan bu kitap kuzine, terazi ve et kıyma makinesi gibi modern mutfak aletlerini de tanıtmaktadır.
Soru 26
Hangi ikisi Cumhuriyet döneminde Latin alfabesi ile basılan yemek kitapları arasında en çok satanlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) - Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı
B
Ekrem Muhittin Yeğen’in Alaturka-Alafranga Yemek Öğretimi Kitabı - Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı
C
Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı - Ekrem Muhittin Yeğen’in Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı
D
Ekrem Muhittin Yeğen’in Alaturka - Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi)
E
Ekrem Muhittin Yeğen'in Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı - Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi)
Açıklama:
1928 Harf Devrimi sonrası Cumhuriyet döneminde Latin alfabesi ile basılan yemek kitapları arasında en çok satılanlar (best-seller) niteliği taşıyan en önemli iki yayın vardır. İlk baskısı 1933 yılında yapılan Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı ve Ekrem Muhittin Yeğen’in 1944 de basılan Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı. Bu iki kitabın da yeni baskıları günümüze kadar devam etmiştir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi kız enstitülerinde mutfak ile ilgili öğretilenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yemek pişirme
B
Mutfak organizasyonu
C
Sofra adabı
D
Sofra tanzimi
E
Dikiş nakış
Açıklama:
Kız enstitülerinde modern, sıhhi, bilimsel ve iktisatlı zaman kullanımını öngören yemek pişirme, mutfak organizasyonu ve sofra tanzim ve adabı dersleri öğretilmiştir.
Soru 28
Hangisi Cumhuriyet Dönemi'nde modern sofra adabının toplumda öğrenilmesini sağlayan araçlar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Cumhuriyet baloları
B
Düğün ve sünnetler
C
Otel ve lokantalar
D
Tren lokantaları
E
Eğitim kurumları
Açıklama:
Cumhuriyet devriminin bir parçası olarak eğitim kurumları, bürokratlar, askerler ve yeni oluşmaya başlayan Türk burjuvazisi aracılığıyla toplumda yaygınlaşması hedeflenmiştir. Cumhuriyet baloları, otel ve lokantalarda yemek yeme, tren lokantaları gibi kamusal alanlar yeni sofra adabının öğrenildiği ve uygulandığı yerler olmuştur.
Soru 29
Lokanta sözcüğü hangi dilden dilimize girmiştir?
Seçenekler
A
Fransızca
B
İngilizce
C
İspanyolca
D
İtalyanca
E
Arapça
Açıklama:
Lokanta sözcüğü dilimize İtalyanca'dan girmiştir.
Soru 30
Restoran sözcüğü dilimize hangi dilden girmiştir?
Seçenekler
A
Fransızca
B
İngilizce
C
İtalyanca
D
İspanyolca
E
Arapça
Açıklama:
Restoran sözcüğü dilimize Fransızca'dan girmiştir.
Soru 31
Hangisi Cumhuriyet Dönemi'nde Ankara'daki ilk modern lokantadır?
Seçenekler
A
Bellevue Palas
B
Sümer Palas
C
Victoria
D
Karpiç
E
Konyalı Lokantası
Açıklama:
Ankara’da Rus göçmen Karpiç adıyla ilk modern lokantayı açmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Hangisi alafranga pastane ürünleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Turta
B
Puding
C
Kremalı tart
D
Pandispanya
E
Baklava
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarından itibaren yemek kitaplarında alafranga pastane ürünleri ve tatlıların tarifleri yer almaya başlamıştır. Bunların arasında tulta (turta), pudinka (puding), pandispanya, çikolatalı gevrek (çikolatalı bisküvi), alafranga börek (kremalı tart), badem böreği (makaron), acı badem kreması, vanilyalı pasta, şarlot pastası, savarin, buzlama (mereng) gibi Osmanlı gastronomi diline uyarlanmış lezzetler bulunmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 33
Gıda sektöründe yüksek teknolojilerin kullanılmaya başlanması (dondurulmuş gıdalar, diyet ürünlerin üretimi vb.) ne zaman yaygınlık kazanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1979
C
1978
D
1977
E
1976
Açıklama:
1980 yılından sonra yüksek teknolojiler kullanılmaya başlanmış, dondurulmuş gıdalar, diyet ürünler ve su ürünleri işletmeciliği gibi katma değeri yüksek, gelişmiş ülkelerin taleplerine uyan üretimler hız kazanmıştır. 1980’lerden günümüze kadar olan süreçte gıda sektörü teknolojik gelişmelerle birlikte ve tüketici tercihleri doğrultusunda büyümüş, yerel ve ulusal düzeyde rekabetin yoğun olarak yaşandığı bir sektör haline gelmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 34
Muhittin Yeğen'in yemek kitabına göre 1960'lardan sonra Türk Mutfağında yaygınlaşan malzemeler nelerdir?
Seçenekler
A
Margarin ve Ketçap
B
Zeytinyağ ve Margarin
C
Tereyağ ve Domates
D
Salça ve Yoğurt
E
Margarin ve Salça
Açıklama:
Yeğen’in kitabı 1960’lerden sonra Türk mutfağında kullanımı yaygınlaşan margarin ve salça gibi malzemeleri içermesi açısından önemlidir.
Soru 35
Amerikan kökenli domates ne zaman tam anlamıyla Türk mutfağının temel malzemeleri arasına girmiştir?
Seçenekler
A
20.yüzyıl
B
19.yüzyıl
C
18.yüzyıl
D
17.yüzyıl
E
16.yüzyıl
Açıklama:
Amerikan kökenli domates 20.yüzyılda tamamen yaygınlaşmıştır.
Soru 36
Alafranga yani Avrupai usulde yemek yeme şekli hangi padişah zamanında tanınmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Sultan Vahdettin
B
Sultan 2.Abdülhamit
C
Sultan 5.Murat
D
Sultan 2.Mahmut
E
Sultan 3.Selim
Açıklama:
“Alafranga” yani Avrupai usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli Sultan II. Mahmut (1808-1839) döneminde tanınmaya başlanmıştır.
Soru 37
1940 yılında Türkiye'de en yaygın olarak tüketilen sıcak içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kahve
B
Çay
C
Sahlep
D
Ihlamur
E
Ada çayı
Açıklama:
Rize’de çay ziraatının başlamasına paralel olarak 1940 sonrası Türkiye’de en yaygın tüketilen sıcak içecek haline gelmiştir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi İstanbul'da yeme-içme kültürünü etkileyen en önemli sosyal olgudur?
Seçenekler
A
Okur-yazar oranı
B
Yurt dışına açılım
C
Özenti
D
Yeni malzemelerin kullanımı
E
Kırsal göç akımı
Açıklama:
İstanbul’da yeme-içme kültürünü etkileyen önemli bir sosyal olgu Anadolu’dan başlayan kırsal göç akımıdır.
Soru 39
Türkiye'de Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra sanayileşme süreci ilk hangi sektörle başlamıştır?
Seçenekler
A
Mobilya
B
Gıda
C
Tekstil
D
Ağır sanayi
E
Otomotiv
Açıklama:
Türkiye için sanayileşme süreci Cumhuriyet’in kuruluşundan yani 1923’ten sonra gıda sektörü ile başlamıştır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi İç Anadolu Bölgesinin yemek kültürünü yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Zeytinyağ
B
Balık
C
Acılı kebaplar
D
Tahıl
E
Sebze
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesi mutfağı esasen tahıla dayanmaktadır.
Soru 41
Orta Asya Türk mutfağı hangi seçenektekine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
un ve unlu mamülller
B
et ve süt ürünleri
C
deniz mahsülleri
D
meyveler
E
sebzeler
Açıklama:
Et ve süt ürünlerine dayalı Orta Asya Türk mutfağı oldukça sade ve yemekler açısından sınırlıdır. Ancak 10. yüzyıldan itibaren Batı’ya doğru başlayan göçlerle birlikte bu mutfak yapısı değişmeye ve zenginleşmeye başlamıştır.
Soru 42
İlk baskısı 1933 yılında yapılan Fahriye Nedim’in kitabının adı nedir?
Seçenekler
A
Yemek Kitabı
B
Fenni Tabahat
C
Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı
D
Tabh-ı Hülviyyat
E
Alaturka Taamlar ve Alafranga Sunumlar
Açıklama:
1928 Harf Devrimi sonrası Cumhuriyet döneminde Latin alfabesi ile basılan yemek kitapları arasında en çok satılanlar (best-seller) niteliği taşıyan en önemli iki yayın vardır. İlk baskısı 1933 yılında yapılan Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı ve Ekrem Muhittin Yeğen’in 1944'de basılan Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı. Bu iki kitabın da yeni baskıları günümüze kadar devam etmiştir. Her iki yazarın da ayrıca
alaturka ve alafranga tatlı tarifleri içeren kitapları bulunmaktadır. Fahriye Nedim’in yemek kitabı, Cumhuriyet modern kadınına hitap eden, ev idaresi ve ev ekonomisinin ailede kadının görevleri arasında olduğunu simgeleyen bir kitaptır.
alaturka ve alafranga tatlı tarifleri içeren kitapları bulunmaktadır. Fahriye Nedim’in yemek kitabı, Cumhuriyet modern kadınına hitap eden, ev idaresi ve ev ekonomisinin ailede kadının görevleri arasında olduğunu simgeleyen bir kitaptır.
Soru 43
Domates, kırmızı ve yeşilbiber, patates, fasulye çeşitleri, bal kabağı ve sakız kabağının kökeni neresidir?
Seçenekler
A
Asya
B
Japonya
C
Antartika
D
Amerika
E
Anadolu
Açıklama:
19. yüzyılda henüz tanınmaya başlanan bazı malzemelerin kullanımı 20. yüzyılda artık tamamen yaygınlaşmıştır. Amerikan kökenli domates, kırmızı ve yeşilbiber, patates, fasulye çeşitleri, bal kabağı ve sakız kabağı 20. yüzyılda artık Türk mutfağının temel malzemeleri arasında bulunmaktadır. Özellikle domates ve salça hemen hemen tüm sebze yemeklerinin baş malzemesi arasına girmiştir.
Soru 44
Osmanlı döneminde günde kaç öğün yemek yeniyordu?
Seçenekler
A
bir
B
iki
C
üç
D
dört
E
beş
Açıklama:
Osmanlı döneminde günde iki öğün yemek yenirken Cumhuriyet döneminde kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeğinden oluşan üç öğün düzenine geçilmiştir. Bu değişimin sebebi de yine modernleşme süreci ile ilişkilidir. Çalışma saatlerinin 9.00-17.00 olarak düzenlenmesi, miladi takvime geçiş ve Batı dünyası ile uyumlu olma gayesi sebepler arasında sayılabilir. Tüketimi 19. yüzyılın sonlarında baslayan çay, kahvaltının ayrı bir öğün olarak
belirlenmesine ve Rize’de çay ziraatının başlamasına paralel olarak 1940 sonrası Türkiye’de en yaygın tüketilen sıcak içecek haline gelmiştir.
belirlenmesine ve Rize’de çay ziraatının başlamasına paralel olarak 1940 sonrası Türkiye’de en yaygın tüketilen sıcak içecek haline gelmiştir.
Soru 45
Bugünkü anlamda lokanta ve restoranlar hangi yıllara kadar Osmanlı başkenti İstanbul’da bilinmiyordu?
Seçenekler
A
1700'lü
B
1750'li
C
1800'lü
D
1850'li
E
1900'lü
Açıklama:
Osmanlı kentlerinde dışarıda yemek yemek zaruriyet sebebiyle gerçekleştirilen bir eylem olduğu için dışarıda yemek yenilebilecek yerler sınırlı ve işlevseldi. Kebapçı, muhallebici, ciğerci, basçı, çorbacı ve börekçi gibi çarşıda tek tip yemek satan yerler, seyyar yiyecek satıcıları, aşevleri ve imarethaneler dışında bugünkü anlamda lokanta ve restoranlar 1850’li yıllara kadar Osmanlı başkenti İstanbul’da bilinmiyordu.
Soru 46
Bisküvi, tart, pasta, mereng, krema, puding, şarlot gibi alafranga tatlılarla İstanbul seçkinleri ilk olarak nerede açılan pastaneler aracılığıyla tanışmıştır?
Seçenekler
A
Arnavutköy
B
Mecidiyeköy
C
Sultanahmet
D
Pera
E
Ortaköy
Açıklama:
Tanzimat dönemi sonrası İstanbul’da başlayan Batılılaşma hareketinin mimarı ve gündelik yaşam biçimlerine yansıyan yüzleri olarak tıpkı restoran, kafe ve oteller gibi pastaneler ilk olarak Pera caddesinde açılmaya başlanmıştır. Böylece lokma, kadayıf, hanımgöbeği gibi şerbetli hamur tatlıları, baklavalar, helvalar, aşure, sütlaç, muhallebi gibi tatlılar, ayva tatlısı gibi meyve tatlıları, reçeller, lokum, akide şekeri, çevirmeler gibi geleneksel tatlı çeşitlerine, 19. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa
kökenli pastane ürünleri ve tatlılar eklenmiştir. Bisküvi, tart, pasta, mereng, krema, puding, şarlot gibi alafranga tatlılarla İstanbul seçkinleri ilk olarak Pera'da açılan pastaneler aracılığıyla tanışmıştır.
kökenli pastane ürünleri ve tatlılar eklenmiştir. Bisküvi, tart, pasta, mereng, krema, puding, şarlot gibi alafranga tatlılarla İstanbul seçkinleri ilk olarak Pera'da açılan pastaneler aracılığıyla tanışmıştır.
Soru 47
Türkiye'de margarin üretimi hangi yıl başlamıştır?
Seçenekler
A
1953
B
1960
C
1967
D
1974
E
1981
Açıklama:
1952 yılında kurulan Et Balık Kurumu (EBK), et kombinalarının kurulmasına ve et işleme sanayinin gelişmesinde öncü olmuştur. Margarin üretimi 1953 yılında başlamış, bunu 1957 yılında ilk süt fabrikası (AOÇ-Atatürk Orman Çiftliği) kuruluşu, 1963 yılında Süt Endüstrisi Kurumu’nun (SEK) kuruluşu izlemiştir. 1960-1970 yılları arasında sanayi yatırımlarının büyük bir kısmı devlet tarafından yapılmış, yatırımlar özellikle çay, seker, süt ve et üzerinde yoğunlaşmıştır. Meyve suyu ve dondurulmuş gıda fabrikalarının kuruluşu 1970‘lı yıllarda başlamıştır.
Soru 48
1950’ler sonrası hangi sektördeki gelişmeler de Türk halkının beslenme alışkanlıklarında değişime etki etmiştir?
Seçenekler
A
savunma
B
moda
C
turizm
D
ulaşım
E
sağlık
Açıklama:
1950’ler sonrası ulaşım sektöründeki gelişmeler de Türk halkının beslenme alışkanlıklarında değişime etki etmiştir. Genel anlamda eskiden sadece yerel ürünler ve kırsal bölgelerde ailelerin bizzat ürettikleri yenirken, taşımacılığın artması gıda ürünlerinde büyük
bir çeşitlenmeyi mümkün kılmıştır.
bir çeşitlenmeyi mümkün kılmıştır.
Soru 49
Mısırözü ve ayçiçeği yağları ve de margarin geleneksel yağlardan hangilerinin yerini almıştır?
Seçenekler
A
gömlek ve don yağı
B
balık ve tavuk yağı
C
kuyruk yağı ve tereyağı
D
sadeyağ ve kavram yağı
E
böbrek ve koza yağı
Açıklama:
Mısırözü ve ayçiçeği yağları ve de margarin geleneksel yağlar olan kuyruk yağı ve tereyağın yerini almıştır.
Soru 50
Elektrikli fırınlar ve buzdolapları hangi yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1920'li
B
1930'lu
C
1940'lı
D
1950'li
E
1960’lı
Açıklama:
Anadolu’da kent kültürünün etkisi değişimlere yol açmış, daha önce kasabalarda pek bulunmayan lokantalar, elektrikli fırınlar
ve buzdolapları 1960’lı yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır. Böylelikle pişirme teknikleri de, düdüklü tencere, çelik tencere ve fırınların kullanımıyla değişime uğramıştır.
ve buzdolapları 1960’lı yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır. Böylelikle pişirme teknikleri de, düdüklü tencere, çelik tencere ve fırınların kullanımıyla değişime uğramıştır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisinde Harf Devrimi sonrasında Cumhuriyet döneminde basılan ve en çok satanlar niteliği taşıyan kitapların yazarları doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Fahriye Nedim-Ekrem Muhittin Yeğen
B
Fahriye Nedim-Mehmet Reşat
C
Ekrem Muhittin Yeğen-Mehmet Reşat
D
Necip Ertürk-Fahriye Nedim
E
Abdullah Efendi-Necip Ertürk
Açıklama:
1928 Harf Devrimi sonrası Cumhuriyet döneminde Latin alfabesi ile basılan yemek kitapları arasında en çok satılanlar (best-seller) niteliği taşıyan en önemli iki yayın vardır. İlk baskısı 1933 yılında yapılan Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı ve Ekrem Muhittin Yeğen’in 1944 de basılan Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı. Bu iki kitabın da yeni baskıları günümüze kadar devam etmiştir. Her iki yazarın da ayrıca alaturka ve alafranga tatlı tariflerini içeren kitapları bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
Cumhuriyet döneminde kadınlara modern ve bilimsel mutfak eğitimini öğretmeyi amaçlayan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kız Sanayii Mektepleri
B
Aşçılık Okulları
C
Pera ve Galata Lokantacılık Okulları
D
Kız Enstitüleri
E
Köy Enstitüleri
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde 1928 yılından itibaren açılan kız enstitüleri modern ve bilimsel mutfak eğitimini diğer ev içi işleri ile öğretmeyi hedeflemiş önemli eğitim kurumlarıdır. Kız enstitüleri Osmanlı İmparatorlugu’nda 1865 yılında açılan Kız Sanayii Mektepleri ’nin bir devamı niteliğinde olmakla birlikte, bu enstitüler modernlik ve millî kimlik vurguları ile Osmanlı kimliğinden kendilerini ayrıştırırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi alaturka ve alafranga yemek usüllerinin bir arada kullanıldığı yemek örneklerinden biridir?
Seçenekler
A
Omlet
B
Kabak Graten
C
Oturtma
D
Izgara kebap
E
Kremalı köfte
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı sarayı ve İstanbul konak ve lokantalarında çalısan aşçıların Fransız usulü yemekleri öğrenmesiyle birlikte seçkin İstanbul mutfağında zaman içinde sentez yemek çeşitleri de ortaya çıkmıştır. Hünkar beğendi, kremalı kebap, koyun rostosu, kremalı köfte, rosto köfte, kremalı tatlı börek, kremalı baklava, alaturka pandispanya, kremalı patlıcan oturtma ve tel kadayıf şanti bu yemeklere örnektir. Diğer seçeneklerde bulunan; oturtma ve ızgara kebap alaturka yemeklere, kabak graten ve omlet ise alafranga yemeklere örnektir. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
I. Domates, patates, biber gibi sebzelerin Türk mutfağına girmesi
II. Soğanın hemen hemen tüm yemeklerin baş malzemesi haline gelmesi
III. Dana etinden koyun ve kuzu etine geçiş yapılması
IV. Osmanlı mutfağındaki birçok yemeğin unutulması
V. Tatlılarda pekmez ve bal yerine şeker kullanılması
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri 19. yüzyıl Osmanlı mutfağından 20. yüzyıl Türk mutfağına geçişte yaşanan değişikliklerdir?
II. Soğanın hemen hemen tüm yemeklerin baş malzemesi haline gelmesi
III. Dana etinden koyun ve kuzu etine geçiş yapılması
IV. Osmanlı mutfağındaki birçok yemeğin unutulması
V. Tatlılarda pekmez ve bal yerine şeker kullanılması
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri 19. yüzyıl Osmanlı mutfağından 20. yüzyıl Türk mutfağına geçişte yaşanan değişikliklerdir?
Seçenekler
A
I-II ve III
B
I-IV ve V
C
II-III ve V
D
II-IV ve V
E
I-III ve V
Açıklama:
19. yüzyıl Osmanlı mutfağından 20. yüzyıl Türk mutfağına geçişte; domates, patates, kırmızı ve yeşil biber gibi Amerikan mutfağına özgü temel malzemeler Türk mutfağına girmiştir. Domates ve salça hemen hemen her sebze yemeğinin baş malzemesi haline gelmiştir. Et tüketiminde koyun ve kuzu etinden dana etine geçilmeye, tatlılarda ise pekmez ve bal yerine şeker kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca birçok Osmanlı yemeği Türk mutfağı kitaplarında yer alsa da, birçok Osmanlı yemeği unutulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
Geleneksel Osmanlı sofra adabında, alafranga usülde masada çatal ve bıçak eşliğinde yeme şekli ilk olarak hangi Osmanlı sultanı zamanında tanınmıştır?
Seçenekler
A
Kanuni Sultan Süleyman
B
Fatih Sultan Mehmet
C
Sultan II. Mahmut
D
Sultan II. Abdülhamit
E
Sultan IV. Murat
Açıklama:
Geleneksel olarak Osmanlı toplumunda yemek, sinide veya yer sofrasında ortada bulunan bir tabaktan kaşık veya el ile yenirdi. Bu usul hem kırsal bölgelerde hem de saray ve kentlerde aynıydı. En büyük fark kullanılan tabak, sahan ve kaşıkların varlıklı sofralarda daha özenli ve çeşitli olmasıydı. “Alafranga” yani Avrupai usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinnde yemek yeme şekli Sultan II. Mahmut (1808 1839) döneminde tanınmaya baslanmıstır. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Cumhuriyet döneminde düzenlenen Cumhuriyet baloları ve hizmete giren tren lokantalarının Türk mutfak kültürü bakımından işlevi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Katılımcı ve seyahat eden levantenler ile gayrimüslimlerden ticari gelir elde etmek
B
Avrupa mutfağındaki alafranga yemekleri Türk mutfağına kazandırmak
C
İstanbul'da yaşayan gayrimüslim aşçıları bir araya getirmek
D
Elitler ve kamusal alanlar yoluyla yeni mutfak adabını topluma aşılamak
E
Lokantaların yaygınlaşmasını sağlamak ve servis personeli yetiştirmek
Açıklama:
Avrupa kültüründeki yemek yeme adabının çeviri kitaplar yoluyla aktarılmasının yanı sıra; elitler, askerler ve Türk burjvazisi yoluyla sofra adabında topluma model olmak amacıyla Cumhuriyet baloları düzenlenmiştir. Aynı zamanda tren lokantaları ile de yeni sofra adabının kamusal alanlar yoluyla topluma aşılanması hedeflenmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 57
Fransız usulü alafranga mutfak geleneğinin lokanta ve kafeler ile İstanbul mutfağıyla buluştuğu ilk semtler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Pera-Beyoğlu
B
Pera-Galata
C
Üsküdar-Kadıköy
D
Üsküdar-Galata
E
Pera-Pangaltı
Açıklama:
19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren özellikle Istanbul’un Avrupai semtleri Pera ve Galata’da açılan otel restoranları ve lokantalar dışarıda yemek yeme kültürü ve alıskanlığını Istanbul’un seçkin zümresine tanıtmıştır. Yabancılar, Levanten ve gayrimüslim halkın ikamet ettiği Pera ve Galata bölgesi Istanbul’un yeniliklere açılan yüzü olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 58
İstanbul restoran kültürünün gelişmesine katkı sağlayan ve İstanbul mutfağına borç çorbası, böfstrogonof gibi yemeklerin girmesinde etkili olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türk mutfağına ağırlık veren ilk modern lokanta Victoria'nın açılması
B
Otel restoranlarının açılmaya başlaması
C
Bolşevik devrimi sonrası Rus göçü
D
Rum Pandeli lokantasının açılması
E
İzmir balık lokantalarının İstanbul'a açılması
Açıklama:
İstanbul’da restoran kültürünün gelişmesinde 1917 Bolşevik devrimi ardından
İstanbul’a sığınan binlerce Rus göçmenlerin büyük etkisi olmuştur. Beyoğlu’nda açtıkları ve işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürü Rus esintili yemekler ve içki kültürü ile tanıştı. Böylelikle “borç çorbası”, “karski şaşlık”, “piliç Kievski”, “böfstronogof”, “piroşki” gibi yemekler zaman içinde Türk mutfağına girmiştir. Doğru cevap C'dir.
İstanbul’a sığınan binlerce Rus göçmenlerin büyük etkisi olmuştur. Beyoğlu’nda açtıkları ve işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürü Rus esintili yemekler ve içki kültürü ile tanıştı. Böylelikle “borç çorbası”, “karski şaşlık”, “piliç Kievski”, “böfstronogof”, “piroşki” gibi yemekler zaman içinde Türk mutfağına girmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi 1980'li yıllardan sonra Türk mutfağının değişimini etkileyen etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Türkiye'nin dışa açılması
B
Pazar ekonomisinin genişlemesi
C
Kırsaldan kentlere göç akımı
D
Kadınların iş hayatına katılımı
E
İklim şartlarında değişiklikler yaşanması
Açıklama:
Türkiye’nin 1980’lerde dışa açılması, pazar ekonomisinin genişlemesi, şehirlere yoğun göç akımı, kadınların iş hayatına kitlesel katılımı ve medyanın genişlemesi gibi sebepler Türk mutfağının değiişimini etkileyen etmenlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisinde gıda sanayinin gelişimine ilişkin yapılan girişimler ve etkileri doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1927 Uşak Şeker Fabrikası'nın açılması-Hazır şekerli mamül üretiminin çeşitlenmesi
B
1952 Et Balık Kurumu'nun açılması-Doğu Anadolu'da hayvancılığın azalması
C
1947 Çay Fabrikası'nın açılması- Batı yemeklerinin Karadeniz'de tanınması
D
1957 AOÇ'nin kurulması-Dana eti ile yapılan yemeklerin artışı
E
1963 SÜT'ün kurulması- Doğu Anadolu'da hayvancılığın artması
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde Türk gıda sanayisinin gelişimi ile birlikte 1927 yılında Uşak'ta açılan ilk şeker fabrikası, hazır şeker fiyatlarında düşüşe neden olmuştur. Böylece hazır şekerli mamüllerin çeşitliliği artmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan ve bilimsel ve sistematik bilgilere dayanan asri bir mutfak kavramını yansıtan ilk örneklerden olan eser hangisidir?
Seçenekler
A
Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek Kitabı
B
Yemek Pişirme İlmi
C
Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı
D
Türk Mutfak Sanatı
E
Seçme Yemekler
Açıklama:
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme
İlmi) isminden de anlaşıldığı gibi bilimsel ve sistematik bilgilere dayanan asri bir mutfak kavramını yansıtan erken örneklerden birini oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
İlmi) isminden de anlaşıldığı gibi bilimsel ve sistematik bilgilere dayanan asri bir mutfak kavramını yansıtan erken örneklerden birini oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
Modern ve bilimsel mutfak eğitimini diğer ev içi işleri ile öğretmeyi hedeflemiş önemli eğitim kurumları olan Kız Enstitüleri hangi yıl itibariyle açılmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1923
B
1925
C
1928
D
1930
E
1933
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde 1928 yılından itibaren açılan kız enstitüleri modern ve bilimsel mutfak eğitimini diğer ev içi işleri ile öğretmeyi hedeflemiş önemli eğitim kurumlarıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Türk mutfağının klasik örneklerini temsil etmesi yanında alaturka ve alafranga yemek usullerinin birarada kullanıldığı örneklere de yer veren "Alaturka-Alafranga Yemek Öğretimi" kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fahriye Nedim
B
Leman Cılızoğlu Eryılmaz
C
Necip Ertürk
D
Tahire Gökalp
E
Ekrem Muhittin Yeğen
Açıklama:
Alaturka-Alafranga Yemek Öğretimi Kitabı, Ekrem Muhittin Yeğen tarafından yazılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 64
Lokanta sözcüğü hangi dilden alınarak kullanılmıştır?
Seçenekler
A
İtalyanca
B
Farsça
C
Arapça
D
Fransızca
E
Latince
Açıklama:
Lokanta İtalyanca “locanda” sözcüğünden gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 65
1957 yılında kurulan Atatürk Orman Çiftliği Türkiye'de hangi gıda maddesini üreten ilk fabrikadır?
Seçenekler
A
Et
B
Süt
C
Un
D
Şeker
E
Çay
Açıklama:
1957 yılında ilk süt fabrikası (AOÇ-Atatürk Orman Çiftliği) kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Güneydoğu Anadolu mutfağında öne çıkan yiyeceklerden değildir?
Seçenekler
A
Kebap
B
Bulgur
C
Nar ekşisi
D
Buğday
E
Baklava
Açıklama:
Buğday, İç Anadolu Bölgesi mutfağında hakimdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfağının değişimini etkileyen sebepler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Türkiye’nin 1980’lerde dışa açılması
B
Pazar ekonomisinin genişlemesi
C
Kadınların geleneksel yemeklere ilgisinin artması
D
Şehirlere yoğun göç akımı
E
Medyanın genişlemesi
Açıklama:
Türkiye’nin 1980’lerde dışa açılması, pazar ekonomisinin genişlemesi, şehirlere yoğun göç akımı ve medyanın genişlemesinin yanı sıra kadınların iş hayatına kitlesel katılımı gibi sebepler Türk mutfağının değişimini etkileyen sebeplerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 68
Türk mutfağının oldukça sade ve yemekler açısından sınırlı olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Selçuklu dönemi
B
Orta Asya dönemi
C
Beylikler dönemi
D
Osmanlı dönemi
E
Cumhuriyet dönemi
Açıklama:
Orta Asya Türk mutfağı oldukça sade ve yemekler açısından sınırlıdır. Ancak 10. yüzyıldan itibaren Batı’ya doğru başlayan göçlerle birlikte bu mutfak yapısı değişmeye ve zenginleşmeye başlamıştır. Arap ve Fars kültürü ile başlayan bu etkileşimler Selçuklu ve erken Osmanlı döneminde devam etmiştir.
Soru 69
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan, bir tarif kitabından çok mutfak ve sofra düzenini, temel gıda bilgilerini anlatan ve kuzine, terazi, et kıyma makinesi gibi modern mutfak aletlerini de tanıtan kitabın adı nedir?
Seçenekler
A
Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi)
B
Alaturka ve Alafranga Mükemmel Yemek kitabı
C
Türk Mutfak Sanatı
D
Yemek Pişirme Temel Metod ve Uygulamaları Beslenme Yemek Görgü Kuralları
E
Alaturka ve Alafranga Yemek Kitabı
Açıklama:
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) isminden de anlaşıldığı gibi bilimsel ve sistematik bilgilere dayanan asri bir mutfak kavramını yansıtan erken örneklerden birini oluşturmaktadır. Bir tarif kitabından çok mutfak ve sofra düzenini, temel gıda bilgilerini geleceğin ev hanımlarına anlatan bu kitap kuzine, terazi ve et kıyma makinesi gibi modern mutfak aletlerini de tanıtmaktadır.
Soru 70
Cumhuriyet döneminde açılan kız enstitülerinin ana hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutfak organizasyonun öğretilmesi
B
Batı kimliğini yayarken Türk kimliğini oluşturup koruması
C
Tariflerin farklılaştırılması
D
Standart ölçülerle yemeklerin yapılması
E
Sofra adabının öğretilmesi
Açıklama:
Kız enstitülerinin Batı kimliğini yayarken Türk kimliğini oluşturup korumaları hedeflenmiştir. Amaç, Türk kızlarını ulusal değerlerle yetiştirmek ve onları ev işlerinde daha verimli hâle getirmektir. Cevap: B'dir. Diğer şıklarda bulunan ifadeler de kız enstitülerinin faaliyetleri arasındadır. Ancak ana hedef Türk kimliğini korumaktır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Amerika kökenli meyve/sebzeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Domates
B
Yeşilbiber
C
Bal kabağı
D
Patates
E
Erik
Açıklama:
Amerikan kökenli domates, kırmızı ve yeşilbiber, patates, fasulye çeşitleri, bal kabağı ve sakız kabağı 20. yüzyılda artık Türk mutfağının temel malzemeleri arasında bulunmaktadır. Özellikle domates ve salça hemen hemen tüm sebze yemeklerinin baş malzemesi arasına girmiştir. Cvp: E
Soru 72
Osmanlı döneminde günde ..... öğün yemek yenirken, Cumhuriyet döneminde ......öğün düzenine geçilmiştir. Boşluk bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
2/3
B
3/1
C
3/2
D
1/2
E
1/3
Açıklama:
Osmanlı döneminde günde iki öğün yemek yenirken Cumhuriyet döneminde kahvaltı,
öğle yemeği ve akşam yemeğinden oluşan üç öğün düzenine geçilmiştir.
öğle yemeği ve akşam yemeğinden oluşan üç öğün düzenine geçilmiştir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi 1917 Bolşevik devrimi ardından İstanbul’a sığınan Rus göçmenlerin etkisiyle Türk mutfağına giren yemekler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Borç çorbası
B
Karski şaşlık
C
Piroşki
D
Soğan çorbası
E
Piliç Kievski
Açıklama:
İstanbul’da restoran kültürünün gelişmesinde 1917 Bolşevik devrimi ardından İstanbul’a sığınan binlerce Rus göçmenlerin büyük etkisi olmuştur. Beyoğlu’nda açtıkları
ve işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürü Rus esintili yemekler ve içki kültürü ile tanıştı. Böylelikle “borç çorbası”, “karski şaşlık”, “piliç Kievski”, “böfstronogof ”, “piroşki” gibi yemekler zaman içinde Türk mutfağına girmiştir.
ve işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürü Rus esintili yemekler ve içki kültürü ile tanıştı. Böylelikle “borç çorbası”, “karski şaşlık”, “piliç Kievski”, “böfstronogof ”, “piroşki” gibi yemekler zaman içinde Türk mutfağına girmiştir.
Soru 74
Cumhuriyet'in ilanından sonra Başkent Ankara'da açılan ilk modern restoranın adı nedir?
Seçenekler
A
Karpiç Lokantası
B
Sümer Palas
C
Konyalı Lokantası
D
Borsa Lokantası
E
Pandeli Lokantası
Açıklama:
Cumhuriyet’in ilanıyla modern lokanta kültürü İstanbul’da daha da yaygınlaşmış ve
başkent Ankara’da da başlamıştır. Ankara’da Rus göçmen Karpiç Şölen adıyla ilk modern restoranı açmıştır. Daha sonra adı Şehir Lokantasına dönüşecek olan Karpiç’in lokantası meclis üyelerine, bürokratlara ve başkentin önde gelenlerine Batı tarzı gerçek bir mutfak kültürü sunmuştur. Karpiç ilk modern lokanta olmakla kalmayıp, aynı zamanda lokanta personelinin yetiştirilmesinde bir okul olmuştur.
başkent Ankara’da da başlamıştır. Ankara’da Rus göçmen Karpiç Şölen adıyla ilk modern restoranı açmıştır. Daha sonra adı Şehir Lokantasına dönüşecek olan Karpiç’in lokantası meclis üyelerine, bürokratlara ve başkentin önde gelenlerine Batı tarzı gerçek bir mutfak kültürü sunmuştur. Karpiç ilk modern lokanta olmakla kalmayıp, aynı zamanda lokanta personelinin yetiştirilmesinde bir okul olmuştur.
Soru 75
Aşağıda verilen işletme açılışı-tarih eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1926-Uşak şeker fabrikası
B
1947-İlk çay fabrikası
C
1953-İlk süt fabrikası
D
1927-Konserve fabrikası
E
1957-Et balık kurumu
Açıklama:
1927 yılında Uşak şeker fabrikası, 1947 yılında ilk çay fabrikası, 1948’ten itibaren ise konserve fabrikaları kurulmuştur. Yerli çay üretiminin başlaması ülke genelinde çay tüketimini hızlandırmış ve yaygınlaştırmıştır. Eskiden sadece ithal edilen ve pahalı bir ürün olan şekerin yerli üretimi şeker fiyatının düşmesine hazır şekerli mamul üretiminin çeşitlenmesine yol açmıştır. Konserve sanayinin doğuşu ise uzun vadede Türk halkının tüketim alışkanlıklarının değişmesinde önemli rol oynamıştır. 1952 yılında kurulan Et Balık Kurumu (EBK), et kombinalarının kurulmasına ve et işleme sanayinin gelişmesinde öncü olmuştur. Margarin üretimi 1953 yılında başlamış, bunu 1957 yılında ilk süt fabrikası (AOÇ-Atatürk Orman Çiftliği) kuruluşu, 1963 yılında Süt Endüstrisi Kurumu’nun (SEK) kuruluşu izlemiştir.
Soru 76
Türkiye'de hangi bölgenin mutfağı, baklagiller ve yenilebilir otların yanında esasen tahıla dayanan ve kuru meyveler (özellikle kayısı), pekmez, haşhaş ve susam ezmesi ile daha da zenginleşmektedir?
Seçenekler
A
Karadeniz Bölgesi Mutfağı
B
Akdeniz Bölgesi Mutfağı
C
İç Anadolu Bölgesi Mutfağı
D
Doğu Anadolu Bölgesi Mutfağı
E
Ege Bölgesi Mutfağı
Açıklama:
Anadolu’nun buğday rezervi ve step bölgesi olan İç Anadolu Bölgesi mutfağı, baklagiller ve yenilebilir otların yanında esasen tahıla dayanmaktadır. Kuru meyveler (özellikle kayısı), pekmez, haşhaş ve susam ezmesi bu mutfağı daha da zenginleştirmektedir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet döneminden günümüze kadar geçen süre içinde Türk mutfak geleneğinde yaşanan gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Salça, margarin, ayçiçek yağı gibi yeni malzemelerin geleneksel mutfakta yaygın olarak kullanılması
B
Batı kökenli bazı yemek ve tatlıların alışkanlık haline gelmesi
C
Geleneksel Türk lezzetlerinin fast food kültürüne uyarlanması
D
Ayaküstü yiyeceklerin tüketiminin yaygınlaşması
E
Kentlerdeki yeme-içme alışkanlıklarının kırsal bölgelere nazaran daha yavaş değişmesi
Açıklama:
Cumhuriyet döneminden günümüze kadar geçen süre içinde Türk mutfak geleneğinde
birçok değişiklik yaşanmıştır. Bugün domates salçası, kırmızıbiber, margarin, ayçiçek
yağı gibi yeni malzemeler geleneksel mutfakta artık yaygın şekilde kullanılmaktadır. Aynı zamanda biftek, makarna, sos gibi yabancı, Batı kökenli bazı yemekler ve profiterol, kek, pasta gibi tatlı çeşitleri Türk yemek alışkanlıklarının bir parçası haline gelmiştir. Hamburger, pizza, patates kızartması, sosisli sandviç gibi yabancı kökenli ayaküstü yiyeceklerin tüketimi yaygınlaşmıştır. Köfte ekmek, balık ekmek, lahmacun, pide gibi geleneksel Türk yemeklerinin bazıları da fastfood kültürüne uyarlanmıştır. Kentlerde yeme-içme alışkanlıkları kırsal bölgelerden daha hızlı yenilik ve değişimlere maruz kalmaktadır.
birçok değişiklik yaşanmıştır. Bugün domates salçası, kırmızıbiber, margarin, ayçiçek
yağı gibi yeni malzemeler geleneksel mutfakta artık yaygın şekilde kullanılmaktadır. Aynı zamanda biftek, makarna, sos gibi yabancı, Batı kökenli bazı yemekler ve profiterol, kek, pasta gibi tatlı çeşitleri Türk yemek alışkanlıklarının bir parçası haline gelmiştir. Hamburger, pizza, patates kızartması, sosisli sandviç gibi yabancı kökenli ayaküstü yiyeceklerin tüketimi yaygınlaşmıştır. Köfte ekmek, balık ekmek, lahmacun, pide gibi geleneksel Türk yemeklerinin bazıları da fastfood kültürüne uyarlanmıştır. Kentlerde yeme-içme alışkanlıkları kırsal bölgelerden daha hızlı yenilik ve değişimlere maruz kalmaktadır.
Soru 78
Türk mutfağında alaturka ve alafranga mutfak ikilemi ile ilgili hangi ifade doğru değildir?
Seçenekler
A
İstanbul mutfak kültüründe ortaya çıkan Batı modeli sofra ve mutfak alışkanlıkları Cumhuriyet döneminde yaygınlaşmıştır.
B
Yer sofrasında ortak bir tabak kullanılan eski sofra düzeni ve geleneksel yemekler “alaturka” olarak adlandırılmıştır.
C
Türk mutfağı et ve süt ürünlerine dayalı olduğu için oldukça sade ve yemekler açısından sınırlıdır.
D
Yeni sofra düzeni ve çoğunluğu Fransız kökenli olan yemek teknik ve adları “alafranga” olarak adlandırılmıştır.
E
Geleneksel yemek pişirme teknikleri ve uygulamaları “alafranga” yemek uygulamalarıyla birlikte devam etmiştir.
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarından itibaren seçkin İstanbul mutfak kültüründe ortaya çıkan ve Cumhuriyet döneminde yaygınlaşan Batı modeli sofra ve mutfak alışkanlıklarına göre yeni sofra düzeni ve çoğunluğu Fransız kökenli olan yemek teknik ve adları “alafranga” olarak adlandırılmıştır. Yer sofrasında ortak bir tabak kullanılan eski sofra düzeni ve geleneksel yemekler ise “alaturka” olarak adlandırılmıştır. Geleneksel sofra düzeni ve adabı Cumhuriyet döneminde tamamen terk edilmiş fakat geleneksel yemek pişirme teknikleri ve uygulamaları “alafranga” yemek uygulamalarıyla birlikte devam etmiştir. Cumhuriyet döneminde basılan yemek kitapları “alafranga” yemeklerin Türk mutfağına nasıl dahil olduğunu göstermektedir. Et ve süt ürünlerine dayalı olan Türk mutfağı Orta Asya için geçerlidir ve oldukça sade ve yemekler açısından sınırlıdır.
