Beslenmenin Temel İlkeleri - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Hangisi beslenmenin tanımında yer alan temel amaçlarından birisidir?
Seçenekler
A
Ekonomiklik
B
Farkındalık
C
Bolluk
D
Yerlilik
E
Etkililik
Açıklama:
Beslenme; büyüme, gelişme, sağlıklı ve verimli olarak uzun süre yasamak için gerekli olan enerji ve besin ögelerinden her birini yeterli miktarda sağlayacak olan besinleri besin değerini yitirmeden, sağlığı bozucu hale getirmeden en ekonomik şekilde almak ve kullanmaktır.
Soru 2
Hangisi bir bireyin beslenme gereksinimini etkileyen değişkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Çevre
B
Genetik yapı
C
Hastalık
D
Hamilelik
E
Fiyat
Açıklama:
Bütün insanlar büyüme, gelişme, üreme, dokuların yenilenmesi, enerji temini kısacası sağlıklı bir şekilde yasam sürdürebilmek için besinlere gereksinim duyarlar. Ancak gereksinim çeşitli durumlara göre farklılık gösterir.
Bunlar, yaş, cinsiyet, büyüme durumu, genetik yapı, yaşanılan çevre, hamilelik ve emzirme, hastalık, ilaç kullanma, çevresel bulaşıcılarla hastalık, pislik vb. karşılaşmasıdır.
Bunlar, yaş, cinsiyet, büyüme durumu, genetik yapı, yaşanılan çevre, hamilelik ve emzirme, hastalık, ilaç kullanma, çevresel bulaşıcılarla hastalık, pislik vb. karşılaşmasıdır.
Soru 3
Hangisi beslenme sorunlarına yol açan önemli bir etkendir?
Seçenekler
A
Genetik hastalıklar
B
Yetersiz beslenme
C
Cinsiyet
D
Coğrafi bölge
E
Eğitim seviyesi
Açıklama:
Yetersiz ve dengesiz beslenme, bir diğer ifade şekliyle kötü beslenme, bireylerde beslenme sorunlarına yol açar. Beslenme sorunlarından en çok etkilenen gruplar, gebe ve emzikliler ile çocuklardır. Günümüzde sağlık anlayışı insanın fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde olmasını, büyük ölçüde koruyucu sağlık önlemlerinin alınmasına bağlıdır.
Soru 4
Hangisi beslenmede iyot yetersizliğinin neden olduğu hastalıklardan biridir?
Seçenekler
A
Raşitizm
B
Gece körlüğü
C
Kretenizm
D
Şişmanlık
E
Diş çürükleri
Açıklama:
Ülkemiz coğrafik özellikleri nedeniyle iyot yetersizliğinden etkilenen bölgeler içinde yer almaktadır. İyotlu tuzun kullanımıyla bu sorun önlenebilmektedir. Sosyo-ekonomik ve eğitim düzeyi düşük gruplar, ucuz olduğu için iyotlanmamış sanayi tuzu kullanmaktadırlar. Bu durumda iyot yetersizliğine bağlı kretenizm riski bu gruplarda daha çok önem taşımaktadır.
Soru 5
Hangisi ülkemizde görülen yaygın beslenme hatalarından biridir?
Seçenekler
A
Yeterli miktarda süt ürünü tüketme
B
Sebze ve meyve yeme
C
Öğünlü yeme
D
Çok et yeme
E
Kaliteli ürünler alma
Açıklama:
En fazla görülen beslenme hataları yetersiz beslenme, çok yemek yeme, süt ürününü yetersiz miktarda tüketme, et ürününü yetersiz miktarda tüketme, çok et yeme, sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme, aşırı yağlı yeme, yemek öğünlerinin düzensizliği
Soru 6
Hangisi beslenme konusunda yapılan hataların giderilmesi için tüketicinin, mutlaka uyması gereken kurallardan biridir?
Seçenekler
A
Doyuncaya kadar mutlaka yenmeli
B
Daha az tuzlu yenmeli
C
Şekerden esirgenmemeli
D
Bol yağlı yemekler yenmeli
E
Sofradan alkollü içki eksik edilmemeli
Açıklama:
Beslenme konusunda yapılan hataların giderilmesi için tüketicinin, mutlaka uyması gereken bazı genel kurallar vardır. Bunlar; az yenmeli aşırı yağlı yemekten kaçılmalı şeker miktarı düşürülmeli daha az tuzlu yenilmeli, alkollü içki fazla içilmemeli, kalsiyumlu, selülozlu ve B vitaminli yiyeceklerden fazla tüketilmeli, öğünlerde yenilenler iyi planlanmalıdır.
Soru 7
Hangisi beslenme alışkanlıklarını belirleyen etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Ailelerin sosyo-ekonomik durumu
B
Mesai saatleri
C
Mesleki yoğunluk
D
Kentli yaşam
E
Kırsal yaşam
Açıklama:
Beslenme alışkanlıkları, ailelerin sosyo-ekonomik durumlarına göre farklılaşmaktadır. Bireylerin ekonomik durumları tüketim düzeylerini ve alışkanlıklarını etkilemektedir. Bu farklılaşma beslenme alışkanlıklarında da görülmekte, hangi besinin ne kadar tüketildiği bireylerin sosyal sınıflarına göre farklılaşmaktadır.
Soru 8
Hangisi beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesiyle önlenebilen hastalıklar kategorisinde kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
İştahsızlık
B
Alerji
C
Diyabet
D
Bel ağrısı
E
Sinüzit
Açıklama:
Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, kronik hastalık riskinin azaltılmasında temel parametre olarak göze çarpmaktadır. Diyetteki değişiklikler, sadece kişinin sahip olduğu sağlığı için değil aynı zamanda yaşamının daha sonraki dönemlerinde kanser, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet gibi hastalıkların oluşma riski açısından da önemlidir.
Soru 9
Hangisi kentleşmenin beslenme üzerindeki olumlu etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Çeşitli yemek alternatifleri sunulması
B
Yemeklerdeki sosyolojik çeşitlilik
C
Paket servis sisteminin gelişmesi
D
Tabldot kültürünün yaygınlaşması
E
Bilinçli ebeveynlerin ortaya çıkması
Açıklama:
Kentleşme ile birlikte ebeveynlerin beslenme konusunda daha bilinçli olmaya başlaması, çocuğunun yemek yeme alışkanlıklarını denetlemesine ve hangi besinleri tüketip hangilerini tüketmemesi gerektiği konusunda bilinç düzeyinin artmasına neden olmuştur. Ebeveynler, çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıklarının edinmesinde farklı stratejiler uygulayabilirler. Çocuğun arzu edilen besinleri tüketmesi durumunda çeşitli ödüller verilebilirken diğer yandan çocuğun istediği ödülleri vermek seklinde de olabilir.