Soru 79
1928 ten sonra basılan yemek kitaplarının 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında İstanbul’da yayınlanan yemek kitaplarından farkı neydi?
Seçenekler
A
Temel gıda bilgileri vermeleri
B
Latin alfabesiyle basılmış olmaları
C
Alafranga ve alaturka tarifler içermeleri
D
Modern mutfak aletlerini tanıtmaları
E
Mutfak ve sofra düzenini anlatmaları
Açıklama:
1921 yılında Mehmet Reşat tarafından yayınlanan Fenn-i Tabahat (Yemek Pişirme İlmi) asri bir mutfak kavramını yansıtan erken örneklerden biridir . Bir tarif kitabından çok mutfak ve sofra düzenini, temel gıda bilgilerini geleceğin ev hanımlarına anlatan bu kitap kuzine, terazi ve et kıyma makinesi gibi modern mutfak aletlerini de tanıtmaktadır. 1928 ten sonra basılan yemek kitapları harf devriminden sonra olduğu için Latin alfabesi ile basılmıştır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi Fahriye Nedim’in yemek kitabındaki alafranga yemeklerdendir?
Seçenekler
A
Musakka
B
Zeytinyağlı dolma
C
Yumurtalı yemekler
D
Şerbetli tatlı
E
Soğanlı sığır dili yahnisi
Açıklama:
Cumhuriyet dönemi yemek kitaplarında kebaplar, yahniler, tiritler, yumurta yemekleri, musakka, oturtma, bastı, dolma ve zeytinyağlı gibi sebze yemekleri ile pilav ve börekler, sütlü ve şerbetli tatlılar, şerbet ve turşular gibi geleneksel Osmanlı yemek kültürünün uzantısı olan yemek tarifleridir. Bu kitaplar çoğu Fransız kökenli yeni yemek tariflerini de vermektedir. Soğanlı sığır dili yahnisi de Fahriye Nedim’in 1933 te basılan yemek kitabında bulunan alafranga tariflerden biridir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Ekrem Muhittin Yeğen’in kitabında verilen 19. yüzyılın sonlarından itibaren ortaya çıkan İstanbul mutfağının sentez yemek çeşitlerine örnek değildir?
Seçenekler
A
Soğan çorbası
B
Hünkar beğendi
C
Kremalı baklava
D
Koyun rostosu
E
Kremalı kebap
Açıklama:
19.yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı sarayı ve İstanbul konak ve lokantalarında çalışan aşçılar Fransız usulü yemekleri öğrenmiş ve bununla birlikte seçkin İstanbul mutfağında zaman içinde sentez yemek çeşitleri de ortaya çıkmıştır. Bu yemekler alaturka ve alafranga yemek usullerinin bir arada kullanıldığı yeni yemeklerdir. Ekrem Muhittin Yeğen’in kitabında bu lezzetlere verilen örnekler şöyledir: Hünkar beğendi, kremalı kebap, koyun rostosu, kremalı köfte, rosto köfte, kremalı tatlı börek, kremalı baklava, alaturka pandispanya, kremalı patlıcan oturtma. Soğan çorbası ise bir sentez yemeği değil, bir Fransız yemeğidir.
Soru 82
Türk mutfak kültüründe modern sofra düzeni ve adabının ilk tanınmaya başlaması ile ilgili hangi ifade doğrudur?
Seçenekler
A
Yeni sofra düzeni ve adabını anlatan adap kitapları Batı kültür normlarını okuyucuya tanıtmaya başlamıştır.
B
Otel ve lokanta gibi kamusal alanlar yeni sofra adabının öğrenildiği ve uygulandığı yerler olmuştur.
C
Osmanlı saray teşrifat kurallarının batılılaşması yeni sofra düzeni ve adabının tanınmasında önemlidir.
D
Sofra adabının modernleşmesi 19. yüzyılın sonlarından Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir.
E
“Alafranga” usulde yemek yeme şekli Sultan II. Mahmut döneminde tanınmaya başlanmıştır.
Açıklama:
“Alafranga” yani Avrupai usulde masada, çatal ve bıçak eşliğinde yemek yeme şekli ilk olarak Sultan II. Mahmut (1808-1839) döneminde tanınmaya başlanmıştır. Osmanlı saray teşrifat kurallarının batılılaşması yeni sofra düzeni ve adabının tanınmasında önemli bir rol oynamıştır. Sofra adabının tam anlamıyla seçkin çevrelerde modernleşmesi 19. yüzyılın sonlarından Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiştir. Ayrıca yeni sofra düzeni ve adabını anlatan adap kitapları 19. yüzyılın sonlarında basılmaya başlanmış ve Cumhuriyet döneminde devam etmiştir. 1894-1927 yılları arasında basılan bu kitaplarla Batı kültür normları okuyucuya tanıtılmıştır. Cumhuriyet baloları, otel ve lokantalarda yemek yeme, tren lokantaları gibi kamusal alanlar yeni sofra adabının öğrenildiği ve uygulandığı yerler olmuştur.
Soru 83
I. İstanbul’da Sümer Palas
II. Ankara’da Şölen
III. İstanbul’da Borsa Lokantası
IV. Afyon’da İkbal Lokantası
Cumhuriyet dönemi ve öncesinde açılan hangi otel restoranları ve lokantalar geleneksel Türk mutfağı sunmuştur?
II. Ankara’da Şölen
III. İstanbul’da Borsa Lokantası
IV. Afyon’da İkbal Lokantası
Cumhuriyet dönemi ve öncesinde açılan hangi otel restoranları ve lokantalar geleneksel Türk mutfağı sunmuştur?
Seçenekler
A
III ve IV
B
I ve II
C
II-III ve IV
D
II ve III
E
I-II ve III
Açıklama:
1890-1920 yılları arası Pera’da açılan Tokatlıyan ve Sümer Palas, Hôtel de France, Hôtel d’Angleterre Fransız usulü mutfakları ile İstanbul’da tanınmıştır. Ankara’da ise Rus göçmen Karpiç’in Şölen adıyla açtığı ilk modern restoranın adı daha sonra Şehir Lokantasına dönüşmüştür. Karpiç’in lokantası meclis üyelerine, bürokratlara ve başkentin önde gelenlerine Batı tarzı bir mutfak kültürü sunmuştur. Geleneksel Türk mutfağı sunan Afyon’daki ünlü İkbal lokantası Cumhuriyet döneminde açılan lokantalardandır. İstanbul’da Sirkeci’de 1927 yılında açılan Borsa Lokantası da geleneksel Türk mutfağı sunan modern lokantalardan biridir.
Soru 84
I. Meyve suyu
II. Un
III. Margarin
IV. Şeker
V. Bira
1923'ten sonra kurulan ilk modern tesislerde yukarıda verilen hangi gıdalar üretilmiştir?
II. Un
III. Margarin
IV. Şeker
V. Bira
1923'ten sonra kurulan ilk modern tesislerde yukarıda verilen hangi gıdalar üretilmiştir?
Seçenekler
A
III ve IV
B
II-IV ve V
C
I-II ve III
D
IV ve V
E
II ve III
Açıklama:
Türkiye için sanayileşme süreci Cumhuriyet’in kuruluşundan yani 1923’ten sonra gıda sektörü ile başlamıştır. Bu yıllarda kurulan ilk modern tesislerde şeker, un ve bira üretilmiştir. 1927 yılında Uşak şeker fabrikası kurulmuştur.Margarin üretimi 1953 yılında başlamış, meyve suyu fabrikalarının kuruluşu 1970‘li yıllarda başlamıştır.
Soru 85
Anadolu’da 1960'lı yıllardan itibaren gerçekleşen Türk mutfağındaki değişimlerin en önemli sebebi nedir?
Seçenekler
A
Pazar ekonomisinin genişlemesi
B
Medyanın genişlemesi
C
Kent kültürünün etkisi
D
Kadınların iş hayatına katılımı
E
Ülke’nin 1980’lerde dışa açılması
Açıklama:
Türk mutfağının değişimini etkileyen sebepler Türkiye’nin 1980’lerde dışa açılması, pazar ekonomisinin genişlemesi, şehirlere yoğun göç akımı, kadınların iş hayatına kitlesel katılımı ve medyanın genişlemesidir. Anadolu’da gerçekleşen değişimlerin en önemli sebebi kent kültürünün etkisidir. Daha önce kasabalarda pek bulunmayan lokantalar, elektrikli fırınlar ve buzdolapları 1960’lı yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır.
Soru 86
I. Ayçiçek yağı
II. Domates salçası
III. Kırmızıbiber
IV. Tereyağı
V. Kuyruk yağı
Yukarıda verilen malzemelerden hangileri geleneksel Türk mutfağında yeni malzemelerdir?
II. Domates salçası
III. Kırmızıbiber
IV. Tereyağı
V. Kuyruk yağı
Yukarıda verilen malzemelerden hangileri geleneksel Türk mutfağında yeni malzemelerdir?
Seçenekler
A
II-III ve IV
B
III ve V
C
I ve IV
D
I, II ve III
E
III-IV ve V
Açıklama:
Cumhuriyet döneminden günümüze kadar geçen süre içinde Türk mutfak geleneğinde
birçok değişiklik yaşanmıştır. Bugün domates salçası, kırmızıbiber, margarin, ayçiçek
yağı gibi yeni malzemeler geleneksel mutfakta artık yaygın şekilde kullanılmaktadır.
birçok değişiklik yaşanmıştır. Bugün domates salçası, kırmızıbiber, margarin, ayçiçek
yağı gibi yeni malzemeler geleneksel mutfakta artık yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Soru 87
Cumhuriyet döneminde 1928 yılından itibaren açılan, modern ve bilimsel mutfak eğitimini diğer ev içi işleri ile öğretmeyi hedeflemiş kız enstitüleri Osmanlı döneminden aşağıdaki hangi kurumun devamı niteliğindedir?
Seçenekler
A
Kız Gelişim Mektepleri
B
Kız Sanayii Mektepleri
C
Kız Ticaret Mektepleri
D
Tahabat Mektepleri
E
Yaşam Mektepleri
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde 1928 yılından itibaren açılan kız enstitüleri modern ve bilimsel mutfak eğitimini diğer ev içi işleri ile öğretmeyi hedeflemiş önemli eğitim kurumlarıdır. Kız enstitüleri Osmanlı İmparatorluğu’nda 1865 yılında açılan Kız Sanayii Mektepleri ’nin bir devamı niteliğindedir.
Soru 88
Sos removlat Fahriye Nedim’in "Alaturka ve Alafranga Yemek Tatlı-Pastalar Kitabı"nda yer hangi grup içinde yer alır?
Seçenekler
A
Salçalar
B
Çorba-Buyyon Konsomeler
C
Garnitürler
D
Et-Tavuk, Av Eti Yemekleri
E
Pate-Pelte
Açıklama:
Sos removlat Fahriye Nedim’in Alaturka ve Alafranga Yemek Tatlı-Pastalar Kitabında Yer Alan Alafranga Yemekler kitabında salçalar grubunda yer almaktadır.
Soru 89
Türkiye'de 1940 sonrası en yaygın tüketilen sıcak içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sahlep
B
Süt
C
Kahve
D
Çay
E
Sıcak Çikolata
Açıklama:
Tüketimi 19. yüzyılın sonlarında başlayan çay, kahvaltının ayrı bir öğün olarak belirlenmesine ve Rize’de çay ziraatının başlamasına paralel olarak 1940 sonrası Türkiye’de en yaygın tüketilen sıcak içecek haline gelmiştir.
Soru 90
Restoran sayısının Pera ve Galata'da yirmi sekizden kırk dokuza yükseldiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1850-1870
B
1881-1893
C
1800-1814
D
1900-1915
E
1920-1935
Açıklama:
Yabancılar, Levanten ve gayrimüslim halkın ikamet ettiği Pera ve Galata bölgesi İstanbul’un yeniliklere açılan yüzü oldu. Bu bölgede Avrupa kültürünün uzantısı olan kafeler, çalgılı kahveler, birahaneler, restoran ve oteller aracılığıyla Fransız usulü alafranga mutfak geleneği İstanbul mutfak kültürüyle tanıştı. 1868 yılına ait bir ticari yıllığa göre Pera’da Fransızca isimli “Restaurant de Paris”, “Restaurant de Jardin des Fleurs” gibi onun üzerinde restoran bulunuyordu. Zaman içinde restoran sayısı arttı. 1881 yılından 1893 yılına restoran sayısı bu bölgede yirmi sekizden kırk dokuza yükseldi.
Soru 91
Sirkeci'de açılan Ali Efendi, Nefaset, Süslü lokantaları hangi tarihte açılmıştır?
Seçenekler
A
1829
B
1854
C
1879
D
1887
E
1900
Açıklama:
1879 yılında Konyalı Lokantası ardından Ali Efendi, Nefaset, Süslü lokantaları Sirkeci’de açıldı
Soru 92
Sirkeci’de 1927 yılında açılan geleneksel mutfağı sunan modern lokanta aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İkbal Lokantası
B
Gelik Lokantası
C
Develi Lokantası
D
Karpiç lokantası
E
Borsa Lokantası
Açıklama:
İstanbul’da Cumhuriyet döneminde, Sirkeci’de 1927 yılında açılan Borsa Lokantası gibi geleneksel mutfağı sunan modern lokantalar açılmaya devam etmiştir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Bolşevik devrimi ardından İstanbul’a sığınan binlerce Rus göçmenlerin işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürüne giren yemeklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Borç çorbası
B
Karski şaşlık
C
Böfstronogof
D
Muhzır kebap
E
Piroşki
Açıklama:
İstanbul’da restoran kültürünün gelişmesinde 1917 Bolşevik devrimi ardından İstanbul’a sığınan binlerce Rus göçmenlerin büyük etkisi olmuştur. Beyoğlu’nda açtıkları ve işlettikleri restoranlar aracılığıyla İstanbul yemek kültürü Rus esintili yemekler ve içki kültürü ile tanıştı. Böylelikle “borç çorbası”, “karski şaşlık”, “piliç Kievski”, “böfstronogof, “piroşki” gibi yemekler zaman içinde Türk mutfağına girmiştir.
Soru 94
19. yüzyılın sonlarından itibaren yemek kitaplarında alafranga pastane ürünleri ve tatlıların tariflerinden makaron aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Buzlama
B
Badem böreği
C
Alafranga böreği
D
Çikolatalı gevrek
E
Şarlot pastası
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarından itibaren yemek kitaplarında alafranga pastane ürünleri ve tatlıların tarieri yer almaya başlamıştır. Bunların arasında tulta (turta), pudinka (puding), pandispanya, çikolatalı gevrek (çikolatalı bisküvi), alafranga börek (kremalı tart), badem böreği (makaron), acı badem kreması, vanilyalı pasta, şarlot pastası, savarin, buzlama (mereng) gibi Osmanlı gastronomi diline uyarlanmış lezzetler bulunmaktadır.
Soru 95
Türkiye'de Et Balık Kurumu (EBK) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1943
B
1952
C
1967
D
1971
E
1985
Açıklama:
1952 yılında kurulan Et Balık Kurumu (EBK), et kombinalarının kurulmasına ve et işleme sanayinin gelişmesinde öncü olmuştur.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi fastfood kültürüne uyarlan geleneksel Türk yemeklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Köfte ekmek
B
Balık ekmek
C
Lahmacun
D
Pide
E
Börek
Açıklama:
Köfte ekmek, balık ekmek, lahmacun, pide gibi geleneksel Türk yemeklerinin bazıları da fastfood kültürüne uyarlanmıştır.
Ünite 5
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi tüm bölgeler mutfak kültürü geçiş dönemleri içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Diş buğdayı
B
Sünnet
C
Doğum günü
D
Asker uğurlama
E
Yavuklama
Açıklama:
Doğum, diş buğdayı, sünnet, asker uğurlama, yavuklama, nişan, çeyiz açma, düğün,düğün haftası, ölüm geçiş dönemleridir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi kutsal ve neşeli günlerden sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Kadir gecesi
B
Doğum
C
Nişan
D
Düğün
E
Ölüm
Açıklama:
Kutsal ve neşeli günler şu şekilde sıralanabilir; Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Mevlit Kandili, Regaip Kandili, Miraç Kandili, Berat Kandili, Kadir Gecesi, Aşure günü, Mevlit okutma, Hıdrellez, Acele bacıya helva, Zekeriya sofrası, adak, yağmur duası v.b.
Soru 3
İç Anadolu bölgesinde "kıt aşı" aşağıdakilerden hangisine verilen addır?
Seçenekler
A
Geline yapılan özel poğaça
B
Yüz açımı
C
Helva
D
Ölü evine yapılan yemek
E
Eğlence
Açıklama:
Cenaze kaldırıldıktan sonra ölü evine yakınları yemek getirirler. Buna kıt aşı denir.
Soru 4
İç Anadolu Bölgesi mutfak kültüründe kalakay çöreği, kolaç ve güveç gibi yiyeceklerin hangi günlerde yapıldığı görülmektedir?
Seçenekler
A
Mevlit kandili
B
Kurban bayramı
C
Hıdırellez
D
Ölüm
E
Ramazan bayramı
Açıklama:
İç Abadolu Bölgesi'nde Hıdırellez günü kalakay çöreği, kolaç ve güveç yapılır.
Soru 5
İç Anadolu Bölgesi'nde zekeriya sofrasında aşağıdakilerden hangisi görülür?
Seçenekler
A
Mum yakılır.
B
Kurban kesilir.
C
Yeşillik alanına gidilir.
D
7 çeşit yemek yapılır.
E
Yağmur duası edilir.
Açıklama:
Zekeriya Sofrası: Ev sahibi mum yakar. Dilek tutmak isteyenler de mum yakıp söndürerek evlerinde dilek tutarlar. Dilekleri olduğunda ise çorba, pilav, et, yaprak sarması gibi yapılarak Zekeriya sofrası hazırlanır.
Soru 6
Ege Bölgesinde öğlen yemeğinde aşağıdakilerden hangisini görmek mümkündür?
Seçenekler
A
Menemen
B
Patlıcan közleme
C
Patlıcan borani
D
Taze börülce kavurması
E
Yumurta salatası
Açıklama:
Ege Bölgesi'nde öğle yemeğinde patlıcan borani, otlu saç böreği, bulgurlu domates yemeği, yassı fasulye kızartması, patlıcan, biber, patates kızartması, ot kavurma, tavuklu şehriye çorbası, un çorbası, semizotu kavurması gibi yiyecekler yenilir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Ege Bölgesindeki doğum adetlerindendir?
Seçenekler
A
Çorba yapmak
B
İrmik helvası yapmak
C
Hayır yapmak
D
Keşkek yapmak
E
Bebeği tuzlamak
Açıklama:
Doğum: Yörede yeni doğan çocuklara akrabaları ve dostları altın ya da para takar. Bebek doğumundan bir hafta sonra, aile büyüklerinden bir kişi çocuğun sağlıklı bir şekilde büyümesi için bebeği tuzlar. Ayrıca aileye ziyarette bulunulur ve ziyarete gelirken lokum, bisküvi vb. hediye de getirilir.
Soru 8
Isparta şehrinde gelin hamamından sonra aşağıda bulunan etkinliklerden hangisi yapılmaktadır?
Seçenekler
A
'He çayı ' içilir.
B
Çerez dağıtılır.
C
Yemek yapılmaz.
D
Helva kabune yapılır.
E
Mevlid okutulur.
Açıklama:
Isparta’da gelin hamamından sonra kız evi helva kabune veya kavurma yemeği yapmaktadır (Helva kabune; Isparta’da çeşitli törenlerde kurallaşmış davet yemeğidir.)
Soru 9
Elçi gitme aşağıdaki hangi bölgemizde görülür?
Seçenekler
A
Akdeniz
B
İç Anadolu
C
Doğu Anadolu
D
Güneydoğu Anadolu
E
Marmara
Açıklama:
Elçi Gitme- Söz Kesme, Doğu Anadolu Bölgesi'nde görülen geçiş dönemlerinden bir tanesidir. Elçi, Anadolu’daki dünür karşılığıdır. Elçilik bir sanattır. Her kişinin elçilik yapamayacağı kanaatinin yaygın olduğu Kars’ta, bu iş için seçilenler köyün büyükleri sayılmış kişilerdir.
Soru 10
Doğu Anadolu Bölgesinde Arefelik alışkanlığı aşağıdakilerden hangisine fayda sağlar?
Seçenekler
A
Nişanlı çifte
B
Çocuklara
C
Düğün evine
D
Ölüm evine
E
Mevlid sahibine
Açıklama:
Doğu Anadolu Bölgesi Arefelik toplama geleneğinde, arefe günü fındık, fıstık ve ceviz toplanır ve bayram bir gün öncesinden kutlanmaya başlanır. Bu alışkanlık çocukların paylaşma ve sosyalleşme duygusunu geliştiririr.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesine kış mevsiminde sabah kahvaltısında tüketilen yiyeceklerdendir?
Seçenekler
A
Tarhana çorbası
B
Tısvara
C
Karanfilli ekmek
D
Papalina
E
Kuskus pilavı
Açıklama:
Marmara bölgesinde kış mevsiminde; sabah öğününde ev ekmeği, turşu, pirinç çorbası, sütlü bulgur çorbası, tarhana çorbası, köy ekmeği, tava ekmeği, çiçek ekmeği, domates salçası, tuzlama zeytin, beyaz peynir, ıhlamur, kekik çayı, ayva reçeli, keçi peyniri, salamura zeytin, kuşburnu, çay, lor yağlaması, kapaktan kesme, kırma zeytin, çam balı, simit, koyun, peyniri, dolma zeytin, çılbır, sucuklu yumurta, siyah zeytin, teneke peyniri, tahin-pekmez, süt ve kaymak yenilip içilmektedir. Doğru cevap "A" seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesi için zamanı geldiği halde yürüyemeyen çocukların başından aşağı çevirilen daha sonra da dağıtılan yiyecektir?
Seçenekler
A
Buğday
B
Yumurta
C
Simit
D
Lokum
E
Helva
Açıklama:
Zamanı geldiği hâlde yürüyemeyen çocuklar da cuma vakti kollarından tutularak sallanır. Eğer yürüyüp düşüyorsa hamurdan büyükçe bir simit pişirilir. Bu simit çocuğun basından aşağı geçirilir, ayak hizasına geldiğinde parçalanıp mahallenin çocuklarına dağıtılır. Doğru cevap "C" seçeneğidir.
Soru 13
Marmara Bölgesinde kutsal ve neşeli günlerden biri olan Acele Bacı'ya helva gününde helvayı en az kaç kişi karıştırmalıdır?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Acele Bacı’ya Helva: Acele bacı helvasını en az 7 kişinin karıştırması gerekir. Karıştırırken de dilek tutulur. Eğer dilek kabul olursa aynı şeyler tekrarlanır. Karıştırırken 7 Yasin okunur. Helva yapılınca evlere dağıtılır.
Soru 14
Aşağıdaki bölgelerden hangisinde doğumda bebeği görmeye gelenlere "çay" ikram edilen bölgemizdir?
Seçenekler
A
Marmara Bölgesi
B
Karadeniz Bölgesi
C
İç Anadolu Bölgesi
D
Ege Bölgesi
E
Güney Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Karadeniz Bölgesinde doğumlarda çocuğu görmeye gelenlere çay verilir. Anneye özel yiyecekler yapılır, kuvvetinin yerine gelmesi sağlanır.
Soru 15
Aşağıdaki bölgelerden hangisinde sabah kahvaltısında omaç çorbası tüketilir?
Seçenekler
A
Marmara Bölgesi
B
Karadeniz Bölgesi
C
iç Anadolu Bölgesi
D
Doğu Anadolu Bölgesi
E
Güney Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesinde sabah kahvaltısında süt çorbası, omaç çorbası, tarhana çorbası, bulgur pilavı, haside ve yayık gibi yiyecekler bulunur. Doğru Cevap "C" seçeneğidir.
Soru 16
İç Anadolu Bölgesinde doğum yapan kadın eve geldikten sonra lohusanın üzüntüsünü alması düşüncesiyle aşağıdakilerden hangisi verilir?
Seçenekler
A
Lohusa Şerbeti
B
Babina hamuru
C
Çiğbörek
D
Buğday
E
Lokum
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesinde kadın doğum yaptıktan sonra eve getirilir. Yakınları tarafından yoğrulmuş babina hamuru getirilir. Babina hamuru lohusanın üzüntüsünü alması düşüncesiyle yapılmaktadır. Lohusaya pirinç çorbası pişirilir. doğru cevap "B" seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi keşkek yapımında kullanılır?
Seçenekler
A
Arpa
B
Buğday
C
Pirinç
D
Bulgur
E
Nohut
Açıklama:
Keşkek için buğdaylar haşlanır, diğer yemekler ocağa koyulur. Yemekler pişirilirken erkekler haşlanan buğdayları yençerler (döverler). Dövme işlemi ara ara su ilave edilerek ve düz tahta kürek yardımı ile yapılır. doğru cevap "B" seçeneğidir.
Soru 18
Geleneklere göre Hıdrellez sabahı Antakya ve Antalya'da ne içilir?
Seçenekler
A
Süt
B
Ayran
C
Su
D
Hoşaf
E
Şerbet
Açıklama:
Hıdrellezde bölgenin her yerinde hep birlikte kırlara gidilerek eğlenilmekte, dilekler dilenmekte, yenilip içilerek neşeli bir gün geçirilmektedir. Hıdrellez sabahı Antakya ve Antalya’da süt içme âdeti bulunmaktadır. Doğru cevap "A" seçeneğidir.
Soru 19
Siirt'te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanan 'ciğor bayramı'nda ne yenilir?
Seçenekler
A
İsfiri
B
Şüdüt
C
Hedik
D
Aşi-maşi
E
Cokat
Açıklama:
Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır. “Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilir. Doğru cevap "E" seçeneğidir.
Soru 20
Deriye tepilmiş peynir olarak adlandırılan peynir çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çeçil
B
Lor
C
Tel
D
Küflü
E
Örgü
Açıklama:
Doğu Anadolu Bölgesinde sabah kahvaltısında genellikle pekmez, bal, yumurta, peynir, lor, reçel, çeçil (örgü peynir), deriye tepilmiş peynir (küflü peynir) tereyağı, zeytin, kaymak tüketilir. Doğru cevap "D" seçeneğidir.
Soru 21
Türkiye'nin hangi bölgesinde doğacak olan bebeğin cinsiyetini öğrenmek için ateş yakıp şap atma ritüeli vardır?
Seçenekler
A
Marmara bölgesi
B
Ege bölgesi
C
Akdeniz bölgesi
D
Doğu Anadolu bögesi
E
İç Anadolu bölgesi
Açıklama:
Marmara bölgesi mutfak kültürü geçiş dönemleri bağlamında ele alınacaktır.
Doğum: Bölgede doğacak olan bebeğin cinsiyetini öğrenmek için ateş yakıp şap atmaktalar. Şap yanınca kabarmaya başlarsa doğacak bebeğin oğlan, kabarmazsa kız olacağına inanılır.
Doğum: Bölgede doğacak olan bebeğin cinsiyetini öğrenmek için ateş yakıp şap atmaktalar. Şap yanınca kabarmaya başlarsa doğacak bebeğin oğlan, kabarmazsa kız olacağına inanılır.
Soru 22
"Çocuğun ilk dişini kutlamak için yapılan diş buğdayı çocuğun dişlerinin sağlam olması, çabuk büyümesi dileğiyle aile arasındadır. Yapılan diş buğdayının içine boncuk veya yüzük gibi şeyler saklanır. Saklanan eşya kime çıkarsa çocuğa hediye alır. Diş buğdayı bir gece önce ıslatılan buğdayın şekerle karıştırılıp kayısı, üzüm, nar gibi meyvelerin eklenmesiyle yapılır."
Yukarıdaki diş buğdayı tanımı hangi bölge için geçerlidir?
Yukarıdaki diş buğdayı tanımı hangi bölge için geçerlidir?
Seçenekler
A
Ege Bölgesi
B
Marmara bölgesi
C
Karadeniz bölgesi
D
Akdeniz bölgesi
E
İç Anadolu bölgesi
Açıklama:
Marmara bölgesi mutfak kültürü geçiş dönemleri bağlamında ele alınacaktır. Marmara bölgesine ait gelenektir. Diş buğdayı diğer bölgelerde farklı şekillerde yapılmaktadır.
Soru 23
Aşağıdaki bölgelerden hangilerinde Zekeriya Sofrası kutsal ve neşeli günler olarak kutlanmaktadır?
Seçenekler
A
Ege-İç Anadolu bölgesi
B
Akdeniz-Doğu Anadolu bölgesi
C
Marmara-İç Anadolu bölgesi
D
İç Anadolu-Karadeniz bölgesi
E
Akdeniz- Karadeniz Bölgesi
Açıklama:
Marmara ve İç Anadolu bölgelerinde kutlanmaktadır.
Soru 24
Türkiye'nin hangi bölgesinde kahvaltı saatlerinde ev dışında tüketilen yemeklerin başında, ciğer ya da çartlak kebabı, kelle ve paça çorbası gelmektedir?
Seçenekler
A
Akdeniz bölgesi
B
Ege bölgesi
C
Karadeniz bölgesi
D
İç Anadolu bölgesi
E
Güneydoğu Anadolu bölgesi
Açıklama:
Güneydoğu Anadolu: Kahvaltı saatlerinde ev dışında tüketilen yemeklerin başında, ciğer ya da çartlak kebabı, kelle ve paça çorbası gelmektedir.
Soru 25
Lohusa hamamı ve düğün ertesi gibi gelenekler hangi bölgeye aittir?
Seçenekler
A
Akdeniz Bölgesi
B
Karadeniz Bölgesi
C
İç Anadolu Bölgesi
D
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
E
Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde dikkat çeken geçiş dönemleri doğum; lohusa hamamı; diş hediği; sünnet; askere uğurlama; söz kesme; nişan; nikâh; düğün hamamı; çeyiz asma; kına gecesi; düğün; düğün ertesi; düğün daveti ve ölümdür.
Soru 26
"Sahur’da tapama, kılor, çay ve akşamdan kalan yemekler, küncüklü kahke, yoğurtlu çorba, çay eşliğinde kahvaltılıklar veya katkat yenmekte, çorba da içilebilmektedir."
Yukarıdaki sahurda yenilen yemek çeşidi aşağıdaki bölgelerden hangisine aittir?
Yukarıdaki sahurda yenilen yemek çeşidi aşağıdaki bölgelerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
B
İç Anadolu Bölgesi
C
Doğu Anadolu Bölgesi
D
Karadeniz Bölgesi
E
Akdeniz Bölgesi
Açıklama:
Sahur’da Adıyaman’da tapama, kılor ve kahvaltılıklar yenilmektedir. Batman’da kahvaltılıklar, çay ve akşamdan kalan yemekler yenilmektedir. Gaziantep’te kahvaltılıklar, küncüklü kahke, yoğurtlu çorba yenilmektedir. Kızları nişanlı olan aileler sahur daveti yapmaktadır. Diyarbakır’da çay eşliğinde kahvaltılıklar veya katkat yenmekte, çorba da içilebilmektedir. Kilis’te kahvaltılıklar, börekler veya akşamdan kalan yemekler yenilmektedir. Evde nişanlı kız veya erkek varsa aileler birbirlerine karşılıklı sahur yemeği göndermekte veya davet yapmaktadırlar. Siirt’te kahvaltılıklar, bulgur veya pirinç pilavı, yumurta yenilebilmekte, çay içilmektedir. Şanlıurfa’da çiğ köe iar gibi sahurda da mutlaka bulundurulmaktadır. Kahvaltılıklar veya akşamdan kalan yemekler de yenilebilmektedir. Şırnak’ta ise “paşiv” denilen sahurda kışın kavurma, yazın yumurta, peynir ve kahvaltılıklar çay eşliğinde yenilmekte, sade tahin de sahurda bulundurulmaktadır. Akşamdan kalanlar da yenilmektedir.
Soru 27
"Bölgede sabah çay, zeytin, çökelek, peynir, börekler, patates, yumurta çeşitleri, bal, pekmez, reçeller, tereyağı ve kaymak gibi kahvaltılıklar yenilir. Öğle yemeğinde mevsimine göre çorbalar, pilavlar, konserveler, turşular, tavuk ve et yemekleri, sebze yemekleri, yabani ot yemekleri, balıklar ve salatalar tüketilir. Akşam yemeğinde ise öğle yemeğinde yenilen yemekler veya benzerleri sofralarda bulunur."
Yukarıda verilen günlük öğünler hangi bölgeye aittir?
Yukarıda verilen günlük öğünler hangi bölgeye aittir?
Seçenekler
A
Akdeniz Bölgesi
B
Karadeniz Bölgesi
C
Ege Bölgesi
D
Marmara Bölgesi
E
İç Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Karadeniz Bölgesine ait günlük öğünlerdir.
Soru 28
"Bölgede sabah kahvaltısında süt çorbası, omaç çorbası, tarhana çorbası, bulgur pilavı, haside ve yayık gibi yiyecekler bulunur. Öğle yemeğinde patates, mantı, köbete, patates piyazı, kabak yemeği, patlıcan yemeği, taze fasulye gibi yemekler yenilir. Akşam yemeğinde mantı, tirit, su böreği, yoğurtlu sarımsaklı yumurta gibi yemekler tüketilir. Yatsı ve sonrasında ise kavurga, patlamış mısır, arabaşı çorbası, elma, armut, ahlât gibi meyveler yenilir."
Yukarıda verilen günlük öğünler hangi bölgeye aittir?
Yukarıda verilen günlük öğünler hangi bölgeye aittir?
Seçenekler
A
İç Anadolu Bölgesi
B
Ege Bölgesi
C
Marmara Bölgesi
D
Karadeniz Bölgesi
E
Akdeniz Bölgesi
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesine aittir.
Soru 29
Yüz açımı geleneği hangi bölgelerde uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
İç Anadolu- Karadeniz Bölgesi
B
Karadeniz-Akdeniz Bölgesi
C
İç Anadolu- Ege Bölgesi
D
Ege- Doğu Anadolu bölgesi
E
Doğu Anadolu- Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
İç Anadolu ve Ege Bölgelerinde uygulanan bir gelenektir.
Soru 30
"Bahar başlangıcı olup o gün komşular birleşir. Hangi güne gelmişse o günün baş harfi ile başlayan 7 çeşit yemek yapılır. Bir kıra gidilerek yenilir, içilir, kutlanır. Diğer bir âdet ise kırlara yeşil alanlara gidilerek, etle bulgur yemeği pişirilip yiyip içilir."
Yukarıdaki kutlamanın adı ve bölgesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Yukarıdaki kutlamanın adı ve bölgesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Hıdırellez-Akdeniz Bölgesi
B
Sultan nevruzu-İç Anadolu Bölgesi
C
Zekeriya sofrası- İç Anadolu Bölgesi
D
Paskalya bayramı- Güneydoğu Anadolu Bölgesi
E
Hıdırellez- Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesinde, Sultan Nevruz: Bahar başlangıcı olup o gün komşular birleşir. Nevruz hangi güne gelmişse o günün baş harfi ile başlayan 7 çeşit yemek yapılır. Bir kıra gidilerek yenilir, içilir, nevruz kutlanır. Diğer bir âdet ise kırlara yeşil alanlara gidilerek, etle bulgur yemeği pişirilip yeyip içerek nevruzu kutlamaktır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Marmara bölgesinde kış mevsiminde sabah öğününde yenilir?
Seçenekler
A
Tısvara
B
Kapaktan kesme
C
Kalbura bastı
D
Papalina
E
Ekşili pırasa
Açıklama:
Marmara bölgesinde kış mevsiminde; sabah öğününde ev ekmeği, turşu, pirinç çorbası, sütlü bulgur çorbası, tarhana çorbası, köy ekmeği, tava ekmeği, çiçek ekmeği, domates salçası, tuzlama zeytin, beyaz peynir, ıhlamur, kekik çayı, ayva reçeli, keçi peyniri, salamura zeytin, kuşburnu, çay, lor yağlaması, kapaktan kesme, kırma zeytin, çam balı, simit, koyun peyniri, dolma zeytin, çılbır, sucuklu yumurta, siyah zeytin, teneke peyniri, tahin-pekmez, süt ve kaymak yenilip içilmektedir.
Soru 32
Sürahinin ağzına kadar şekerle doldurulup, sapına kırmızı kurdeleyle beraber beşi birlik bağlandığı Marmara bölgesi mutfak kültürü geçiş dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düğün
B
Çeyiz Asma
C
Nişan
D
Yavuklama (Söz Kesme)
E
Asker Uğurlama
Açıklama:
Nişan: Tefler çalınır, oynanır. Bir taraftan da şerbetler içilir. Müteakip günlerde kadınlar akın akın nişan görmeye gelirler. Bu merasimde içilen şerbetten bir sürahi doldurulur, dal bohçalarla örtülmüş bir tepsinin ortasına oturtturulur. Etrafına yağlıklarla süsler yapılır. Kız evine mahsus bir kadın tarafından tepsi eline alınmak suretiyle büyük caddelerden geçirilerek damadın evine gelir ve bizzat damada şerbet sunulur, bahşiş alınır. Bir hafta sonra bu sürahi ağzına kadar şekerle doldurulur ve sapına kırmızı kurdeleyle beraber beşi birlik bağlanır. Tepsinin içine çerez doldurularak kız evine gönderilir. Nişan merasiminin yapıldığı gece oğlan evi kızı ziyarete gider. Tefçilere haber salınır, eğlenilir. Bundan sonra her iki taraf birbirlerini ziyarete giderler. Ayrıca iki taraf birbirlerine hediyeler, yemişler gönderir.
Soru 33
Park gibi yeşillik yerlerde toplanılıp hazırlanan sarma, sütlaç, yumurta gibi yiyeceklerle piknik yapılan gün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurban bayramı
B
Aşure Günü
C
Hıdrellez
D
Zekeriya Sofrası
E
Acele Bacı’ya Helva
Açıklama:
Hıdrellez: Mayısın ilk haftası kutlanan hıdrellez gecesi sokaklarda ateş yakılır. Ateş üzerinden 7 kere atlamak âdettir. Türbelere gidilir, adaklar adanır. Park gibi yeşillik yerlerde toplanıp hazırlanan sarma, sütlaç, yumurta gibi yiyeceklerle piknik yapılır. Toprağa istenilen bir şeyin resmi çizilir ya da taşlarla belirlenir.
Soru 34
Ciğor Bayramı hangi ilimizde kutlanmaktadır?
Seçenekler
A
Batman
B
Siirt
C
Adıyaman
D
Gaziantep
E
Şanlıurfa
Açıklama:
Ciğor Bayramı: Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır. “Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilir. Pırtıke ve rayoşu meketip de yapıldığı gibi, fakir zengin herkes mutlaka baklava yapmaktadır.
Soru 35
Aşure günü “aşi-maşi” yapılan il aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mardin
B
Şırnak
C
Siirt
D
Batman
E
Adıyaman
Açıklama:
Aşure Günü: Bölgede aşure yapıp dağıtma geleneği her şehirde bulunmaktadır. Aşure şekerle yapıldığı gibi pek çok yerde renk vermesi için aşureye pekmez de katılmaktadır. Şırnak’ta aşure günü “aşi-maşi” yapılmaktadır.
Soru 36
Paskalya Bayramı hangi bölgemizde kutlanmaktadır?
Seçenekler
A
Karadeniz Bölgesi
B
İç Anadolu Bölgesi
C
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
D
Marmara Bölgesi
E
Ege Bölgesi
Açıklama:
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde dikkat çeken kutsal günler ifar, sahur, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, kandiller, aşure günü, Paskalya Bayramı, Hıdırellez, sultan nevruz, hasit meranı, Ciğor Bayramıdır.
Soru 37
Döşgarı hangi bölgemizde yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Ege Bölgesi
B
Doğu Anadolu Bölgesi
C
İç Anadolu Bölgesi
D
Karadeniz Bölgesi
E
Akdeniz Bölgesi
Açıklama:
Doğu Anadolu Bölgesi mutfak kültüründe; Düğün: Gelin kapıya gelince yine çalgılar çalınır, bir kazan üzerine bir çay tabağı konur, gelin bunu ayağıyla kırar ve içeri girer. Gelin içeri girmeden evvel ayağına bir kurban kesilir. Akşam ezanından sonra aynı şekilde oğlan sağdıcının evinden oğlan şahı kalkarak oğlan evine gelir. Böylelikle gelin ve damat aynı eve gelmiş olurlar. Gece erkeklere bir koyun kesilir. Buna döşgarı adı verilir. Yemek yenildikten sonra para toplanır. Bu paralar kız yengesine verilir. Böylelikle düğün sona ermiş olur.
Soru 38
Yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt-pekmez karışımı hangi bölgemizde yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Akdeniz Bölgesi
B
Karadeniz Bölgesi
C
Doğu Anadolu Bölgesi
D
İç Anadolu Bölgesi
E
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Burdur, Isparta, Antalya, Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay ve Kahraman Maraş illerinden oluşan Akdeniz Bölgesi mutfak kültüründe, Bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı, ateşte nohut ve yeşil buğday başakları ütülerek yenilir. Kışın ise süt, kar ve pekmez karışımı olan “kar helvası” yenir, sobada soğan, patates pişirilir, çerez ve zeytin, peynir gibi kahvaltılıklar yenilir.
Soru 39
Kar helvası içerisinde hangileri yer alır?
Seçenekler
A
Kar-nar-süt
B
Kar-limon-nar
C
Kar-süt-limon
D
Kar-pekmez-süt
E
Kar-elma-nar
Açıklama:
Yazın ise meyve, soğukluk ve çerez olur. Misafir olmasa da yat geber ekmeği yenilmektedir. Bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı, ateşte nohut ve yeşil buğday başakları ütülerek yenilir. Kışın ise süt, kar ve pekmez karışımı olan “kar helvası” yenir, sobada soğan, patates pişirilir, çerez ve zeytin, peynir gibi kahvaltılıklar yenilir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesi kültüründe yer alan "yavuklama"nın diğer adıdır?
Seçenekler
A
Söz kesme
B
Sünnet
C
Asker uğurlama
D
Doğum
E
Çeyiz asma
Açıklama:
Yavuklama (Söz Kesme): İkram edilen kahve içilip bitince gelin dışarıya çıkar. Kahvenin çabuk ve yavaş içilmesi gelinin kaynana üzerinde iyi veya fena tesir yaptığına işaret olarak telakki edilir. Şerbet ikram edilir. Bu esnada çok çabuk haber alan ve düğünlerde kahvecilik yapan yaşlıca kadınların her iki taraf arasında mekik dokumaya sık sık gidip gelmeye başlayarak işin biran evvel bitirilmesine yardım ettikleri görülür.
Yavuklama, söz kesmedir.
Yavuklama, söz kesmedir.
Soru 41
Karadeniz Bölgesi mutfak kültüründe doğumlarda çocuğu görmeye gelenlere aşağıdakilerden hangisi ikram edilmektedir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Çay
C
Tatlı
D
Yemek
E
Helva
Açıklama:
Doğumlarda çocuğu görmeye gelenlere çay verilir.
Soru 42
İç Anadolu Bölgesi yemek kültüründe "diş buğdayı" yapılan çocuğun başından aşağıdakilerden hangisi serpilir?
Seçenekler
A
Tuz
B
Şeker
C
Bulgur
D
Pirinç
E
Nohut
Açıklama:
Diş Buğdayı: Diş buğdayı yapılır. Yere çarşaf yayılır, üzerine çocuk oturtulur. Misafirlerden en yaşlı olanı çocuğun başına geçilir “başın dişin kuvvetli olsun” denilerek çocuğun başından avuç avuç bulgur serpilir.
Soru 43
İç Anadolu bölgesinde "Berat Kandili"nde aşağıdakilerden hangisi yapılıp komşulara dağıtılmaktadır?
Seçenekler
A
Peksimet
B
Köbete
C
Un helvası
D
Kandil simidi
E
Baklava
Açıklama:
Berat Kandili: Kandil simidi yapılır. Komşulara dağıtılır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Ege Bölgesi "nişan"ında erkek tarafının kız tarafına aldığı yiyeceklerdir?
Seçenekler
A
Un helvası - Keşkek
B
Kuru yemiş - Baklava
C
Tahin helvası - Patlıcan dolması
D
Çörek - Un helvası
E
Tahin helvası - Kuru yemiş
Açıklama:
Nişan: Nişan günü geldiğinde erkek tarafı kız tarafına tahin helvası ve kuru yemiş alır.
Soru 45
Akdeniz Bölgesi yemek kültüründe yazın serinlemek amacıyla yenilen "saksağan beyni" aşağıdakilerden hangisi ile yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Yoğurt -Pekmez
B
Kar - Pekmez
C
Yoğurt - Şeker
D
Kar - Muhallebi
E
Süt - Pekmez
Açıklama:
Akdeniz Bölgesinde,yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı yenir.
Soru 46
Doğu Anadolu Bölgesinde "elçi"nin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelin
B
Dünür
C
Görümce
D
Akraba
E
Komşu
Açıklama:
Elçilik bir sanattır. Her kişinin elçilik yapamayacağı kanaatinin yaygın olduğu Kars’ta, bu iş için seçilenler Köyün
büyükleri sayılmış kişilerdir. Elçi ne kadar çok tanınmış olursa etki ve sonuç o kadar iyi olur.
Elçi, Doğu Anadolu’daki dünür karşılığıdır.
büyükleri sayılmış kişilerdir. Elçi ne kadar çok tanınmış olursa etki ve sonuç o kadar iyi olur.
Elçi, Doğu Anadolu’daki dünür karşılığıdır.
Soru 47
Şanlıurfa'da bebeğin bağırsaklarının temizlenmesi için aşağıdakilerden hangisi verilmektedir?
Seçenekler
A
Süt
B
Kaymak
C
Tereyağ
D
Pekmez
E
Peynir
Açıklama:
Şanlıurfa’da bebeğe bağırsakları temizlensin diye nisan ayında elde edilen ve sarı yağ olarak adlandırılan tereyağı verilmektedir.
Soru 48
Mardin'de "beyaz yiyeceklerin" dağıtılması hangi kutsal günde sevap sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Mevlüt Kandili
B
Paskalya Bayramı
C
Hıdırellez
D
Miraç Kandili
E
Regaip Kandili
Açıklama:
Miraç Kandili: Mardin’de beyaz şeyler (pirinç pilavı, sütlaç, muhallebi gibi) pişirilip yenmesi ve dağıtılması sevap sayılmaktadır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Siirt'te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanan bayramdır?
Seçenekler
A
Aşure Günü
B
Paskalya Bayramı
C
Hasit Merani
D
Yumurta Bayramı
E
Ciğor Bayramı
Açıklama:
“Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilir. Pırtıke ve rayoşu meketip de yapıldığı gibi, fakir zengin herkes mutlaka baklava yapmaktadır.
Ciğor Bayramı: Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır.
Ciğor Bayramı: Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesinde çocuğun ilk dişini kutlamak için aile arasında bir ritüeldir?
Seçenekler
A
Nişan
B
Sünnet
C
Yavuklama
D
Çeyiz Asma
E
Diş Buğdayı
Açıklama:
Diş Buğdayı: Çocuğun ilk dişini kutlamak için yapılan diş buğdayı çocuğun dişlerinin sağlam olması, çabuk büyümesi dileğiyle aile arasında yapılır. Yapılan diş buğdayının içine boncuk veya yüzük gibi şeyler saklanır. Saklanan eşya kime çıkarsa çocuğa hediye alır. Diş buğdayı bir gece önce ıslatılan buğdayın şekerle karıştırılıp kayısı, üzüm, nar gibi meyvelerin eklenmesiyle yapılır.
Soru 51
Aşağıdaki hangisinde Doğu Anadolu bölgesinde “Elçi Gitme” tabirinin karşılığı doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Nişan
B
Sünnet
C
Diş Hediği
D
Çeyiz Asma
E
Söz Kesme
Açıklama:
Elçi Gitme- Söz Kesme: Elçi, Anadolu’daki dünür karşılığıdır. Elçilik bir sanattır. Her kişinin elçilik yapamayacağı kanaatinin yaygın olduğu Kars’ta, bu is için seçilenler Köyün büyükleri sayılmış kişilerdir. Elçi ne kadar çok tanınmış olursa etki ve sonuç o kadar iyi olur. Yalnız ne olursa olsun elçiler arasında erkeğin yakın akrabaları ve babası bulunur. Kız tarafının ister olumlu ister olumsuz olsun gelen elçileri âdet icabı iyi karşılaması gerekir. Eğer kız tarafının niyetleri olumlu ise, şirni (tatlı) yemek günü kararlaştırılır. Kararlaştırılan günde oğlan tarafı seker, kolonya ve meyve getirerek oradakilere ikram eder. Çoğu zaman pey (beh) de bugün yapılır. Bu hâlde kız tarafına armağanlar ve bir yüzük getirilir. Beh, dügün öncesinin en önemli olaylarındandır. Kız ve oğlan tarafları kız evinde toplanırlar. Meyve, kolonya, kalağa (başörtüsü) götürülür. Oğlan tarafı ayrıca başörtüsünün bir köşesine bir miktar para bağlar. Bu para başlığın bir kısmıdır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Güney Doğu Anadolu Bölgesinde çocuğun ilk dişi çıktığında gerçekleştirilen bir ritüeldir?
Seçenekler
A
Nişan
B
Sünnet
C
Yavuklama
D
Diş Buğdayı
E
Diş Hediği
Açıklama:
Bebeklerin ilk dişlerinin çıkısı Anadolu’nun her yöresinde çeşitli törenlerle karşılanır. Güneydoğu Anadolu’da çocuğun ilk dişi çıktığı zaman, üzeri haşlanmış buğday, nohut ve çeşitli çerezlerle süslenmiş bir sini hazırlanarak es, dost, akrabalar davet edilmekte, birlikte eğlenerek hoş vakit geçirilmektedir. Dişi ilk gören kişi bebeğe hediye getirmektedir. Bir kalbur içine konmuş Kuran-ı Kerim, ayna, makas çocuğun önüne getirilmekte, çocuğun eline ilk aldığı nesnenin gelecekteki mesleğini işaret edeceği düşünülmektedir. Daha sonra çocuğun basından buğday saçılmakta, saçılan buğdaylardan çocuğun basında kalanları, dişleri güzel olan biri, ağzıyla alarak bahçedeki yeşil çimlerin üzerine atmakta, böylelikle çocuğun dişlerinin güzel olacağına inanılmaktadır. Çocuğun başından saçılan buğdaylar ipe dizilip çocuğun saçına ya da omzuna asılmakta, kuruyana kadar orada bekletilmektedir. Bölgenin tümünde bulgur ve nohut aynı şekilde kaynatılmaktadır. Sadece Siirt’te sulu olarak pişirilmekte, Adıyaman’da ise “hedik” seklinde pişirilmektedir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisinde Marmara Bölgesinde hazırlanan sofrada 41 çeşit yiyecek bulunmalıdır?
Seçenekler
A
Nişan
B
Aşure Günü
C
Yavuklama (söz kesme)
D
Hıdırellez
E
Zekeriya Sofrası
Açıklama:
Zekeriya Sofrasında; adak adamak, adağını yerine getirmek ve yeni dileklerde bulunmak için çerez, yemiş ve yeşilliklerle kurulu bir sofra hazırlanır. Sofra dilediği yerine gelmiş kadın tarafından düzenlenir. Sofraya komşu ve akraba kadınlar çağrılır. Sofra açılmadan önce iki rekât namaz kılınır. Namazdan sonra Meryem suresi okunur. Sofraya adak mumu dikilinceye kadar katılanlar birbiriyle konuşmaz. Hazırlanan bu sofrada 41 çeşit yiyecek bulunmalıdır. Sofranın ortasında adağı yerine gelmiş olan ve sofrayı düzenleyen kadının diktiği mum sonuna kadar yanık durur. Bu mumun yanına davete gelenler ve adak dileyenler de mum diker. Sofrada Antep fıstığı, fındık, leblebi, kuru üzüm, beyaz leblebi, kuru erik, dut kurusu, yer fıstığı, kuru incir, şeker, portakal, mandalina, ayva, armut, muz gibi meyveler, damla sakızı, çikolata, börek, dolma, kuru köfte, patates salatası, kızartma, tursu, bisküvi, maydanoz, tere, roka, tuz, çörek otu gibi yiyecekler bulunur.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Akdeniz Bölgesinde çoğunlukla uzun kış gecelerinde yenilen bir yemektir?
Seçenekler
A
Saksağan Beyni
B
Zekeriya Sofrası
C
Yavuklama
D
Hıdırellez
E
Yat Geber Yemeği
Açıklama:
Çoğunlukla uzun kış gecelerinde yat geber ekmeği yenilir. Yazın soğukluk, çerez, kışın ise çeşitli yemek ve tatlılar hazırlanır ve akşam oturmasına gelen misafirlere de ikram edilir. Yat geber yemeği olarak kışın çerez, pilav, helva, turşu, kahvaltılık yiyecekler, yumurta mıhlama, makarna, özellikle ceviz helvası pişirilir. Yazın ise meyve, soğukluk ve çerez olur. Misafir olmasa da yat geber ekmeği yenilmektedir. Bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı, ateşte nohut ve yeşil buğday başakları ütülerek yenilir. Kışın ise süt, kar ve pekmez karışımı olan “kar helvası” yenir, sobada soğan, patates pişirilir, çerez ve zeytin, peynir gibi.
Soru 55
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Akdeniz Bölgesindeki bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla yenilen ve yoğurt pekmez karışımından oluşan bir yemektir?
Seçenekler
A
Yat Geber Yemeği
B
Zekeriya Sofrası
C
Yavuklama
D
Kar Helvası
E
Saksağan Beyni
Açıklama:
Çoğunlukla uzun kış gecelerinde yat geber ekmeği yenilir. Yazın soğukluk, çerez, kışın ise çeşitli yemek ve tatlılar hazırlanır ve akşam oturmasına gelen misafirlere de ikram edilir. Yat geber yemeği olarak kışın çerez, pilav, helva, turşu, kahvaltılık yiyecekler, yumurta mıhlama, makarna, özellikle ceviz helvası pişirilir. Yazın ise meyve, soğukluk ve çerez olur. Misafir olmasa da yat geber ekmeği yenilmektedir. Bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı, ateşte nohut ve yeşil buğday başakları ütülerek yenilir. Kışın ise süt, kar ve pekmez karışımı olan “kar helvası” yenir, sobada soğan, patates pişirilir, çerez ve zeytin, peynir gibi.
Soru 56
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Akdeniz Bölgesinde kışın süt, kar ve pekmez karışımıyla hazırlanan bir yemektir?
Seçenekler
A
Saksağan Beyni
B
Zekeriya Sofrası
C
Yavuklama
D
Yat Geber Yemeği
E
Kar Helvası
Açıklama:
Çoğunlukla uzun kış gecelerinde yat geber ekmeği yenilir. Yazın soğukluk, çerez, kışın ise çeşitli yemek ve tatlılar hazırlanır ve akşam oturmasına gelen misafirlere de ikram edilir. Yat geber yemeği olarak kışın çerez, pilav, helva, turşu, kahvaltılık yiyecekler, yumurta mıhlama, makarna, özellikle ceviz helvası pişirilir. Yazın ise meyve, soğukluk ve çerez olur. Misafir olmasa da yat geber ekmeği yenilmektedir. Bazı yörelerde yazın serinlemek amacıyla “saksağan beyni” denilen yoğurt - pekmez karışımı, ateşte nohut ve yeşil buğday başakları ütülerek yenilir. Kışın ise süt, kar ve pekmez karışımı olan “kar helvası” yenir, sobada soğan, patates pişirilir, çerez ve zeytin, peynir gibi.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Burdur’un bazı köylerinde bahar veya yaza denk gelen Ramazan Bayramı’nda evlerden getirilen yemeklerle cami avlusunda tüm köy halkı arasında yenilen bir yemektir?
Seçenekler
A
Diş Buğdayı
B
Hıdırellez
C
Yavuklama
D
Zekeriya Sofrası
E
Sıyrat Sofrası
Açıklama:
Burdur’un bazı köylerinde bahar veya yaza denk gelen Ramazan Bayramı’nda evlerden getirilen yemeklerle cami avlusunda tüm köy halkı hep beraber yemek yerler, buna “sıyrat sofrası” denir.
Soru 58
Aşağıda belirtilen Doğu Anadolu bölgesine ait kültürel etkinliğin ismi nedir?
“Yedi genç kız, yedi kapıdan, yedi türlü kuru yiyecek (bulgur, pirinç, nohut, fasulye gibi) toplarlar. Bunları hiç konuşmadan öğütüp un hâline getirirler. İçine bol miktarda tuz katılır.”
“Yedi genç kız, yedi kapıdan, yedi türlü kuru yiyecek (bulgur, pirinç, nohut, fasulye gibi) toplarlar. Bunları hiç konuşmadan öğütüp un hâline getirirler. İçine bol miktarda tuz katılır.”
Seçenekler
A
Diş Buğdayı
B
Sünnet
C
Yavuklama
D
Çeyiz Asma
E
Hıdırnebi Kavudu
Açıklama:
Hıdırellez akşamı, gül dalına asılan yumurta, sabah namazından sonra alınır. Yumurta üzerinde yazıya benzer bir takım işaretler aranır. İşaretlerin bulunması kısmetin açılacağını gösterir. Ayrıca yumurta kimseye gösterilmeden yenirse kısmetin açılacağına inanılır. Hıdırellez gibi Hıdırnebi törenlerinin önemli kısmı, kısmetin açılması ile ilgilidir. Yedi genç kız, yedi kapıdan, yedi türlü kuru yiyecek (bulgur, pirinç, nohut, fasulye gibi) toplarlar. Bunları hiç konuşmadan öğütüp un hâline getirirler. İçine bol miktarda tuz katılır. Buna Hıdırnebi Kavudu denir. Uyumadan önce iki rekat namaz kılınır ve tuzlu kavuttan yenir ve niyet tutularak uyunur. Bu töreni gerçekleştirenleri, rüyalarında evlenecekleri kişiyi göreceklerine inanılır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Siirt’te Şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır?
Seçenekler
A
Hasit Merani
B
Hıdırellez
C
Yavuklama
D
Paskalya Bayramı
E
Ciğor Bayramı
Açıklama:
Cigor Bayramı: Siirt’te Şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır. “Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilir. Pırtıke ve rayoşu meketip de yapıldığı gibi, fakir zengin herkes mutlaka baklava yapmaktadır.
Soru 60
Yavuklama nedir?
Seçenekler
A
Sözkesme
B
Nişanlanma
C
Evlenme
D
Tanışma
E
Doğum
Açıklama:
Yavuklama Sözkesmedir.
Soru 61
Marmara bölgesinde mevlid kandillerinde aşağıdakilerden hangisi dağıtılmaz?
Seçenekler
A
Keşkek
B
Şerbet
C
Kandil simidi
D
Susam helvası
E
Lokum
Açıklama:
Marmara bölgesinde mevlid kandillerinde keşkek dağıtılmaz.
Soru 62
Muharrem ayının 10. günü hangi özel gün olarak bilinir?
Seçenekler
A
Aşure
B
Ragaip kandili
C
Kadir gecesi
D
Berat kandili
E
Miraç kandili
Açıklama:
Muharrem ayının 10. günü Aşure günü olarak bilinir.
Soru 63
Can helvası ne zaman yapılır?
Seçenekler
A
Ölümde
B
Düğünde
C
Askere uğurlamada
D
Doğumda
E
Mevlit kandilinde
Açıklama:
Can helvası Ölümde yapılır
Soru 64
Doğum mevlidinde hangi bölgede Çiğ börek ikram edilir?
Seçenekler
A
İç Anadolu
B
Karadeniz
C
Ege
D
Marmara
E
Güneydoğu Anadolu
Açıklama:
Doğum mevlidinde İç anadoluda Çiğ börek ikram edilir.
Soru 65
Düğünde geline özel yapılan ekmeğin gelinin başının üstünde kırılması hangi bölgede yapılan bir gelenektir?
Seçenekler
A
İç Anadolu
B
Marmara
C
Karadeniz
D
Ege
E
Akdeniz
Açıklama:
Düğünde geline özel yapılan ekmeğin gelinin başının üstünde kırılması iç anadolu da yapılan bir gelenektir.
Soru 66
Kıt aşı nedir?
Seçenekler
A
Ölü evine yakınları tarafından getirilen yemek
B
Kurban bayramında yapılan et yemeği
C
Hıdrellez de yapılan bir sebze yemeği
D
Mevlidte yapılan yiyecek
E
Özel günlerde yapılan pilav
Açıklama:
Ölü evine yakınları tarafından getirilen yemeğe Kıt aşı denir.
Soru 67
Keşkek yemeği daha çok hangi bölgede yapılır?
Seçenekler
A
Ege
B
İç Anadolu
C
Marmara
D
Karadeniz
E
Doğu Anadolu
Açıklama:
Keşkek yemeği daha çok ege bölgesinde yapılır.
Soru 68
Mardin'de doğum yapan lohusaya aşağıdakilerden hangisi verilir?
Seçenekler
A
İsfiri
B
Heko dims
C
Kayganak
D
Pirinç çorbası
E
Katkat
Açıklama:
Mardin de doğum yapılan lohusa ya isfiri verilir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi kış mevsiminde Marmara bölgesinde yenilip içilen besinlerden değildir?
Seçenekler
A
Köy ekmeği
B
Sütlü bulgur çorbası
C
Pirinç çorbası
D
Çılbır
E
Yeşil fasülye
Açıklama:
Marmara bölgesinde kış mevsiminde; sabah öğününde ev ekmeği, turşu, pirinç çorbası, sütlü bulgur çorbası, tarhana çorbası, köy ekmeği, tava ekmeği, çiçek ekmeği, domates salçası, tuzlama zeytin, beyaz peynir, ıhlamur, kekik çayı, ayva reçeli, keçi peyniri, salamura zeytin, kuşburnu, çay, lor yağlaması, kapaktan kesme, kırma zeytin, çam balı, simit, koyun peyniri, dolma zeytin, çılbır, sucuklu yumurta, siyah zeytin, teneke peyniri, tahin-pekmez, süt ve kaymak yenilip içilmektedir.
Soru 70
Adak adamak, adağını yerine getirmek ve yeni dileklerde bulunmak için çerez, yemiş ve yeşilliklerle kurulu bir sofra hazırlanan gelenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zekeriya Sofrası
B
Hıdrellez
C
Acele Bacı’ya Helva
D
Mevlit Kandili
E
Mevlit Okutma
Açıklama:
Zekeriya Sofrası: Adak adamak, adağını yerine getirmek ve yeni dileklerde bulunmak için çerez, yemiş ve yeşilliklerle kurulu bir sofra hazırlanır.
Soru 71
Karadeniz bölgesinde Mevlid Okutmada aşağıdaki yemeklerden hangisi verilmektedir?
Seçenekler
A
Tavuklu pilav
B
Etli pilav
C
Et kavurma
D
Su böreği
E
Aşure
Açıklama:
Mevlid Okutma: Mevlid okutmalarda genelde tavuklu pilav, ayran ve un helvası verilir. Eş dost çağrılır Kuran okutulur.
Soru 72
İç Anadolu Bölgesinde cenaze kaldırıldıktan sonra ölü evine yakınları tarafından götürülen yemek hangisidir?
Seçenekler
A
Tok aşı
B
Cenaze aşı
C
Acı aş
D
Kıt aşı
E
Ölüm aşı
Açıklama:
Cenaze kaldırıldıktan sonra ölü evine yakınları yemek getirirler. Buna kıt aşı denir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Ege bölgesinde öğlen yemeklerinde yenilen yemeklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Patlıcan borani
B
Bulgurlu domates yemeği
C
Otlu saç böreği
D
Köbete
E
Yassı fasulye kızartması
Açıklama:
İç Anadolu Bölgesinde Öğle yemeğinde patates, mantı, köbete, patates piyazı, kabak yemeği, patlıcan yemeği, taze fasulye gibi yemekler yenilir.
Ege Bölgesinde öğle yemeğinde patlıcan borani, otlu sac böreği, bulgurlu domates yemeği, yassı fasulye kızartması, patlıcan, biber, patates kızartması, ot kavurma....
Ege Bölgesinde öğle yemeğinde patlıcan borani, otlu sac böreği, bulgurlu domates yemeği, yassı fasulye kızartması, patlıcan, biber, patates kızartması, ot kavurma....
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi iç anadolu bölgesinde asker uğurlamasında servis edilmektedir?
Seçenekler
A
Yaprak sarması
B
Tavuk sote
C
Köbete
D
Cantık
E
Leblebi
Açıklama:
Asker davetinde askere gidecek olan bütün gençler yemeğe davet edilirler. Yiyecek olarak pilav, et, yaprak sarması, çorba, salata ikram edilir.
Soru 75
Ege bölgesinde söz kesme esnasında aşağıdakilerden hangisi kız evine götürülmektedir?
Seçenekler
A
Keşkek
B
Çöğen helvası
C
Pide
D
Yumurta
E
Kuru patlıcan dolması
Açıklama:
Erkek tarafı söz kesmeye giderken tahin helvası, çöğen helvası ve kuru yemiş götürür.
Soru 76
Akdeniz bölgesinde bazı illerde çoğunlukla hangi çorba içilmektedir?
Seçenekler
A
Tarhana çorbası
B
Toyga çorbası
C
Kelle paça çorbası
D
Ayak paça çorbası
E
Yayla çorbası
Açıklama:
Akdeniz bölgesinde bazı illerde çoğunlukla tarhana ve mercimek çorbaları içilmektedir
Soru 77
Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanan ve “Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilen bayram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasit Merani
B
Hıdırellez
C
Ciğor Bayramı
D
Paskalya Bayramı
E
Yumurta Bayramı
Açıklama:
Ciğor Bayramı: Siirt’te şubat ayının ilk pazartesi günü kutlanır. “Cokat” diye adlandırılan bumbar kayısı ve üzüm hoşafıyla birlikte yenilir.
Soru 78
Gaziantepte ramazan bayramı yemeği olarak servis edilen yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yuvalama
B
Zerde
C
Orman
D
Avga guşti
E
Kuru fasülye pilav
Açıklama:
Topluca bayramlaşmadan sonra kahvaltı yerine bayram yemeği yenilmektedir. Bayram yemeği olarak Adıyaman’da kuru fasulye pilav yapılmakta ve yemeğe mutlaka misafir davet edilmektedir. Gaziantep’te yuvarlama, Kilis’te orman, Şanlıurfa’da üzmeli pilav, Şırnak’ta avga guşti (haşlama et) mutlaka yapılmaktadır.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı' da yaşanan kültür değişimlerinde belirleyici rol oynamıştır?
Seçenekler
A
Levantenler
B
Amerikalılar
C
Londra
D
Hristiyanlar
E
Krallar
Açıklama:
Osmanlı' da yaşanan kültür değişimlerinde kapitülasyonlar, Galata, İzmir, Selanik, Beyrut gibi batılı şehirlere yerleşen Levantenler, Rum, Yahudi ve Ermeniler ve mühtediler belirleyici rol oynamıştır. Doğru cevap A' dır.
Soru 2
İslam dünyasının yanında İspanya' da da çokça kullanılan baharat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karabiber
B
Safran
C
Kimyon
D
Sumak
E
Yenibahar
Açıklama:
İslam dünyasında çokça kullanılan, İspanya'nın Müslüman egemenliğinde kalmasından dolayı ortak bir baharat zevki oluştuğundan bu ülkede de çokça kullanılan baharat safrandır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Balkanlardaki Müslüman milletlerden Boşnak ve Arnavutlarla olan benzer yemeklerimizdendir?
Seçenekler
A
Zeytinyağlı pırasa
B
Mercimek çorbası
C
Arnavut ciğeri
D
Balık
E
Nohut
Açıklama:
Elbasan tava, Arnavut ciğeri, Boşnak böreği, damat paçası, şekerpare, tulumba Boşnak ve Arnavutlarla benzer yemeklerimizdendir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Uzak olmasına rağmen Pakistan' da dahi görülen Türk lezzeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tavukgöğsü
B
Baklava
C
Tulumba
D
Helva
E
Muhallebi
Açıklama:
Pakistanlı uzman Shama Tarıq Puri' nin açıklamasına göre Türk mutfağından helva, köfte, kebap, cacık gibi bir çok yemek Pakistan mutfağını büyük ölçüde etkilemiştir.
Soru 5
Bitki, çiçek, meyve özleri ve bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına ne denir?
Seçenekler
A
Kemalpaşa
B
Cacık
C
Hoşaf
D
Şurup
E
Şerbet
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 6
18. yüzyıl başlarında Osmanlı Devletinde elçilik görevi ile ülke dışına çıkan ve bu sayede Osmanlı kültürünü tanıtan ilk devlet görevlisi kimdir?
Seçenekler
A
Yirmi sekiz Mehmet Çelebi
B
Fatih Sultan Mehmet
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
Peçevi İbrahim Efendi
E
Gelibolulu Ali Mustafa Efendi
Açıklama:
Doğru seçenek A'dır.
Soru 7
Osmanlı imparatorluğu, yükseliş döneminde Mısır, Doğu Avrupa ve İç Asya’ya kadar geniş bir coğrafyaya uzanmış olması onun hangi özelliğinin de gelişmiş olabileceğini göstermektedir?
Seçenekler
A
Ulaşım şekilleri
B
Yönetim şekli
C
Üretim şekli
D
Tüketim biçimi
E
Ürün çeşitliliği
Açıklama:
İmparatorluğunun sınırlarının genişlemesine bağlı olarak ürün çeşidi ve sayısında da bolluk olmuş ve bu durum Osmanlı Mutfağını da olumlu etkileyerek çeşitlendirmiştir.
Soru 8
Türkiye’den balkanlara ziyaret gerçekleştiren kişiler, burada Türk kültüründeki yiyecek ve içecekleri hatta bu yiyeceklere verilen benzer isimleri görebilmektedir. Bu açıklamadan yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Seçenekler
A
Coğrafi olarak uzaklığa
B
Farklı kültürler olduğuna
C
Kültürel etkileşim olduğuna
D
Farklı inançlar taşıdıklarına
E
Aynı coğrafyada olduklarına
Açıklama:
Yukarıdaki durum Türk kültürünün diğer kültürlerle etkileşim kurduğu göstermektedir. Bu açıdan yemek kültürü olarak hem balkanları etkilemiş hem de etkilenmiştir.
Soru 9
Tavukgöğsü tatlısının Abbasi mutfağına ait bir tatlı olduğu bilinmekle birlikte bu tatlının Türk mutfağına girmesi ise Bizans mutfağı yoluyla olmuştur. Yani Abbasi mutfağından Bizans mutfağına oradan da Türk mutfağına geçtiği bilinmektedir. Bu bilgiden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Seçenekler
A
Osmanlı ve Bizans arasında savaş olduğuna
B
Abbasi ve Bizans arasına savaş olduğuna
C
Bizans ve Abbasi devletlerinin iyi ilişkiler içerisinde olduğuna
D
Abbasilerin daha güçlü bir kültüre sahip olduğuna
E
Söz konusu devletler arasında kültürel etkileşimlerin olduğuna
Açıklama:
Tavukgöğsü tatlısının çıkmış olduğu devlet ve yayıldığı diğer devletler dikkate alındığında bu devletler arasında kültürel etkileşimler olduğu söylenebilir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mutfağından Avrupa mutfaklarına kazandırılan bir ürün değildir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Döner
C
Yoğurt
D
Lokum
E
Tavukgöğsü tatlısı
Açıklama:
Tavukgöğsü Osmanlı mutfağının Avrupa’dan etkilenerek verdiği değil aldığı bir tatlıdır.
Soru 11
Yüzyıl Osmanlı coğrafyası için önemli bir kaynak niteliği taşıyan Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Seçenekler
A
Avrupa mutfağına
B
Osmanlı mutfağına
C
Gelenek göreneklere
D
Din
E
Sanat
Açıklama:
Sözü edilen eserde yalnızca Osmanlı coğrafyası gezilmiş ve o coğrafyadaki durum hakkında bilgi verilmiştir.
Soru 12
Osmanlı mutfağının Avrupa’yı etkilemesinde aşağıdakilerden hangisinin rolü daha azdır?
Seçenekler
A
Coğrafyanın
B
Ticaret’in
C
Elçilerin
D
Seyyahların
E
Yerel halkın
Açıklama:
Osmanlı mutfağının Avrupayı etkilemesi hareketlilik ile olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle sözü edilen seçenekler arasında rolü en az olan yerel halk kesimidir.
Soru 13
Osmanlı mutfağında hoş bir koku ve rayiha sağlaması için şerbetlere konulan madde aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Miski amber
B
Üzüm
C
Kar
D
Buz
E
Gül suyu
Açıklama:
Osmanlı mutfağında şerbetlerin güzel bir rayihası olması için içerisine miski amber konulmaktadır. Ancak bunu daha çok zenginler yapabilmektedir.
Soru 14
Bitki, çiçek, meyve özleri ve bazı baharatların şeker ya da balla tatlandırılmasına….., kaynatılarak özlendirilmesine ……., şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de …..denilmektedir. Buna göre boş yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?
Seçenekler
A
Şerbet, şurup, hoşaf
B
Miski amber, şerbet, şurup
C
Şerbet, Miski amber, şurup
D
Kahve, Miski amber, şurup
E
Şurup, Şerbet, Miski amber
Açıklama:
Yukarıda belirtilen boşluklara sırasıyla A seçeneğindeki isimler gelmektedir.
Soru 15
Ünlü tarihçi Fernand Braudel’e göre Akdeniz’deki besin ortaklığı 7. Yüzyılda domuz etine karşı olan anlayış farklılığından dolayı son bulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu farklılığın belirleyicisidir?
Seçenekler
A
Coğrafya
B
Devletler
C
Din
D
Yerel halk
E
Alışkanlıklar
Açıklama:
Yukarıda belirtilen farklılığın temel nedeni dini inancın getirdiği yenilikler ve yasaklar olmuştur.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi hem mutfaklara lezzet hem de ilaç olarak kullanılan bir üründür?
Seçenekler
A
Döner
B
Pirinç
C
Baklava
D
Lokum
E
Baharat
Açıklama:
Sözü edilen ürün veya ürünler baharatlardır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfak kültürünün zaman içerisinde değişmesinin nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Maddi durumdaki değişimler
B
Damak tadındaki değişimler
C
Coğrafyanın değişmesi
D
İklim değişiklikleri
E
Obezitenin yaygınlaşması
Açıklama:
Türk mutfak kültürü zaman içerisinde coğrafyanın etkisi, ticaret, göçler, savaşlar, dinsel ya da siyasal nedenlerle değişim gösterebilir. Türklerin köklü tarihleri ve katettikleri alanın büyüklüğü göz önüne alındığında çok çeşitli milletlerle kültür alışverişinde bulunulması kaçınılmazdır. Ancak Türk mutfak kültürünün değişimiyle obezitenin yaygınlaşması, iklimin değişmesi, maddi durumun, damak tadındaki değişimlerin doğrudan ilgisi yoktur. Bu nedenle doğru cevap C'dir.
Soru 18
Ünlü tarihçi Fernand Braudel'e göre Akdeniz' deki besin ortaklığı ne zaman sona ermiştir?
Seçenekler
A
5. yüzyıl
B
6. yüzyıl
C
7. yüzyıl
D
8. yüzyıl
E
9. yüzyıl
Açıklama:
Akdeniz' deki besin ortaklığı İslamiyet' e domuz etinin girmesinin yasaklanmasıyla 7. yüzyılda son bulmuştur.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa kültüründe erken modern çağın en çarpıcı yeniliklere yol açan tüketim ürünlerindendir?
Seçenekler
A
Kola
B
Hoşaf
C
Şerbet
D
Süt
E
Kahve
Açıklama:
En çarpıcı yeniliklere yol açan ürünler kahve, tütün, çay ve çikolata olmuştur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 20
Türk mutfak kültürü Balkanlardaki hangi iki ülke ile pek çok yönden benzerlik göstermektedir?
Seçenekler
A
Macaristan-Romanya
B
Bosna Hersek-Arnavutluk
C
Bosna Hersek-Romanya
D
Bulgaristan-Macaristan
E
Macaristan-Arnavutluk
Açıklama:
Balkanlardaki Türk kültürü, mutfak ve yemek çeşitliliği açısından yerel halkları etkilemiş, aynı zamanda kendisi de etkilenmiştir. Örneğin, Balkanlar’daki diğer Müslüman milletler olan Boşnak ve Arnavutlarla yemek kültürü açısından pek çok benzer yemek bulunmaktadır. Elbasan tava, Arnavut ciğeri, Boşnak böreği, etli büryan, damat paçası, etli tirit, kaymaçina, şekerpare, somokof, hünkariye, tulumba ve daha birçoğu bu kültürel etkileşimin mutfağa yansıyan lezzetleridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Orta Asya steplerinde doğup tüm dünyaya yaygınlaştırdığımız yiyeceğimiz nedir?
Seçenekler
A
Yoğurt
B
Köfte
C
Cacık
D
Baklava
E
Helva
Açıklama:
Orta Asya steplerinde doğup tüm dünyaya yaygınlaştırdığımız yiyeceğimiz yoğurttur. Doğru cevap A' dır.
Soru 22
Osmanlı ile Avrupa'da Venedik ve Ceneviz arasındaki ilişkinin artmasına neden olan besin hangisidir?
Seçenekler
A
Baharat
B
Yoğurt
C
Tarhana
D
Börek
E
Kayısı
Açıklama:
Avrupa’nın hem lezzet hem de ilaç olarak baharata olan talebi arttıkça Osmanlı, Venedik ve Ceneviz üçlüsüne varlarını yoklarını verir hâle geldiler. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan yiyecek nedir?
Seçenekler
A
Kavurma
B
Sucuk
C
Köfte
D
Pastırma
E
Döner
Açıklama:
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan pastırma, Orta Asya’dan bize kalan yiyecekler arasındadır. Orta Asya’dan batıya akın eden Türk Hun süvarilerinin eyerlerindeki heybelerde duran pastırma basturma /bastırma fiilinden gelir. Doğru cevap D' dir.
Soru 24
Osmanlı mutfak kültürü hangi dönemde Mısır, Doğu Avrupa ve İç Asya’ya kadar uzanmıştır?
Seçenekler
A
Kuruluş Dönemi
B
Yükseliş Dönemi
C
Duraklama Dönemi
D
Gerileme Dönemi
E
Dağılma Dönemi
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu yükseliş döneminde Mısır, Doğu Avrupa ve İç Asya’ya kadar uzanmıştır. Çöküşe kadar pek çok bölgeyi elinde tutan Osmanlı’nın hüküm sürdüğü yerlerdeki yemek kültürleri üzerinde çok büyük etkisi olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
Hangisi Osmanlı Devleti’nden öncelikle Avrupa’ya, oradan da tüm dünyaya yayılan belli başlı yiyecek veya içecekler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Kahve
C
Yoğurt
D
Baklava
E
Tavuk göğsü
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu mutfak kültürü içerisinde etkilediği kadar etkilendiği alanlar da vardır. Karşılıklı etkileşimin en ilginç örneği bugün hâlâ severek tükettiğimiz tavukgöğsü tatlısıdır. Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan her karışıma muhallebi dedikleri bilinmektedir. Fatih Sultan Mehmed dönemi mutfak defterlerinde muhallebi için tavuk alındığı kayıtlıdır ve tavukla yapılan bu muhallebinin, tavukgöğsü olduğu söylenebilir. İlginç olan bugün Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsünün Abbasi mutfağından Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiş olması ve günümüzde sadece ülkemizde yapılmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 26
Kahvenin Osmanlı Devleti'nden Avrupa'da (Venedik) yayılması kim aracılığıyla gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Prospero Alpino
B
Nüktedân İbrahim Ağa
C
Yirmisekiz Mehmed Çelebi
D
Kolschitzky
E
Evliya Çelebi
Açıklama:
Venedikli botanikçi Prospero Alpino, yazdığı kitapta kahveden ve Osmanlı’da sıkça tüketildiğinden bahseder. 1615’te Venedik’te kahve yapıp satan dükkânlar açılmaya başlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Ayran aşağıdaki dönemlerin hangisinde bişekle dövülerek
yayılırak veya nehre denilen üstüvane (bir nevi silindir) şeklinde hususi olarak hazırlanmış toprak küplerde veya derilerde çalkanılarak yapılmıştır?
yayılırak veya nehre denilen üstüvane (bir nevi silindir) şeklinde hususi olarak hazırlanmış toprak küplerde veya derilerde çalkanılarak yapılmıştır?
Seçenekler
A
Abbasiler Dönemi
B
Selçuklular Dönemi
C
Osmanlı Dönemi
D
Karahanlılar Dönemi
E
Memlükler Dönemi
Açıklama:
Selçuklular devrinde ayran; yoğurda bir miktar su ilave edildikten sonra bişekle dövülerek yayılır veya nehre denilen üstüvane (bir nevi silindir) şeklinde hususi olarak hazırlanmış toprak küplerde veya derilerde çalkanır. Doğru cevap B' dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi çeşitli etkileşimler sonucunda Osmanlı mutfağına girmiştir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Lokum
C
Pirinç
D
Baklava
E
Şerbet
Açıklama:
Ana vatanı Osmanlı toprağı olmasa da tüketim şekli ve miktarıyla tüm Osmanlı coğrafyasını etkileyen yiyeceklerden biri de pirinçtir. Uzakdoğu ve Hindistan’da çok eskiden beri tarımı yapılan ve yenilen pirincin Orta Asya vasıtasıyla Türkler tarafından tanınması ve mutfakta giderek kendine daha fazla yer edinmesi, zaman içerisinde Türklerin yüksek miktarda pirinç tüketmeleri sonucunu doğurur. Doğru cevap C'dir.
Soru 29
Pastırma Osmanlı mutfağına hangi coğrafya veya kültürden girmiştir?
Seçenekler
A
Avrupa
B
Orta Asya
C
Amerika
D
Afrika
E
Balkanlar
Açıklama:
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan pastırma, Orta Asya’dan bize kalan yiyecekler arasındadır. Orta Asya’dan batıya akın eden Türk Hun süvarilerinin eyerlerindeki heybelerde duran pastırma basturma / bastırma fiilinden gelir. Orta Asya bozkırlarında yaşayan Türkler sonbaharda kışa hazırlık olarak tuzlu, kuru ve dumanlı et konserveleri yaparlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 30
Mısır nereden Osmanlı mutfağına girmiştir?
Seçenekler
A
Amerika
B
Asya
C
Avrupa
D
Balkanlar
E
Afrika
Açıklama:
Amerika kökenli bir tahıl olan mısır, yemek tarihi içerisinde yayılması ve adlandırılması bakımından ilginç bir üründür. Amerika’yı keşfeden kâşifler mısırı Avrupa’ya getirdiklerinde İspanya ve Portekiz’de ekseler de sadece hayvan yemi olarak kullanmışlardır. Kolomb’un kıtayı keşfinin üzerinden elli yıl geçmeden 1520-1530’larda bugünkü Mısır, Suriye ve Lübnan’ı kapsayan coğrafyada mısır ekimi yaygınlaşmıştır. Cevap A'dır.
Soru 31
Osmanlılarda Batı hangi yüzyıldan itibaren prestij kültürü haline gelmiştir?
Seçenekler
A
16.yüzyıl
B
17.yüzyıl
C
18.yüzyıl
D
19.yüzyıl
E
20.yüzyıl
Açıklama:
Osmanlılarda Batı, 18. yüzyıldan başlayarak beğenilen, taklit edilen bir prestij kültürü (prestige-culture) hâline gelmiştir.
Soru 32
Genellikle tüm toplumlarda ilk alınan ve hızla yayılan aktarımlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sanat araç ve gereçleri
B
Askeri araç ve gereçleri
C
Mutfak araç ve gereçleri
D
Okul araç ve gereçleri
E
Ticari yaşantı
Açıklama:
Hemen tüm toplumlarda ilk alınan ve hızla yayılan aktarımlar askeri araç ve gereçlerde olmaktadır.