Soru 10
Pellegra hastalığı hangi beslenme yetersizliğine bağlı hastalıktır?
Seçenekler
A
C vitamini
B
Tiamin vitamini
C
Niasin vitamini
D
B vitamini
E
A vitamini
Açıklama:
Pellegra hastalığı niasin vitamini yetersizliği sonucu oluşur.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi kadın çalışanlarda sıklıkla rastlanan beslenme sorunudur?
Seçenekler
A
Anemi
B
Guatr
C
Zayıflık
D
Şişmanlık
E
Vitamin eksikliği
Açıklama:
Özellikle kadın çalışanlarda sıklıkla Anemi rahatsızlığı görülür.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi malnütrisyon teriminin bir diğer adıdır?
Seçenekler
A
Demir eksikliği
B
Gelişme geriliği
C
Gece körlüğü
D
Vitamin eksikliği
E
Diş çürüklüğü
Açıklama:
Malnütrisyon teriminin diğer adı gelişme geriliğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi en fazla görülen beslenme hatalarından biridir?
Seçenekler
A
Aşırı süt tüketme
B
Aşırı sebze tüketme
C
Aşırı meyve tüketme
D
Az yağlı yeme
E
Aşırı et yeme
Açıklama:
En fazla görülen beslenme hataları:
-Yetersiz beslenme
- Çok yemek yeme
- Süt ürünün yetersiz miktarda tüketme
- Et ürününü yetersiz miktarda tüketme
- Çok et yeme
- Sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme
- Aşırı yağlı yeme
- Yemek öğünlerinin düzensizliğidir.
-Yetersiz beslenme
- Çok yemek yeme
- Süt ürünün yetersiz miktarda tüketme
- Et ürününü yetersiz miktarda tüketme
- Çok et yeme
- Sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme
- Aşırı yağlı yeme
- Yemek öğünlerinin düzensizliğidir.
Soru 14
Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epidemiyolojik faktörler
B
Etiyolojik faktörler
C
Farmakolojik faktörler
D
Biyolojik faktörler
E
Ekolojik faktörler
Açıklama:
Etiyolojik faktörler: Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörleri.
Soru 15
Slow Food hareketinin ilk çıkış ülkesi neresidir?
Seçenekler
A
İtalya
B
İspanya
C
Almanya
D
Fransa
E
Belçika
Açıklama:
Yavaşlamayı beslenmeden başlatan hareket Slow Food olmuştur. Yavaş hareketinin ilk çıkış noktası olan yavaş yemek slow food kavramı, 1986 yılında Roma’nın simgesel meydanlarından birisi olan İspanyol Merdivenleri’nde (Piazza di Spagna) Mc Donalds restoranının açılışına bir tepki olarak Carlo Petrini önderliğinde duyarlı bir grup protestocu tarafından başlatılmıştır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi demir emilimini azaltır?
Seçenekler
A
İyot
B
Balık
C
Kafein
D
C vitamini
E
Et
Açıklama:
Demir emilimini azaltan kafeinli besinlerden uzak durmak gerekmektedir.
Soru 17
Demir eksikliği anemisi en çok hangi grup insanlarda görülür?
Seçenekler
A
Gebeler
B
Çocuklar
C
Yaşlılar
D
Kadınlar
E
Erkekler
Açıklama:
Demir Eksikliği Anemisi: Tüm dünyada görülen en sık anemi nedenidir ve kadınlarda erkeklerden daha fazla görülmektedir.
Soru 18
Dukan diyeti hangi tip beslenme ağırlıklıdır?
Seçenekler
A
Vitamin
B
Mineral
C
Karbonhidrat
D
Alkali
E
Protein
Açıklama:
Protein ağırlıklı beslenmeyi, yulaf kepeği tüketilmesini sağlayan Dukan diyeti de popüler diyetler arasındadır.
Soru 19
Aşağıdaki hastalıklardan hangisi veya hangilerinde beslenmenin büyük önemi vardır?
I. Kanser türleri
II. Obezite
III. Hipertansiyon
IV. Diyabet
V. Kronik hastalıklar
I. Kanser türleri
II. Obezite
III. Hipertansiyon
IV. Diyabet
V. Kronik hastalıklar
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Beslenme, hastalıkların tedavisinde olduğu kadar, sağlığın korunmasında da esastır. Günümüzde kardiyovasküler hastalıklar, pek çok kanser türü, obezite, hipertansiyon, diyabet, alerjik hastalıklar, osteoporoz ve diş çürükleri gibi birçok kronik hastalığın önlenmesinde beslenmenin anahtar rol oynadığı bilinmektedir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi insanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gereksinim duyduğu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Babanın yaşı
B
Büyüme durumu
C
Hastalık
D
Genetik yapı
E
Cinsiyet
Açıklama:
Bütün insanlar büyüme, gelişme, üreme, dokuların yenilenmesi, enerji temini kısacası sağlıklı bir şekilde yasam sürdürebilmek için besinlere gereksinim duyarlar. Ancak gereksinim çeşitli durumlara göre farklılık gösterir. Bunlar:
- Yaş
- Cinsiyet
- Büyüme durumu
- Genetik yapı
- Yaşanılan çevre
- Hamilelik ve emzirme
- Hastalık
- İlaç kullanma
- Çevresel bulaşıcılarla, pislik vb. karşılaşmasıdır.
- Yaş
- Cinsiyet
- Büyüme durumu
- Genetik yapı
- Yaşanılan çevre
- Hamilelik ve emzirme
- Hastalık
- İlaç kullanma
- Çevresel bulaşıcılarla, pislik vb. karşılaşmasıdır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi beslenme amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Karın doyurma
B
Her istediğini yiyebilmek
C
Dengeli beslenmek
D
Saygınlık kazanmak
E
Mutlu olmak
Açıklama:
Beslenmede amaçlar (Köksal, 2001: 4).
- Karın doyurma, açlığı giderme
- Dengeli ve yeterli beslenebilmek
- Zevk duymak tatmin olmak
- Saygınlık kazanmak mutlu olmaktır.
- Karın doyurma, açlığı giderme
- Dengeli ve yeterli beslenebilmek
- Zevk duymak tatmin olmak
- Saygınlık kazanmak mutlu olmaktır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri beslenme yetersizliğinde oluşabilecek hastalıklardandır?