Soru 33
Hangi elçinin verdiği davetler 18. yüzyılda Paris'te Türk modasının yayılmasında etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Yirmisekiz Mehmet Çelebi
B
Ahmet Çelebi
C
Kaşkarlı Mahmut
D
Otuziki Mahmut Paşa
E
Ahmet Ziya Efendi
Açıklama:
Elçi Mehmed Efendi’nin giydikleri, verdiği ziyafetlerde ikram ettikleri, misafirlerine sunduğu kahveler o kadar büyük bir etki yaratır ki tüm Paris sosyetesi onun misafiri olmak için can atar.
1721’de Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris’te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır.
1721’de Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris’te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır.
Soru 34
Osmanlı mutfağına yeni gıda maddeleri ne zaman girmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
15. yüzyıl sonlarında
B
16. yüzyıl sonlarında
C
17. yüzyıl sonlarında
D
18. yüzyıl sonlarında
E
19. yüzyıl sonlarında
Açıklama:
18. yüzyıl sonlarından itibaren yeni gıda maddeleri Osmanlı mutfağına girmeye başlar.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde Güney illerimizde yapılan meşhur şerbettir?
Seçenekler
A
Şerbet-i viladet
B
Hummaz şerbeti
C
Reybas şerbeti
D
Hindistancevizi şerbeti
E
Meyan şerbeti
Açıklama:
Günümüzdeki Güney illerimizin meşhur şerbeti meyan şerbetidir.
Soru 36
Kahvenin Avrupa'da yayılması kimlerin etkisi ile olmuştur?
Seçenekler
A
Mısırlılar
B
İranlılar
C
Suudiler
D
Osmanlılar
E
Yemenliler
Açıklama:
Kahvenin Avrupa'da yayılması Osmanlı etkisiyle olmuştur.
Soru 37
Aşağıdaki yiyecek maddelerinden hangisi tüm dünyada aynı adla kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Süt
B
Tereyağ
C
Yoğurt
D
Kefir
E
Ayran
Açıklama:
Yoğurt kelimesi hemen hemen tüm dünya lûgatlarında aynen geçmektedir.
Soru 38
18. yüzyılda pelteden geliştirilen tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akide
B
Mülebbes
C
Sert şerbet
D
Lokum
E
Fondant
Açıklama:
18. yüzyılda pelteden geliştirilen tatlı lokumdur.
Soru 39
Salep ne zamandan itibaren içecek olarak karşımıza çıkmıştır?
Seçenekler
A
17. yüzyıldan itibaren
B
16. yüzyıldan itibaren
C
15. yüzyıldan itibaren
D
14. yüzyıldan itibaren
E
13. yüzyıldan itibaren
Açıklama:
Salep 17. yüzyıldan itibaren içine çeşitli baharatlarla gül suyu eklenerek içilen bir içecek olarak karşımıza çıkmaktadır.
Soru 40
Mutfak defterlerinde dane olarak adı geçen tahıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yulaf
B
Buğday
C
Mısır
D
Çavdar
E
Pirinç
Açıklama:
Mutfak defterlerinde dane olarak adı geçen tahıl pirinçtir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Pakistan mutfağının Türk mutfağından etkilendiği yiyeceklerden değildir?
Seçenekler
A
Cacık
B
Ayran
C
Turşu
D
Helva
E
Şalgam
Açıklama:
Anadolu’ya bir hayli uzak olan Pakistan’da dahi Türk mutfağının izlerini görmek mümkündür. Pakistanlı Uzman Shama Tarıq Puri, II. Milletlerarası Yemek Kongresi’nde sunduğu bildiride bu benzerlikleri şöyle açıklar: “Türk mutfağı Pakistan mutfağını büyük ölçüde etkilemiştir. Kebap, köfte, helva ve daha birçok şey, çok daha baharatlı olarak Pakistan mutfağında mevcuttur. Tandır usulü de Türk mutfağından aldığımız et pişirmekte kullanılan diğer bir usuldür. Türk mutfağında olduğu gibi et, genellikle pilav eşliğinde hazırlanır. Pakistan’da çok tutulan bir diğer yemek, cacıktır. Yoğurt, doğranmış salatalık, nane, sarımsak ve sirke ile hazırlanan soğuk bir yiyecektir. Yoğurtla hazırlanan diğer bir içecek de ayrandır ve bu da yine Türk mutfağından alınmıştır. Urduca turşu, tursh demektir ve Türkçe’den alınmıştır. Pakistan tatlıları genellikle helva biçimindedir. Helva kelimesi de Türkçe’den gelmektedir.”
Soru 42
Bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına ne denir?
Seçenekler
A
Şurup
B
Hoşaf
C
Şerbet
D
limonata
E
Meyve suyu
Açıklama:
Genel olarak ifade edecek olursak bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına şerbet, kaynatılarak özlendirilmesine şurup, şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de hoşaf dendiğini söyleyebiliriz.
Soru 43
Oğuzlar'da yoğurt yapımı için kabın dibine bırakılan mayaya ne denir?
Seçenekler
A
Tuluk
B
Yayıg
C
Kurut
D
Kor
E
Tarhana
Açıklama:
Orta Asya kökenli Oğuzlarda yoğurt yapımı için kabın dibinde bırakılan mayaya kor denir. Mayalanan yoğurt hayvan derisi, ahşap veya toprak kaplarda saklanır. Yoğurt, tuluk adı verilen hayvan derisine konunca ahşap bir aletle yayılarak tereyağı elde edilir.
Soru 44
19. yüzyıl ortalarında, kahve bitkisinin ölümüne yol açan bir yaprak hastalığı, hangi ülke dışında pek çok yerde kahve üretiminin durmasına neden olur?
Seçenekler
A
Brezilya
B
Amerika
C
Fransa
D
İngiltere
E
Avusturya
Açıklama:
Kahve; Orta Avrupa, Fransa ve İngiltere’ye yayıldıktan sonra ticari bir malzeme olarak daha değerli hâle gelir. Zamanla Fransız ve İngiliz kolonilerinde kahve ekimi yapılmaya başlanır ve böylece Amerika kıtasına kadar ulaşan kahve tüm dünyaya yayılmış olur. 19. yüzyıl ortalarında, kahve bitkisinin ölümüne yol açan bir yaprak hastalığı, Brezilya dışında pek çok yerde kahve üretiminin durmasına neden olur. Bu da kahve üretiminde bir dünya devinin doğmasına neden olur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Tarhana'nın diğer ülkelerdeki adlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kishk
B
Misk
C
Kushuk
D
Trahana
E
Tahonya/Talkuna
Açıklama:
Yoğurdu saklamanın bir diğer usulü olan tarhana, suyla karıştırılıp pişirilen çok kolay bir çorba çeşididir. Temelinde yoğurt, un, baharat ve çeşitli tatlandırıcılar olan tarhana Türklerin süt ürünleriyle ne kadar haşır neşir olduklarının bir başka göstergesidir. Mısır, Suriye, Lübnan ve Ürdün’de yapılan kishk, Irak’ta kushuk, Yunanistan’da trahana, Macaristan ve Finlandiya’da tahonya/talkuna tarhanaya benzer ürünler arasındadır.
Soru 46
Eski İstanbul konaklarında ziyafette baklava tepsisine konukların yarım metre yukarıdan ne bırakması âdettendir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Bal
C
Altın bir lira
D
Şeker
E
Badem
Açıklama:
Eski İstanbul konaklarında baklava tepsisine en az yüz tane yufka konması ve ziyafette konukların yarım metre yukarıdan altın bir lira bırakması âdettendir. Bırakılan paranın, yufkaların inceliği ve kıtırlığı sayesinde dibi bulması beklenirdi. Eğer para dibe kadar giderse ev sahibi göğsünü gururla kabartıp parayı aşçısına ödül olarak verir, eğer para baklavaya saplanırsa tepsiyi derhal mutfağa yollayıp kendini rezil olmuş sayardı.
Soru 47
Rahatû’l-hulkûm neye denir?
Seçenekler
A
Lohusa şerbeti
B
Lokum
C
Akide şekeri
D
Macun şekeri
E
Şeker kamışı
Açıklama:
Aslı rahatû’l-hulkûm yani boğaz rahatı olan lokum, Osmanlı şekerlemelerinin geç örneklerinden olsa da tüm dünyada tanınan ve sevilen bir şekerleme çeşididir.
Soru 48
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan yiyeceğe ne denir?
Seçenekler
A
Sucuk
B
Salam
C
Sosis
D
Pastırma
E
Döner
Açıklama:
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan pastırma, Orta Asya’dan bize kalan yiyecekler arasındadır. Orta Asya’dan batıya akın eden Türk Hun süvarilerinin eyerlerindeki heybelerde duran pastırma basturma / bastırma fiilinden gelir.
Soru 49
İlkçağlarda yumrulu salep hangi amaçla kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Şeker yerine kullanılmıştır
B
Sağlık amaçlı kullanılmıştır
C
Ekmek yapımında kullanılmıştır
D
Sakız yapımında kullanılmıştır
E
Yapıştırıcı olarak kullanılmıştır
Açıklama:
İlkçağlarda özellikle sağlık amaçlı kullanılan yumrulu salep, 17. yüzyıldan itibaren tıbbî kullanımının yanı sıra içine çeşitli baharatlarla gül suyu eklenerek içilen bir içecek olarak karşımıza çıkar.
Soru 50
Hangisi salep'in üzerine serpilen şeylerden biri değildir?
Seçenekler
A
Zencefil
B
Tarçın
C
Nane
D
Gül suyu
E
Çiçek suları
Açıklama:
18. ve 19. yüzyıllarda salebin pekmez, bal veya şekerle tatlandırılıp üzerine zencefil, tarçın, gül suyu veya bazı çiçek suları serpilerek içildiğini görürüz.
Soru 51
İçinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen şekerleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fondant
B
Lokum
C
Cezerye
D
Sucuk
E
Baklava
Açıklama:
Fondant, içinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen bir tür şekerlemedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
Bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına ................, kaynatılarak özlendirilmesine ................, şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de ................ dendiğini söyleyebiliriz.
Yukarıdaki tanıma göre boşluklara sırasıyla hangileri gelmelidir?
Yukarıdaki tanıma göre boşluklara sırasıyla hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Şerbet, hoşaf, şurup
B
Şerbet, şurup, hoşaf
C
Şurup, şerbet, hoşaf
D
Komposto, hoşaf, şerbet
E
Hoşaf, Komposto, şerbet
Açıklama:
Genel olarak ifade edecek olursak bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli
malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına şerbet, kaynatılarak özlendirilmesine şurup,
şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de hoşaf dendiğini söyleyebiliriz. Doğru cevap B'dir.
malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına şerbet, kaynatılarak özlendirilmesine şurup,
şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de hoşaf dendiğini söyleyebiliriz. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Cağ Kebabı Türkiye'nin hangi ilinin yemeği olarak ünlenmiştir?
Seçenekler
A
Artvin
B
Erzincan
C
Erzurum
D
Hatay
E
İskenderum
Açıklama:
Yatık döner olarak bilinen Tortum (Erzurum)’un cağ kebabı, kuzunun kızaran kısımlarına boydan boya ince bir şişin saplanıp şişin altından etin yaprak şeklinde kesilmesiyle oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
1. Halı kullanımının yaygınlaşması
2. Askeri bandolar oluşturulması
3. Kahvehanelerin açılması
4. Elçilerin gönderilmeye başlanması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Yeni Çağ Avrupa’sının Osmanlı’dan etkilendiği özelliklerdendir?
2. Askeri bandolar oluşturulması
3. Kahvehanelerin açılması
4. Elçilerin gönderilmeye başlanması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Yeni Çağ Avrupa’sının Osmanlı’dan etkilendiği özelliklerdendir?
Seçenekler
A
1 ve 2
B
2 ve 3
C
1,3 ve 4
D
1,2 ve 3
E
Hepsi
Açıklama:
Soruda bahsi geçen tüm özellikler Yeni Çağ Avrupa’sının Osmanlı’dan etkilendiği özellikler arasında yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Balkan Mutfağı'nın Türk mutfağı esintileri taşıyan yemeklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Tarana
B
Musaka Kartofi
C
Babagannuş
D
Burek
E
Baklava
Açıklama:
Balkan mutfağı deyince akla ilk gelen genel olarak börek, baklava ve köfte çeşitleridir. Makedonya’da Türk mutfağından izler olarak söyleyebileceğimiz burek (börek), yufkaa, tarana (tarhana), keşkek, kuskus, pilav, dolma, çobanska salata (çoban salata); Macaristan’da padlizsan (patlıcan), bamya, tyük (tavuk), tarhonya (tarhana); Romanya’da fasulye, ıspanak, kayısı, baklava, pastırma ve Bulgaristan’da musaka kartofi (patates musakka), küeta (köfte), şişçeta (şiş kebap) gibi örnekler mevcuttur.
Babagannuş, Hatay yöresine ait bir yemek çeşididir. Doğru cevap C'dir.
Babagannuş, Hatay yöresine ait bir yemek çeşididir. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
16. ve 17. yüzyıllarda sık sık yasaklanan kahvehanelerin temel kapatılma gerekçesi nedir?
Seçenekler
A
Kahvelerin kötü yapılıyor olması
B
Kahve kültürü yerine şerbet kültürünün öne çıkması
C
Siyasi ve dinî otoritenin kontrolü dışında olmaları
D
Veba salgını
E
Yeniçerilerin ayaklanması
Açıklama:
16. ve 17. yüzyıllarda sık sık yasaklanan kahvehanelerin temel kapatılma gerekçesi, siyasi ve dinî otoritenin kontrolü dışında olmalarıdır. Saray, kontrol altında tutamadığı kahvehanelere karşı devamlı bir denetleme hâlindedir.
Soru 57
Kahvenin Avrupa'da yayılması hangi devletin etkisiyle olmuştur?
Seçenekler
A
İtalya
B
Hindistan
C
İran
D
Osmanlı
E
Ceneviz
Açıklama:
Kahvenin Avrupa’da yayılması ise yine Osmanlı etkisiyle olur. Bu yüzden de Avrupalılar kahveyi Türk içeceği olarak adlandırırlar. Avrupalı seyyahlar gezdikleri yerlerde kahveyle tanışıp ülkelerine dönerken kendileri ve yakın çevreleri için bir miktar kahve çekirdeğini yanlarında götürürler. Kahveyle tanışan Avrupalı seyyahlardan kimi bu içeceğin bağımlısı olur, kimi kahveye hayret ederek bilimsel bir incelemesinin yapılması için ülkesine dönerken yanına alır, kimi de sahip olduğu girişimci ruhla bu esrarengiz içeceğin ticari bir meta olabileceğini fark eder. Böylece farklı nedenlerle Türk içeceği Avrupa’ya girerek hızla yaygınlaşır.
Soru 58
13. yüzyıl sonlarının ünlü gezgini Marco Polo hangi isimli seyahatnameyi yazmıştır?
Seçenekler
A
Il Milione
B
De Materia Medica
C
Tournefort
D
Chardin
E
Thevenot
Açıklama:
13. yüzyıl sonlarının ünlü gezgini Marco Polo, yazdığı Il Milione adlı seyahatnameyi yazmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Padişah'a özel olarak getirtilen ve yalnız Padişah'ın içebildiği şerbet için kullanılan bir bitkidir?
Seçenekler
A
Hummaz
B
Menekşe
C
Gül
D
Meyan
E
Üzüm
Açıklama:
Padişaha özel üretilen şerbetlerin malzemeleri imparatorluğun çeşitli yerlerinden getirilir. Her yıl Mısır’dan gelen hummaz (kuzukulağı), reybas (ışgın), Yanbolu’dan gelen anberbaris (kadıntuzluğu) sıradan insanların tadamadığı şerbetlerdendir. Doğru cevap A'dır.
Soru 60
1. Tarhana2. Lokum3. Yoğurt Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türk mutfağına özgü yiyecekler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
Yalnız 3
D
2 ve 3
E
Hepsi
Açıklama:
Bu soruya ait konular 142-153 nolu sayfalar arasında incelenmiştir. Soruya ait tek bir sayfa numarası yoktur.
Yukarıda belirtilen tüm yiyecek türleri Türk mutfağına ait yemeklerdir. Doğru cevap E'dir.
Yukarıda belirtilen tüm yiyecek türleri Türk mutfağına ait yemeklerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 61
Türk modasının yayılmasında önemli bir aşama kabul edilen, 1721 yılında Yirmisekiz Mehmed Çelebi tarafından verilen davetler hangi şehirde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Hamburg'da
B
Paris'te
C
Roma'da
D
Moskova'da
E
Tiran'da
Açıklama:
1721’de Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris’te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır. Elçi Mehmed Efendi’nin giydikleri, verdiği ziyafetlerde ikram ettikleri, misafirlerine sunduğu kahveler o kadar büyük bir etki yaratır ki tüm Paris sosyetesi onun misafiri olmak için can atar. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan hangisi bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Karabiber
B
İsot
C
Tarçın
D
Safran
E
Kimyon
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 63
Ünlü tarihçi Fernand Braudel’e göre, Akdeniz’deki besin ortaklığı 7. yüzyılda İslamiyet’in hangi hayvanın etini yasaklaması ile son bulur?
Seçenekler
A
At
B
Domuz
C
Kurbağa
D
Çekirge
E
Yılan
Açıklama:
Ünlü tarihçi Fernand Braudel’e göre, Akdeniz’deki besin ortaklığı 7. yüzyılda İslamiyet’in domuz etini yasaklaması ile son bulur. Avrupa Akdeniz’i ile Anadolu, Mezopotamya, Doğu ve Güney kıyılarını kapsayan Akdeniz ayrışır. Doğru cevap B'dir.
Soru 64
Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsü hangi mutfaktan Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiştir?
Seçenekler
A
Rum mutfağından
B
Japon mutfağından
C
Çin mutfağından
D
Abbasi mutfağından
E
İngiliz mutfağından
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmed dönemi mutfak defterlerinde muhallebi için tavuk alındığı kayıtlıdır ve tavukla yapılan bu muhallebinin, tavukgöğsü olduğu söylenebilir. İlginç olan bugün Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsünün Abbasi mutfağından Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiş olması ve günümüzde sadece ülkemizde yapılmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
Kanuni Sultan Süleyman yeniçerilerin yolladığı şerbet tasını neyle doldurup geri yollamıştır?
Seçenekler
A
Altınla
B
Gümüşle
C
Elmasla
D
Zümrütle
E
Yakutla
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet için kırmızı ve siyah kuru üzüm ile Hindistan cevizinden şerbet yapılırken Kanuni Sultan Süleyman yeniçerilerin yolladığı şerbet tasını altınla doldurup geri yollar. Herkesin kulak aşinası olduğu misk-i amberi zenginler şerbetlerine kattırır, böylece daha hoş bir rayiha sağlarlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 66
Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde İstanbul’da kahve satan kaç esnaf bulunduğunu yazar?
Seçenekler
A
Üç yüz
B
Dört yüz
C
Beş yüz
D
Altı yüz
E
Yedi yüz
Açıklama:
Seyahatnamesinde payitahtı da anlatan Evliya Çelebi, İstanbul’da kahve satan esnafın sayısını beş yüz, dükkân sayısını ise üç yüz kadar diye yazar. Mısır Çarsısı’nda kahve satılan hanlar arasında Kapan-ı Asel, Papasoğlu, Laz Ahmed Ağa, Sepetçi, Küçük Çukur, Arakoğlu, Tahta Han’ın yanı sıra çesitli mahzenlerin de mevcudiyeti bilinir. Doğru cevap C'dir.
Soru 67
Orta Asya kökenli Oğuzlarda yoğurt yapımı için kabın dibinde bırakılan mayaya ne denir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Kor
C
Kushuk
D
Tarhana
E
Keş
Açıklama:
Zamanla Anadolu’ya göç eden Orta Asya kökenli Oğuzlarda yoğurt yapımı için kabın dibinde bırakılan mayaya kor denir. Mayalanan yoğurt hayvan derisi, ahşap veya toprak kaplarda saklanır. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
Göçebe Türklerin hangi pişirme aracını kullanmadıkları bilinir?
Seçenekler
A
Tencere
B
Tava
C
Şiş
D
Fırın
E
Sac
Açıklama:
Charles Perry ince ekmeğin yani yufkanın arasına malzemeler koyularak yapılan börek gibi yemeklerin Türk kökenli olduğunu ve bu tekniğin Orta Asya Türk kökenli olduğunu söyler. Göçebe Türklerin fırın kullanmadıkları için dolgun ekmek yapamadıkları, taşınabilir sac üzerinde pişirdikleri yufkaları ekmek olarak yedikleri bilinir. Doğru cevap D'dir.
Soru 69
Lohuk, yani macun şekeri ilk olarak hangi yılda Friedrich Unger tarafından Avrupa’ya tanıtılır?
Seçenekler
A
1795
B
1805
C
1815
D
1825
E
1835
Açıklama:
Lohuk, yani macun şekeri ilk olarak 1835 yılında doğunun şekerlemelerini araştırmak için İstanbul’a gelen, Yunan Kralı I. Otto’nun şekercibaşısı Friedrich Unger tarafından 19. yüzyılın ortalarında Avrupa’ya tanıtılır. Doğru cevap E'dir.
Soru 70
Osmanlı mutfak defterlerinde pilav ne olarak geçmektedir?
Seçenekler
A
Piruhi
B
Piyaz
C
Beyaz
D
Dâne
E
Zerde
Açıklama:
Mutfak defterlerinde dâne ya da dâne-i pirinc olarak geçen pilav, sarayda ve evlerde çok çeşitli yapılırdı. Saraydaki pirinç tüketiminin miktarını metinlerden okuduğumuz zaman hayret edilecek boyutlarda olduğunu görürüz. Seyyahların yazdıkları gittikçe artan tüketim rakamlarıyla da desteklenmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’da yaşanan kültür değişimlerinde belirleyici rol oynayan toplumlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Levantenler
B
Rumlar
C
Yahudiler
D
Ermeniler
E
Ruslar
Açıklama:
Osmanlı’da yaşanan kültür değişimlerinde kapitülasyonlar, Galata, İzmir, Selânik, Beyrut gibi liman şehirlerinde Batılı tüccar grupların yerleşmesi, Levanten’ler, aracı Rum, Yahudi ve Ermeniler ve nihayet mühtedîler belirleyici bir rol oynamışlardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’da varlıklı kesimde Türk modasının başlamasının ana sebeplerindendir?
Seçenekler
A
Sürgün ve göçler
B
Din değiştirmeler
C
Osmanlı elçileri
D
Kapitülasyonlar
E
Batılı tüccarlar
Açıklama:
Osmanlı’nın ilk dönemlerinden itibaren birçok Osmanlı elçisi Bizans, Roma ve Paris saraylarını ziyaret etmişlerdir. Siyasi veya ticari sorunlara dair haber getirip götüren bu elçilerin kıyafetleri ile kültürel âdetleri saray çevrelerinde büyük merak uyandırmıştır. Osmanlı’nın çok güçlü ve yabancı bir kültür olmasının da etkisiyle bu merak sonucunda varlıklı kesimde Türk modası (alla turca, turquerie) başlamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’nın Osmanlı’dan doğrudan doğruya temas sonucu aldığı kültürel unsurlar ve alanlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İpekli kumaşlar
B
Redingotlar
C
Kahve
D
Halı
E
Askeri bando
Açıklama:
Avrupa kültürü üzerinde Osmanlı etkisi hem aktarımlar hem de etkiler şeklinde görülür. Avrupa’nın doğrudan doğruya temas sonucu aldığı kültürel unsurlar, hammadde ve mamûl eşyalarda açıkça görülür (sof, ipekli kumaşlar, kahve, halı vb.). Avrupa’nın kültürel olarak etkilendiği alanlarda ise; egzotizm, Doğu’ya ait romantik düşler, sosyal âdetler (kahvehaneler, halı kullanımı, askeri bando vb.) gibi sanat ve davranış biçimleri söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 74
Orta Çağda Uzakdoğu’dan Batı’ya baharatlar kaç ana yol üzerinden gelirdi?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Uzakdoğu’yu Batı’ya bağlayan ticaret yollarından biri de Baharat Yolu’dur. Milattan önceki yıllarda Çinlilerin başlattığı tarçın, kakule, zencefil, zerdeçal gibi baharatların ticareti Avrupa’ya iki ana yol üzerinden gelirdi. Bunlardan biri Orta Asya üzerinden geçen İpek Yolu’ydu. Diğer yol ise Hindistan ve Seylan’dan (Sri Lanka) Kızıldeniz’deki Akabe Körfezi, Yemen kıyıları ya da Basra Körfezi’ne ulaşan deniz yoluydu. Bu limanlarda gemilerden boşaltılan baharat, kara yoluyla Fenike ve Filistin kıyılarına, Mısır’da İskenderiye’ye ve Karadeniz’e ulaştırılırdı. Sonra yine deniz yoluyla Avrupa’ya taşınırdı. Doğru cevap A'dır.
Soru 75
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran bugün Avrupa’da en çok hangi ülkede kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Almanya
D
İspanya
E
İtalya
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Türk ve Boşnak mutfaklarının ortak yemeğidir?
Seçenekler
A
Şişkebap
B
Pilav
C
Hünkariye
D
Keşkek
E
Kuskus
Açıklama:
Göçler yoluyla Balkanlara yayılan ve hâlen bu coğrafyada yaşayan yemek kültürü, Osmanlı’nın Rumeli’de bıraktığı izlerin en önemlilerindendir. Yaklaşık 550.000 kilometrekarelik büyük bir yarımada olan Balkanlarda, yemek ve mutfak kültürü bu geniş coğrafyanın değişken iklimine ve bitki örtüsüne göre şekillenir. Balkanlardaki Türk kültürü, mutfak ve yemek çeşitliliği açısından yerel halkları etkilemiş, aynı zamanda kendisi de etkilenmiştir. Örneğin, Balkanlar’daki diğer Müslüman milletler olan Boşnak ve Arnavutlarla yemek kültürü açısından pek çok benzer yemek bulunmaktadır. Elbasan tava, Arnavut ciğeri, Boşnak böreği, etli büryan, damat paçası, etli tirit, kaymaçina, şekerpare, somokof, hünkariye, tulumba ve daha birçoğu bu kültürel etkileşimin mutfağa yansıyan lezzetleridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Makedon mutfağına Türk mutfağından girmiştir?
Seçenekler
A
Baklava
B
Ispanak
C
Patates Musakka
D
Patlıcan
E
Börek
Açıklama:
Balkan mutfağı deyince akla ilk gelen genel olarak börek, baklava ve köfte çeşitleridir. Makedonya’da Türk mutfağından izler olarak söyleyebileceğimiz burek (börek), yufka, tarana (tarhana), keşkek, kuskus, pilav, dolma, çobanska salata (çoban salata); Macaristan’da padlizsan (patlıcan), bamya, tyük (tavuk), tarhonya (tarhana); Romanya’da fasulye, ıspanak, kayısı, baklava, pastırma ve Bulgaristan’da musaka kartofi (patates musakka), küfteta (köfte), şişçeta (şiş kebap) gibi örnekler mevcuttur. Doğru cevap E'dir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Pakistan’da çok tüketilenTürk yemeklerindendir?
Seçenekler
A
Tavuk Göğsü
B
Cacık
C
Dolma
D
Çoban Salata
E
Pastırma
Açıklama:
Kültürel etkileşimin tarihi ve coğrafi bağlarımızın olduğu Müslüman Arap ülkelerde görülmesi doğal bir sonuçtur. Ancak Anadolu’ya bir hayli uzak olan Pakistan’da dahi Türk mutfağının izlerini görmek mümkündür. Pakistanlı Uzman Shama Tarıq Puri, II. Milletlerarası Yemek Kongresi’nde sunduğu bildiride bu benzerlikleri şöyle açıklar: “Türk mutfağı Pakistan mutfağını büyük ölçüde etkilemiştir. Kebap, köfte, helva ve daha birçok şey, çok daha baharatlı olarak Pakistan mutfağında mevcuttur. Tandır usulü de Türk mutfağından aldığımız et pişirmekte kullanılan diğer bir usuldür. Türk mutfağında olduğu gibi et, genellikle pilav eşliğinde hazırlanır. Pakistan’da çok tutulan bir diğer yemek, cacıktır. Yoğurt, doğranmış salatalık, nane, sarımsak ve sirke ile hazırlanan soğuk bir yiyecektir. Yoğurtla hazırlanan diğer bir içecek de ayrandır ve bu da yine Türk mutfağından alınmıştır. Urduca turşu, tursh demektir ve Türkçe’den alınmıştır. Pakistan tatlıları genellikle helva biçimindedir. Helva kelimesi de Türkçe’den gelmektedir.” Doğru cevap B'dir.
Soru 79
Yüzyıllar boyunca Avrupa’da blancmange adıyla yapılıp, Orta Çağ’ın sonlarında birden yok olsa da İstanbul’da yapılması sürdürülen tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Helva
B
Baklava
C
Tavuk Göğsü
D
Tulumba
E
Şekerpare
Açıklama:
Ünlü Romalı gurme Marcus Gavius Apicius eseri “De re conquinaria libri decem”de bildiğimiz tavukgöğsü tarifini neredeyse aynen verir: “Yeni kesilmiş bir tavuğun göğüs etleri didiklenir ve kaynamakta olan süte katılarak pişirilir. Tokmakla dövülerek iyice ezilen tavukgöğsüne tat vermesi için bal, koyulaşması için de çekilmiş badem eklenir.” Yüzyıllar boyunca Avrupa’da blancmange adıyla yapılan tavukgöğsü, Orta Çağ’ın sonlarında birden yok olsa da İstanbul’da yapılmayı sürdürür ve hatta tatlının bir de Türk usulü bir türü daha yani kazandibi ortaya çıkar.
Ünlü Romalı gurme Marcus Gavius Apicius eseri “De re conquinaria libri decem”de bildiğimiz tavukgöğsü tarifini neredeyse aynen verir: “Yeni kesilmiş bir tavuğun göğüs etleri didiklenir ve kaynamakta olan süte katılarak pişirilir. Tokmakla dövülerek iyice ezilen tavukgöğsüne tat vermesi için bal, koyulaşması için de çekilmiş badem eklenir.” Yüzyıllar boyunca Avrupa’da blancmange adıyla yapılan tavukgöğsü, Orta Çağ’ın sonlarında birden yok olsa da İstanbul’da yapılmayı sürdürür ve hatta tatlının bir de Türk usulü bir türü daha yani kazandibi ortaya çıkar. Doğru cevap C’dir.
Ünlü Romalı gurme Marcus Gavius Apicius eseri “De re conquinaria libri decem”de bildiğimiz tavukgöğsü tarifini neredeyse aynen verir: “Yeni kesilmiş bir tavuğun göğüs etleri didiklenir ve kaynamakta olan süte katılarak pişirilir. Tokmakla dövülerek iyice ezilen tavukgöğsüne tat vermesi için bal, koyulaşması için de çekilmiş badem eklenir.” Yüzyıllar boyunca Avrupa’da blancmange adıyla yapılan tavukgöğsü, Orta Çağ’ın sonlarında birden yok olsa da İstanbul’da yapılmayı sürdürür ve hatta tatlının bir de Türk usulü bir türü daha yani kazandibi ortaya çıkar. Doğru cevap C’dir.
Soru 80
Uzakdoğu ve Hindistan’da çok eskiden beri tarımı yapılan ve yenilen, Orta Asya vasıtasıyla Türkler tarafından yüksek miktarda tüketilen yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayçöreği
B
Mısır
C
Hindi
D
Pirinç
E
Baklava
Açıklama:
Ana vatanı Osmanlı toprağı olmasa da tüketim şekli ve miktarıyla tüm Osmanlı coğrafyasını etkileyen yiyeceklerden biri de pirinçtir. Uzakdoğu ve Hindistan’da çok eskiden beri tarımı yapılan ve yenilen pirincin Orta Asya vasıtasıyla Türkler tarafından tanınması ve mutfakta giderek kendine daha fazla yer edinmesi, zaman içerisinde Türklerin yüksek miktarda pirinç tüketmeleri sonucunu doğurur. On yedinci yüzyılda Anadolu’yu ziyaret eden Pietro Della Valle “Yemekte eğer pirinç yoksa buna Türk usulü yemek demiyorlar.” diye yazarken Osmanlı mutfağıyla ilgili çok önemli bir tespitte bulunur. Doğru cevap D'dir.
Soru 81
Paris'te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşama olan davetleri aşağıdaki hangi elçi vermiştir?
Seçenekler
A
Ahmet Çelebi
B
Yirmisekiz Mehmed Çelebi
C
Marcus Gavius
D
Katip Çelebi
E
Fernand Braudel
Açıklama:
1721’de Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris’te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır. Elçi Mehmed Efendi’nin giydikleri, verdiği ziyafetlerde ikram ettikleri, misafirlerine sunduğu kahveler o kadar büyük bir etki yaratır ki tüm Paris sosyetesi onun misafiri olmak için can atar. Doğru yanıt B'dir.
Soru 82
Aşağıdaki şıkların hangisinde Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin elçiliği sırasında Pariste verdiği davetlerin tarihi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1709
B
1713
C
1717
D
1721
E
1726
Açıklama:
1721 de yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris'te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 83
Avrupa'ya iki ana yol üzerinden gelen yiyecek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baharat
B
Et
C
Meyve
D
Sebze
E
Zeytinyağı
Açıklama:
Uzakdoğu’yu Batı’ya bağlayan ticaret yollarından biri de Baharat Yolu’dur. Milattan önceki yıllarda Çinlilerin başlattığı tarçın, kakule, zencefil, zerdeçal gibi baharatların ticareti Avrupa’ya iki ana yol üzerinden gelirdi. Bunlardan biri Orta Asya üzerinden geçen İpek Yolu’ydu. Diğer yol ise Hindistan ve Seylan’dan (Sri Lanka) Kızıldeniz’deki Akabe Körfezi, Yemen kıyıları ya da Basra Körfezi’ne ulaşan deniz yoluydu. Bu limanlarda gemilerden boşaltılan baharat, kara yoluyla Fenike ve Filistin kıyılarına, Mısır’da İskenderiye’ye ve Karadeniz’e ulaştırılırdı. Sonra yine deniz yoluyla Avrupa’ya taşınırdı. Doğru yanıt A'dır.
Soru 84
İslam dünyasının çokça kullandığı baharat hangisidir?
Seçenekler
A
Tarçın
B
Kekik
C
Safran
D
Pulbiber
E
Köri
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 85
Yufkadan yapılan tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tavukgöğsü
B
Profiterol
C
Kazandibi
D
Elmalı tart
E
Baklava
Açıklama:
Yufadan yapılan bir tatlı olan baklava, birçok kültürde bu şekilde yazılırken Lübnan Arapçasında “baklawa” şeklinde yazılmaktadır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 86
Yeni Dünya’nın bulunmasıyla aşağıdaki malzemelerden hangisi baharat olarak mutfaklarda yerini almıştır?
Seçenekler
A
kakule
B
zencefil
C
tarçın
D
kırmızıbiber
E
zerdeçal
Açıklama:
Yüzyıllar boyunca Doğu’dan Batı’ya ipek ve baharat taşıyan kervanlar, dünyada evrensel denebilecek ilk ticaretin doğmasına vesile olmuşlardır. Sıcak iklimlerde kimilerine göre yemeğin bozulmasını önlemek için kimilerine göre ise tadından dolayı bolca baharat kullanılması ile çoğu ilacın baharattan yapılması bu ticaretin boyutunu gün geçtikçe artırmış- tır. Geldiği yolun uzaklığı baharatın değerine değer katınca da ancak varlıklı kesimin satın alabildiği çok önemli bir ticari emtia haline gelmiştir. Uzakdoğu’yu Batı’ya bağlayan ticaret yollarından biri de Baharat Yolu’dur. Milattan önceki yıllarda Çinlilerin başlattığı tarçın, kakule, zencefil, zerdeçal gibi baharatların ticareti Avrupa’ya iki ana yol üzerinden gelirdi. Bunlardan biri Orta Asya üzerinden geçen İpek Yolu’ydu. Diğer yol ise Hindistan ve Seylan’dan (Sri Lanka) Kızıldeniz’deki Akabe Körfezi, Yemen kıyıları ya da Basra Körfezi’ne ulaşan deniz yoluydu. Bu limanlarda gemilerden boşaltılan baharat, kara yoluyla Fenike ve Filistin kıyılarına, Mısır’da İskenderiye’ye ve Karadeniz’e ulaştırılırdı. Sonra yine deniz yoluyla Avrupa’ya taşınırdı.
Soru 87
Osmanlı döneminden beri hangi şerbet geleneği devam etmektedir?
Seçenekler
A
Ölü şerbeti
B
Lohusa şerbeti
C
Düğün şerbeti
D
Söz şerbeti
E
Nazar şerbeti
Açıklama:
Osmanlı döneminde şerbet ikramı o kadar yoğundur ki neredeyse her özel gün için ayrı bir şerbet yapılır. O günlerden bugünlere şerbet-i vilâdet yani lohusa şerbeti geleneği kalır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 88
Aşağıdaki şıkların hangisinde kahvenin İstanbul'a ilk defa girdiği yıl doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1511
B
1513
C
1515
D
1550
E
1555
Açıklama:
Kahve
Fernand Braudel, kahvenin Osmanlı’da ilk defa 1511 tarihinde kullanılmaya başlandığını iddia ederken Peçevî İbrahim Efendi, kahvenin İstanbul’a ilk defa H.962 (M.1555)yılında girdiğini ve bu tarihten önce Rumeli’de kahve ve kahvehanenin bilinmediğini yazar. Doğru yanıt E'dir.
Fernand Braudel, kahvenin Osmanlı’da ilk defa 1511 tarihinde kullanılmaya başlandığını iddia ederken Peçevî İbrahim Efendi, kahvenin İstanbul’a ilk defa H.962 (M.1555)yılında girdiğini ve bu tarihten önce Rumeli’de kahve ve kahvehanenin bilinmediğini yazar. Doğru yanıt E'dir.
Soru 89
Fernand Braudel kahveyi Osmanlı'nın hangi tarihte kullanmaya başladığını iddia etmektedir?
Seçenekler
A
1511
B
1250
C
1680
D
1450
E
965
Açıklama:
Fernand Braudel, kahvenin Osmanlı’da ilk defa 1511 tarihinde kullanılmaya başlandığını iddia etmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi tarhanaya benzer ürünlerden biri değildir?
Seçenekler
A
kushuk
B
trahana
C
kurut
D
kiskh
E
tahonya
Açıklama:
Mısır, Suriye, Lübnan ve Ürdün’de yapılan kishk, Irak’ta kushuk, Yunanistan’da trahana, Macaristan ve Finlandiya’da tahonya/talkuna tarhanaya benzer ürünler arasındadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 91
18. yüzyılın sonuna kadar sadece şeker kamışından üretilen yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baklava
B
Çikolata
C
Supangle
D
Kadayıf
E
Lokum
Açıklama:
Yüzyıllardan beri insanların önemli gıda maddelerinden biri olan şeker, 18. yüzyılın sonuna kadar sadece şeker kamışından üretilirdi, Bu sebeple lokum da bu süre zarfında şeker kamışından üretilen şeker ile yapılmış olmalıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 92
Aşağıdaki şıkların hangisinde Venedik'te kahve yapıp satan dükkanların açılmaya başladığı yıl doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1625
B
1615
C
1605
D
1623
E
1628
Açıklama:
Venedikli botanikçi Prospero Alpino yazdığı kitapta kahveden ve Osmanlıdan sıkça bahseden. 1615 'te Venedikte kahve yapıp satan dükkanlar açılmaya başlar. Sorunun cevabı B dir.
Soru 93
Yatık döner olarak bilinen cağ kebabı hagi yöreye aittir?
Seçenekler
A
Ankara
B
Bolu
C
İzmir
D
Erzurum
E
Eskişehir
Açıklama:
Yatık döner olarak bilinen Tortum (Erzurum)’un cağ kebabı, kuzunun kızaran kısımlarına boydan boya ince bir şişin saplanıp şişin altından etin yaprak şeklinde kesilmesiyle oluşmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 94
Aşağıdaki şıkların hangisinde yoğurdu tereyağı yapmak için kullanılan araç doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Kishk
C
Kushk
D
Tuluk
E
Tahonya
Açıklama:
Yoğurt, tuluk adı verilen hayvan derisine konunca ahşap bir aletle yayılarak tereyağı elde edilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 95
Aşağıdaki şıkların hangisinde Kaşgarlı Mahmut'un Türk lehçelerini bir araya topladığı Kitab-ı Divan-ı Lugat adlı sözlüğünün yazdığı tarih doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
10.yy
B
11.yy
C
12.yy
D
14.yy
E
9.yy
Açıklama:
Kaşgarlı Mahmud’un 11. yüzyılda Türklehçelerini bir araya toplayan Kitab-ıDivan-ı Lugat’t Türka dlı Türkçe sözlüğünde iki ayrı biçimde yuvga ve yupka olarak geçiyor;anlamı ince ekmek. Sorunun cevabı B'dir.
Soru 96
Aşağıdaki şıkların hangisinde osmanlı saraylarında yapılan tatlılardan bir tanesi yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Helva
B
Baklava
C
Reçel
D
Şerbet
E
Macun
Açıklama:
Osmanlı sarayında helvalar haricinde baklava, reçel, rûb (marmelat) ve macun türün- den çeşitli tatlılar imal edilirdi. Şerbet tatlı değil şuruptur ve çeldirici olarak kullanılmıştır. Sorunun cevabı D dir.
Soru 97
Aşağıdaki şıkların hangisinde Fiedrich UNGER'in doğuya özgü şekerlemeler adlı kitabının yayınlanma tarihi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1835
B
1837
C
1836
D
1839
E
1834
Açıklama:
Unger, 1837 yılında yayınlanan doğuya özgü şekerlemeler konusundaki kitabında şöyle der: “ Okuyucularım, bazı yöntemlerini anlayınca, her türlü lohusa şerbetini kolaylıkla yapabileceklerini göreceklerdir.” 1835 yılı çeldirici olarak kullanılmıştır.
Soru 98
Turabi Efendinin yemek kitabında yer alan ve kuzu çevirmeye çok benzeyen tarif olarak bahsedilen hangisidir?
Seçenekler
A
Tas kebabı
B
Domatesli kebap
C
Orman Kebabı
D
Patlıcanlı kebap
E
Adana kebabı
Açıklama:
Kuzu çevirme Osmanlı mutfağı’na ait yemek tarifleri arasında yer almasada TûrâbiEfendi’nin (1864) yemek kitabında Biryan veya Orman Kebabı adıyla kuzu çevirmeye çok benzeyen bir tarif yer almaktadır. Sorunun cevabı C dir.
Soru 99
Aşağıdaki şıkların hangisinde '' Yemekte eğer pirinç yoksa buna Türk usulu yemek demiyorlar ifadesini kullanan kişi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Charles Perry
B
Pietro della valle
C
Proepero Alpino
D
Fernand Braudel
E
Jean Baptiste Tarvernier
Açıklama:
On yedinci yüzyılda Anadolu’yu ziyaret eden Pietro Della Valle “Yemekte eğer pirinç yoksa buna Türk usulü yemek demiyorlar.” diye yazarken Osmanlı mutfağıyla ilgili çok önemli bir tespitte bulunur. Ünitede geçen diğer yabancı isimler çeldirici olarak kullanılmıştır Sorunun cevabı B dir.
Soru 100
Aşağıdaki şıkların hangisinde 19. yüzyıl ortalarında kahve bitkisinin ölümüne yol açan yaprak hastalığının etkilemediği ülke doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Endonezya
B
Vietnam
C
Kolombia
D
Brezilya
E
Preu
Açıklama:
19. yüzyıl ortalarında, kahve bitkisinin ölümüne yol açan bir yaprak hastalığı, Brezilya dışında pek çok yerde kahve üretiminin durmasına neden olur. Buda kahve üretiminde bir dünya devinin doğmasına neden olur. Günümüzde kahve üretiminde önemli pay sahibi olan ülkeler şıklarda çeldirici olarak kullanılmıştır. Sorunun cevabı D dir.
Soru 101
Paris’te Türk modası ne zaman popüler olmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1610
B
1721
C
1789
D
1815
E
1888
Açıklama:
Osmanlı’nın ilk dönemlerinden itibaren birçok Osmanlı elçisi Bizans, Roma ve Paris saraylarını ziyaret etmişlerdir. Siyasi veya ticari sorunlara dair haber getirip götüren bu elçilerin kıyafetleri ile kültürel âdetleri saray çevrelerinde büyük merak uyandırmıştır. Osmanlı’nın çok güçlü ve yabancı bir kültür olmasının da etkisiyle bu merak sonucunda varlıklı kesimde Türk modası (alla turca, turquerie) başlamıştır. 1721’de Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin elçiliği sırasında verdiği davetler Paris’te Türk modasının yayılmasında önemli bir aşamadır. Elçi Mehmed Efendi’nin giydikleri, verdiği ziyafetlerde ikram ettikleri, misafirlerine sunduğu kahveler o kadar büyük bir etki yaratır ki tüm Paris sosyetesi onun misafiri olmak için can atar. Doğru cevap B’dir.
Soru 102
İspanya’nın bir zamanlar Endülüs Emevileri egemenliğinde kalmasının bir sonucu olarak hangi baharat sıklıkla kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Tarçın
B
Zencefil
C
Safran
D
Kakule
E
Zerdeçal
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır. Doğru cevap C’dir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet’in domuz etini yasaklamasının sonucudur?
Seçenekler
A
Balkanlar’daki Osmanlı etkisi yok olmuştur.
B
Yemek çeşitleri azalmıştır.
C
Yeni ticaret yolları keşfedilmiştir.
D
Akdeniz’deki besin ortaklığı son bulmuştur.
E
Yeme içme alışkanlıkları değişmiştir.
Açıklama:
Orta Çağ’da “Doğu” önceleri Arap dünyası demek olsa da sonraları tamamen Osmanlı’yı ifade eder hâle gelmiştir. Orta Çağ Avrupa mutfağı badem, narenciye, pirinç, gül suyu kullanımı bakımından Doğu’dan etkilenmiş, Doğu’dan gelen mallar ve yiyecekler bir statü sembolü olmuştu. Tek tanrılı dinlerin yeme içme konusunda koyduğu yasaklar da bu konuda belirleyici olur. Ünlü tarihçi Fernand Braudel’e göre, Akdeniz’deki besin ortaklığı 7. yüzyılda İslamiyet’in domuz etini yasaklaması ile son bulur. Avrupa Akdeniz’i ile Anadolu, Mezopotamya, Doğu ve Güney kıyılarını kapsayan Akdeniz ayrışır. Doğru cevap D’dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı etkisi sayesinde diğer ülkelerde tüketilen yiyeceklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Köfte
B
Antep fıstığı
C
Pilav
D
Gül suyu
E
Balık
Açıklama:
Osmanlıların yönetimi altında olan ülkeler üzerindeki etkileri, günümüzde Ortadoğu mutfaklarında görülen benzerlikleri de açıklamaktadır. Değişik bölgelerde yer alan ülkeler, kendi yemek tarifleri ve pişirme yöntemleri ile övünseler de; yemeklerinde kullandıkları baharatlarda ve pişirme tekniklerinde benzerlikler görülmektedir. Bir diğer alan ise diğer kültürlerde bulunmayan, gül suyu ve asma yaprağı gibi ortak ürünlerin varlığıdır. Osmanlıların etkileri sayesinde yayılan diğer yiyecek ve içecekler ise yufkadan yapılan tatlılar, ballı tatlılar, asma yaprağı, kuzu kıymasından yapılan köfteler, patlıcanlı yemekler, pilavlar, düğün çorbası, gül suyu kullanımı, Antep fıstığı, rakı ve yoğurttur. Doğru cevap E’dir.
Soru 105
Geyik ve balinadan üretilen ve şerbetlerde kullanılan hoş kokulu maddeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şerbet-i vilâdet
B
Sorbetto
C
Hummaz
D
Meyan şerbeti
E
Misk-i amber
Açıklama:
Herkesin kulak aşinası olduğu misk-i amberi zenginler şerbetlerine kattırır, böylece daha hoş bir rayiha sağlarlar. Misk-i amber, bir cins erkek geyiğin organlarından üretilen misk ile ispermeçet balinasından üretilen amber hoş kokulu maddelerdir. Oldukça pahalı olan bu maddeler üst düzey gelire sahip insanlar tarafından kullanılmaktaydı. Doğru cevap E’dir.
Soru 106
Kahvenin, Avrupa’da yaygın olarak kullanılmaya başlanması hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Fransız Devrimi
B
İlk kahvehanenin açılması
C
İkinci Viyana Kuşatması
D
Brezilya’da üretimin başlaması
E
Elçilerin Osmanlı’ya gelmesi
Açıklama:
Saray ve çevresinin tanıyıp severek tükettiği kahvenin Avrupa’da gerçek anlamda yayılması, Osmanlı İmparatorluğu’nun İkinci Viyana Bozgunu ile olur. Savaş alanını terk eden Osmanlı ordusunun ardında bıraktığı eşyaların arasında çuvallarla kahve çekirdeği de bulunmaktadır. Kahvenin ne olduğunu bilmeyen Viyana halkı, bu çekirdekleri Tuna Nehri’ne dökmeye karar verir. Daha önce Osmanlı ülkesinde görev yapan Kolschitzky isimli bir Polonyalı onları engeller. Kolschitzky bu kahveleri kullanarak Viyana’da bir café açar fakat Viyanalılar kahvenin tadını acı bularak beğenmezler. Böylece süt, krema ve şeker benzeri ilaveler yapılarak günümüz kahvelerine benzer kahveler yapılmaya başlanır. Doğru cevap C’dir.
Soru 107
Yoğurt ilk olarak hangi bölgede yapılmıştır?
Seçenekler
A
Anadolu
B
Uzak Doğu
C
Arabistan
D
Orta Asya
E
Akdeniz
Açıklama:
Yoğurt, Orta Asya steplerinde doğup tüm dünyaya yaygınlaştırdığımız yiyeceklerden biridir. Yoğurdu ve kımızı Asya steplerinden göçtükleri her yere taşıyan atalarımız yaşamlarını devam ettirebilmek için sürülerin sütünü tüketip zamanla sütü işlemeyi öğrenmişlerdir. “Yoğurt” kelimesi hemen hemen tüm dünya lûgatlarında aynen geçer. Oğuzlar, Selçuklular, Osmanlılar hüküm sürdükleri ülkelere kültürleri ile birlikte yoğurdu da taşırlar. Doğru cevap D’dir.
Soru 108
İçinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen şekerlemeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mangır
B
Fondant
C
Lohuk
D
Mülebbes
E
Pelte
Açıklama:
Lohuk, ilk olarak 1835 yılında doğunun şekerlemelerini araştırmak için İstanbul’a gelen, Yunan Kralı I. Otto’nun şekercibaşısı Friedrich Unger tarafından 19. yüzyılın ortalarında Avrupa’ya tanıtılır. Unger, 1837 yılında yayınlanan doğuya özgü şekerlemeler konusundaki kitabında şöyle der: “Okuyucularım, bazı yöntemlerini anlayınca, her türlü lohuk şerbetini kolaylıkla yapabileceklerini göreceklerdir.” Bu fikir doğru çıkar ve yaklaşık yirmi yıl içinde lohuk, fondant adıyla Fransa’da aranır olur, İngiltere’ye de hızla yayılır. Fondant, içinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen bir tür şekerlemedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 109
Mısır ilk olarak nerede keşfedilmiştir?
Seçenekler
A
Polonya
B
Suriye
C
Amerika
D
Mısır
E
İtalya
Açıklama:
Amerika kökenli bir tahıl olan mısır, yemek tarihi içerisinde yayılması ve adlandırılması bakımından ilginç bir üründür. Amerika’yı keşfeden kâşifler mısırı Avrupa’ya getirdiklerinde İspanya ve Portekiz’de ekseler de sadece hayvan yemi olarak kullanmışlardır. Kolomb’un kıtayı keşfinin üzerinden elli yıl geçmeden 1520-1530’larda bugünkü Mısır, Suriye ve Lübnan’ı kapsayan coğrafyada mısır ekimi yaygınlaşmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 110
Aşağıdaki seçeneklerde verilenden hangisi Osmanlı'da yaşanan kültür değişimlerinde rol oynamamıştır?
Seçenekler
A
Levanten
B
Mühtedî
C
Liman şehirlerine Batılı tüccarların yerleşmesi
D
Kapitülasyonlar
E
Siyasi karışıklıklar
Açıklama:
Osmanlı’da yaşanan kültür değişimlerinde kapitülasyonlar, Galata, İzmir, Selânik, Beyrut gibi liman şehirlerinde Batılı tüccar grupların yerleşmesi, Levanten’ler, aracı Rum, Yahudi ve Ermeniler ve nihayet mühtedîler belirleyici bir rol oynamışlardır. Siyasi karışıklıkların kültür değişimiyle ilgisi yoktur. Doğru cevap E'dir.
Soru 111
Aşağıdaki seçenekerlde verilenlerden hangisi ile Türk modası başlamıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı elçilerinin kıyafetleri ve kültürel âdetleri
B
Osmanlı Devleti'nin başlattığı savaşlar
C
Ticari faaliyetler
D
Yazılı basının ortaya çıkması
E
Sosyal faaliyetler
Açıklama:
Osmanlı’nın ilk dönemlerinden itibaren birçok Osmanlı elçisi Bizans, Roma ve Paris saraylarını ziyaret etmişlerdir. Siyasi veya ticari sorunlara dair haber getirip götüren bu elçilerin kıyafetleri ile kültürel âdetleri saray çevrelerinde büyük merak uyandırmıştır. Osmanlı’nın çok güçlü ve yabancı bir kültür olmasının da etkisiyle bu merak sonucunda varlıklı kesimde Türk modası (alla turca, turquerie) başlamıştır.
Soru 112
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok hangi ülkede kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Japonya
B
Çin
C
İspanya
D
Amerika Birleşik Devletleri
E
İngiltere
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 113
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi latilokumu tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sütten yapılan lokum
B
Türk kahvesi ile ikram edilen lokum
C
Yemeklerden önce ikram edilen lokum
D
Safrandan yapılan lokum
E
Çok küçük boyuttaki lokum
Açıklama:
Balkanlarda Türk kahvesi içme geleneği ile lokum ikram edilmesi alışkanlığı günümüzde de devam etmektedir. Aslı rahatü’l-hulkum yani boğaz rahatı olan lokuma Balkanlarda rahat lokum adı verilir. Bizde de yakın zamana kadar latilokum diye adlandırılırdı. Doğru cevap B'dir.
Soru 114
Aşağıdaki seçeneklerden verilenlerden hangisi ünlü tarihçi Fernand Braudel'e göre Akdeniz'deki besin ortaklığını sonlandırmıştır?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali sonucu halkın yönetimde söz sahibi olma isteği
B
Osmanlı Devleti'nin Akdeniz üzerindeki hakimiyetinde azalma
C
Coğrafi keşifler sonucu ticaret yollarının değişmesi
D
Savaş sonucu ortaya çıkan yeni sınırlar
E
7. yüzyılda İslamiyet'in domuz etini yasaklaması
Açıklama:
Ünlü tarihçi Fernand Braudel’e göre, Akdeniz’deki besin ortaklığı 7. yüzyılda İslamiyet’in domuz etini yasaklaması ile son bulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 115
Bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemelerin şeker ya da balla tatlandırılmasıyla elde edilen ürün nedir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Şurup
C
Hoşaf
D
Misk-i Amber
E
Bitki Çayı
Açıklama:
Bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına şerbet, kaynatılarak özlendirilmesine şu- rup, şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de hoşaf elde edilir. Misk-i amber ise bir cins erkek geyiğin organlarından üretilen misk ile ispermeçet balinasından üretilen amber hoş kokulu maddelerdir. Zenginlerin şerbetlerine eklenirdi. Doğru cevap A'dır.
Soru 116
Aşağıdaki seçeneklerden verilenlerden hangisi kahve ile ilgili olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Kahve Osmanlı'ya Avrupa'dan gelmiştir.
B
Kahve Avrupa'da Amerikan içeceği olarak anılmaktaydı.
C
Kahvenin Avrupa'da yayılması coğrafi keşifler ile başlamıştır.
D
Kahve ticari açıdan değersiz bir üründür.
E
Kahvenin Avrupa'ya tam anlamıyla yayılması İkinci Viyana Savaşı'ndan sonra olur.
Açıklama:
Katip Çelebi kahvenin Osmanlı'ya Yemen'den gemilerle geldiğini belirtmiştir. Kahve Avrupa'da Türk içeceği olarak anılır ve Avrupa'da yayılması Osmanlı etkisiyle olmuştur. İkinci Viyana Bozgunundan sonra savaş meydanında kalan kahve çuvalları Viyananlılar tarafından ele geçirilir ve açılan cafelerde bu kahveler tüketilir. Kahve Orta Avrupa, Fransa ve İngiltere'de yayıldıktan sonra ticari malzeme olarak daha değerli hale gelir. Doğru cevap E'dir.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi yoğurt ile ilgili olarak yanlıştır?
Seçenekler
A
Yoğurt yapımı için kabın dibinde bırakılan mayaya kor denir.
B
Mayalanan yoğurt hayvan derisi, ahşap veya toprak kaplarda saklanır.
C
Yoğurt kurutulabilir.
D
Yoğurtun konulduğu hayvan derisine yayıg adı verilir.
E
Yoğurt hayvan derisine konulup ahşap bir aletle yayılarak tereyağı elde edilir.
Açıklama:
Yoğurdun konulduğu hayvan derisine tuluk adı verilir. Diğer seçeneklerde verilen bilgiler ise doğrudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 118
Aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisi mısır ile ilgili olarak yanlıştır?
Seçenekler
A
Mısır Amerika kökenli bir tahıldır.
B
Slav ve Macar halkı mısır bitkisini Türk buğdayı olarak adlandırmıştır.
C
Mısır Osmanlı'ya Uzakdoğu'dan gelmiştir.
D
Türkler ilk dönemlerde mısırdan vergi almamışlardır.
E
Türklerin mısırdan vergi almamaları Balkanlarda üretimini arttırmıştır.
Açıklama:
Amerika’yı keşfeden kâşifler mısırı Avrupa’ya getirdiklerinde İspanya ve Portekiz’de ekseler de sadece hayvan yemi olarak kullanmışlardır. Kolomb’un kıtayı keşfinin üzerinden elli yıl geçmeden 1520-1530’larda bugünkü Mısır, Suriye ve Lübnan’ı kapsayan coğrafyada mısır ekimi yaygınlaşmıştır. Türkler üretildiği ilk dönemlerde mısırdan vergi almamışlardır ve dolayısıyla Balkanlarda mısır üretimi hızla yayılmıştır. Böylece, mısır Avrupa’nın birçok bölgesine Osmanlı topraklarından yayıldığından Osmanlı kaynaklı olduğu fikri yerleşmiştir. Diğer seçeneklerde verilen bilgiler ise doğrudur. Doğru cevap C'dir.
Soru 119
Aşağıdaki tatlılardan hangisi önce Abbasi mutfağından Bizans mutfağına,
oradan da Osmanlı mutfağına geçmiştir?
oradan da Osmanlı mutfağına geçmiştir?
Seçenekler
A
Helva
B
Tavukgöğsü
C
Baklava
D
Şekerpare
E
Tulumba
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu mutfak kültürü içerisinde etkilediği kadar etkilendiği alanlar da
vardır. Karşılıklı etkileşimin en ilginç örneği bugün hâlâ severek tükettiğimiz tavukgöğsü
tatlısıdır. Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan her karışıma muhallebi dedikleri bilinmektedir.Fatih Sultan Mehmed dönemi mutfak defterlerinde muhallebi için tavuk alındığı kayıtlıdır ve tavukla yapılan bu muhallebinin, tavukgöğsü olduğu söylenebilir. İlginç olan bugün Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsünün Abbasi mutfağından Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiş olması ve günümüzde sadece ülkemizde yapılmasıdır. Cevap:B 'dir.
vardır. Karşılıklı etkileşimin en ilginç örneği bugün hâlâ severek tükettiğimiz tavukgöğsü
tatlısıdır. Osmanlıların içinde pirinç unu, süt ve şeker olan her karışıma muhallebi dedikleri bilinmektedir.Fatih Sultan Mehmed dönemi mutfak defterlerinde muhallebi için tavuk alındığı kayıtlıdır ve tavukla yapılan bu muhallebinin, tavukgöğsü olduğu söylenebilir. İlginç olan bugün Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsünün Abbasi mutfağından Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiş olması ve günümüzde sadece ülkemizde yapılmasıdır. Cevap:B 'dir.
Soru 120
Şerbet kültürünün oldukça zengin olduğu Osmanlı’da çıkarılan kanunnamede şerbetçi esnafının uyması gereken kurallar sıralanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biri değildir?
Seçenekler
A
Şerbetçiler gözlenmelidir.
B
Şerbetler ekşi ve fazla sulu olmamalıdır.
C
Şerbetlerde kar ve buz olmalıdır.
D
Şerbetlerde misk ve gül kokusu kullanılmamalıdır.
E
Şerbetlerin tas ve kâseleri temiz olmalıdır.
Açıklama:
Şerbet kültürünün oldukça zengin olduğu Osmanlı’da şerbetçi esnafı kurallara bağlanır. Çıkarılan bir kanunnameyle “Şerbetçiler gözlenecek. Üzümün okkası bir akçeye alındığında şerbetin iki okkası bir akçe olmalı. Misk ve gül kokulu olmalı, ekşi ve fazla sulu olmamalı. Şerbetlerde kar ve buz olacak, tas ve kâseleri temiz olacak.” diye uzayıp giden kurallar sıralanır. Cevap:D'dir. Misk ve gül kokusu şerbetlerde olmalıdır.
Soru 121
Anadolu’ya göç eden Orta Asya kökenli Oğuzlarda yoğurt yapımı için kabın
dibinde bırakılan mayaya ne ad verilir?
dibinde bırakılan mayaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Tarhana
C
Kor
D
Ayran
E
Talkuna
Açıklama:
Zamanla Anadolu’ya göç eden Orta Asya kökenli Oğuzlarda yoğurt yapımı için kabın
dibinde bırakılan mayaya 'kor' denir.
dibinde bırakılan mayaya 'kor' denir.
Soru 122
Osmanlı’da iftar ve bayram sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alan, ulûfe ödemelerinin yapıldığı günde ve Ramazan ayının on beşinde Hırka-i Şerîf ziyaretinin ardından yeniçerilere dağıtılan yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baklava
B
Helva
C
Macun
D
Reçel
E
Yufka
Açıklama:
Osmanlı’da baklava, iftar ve bayram sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alır, ulûfe ödemelerinin yapıldığı günde ve Ramazan ayının on beşinde Hırka-i Şerîf ziyaretinin ardından yeniçerilere dağıtılırdı. Rikak baklavasının yufkaları sadeyağla kızartılır, yeniçerilere sunulan tepsilerde tatlandırıcı olarak büyük miktarda bal ve çok daha az oranda şeker kullanılıp içine badem katılırdı. Cevap: A'dır
Soru 123
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan yiyeceğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Köfte
C
Döner
D
Pastırma
E
Kebap
Açıklama:
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan pastırma, Orta
Asya’dan bize kalan yiyecekler arasındadır.
Asya’dan bize kalan yiyecekler arasındadır.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi Hıristiyan dünyasında zaman zaman hastalar arasında, Müslümanlar arasında ise bölgede bol olmasından dolayı sağlıklı kimseler tarafından içilen içecektir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Kahve
C
Çay
D
Salep
E
Süt
Açıklama:
Ortadoğu coğrafyasında yetişen bitkinin değeri yapraklarda değil kökündedir. Hıristiyan dünyasında zaman zaman hastalar arasında, Müslümanlar arasında ise bölgede bol bol yetişmesinden dolayı sağlıklı kimseler tarafından da içilen 'salep', yaygın olarak içildiği yaklaşık iki yüz sene boyunca Osmanlı için önemli bir ihraç maddesi olur.
Soru 125
19. yüzyıl ortalarında, kahve bitkisinin ölümüne yol açan bir yaprak hastalığı, hangi ülkede kahve üretimini etkilememiştir?
Seçenekler
A
Fransa
B
İngiltere
C
Romanya
D
Bulgaristan
E
Brezilya
Açıklama:
19. yüzyıl ortalarında, kahve bitkisinin ölümüne yol açan bir yaprak hastalığı, Brezilya dışında pek çok yerde kahve üretiminin durmasına neden olur. Bu da kahve üretiminde bir dünya devinin doğmasına neden olur.
Soru 126
I.Badem II.Narenciye III.Pirinç IV.Şeker Orta Çağ Avrupa mutfağı yukarıda belirtilen hangi ürün/ürünlerin kullanımı bakımından Doğu’dan etkilenmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II, III ve IV
D
I, II ve III
E
II ve IV
Açıklama:
Orta Çağ Avrupa mutfağı badem, narenciye, pirinç, gül suyu kullanımı bakımından Doğu’dan etkilenmiş, Doğu’dan gelen mallar ve yiyecekler bir statü sembolü olmuştu. Şeker bu ürünlerden biri değildir. Cevap: D'dir.
Soru 127
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok hangi ülkede kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İspanya
C
İngiltere
D
İtalya
E
Amerika Birleşik Devletleri
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler
dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman
egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır.
dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman
egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır.
Soru 128
Aşağıdaki terimlerden hangisi macun şekeri yerine kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Tahonya
B
Kushuk
C
Lohuk
D
Kishk
E
Kurut
Açıklama:
Osmanlı döneminde Türkiye’den Avrupa’ya ulaşan şekerlemeler arasında sert şerbet (lohusa şerbeti) ve lohuk (çevirme/ macun şekeri) ilk sırayı alır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 129
Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişiler aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Mühtedi
B
Levanten
C
Burjuva
D
Sosyete
E
Devşirme
Açıklama:
Mühtedî: Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişi.
Soru 130
Seçeneklerden hangisinde Türk kahvesinin yanında lokum ikram edilmesi alışkanlığı halen devam etmektedir?
Seçenekler
A
Batı Avrupa'da
B
Balkanlar'da
C
Ortadoğu'da
D
Kafkaslar'da
E
Uzakdoğu'da
Açıklama:
Aslı rahatü’l-hulkum yani boğaz rahatı olan lokuma Balkanlarda rahat lokum adı verilir. Bizde de yakın zamana kadar latilokum diye adlandırılırdı.
Balkanlarda Türk kahvesi içme geleneği ile lokum ikram edilmesi alışkanlığı da devam etmektedir.
Balkanlarda Türk kahvesi içme geleneği ile lokum ikram edilmesi alışkanlığı da devam etmektedir.
Soru 131
Abbasi mutfağından Bizans mutfağına,oradan da Osmanlı'ya geçen ve günümüzde sadece ülkemizde yapılan tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Kazandibi
C
Tavukgöğsü
D
Supangle
E
Keşkül
Açıklama:
Bugün Türk tatlısı zannettiğimiz tavukgöğsünün Abbasi mutfağından Bizans mutfağına, oradan da Osmanlı’ya geçmiş olması ve günümüzde sadece ülkemizde yapılmasıdır.
Soru 132
Bitki,çiçek,meyve özleri ve bazı baharatlar gibi çeşitli malzemelerin şeker ya da balla tatlandırılıp taneleriyle ikram edilmesine ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Şurup
C
Marmelat
D
Hoşaf
E
Sorbe
Açıklama:
Genel olarak ifade edecek olursak bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılmasına şerbet, kaynatılarak özlendirilmesine şurup, şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilmesine de hoşaf dendiğini söyleyebiliriz.
Genel olarak ifade edecek olursak bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılıp taneleriyle ikram edilmesine hoşaf denilmektedir.
Genel olarak ifade edecek olursak bitki, çiçek, meyve özleri, bazı baharatlar gibi çeşitli malzemenin şeker ya da balla tatlandırılıp taneleriyle ikram edilmesine hoşaf denilmektedir.
Soru 133
Kahvenin ilk çıkış kaynağı neresidir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Rusya
C
İran
D
İzmir
E
Yemen
Açıklama:
Kahvenin ilk çıkış ana kaynağı Yemen'dir.
Soru 134
Farklı kültürlere ait yiyeceklerden hangisi tarhana benzeri bir ürün değildir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Kishk
C
Kushuk
D
Trahana
E
Tahonya
Açıklama:
Mısır,Suriye, Lübnan ve Ürdün’de yapılan kishk, Irak’ta kushuk, Yunanistan’da trahana, Macaristan ve Finlandiya’da tahonya/talkuna tarhanaya benzer ürünler arasındadır.
Bu durumda doğru cevap "a"şıkkıdır.Yani kuruttur.
Bu durumda doğru cevap "a"şıkkıdır.Yani kuruttur.
Soru 135
Yüzyıllardan beri insanların önemli gıda maddelerinden biri olan şeker,18.yüzyılın sonuna kadar aşağıdakilerden hangisi ile üretilmiştir?
Seçenekler
A
Şeker pancarı
B
Şeker kamışı
C
Şekerli meyve
D
Şerbet
E
Şeker tohumu
Açıklama:
Yüzyıllardan beri insanların önemli gıda maddelerinden biri olan şeker, 18. yüzyılın sonuna kadar sadece şeker kamışından üretilmiştir.
Soru 136
Osmanlı döneminde Türkiye'den Avrupa'ya ulaşan şekerlemeler arasında ilk sırayı aşağıdakilerden hangisi almaktadır?
Seçenekler
A
Lokum
B
Akide
C
Lohuk
D
Mülebbes
E
Pişmaniye
Açıklama:
Osmanlı döneminde Türkiye’den Avrupa’ya ulaşan şekerlemeler arasında sert şerbet (lohusa şerbeti) ve lohuk (çevirme/ macun şekeri) ilk sırayı alır.
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan yiyecektir?
Seçenekler
A
Sucuk
B
Sosis
C
Kurut
D
Pastırma
E
Salam
Açıklama:
Çiğ etin çeşitli baharatlar ve tuzla kurutulmasıyla yapılan yiyeceğe "pastırma" denilmektedir.
Soru 138
İngilizcede "Turkey cock" olarak bilinen ve zamanla "turkey" olarak tanınan hayvan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bıldırcın
B
Kuzu
C
Horoz
D
Tavuk
E
Hindi
Açıklama:
İngilizcede "Turkey cock" olarak bilinen ve zamanla "turkey" olarak tanınan hayvan hindi'dir.
Soru 139
Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mühtedi
B
Levanten
C
İnstrinsic
D
Prestige-culture
E
Tahanya
Açıklama:
Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişiye mühtedi denir.
Soru 140
Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya da kullanılan baharat hangisidir?
Seçenekler
A
Safran
B
Kırmızı biber
C
Tarçın
D
Zerdeçal
E
Zencefil
Açıklama:
Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya da kullanılan baharat Safran dır.
Soru 141
Akdenizdeki besin ortaklığı kaçıncı yüzyılda son bulmuştur?
Seçenekler
A
6. yüzyıl
B
7. yüzyıl
C
8. yüzyıl
D
9. yüzyıl
E
10. yüzyıl
Açıklama:
Akdenizdeki besin ortaklığı 7. yüzyılda son bulmuştur.
Soru 142
Çeşitli malzemelerin şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilen içeceğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hoşaf
B
Komposto
C
Şurup
D
Şerbet
E
Likör
Açıklama:
Çeşitli malzemelerin şekerli suyla pişirilip taneleriyle ikram edilen içeceğe Hoşaf denir
Soru 143
Padişah için özel üretilen şerbetlerden kuzukulağı hangi ülkeden getirtiliyordu?
Seçenekler
A
Mısır
B
İran
C
Lübnan
D
Macaristan
E
Hindistan
Açıklama:
Padişah için özel üretilen şerbetlerden kuzukulağı Mısır dan getirtiliyordu.
Soru 144
İspermecet balinasından üretilen hoş kokulu madde hangisidir?
Seçenekler
A
Amber
B
Misk
C
Reybas
D
Hummas
E
Aanberbaris
Açıklama:
İspermecet balinasından üretilen hoş kokulu madde amberdir.
Soru 145
Osmanlı'da 16. ve 17. yüzyıllarda sık sık yasaklanan kahvehanelerin kapatılma gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi ve dinî otoritenin kontrolü dışında olmaları
B
Kahvehanelerde içki içilmesi
C
Kahvehanelerde sık sık kavga çıkması
D
Ruhsatsız işletilmesi
E
Meyhanelerle bir tutulması
Açıklama:
Peçevî (1574-1650)’ye göre, kahvehane- lere gelen insanlar genellikle okur-yazar kişilerdir, kahvehanelerde kitap okuyup yazarlar veya okudukları gazelleri tartışırlar. 16. ve 17. yüzyıllarda sık sık yasaklanan kahvehanelerin temel kapatılma gerekçesi, siyasi ve dinî otoritenin kontrolü dışında olmalarıdır.
Soru 146
Yoğurdun kurutulmuş şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kurut
B
Tuluk
C
Kor
D
Lor
E
Kushuk
Açıklama:
Yoğurdun kurutulmuş şekline Kurut adı verilir.
Soru 147
Mısır bitkisini kökeni hangi ülkedir?
Seçenekler
A
Amerika
B
Çin
C
Mısır
D
Hindistan
E
İngiltere
Açıklama:
Mısır ın kökeni Amerika dır.
Soru 148
Yunan Kralı I. Otto’nun şekercibaşısı Friedrich Unger' in doğuya özgü şekerlemeler konusundaki kitabı kaç yılında yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1820
B
1830
C
1837
D
1845
E
1877
Açıklama:
Unger' in doğuya özgü şekerlemeler konusundaki 1837 yılında yayınlanmıştır.
Soru 149
Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mühtedil
B
Levanten
C
Lejyoner
D
Misyoner
E
Tüccar
Açıklama:
Mühtedî: Batıl olanı bırakıp hak dinini seçen kişi.
Soru 150
Çinlilerin başlattığı tarçın, kakule, zencefil, zerdeçal gibi baharatların ticaretinde kullanılan, Hindistan ve Seylan’dan (Sri Lanka) Kızıldeniz’deki Akabe Körfezi, Yemen kıyıları ya da Basra Körfezi aracılığıyla Avrupaya ulaşan ticaret yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İpek yolu
B
Deniz yolu
C
Doğu yolu
D
Hava yolu
E
Tacir yolu
Açıklama:
Çinlilerin başlattığı tarçın, kakule, zencefil, zerdeçal gibi baharatların ticareti Avrupa’ya iki ana yol üzerinden gelirdi. Bunlardan biri Orta Asya üzerinden geçen İpek Yolu’ydu. Diğer yol ise Hindistan ve Seylan’dan (Sri Lanka) Kızıldeniz’deki Akabe Körfezi, Yemen kıyıları ya da Basra Körfezi’ne ulaşan deniz yoluydu
Soru 151
İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve kültürel etkileşimle ortak bir baharat zevki oluşmasını sağlayan baharat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karabiber
B
Kekik
C
Kimyon
D
Safran
E
Pul biber
Açıklama:
İslam dünyasının çokça kullandığı baharatlardan olan safran, bugün Müslüman ülkeler dışında en çok İspanya’da kullanılmaktadır. Bunda İspanya’nın bir zamanlar Müslüman egemenliğinde (Endülüs Emevileri) kalmasının ve ortak bir baharat zevki oluşmasının da katkısı vardır.
Soru 152
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ Avrupa mutfağının kullanımı bakımından Doğu’dan etkilendiği ürünlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Badem
B
Gül suyu
C
Narenciye
D
Pirinç
E
Patates
Açıklama:
Orta Çağ’da “Doğu” önceleri Arap dünyası demek olsa da sonraları tamamen Osmanlı’yı ifade eder hâle gelmiştir. Orta Çağ Avrupa mutfağı badem, narenciye, pirinç, gül suyu kullanımı bakımından Doğu’dan etkilenmiştir.
Soru 153
Şerbet-i vilâdet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Misk-i amber
B
Lohusa Şerbeti
C
Meyan şerbeti
D
Hurma çiçeği şerbeti
E
Limon şerbeti
Açıklama:
O günlerden bugünlere şerbet-i vilâdet yani lohusa şerbeti geleneği kalır.
Soru 154
Irak’ta yapılan tarhanaya benzer ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kishk
B
Trahana
C
Kushuk
D
Tahonya
E
Talkuna
Açıklama:
Mısır, Suriye, Lübnan ve Ürdün’de yapılan kishk, Irak’ta kushuk, Yunanistan’da trahana, Macaristan ve Finlandiya’da tahonya/talkuna tarhanaya benzer ürünler arasındadır
Soru 155
“Ayran içinde yağ âdem gibidir / Ayran kâsem önümde oldukça, kimsenin balını düşünmem / Ayran içinde yağ nasıl gizliyse, doğruluk cevherinde yalan da gizlidir.” gibi örneklerin bulunduğu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mesnevi
B
Kutadgu Bilig
C
Hicri
D
Seyahatname
E
Nüktedan
Açıklama:
Selçuklular devrinde yaşayan ünlü âlim Mevlana’nın büyük eseri Mesnevî’nin çeşitli kısımlarında “Ayran içinde yağ âdem gibidir / Ayran kâsem önümde oldukça, kimsenin balını düşünmem / Ayran içinde yağ nasıl gizliyse, doğruluk cevherinde yalan da gizlidir.” gibi örnekler vardır
Soru 156
İçinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen bir tür şekerleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lokuh
B
Mülebbes
C
Rikak
D
Fondant
E
Mangır
Açıklama:
Fondant: İçinde likör, tatlı veya hoş kokulu maddeler bulunan, ağızda kolayca eriyen bir tür şekerleme.
Soru 157
Tûrâbi Efendi’nin 1864 yılındaki yemek kitabında Biryan adıyla verilen tarif aşağıdakilerden hangisine benzemektedir?
Seçenekler
A
Kuzu çevirme
B
Beğendili kebap
C
Haşlama
D
Ali nazik kebabı
E
Cağ kebabı
Açıklama:
Kuzu çevirme Osmanlı mutfağı’na ait yemek tarieri arasında yer almasa da Tûrâbi Efendi’nin (1864) yemek kitabında Biryan veya Orman Kebabı adıyla kuzu çevirmeye çok benzeyen bir tarif yer almaktadır.
Soru 158
17. yüzyıldan itibaren tıbbî kullanımının yanı sıra içine çeşitli baharatlarla gül suyu eklenerek içilen bir içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çay
B
Salep
C
Kahve
D
Boza
E
Ayran
Açıklama:
Salep: İlkçağlarda özellikle sağlık amaçlı kullanılan yumrulu salep, 17. yüzyıldan itibaren tıbbî kullanımının yanı sıra içine çeşitli baharatlarla gül suyu eklenerek içilen bir içecek olarak karşımıza çıkar.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Türk mutfak kültürünün erken dönemini anlatan kayıtlardandır?
Seçenekler
A
Seyahatnameler
B
Gazeteler
C
Dergiler
D
Makaleler
E
Yazışmalar
Açıklama:
Mutfak kültürünü oluşturan ürünlerin tespiti bakımından yararlanılan kaynaklar seyahatnamaler, resmi kayıtlar, edebiyat eserleri ve mektuplardır. Doğru cevap A' dır.
Soru 2
Keyif verici olmamasına ve konukların ağırlanmasında kullanılmamasına rağmen en çok tüketilen içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çay
B
Su
C
Kahve
D
Soda
E
Gazoz
Açıklama:
Keyif verici özelliği olmamasına ve konukların ağırlanmasında kullanılmamasına rağmen en çok tüketilen içecek sudur. Doğru cevap B' dir.
Soru 3
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren içki nedir?
Seçenekler
A
Süt
B
Ayran
C
Kımız
D
Şerbet
E
Milkshake
Açıklama:
Doğru cevap C' dir.
Soru 4
Bira tüketiminin artışı ve daha geniş kitlelere yayılan tüketim biçimi haline gelmesi hangi yıllarda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1950' li yıllar
B
1960' lu yıllar
C
1970' lı yıllar
D
1980' li yıllar
E
1990'lı yıllar
Açıklama:
Doğru cevap D ' dir.
Soru 5
Boza ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Boza mayalandırılmış bir tahıl içkisidir.
B
Tüketimi XV. yüzyılda yaygınlaşmıştır.
C
Alkollü boza satan bozahaneler meyhane gibi işlem görmüştür.
D
Fakir halkın ve askerin en önemli doyurucu gıdasıdır.
E
Alkol içermez.
Açıklama:
Boza mayalandırılmış bir tahıl içkisidir, hafif alkol içerir. Doğru cevap E' dır.
Soru 6
Türklerin çay tüketmesinde etkili olan ulus hangisidir?
Seçenekler
A
Ruslar
B
İngilizler
C
Fransızlar
D
İtalyanlar
E
Almanlar
Açıklama:
Tatar tacirler tarafından çay içmeyi ve ticaretini öğrenen Ruslar aynı coğrafyada yaşayan Türklerin çay tüketmesinde de etkili olmuşlardır.
Soru 7
İstanbul' da kahve tüketimine ilişkin bulunan en eski kayıt hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1515
B
1615
C
1715
D
1815
E
1915
Açıklama:
İstanbul' da kahve tüketimine ilişki en eski kayıt 1615 yılında bulunan İtalyan seyyahın anlatımı ile aktarılmıştır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi kahve geleneğinde yer almaz?
Seçenekler
A
Kahvenin şekersiz olarak yüksek ateşte pişirilmesi yanında lokum ile servis edilmesi
B
Türk kahvesine özgü pişirme ekipmanı olan cezvede pişirilmesi
C
Porselen fincanda servis edilmesi.
D
Kahve içileceği zaman içine bir miktar çiçek suyu konulması
E
Kahve içilmeden kahvealtı yenilmesi
Açıklama:
• Kahvenin şekersiz olarak kısık ateşte pişirilmesi yanında lokum ile servis edilmesi
• Porselen fincanda servis edilmesi,
• Yanında mutlaka bir bardak su ikram edilmesi,
• Türk kahvesine özgü pişirme ekipmanı olan cezvede pişirilmesi,
• Yanında çubuk ya da nargile içilmesi,
• Sırasıyla “Bir fincan kahve, şerbet ve buhur” en kibar ikram sayılması,
• Kahve içilmeden kahvealtı yenilmesi,
• Kahve içileceği zaman içine bir miktar çiçek suyu konulması.
Doğru cevap A' dir.
• Porselen fincanda servis edilmesi,
• Yanında mutlaka bir bardak su ikram edilmesi,
• Türk kahvesine özgü pişirme ekipmanı olan cezvede pişirilmesi,
• Yanında çubuk ya da nargile içilmesi,
• Sırasıyla “Bir fincan kahve, şerbet ve buhur” en kibar ikram sayılması,
• Kahve içilmeden kahvealtı yenilmesi,
• Kahve içileceği zaman içine bir miktar çiçek suyu konulması.
Doğru cevap A' dir.
Soru 9
Alkollü içki tüketilen mekanlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çay ocakları
B
Çay evleri
C
Kıraathaneler
D
Meyhaneler
E
Kahvehaneler
Açıklama:
Alkollü içki tüketilen mekanlar olarak tanımlayabileceğimiz liman kültürünün bir parçası meyhaneler süregelmektedir.
Soru 10
İlk içki yasağı ne zaman çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
Genç Osman zamanında
B
IV. Murat zamanında
C
Fatih Sultan Mehmet zamanında
D
Kanuni Sultan Süleyman zamanında
E
II. Selim zamanında
Açıklama:
İlk içki yasağı kendisinin de içkiye düşkünlüğü bilinen II. Selim zamanında çıkarılmıştır.
Soru 11
Türk mutfak kültürü ele alındığında, aşağıdakilerden hangisisin etkin olduğu bir içecek kültürünün oluştuğunu ve bu durumun alkol içermeyen içeceklerin odakta olduğu bir çeşitlilik yarattığını görürüz?