I. Pellegra
II. Beriberi
III. Skorbite
I. Pellegra
II. Beriberi
III. Skorbite
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II, III
Açıklama:
Eskiden doğrudan beslenme yetersizliğine bağlı hastalıklara, örneğin pellegra (niasin vitamini yetersizliği sonucu oluşan hastalık), beriberi (tiamin vitamini yetersizliği sonucu oluşan hastalık) ve skorbite (C vitamini yetersizliği oluşan hastalık) çok sık rastlanırken, günümüzde besinlerin zenginleştirilmesi, ulaşımın ve taşımacılığın gelişmesine bağlı olarak taze sebze ve meyvelerin saklanmasının ve taşınmasının kolaylaşması sonucu bu hastalıklar çok büyük ölçüde önlenmiştir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi toplum içerisinde sıklıkla erişkinlerde görülen beslenme sorunlarından biridir?
Seçenekler
A
Grip
B
Kızamık
C
Anemi
D
Suçiçeği
E
Kabakulak
Açıklama:
Toplumun erişkin katmanındaki beslenme sorunlarının basında şişmanlık, zayıflık, vitamin eksikliği, anemi ve basit guatr gelmektedir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Ülkemizde görülen belli başlı beslenme sorunları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Boğmaca
B
- Hastalık
C
Difteri
D
Raşitizm
E
Göbek fıtığı
Açıklama:
Ülkemizde görülen beslenme sorunları su şekilde sıralanabilir :
- Protein enerji yetersizliğine bağlı büyüme ve gelişme geriliği, malnütrisyon
- Gece körlüğü
- Raşitizm
- Demir eksikliği anemisi kansızlık
- Şişmanlık ve zayıflık
- Vitamin eksikliği
- Diş çürükleridir.
- Protein enerji yetersizliğine bağlı büyüme ve gelişme geriliği, malnütrisyon
- Gece körlüğü
- Raşitizm
- Demir eksikliği anemisi kansızlık
- Şişmanlık ve zayıflık
- Vitamin eksikliği
- Diş çürükleridir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi beslenme yetersizliğine bağlı sorunları yaşamamak için yapılabilecek basit uygulamalardan biridir?
Seçenekler
A
Aşırı yağlı yeme
B
Çok et yeme
C
Sebze ve meyveyi çok yeme
D
Süt ürünlerini yememek
E
Pişirilen yemeklerin tekrar tekrar ısıtılmaması
Açıklama:
Beslenme yetersizliğine bağlı sorunları yaşamamak için yapılacak basit uygulamalar vardır. Bunlar;
- Besinleri alırken kaliteli olanları tercih etmeli, ancak kalitenin fiyatla oranlı olduğunu düşünmemeliyiz.
- Ambalajlı besinler alınırken üzerindeki etiket bilgileri okunmalı, özellikle üretim tarihi ile son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.
- Gıdalar satın alındıktan sonra hemen tüketilmeye uygun şekilde saklanmalıdır.
- Besinlerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında beslenme ilkelerine uygun işlemeler tercih edilmelidir.
- Pişirilen yemekler tekrar tekrar ısıtılmamalıdır.
- Hazırlama ve pişirme işlemini yapan kişiler temizlik kurallarına uymalıdır.
- Besinler önerilen miktarlarda alınmalıdır.
- Doktor veya diyetisyenle görüşmeden zayıflama diyetleri yapılmamalıdır.
- Besin saklama yöntemleri
- Besinleri alırken kaliteli olanları tercih etmeli, ancak kalitenin fiyatla oranlı olduğunu düşünmemeliyiz.
- Ambalajlı besinler alınırken üzerindeki etiket bilgileri okunmalı, özellikle üretim tarihi ile son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.
- Gıdalar satın alındıktan sonra hemen tüketilmeye uygun şekilde saklanmalıdır.
- Besinlerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında beslenme ilkelerine uygun işlemeler tercih edilmelidir.
- Pişirilen yemekler tekrar tekrar ısıtılmamalıdır.
- Hazırlama ve pişirme işlemini yapan kişiler temizlik kurallarına uymalıdır.
- Besinler önerilen miktarlarda alınmalıdır.
- Doktor veya diyetisyenle görüşmeden zayıflama diyetleri yapılmamalıdır.
- Besin saklama yöntemleri
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile dengenin kaybolduğu hastalıktır?
Seçenekler
A
Kabakulak
B
Beriberi
C
Anemi
D
Difteri
E
Kızamık
Açıklama:
Beriberi Hastalığı: Sinir sistemi, bozuklukları şeklinde gözüken beriberi hastalığında, eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile denge kaybolur.
Soru 27
Beden yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının normal düzeyin üstüne çıkmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şeker hastalığı
B
Kalp hastalığı
C
Obezite
D
Diyabet
E
Raşitizm
Açıklama:
Obezite: Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır.
Soru 28
I. Açlığı giderme
II. Dengeli ve yeterli beslenebilmek
III. Zevk duymak
IV. Törelere uymak
Yukarıdakilerden hangileri beslenmenin amaçlarındandır?
II. Dengeli ve yeterli beslenebilmek
III. Zevk duymak
IV. Törelere uymak
Yukarıdakilerden hangileri beslenmenin amaçlarındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Beslenmede amaçlar: Karın doyurma, açlığı giderme, dengeli ve yeterli beslenebilmek, zevk duymak, tatmin olmak, saygınlık kazanmak, mutlu olmak ve törelere uymaktır.
Soru 29
I. Gıda denge cetvelleri tanzim etmek
II. Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak
III. Bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörler arasındadır?
II. Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak
III. Bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Gıda tüketim araştırmaları ile beslenme durumunun, sorunlarının ve nedenlerinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu yöntemle ile halkın günlük olarak yediği yiyeceklerin çeşit ve miktarları hakkında uygun verileri toplanır, bu verilere dayanarak tüketilen enerji ve besin elementlerinin miktarlarını hesaplayıp tavsiye edilen istihkak ve besin ihtiyaçları ile kıyaslanır, hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörleri çıkarılmaktadır. Bu amaçla üç tane yöntem kullanılır. Bunlar; gıda denge cetvelleri tanzim etmek, ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak, bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak.
Soru 30
Kabuğu soyulmuş̧ pirinç ve buğdayı yiyenlerde yaygın hale gelen ve refleks hareketinin durmasına yol açan hastalık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beriberi hastalığı
B
Diyabet
C
Kolesterol
D
Yüksek tansiyon
E
Guatr
Açıklama:
Pirinç ve buğdayın kabuğunda zengin B1 vitamini bulunduğu için kabuğu soyulmuş pirinç ve buğdayı yiyenlerde Beriberi hastalığı yaygın hale gelmiştir. Sinir sistemi, bozuklukları şeklinde gözüken beriberi hastalığında, eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile denge kaybolur.