Seçenekler
A
Dini yasakların
B
Toplumsal yasakların
C
Ahlaki ögelerin
D
Ailevi unsurların
E
Devlet kanunlarının
Açıklama:
Dini yasaklar nedeniyle alkollü içki tüketimi sınırlandırılmıştır.
İslamiyet’in kabulünden sonra genel olarak dini yasakların biçim verdiği bir içecek kültürünün oluştuğunu ve bu durumun alkol içermeyen helal içeceklerin odakta olduğu bir çeşitlilik yarattığını görürüz. Bu bağlamda, su-meyve, meyve-şeker, meyve-baharat- çiçek, su-bal/şeker gruplarının varyasyonlarından oluşan çok zengin bir “şerbet” kültürünün yanı sıra sütü ve süt ürünü ayran gibi içecekleri, sütle ve suyla pişirilen salep, mahlep gibi sıcakları, çayı, kahveyi ve dahi suyun kendisini sayabiliriz.
İslamiyet’in kabulünden sonra genel olarak dini yasakların biçim verdiği bir içecek kültürünün oluştuğunu ve bu durumun alkol içermeyen helal içeceklerin odakta olduğu bir çeşitlilik yarattığını görürüz. Bu bağlamda, su-meyve, meyve-şeker, meyve-baharat- çiçek, su-bal/şeker gruplarının varyasyonlarından oluşan çok zengin bir “şerbet” kültürünün yanı sıra sütü ve süt ürünü ayran gibi içecekleri, sütle ve suyla pişirilen salep, mahlep gibi sıcakları, çayı, kahveyi ve dahi suyun kendisini sayabiliriz.
Soru 12
R. Mantran'a göre iyi bir İstanbullu Müslüman için en ideal içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şarap
B
Şerbet
C
Hoşaf
D
Çay
E
Su
Açıklama:
Yaş ve cinsiyet gözetmeksizin su en güzel içecek olarak düşünülür.
R. Mantran, suyun iyi bir İstanbullu Müslüman için en ideal içecek olduğunu söyler. Osmanlı döneminde ve
günümüzde bir su içme kültürü oluştuğu kabul edilmektedir. Keyif verici özelliği olmaması ve konukların ağırlanmasında kullanılmamasına rağmen su, en çok tüketilen içecektir
R. Mantran, suyun iyi bir İstanbullu Müslüman için en ideal içecek olduğunu söyler. Osmanlı döneminde ve
günümüzde bir su içme kültürü oluştuğu kabul edilmektedir. Keyif verici özelliği olmaması ve konukların ağırlanmasında kullanılmamasına rağmen su, en çok tüketilen içecektir
Soru 13
Süt ve süt ürünlerinin tarih boyunca Türk sofrasında çok yer almasının en belirgin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süt ve süt ürünlerinin sağlıklı olması
B
Hayvancılığın Türkler'de öncelikli ve yaygın olması
C
Süt ve süt ürünlerinin ucuz olması
D
Diğer besin türlerinden daha fazla sevilmesi
E
Süt ve süt ürünlerinin kolay tüketimi
Açıklama:
Hayvancılığın yaygın olması süt ve süt ürünlerinin tüketimini de haliyle yaygın hale getirmiştir.
Neredeyse tüm mutfak kültürü araştırmacılarının birleştiği nokta, Türklerin geleneksel geçim kaynağı olarak görülen hayvancılığın, bunun ürünü olan süt ve süt ürünlerinin mutfak kültürü bağlamında değerlendirilen en temel besin maddelerinden olduğudur. Yemek tarihçisi Reay Tannahill, milattan önce ilk bin yıl içinde Orta Asya bozkırında yaşayanların beslenme sisteminde süt ve süt ürünlerinin önemli bir yer tuttuğunu ifade eder. Bu bölge “hayvancı kavimler”in et ve süt elde edilen hayvanları ilk evcilleştirdiği bölgelerden biridir. Süt, bozkır şartlarında değerli bir besin maddesi olarak Türklerin yaşamında önem taşımaktaydı.
Neredeyse tüm mutfak kültürü araştırmacılarının birleştiği nokta, Türklerin geleneksel geçim kaynağı olarak görülen hayvancılığın, bunun ürünü olan süt ve süt ürünlerinin mutfak kültürü bağlamında değerlendirilen en temel besin maddelerinden olduğudur. Yemek tarihçisi Reay Tannahill, milattan önce ilk bin yıl içinde Orta Asya bozkırında yaşayanların beslenme sisteminde süt ve süt ürünlerinin önemli bir yer tuttuğunu ifade eder. Bu bölge “hayvancı kavimler”in et ve süt elde edilen hayvanları ilk evcilleştirdiği bölgelerden biridir. Süt, bozkır şartlarında değerli bir besin maddesi olarak Türklerin yaşamında önem taşımaktaydı.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfağında şerbet yapımında kullanılan meyvelerden biridir?
Seçenekler
A
Muz
B
Elma
C
Ananas
D
Kivi
E
Böğürtlen
Açıklama:
Böğürtlen şerbeti saraylarda sıkça kullanılan şerbet çeşitlerinden biridir.
Osmanlı döneminde hoşaf ve şerbet yapımı için kuru ve yaş meyvenin bolca alındığı bilinmektedir. Helvahanede üretilen şerbet çeşitleri arasında “menekşe (benefşe), gül, gülşeker, gül ile limon, kırmızı gül, nilüfer, karabaş, dut, hünnap, ayva, ayva yaprağı, demirhindi ve çeşitli bitkilerin karışımından elde edilen eczâ şerbeti sayılmaktadır. Böğürtlen, çilek, kızılcık, kayısı, mandalina, portakal, şeftali, turunç, gül, menekşe, fulya, yasemin, nar, keçiboynuzu da Türk mutfağında şerbet yapımında kullanılmaktadır.
Osmanlı döneminde hoşaf ve şerbet yapımı için kuru ve yaş meyvenin bolca alındığı bilinmektedir. Helvahanede üretilen şerbet çeşitleri arasında “menekşe (benefşe), gül, gülşeker, gül ile limon, kırmızı gül, nilüfer, karabaş, dut, hünnap, ayva, ayva yaprağı, demirhindi ve çeşitli bitkilerin karışımından elde edilen eczâ şerbeti sayılmaktadır. Böğürtlen, çilek, kızılcık, kayısı, mandalina, portakal, şeftali, turunç, gül, menekşe, fulya, yasemin, nar, keçiboynuzu da Türk mutfağında şerbet yapımında kullanılmaktadır.
Soru 15
Cumhuriyet döneminde Edremit, Sevim, Mürefte, Adalar, Deniz Kızı, Erdek gibi isimlerle satılan içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şarap
B
Şıra
C
Rakı
D
Şurup
E
Bira
Açıklama:
Cumhuriyet döneminde Tekel idaresi kurulmadan önce özel sektörün ürettiği “A” rakısı, Efe, Edremit, Sevim, Mürefte, Adalar, Deniz Kızı, Erdek, Çavuş Üzüm Kızı, Dem ve daha birçok isim altında rakılar satılmaktaydı. Tekel rakısı olarak Yeni Rakı ve Kulüp Rakısı en bilinen markalardır.
Soru 16
Evliya Çelebinin verdiği rakamlara göre 17. Yüzyılda İstanbul’da neredeyse şerbetçi esnafı kadar bozacı bulunmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Boza satışının kârlı bir iş olduğu
B
Bozanın çok yararlı olduğu
C
Bozanın şerbetten daha fazla sevildiği
D
Boza tüketiminin halk arasında yaygın olduğu
E
Bozanın saraylarda tüketilmediği
Açıklama:
Boza 17. Yüzyılda oldukça yaygın tüketilen bir içecekti.
Evliya Çelebinin verdiği rakamlara göre İstanbul’da neredeyse şerbetçi esnafı kadar bozacı bulunmasından boza tüketiminin halk arasında yaygın olduğu sonucunu çıkarabiliriz. Asker ve fakir kesimler için ucuz ve besleyici bir gıda olan boza, kibar kesim için pek de uygun bulunmazdı. Ancak XVII. yüzyılda saraya mensup esnafın arasında sayılan bozacı esnafı bu görüşün de zamanla farklılaştığını düşündürmektedir.
Evliya Çelebinin verdiği rakamlara göre İstanbul’da neredeyse şerbetçi esnafı kadar bozacı bulunmasından boza tüketiminin halk arasında yaygın olduğu sonucunu çıkarabiliriz. Asker ve fakir kesimler için ucuz ve besleyici bir gıda olan boza, kibar kesim için pek de uygun bulunmazdı. Ancak XVII. yüzyılda saraya mensup esnafın arasında sayılan bozacı esnafı bu görüşün de zamanla farklılaştığını düşündürmektedir.
Soru 17
Aşağıda özellikleri belirtilen içecek hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? *Mayalandırılmış bir tahıl içkisidir, hafif alkol içerir. *Buna benzer tahıl temelli içeceklerin başlangıcı daha önceki yüzyıllara dayansa da tüketimi XV. yüzyılda yaygınlaşmıştır. *Ekşi ve tatlı olmak üzere iki çeşidi vardır. *Fakir halkın ve askerin en önemli doyurucu gıdası olmuştur.
Seçenekler
A
Bira
B
Hoşaf
C
Şerbet
D
Boza
E
Şarap
Açıklama:
Bozaya dair tüm bu bilgiyi şöyle özetleyebiliriz:
Bozaya dair tüm bu bilgiyi şöyle özetleyebiliriz:
- Boza mayalandırılmış bir tahıl içkisidir, hafif alkol içerir.
- Boza ve bozaya benzer tahıl temelli içeceklerin başlangıcı daha önceki yüzyıllara dayansa da tüketimi XV. yüzyılda yaygınlaşmıştır,
- Osmanlı yetkili makamları helal olan tatlı boza ile haram olan ekşi boza arasında ayrım yapmışlar, alkollü olanı satan bozahaneler meyhane gibi işlem görmüştür.
- Fakir halkın ve askerin en önemli doyurucu gıdası olması ve bozahanelerden önemli miktarda gelir elde edilmesi bozahanelerin ve bozanın tamamen ortadan kaldırılmasına engel olmuştur.
Bozaya dair tüm bu bilgiyi şöyle özetleyebiliriz:
- Boza mayalandırılmış bir tahıl içkisidir, hafif alkol içerir.
- Boza ve bozaya benzer tahıl temelli içeceklerin başlangıcı daha önceki yüzyıllara dayansa da tüketimi XV. yüzyılda yaygınlaşmıştır.
- Osmanlı yetkili makamları helal olan tatlı boza ile haram olan ekşi boza arasında ayrım yapmışlar, alkollü olanı satan bozahaneler meyhane gibi işlem görmüştür.
- Fakir halkın ve askerin en önemli doyurucu gıdası olması ve bozahanelerden önemli miktarda gelir elde edilmesi bozahanelerin ve bozanın tamamen ortadan kaldırılmasına engel olmuştur.
Soru 18
Çayın Türkler tarafından ilk kez tüketimi hangi yüzyılda görülmüştür?
Seçenekler
A
12. Yüzyıl
B
14. Yüzyıl
C
16.Yüzyıl
D
17. Yüzyıl
E
18. Yüzyıl
Açıklama:
Çayın Türkler tarafından ilk kez tüketilmesi ilgili bilgiyi on ikinci yüzyılda yaşamış bir Türk mutasavvıfı olan Hoca Ahmet Yesevi’ ye atfedilen bir menkıbeden öğreniyoruz. Efsaneye göre Hoca Ahmet Yesevi bir eve konuk olduğu sırada doğum yapmakta olan evin hanımı için bir dua yazar. Her şey yolunda gider ve çocuk doğar. Hem eşinin kurtulması hem de çocuğunun doğması şerefine Hoca için çay kaynatır. Hoca çayı çok beğenir ve “bu şifalı bir şeymiş, hastalarınıza bundan içirin ki şifa bulsunlar, dediği ve bundan sonra çayın Türkler arasında kullanılmaya başladığı anlatılır.
Soru 19
'Sadece bir şeyler yenilip içilen mekanlar olmamış, özellikle toplumun gündelik yaşamının iletişim noktasında, haberlerin, dedikoduların, yerine göre bilginin el değiştirdiği yerler olarak anlaşmaların ve anlaşmazlıkların tam odağında yer almışlardır.' Açıklamaya uyan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meyhaneler
B
Kıraathaneler
C
Kahvehaneler
D
Çayhaneler
E
Bozahaneler
Açıklama:
Kahvehaneler hiçbir zaman sadece bir şeyler yenilip içilen mekanlar olmamıştır. Özellikle geçmişte toplumun gündelik yaşamının iletişim noktasında, haberlerin, dedikoduların, yerine göre bilginin el değiştirdiği yerler olarak anlaşmaların ve anlaşmazlıkların tam odağında yer almışlardır. Mahalle insanının birbirini gördüğü, boş zamanlarını birlikte geçirdiği, sosyal ve edebi ya da siyasi sohbetleri birlikte yaptığı mekanlar idi.
Soru 20
Osmanlı'da kadı hükümlerinde ve fermanlarda aşçıların uyması gereken kuralların sıralanması; örneğin aşçıların kullandıkları araç, gereç, giysileri temiz ve bakımlı olmalı, yemekleri de çiğ ve tuzlu olmamalı gibi kurallar aşağıdaki ifadelerden hangisinin doğru olduğunu gösterir?
Seçenekler
A
Türk mutfağında aşçıların önemli bir yere sahip olduğunu
B
Yemek kültürünün önemsendiği ve tüketicilerin korunduğunu
C
Yaşlıların tercihlerinin önemsendiğini ve göz önünde bulundurulduğunu
D
Tuz kullanımının Türk mutfağında yadırgandığını
E
Yemek tüketimiyle ilgili esasların kadıların yemek tercihleriyle ilgili olduğunu
Açıklama:
Bu kurallar tüketicilerin korunduğu ve esnafın bu konuda uyarıldığı anlamına gelir.
Kadı hükümlerinde fermanlarda aşçıların uyması gereken kurallar da sıralanıyordu. Buna göre, kullandıkları araç, gereç, giysileri temiz ve bakımlı olmalı, yemekleri de çiğ ve tuzlu olmamalıydı. Kuzu kebabını önce haşlayıp sonra pişirmekten, kebabın yüzüne boya sürmekten, iç yağı kullanmak gibi ifadeler vardı.
Kadı hükümlerinde fermanlarda aşçıların uyması gereken kurallar da sıralanıyordu. Buna göre, kullandıkları araç, gereç, giysileri temiz ve bakımlı olmalı, yemekleri de çiğ ve tuzlu olmamalıydı. Kuzu kebabını önce haşlayıp sonra pişirmekten, kebabın yüzüne boya sürmekten, iç yağı kullanmak gibi ifadeler vardı.
Soru 21
Ünlü seyyah Evliya Çelebi seyahatnamesinde kaç çeşit içeceğin adını kaydetmiştir?
Seçenekler
A
101
B
161
C
241
D
281
E
321
Açıklama:
Günümüz Türk mutfağına pek çoğu ulaşamasa da 17. yüzyılda yaşamış ünlü seyyah Evliya Çelebi seyahatnamesinde iki yüz
kırk bir çeşit içeceğin adını kaydetmiştir.
kırk bir çeşit içeceğin adını kaydetmiştir.
Soru 22
Eski Türk kabilelerinden söz eden Çin kaynaklarında Türklerin et yiyip ne içtiklerinden bahsedilir?
Seçenekler
A
kımız
B
ayran
C
hoşaf
D
şerbet
E
boza
Açıklama:
Kendilerinden önceki Hun ve Göktürklerin kültürel mirasını devralan Uygurlarda yiyecek ve içeceğin denge içinde sofraya konulması gerektiği önemsenirken eski Türk kabilelerinden söz eden Çin kaynaklarında Türklerin et yiyip kımız içtiklerinden bahsedilir.
Soru 23
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren içki nedir?
Seçenekler
A
ayran
B
boza
C
şarap
D
kımız
E
demirhindi
Açıklama:
Kımız, kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Yapımı çok güç olmayan, birkaç gün içerisinde içilmeye hazır hâle gelen kımızın iyi kalite sütten temiz ve dikkatli üretilmesi gerektiği, yoksa yapılan kımızın içilemeyeceği belirtilmektedir.
Soru 24
Eski Türkler, yemeğin yanında soğuk olarak tükettikleri her şeyi ne olarak tanımlarlardı?
Seçenekler
A
şerbet
B
hoşaf
C
komposto
D
soğukluk
E
içki
Açıklama:
Eski Türkler, yemeğin yanında soğuk olarak tükettikleri her şeyi soğukluk olarak tanımlarlardı. Bu ifade bugün de hoşaf yerine bazı yörelerde kullanılmaktadır.
Soru 25
Bal, su ve sirke ile yapılan şerbetin adı nedir?
Seçenekler
A
sinkencebin
B
sirkek
C
demirhindi
D
meyan
E
baksı
Açıklama:
Geçmişte ve günümüzde turşu yapımında kullanıldığı gibi yemeklere de katıldığını bildiğimiz sirke, üzüm, incir gibi meyvelerin mayalandırılması ile elde edilir. Bal, su ve sirke ile yapılan sinkencebin denilen şerbet sirkenin içecek olarak nadir kullanımlarından biridir.
Soru 26
Evliya Çelebi haram olan arakların nerede üretildiğini bildirir?
Seçenekler
A
Almanya'da
B
Hırvatistan'da
C
İran'da
D
Polonya’da
E
Yunanistan'da
Açıklama:
Osmanlıda şarap ve rakının ticareti yasak olmasa da imalatı yasaktır. Evliya Çelebi haram olan arakların Polonya’da üretildiğini bildirir.
Soru 27
Üzüm şırasının hardal tohumu ile terbiye edildikten sonra hafifçe mayalandırılması ile yapılan hafif alkollü içki seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
müselles
B
araki
C
hardaliye
D
tükenmez
E
şıra
Açıklama:
Hardaliye, hafif alkol içeren bir içecektir. Üzüm sırasının hardal tohumu ile terbiye edildikten sonra hafifçe mayalandırılması ile yapılır. Günümüzde Kırklareli ve Edirne yöresinde tekrar canlandırılmaya ve tanıtılmaya çalışılan bir içecektir.
Soru 28
Çayı Ruslara kimler tanıtmıştır?
Seçenekler
A
Alman seyyahlar
B
Tatar tacirler
C
İngiliz tüccarlar
D
Venedikli tacirler
E
İranlı şairler
Açıklama:
Çay kültürünün batıda başlangıcı on yedinci yüzyıldadır, çayı Ruslara tanıtan Tatar tacirler sayesinde çay içmeyi ve ticaretini öğrenen Ruslar çayın en büyük tüketicilerinden biri hâline gelirken aynı zamanda aynı coğrafyada yaşayan Türklerin çay tüketmesinde de etkili olmuşlardır.
Soru 29
İstanbul’da kahve tüketimine ilişkin en eski kayıt hangi yıldadır?
Seçenekler
A
1415
B
1515
C
1615
D
1715
E
1815
Açıklama:
Yemen’de yetişen kahve Osmanlı İmparatorluğunun bu toprakları fethinden sonra İstanbul'a getirilir. İstanbul’da kahve tüketimine ilişkin en eski kayıt 1615 yılında İstanbul’da bulunan İtalyan seyyahın anlatımı ile aktarılır.
Soru 30
Ruhsatı olmayan, kaçak meyhanelere ne denilirdi?
Seçenekler
A
koltuk
B
kaçak
C
ruhsatsız
D
gedikli
E
yumruk
Açıklama:
Ruhsatı olmayan, kaçak meyhanelere koltuk ve ayaklı denilirdi. Gizli çalışırlar, güvendikleri kişilere hizmet verirlerdi. Meyhaneden başka iş için alınmış gedikle dükkânı açar, gece vakti olduğunda kepengi indirir, içki satardı. Denetim yapan kolluk kuvvetlerine de “beni görmedin” ödemesi yapılırdı. Koltukların müşterileri arasında evine içki sokamayan ya da istemeyen kibar takımı da vardı. Bunlar herkesten gizli rakısını, şarabını içer evine giderdi.
Soru 31
Türk mutfak kültürü açısından Divan-ı Lügat-it-Türk ve Kutadgu Bilig kaynaklarının önemi aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
Seçenekler
A
Sözlük olmaları
B
Siyasetname olmaları
C
Mesnevi türü olmaları
D
Yemek kültürüne dair bilgiler aktarmaları
E
Edebiyatın ilk eserleri olmaları
Açıklama:
İki büyük eser, Divan-ı Lûgat-it-Türk ve Kutadgu Bilig XI. yüzyılda Türk dünyası hakkında verdikleri pek çok bilginin yanı sıra yemek kültürüne dair değerli bilgileri de aktarırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Türk mutfak kültüründe aşağıdakilerden hangisi fermente türünden içeceklerdendir?
Seçenekler
A
Hoşaf
B
Hardaliye
C
Şıra
D
Salep
E
Kımız
Açıklama:
Şarap, arak, bor, kımız ve bira fermente içkilerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 33
Türk mutfak kültüründeki içeceklerden Begni Taklan aşağıdakilerden hangi kategoriye girmektedir?
Seçenekler
A
Su
B
Hafif alkollü
C
Alkollü
D
Fermente
E
Süt ürünü
Açıklama:
Boza/Begni taklan hafif alkollü içeceklerdendir. Doğru cevap B'dir.
Soru 34
Kımız ile ilgili yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Alelade içilen bir içecektir.
B
Alkolsüzdür.
C
Kutsal yerlere serpildikten sonra içilir.
D
Fermente edilmez.
E
Yapımı çok zordur.
Açıklama:
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Yapımı çok güç olmayan, birkaç gün içerisinde içilmeye hazır hâle gelen kımızın iyi kalite sütten temiz ve dikkatli üretilmesi gerektiği, yoksa yapılan kımızın içilemeyeceği belirtilmektedir. Kımız ekşime derecesine göre hafif (bir günlük), orta (iki günlük), sert (üç günlük) olarak çeşitlendirilir. Kımız eski Türklerde alelade bir şekilde içilmez, törelere uygun olarak önce kutsal yerlere serpildikten sonra içilirdi. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Pekmezin en yaygın türü aşağıdaki meyvelerden hangisiyle yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Nar
B
Üzüm
C
Erik
D
Dut
E
Armut
Açıklama:
Pekmez çeşitli meyvelerden yapılabilmekte ancak en yaygın olan türü üzümden yapılanıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
Ugut içeceği ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Süt ile içilir.
B
Alkolsüzdür.
C
Taze tüketilen bir içkidir.
D
Yapımında tedavi edici bitkiler kullanılır.
E
Yapımı kolaydır.
Açıklama:
İnsanlığın yerleşik hayatın avantajlarını keşfetmesinden itibaren buğday ya da darı, arpa gibi tahıllardan çeşitli yöntemlerle fermente içkiler yapıldığı görülmektedir. Bir tür hamur kullanılarak yapılan ve adına ugut denilen şaraptan da söz edilmektedir. Bu şarabın yapımında bazı tedavi edici bitkiler ve meyve püreleri ile arpa ununun karışımından oluşan bir hamur kullanıldığı, arpa ve buğday ezmesi ile karıştırılarak olgunlaştırıldığı anlatılır. Uzun bir yapım ve süzme sürecinden sonra elde edilen bir buğday içkisidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 37
Türk kültüründe aşağıdakilerden hangisi kahve içme ritüellerindendir?
Seçenekler
A
Bardakta içilir.
B
Kahvaltıda içilir.
C
Ayran ile ikram edilir.
D
Cezvede pişirilir.
E
Çaydanlıkta pişirilir.
Açıklama:
Kahve içme ritüelleri, kahvenin yaygınlaşmasını ve Türk kültürüne özgü bir kahve geleneği oluşmasını sağladı, bazıları değişmiş olsa da birkaçını burada sayabiliriz:
• Kahvenin şekersiz olarak kısık ateşte pişirilmesi yanında lokum ile servis edilmesi
• Porselen fincanda servis edilmesi,
• Yanında mutlaka bir bardak su ikram edilmesi,
• Türk kahvesine özgü pişirme ekipmanı olan cezvede pişirilmesi,
• Yanında çubuk ya da nargile içilmesi,
• Sırasıyla “Bir fincan kahve, şerbet ve buhur” en kibar ikram sayılması,
• Kahve içilmeden kahvealtı yenilmesi,
• Kahve içileceği zaman içine bir miktar çiçek suyu konulması.
Doğru cevap D'dir.
• Kahvenin şekersiz olarak kısık ateşte pişirilmesi yanında lokum ile servis edilmesi
• Porselen fincanda servis edilmesi,
• Yanında mutlaka bir bardak su ikram edilmesi,
• Türk kahvesine özgü pişirme ekipmanı olan cezvede pişirilmesi,
• Yanında çubuk ya da nargile içilmesi,
• Sırasıyla “Bir fincan kahve, şerbet ve buhur” en kibar ikram sayılması,
• Kahve içilmeden kahvealtı yenilmesi,
• Kahve içileceği zaman içine bir miktar çiçek suyu konulması.
Doğru cevap D'dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi kahve tüketimiyle ilgili eski bir adettir?
Seçenekler
A
Yemek ile ikram etmek
B
Tatlı ile ikram etmek
C
Süt ile ikram etmek
D
Kahvaltı edildikten sonra içmek
E
Paşa kahvesi denen usulde pişirmek
Açıklama:
Kahve tüketmenin toplum hayatı içinde belli görgü kuralları ve alışkanlıkları
olduğundan da bahseder. Bazı eski adetler arasında;
• Çekilmiş kahveye kakule koymak,
• Paşa kahvesi denen usulde kahve pişirmek yani, cezveye kahve ve suyu aynı anda koyup kaynatmak, içine kül atıp telvesi çökünce içmek,
• Kahve içileceği zaman fincanı yakılmış amber dumanına tutup buğulandırmak,sonra kahveyi koyup içmek,
• Amberi fincan içine koymak ya da kahve kavanozuna koyarak amber kokusu almasını sağlamak sayılabilir .
Doğru cevap E'dir.
olduğundan da bahseder. Bazı eski adetler arasında;
• Çekilmiş kahveye kakule koymak,
• Paşa kahvesi denen usulde kahve pişirmek yani, cezveye kahve ve suyu aynı anda koyup kaynatmak, içine kül atıp telvesi çökünce içmek,
• Kahve içileceği zaman fincanı yakılmış amber dumanına tutup buğulandırmak,sonra kahveyi koyup içmek,
• Amberi fincan içine koymak ya da kahve kavanozuna koyarak amber kokusu almasını sağlamak sayılabilir .
Doğru cevap E'dir.
Soru 39
İstanbul şehrine özgü seyyar içki satıcılarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koltuk meyhaneleri
B
Ayaklı meyhaneler
C
Gedikli meyhaneler
D
İçkili meyhaneler
E
Gazinolu meyhaneler
Açıklama:
Ayaklı meyhaneler: İstanbul’a özgü seyyar içki satıcılarına bu isim verilirdi. Âdeta meyhanesini üzerinde taşır; belinde ucunda musluk olan, içi rakı veya şarap doldurulmuş koyun bağırsağı sarılı, sırtındaki cübbenin cebinde kadeh, omuzunda da kimliğini belirtecek olan bir peşkir ile gezerlerdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 40
Üzüm suyunun üçte ikisinin kaynatılmasından sonra elde edilen içeceğin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tükenmez
B
Hardaliye
C
Rakı
D
Boza
E
Müselles
Açıklama:
Müselles, üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır. Burhan Oğuz’un Ravendi’den aktarımı ile “Müselles… mubah ve helaldir. Hurma ve kuru üzümün meyve ile karışık şarapları biraz kaynatılır ve içine birkaç elma yahut ayva veyahut gül yaprağı atılırsa iyi, tatlı, helal bir içki olur.” Doğru cevap E'dir.
Soru 41
Sonbahar meyvelerinin altında musluk olan bir kabın içerisine yerleştirilmesi ve üzerine şekerli su eklenmesi suretiyle hazırlanan içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müselles
B
Tükenmez
C
Hardaliye
D
Şarap
E
Hoşaf
Açıklama:
Anadolu’nun hem doğusunda hem de batısında bilinen ve günümüzde tüketilmese de belleklerden henüz silinmemiş içecek Tükenmez’dir. Sonbahar meyvelerinin altında musluk olan bir kabın içerisine yerleştirilmesi ve üzerine şekerli su eklenmesi suretiyle hazırlanır. Bir süre bekletildiğinde oluşan şıra mayalanır ve içilmeye hazır hâle gelir. İçecek “olduktan” sonra musluktan alınan miktarda şekerli su ilave edilerek ilkbahara kadar devam ettirilmesi nedeniyle tükenmez adını alır. Az yada çok bir mayalanma süreci geçirdiği belli olan bu içeceği de alkol oranı kabul edilebilir sınırda olan ve halkın en azından bir kısmı tarafından tüketilen içecekler arasında saymak mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Bal, su ve sirke ile hazırlanan şerbetin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uhak
B
Kımız
C
Şıra
D
Sinkencebin
E
Hoşaf
Açıklama:
Geçmişte ve günümüzde turşu yapımında kullanıldığı gibi yemeklere de katıldığını bildiğimiz sirke, üzüm, incir gibi meyvelerin mayalandırılması ile elde edilir. Bal, su ve sirke ile yapılan sinkencebin denilen şerbet sirkenin içecek olarak nadir kullanımlarından biridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 43
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılmasından yapılan içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kımız
B
Ayran
C
Şıra
D
Şarap
E
Hardaliye
Açıklama:
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren içki kimizdir. Yapımı çok güç olmayan, birkaç gün içerisinde içilmeye hazır hâle gelen kımızın iyi kalite sütten temiz ve dikkatli üretilmesi gerektiği, yoksa yapılan kımızın içilemeyeceği belirtilmektedir. Kımız ekşime derecesine göre hafif (bir günlük), orta (iki günlük), sert (üç günlük) olarak çeşitlendirilir. Kımız eski Türklerde alelade bir şekilde içilmez, törelere uygun olarak önce kutsal yerlere serpildikten sonra içilirdi . Doğru cevap A'dır.
Soru 44
Buğday, darı, arpa gibi tahıllardan yapılan ve bir çeşit boza olduğu düşünülen içki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ugut
B
Buhsum
C
Rakı
D
Begni
E
Bira
Açıklama:
İnsanlığın yerleşik hayatın avantajlarını keşfetmesinden itibaren buğday ya da darı, arpa gibi tahıllardan çeşitli yöntemlerle fermente içkiler yapıldığı görülmektedir. Bir tür hamur kullanılarak yapılan ve adına ugut denilen şaraptan da söz edilmektedir. Bu şarabın yapımında bazı tedavi edici bitkiler ve meyve püreleri ile arpa ununun karışımından oluşan bir hamur kullanıldığı, arpa ve buğday ezmesi ile karıştırılarak olgunlaştırıldığı anlatılır. Uzun bir yapım ve süzme sürecinden sonra elde edilen bir buğday içkisidir. Bekni-begni, buğday, darı, arpa gibi tahıllardan yapılan bir içkidir ve bunun da bir çeşit boza olduğu düşünülmektedir. Yine darıdan elde edilen buhsum adlı içki de biraya benzerliği ile dikkat çekmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 45
Bir çeşit orkidenin köklerinden yapılan içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Boza
B
Süçik
C
Salep
D
Çay
E
Hardaliye
Açıklama:
Salep hem kadim geçmişi hem de günümüze ulaşan yaygın tüketimi ile dikkat çekmektedir. Salep, kış günlerinde tüketilen sıcak içeceklerdendir. Sütle ya da suyla karıştırılarak pişirilen bu içecek, toprak altından çıkarılan salep orkidesi adı verilen bitkinin köklerinden yapılır. İçine konulduğu sıvıya kıvam kazandıran salep bitkisi doğada kendiliğinden yetişmektedir. Yıkanıp kurutulduktan sonra toz hâline getirilen salep su ya da süt eklenerek içecek olarak kaynatılır. Üzerine tarçın eklenerek içilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi alkolsüz bir içeceğin etrafında toplanma imkânı tanıyan mekânlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çayhane
B
Çay bahçeleri
C
Kahvehane
D
Kıraathane
E
Meyhane
Açıklama:
İçeceklerle bağlantılı kahvehane, meyhane, çayhane gibi mekânlar, tarih boyunca gündelik hayatın içerisinde önemli bir yere sahip olmuşlardır. Bu özgün mekânlar mutfak kültürünün gündelik hayatın içindeki yansımaları olarak değerlendirilecektir. Bu nedenledir ki bunlar gündelik yaşam pratiklerindeki değişimlere duyarlıdırlar. Tarihsel süreç içerisinde siyasi, dinî ve toplumsal anlamda hem yoğun bir kabul hem de tepki ve dirençle yoğrulan bir süreçten geçmişlerdir. Günümüze oldukça keskin dönüşümler geçirerek gelen bu mekânların en önemli işlevi insanları bir araya getirmek ve iletişim kurmalarına aracılık etmekti. Gündelik hayatın ev, ibadethane, tekke, çarşı ile sınırlı olduğu 16. yüzyılda kahvehaneler yeni bir alternatif sosyal mekân olmuştur. Kahvehaneler ile dinî bir anlam taşımayan, herkesin gidebildiği, ucuz, sohbet alanları yaratılmıştır. On altıncı yüzyıla uzanan geçmişi ile kahvehaneler insanlara alkolsüz bir içeceğin etrafında toplanma imkânı tanıdığı için özellikle alkollü içkiyi yasaklayan İslam coğrafyasında çok yaygınlaşmıştır. Meyhaneler ve bozahaneler ise alkol tüketilen ve Müslüman toplumda pek de hoş karşılanmayan eğlenceler sunan mekânlardır. Toplumun geçirdiği değişimlerle eş zamanlı gelişen bazı yenilikler çay ve çayhaneleri günlük yaşamın içine dâhil etmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 47
Çayın en büyük tüketicilerinden olan Ruslara çayı tanıtan ulus aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkler
B
Tatarlar
C
Moğollar
D
Çinliler
E
İranlılar
Açıklama:
Çay kültürünün batıda başlangıcı on yedinci yüzyıldadır, çayı Ruslara tanıtan Tatar tacirler sayesinde çay içmeyi ve ticaretini öğrenen Ruslar çayın en büyük tüketicilerinden biri hâline gelirken aynı zamanda aynı coğrafyada yaşayan Türklerin çay tüketmesinde de etkili olmuşlardır. Çay, Osmanlı topraklarına, göçlerin ve Orta Asyalı Türklerin etkisiyle girmiştir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan başlayarak bu göçlerin etkisi bölge insanının çay tüketme alışkanlıklarında da gözlemlenir. Örneğin Kafkasya’dan büyük göç alan Amasya halkının çaya düşkünlüğü ve özel semaverler kullanmaları bu göçlere dayandırılmaktadır. İstanbul’a çay içmeyi Kırımdan gelen Tatarların ve Buharalıların öğrettiği ve çayın ticaretini yaparak yaygınlaştırdıkları iddia edilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 48
Osmanlı sarayının kahve ile tanışması ne zaman olmuştur?
Seçenekler
A
- yüzyılın ikinci yarısı
B
- yüzyılın ikinci yarısı
C
- yüzyılın başı
D
- yüzyılın ikinci yarısı
E
- Yüzyılın başı
Açıklama:
Osmanlı sarayının kahve ile tanışması 16. yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşir. Sarayda da seçkinlerin içeceği olan kahve ancak 17. yüzyılda muhasebe kayıtlarında görülür. Bunun nedeni lüks bir ürün olan kahvenin parasının padişahın özel bütçesinden ödenmesine bağlanır. Kahvecibaşılık, padişaha her istediğinde kahve hazırlamakla ve bunu özel bir törenle sunmakla görevli kişiye tanımlanmış bir makam olmasına rağmen sonradan sarayın dışına da taşınır. Devlet büyüklerinin ve zenginlerin konaklarında da kahvecibaşılar görev yapar. 17. yüzyılda devlet erkânı da toplantılarında kahve içmekte, törenlerde kahve sunmaktadır. Bundan sonra ayrım olmaksızın halkın her tabakasına yayılan bir kahve içme adetinin başladığı görülür. Zamanla devlet dairelerinde, göreve gönderilen bürokrat veya askerlere tahsis edilen erzak listelerindeki temel tüketim maddelerinden biri olur. Osmanlı kültürüne girdiği andan itibaren keyif verici içecek olarak ilk sırada yer alır. Osmanlı ülkesini gezen seyyahların en çok dikkatini çeken kültürel unsurlar kahve ve kahve etrafında oluşan gelenekler olmuştur. Keyif olgusunun odağında kahve yer alır ve keyif de telâşsız bir rahatlık ve huzurlu olma durumunu anlatır. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
19. yüzyılda Osmanlı’da kaç çeşit meyhane vardır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Meyhaneciler de her esnaf gibi bir lonca sistemine bağlı olarak faaliyet gösterirler ve örgüte resmen bağlı olmayanların meyhanecilik yapması yasaktı. Küçük sermaye ve zanaat sahibi olarak nitelendireceğimiz esnaflar Lonca sistemi denilen bir kurumsal yapı altında toplanıyordu. Bu yapının 19. yüzyıla kadar devam ettiği görülmektedir. Esnaf loncalarının sayısındaki fazlalık İstanbul da yaşayan bütün sınıfların ve bireylerin mutlaka bir lonca altına yerleştirilmek istendiğini düşündürmektedir. Evliya Çelebi’nin listesinde, padişahın önünde yapılacak geçit törenine davet edilen 48 esnaf arasında meyhaneciler ve içki imalatçıları 48. sırada yer alırlardı. Geçit alayında bozacılardan sonra en son katılan esnaf birliği Rum ve Yahudi meyhanecilerdi. Evliya Çelebi’nin çıkardığı listede yer alan meyhaneler sadece ruhsat almış olan gediklilerinden oluşmakta, Hamr Emanetine bağlı binden fazla meyhane, 300 koltuk dükkânı, ve 6000 meyhaneciden bahsedilmektedir. Bu meyhaneler Galata, Eyüp ve Üsküdarda yoğunlaşmıştı. Gediklilerden başka koltuk meyhaneleri ve ayaklı meyhaneler bu işi yapan kayıt dışı işletmelerdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
Türk Mutfak Kültürü'nde aşağıdakilerden hangisi alkol içerebilmektedir?
Seçenekler
A
Şıra
B
Hoşaf
C
Mahlep
D
Kaynatılmış tahıl suyu
E
Turşu suyu
Açıklama:
Şıra alkolsüz olabileceği gibi hafif alkollü de olabilmektedir. Diğerleri Türk Mutfak Kültürü'nde alkolsüz olarak hazırlanan içeceklerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi tahıllardan yapılan içeceklerden birisidir?
Seçenekler
A
Salep
B
Boza
C
Rakı
D
Şarap
E
Şerbet
Açıklama:
Rakı, Şarap ve şerbet meyvelerden yapılan içeceklerdir. Salep bitkilerden yapılan içecektir. Boza ise tahıllardan yapılan içecektir. Doğru cevap B'dir.
Soru 52
Amasya halkının çaya düşkünlüğü ve özel semaverler kullanmalarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İklim
B
Coğrafya
C
Göç
D
Din
E
Gelenek ve görenekler
Açıklama:
Kafkasya’dan büyük göç alan Amasya halkının çaya düşkünlüğü ve özel semaverler kullanmaları bu göçlere dayandırılmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Aşağıdaki içecek ve mekan eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çay - Çayhane
B
Kahve - Kahvehane
C
Mey - Mehane
D
Çay - Kıraathane
E
Mey - İçkili gazinolar
Açıklama:
Kıraathane, Türk mutfak kültüründe kahve ile bağlantılı mekandır. Doğru cevap D'dir.
Soru 54
Osmanlı'da ruhsatı olmayan, kaçak meyhanelere ne denilirdi?
Seçenekler
A
Selatin meyhane
B
Gedikli meyhane
C
Ayaklı meyhane
D
Şerbethane
E
Koltuk meyhaneleri
Açıklama:
Koltuk meyhaneleri. Ruhsatı olmayan, kaçak meyhanelere koltuk denilirdi. Gizli çalışırlar, güvendikleri kişilere hizmet verirlerdi. Meyhaneden başka iş için alınmış gedikle dükkânı açar, gece vakti olduğunda kepengi indirir, içki satardı. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
İlk içki yasağı hangi padişah tarafından çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
II. Selim
B
II. Mahmut
C
II. Abdülhamit
D
IV. Murat
E
Yavuz Sultan Selim
Açıklama:
İlk içki yasağı kendisinin de içkiye düşkünlüğü bilinen II. Selim zamanında çıkarılmıştır. Fermanda bütün meyhanelerin tamamen kaldırılması ve şaraplarına tuz atılıp sirke yapılması emredilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 56
Çoğu Safranbolulu olan ve camekânlı bir tabla ile satış yapan seyyar satıcılar kimlerdir?
Seçenekler
A
Bozacılar
B
Börekçiler
C
Paçacılar
D
Ciğerciler
E
Aşureciler
Açıklama:
Börekçiler, Börekçilerin çoğu Safranbolulu olurdu. Camekânlı bir tablada, börek diye bağırarak satarlardı. Peynirli, kıymalı, sade çeşitleri bulunurdu. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılın sonunda aşçı dükkânlarının menülerinde geçmişten farklı olarak sunduğu yemeklerden birisidir?
Seçenekler
A
Koyun kebabı
B
Sığır yahnisi
C
Kuru fasulye
D
Lahana sarması
E
Pirinç pilavı
Açıklama:
1640 yılına ait bir narh defterine göre aşçı esnafının koyun yahnisi, sığır yahnisi, koyun kebabı, halis koyun etinden köfte, lahana sarması, pirinç pilavı, şehriye pilavı, ciğer kebabı, şiş kebabının satıldığı görülmektedir. İstanbul Ansiklopedisi’nde Reşat Ekrem Koçu’nun aktardığı notlarda 19. yüzyılın sonunda, aşçı dükkânlarının menülerinde geçmişten farklı olarak kuru fasulye, nohut, ıspanaklı yumurta gibi yemekler ve tatlı olarak da irmik helvası görülmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerden yapılan içeceklerden birisidir?