Soru 31
Demirin bağırsaklardan emilmesini arttıran vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
C vitamini demirin bağırsaklardan emilmesini arttırır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi besin gereksinmesindeki farklılıkların belirleyicilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yaş
B
Sosyal statü
C
Cinsiyet
D
Genetik yapı
E
Hastalık durumu
Açıklama:
İnsanın besin gereksinmesi sosyal statüsüne göre değişmez. Besin gereksinmesindeki farklılıkların belirleyicileri; yaş, cinsiyet, çalışma ve hastalık durumlarıyla genetik yapısıdır. Büyüme çağında bedenin birimi başına gereken enerji ve besin ögelerinin miktarı yetişkinliğe göre doğal olarak daha yüksektir. Yaş ilerledikçe enerji gereksinmesi azalırken, beden hücrelerinde oluşan yıpranmayı en azda tutmak için bazı besin ögelerine olan gereksinme artar. Beden yapısındaki farklılıktan dolayı erkeklerin enerji gereksinmesi kadınlardan daha yüksektir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi beslenmenin anahtar rol oynadığı hastalıklardan değildir?
Seçenekler
A
Kardiyovasküler hastalıklar
B
Osteoporoz
C
Alerjik hastalıklar
D
AIDS
E
Hipertansiyon
Açıklama:
Günümüzde kardiyovasküler hastalıklar, pek çok kanser türü, obezite, hipertansiyon, diyabet, alerjik hastalıklar, osteoporoz ve diş çürükleri gibi birçok kronik hastalığın önlenmesinde beslenmenin anahtar rol oynadığı bilinmektedir.
Soru 34
Bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkması hangi hastalığı tanımlar?
Seçenekler
A
Obezite
B
Kardiyovasküler hastalıklar
C
Osteoporoz
D
Kolesterol
E
Yüksek tansiyon
Açıklama:
Obezite: Obezite günümüzde gelişmiş̧ ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ̆ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır.
Soru 35
I. Açlığı giderme
II. Dengeli ve yeterli beslenebilmek
III. Zevk duymak
IV. Törelere uymak
Yukarıdakilerden hangileri beslenmenin amaçlarındandır?
II. Dengeli ve yeterli beslenebilmek
III. Zevk duymak
IV. Törelere uymak
Yukarıdakilerden hangileri beslenmenin amaçlarındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Beslenmede amaçlar (Köksal, 2001: 4): Karın doyurma açlığı giderme, Dengeli ve yeterli beslenebilmek, Zevk duymak tatmin olmak, Saygınlık kazanmak mutlu olmak törelere uymak.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi en fazla görülen beslenme hatalarından değildir?
Seçenekler
A
Yetersiz beslenme
B
Çok yemek yeme
C
Süt ürününü fazla miktarda tüketme
D
Çok et yeme
E
Yemek öğünlerinin düzensizliği
Açıklama:
En fazla görülen beslenme hataları: Yetersiz beslenme, Çok yemek yeme, Süt ürünün yetersiz miktarda tüketme, Et ürününü yetersiz miktarda tüketme, Çok et yeme, Sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme, Aşırı yağlı yeme, Yemek öğünlerinin düzensizliği.
Soru 37
I. Gıda denge cetvelleri tanzim etmek
II. Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak
III. Bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörler arasındadır?
II. Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak
III. Bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Gıda tüketim araştırmaları ile beslenme durumunun, sorunlarının ve nedenlerinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu yöntemle ile halkın günlük olarak yediği yiyeceklerin çeşit ve miktarları hakkında uygun verileri toplanır, bu verilere dayanarak tüketilen enerji ve besin elementlerinin miktarlarını hesaplayıp tavsiye edilen istihkak ve besin ihtiyaçları ile kıyaslanır, hem beslenme durumunu saptamada hem de gıda ve diyetlere bağlı etiyolojik faktörleri çıkarılmaktadır. Bu amaçla üç tane yöntem kullanılır. Bunlar; Gıda denge cetvelleri tanzim etmek, Ev halkı gıda tüketimi araştırmaları yapmak, Bireysel gıda tüketimi araştırmaları yapmak.
Soru 38
Kabuğu soyulmuş pirinç ve buğdayı yiyenlerde yaygın hale gelen ve refleks hareketinin durmasına yol açan hastalık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beriberi hastalığı
B
Diyabet
C
Kolesterol
D
Yüksek tansiyon
E
Guatr
Açıklama:
Pirinç ve buğdayın kabuğunda zengin B1 vitamini bulunduğu için kabuğu soyulmuş pirinç ve buğdayı yiyenlerde Beriberi hastalığı yaygın hale gelmişti Sinir sistemi, bozuklukları şeklinde gözüken beriberi hastalığında, eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile denge kaybolur.
Soru 39
Demirin bağırsaklardan emilmesini arttıran vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
C vitamini demirin bağırsaklardan emilmesini arttırır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi besin gereksinmesindeki farklılıkların belirleyicilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yaş
B
Sosyal statü
C
Cinsiyet
D
Genetik yapı
E
Hastalık durumu
Açıklama:
İnsanın besin gereksinmesi sosyal statüsüne göre değişmez. Besin gereksinmesindeki farklılıkların belirleyicileri; yaş, cinsiyet, çalışma ve hastalık durumlarıyla genetik yapısıdır. Büyüme çağında bedenin birimi başına gereken enerji ve besin ögelerinin miktarı yetişkinliğe göre doğal olarak daha yüksektir. Yaş ilerledikçe enerji gereksinmesi azalırken, beden hücrelerinde oluşan yıpranmayı en azda tutmak için bazı besin ögelerine olan gereksinme artar. Beden yapısındaki farklılıktan dolayı erkeklerin enerji gereksinmesi kadınlardan daha yüksektir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi beslenmenin anahtar rol oynadığı hastalıklardan değildir?
Seçenekler
A
Kardiyovasküler hastalıklar
B
Osteoporoz
C
Alerjik hastalıklar
D
AIDS
E
Hipertansiyon
Açıklama:
Günümüzde kardiyovasküler hastalıklar, pek çok kanser türü, obezite, hipertansiyon, diyabet, alerjik hastalıklar, osteoporoz ve diş çürükleri gibi birçok kronik hastalığın önlenmesinde beslenmenin anahtar rol oynadığı bilinmektedir.
Soru 42
Bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkması hangi hastalığı tanımlar?
Seçenekler
A
Obezite
B
Kardiyovasküler hastalıklar
C
Osteoporoz
D
Kolesterol
E
Yüksek tansiyon
Açıklama:
Obezite: Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır ( T. C. Sağlık Bakanlığı, 2015).
Soru 43
Aşağıdaki hastalıklardan hangisi veya hangilerinde beslenmenin büyük önemi vardır?
I. Kanser türleri
II. Obezite
III. Hipertansiyon
IV. Diyabet
V. Kronik hastalıklar
I. Kanser türleri
II. Obezite
III. Hipertansiyon
IV. Diyabet
V. Kronik hastalıklar
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Beslenme, hastalıkların tedavisinde olduğu kadar, sağlığın korunmasında da esastır. Günümüzde kardiyovasküler hastalıklar, pek çok kanser türü, obezite, hipertansiyon, diyabet, alerjik hastalıklar, osteoporoz ve diş çürükleri gibi birçok kronik hastalığın önlenmesinde beslenmenin anahtar rol oynadığı bilinmektedir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi insanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gereksinim duyduğu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Babanın yaşı
B
Büyüme durumu
C
Hastalık
D
Genetik yapı
E
Cinsiyet
Açıklama:
Bütün insanlar büyüme, gelişme, üreme, dokuların yenilenmesi, enerji temini kısacası sağlıklı bir şekilde yasam sürdürebilmek için besinlere gereksinim duyarlar. Ancak gerek-sinim çeşitli durumlara göre farklılık gösterir. Bunlar:
- Yaş - Cinsiyet - Büyüme durumu - Genetik yapı - Yaşanılan çevre - Hamilelik ve emzirme - Hastalık - İlaç kullanma - Çevresel bulaşıcılarla, pislik vb. karşılaşmasıdır.
- Yaş - Cinsiyet - Büyüme durumu - Genetik yapı - Yaşanılan çevre - Hamilelik ve emzirme - Hastalık - İlaç kullanma - Çevresel bulaşıcılarla, pislik vb. karşılaşmasıdır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi beslenme amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Karın doyurma
B
Her istediğini yiyebilmek
C
Dengeli beslenmek
D
Saygınlık kazanmak
E
Mutlu olmak
Açıklama:
Beslenmede amaçlar (Köksal, 2001: 4). - Karın doyurma, açlığı giderme - Dengeli ve yeterli beslenebilmek - Zevk duymak tatmin olmak - Saygınlık kazanmak mutlu olmak törelere uymak.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri beslenme yetersizliğinde oluşabilecek hastalıklardandır?
I. Pellegra
II. Beriberi
III. Skorbite
I. Pellegra
II. Beriberi
III. Skorbite
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II, III
Açıklama:
Eskiden doğrudan beslenme yetersizliğine bağlı hastalıklara, örneğin pellegra (niasin vitamini yetersizliği sonucu oluşan hastalık), beriberi (tiamin vitamini yetersizliği sonucu oluşan hastalık) ve skorbite (C vitamini yetersizliği oluşan hastalık) çok sık rastlanırken, günümüzde besinlerin zenginleştirilmesi, ulaşımın ve taşımacılığın gelişmesine bağlı olarak taze sebze ve meyvelerin saklanmasının ve taşınmasının kolaylaşması sonucu bu hastalıklar çok büyük ölçüde önlenmiştir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi toplum içerisinde sıklıkla erişkinlerde görülen beslenme sorunlarından biridir?
Seçenekler
A
Grip
B
Kızamık
C
Anemi
D
Suçiçeği
E
Kabakulak
Açıklama:
Toplumun erişkin katmanındaki beslenme sorunlarının basında şişmanlık, zayıflık, vitamin eksikliği, anemi ve basit guatr gelmektedir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Ülkemizde görülen belli başlı beslenme sorunları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Boğmaca
B
- Hastalık
C
Difteri
D
Raşitizm
E
Göbek fıtığı
Açıklama:
Ülkemizde görülen beslenme sorunları su şekilde sıralanabilir :
- Protein enerji yetersizliğine bağlı büyüme ve gelişme geriliği, malnütrisyon
- Gece körlüğü - Raşitizm
- Demir eksikliği anemisi kansızlık Şişmanlık ve zayıflık
- Vitamin eksikliği
- Diş çürükleridir.
- Protein enerji yetersizliğine bağlı büyüme ve gelişme geriliği, malnütrisyon
- Gece körlüğü - Raşitizm
- Demir eksikliği anemisi kansızlık Şişmanlık ve zayıflık
- Vitamin eksikliği
- Diş çürükleridir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi beslenme yetersizliğine bağlı sorunları yaşamamak için yapılabilecek basit uygulamalardan biridir?
Seçenekler
A
Aşırı yağlı yeme
B
Çok et yeme
C
Sebze ve meyveyi çok yeme
D
Süt ürünlerini yememek
E
Pişirilen yemekler tekrar tekrar ısıtılmamalıdır
Açıklama:
Beslenme yetersizliğine bağlı sorunları yaşamamak için yapılacak basit uygulamalar vardır. Bunlar;
- Besinleri alırken kaliteli olanları tercih etmeli, ancak kalitenin fiyatla oranlı olduğunu düşünmemeliyiz.
- Ambalajlı besinler alınırken üzerindeki etiket bilgileri okunmalı, özellikle üretim tarihi ile son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.
- Gıdalar satın alındıktan sonra hemen tüketilmeye uygun şekilde saklanmalıdır.
- Besinlerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında beslenme ilkelerine uygun işlemeler tercih edilmelidir. - Pişirilen yemekler tekrar tekrar ısıtılmamalıdır.
- Hazırlama ve pişirme işlemini yapan kişiler temizlik kurallarına uymalıdır.
-Besinler önerilen miktarlarda alınmalıdır.
- Doktor veya diyetisyenle görüşmeden zayıflama diyetleri yapılmamalıdır.
- Besin saklama yöntemleri uygulanırken besin kaybını azaltarak önlemler alınmalıdır.
- Besinleri alırken kaliteli olanları tercih etmeli, ancak kalitenin fiyatla oranlı olduğunu düşünmemeliyiz.
- Ambalajlı besinler alınırken üzerindeki etiket bilgileri okunmalı, özellikle üretim tarihi ile son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.
- Gıdalar satın alındıktan sonra hemen tüketilmeye uygun şekilde saklanmalıdır.
- Besinlerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında beslenme ilkelerine uygun işlemeler tercih edilmelidir. - Pişirilen yemekler tekrar tekrar ısıtılmamalıdır.
- Hazırlama ve pişirme işlemini yapan kişiler temizlik kurallarına uymalıdır.
-Besinler önerilen miktarlarda alınmalıdır.
- Doktor veya diyetisyenle görüşmeden zayıflama diyetleri yapılmamalıdır.
- Besin saklama yöntemleri uygulanırken besin kaybını azaltarak önlemler alınmalıdır.
Soru 50
Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etiyolojik faktörler
B
Fizyolojik faktörler
C
Çevresel faktörler
D
Gelişimsel faktörler
E
Psikolojik faktörler
Açıklama:
Etiyolojik faktörler: Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörleri.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile dengenin kaybolduğu hastalıktır?