Seçenekler
A
Bira
B
Şarap
C
Rakı
D
Salep
E
Boza
Açıklama:
Şarap ve rakı meyveden yapılan içeceklerdir. Boza ve Bira tahıllardan yapılan içelerdir. Salep ise bitkilerden yapılan bir içecektir. Doğru cevap D'dir.
Soru 59
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren içeceğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sinkencebin
B
Şıra
C
Boza
D
Araki
E
Kımız
Açıklama:
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminin kültürünü yansıtan bir içecektir?
Seçenekler
A
Limonata
B
Şerbet
C
Ayran
D
Kahve
E
Soda
Açıklama:
Osmanlı döneninde hemen hemen her kaynakta sözü edilen ve onlarca çeşidi aktarılan şerbetlerin yapımında çeşitli ve egzotik maddeler kullanıldığını, özellikle “hâli vakti yerinde olanların” meyve ve baharat anlamında bu çeşitliliği sağlayabildiklerini görürüz. Evliya Çelebinin sözünü ettiği iki yüz kırk bir çeşit içeceğin büyük çoğunluğunun alkolsüz olarak tüketilen şerbetler olması muhtemeldir. Kitabımızın üçüncü ünitesinde ayrıntılı olarak bahsedildiği gibi, sarayın tüketimine dair yapılan araştırmalarda Osmanlı döneminde hoşaf ve şerbet yapımı için kuru ve yaş meyvenin bolca alındığı bilinmektedir. Helvahanede üretilen şerbet çeşitleri arasında “menekşe (benefşe), gül, gülşeker, gül ile limon, kırmızı gül, nilüfer, karabaş, dut, hünnap, ayva, ayva yaprağı, demirhindi ve çeşitli bitkilerin karışımından elde edilen eczâ şerbeti sayılmaktadır (Bilgin, 2002, s. 90). Saraya taşra - dan getirilen ve şerbet yapımında kullanılan limon, hurma, gül gibi meyve ve çiçekler ile çeşitli baharatların da temin edildiğini görmekteyiz. Sarayda ve konaklarda ikram edilecek şerbetlerin üretiminden ve hammaddesinin temininden sorumlu kişi ya da birimlerin olduğu kaydedilmektedir. İstanbul’u ve Osmanlı ülkesini çeşitli yüzyıllarda ziyaret etmiş ve seyahatlerini kaleme almış yabancılar ikram edilen türlü yiyecekleri ve şerbetleri de anlatmışlardır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi içecek üretiminde kullanılmış olamaz?
Seçenekler
A
avokado
B
su
C
kayısı
D
ıhlamur
E
limon
Açıklama:
Geneli alkolsüz, bir kısmı tartışmalı, bir kısmı da alkol içeren çok çeşitli içecekler, bozkırdan Anadolu’ya, Osmanlı’dan günümüze günlük tüketimin, sosyal hayatın ve ikram kültürünün çok önemli bir parçasını oluştururlar. Geçmiş yüzyıllarda çok çeşitli içeceklerin alkollü ve alkolsüz olmak üzere farklı şekillerde üretilip tüketildiğini görürüz. Bunlar arasında meyvelerden, kokulu çiçek ve baharatlardan yapılan şerbetleri, türlü şarapları, damıtılmış içkileri ve tahıl temelli içecekleri sayabiliriz.
Türk mutfağında içecekler, bu kültürün kendine özgü kaynaklarını kullanarak önemli bir çeşitliliğe ulaşır. Bu çeşitlilik, İslam dininin alkolü yasaklaması nedeniyle alkolsüz içecekler lehine gelişir. Atalardan miras kalanlardan ise İslamiyet’e uyanlar ve gelişen damak tadına aykırı olmayanlar tüketilmeye devam ederler. Türk mutfak kültürü, yüzyıllar boyunca içinden gelip geçtiği farklı coğrafyaların deneyimlerini yansıttığı gibi, son yerleşim noktası olan Anadolu’da cömert doğanın da yardımı ile kendine özgü bir yemek sistemi olarak gelişir. Osmanlı imparatorluğunun zenginliği kullanılan malzemeye yansır. Bu dinamik yapı günümüzde eski ile yeniyi harmanlayarak ve kendi yeniliklerini üreterek devam etmektedir.
Türk mutfağında içecekler, bu kültürün kendine özgü kaynaklarını kullanarak önemli bir çeşitliliğe ulaşır. Bu çeşitlilik, İslam dininin alkolü yasaklaması nedeniyle alkolsüz içecekler lehine gelişir. Atalardan miras kalanlardan ise İslamiyet’e uyanlar ve gelişen damak tadına aykırı olmayanlar tüketilmeye devam ederler. Türk mutfak kültürü, yüzyıllar boyunca içinden gelip geçtiği farklı coğrafyaların deneyimlerini yansıttığı gibi, son yerleşim noktası olan Anadolu’da cömert doğanın da yardımı ile kendine özgü bir yemek sistemi olarak gelişir. Osmanlı imparatorluğunun zenginliği kullanılan malzemeye yansır. Bu dinamik yapı günümüzde eski ile yeniyi harmanlayarak ve kendi yeniliklerini üreterek devam etmektedir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi şerbet yapımında kullanılmaz?
Seçenekler
A
Gül
B
Menekşe
C
Hünnap
D
Tarçın
E
Süt
Açıklama:
Kitabımızın 2. Ünitesinden de hatırlanacağı üzere şerbetler, Selçuklu ve Beylikler döneminde de en yaygın tüketilen içeceklerdi. Tatlı meyvelerin suyundan elde edilen şurup ve şerbetler; en çok da üzüm suyu ve şırası soğuk içecek olarak tercih edilmekteydi. Bunun yanı sıra koruk, bal ve sıcak içilen tarçın şerbeti de sayılabilir. Uhak diye isimlendirilen ve kayısının sıkılması ile elde edildiği düşünülen bir içecek de Kaşgarlı’ dan aktarılan XI. yüzyıla dair tespitlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Yine üzümden şarap ve pekmez yapıldığı da dönemin yaşam tarzı hakkında bilgi aktaran İbni Batuta ve İbni Bibi gibi gezginler tarafından kaydedilmiştir. Kitabımızın üçüncü ünitesinde ayrıntılı olarak bahsedildiği gibi, sarayın tüketimine dair yapılan araştırmalarda Osmanlı döneminde hoşaf ve şerbet yapımı için kuru ve yaş meyvenin bolca alındığı bilinmektedir. Helvahanede üretilen şerbet çeşitleri arasında “menekşe (benefşe), gül, gülşeker, gül ile limon, kırmızı gül, nilüfer, karabaş, dut, hünnap, ayva, ayva yaprağı, demirhindi ve çeşitli bitkilerin karışımından elde edilen eczâ şerbeti sayılmaktadır (Bilgin, 2002, s. 90). Saraya taşra - dan getirilen ve şerbet yapımında kullanılan limon, hurma, gül gibi meyve ve çiçekler ile çeşitli baharatların da temin edildiğini görmekteyiz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi damıtılmış bir içkidir?
Seçenekler
A
Şurup
B
Rakı
C
Şerbet
D
Şarap
E
Kımız
Açıklama:
Türk mutfak kültüründe meyveler, pek çok yiyeceğe ve içeceğe hammadde oluşturması, kurusunun, suyunun ve tazesinin çok çeşitli formlarda tüketilmesi nedeniyle önemli bir yer işgal eder. Meyvelerden reçel, marmelat gibi tatlı yiyecekler yapıldığı gibi meyve sularından pekmez, şıra, şurup, çeşitli sirkeler ve şaraplar da üretilir. Rakı sözcüğünün kökeni ile ilgili çeşitli tahminler yapılmakta ve kökleri çeşitli kültürlerin içerisindeki izlerde aranmaktadır. Rakı sözcüğü bazılarına göre Arapça kökenli bir sözcük olan arak sözcüğünden türemiştir. Bu görüş, sözcüğün Arapçada ter anlamına gelmesi ve damıtma işlemindeki damlamaya benzemesi iddiasına dayandırılmaktadır. Şurup, şerbet, kımız ve şarap damıtılmamış içkilerdir. Rakı ise damıtılarak yapılan bir içkidir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi tahıl temelli bir içecektir?
Seçenekler
A
Rakı
B
Hardaliye
C
Boza
D
Şarap
E
Kımız
Açıklama:
İnsanlığın yerleşik hayatın avantajlarını keşfetmesinden itibaren buğday ya da darı, arpa gibi tahıllardan çeşitli yöntemlerle fermente içkiler yapıldığı görülmektedir. Bir tür hamur kullanılarak yapılan ve adına ugut denilen şaraptan da söz edilmektedir. Bu şarabın yapımında bazı tedavi edici bitkiler ve meyve püreleri ile arpa ununun karışımından oluşan bir hamur kullanıldığı, arpa ve buğday ezmesi ile karıştırılarak olgunlaştırıldığı anlatılır. Uzun bir yapım ve süzme sürecinden sonra elde edilen bir buğday içkisidir. Bekni-begni, buğday, darı, arpa gibi tahıllardan yapılan bir içkiden daha söz edilmekte bunun da bir çeşit boza olduğu düşünülmektedir.
Soru 65
Kırım savaşından sonra İstanbul’a gelenler birçok yeniiliği de İstanbul halkına öğrettiler. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisidir?
Seçenekler
A
Çay partilerinin diplomatik ve siyasi toplantı etkinliklerine dönüşmesi
B
İçkili yemekli aile toplantıları ve çay partileri yapılması
C
Çay ile birlikte simit, çörek, börek gibi Türk mutfağına özgü hamurlar tüketilmeye başlaması
D
Çaya düşkünlüğün artması ve özel semaverler kullanılmaya başlaması
E
Kadınların kahvehaneye ve çayhaneye girebilmeleri
Açıklama:
Kırım savasından sonra Istanbul’a gelenler birçok yenilgi de İstanbul halkına öğrettiler. İçkili yemekli aile toplantıları ve çay partileri buna örnek verilebilir.
Soru 66
Kaşgarlı’dan aktarılan XI. yüzyıla dair tespitlerden biri olarak karşımıza çıkan ve kayısının sıkılması ile elde edildiği düşünülen içeceğin adı nedir?
Seçenekler
A
Çakır
B
Uhak
C
Sinkencebin
D
Süçik
E
Lohusa şerbeti
Açıklama:
Uhak diye isimlendirilen ve kayısının sıkılması ile elde edildiği düşünülen bir içecek de Kaşgarlı’ dan aktarılan XI. yüzyıla dair tespitlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
Fernand Braudel e göre kahvenin Osmanlı’da ilk defa kullanımı ne zaman olmuştur?
Seçenekler
A
1612
B
1511
C
1615
D
1555
E
1557
Açıklama:
Fernand Braudel, kahvenin Osmanlı’da ilk defa 1511 tarihinde kullanılmaya başlandığını iddia eder.
Soru 68
Osmanlı toplumunun temel içeceklerinden olan hoşaflar nerede üretilirdi?
Seçenekler
A
Saray
B
Mutfak
C
Helvahane
D
Fabrikalarda
E
Evlerde
Açıklama:
Osmanlı toplumunun temel içeceklerinden olan ve Helvahane’de üretilen hoşafların, reçel ve şerbetlere göre daha az çeşitte meyveden yapıldığı anlaşılmaktadır.
Soru 69
Evliya Çelebinin sözünü ettiği kaç çeşit içeceğin büyük çoğunluğunun alkolsüz olarak tüketilen şerbetler olması muhtemeldir?
Seçenekler
A
350
B
241
C
355
D
240
E
360
Açıklama:
Evliya Çelebinin sözünü ettiği iki yüz kırk bir çeşit içeceğin büyük çoğunluğunun alkolsüz olarak tüketilen şerbetler olması muhtemeldir.
Soru 70
Türk mutfak kültüründe kahvehanelerin türleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi /hangileri doğrudur?I. İlim, irfan sahibi kişilerin gittikleri tiryaki kahvehanelerinde satranç dama oynanırdıII. 18. Yüzyıl başlarında seyyar kahveciler işlek sokaklarda tezgah kurup kahve satarlardı.III. Toplumun değişik kesimlerinin, belli etnik grupların, esnaf gruplarının, devam ettikleri kahvehaneler vardı.IV. Kıraathane kitap okunan kahvehanelerdi.V.20. yüzyıl başlarında Fransız usulü Beyoğlu kahvehanelerinde bira içilir ve iskambil, bilardo, tavla oynanırdı.VI. Modern Caféler geleneksel kahvehanelerin eleştirilmesine ve bir kenara atılmasına neden oldu.
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
III,IV,V,VI
C
II,III,V
D
I,III,V,VI
E
II, IV,V,VI
Açıklama:
III. Toplumun değişik kesimlerinin, belli etnik grupların, esnaf gruplarının, devam ettikleri kahvehaneler vardı.IV. Kıraathane kitap okunan kahvehanelerdi.V.20. yüzyıl başlarında Fransız usulü Beyoğlu kahvehanelerinde bira içilir ve iskambil, bilardo, tavla oynanırdı.VI. Modern Caféler geleneksel kahvehanelerin eleştirilmesine ve bir kenara atılmasına neden oldu. Türk mutfak kültüründe kahvehanelerin türleri ile ilgili açıklamalar III., IV, V. VI. maddelerinde doğru olarak verilmiştir.
I. maddede İlim, irfan sahibi kişilerin gittikleri kibar kahvehanelerinde satranç dama oynanırdı II. madde 19. Yüzyıl başlarında seyyar kahveciler işlek sokaklarda tezgah kurup kahve satarlardı. Olacağı için Doğru cevap B seçeneğidir.
I. maddede İlim, irfan sahibi kişilerin gittikleri kibar kahvehanelerinde satranç dama oynanırdı II. madde 19. Yüzyıl başlarında seyyar kahveciler işlek sokaklarda tezgah kurup kahve satarlardı. Olacağı için Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı mutfağında hoşaf yapımında kullanılan meyvelerden bir değildir?
Seçenekler
A
Üzüm
B
İncir
C
Kayısı
D
Armut
E
Çilek
Açıklama:
Osmanlı toplumunun temel içeceklerinden olan ve Helvahane’de üretilen hoşafarın, reçel ve şerbetlere göre daha az çeşitte meyveden yapıldığı anlaşılmaktadır. Mutfak defterlerinden, hoşaf yapmak üzere kullanıldığı tespit edilen meyveler; üzüm çeşitleri, incir, zerdali, kayısı ve armutla sınırlıdır.
Soru 72
Aşağıda Türk mutfak kültüründe aşçı esnafı ile ilgili açıklamalardan hangisi /hangileri aşağıda doğru olarak verilmiştir? I. Aşçı dükkanları hâli vakti yerinde olan halkın büyük bir kısmını doyururdu. II. Yemekler porsiyon olarak değil tartılarak satılıyordu.III. 1908’den sonra aşçı dükkânları değişikliğe uğramış ve sayıları giderek artmıştı.IV. 19. yüzyılın sonunda Hacı Abdullah, Konyalı, Pandeli, Yanyalı Fehmi, gibi lokantalar açılmıştı.V. Pera’da Alman, Fransız, İtalyan tipi lokantalar Osmanlı’nın son dönemlerinde açılmıştı.
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
III,IV,V
C
II,IV,V
D
I,II,IV
E
IV ve V
Açıklama:
Türk mutfak kültüründe aşçı esnafı ile ilgili bilgilerden I. ve III. maddedeki bilgiler yanlış olduğu için doğru cevap C'dir. I. maddede aşçı dükkanlarının hali vakti yerinde olmayan halkın büyük kısmını doyurduğu II. maddede aşçı dükkanları giderek azalmıştı şeklinde verilmeydi.
I. Aşçı dükkanları hâli vakti yerinde olmayan halkın büyük bir kısmını doyururdu.
II. Yemekler porsiyon olarak değil tartılarak satılıyordu.
III. 1908’den sonra aşçı dükkânları değişikliğe uğramıştı ve sayıları giderek azalmıştı.
IV. 19. yüzyılın sonunda Hacı Abdullah, Konyalı, Pandeli, Yanyalı Fehmi, gibi lokantalar açılmıştı.
V. Pera’da Alman, Fransız, İtalyan tipi lokantalar Osmanlı’nın son dönemlerinde açılmıştı.
I. Aşçı dükkanları hâli vakti yerinde olmayan halkın büyük bir kısmını doyururdu.
II. Yemekler porsiyon olarak değil tartılarak satılıyordu.
III. 1908’den sonra aşçı dükkânları değişikliğe uğramıştı ve sayıları giderek azalmıştı.
IV. 19. yüzyılın sonunda Hacı Abdullah, Konyalı, Pandeli, Yanyalı Fehmi, gibi lokantalar açılmıştı.
V. Pera’da Alman, Fransız, İtalyan tipi lokantalar Osmanlı’nın son dönemlerinde açılmıştı.
Soru 73
İslamiyet'in kabulünün içki kültürünün oluşmasına etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi /hangileri doğru olarak verilmiştir? I. Çok zengin bir şerbet kültürünün oluştuğu görülmüştür.II. İçeceklerle bütünleşen gündelik yaşama dâhil olan mekânlar toplum hayatında önemli olmuştur.III. Çay kültürü gündelik hayatın ayrılmaz parçası haline gelmiştir. IV. Meyhaneler de, kendine özgü usul ve âdetleri ile gündelik yaşamın önemli bir parçası hâline gelmişlerdir.
Seçenekler
A
I,II,III
B
II,III,IV
C
II ve III
D
I,II,III,IV
E
III ve IV
Açıklama:
I. Çok zengin bir şerbet kültürünün oluştuğu görülmüştür.
II. İçeceklerle bütünleşen gündelik yaşama dâhil olan mekânlar toplum hayatında önemli olmuştur.
III. Çay kültürü gündelik hayatın ayrılmaz parçası haline gelmiştir.
IV. Meyhaneler de, kendine özgü usul ve âdetleri ile gündelik yaşamın önemli bir parçası hâline gelmişlerdir. Tüm maddelerdeki bilgiler doğru olarak verildiği için Doğru cevap D'dir.
II. İçeceklerle bütünleşen gündelik yaşama dâhil olan mekânlar toplum hayatında önemli olmuştur.
III. Çay kültürü gündelik hayatın ayrılmaz parçası haline gelmiştir.
IV. Meyhaneler de, kendine özgü usul ve âdetleri ile gündelik yaşamın önemli bir parçası hâline gelmişlerdir. Tüm maddelerdeki bilgiler doğru olarak verildiği için Doğru cevap D'dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Türk içeceklerin oluşmasına etki eden en önemli unsurdur?
Seçenekler
A
Batıya göç sırasında karşılaşılan farklı coğrafya ve kültürler
B
Kültürün kendine özgü kaynaklarını kullanarak ulaşılan çeşitlilik
C
Anadolu’ya yerleştikten sonra edinilen yeni alışkanlıklar
D
Orta Asya’dan gelen hayvansal ürün ağırlıklı beslenme alışkanlıkları
E
İslamiyet'in kabulünden sonra gelen dini sınırlamalar
Açıklama:
Türk mutfak kültürü, yüzyıllar boyunca karşılaştığı farklı coğrafyaların deneyimlerinden sonra, son yerleşim noktası olan Anadolu’da Osmanlı imparatorluğunun sunduğu zenginlik ve malzemelerle kendine özgü bir yemek sistemi olarak gelişmiştir. İslamiyet’in kabulünden sonra genel olarak dinî yasakların biçim verdiği bir içecek kültürü oluşmuştur ve alkol içermeyen helal içeceklerin odakta olduğu bir çeşitlilik ortaya çıkmıştır. İçeceklerle ilgili en fazla etkiyi yaratan unsur dinî sınırlamalardır denebilir.
Soru 75
Aşagıdaki içeceklerden hangisi alkol içerir?
Seçenekler
A
Nar suyu
B
Bal suyu
C
Arpa suyu
D
Şalgam suyu
E
Turşu suyu
Açıklama:
Bal suyu hafif alköllü içecekler sınıfına girmektedir. Diğer seçeneklerde verilen içeceklerin tamamı alkolsüz içecek grubuna dahildir.
Soru 76
I Şerbet
II Boza
III Kımız
IV Pekmez
V Ayran rakısı
Yukarıda verilen içeceklerden hangileri fermente edilerek elde edilmektedir?
II Boza
III Kımız
IV Pekmez
V Ayran rakısı
Yukarıda verilen içeceklerden hangileri fermente edilerek elde edilmektedir?
Seçenekler
A
II-III ve V
B
I ve II
C
III ve IV
D
IV ve V
E
I-II ve III
Açıklama:
İnsanlığın yerleşik hayata geçmesinden sonra buğday ya da darı, arpa gibi tahıllardan çeşitli yöntemlerle fermente içkiler yapıldığı görülmektedir. Boza bunlardan biridir. Kımız kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Ayran arağası yani rakısı yapmak için ayran bir tulum içerisinde bekletilir. Ayranın fermente edilen hali çok yaygın olarak tüketilmemiştir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır?
Seçenekler
A
Sinkencebin
B
Uhak
C
Müselles
D
Soğukluk
E
Çakır
Açıklama:
Üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğe Müselles adı verilir. Sinkencebin bal, su ve sirke ile yapılan bir içecektir. Uhak kayısının sıkılması ile elde edildiği düşünülen bir içecektir. Soğukluk ise üzüm, erik, kayısı gibi meyvelerin sularının soğutularak alkolsüz içecek olarak hem yemekte hem de istenildiğinde tüketilen içecektir. Eski Türkler, yemeğin yanında soğuk olarak tükettikleri her şeyi soğukluk olarak tanımlarlardı. Sözü edilen meyve suları ile şıraların da çakır ya da süçik olarak adlandırıldıkları bilinir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi kahvehanelerin Türk toplumu için taşıdığı anlamlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Hoş vakit geçirmek
B
Tanıtım yapmak ve iş görmek
C
Sohbet etme ihtiyacı
D
Sıcak bir yerde barınma ihtiyacı
E
Süreli yayınları takip etmek
Açıklama:
Kahvehaneler gündelik yaşamın içerisinde her kesim için farklı bir anlam ifade etmiştir. Bazı meslek grupları kendi sosyal ortamlarını yaratıp, tanıtım yapıp , iş görmüşledir. Bazıları için sıcak bir ortamda barınma, yüksek bürokratlar, ilim irfan sahipleri, hocalar, imamlar için sohbet ortamı, bazıları ise vakit geçirmek için uygun mekânlar olmuşlardır. Kahvehanelerde kitap okunması ya da edebi sohbetler yapılması bu mekânlara kültürel bir kimlik de kazandırmıştır. 19. Yüzyıl ortalarında açılan ve müşterilerine sadece çay sunan, içeride herhangi bir oyuna izin vermeyen çayhaneler ise dönemin sanatçılarının ve müzisyenlerinin devam ettiği mekanlardı ve süreli yayınları, klasikleri, günlük gazeteleri bulundururlar, bir nevi kulüp gibi işlev görürlerdi.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda seyyar kahveciler türünden değildir?
Seçenekler
A
Semai kahveleri
B
Kır kahveleri
C
Yazlık mekânlar
D
Tatar kahvehaneleri
E
Boşnak kahvehaneler
Açıklama:
19.yüzyıl başında sırtlarında bakır güğüm taşıyan seyyar kahveciler sokaklarda tezgahlarını kurup kahve satarlardı. Bu tür kahvehanelere örnek olarak sahilde ve manzaralı yerlerde kurulan kır kahveleri, kışlık ve yazlık mekânlar, Tatar, Arnavut, Boşnak kahvehaneleri verilebilir. Bunların dışında toplumun değişik kesimlerinin, belli etnik grupların, esnaf gruplarının, tercih ettikleri yeniçeriler, tulumbacılar, hamal ve esnaf kahveleri vardı. İstanbul’un birçok yerinde saz şairlerinin devam ettiği kahveler ve mani, semai ve destan söylenen kahveler de vardı. Bu kahveler genellikle her semtte tulumbacıların toplandığı yerlerdi, bunlara “semai kahveleri” denirdi.
Soru 80
Kıraathaneyi kahvehaneden ayıran özellik nedir?
Seçenekler
A
Haberleşmeyi sağlaması
B
Kahve içilebilmesi
C
Toplanma yeri olması
D
Kitap ve mecmua okunabilmesi
E
Dinlenme imkânı sunması
Açıklama:
Haberleşmenin öneminin artması ile kahvehanelerde gazete okunmaya başlandı. Gazete okuma alışkanlığı kahvehanelere olan ilgiyi arttırırken diğer yandan da benzer okuma salon ya da odaları açılmaya başlandı. Kıraathane asıl amacı okumak olan bu tür salonlara verilen “kitap okunan kahvehane” anlamında kullanılan isimdi. Süheyl Ünver’e göre bir yerde yalnız dinlenilir, kahve içilir ve oturulursa ona kahvehane denirdi. Eğer okumak için gazeteler veya kitaplar ve mecmualar da bulunuyorsa oraya kıraathane denirdi.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi gedikli meyhanelerinin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Resmî olarak izin verilmiş, çalışma ruhsatı olan meyhanelerdi.
B
Güvendikleri kişilere hizmet verir, gece içki satarlardı.
C
Eğer açıkta bir gedik yoksa meyhane açmak mümkün değildi.
D
Gedikli meyhanelerin mülkiyeti babadan oğula geçerdi.
E
Gedik sistemi II. Meşrutiyet’in ilanına kadar uygulanmıştır.
Açıklama:
İstanbul’un ünlü meyhaneleri gedikli meyhanelere “Selatin meyhane” de denirdi. Sultan Abdülaziz döneminden (1861-1876) sonra ruhsatnamede sultanın tuğrası olduğundan selatin meyhane sıfatı verilir. Gedik daha basit bir anlatımla sanat ve ticaretle uğraşabilme yetkisidir. Gedikli meyhaneler de resmî olarak izin verilmiş, çalışma ruhsatı olan meyhanelerdi. Meyhanelerden toplanan vergiler devletin vergi gelirleri arasında önemli bir yer tutardı. Gedik sistemi İstanbul’un fethinden II. Meşrutiyet’in ilanına kadar uygulanmıştır. Gedik sayısı sabit olduğundan, açıkta bir gedik yoksa meyhane açmak mümkün değildi. Gedikli meyhanelerin mülkiyeti babadan oğula geçerdi. B seçeneğinde bahsedilen , güvendikleri kişilere hizmet veren, gece içki satan meyhaneler koltuk meyhaneleridir. Bunlar ruhsatı olmayan kaçak meyhanelerdi. Meyhaneden başka iş için alınmış gedikle dükkânı açar, gizli çalışır, gece kepenk indirip içki satarlardı.
Soru 82
I Dondurmacılar
II Paçacılar
III Bozacılar
IV Ciğerciler
V Börekçiler
Yukarıda verilen mesleklerden hangileri Arnavutlar tarafından yapılan iş ya da işlerdi?
II Paçacılar
III Bozacılar
IV Ciğerciler
V Börekçiler
Yukarıda verilen mesleklerden hangileri Arnavutlar tarafından yapılan iş ya da işlerdi?
Seçenekler
A
I-II ve V
B
I ve II
C
II ve III
D
II-III ve IV
E
I-III ve V
Açıklama:
Meşrutiyete kadar bozayı Arnavutlar yaparlardı. Yatsı ezanından sonra mahalleleri gezerler ve bağırarak şekerli, pekmezli ve alkollü boza satarlardı. Arnavutlar boza dışında sepete doldurdukları, tütsülenmiş paçaları ve sırıklara taktıkları ciğerleri satarlardı. Daha sonra camekân ve dolap kullandılar.
Soru 83
I Yoğurtçu
II Mısırcı
III Kestaneci
IV Kahveci
V Simitçi
Yukarıda verilen seyyar satıcılardan hangi ya da hangilerine günümüzde hâlâ rastlarız?
II Mısırcı
III Kestaneci
IV Kahveci
V Simitçi
Yukarıda verilen seyyar satıcılardan hangi ya da hangilerine günümüzde hâlâ rastlarız?
Seçenekler
A
I ve II
B
I-II ve IV
C
II-III ve V
D
II ve III
E
III-IV ve V
Açıklama:
Seyyar satıcılar şehrin ihtiyacına endeksli olduklarından ihtiyaç kalmadığında kendi kendine kaybolurlar. Örneğin, seyyar kahveci, seyyar yoğurtçu, sırıkta takılı ciğer satan ciğerci artık yoktur. Mısırcı, kestaneci, simitçi ise günümüzde de sokaklarda satış yapan esnaflardır. Bu ürünler için özel satış arabaları üretilmektedir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi kaynaklarda Ab-ı Hayat olarak geçen içecektir?
Seçenekler
A
Çay
B
Su
C
Kahve
D
Şıra
E
Boza
Açıklama:
Su, temel bir ihtiyaç maddesi olarak hayati önem taşıması nedeniyle “bir nimet” olarak kabul edilmektedir, diğer bir ismi de Ab-ı Hayat'tır. Doğru cevap B'dir.
Soru 85
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kımız
B
Ayran
C
Kefir
D
Şerbet
E
Hoşaf
Açıklama:
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 86
XI. yüzyılda meyve suları ile şıralara verilen bir diğer isim nedir?
Seçenekler
A
Uhak
B
Kımız
C
Sirke
D
Süçik
E
Araki
Açıklama:
XI. yüzyılda bunlardan içecek olarak da yararlanıldığı ve bu meyve suları ile şıraların da çakır ya da süçik olarak isimlendirildikleri görülmektedir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Arapçada ter anlamına gelen arak sözcüğünden türetilmiş bir alkollü içecektir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Şarap
C
Rakı
D
Şerbet
E
Şıra
Açıklama:
Rakı sözcüğünün kökeni ile ilgili çeşitli tahminler yapılmakta ve kökleri çeşitli kültürlerin içerisindeki izlerde aranmaktadır. Rakı sözcüğü bazılarına göre Arapça kökenli bir sözcük olan arak sözcüğünden türemiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır?
Seçenekler
A
Şarap
B
Kımız
C
Tükenmez
D
Müselles
E
Hardaliye
Açıklama:
Müselles, üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 89
Sonbahar meyvelerinin altında musluk olan bir kabın içerisine yerleştirilmesi ve üzerine şekerli su eklenmesi suretiyle hazırlanan içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müselles
B
Hardaliye
C
Rakı
D
Tükenmez
E
Şarap
Açıklama:
Sonbahar meyvelerinin altında musluk olan bir kabın içerisine yerleştirilmesi ve üzerine şekerli su eklenmesi suretiyle hazırlanan içeceğin adı tükenmezdir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi tahılların mayalandırılması yoluyla üretilen içeriğinde şerbetçi otu kullanılmayan içecektir?
Seçenekler
A
Boza
B
Bira
C
Hardaliye
D
Hümül
E
Müselles
Açıklama:
Mısır, arpa, buğday, yulaf, darı, gibi tahılların mayalandırılması yoluyla üretilen bozada biradan farklı olarak şerbetçi otu kullanılmaz. Yüksek kaloriye sahip bir içecek olarak tarih boyunca önemli bir besin maddesi olarak tüketilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 91
İstanbul'da kahve tüketimine dair en eski kayıt kaç yılına dayanmaktadır?
Seçenekler
A
1450
B
1549
C
1590
D
1615
E
1625
Açıklama:
İstanbul’da kahve tüketimine ilişkin en eski kayıt 1615 yılında İstanbul’da bulunan İtalyan seyyahın anlatımı ile aktarılmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi eskiden meyhanelere verilen isimdir?
Seçenekler
A
Şerbethane
B
Çayhane
C
Direklerarası
D
Semaver
E
Gedikli
Açıklama:
Balıkhane Nazırı Ali Rıza Bey, eskiden meyhanelere “şerbethane” denildiğini, bunların meyhane olduğu ayırt edilsin diye kapının üstüne bir işaret asıldığını yazar. Doğru cevap A'dır.
Soru 93
Meşrutiyet dönemine kadar sadece Arnavutların yaptığı içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Kefir
C
Bira
D
Boza
E
Kımız
Açıklama:
Meşrutiyete kadar bozayı Arnavutlar yaparlardı. Gündüz vakti hiç görünmezler, yatsı ezanından sonra mahallelere girerler ve gecenin sessizliğinde “booozaaa” diye bağırarak bozanın şekerlisi, pekmezlisi ve bir de alkollüsünü satarlardı. Doğru cevap D'dir.
Soru 94
Aşağıdaki içeceklerden hangisi fermente grubundadır?
Seçenekler
A
Ayran
B
Kımız
C
Probiyotik süt içecekleri
D
Limonata
E
Hoşaf
Açıklama:
Tablo 7.1 Türk Mutfak Kültüründe İçecekler (Orta Asya’dan Günümüze)'de görüleceği gibi Kımız fermente grubuna giren bir içecektir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 95
Ab-ı hayat olarak adlandırılan içecek hangisidir?
Seçenekler
A
Süt
B
Su
C
Çay
D
Kahve
E
Şarap
Açıklama:
Ab-ı hayat diye adlandırılan içecek sudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 96
Kımız aşağıdaki hayvanlardan hangisinin sütünden elde edilir?
Seçenekler
A
İnek
B
Keçi
C
Kısrak
D
Koyun
E
Manda
Açıklama:
Kımız, kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 97
Osmanlıda imalatı yasak olan ve haram olan rakı nerede üretilirdi?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
İspanya
D
Rusya
E
Polonya
Açıklama:
Evliya Çelebi haram olan arakların Polonya’da üretildiğini bildirir. Doğru cevap E'dir.
Soru 98
Müselles içeceği aşağıdakilerden hangisinin suyu ile yapılır?
Seçenekler
A
Erik
B
Şeftali
C
Portakal
D
Üzüm
E
Vişne
Açıklama:
Müselles, üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 99
- Hafif alkol içeren bir içecektir
- Üzüm suyu içerir
- Hardal tohumu içerir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hardaliye, hafif alkol içeren bir içecek olarak burada anılmalıdır. Üzüm şırasının hardal tohumu ile terbiye edildikten sonra hafice mayalandırılması ile yapılır. Doğru cevap E'dir.
Soru 100
- Buğday
- Arpa
- Şerbetçi otu
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Mısır, arpa, buğday, yulaf, darı gibi tahılların mayalandırılması yoluyla üretilen bozada biradan farklı olarak şerbetçi otu kullanılmaz. Doğru cevap C'dir.
Soru 101
Çayın ana vatanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Hindistan
C
İran
D
Çin
E
Japonya
Açıklama:
Ana vatanı Çin olan bitki Çin’den sonra Japonya’da üretilmiş, daha sonra da Moğolistan, Tataristan, Hindistan, İran, Ortadoğu ve Afrika halkları çaydan haberdar olmuştur. Türklerin de tam bu sıralarda çayı öğrenmiş oldukları düşünülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 102
Kahvenin kökeni aşağıdaki ülkelerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etiyopya
B
Brezilya
C
Kosta Rika
D
Kolombiya
E
Türkiye
Açıklama:
Kahve, günümüzde Türkiye dışında birçok ülkede üretilen, neredeyse tüm dünyanın tükettiği bir içecektir ve Etiyopya kökenlidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 103
- Kahve içilir
- Oturup dinlenilir
- Gazete veya kitap okunabilir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Süheyl Ünver kıraathane ve kahvehanenin farkını şöyle tanımlar: "Bir yerde yalnız dinlenilir, kahve içilir ve oturulursa ona kahvehane denirdi. Eğer gazeteler veya kitaplar ve mecmualar var da okunabilirse oraya kıraathane denirdi." Doğru cevap C'dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal grupları düzenlemek için oluşturulan ve kültürün kapsadığı doğal sistemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Fikir
B
İnanç
C
Adet
D
Üretim
E
Tüketim maddeleri
Açıklama:
Kültür; fikir, inanç, âdet ve tüketim maddeleri gibi unsurlar ile toplumsal grupları düzenleyen doğal sistemleri kapsayan bir bütün olarak düşünülür.
Soru 105
Türk Mutfak Kültüründeki içeceklerden boza aşağıdakilerden hangis grupta yer almaktadır?
Seçenekler
A
Su
B
Fermente
C
Alkolsüz
D
Hafif alkollü
E
Alkolsüz
Açıklama:
Hafif alkollü Boza /Begni Taklan Bal suyu Hardaliye Müselles şarabı Şıra, sirke
Soru 106
Evliya Çelebi'nin gezdiği bölgelerde içtiği ve “hazmı kolaylaştıran”, “bedene güç veren”, “bazen yetmiş derde deva olan” şeklinde bahsettiği şifalı içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süt
B
Su
C
Kımız
D
Boza
E
Hardaliye
Açıklama:
Evliya Çelebi de gezdiği bölgelerde suya özel bir ilgi gösterir ve içtiği sulardan “hazmı kolaylaştıran”, “bedene güç veren”, “bazen yetmiş derde deva olan” şifalı içecekler olarak söz eder ve lezzetlerini över.
Soru 107
Tüm mutfak kültürü araştırmacılarının birleştiği nokta, Türklerin geleneksel geçim kaynağı olarak görülen hayvancılığın sayesinde mutfak kültürü bağlamında değerlendirilen en temel besin maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süt
B
Su
C
Boza
D
Kahve
E
Çay
Açıklama:
tüm mutfak kültürü araştırmacılarının birleştiği nokta, Türklerin geleneksel geçim kaynağı olarak görülen hayvancılığın, bunun ürünü olan süt ve süt ürünlerinin mutfak kültürü bağlamında değerlendirilen en temel besin madde
Soru 108
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayran
B
Hoşaf
C
Şerbet
D
Boza
E
Kımız
Açıklama:
Kısrak sütünün belli oranda maya ile deri tulumlarda karıştırılıp, çalkalanarak fermente edilmesi yoluyla elde edilen ve alkol içeren bir içkidir
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi meyvelerden yapılan içeceklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Boza
B
Şurup
C
Şıra
D
Sirke
E
Pekmez
Açıklama:
Meyvelerden reçel, marmelat gibi tatlı yiyecekler yapıldığı gibi meyve sularından pekmez, şıra, şurup, çeşitli sirkeler ve şaraplar da üretilir.
Soru 110
Sinkencebin denilen şerbetin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şıra, limon ve hurma
B
Meyve ve şeker
C
Bal, sirke ve su
D
Soda, tahıl ve boza
E
Süt
Açıklama:
Bal, su ve sirke ile yapılan sinkencebin denilen şerbet sirkenin içecek olarak nadir kullanımlarından biridir
Soru 111
Üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içecek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şerbet
B
Sirke
C
Tükenmez
D
Hardaliye
E
Müselles
Açıklama:
Müselles, üzüm sıkılarak elde edilen üzüm suyunun üçte ikisi kaynatıldıktan sonra elde edilen içeceğin adıdır.
Soru 112
"İçki üretimi kısıtlanmaz ve satışı da yüksek oranda vergilendirilirdi. Bu vergiye........ denirdir."
Yukarıda verilen boşluğu gelecek kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda verilen boşluğu gelecek kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şerbethane
B
hamr mukataası
C
Koltuk vergisi
D
Hamr resmi
E
Gedik
Açıklama:
Bu arada içki üretimi kısıtlanmaz ve satışı da yüksek oranda vergilendirilirdi. Bu vergiye “hamr resmi” denirdi.
Soru 113
Ruhsatı olmayan, kaçak meyhaneler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koltuk meyhaneler
B
Ayaklı meyhaneler
C
Gedikli meyhaneler
D
Şerbethane
E
Yumurta meyhaneler
Açıklama:
Koltuk meyhaneleri. Ruhsatı olmayan, kaçak meyhanelere koltuk denilirdi. Gizli çalışırlar, güvendikleri kişilere hizmet verirlerdi. Meyhaneden başka iş için alınmış gedikle dükkânı açar, gece vakti olduğunda kepengi indirir, içki satardı. Denetim yapan kolluk kuvvetlerine de “beni görmedin” ödemesi yapılırdı. Koltukların müşterileri arasında evine içki sokamayan ya da istemeyen kibar takımı da vardı. Bunlar herkesten gizli rakısını, şarabını içer evine giderdi.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi un ve yağın kavrularak çorba tarzı yemeklere yapılan sosun adıdır?
Seçenekler
A
Kuymak
B
Meyane
C
Cacık
D
Beşemal
E
Tutmaç
Açıklama:
Meyane: Çorba vb. yemeklere lezzet kazandırmak için un ve yağın pembeleşinceye kadar kavrulması ile yapılan sos
Soru 2
Keloğlan masal ve filmlerinde geçen çorba türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mercimek
B
Yayla
C
Tarhana
D
Domates
E
Şehriye
Açıklama:
Tarhana çorbası, Türk kültürünün önemli kahramanlarından Keloğlan masallarında ya da Keloğlan’ı konu alan filmlerde de geçmekte; o dönemlerde halk tarafından çok bilindiği fakat sarayda bilinmediği vurgulanmakta ayrıca hastalıkları iyileştirici etkisi olan bir çorba olarak gösterilmektedir.
Soru 3
Tarhana yapımı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Soğanlar püre haline getirilir.
B
İçerisine domates konur.
C
Yapılan hamur bir gün dinlendirilir.
D
Bir hafta boyunca mayalanması beklenir.
E
Sıvı halde tüketime hazırlanır.
Açıklama:
Tarhana İçin;
Domatesleri dörde bölüp mutfak robotunun içine koyun ve püre oluncaya dek çekin.
Püre haline gelen domatesleri tavanın içine koyup yavaşça pişirin. İçine zeytinyağını
ekleyin.
Soğanların kabuklarını soyun ve ikiye bölüp mutfak robotunun içine koyup püre
oluncaya dek çekin.
Püre olan soğanı pişmekte olan domatesin içine ekleyin ve karıştırarak birbirine yedirin.
Sivri biberlerin ve kapya biberlerin saplarını ayıklayıp bıçak yardımıyla birkaç parçaya
bölün ve yine mutfak robotunda çekerek püre haline getirin.