Seçenekler
A
Kabakulak
B
Beriberi
C
Anemi
D
Difteri
E
Kızamık
Açıklama:
Beriberi Hastalığı: Sinir sistemi, bozuklukları seklinde gözüken beriberi hastalığında, eklemlerde şişmeler ve ağrılar yüzünden refleks hareketinin durması ile denge kaybolur.
Soru 52
Beden yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının normal düzeyin üstüne çıkmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şeker hastalığı
B
Kalp hastalığı
C
Obezite
D
Diyabet
E
Raşitizm
Açıklama:
Obezite: Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır.
Soru 53
Hangisi beslenmenin tanımında yer alan temel amaçlarından birisidir?
Seçenekler
A
Ekonomiklik
B
Farkındalık
C
Bolluk
D
Yerlilik
E
Etkililik
Açıklama:
Beslenme; büyüme, gelişme, sağlıklı ve verimli olarak uzun süre yasamak için gerekli olan enerji ve besin ögelerinden her birini yeterli miktarda sağlayacak olan besinleri besin değerini yitirmeden, sağlığı bozucu hale getirmeden en ekonomik şekilde almak ve kullanmaktır.
Soru 54
Hangisi bir bireyin beslenme gereksinimindeki değişkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Çevre
B
Genetik yapı
C
Hastalık
D
Hamilelik
E
Fiyat
Açıklama:
Bütün insanlar büyüme, gelişme, üreme, dokuların yenilenmesi, enerji temini kısacası sağlıklı bir şekilde yasam sürdürebilmek için besinlere gereksinim duyarlar. Ancak gerek-sinim çeşitli durumlara göre farklılık gösterir. Bunlar, yaş, cinsiyet, büyüme durumu, genetik yapı, yaşanılan çevre, hamilelik ve emzirme, hastalık, ilaç kullanma, çevresel bulaşıcılarla hastalık, pislik vb. karşılaşmasıdır.
Soru 55
Hangisi beslenme sorunlarına yol açan önemli bir etkendir?
Seçenekler
A
Genetik hastalıklar
B
Yetersiz beslenme
C
Cinsiyet
D
Coğrafi bölge
E
Eğitim seviyesi
Açıklama:
Yetersiz ve dengesiz beslenme, bir diğer ifade sekliyle kötü beslenme, bireylerde beslenme sorunlarına yol açar. Beslenme sorunlarından en çok etkilenen gruplar, gebe ve emzikliler ile çocuklardır. Günümüzde sağlık anlayışı insanın fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde olmasını, büyük ölçüde koruyucu sağlık önlemlerinin alınmasına bağlıdır.
Soru 56
Hangisi beslenmede iyot yetersizliğinin neden olduğu hastalıklardan biridir
Seçenekler
A
Raşitizm
B
Gece körlüğü
C
Kretenizm
D
Şişmanlık
E
Diş çürükleri
Açıklama:
Ülkemiz coğrafik özellikleri nedeniyle iyot yetersizliğinden etkilenen bölgeler içinde yer almaktadır. İyotlu tuzun kullanımıyla bu sorun önlenebilmektedir. Sosyo-ekonomik ve eğitim düzeyi düşük gruplar, ucuz olduğu için iyotlanmamış sanayi tuzu kullanmaktadırlar. Bu durumda iyot yetersizliğine bağlı kretenizm riski bu gruplarda daha çok önem taşımaktadır.
Soru 57
Hangisi ülkemizde görülen yaygın beslenme hatalarından biridir?
Seçenekler
A
Yeterli miktarda süt ürünü tüketme
B
Sebze ve meyve yeme
C
Öğünlü yeme
D
Çok et yeme
E
Kaliteli ürünler alma
Açıklama:
En fazla görülen beslenme hataları yetersiz beslenme, çok yemek yeme, süt ürününü yetersiz miktarda tüketme, et ürününü yetersiz miktarda tüketme, çok et yeme, sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme, aşırı yağlı yeme, yemek öğünlerinin düzensizliği.
Soru 58
Hangisi beslenme konusunda yapılan hataların giderilmesi için tüketicinin, mutlaka uyması gereken kurallardan biridir?
Seçenekler
A
Doyuncaya kadar mutlaka yenmeli
B
Daha az tuzlu yenmeli
C
Şekerden esirgenmemeli
D
Bol yağlı yemekler yenmeli
E
Sofradan alkollü içki eksik edilmemeli
Açıklama:
Beslenme konusunda yapılan hataların giderilmesi için tüketicinin, mutlaka uyması gereken bazı genel kurallar vardır. Bunlar; az yenmeli aşırı yağlı yemekten kaçılmalı şeker miktarı düşürülmeli daha az tuzlu yenilmeli, alkollü içki fazla içilmemeli, kalsiyumlu, selülozlu ve B vitaminli yiyeceklerden fazla tüketilmeli, öğünlerde yenilenler iyi planlanmalıdır.
Soru 59
Hangisi beslenme alışkanlıklarını belirleyen etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Ailelerin sosyo-ekonomik durumu
B
Mesai saatleri
C
Mesleki yoğunluk
D
Kentli yaşam
E
Kırsal yaşam
Açıklama:
Beslenme alışkanlıkları, ailelerin sosyo-ekonomik durumlarına göre farklılaşmaktadır. Bireylerin ekonomik durumları tüketim düzeylerini ve alışkanlıklarını etkilemektedir. Bu farklılaşma beslenme alışkanlıklarında da görülmekte, hangi besinin ne kadar tüketildiği bireylerin sosyal sınıflarına göre farklılaşmaktadır.
Soru 60
Hangisi beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesiyle önlenebilen hastalıklar kategorisinde kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
İştahsızlık
B
Alerji
C
Diyabet
D
Bel ağrısı
E
Sinüzit
Açıklama:
Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, kronik hastalık riskinin azaltılmasında temel parametre olarak göze çarpmaktadır. Diyetteki değişiklikler, sadece kişinin sahip olduğu sağlığı için değil aynı zamanda yaşamının daha sonraki dönemlerinde kanser, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet gibi hastalıkların oluşma riski açısından da önemlidir.
Soru 61
Hangisi kentleşmenin beslenme üzerindeki olumlu etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Çeşitli yemek alternatifleri sunulması
B
Yemeklerdeki sosyolojik çeşitlilik
C
Paket servis sisteminin gelişmesi
D
Tabldot kültürünün yaygınlaşması
E
Bilinçli ebeveynlerin ortaya çıkması
Açıklama:
Kentleşme ile birlikte ebeveynlerin beslenme konusunda daha bilinçli olmaya başlaması, çocuğunun yemek yeme alışkanlıklarını denetlemesine ve hangi besinleri tüketip hangilerini tüketmemesi gerektiği konusunda bilinç düzeyinin artmasına neden olmuştur. Ebeveynler, çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıklarının edinmesinde farklı stratejiler uygulayabilirler. Çocuğun arzu edilen besinleri tüketmesi durumunda çeşitli ödüller verilebilirken diğer yandan çocuğun istediği ödülleri vermek seklinde de olabilir.
Soru 62
Bir yemek ne kadar besleyici olursa olsun bireyin zevklerine uygun olması için aşağıdakilerden hangisi daha önemlidir?
Seçenekler
A
Karın doyurma
B
Zevk duymak
C
Saygınlık kazanmak
D
Damak tadına uygun olmak
E
Yeterli beslenebilmek
Açıklama:
Bir yemek ne kadar besleyici olursa olsun, bireyin yemek alışkanlığına ve damak tadına uygun olmalıdır. Gıdaların beğenilen görünümde olmaları, koku ve tatları ile kıvamlarının kişinin zevklerine uygun olması halinde beslenme işlevi aynı zamanda tatmin edici ve umutlandırıcı bir nitelik kazanmaktadır.
Soru 63
Pellegra hastalığı hangi beslenme yetersizliğine bağlı hastalıktır?
Seçenekler
A
C vitamini
B
Tiamin vitamini
C
Niasin vitamini
D
B vitamini
E
A vitamini
Açıklama:
Pellegra hastalığı niasin vitamini yetersizliği sonucu oluşur.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi kadın çalışanlarda sıklıkla rastlanan beslenme sorunudur?
Seçenekler
A
Anemi
B
Guatr
C
Zayıflık
D
Şişmanlık
E
Vitamin eksikliği
Açıklama:
Özellikle kadın çalışanlarda sıklıkla rastlanan anemi rahatsızlığı görülür.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi malnütrisyon teriminin bir diğer adıdır?
Seçenekler
A
Demir eksikliği
B
Gelişme geriliği
C
Gece körlüğü
D
Vitamin eksikliği
E
Diş çürüklüğü
Açıklama:
Malnütrisyon teriminin diğer adı gelişme geriliğidir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi en fazla görülen beslenme hatalarından biridir?
Seçenekler
A
Aşırı süt tüketme
B
Aşırı sebze tüketme
C
Aşırı meyve tüketme
D
Az yağlı yeme
E
Aşırı et yeme
Açıklama:
En fazla görülen beslenme hataları:
- yetersiz beslenme
- çok yemek yeme
- Süt ürünün yetersiz miktarda tüketme
- Et ürününü yetersiz miktarda tüketme
- Çok et yeme
- Sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme
- Aşırı yağlı yeme
- yemek öğünlerinin düzensizliği.
- yetersiz beslenme
- çok yemek yeme
- Süt ürünün yetersiz miktarda tüketme
- Et ürününü yetersiz miktarda tüketme
- Çok et yeme
- Sebze ve meyveyi yetersiz miktarda tüketme
- Aşırı yağlı yeme
- yemek öğünlerinin düzensizliği.
Soru 67
Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epidemiyolojik faktörler
B
Etiyolojik faktörler
C
Farmakolojik faktörler
D
Biyolojik faktörler
E
Ekolojik faktörler
Açıklama:
Etiyolojik faktörler: Hastalık oluşumuna katkıda bulunan risk faktörleri.
Soru 68
Slow Food hareketinin ilk çıkış ülkesi neresidir?
Seçenekler
A
İtalya
B
İspanya
C
Almanya
D
Fransa
E
Belçika
Açıklama:
Yavaşlamayı beslenmeden başlatan hareket Slow Food olmuştur. Yavaş hareketinin ilk çıkış noktası olan yavaş yemek slow food kavramı, 1986 yılında Roma’nın simgesel meydanlarından birisi olan İspanyol Merdivenleri’nde (Piazza di Spagna) Mc Donalds restoranının açılışına bir tepki olarak Carlo Petrini önderliğinde duyarlı bir grup protestocu tarafından başlatılmıştır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi demir emilimini azaltır?
Seçenekler
A
İyot
B
Balık
C
Kafein
D
C vitamini
E
Et
Açıklama:
Demir emilimini azaltan kafeinli besinlerden uzak durmak gerekmektedir.
Soru 70
Demir eksikliği anemisi en çok hangi grup insanlarda görülür?
Seçenekler
A
Gebeler
B
Çocuklar
C
Yaşlılar
D
Kadınlar
E
Erkekler
Açıklama:
Demir Eksikliği Anemisi: Tüm dünyada görülen en sık anemi nedenidir ve kadınlarda erkeklerden daha fazla görülmektedir.
Soru 71
Dukan diyeti hangi tip beslenme ağırlıklıdır?
Seçenekler
A
Vitamin
B
Mineral
C
Karbonhidrat
D
Alkali
E
Protein
Açıklama:
Protein ağırlıklı beslenmeyi, yulaf kepeği tüketilmesini sağlayan Dukan diyeti de popüler diyetler arasındadır.
Ünite 2
Soru 1
Beslenme tüm evrelerde __________ ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
insan-besin
B
yaş-cinsiyet
C
büyüme- gelişme
D
tür- miktar
E
birey- grup
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Beslenmenin Önemi” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Beslenme tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır.
Beslenme tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır.
Soru 2
Beslenme kaçıncı yüzyılın başından itibaren bilimsel araştırmalarla, bir bilim olarak gelişmiştir?
Seçenekler
A
VI. y.y.
B
VIII. y.y.
C
XX. y.y.
D
XV. y.y.
E
XVI.y.y
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Beslenmenin Önemi” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Beslenme XX. yüzyılın başından itibaren bilimsel araştırmalarla, bir bilim olarak gelişmiştir.
Beslenme XX. yüzyılın başından itibaren bilimsel araştırmalarla, bir bilim olarak gelişmiştir.
Soru 3
Öncelikle büyüme çağındaki çocukların, gebe, emzikli kadınların ve ağır işlerde çalışan işçilerin önemli sorunları arasında yer alan beslenme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeterli ve Dengeli beslenme
B
Yetersiz ve dengesiz beslenme
C
Dengeli beslenme
D
Dengesiz beslenme
E
Sağlıklı beslenme
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “YETERSİZ VE DENGESİZ BESLENME” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Yetersiz ve dengesiz beslenme öncelikle büyüme çağındaki çocukların, gebe, emzikli kadınların ve ağır işlerde çalışan işçilerin önemli sorunları arasında yer almaktadır. Özellikle bu kişilerin gün içinde vücut direncinin düşmesi birtakım hastalıklara yakalanma olasılıkların arttırmaktadır.