Püre haline gelen biberleri de domatesin içine ilave edip karıştırarak beraberce
pişirmeye devam edin.
Maydanoz ve dereotunun saplarını ayıklamadan kabaca doğrayın. Sadece en alt sap
kısımlarını almayın. Doğranan yeşillikleri mutfak robotuna koyun, üzerlerine yoğurttan
4-5 yemek kaşığı kadar ekleyip yeşillikleri de çekerek püre haline getirin.
Püre haline gelen yeşillikleri de domatesli karışımın içine ekleyip karıştırarak beraberce
pişirmeyi sürdürün. İçine biber salçasını, tuzu ve kuru naneyi ekleyip karıştırın.
Pişen karışımın altını kapatın ve karışımı derince bir kabın içine koyup, geri kalan
yoğurdu ekleyip karıştırın.
Karışımın içine azar azar un eklerken karışım bir hamur kıvamına gelene dek
karıştırmaya devam edin.
Hamur kıvamına gelen karışımın bulunduğu kabın üzerini streç film ile ve ardından
temiz bir bez ile örtün.
Tarhanayı mutfağınızdaki uygun bir yere koyup 1 gün boyunca bekletin.
İzleyen, 1 hafta boyunca her gün, hazırladığınız tarhana hamurunu 10-15 dakika kadar
karıştırarak mayalanmasını sağlayın.
1 haftanın sonunda mayalanan tarhanayı açıp yemek kaşığıyla azar azar alarak üzerine
yağlı kağıt serilmiş fırın tepsisine parça parça dizin.
Porsiyonlanan tarhanayı 50 derecelik fırına koyup düzenli aralıklarla çevirerek kurutun.
Tarhanalar yavaş yavaş kurumaya başladıktan sonra artık tepsiye yapışmayacağı için
yağlı kağıdı çıkartıp tepsinin içinde 50 derecelik fırında kurutma işlemine devam edin.
Kuruyan tarhanayı mutfak robotunun içine koyup çekerek toz haline getirin.
Hazır olan toz tarhanayı bez bir bohçanın içine koyup ağzını kapatarak saklayın.
Dilediğiniz zaman çıkartıp kullanabilirsiniz.
Soru 4
Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi'ne özgü bir çorba olan ve Hamur ile yutularak yenen çorbanın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şehriye
B
Tutmaç
C
Yayla
D
Arabaşı
E
İşkembe
Açıklama:
Arabaşı çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir. Çeşitli kaynaklara göre bu çorba öğün arasında yenildiğinden “Ara aşı” olarak isimlendirilmiş ve bu isim zamanla değişerek “arabaşı” halini almıştır.
Soru 5
Türk mutfağında yemeğin lezzetini arttırmak için et bulunmuyorsa aşağıdakilerden hangisi eklenerek yemek lezzetli hale getirilir?
Seçenekler
A
Domates
B
Salça
C
Yoğurt
D
Margarin
E
Et suyu
Açıklama:
Türk mutfağındaki çoğu yemekte et bulunurken et bulunmayan çeşitli yemeklerde ise gerek lezzeti gerekse yemeğin besleyiciliğini artırmak amacıyla et suyu kullanımı oldukça yaygındır.
Soru 6
Sadeyağ aşağıdakilerden hangi yöntemle saf hale dönüştürülür?
Seçenekler
A
Fırınlanarak
B
Ateş üzerinde eritilerek
C
Dondurularak
D
Süt ile
E
Yoğurt ile
Açıklama:
Sadeyağ: Klarifiye tereyağı. Ateş Üzerinde eritilerek tortusu alınmış ve saf yağ haline dönmüş tereyağı
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi dünyanın en pahalı ciğeri olarak bilinir?
Seçenekler
A
Tavuk
B
Dana
C
Koyun
D
Ördek
E
Kurbağa
Açıklama:
Sakatatların içerisinde çok bilinen ördek ciğeri (foie gras) dünyaca en pahalı sakatattır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi bir pilav pişirme yöntemidir?
Seçenekler
A
Kavurma
B
Fırınlama
C
Közleme
D
Konserve
E
Kızartma
Açıklama:
Pilavlar pişirme yöntemleri üçe ayrılmaktadır. Bunlar (Halıcı, 2009): pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanan salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar; pilavlık malzemenin tuzlu suda hazırlanıp süzülerek üzerine kızdırılmış yağ ilave edilmesi ile yani süzme yöntemiyle hazırlanan pilavlar ve pilavlık malzemenin tencerede yağla kavrularak, üzerine kaynar su ve tuz ilave edilmesiyle yani kavurma yöntemiyle hazırlanan pilavlardır.
Soru 9
Türk mutfak kültüründe önemli bir yeri olan ve Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de yapılmakta olan tatlı çeşiti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baklava
B
Helva
C
Zerde
D
Kadayıf
E
Sütlaç
Açıklama:
Türk mutfak kültüründe önemli yeri olan ve kitabımızın birinci ve üçüncü ünitelerinde de bahsedildiği üzere Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de yapılmakta olan tatlılardan biri de zerdedir.
Soru 10
Türk mutfağında öğün arasında yenilen çorbaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
İşkembe Çorbası
B
Arabaşı Çorbası
C
Kulak Çorbası
D
İrmik Çorbası
E
Tutmaç Çorbası
Açıklama:
Arabası çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir. Çeşitli kaynaklara göre bu çorba öğün arasında yenildiğinden “Ara ası” olarak isimlendirilmiş ve bu isim zamanla değişerek “arabaşı” halini almıştır. Doğru cevap "B" seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi deniz ürünleri içinde yumuşakçalar grubuna dahildir?
Seçenekler
A
Midye
B
Karides
C
Kalamar
D
İstakoz
E
Kerevit
Açıklama:
Deniz ürünleri denildiğinde genellikle akla ilk gelen balık olmakla birlikte, balık dışında suda yaşayan yumuşakçalar ve kabuklular olarak isimlendirilebilen deniz ürünleri de mevcuttur. Yumuşakçalar; midye, deniz tarağı, istiridye, kum midyesi gibi vücutları yumuşak olan genelde kabuklu yapıya sahip olan canlılardır. Doğru cevap "A" seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Fatih ve Kanuni döneminde içeri alınan malzemelerin isimleriyle anılan kapılardan biri olan "balıkhane kapısı"nın ait olduğu saraydır?
Seçenekler
A
Dolmabahçe Sarayı
B
Yıldız Sarayı
C
İshak Paşa Sarayı
D
Topkapı Sarayı
E
Beylerbeyi Sarayı
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde saraya havyar, istiridye, karides ve kurutulmuş balığın alındığı görülmektedir. Osmanlı saraylarının balıkla ilgisi en çok Topkapı Sarayında net olarak görülmektedir. Otluk kapısı, ahır kapısı gibi içeri alınan malzemelerin isimleriyle anılan kapılardan biri de balıkhane kapısı olmuştur. Doğru cevap "D" seçeneğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi ayva bastısının içinde bulunan malzemelerden değildir?
Seçenekler
A
Tereyağı
B
Yıldız anason
C
Pirinç
D
Reyhan
E
Fesleğen
Açıklama:
Ayva,su, yıldız anason, pirinç, tereyağı, reyhan ve pekmez ayva bastı tarifinde kullanılan malzemelerken fesleğen bu tarifin içinde yer almaz. Doğru cevap "E" seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi dünyaca bilinen en pahalı sakatattır?
Seçenekler
A
Arnavut ciğeri
B
Karaciğer
C
Böbrek
D
Kalp
E
Ördek ciğeri
Açıklama:
Sakatatların içerisinde çok bilinen ördek ciğeri (foie gras) dünyaca en pahalı
sakatattır. Doğru cevap "E" seçeneğidir.
sakatattır. Doğru cevap "E" seçeneğidir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi pilav pişirme yöntemlerindendir?
Seçenekler
A
Eritme yöntemi
B
Kızartma Yöntemi
C
Salma Yöntemi
D
Kuru Isıda Pişirme Yöntemi
E
Yağ-su Karışımı Pişirme Yöntemi
Açıklama:
Pilavlar pişirme yöntemleri üçe ayrılmaktadır. Bunlar: pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanan salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar; pilavlık malzemenin tuzlu suda hazırlanıp süzülerek üzerine kızdırılmış yağ ilave edilmesi ile yani süzme yöntemiyle hazırlanan pilavlar ve pilavlık malzemenin tencerede yağla kavrularak, üzerine kaynar su ve tuz ilave edilmesiyle yani kavurma yöntemiyle hazırlanan pilavlardır. Doğru cevap "C" seçeneğidir.
Soru 16
aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminde salata grubunda yer alan ancak günümüzde meze yerine geçen yiyeceklerden değildir?
Seçenekler
A
Kayabalığı taratoru
B
Istakoz Salatası
C
Istakoz Taratoru
D
Sardalye Taratoru
E
Cacık
Açıklama:
Osmanlı döneminde, günümüzde meze sayılan çeşitli yiyecekler ve turşu tarifleri de salatalar içerisinde yer almaktadır. Örneğin, ıstakoz salatası, ıstakoz taratoru, kayabalığı taratoru, sardalye salatası gibi. Doğru cevap "E" seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi mayalı hamurla elde edilen tatlılara örnektir?
Seçenekler
A
Lokma
B
Baklava
C
Helva
D
Revani
E
Sütlaç
Açıklama:
Mayalı hamurlarla elde edilen tatlılar yer almaktadır. Bunlar hamurun içerisine maya eklenerek yoğurulması ve bir süre mayalandırıldıktan sonra yağda ya da fırında kızartılıp üzerine tatlandırıcı eklenmiş şerbetin ilave edilmesiyle oluşturulan tatlılardır. Bu tatlılara örnek olarak lokma tatlısı gösterilebilir. Doğru cevap "A" seçeneğidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi süt yerine su ile hazırlanan tatlılardandır?
Seçenekler
A
Tavukgöğsü
B
Sütlaç
C
Keşkül
D
Zerde
E
Supangle
Açıklama:
Sütlü tatlılara benzer şekilde hazırlanmasına karşın süt yerine suyun kullanılmasıyla hazırlanan tatlılar da mevcuttur. Bunlardan en önemlisi sütlaçın süt kullanmadan hazırlanan hâli olan nazlı as ve Osmanlı mutfağında da çok önemli bir yeri olan zerde örnek verilebilir. Doğru cevap "D" seçeneğidir.
Soru 19
Taze peynir, yumurta sarısı, şeker ve irmik (un) ile pişirilen tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Nazlı aş
C
Höşmerim
D
Tiramisu
E
İrmik helvası
Açıklama:
Taze peynirin hafif ateşte pişirilerek içine yumurta sarısı, şeker ve irmik (un) katılarak pişirilmesiyle oluşan tatlıya “höşmerim” adı verilir. Doğru cevap "C" seçeneğidir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfak kültüründe genellikle ilk sırada sıcak servis edilen yiyecektir?
Seçenekler
A
Sebze yemekleri
B
Çorbalar
C
Et yemekleri
D
Börekler
E
Pilavlar
Açıklama:
Çorbalar Türk mutfak kültüründe genellikle sofrada ilk sırada ve büyük çoğunluğu sıcak servis edilen, yiyeceklerdir.
Soru 21
Çorba ve yemeklere lezzet kazandırmak için un ve yağın kavrulması sonucu elde edilen sosa aşağıdakilerden hangisi denilmektedir?
Seçenekler
A
Meyane
B
Bulamaç
C
Konsome
D
Harç
E
Salça
Açıklama:
Meyane: Çorba vb. yemeklere lezzet kazandırmak için un ve yağın pembeleşinceye kadar kavrulması ile yapılan sosa denir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi'ne özgü bir çorbadır?
Seçenekler
A
Mercimek çorbası
B
Tarhana çorbası
C
Yoğurt çorbası
D
Paça çorbası
E
Arabaşı çorbası
Açıklama:
Arabaşı çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Türklerde İslamiyetin kabulünden sonra tüketilmeyen et çeşitidir?
Seçenekler
A
Koyun eti
B
Keçi eti
C
Dana eti
D
At eti
E
Deve eti
Açıklama:
Türklerde İslamiyetin kabulünden sonra at eti tüketilmeyen ettir.
Soru 24
Etteki su oranı % kaçtır?
Seçenekler
A
% 75
B
% 80
C
% 85
D
% 90
E
% 95
Açıklama:
Etteki su oranı % 75'tir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi yaşlı hayvanın kemik rengidir?
Seçenekler
A
Kırmızımsı
B
Pembemsi
C
Beyazımsı
D
Morumsu
E
Yeşilimsi
Açıklama:
Yaşlı hayvanın kemik rengi beyazımsıdır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi et ve dövme ile yapılan bir yemek çeşitidir?
Seçenekler
A
Hünkar beğendi
B
Keşkek
C
İslim kebabı
D
Yahni
E
Külbastı
Açıklama:
Keşkek, et ve dövme ile yapılan bir et yemeğidir.
Soru 27
Karadeniz Bölgesinde diğer balıklardan ayrı bir yere sahip balık türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çipura
B
Uskumru
C
Lüfer
D
Palamut
E
Hamsi
Açıklama:
Karadeniz Bölgesi’nde diğer balıklardan ayrı tutulan balık hamsidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya pirinç ilavesi ile yapılan pilavın pişirme yöntemidir?
Seçenekler
A
Süzme yöntemi
B
Haşlama yöntemi
C
Kavurma yöntemi
D
Salma yöntemi
E
Fırınlama yöntemi
Açıklama:
Salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar;Pirincin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanır.
Soru 29
Süt,şeker ve pirinçle yapılan tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zerde
B
Sütlaç
C
Hoşmerim
D
Aşure
E
Muhallebi
Açıklama:
Süt,şeker ve pirinçle yapılan tatlı sütlaçtır.
Soru 30
Domates, zeytinyağı, soğan, sivri biber, kapya biber, maydanoz, dereotu, yoğurt, biber salçası, tuz, kuru nane, un kullanılarak oluşturulan hastalıklara da şifa olarak anılan çorba aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mercimek çorbası
B
Tutmaç çorbası
C
Yoğurt çorbası
D
Düğün çorbası
E
Tarhana çorbası
Açıklama:
Türk mutfağının en çok bilinen ve sevilen çorbalarından biri de tarhana çorbasıdır. Tarhana, Türklerin dünya mutfak kültürüne ekledikleri en önemli ürünlerden biri olup, tarhanadan yapılan sade ve kıymalı tarhana çorbaları, tarhananın en önemli kullanım alanı olan çorbalara verilebilecek güzel örneklerdir.
Domates, zeytinyağı, soğan, sivri biber, kapya biber, maydanoz, dereotu, yoğurt, biber salçası, tuz, kuru nane, un ile tarhana oluşturulur.
Domates, zeytinyağı, soğan, sivri biber, kapya biber, maydanoz, dereotu, yoğurt, biber salçası, tuz, kuru nane, un ile tarhana oluşturulur.
Soru 31
"Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir."
Yukarıdaki tanım hangi çorbaya aittir?
Yukarıdaki tanım hangi çorbaya aittir?
Seçenekler
A
Tutmaç
B
Arabaşı
C
Düğün çorbası
D
Un çorbası
E
Kulak çorbası
Açıklama:
Arabaşı çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir. Çeşitli kaynaklara göre bu çorba öğün arasında yenildiğinden “Ara aşı” olarak isimlendirilmiş ve bu isim zamanla değişerek “arabaşı” halini almıştır.
Soru 32
Dövme, gerdan ya da tavuk, su, soğan, tereyağı, kırmızı biber, kimyon, tuz ile hazırlanan yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hünkar beğendi
B
Tencere kebabı
C
Keşkek
D
Kuzu kaplama
E
Düğün yahnisi
Açıklama:
Dövme, gerdan ya da tavuk, su, soğan, tereyağı, kırmızı biber, kimyon, tuz ile hazırlanan yemek keşkektir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangi deniz ürünü yumuşakçalar grubunda yer almaz?
Seçenekler
A
Midye
B
İstiridye
C
Ahtapot
D
Sübye
E
Istakoz
Açıklama:
Istakoz kabuklular sınıfına girmektedir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi sakatatlarla yapılan yemeklere örnek değildir?
Seçenekler
A
Bumbar dolması
B
Böbrek külbastı
C
Arnavut ciğeri
D
Kelle-paça
E
Keşkek
Açıklama:
Keşkek et yemeğidir, sakatat yemeği değildir.
Soru 35
sade, susuz, yağsız, luhum, acem, düğün, şehriyeli, kuskus, perde, Ali Paşa pilavı, mercimekli, kaburga gibi türleri olan yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çorba
B
Et yemeği
C
Sakatat yemeği
D
Pilav
E
Balık yemeği
Açıklama:
Türk mutfak kültürüne özgü pilavlara örnek olarak, sade pilav, susuz pilav, yağsız pilav, bulgur pilavı, Luhum pilavı, Acem pilavı, düğün pilavı, şehriyeli pilav, kuskus pilavı, perde pilavı, bezelyeli pilav, Ali Paşa pilavı, nohutlu pirinç pilavı, mercimekli bulgur pilavı, kaburga pilavı, iç pilav, Özbek pilavı verilebilir.
Soru 36
I) Salma yöntemi
II) Süzme yöntemi
III) Haşlama yöntemi
IV) Kavurma yöntemi
V) Fırınlama yöntemi
Pilavların pişirme yöntemi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
II) Süzme yöntemi
III) Haşlama yöntemi
IV) Kavurma yöntemi
V) Fırınlama yöntemi
Pilavların pişirme yöntemi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
II, IV, ve V
Açıklama:
Pilavlar pişirme yöntemleri üçe ayrılmaktadır. Bunlar: pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanan salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar; pilavlık malzemenin tuzlu suda hazırlanıp süzülerek üzerine kızdırılmış yağ ilave edilmesi ile yani süzme yöntemiyle hazırlanan pilavlar ve pilavlık malzemenin tencerede yağla kavrularak, üzerine kaynar su ve tuz ilave edilmesiyle yani kavurma yöntemiyle hazırlanan pilavlardır.
Soru 37
Patates, turp, patlıcan ve meyve ile hazırlanan ve bu yiyecekler ile anılan yemek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yahni
B
Buğulama
C
Salata
D
Pilav
E
Haşlama
Açıklama:
Fakat gerek renk ve görünüşleri gerekse besin değerleri ile yemeklerin tamamlayıcısı olan salataları çoban salatası, marul salatası, turp salatası gibi çiğden hazırlanan salatalar; çeşitli sebzelerin haşlanarak (patates salatasında olduğu gibi) ya da közlenerek (patlıcan salatasında olduğu gibi) diğer sebzelerle veya soslarla karıştırılması ile yapılan pişirilerek hazırlanan salatalar; tatlı ve tuzlu olarak hazırlanabilen meyve salataları şeklinde sınıflandırabiliriz.
Soru 38
Hamur işi tatlıların sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Açma hamur tatlıları- Meyaneli hamur tatlıları
B
Mayalı hamur tatlıları- Kavurmalı hamur tatlıları
C
Karbonatlı hamur tatlıları- salmalı hamur tatlıları
D
Çırpılmalı hamur tatlıları- süzmeli hamur tatlıları
E
Salmalı hamur tatlıları- süzmeli hamur tatlıları
Açıklama:
Hamur işi tatlıları kendi içerisinde altı gruba ayırabiliriz. Birinci grubta hamurun yoğurulduktan sonra açılıp şekillendirilmesiyle oluşan açma hamur tatlıları yer alır. İkinci olarak meyaneli hamur tatlıları; unun bir miktar yağ ile kavrulduktan sonra tatlandırıcı eklenmiş şerbetin bu kavrulmuş meyaneye ilavesi ile oluşturulan tatlılardır. Üçüncü olarak mayalı hamurlarla elde edilen tatlılar yer almaktadır. Bunlar hamurun içerisine maya eklenerek yoğurulması ve bir süre mayalandırıldıktan sonra yağda ya da fırında kızartılıp üzerine tatlandırıcı eklenmiş şerbetin ilave edilmesiyle oluşturulan tatlılardır. Dördüncü grupta çırpılarak hazırlanan hamur tatlıları yer almaktadır. Bunlar unun yumurta, süt gibi çeşitli malzemelerle çırpılarak hazırlanması ve daha sonra pişirilip üzerine şerbet ilavesi yapılarak ya da şerbet ilavesi olmaksızın servis edilen tatlılardır. Beşinci olarak
haşlanmış hamurla yapılan tatlılar yer almaktadır. Bu tatlılar kaynatılan şerbetin içerisine un ilave edildikten sonra soğutulup yumurta ilavesi yapılarak hazırlanırlar. Yumurta ilavesinden sonra şekillendirilir, yağda kızırtılır ve tekrar şerbetin içerisine atılarak hazırlanırlar. Altıncı grupta unun içerisine karbonat eklenmesiyle hazırlanıp daha sonra fırında ya da yağda kızartılarak pişirilen ve son olarak şerbet ilavesi yapılan tatlılar yer alır. Bunların dışında ekmek tatlısı, kurabiyeler ve tavada pişirilerek hazırlanan kayganalar da hamur tatlıları içerisinde yer alır.
haşlanmış hamurla yapılan tatlılar yer almaktadır. Bu tatlılar kaynatılan şerbetin içerisine un ilave edildikten sonra soğutulup yumurta ilavesi yapılarak hazırlanırlar. Yumurta ilavesinden sonra şekillendirilir, yağda kızırtılır ve tekrar şerbetin içerisine atılarak hazırlanırlar. Altıncı grupta unun içerisine karbonat eklenmesiyle hazırlanıp daha sonra fırında ya da yağda kızartılarak pişirilen ve son olarak şerbet ilavesi yapılan tatlılar yer alır. Bunların dışında ekmek tatlısı, kurabiyeler ve tavada pişirilerek hazırlanan kayganalar da hamur tatlıları içerisinde yer alır.
Soru 39
Süt, peynir mayası, yumurta sarısı, şeker ve irmiğin pişirilerek yapıldığı tatlı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İrmik helvası
B
Höşmerim
C
Şekerpare
D
Zerde
E
Ekmek tatlısı
Açıklama:
Taze peyniri hafif ateşte pişirmeye başlar. İçine yumurta sarısı, şeker ve irmik (un) katarak pişirir. Pişirdiği tatlıyı eşine sunar ve eşi biraz yedikten sonra merakla “Hoş mu erim. Hoş mu erim?” diye sorar. Eşi memnuniyetle “Hoş, hoş...” der. Balıkesir’in bu meşhur tatlısının hikâyesi dilden dile, kulaktan kulağa anlatıla anlatıla “höşmerim” adını alır.
Soru 40
Ekmek ile birlikte değilde, beraberinde hamur yutularak yenen çorba aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarhana çorbası
B
Arabaşı çorbası
C
İşkembe çorbası
D
Düğün çorbası
E
Yoğurt çorbası
Açıklama:
Arabaşı çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Çorbanın özelliği ekmek ile birlikte değil, beraberinde hamur yutularak yenmesidir. Çeşitli kaynaklara göre bu çorba öğün arasında yenildiğinden “Ara aşı” olarak isimlendirilmiş ve bu isim zamanla değişerek “arabaşı” halini almıştır.
Soru 41
Beşamel sos ile yapılan yemek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasan Paşa köfte
B
Terbiyeli köfte
C
Tencere kebabı
D
Hünkar beğendi
E
Buğu kebabı
Açıklama:
Etler tencere yemeği olarak, kebap şeklinde, çeşitli ekmeklerle sunulabildiği gibi, çeşitli püreler ya da beğendiler ile de servis edilebilmektedir. Hünkar beğendi, Türk mutfağına özgü bu lezzetlerin öne çıkanlarından biridir. Çeşitli kaynaklara göre Hünkar beğendinin hikayesi şöyle anlatılmaktadır: 1867 yılında Fransa’yı ziyaret eden padişah karşılığında İmparator ve eşini iadei ziyaret olarak sarayına davet eder. Devlet işlerinin yoğunluğu nedeniyle İmparator III. Napolyon gelemez ve davete yalnızca İmparatoriçe Öjeni icabet eder. İstanbul’a gelirken yanında aşçısını da getirir ve Beylerbeyi sarayında her ikiside en güzel şekilde misafir edilir. Sarayın mutfağında Türk aşçılarla birlikte yemek yapan Fransız aşçı bir gün “beşamel” sosu hazırlar. Bu yeni sos, o sırada hemen yanında patlıcanı közleyen, ezerek patlıcan salatası hazırlayan Türk aşçının ilgisini çeker. Hazırladığı “beşamel” sosa közleyip ezdiği patlıcanları ekler. Tadına bakar, beğenir, bu yemeği en sevdiği kuzu eti ile beraber hünkâra sunmaya karar verir. Padişah yeni yemeği pek beğenir. O günden sonra bu yemeğin adı “Hünkâr Beğendi” olarak anılır.
Soru 42
Düğün ve tören yemeği olarak kaynaklarda sıkça bahsedilen ve Selçuklu döneminde sevilen ve sıkça yenilen et yemeği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasan Paşa köfte
B
Kadınbudu köfte
C
Akçaabat köftesi
D
Keşkek
E
İncik yahnisi
Açıklama:
Düğün ve tören yemeği olarak kaynaklarda sıkça bahsedilen keşkek (herise) Selçuklu döneminde sevilen ve sıkça yenilen bir et yemeği olarak bilinmektedir. Yöresel olarak diğer yemekler gibi farklı bölgelere gidildikçe yemeklerin yapımında ve içerisinde kullanılan malzemelerde ufak değişiklikler olmaktadır. Selçuklu döneminde et yemeği olarak bilinen keşkek daha sonra tavuk, hatta ördek gibi kümes hayvanları ile yapılmıştır.
Soru 43
Aşağıdakilereden hangisi Türk mutfağında zeytinyağlı yemekler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Pırasa dolması
B
Lahana sarması
C
Asma yaprağı
D
İmambayıldı
E
Keşkek
Açıklama:
Türk mutfağında zeytinyağlılar denildiğinde ilk akla gelen yemekler arasında asma yaprağı ve lahana sarmaları; biber, domates, enginar, patlıcan, pırasa ve midye dolmaları, ekşili pırasa, patlıcan, kabak; pilakiler; imambayıldı, zeytinyağlı enginar, bakla, fasulye, ıspanak, pırasa, kereviz yemekleri; mücver, patates, biber, enginar, havuç, kabak, karnabahar tavaları yer almaktadır. Kabaklısı da yapılmakla birlikte ismi söylendiğinde genellikle akla geleni patlıcan ile yapılanı olan imambayıldı, farklı ismi ile dikkat çeken ve lezzeti ile sevilip çok servis edilen zeytinyağlı sebze yemeklerinden biridir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi patlıcan ile yapılan bir yemektir?
Seçenekler
A
Zeytinyağlı enginar
B
İmambayıldı
C
Kereviz yemeği
D
Karnabahar tavası
E
Ayva bastısı
Açıklama:
Kabaklısı da yapılmakla birlikte ismi söylendiğinde genellikle akla geleni patlıcan ile yapılanı olan imambayıldı, farklı ismi ile dikkat çeken ve lezzeti ile sevilip çok servis edilen zeytinyağlı sebze yemeklerinden biridir
Soru 45
Pilavlar pişirme yöntemlerine göre kaça ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
İkiye
B
Üçe
C
Dörde
D
Beşe
E
Altıya
Açıklama:
Pilavlar pişirme yöntemleri üçe ayrılmaktadır. Bunlar (Halıcı, 2009): pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanan salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar; pilavlık malzemenin tuzlu suda hazırlanıp süzülerek üzerine kızdırılmış yağ ilave edilmesi ile yani süzme yöntemiyle hazırlanan pilavlar ve pilavlık malzemenin tencerede yağla kavrularak, üzerine kaynar su ve tuz ilave edilmesiyle yani kavurma yöntemiyle hazırlanan pilavlardır.
Soru 46
Çiğ badem ve dolmalık fıstık ile yapılan pilav türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bulgur pilavı
B
Luhum pilavı
C
Perde pilavı
D
Şehriyeli pilav
E
Kuskus pilavı
Açıklama:
Kökeninin Orta Asya’ya kadar uzandığı düşünülen Perde Pilavı, içerdiği malzemelere farklı anlamlar yüklenen bir düğün yemeğidir. Örneğin, pilav içerisindeki fıstık ve bademlerin kız ve erkek evladı, pirincin bolluk bereketi, pilavın üzerini kapatan hamurun ise ailedeki mahremiyeti sembolize ettiği söylenmektedir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi pişirilerek hazırlanan salatalara örnektir?
Seçenekler
A
Turp salatası
B
Patlıcan salatası
C
Salatalık salatası
D
Çoban salata
E
Marul salatası
Açıklama:
Gününüzde salata denilince akla ilk gelen, taze salatalık sebzelerle çiğden hazırlanıp zeytinyağı-sirke ya da zeytinyağı-limon ile tatlandırılan yeşil salata, domates ya da salatalık salatası gibi salatalardır. Fakat gerek renk ve görünüşleri gerekse besin değerleri ile yemeklerin tamamlayıcısı olan salataları çoban salatası, marul salatası, turp salatası gibi çiğden hazırlanan salatalar; çeşitli sebzelerin haşlanarak (patates salatasında olduğu gibi) ya da közlenerek (patlıcan salatasında olduğu gibi) diğer sebzelerle veya soslarla karıştırılması ile yapılan pişirilerek hazırlanan salatalar; tatlı ve tuzlu olarak hazırlanabilen meyve salataları şeklinde sınıflandırabiliriz. Osmanlı döneminde ise günümüzde meze sayılan çeşitli yiyecekler ve turşu tarifleri de salatalar içerisinde yer almaktadır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Türk mutfak kültürü içerisinde meyvelerle yapılan tatlılar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ayva tatlısı
B
Kabak tatlısı
C
Armut tatlısı
D
Elmasiye
E
Zerde
Açıklama:
Meyve tatlıları: Türk mutfak kültürü içerisinde meyvelerle yapılan tatlılar da önemli bir yer tutmaktadır. Ayva tatlısı, kabak tatlısı, armut tatlısı, elmasiye bu grupta yer alan tatlılara örnektir. Meyveler ile birlikte bakliyatların ve kuru yemişlerin kullanılmasıyla hazırlanan farklı tatlılar mevcuttur. Bunlara örnek olarak İslam kültüründe de ayrı bir öneme sahip olan aşure verilebilir.
Soru 49
Meyaneli hamur tatlılarına örnek olarak aşağıdakilerden hangisi verilebilir?
Seçenekler
A
Baklava
B
Lokma tatlısı
C
Revani
D
Helva
E
Tulumba tatlısı
Açıklama:
Meyaneli hamur tatlıları; unun bir miktar yağ ile kavrulduktan sonra tatlandırıcı eklenmiş şerbetin bu kavrulmuş meyaneye ilavesi ile oluşturulan tatlılardır. Bunlara başlıca örnek olarak helvalar verilebilir.
Soru 50
Yemeklere lezzet kazandırabilmek için un ve yağın pembeleşinceye kadar kavrulmasıyla yapılan sosa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meyane
B
Beşamel sos
C
Acuka
D
Pinçur sos
E
Balonez sos
Açıklama:
Yemeklere lezzet kazandırabilmek için un ve yağın pembeleşinceye kadar kavrulmasıyla yapılan sosa meyane sos denir.
Soru 51
Divanu- Lügat'ı- Türk de hangi yemekden söz edilmiştir?
Seçenekler
A
Tutmaç
B
Tarhana çorbası
C
Keşkek
D
Arabaşı çorbası
E
Hünkar beğendi
Açıklama:
Divanu- Lügat'ı- Türk de tutmaç yemeğinde söz edilmiştir.
Soru 52
Beraberinde hamur yutularak yenen yemek hangisidir?
Seçenekler
A
Arabaşı çorbası
B
Börülce çorbası
C
Kulak çorbası
D
Ekşili lohusa çorbası
E
İrmik çorbası
Açıklama:
Beraberinde hamur yutularak yenen yemek Arabaşı çorbası dır
Soru 53
Etdeki su oranı % ne kadardır?
Seçenekler
A
75
B
60
C
55
D
40
E
35
Açıklama:
Etdeki su oranı %75 dir.
Soru 54
Ürünlerin yaklaşık olarak 3x3x50 mm boyutlarında doğranmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Julien doğrama
B
Jardinie
C
Masedon doğrama
D
Matignon doğrama
E
Vişi doğrama
Açıklama:
Ürünlerin yaklaşık olarak 3*3*50 mm boyutlarında doğranmasına julien doğrama adı verilir.
Soru 55
Zeytin hangi bölgeden dünyaya yayılmıştır?
Seçenekler
A
Suriye-Lübnan
B
Yunanistan-İtalya
C
İspanya-Portekiz
D
Fransa-İrlanda
E
Gürcüstan-tacakistan
Açıklama:
Zeytin Suriye-Lübnan dan dünyaya yayılmıştır.
Soru 56
En pahalı sakatat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ördek ciğeri
B
Beyin
C
Dil
D
Kalp
E
Tavuk ciğeri
Açıklama:
En pahalı sakatat ördek ciğeridir.
Soru 57
Kökeni Orta Asyaya uzanan pilav türü hangisidir?
Seçenekler
A
Perde pilavı
B
Kaburga pilavı
C
İç plav
D
Şehriyeli pilav
E
Düğün pilavı
Açıklama:
Kökeni Orta Asyaya uzanan pilav türü perde pilavı
Soru 58
Şeker ve pekmez anadoluya hangi ülkeden getirilmiştir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Ürdün
C
Çin
D
Lübnan
E
Fransa
Açıklama:
Şeker ve pekmez anadoluya Mısır dan getirilmiştir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi haşlanmış hamurla yapılan tatlılara örnekdir?
Seçenekler
A
Tulumba tatlısı
B
Revani tatlısı
C
Ekmek tatlısı
D
Şekerpare
E
Kaygana
Açıklama:
tulumba haşlanmış hamurla yapılan tatlılara örnekdir.
Soru 60
Arabaşı çorbası Türkiye'nin hangi coğrafi bölgesine özgü bir çorbadır?
Seçenekler
A
Karadeniz Bölgesi
B
Marmara Bölgesi
C
Ege Bölgesi
D
İç Anadolu Bölgesi
E
Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Arabaşı çorbası, Türk mutfağında İç Anadolu Bölgesi’ne özgü bir çorbadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
- Etler %75 su, %20 protein ve %5 yağ oranına sahiptir
- Etlerin yapısında vitaminler ve mineraller bulunur
- Etler kemiklere bağlı olarak bulunurlar
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Etler; %75 su, %20 protein, %5 de yağ oranına sahiptir. Ayrıca etin yapısında çeşitli vitaminler ve minerallerle birlikte az miktarda karbonhidrat bulunmaktadır. Kırmızı etler kemikler, kas lifleri ve bağ dokulardan oluşur. Etler, kemiklere bağlı olarak bulunurlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 62
Kuru ısı ile pişirme esnasında etin dış yapısında karamelizasyon oluşmasını sağlayan besin maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Protein
B
Yağ
C
Karbonhidrat
D
Mineraller
E
Su
Açıklama:
Karbonhidratlar sayesinde kuru ısı ile pişirme esnasında dış yapısında karamelizasyon (maillard reaction) oluşur ve bu etin lezzet gelişimini önemli ölçüde etkilerler. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi keşkek yapımında kullanılan ana malzemedir?
Seçenekler
A
Buğday
B
Arpa
C
Pirinç
D
Bulgur
E
Yulaf
Açıklama:
Keşkek yapımında kullanılan ana malzeme buğdaydır. Doğru cevap A'dır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi ayva bastısı tarifinde yer almaz?
Seçenekler
A
Yıldız anason
B
Pirinç
C
Pekmez
D
Şeker
E
Tereyağı
Açıklama:
Şeker bu tarifte yer almaz. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi imambayıldı yemeğinin malzemeleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Domates
B
Patates
C
Soğan
D
Sarımsak
E
Zeytinyağı
Açıklama:
Patates bu tarifte yer almaz. Doğru cevap B'dir.
Soru 66
- Çiğ badem kullanılır
- Bütün bir tavuk kullanılır
- Fırında pişirilir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sayfa 214 ve 215 yer alan tarif tablosunda görüleceği üzere bilgilerin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi haşlanmış hamurla yapılan tatlılar grubuna dahildir?
Seçenekler
A
Tulumba
B
Şekerpare
C
Helva
D
Lokma tatlısı
E
Kaygana
Açıklama:
Beşinci sınıf olarak haşlanmış hamurla yapılan tatlılar yer almaktadır. Bu tatlılar kaynatılan şerbetin içerisine un ilave edildikten sonra soğutulup yumurta ilavesi yapılarak hazırlanırlar. Yumurta ilavesinden sonra şekillendirilir, yağda kızartılır ve tekrar şerbetin içerisine atılarak hazırlanırlar. Bunlara örnek olarak tulumba tatlısı verilebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi höşmerim tatlısının yapımında kullanılan malzemeler arasında değildir?
Seçenekler
A
Süt
B
Yumurta sarısı
C
İrmik
D
Şeker
E
Krem peynir
Açıklama:
Sayfa 218'deki tarif tablosunda görüleceği gibi krem peynir değil, peynir mayası kullanılır. Doğru cevap E'dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi zerdeye eklenip fazla kaynatıldığı takdirde sulanmaya sebep verecek olan malzemedir?
Seçenekler
A
Gül suyu
B
Zerdeçal
C
Ararot
D
Safran
E
Pirinç
Açıklama:
Zerdeye eğer ararot eklenirse fazla kaynatıldığı taktirde sulanacaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
Çorba ve yemeklere lezzet kazandırmak için un ve yağın kavrulması ile yapılan sos aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mayonez
B
Hollandez sos
C
Meyane
D
Range sos
E
Beşamal sos
Açıklama:
Meyane: Çorba vb. yemeklere lezzet kazandırmak için un ve yağın pembeleşinceye kadar kavrulması ile yapılan sostur.
Soru 71
Et suyuna sebze püreleri ya da meyane ilave edilerek hazırlanan çorbalar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konsome
B
Koyu kıvamlı çorbalar
C
Terbiyeli çorbalar
D
Taneli çorbalar
E
Tahllı çorbalar
Açıklama:
Et suyuna sebze püreleri ya da meyane ilave edilerek hazırlanan koyu kıvamlı çorbalar
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi çorbaların içerdiği malzemeleri temel alarak hazırlanan sınıflandırmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Et ve sakatat çorbaları
B
Bakliyatlı ve hamurlu çorbalar
C
Tavuk çorbaları
D
Sebze çorbaları
E
Soslu çorbalar
Açıklama:
İçerdiği malzemeleri temel alarak da çorbaları sınıandırabiliriz: Tahıllı, bakliyatlı ve hamurlu çorbalar; et ve sakatat çorbaları, yoğurt ve süt çorbaları, tavuk çorbaları ve sebze çorbaları gibi.
Soru 73
Etlerdeki protein oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%20
B
%75
C
%5
D
%40
E
%60
Açıklama:
Etler; %75 su, %20 protein, %5 de yağ oranına sahiptir
Soru 74
Etin hava dolaşımı sağlamayı amaçlayan buzdolabında 21-42 gün süre ile paketlenmeden dinlendirilmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nemli dinlendirme
B
Sertlik dinlendirme
C
Kuru dinlendirme
D
Hava ile dinlendirme
E
Ters dinlendirme
Açıklama:
Kuru dinlendirme olarak adlandırılan ve etin hava dolaşımı sağlamayı amaçlayan buzdolabında 21-42 gün süre ile paketlenmeden dinlendirilmesi sağlanmalıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi bir kebap türü değildir?
Seçenekler
A
Buğu kebabı
B
Sac kebabı
C
Çömlek kebabı
D
Tencere kebabı
E
Terbiyeli kebap
Açıklama:
Kâğıt kebabı, çöp kebabı, sac kebabı, tas kebabı, buğu kebabı, çömlek kebabı, tencere kebabı, şiş kebabı ve hünkar beğendi gibi beğendili kebapları içeren kebaplar.
Soru 76
Düğün ve tören yemeği olarak kaynaklarda sıkça bahsedilen ve Selçuklu döneminde sevilen ve sıkça yenilen et yemeği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Keşkek (herise)
B
Hünkar Beğendi
C
Ali Nazik
D
Kuyu Kebabı
E
Köfte
Açıklama:
Düğün ve tören yemeği olarak kaynaklarda sıkça bahsedilen keşkek (herise) Selçuklu döneminde sevilen ve sıkça yenilen bir et yemeği olarak bilinmektedir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Ayva Bastısı yemeğinde kullanılan malzemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Reyhan
B
Pekmez
C
Pirinç
D
Yıldız Anason
E
Bulgur
Açıklama:
Ayva 2 Adet
Su 3 Su bardağı
Yıldız anason 3 Adet
Pirinç 2 Su bardağı Baldo
Tereyağı 3 Yemek kaşığı
Reyhan 1 Tutam Taze
Pekmez
Su 3 Su bardağı
Yıldız anason 3 Adet
Pirinç 2 Su bardağı Baldo
Tereyağı 3 Yemek kaşığı
Reyhan 1 Tutam Taze
Pekmez
Soru 78
Pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile yapılan pilav hazırlama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süzme yöntemiyle hazırlanan pilavla
B
Salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar
C
Kavurma yöntemiyle hazırlanan pilavlar
D
Haşlama yöntemiyle hazırlanan pilavlar
E
Karıştırma yöntemiyle hazırlanan pilavlar
Açıklama:
pilavlık malzemenin kaynamakta olan yağlı ve tuzlu suya ilave edilmesi ile hazırlanan salma yöntemiyle hazırlanan pilavlar;
Soru 79
Tatlı ve tuzlu olarak hazırlanabilen salatalar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meyve salataları
B
Çiğden hazırlanan salatalar
C
Pişirilerek hazırlanan salatalar
D
Kavurma salataları
E
sebze salataları
Açıklama:
Tatlı ve tuzlu olarak hazırlanabilen meyve salataları şeklinde sınıandırabiliriz.