Yetersiz ve dengesiz beslenme öncelikle büyüme çağındaki çocukların, gebe, emzikli kadınların ve ağır işlerde çalışan işçilerin önemli sorunları arasında yer almaktadır. Özellikle bu kişilerin gün içinde vücut direncinin düşmesi birtakım hastalıklara yakalanma olasılıkların arttırmaktadır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler,
B
Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği,
C
Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği,
D
Aile üye sayısının azlığı,
E
Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “YETERSİZ VE DENGESİZ BESLENME” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerini birkaç grup altında toplamak mümkündür:
Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerini birkaç grup altında toplamak mümkündür:
- Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler, • Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği, • Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği, • Aile kalabalığı, • Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması sayılabilir.
Soru 5
Besin ögelerinin vücudumuzun yapısı, fizyolojik ve metabolik durumu ile, aktivitelerin gerektirdiği, yani harcananı karşılayacak miktarda sağlandığı zaman _________bir şekilde beslenildiği söylenebilir.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
sağlıklı ve dengeli
B
sağlıksız ve dengesiz
C
yeterli ve düzenli
D
yetersiz ve düzensiz
E
az ve yeterli
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “YETERLİ VE DENGELİ BESLENME”konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Besin ögelerinin vücudumuzun yapısı, fizyolojik ve metabolik durumu ile, aktivitelerin gerektirdiği, yani harcananı karşılayacak miktarda sağlandığı zaman “sağlıklı ve dengeli” bir şekilde beslenildiği söylenebilir.
Besin ögelerinin vücudumuzun yapısı, fizyolojik ve metabolik durumu ile, aktivitelerin gerektirdiği, yani harcananı karşılayacak miktarda sağlandığı zaman “sağlıklı ve dengeli” bir şekilde beslenildiği söylenebilir.
Soru 6
Enerjinin yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
sağlıklı beslenme
B
dengeli beslenme
C
dengesiz beslenme
D
yeterli beslenme
E
az beslenme
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “YETERLİ VE DENGELİ BESLENME” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
“Dengeli beslenme” ise, enerjinin yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir.
“Dengeli beslenme” ise, enerjinin yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir.
Soru 7
İnsanın yaşamı için kaç besin ögesine gereksinimi vardır?
Seçenekler
A
25’e yakın
B
35’e yakın
C
40’a yakın
D
50’ye yakın
E
60’a yakın
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “SAĞLIKLI BESLENMENİN KURALLARI” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
İnsanın yaşamı için 50’ye yakın besin ögesine gereksinimi vardır.
İnsanın yaşamı için 50’ye yakın besin ögesine gereksinimi vardır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Enerji verici besinler grubunda yer almaz?
Seçenekler
A
karbonhidratlar
B
yağlar
C
vitaminler
D
şekerler
E
proteinler
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “BESLENME İLE İLGİLİ KAVRAMLAR”konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Besinler; vücuttaki görev ve kullanım alanlarına, biyolojik (fizyolojik) işlevlerine göre ayrılmaktadırlar. Aşağıda bunlar açıklanmaya çalışılmaktadır.
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
Besinler; vücuttaki görev ve kullanım alanlarına, biyolojik (fizyolojik) işlevlerine göre ayrılmaktadırlar. Aşağıda bunlar açıklanmaya çalışılmaktadır.
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
Soru 9
Yetişkinlerin vücut yapılarının % __________proteindir?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
6-8
B
10-12
C
16-18
D
18-20
E
22-24
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Proteinler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Yetişkinlerin vücut yapılarının % 16-18 kadarı proteindir.
Yetişkinlerin vücut yapılarının % 16-18 kadarı proteindir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangileri suda eriyen vitaminlerdir?
Seçenekler
A
A, D, vitaminleri
B
D, E, vitaminleri
C
B, E, vitaminleri
D
C, B, vitaminleri
E
E, K vitaminleri
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Vitaminler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
Soru 11
I. Anemi
II. Mental gelişimin azalması
III. Vücud dokularının onarılamaması
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangileri yetersiz beslenmenin kişide doğuracağı hastalıklardan biridir?
II. Mental gelişimin azalması
III. Vücud dokularının onarılamaması
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangileri yetersiz beslenmenin kişide doğuracağı hastalıklardan biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yetersiz Beslenme de; besin ögelerinin vücudun gereksinmesi düzeyinden az alınması söz konusudur. Bazı besin ögelerinin yetersizliği ve bu yetersizliğe bağlı bazı hastalıkların ortaya çıkmasında artış (demir eksikliğine bağlı anemi vb), yeni doku yapımında azalma hatta durmaya bağlı büyüme ve gelişmenin durması ve/veya gerilemesi, mental gelişimin azalması hatta durması, vücut dokuları onarılamaması, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması söz konusudur. Doğru seçenek E şıkkıdır.
Soru 12
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yeterli ve dengeli beslenmenin bireye sağladığı katkılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sağlıklı büyümek
B
Mental olarak gelişmek
C
Açlık duygusunu bastırmak
D
Üretken olarak yaşamak
E
Hayat kalitesini artırmak
Açıklama:
Yeterli ve Dengeli beslenme, büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak yaşamı sürdürerek, hayat kalitesini arttırmak amacıyla, gereksinim olan kadar enerji ve besin ögelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılması durumudur. Doğru seçenek C şıkkıdır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi dengesiz beslenme sonucu ortaya çıkan hastalıklardandı?
Seçenekler
A
Sinüzit
B
Şeker hastalığı
C
Bağırsak iltihabı
D
Migren
E
Bronşit
Açıklama:
Dengesiz Beslenme durumunda ise bazı besin ögeleri gereğinden fazla alınır. Gerek- sinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite). Metabolik ve kronik birçok hastalığın (şişmanlık, kalp-damar hastalıkları, bazı kanser türleri, şeker hastalığı vb) ortaya çıkmasına zemin hazırlanır ve bu hastalıkların ortaya çıkması hızlanır. Doğru seçenek B şıkkıdır.
Soru 14
I. Çocuklar
II. Gebeler
III. Askerler
IV. İşçiler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri yetersiz ve dengesiz beslenmeden en çok etkilenenler arasında yer almaktadır?
II. Gebeler
III. Askerler
IV. İşçiler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri yetersiz ve dengesiz beslenmeden en çok etkilenenler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Yetersiz ve dengesiz beslenme öncelikle büyüme çağındaki çocukların, gebe, emzikli kadınların ve ağır işlerde çalışan işçilerin önemli sorunları arasında yer almaktadır. Özellikle bu kişilerin gün içinde vücut direncinin düşmesi bir takım hastalıklara yakalanma olasılıkların arttırmaktadır. Doğru seçenek C şıkkıdır.
Soru 15
Aşağıdaki durumlardan hangisi yetersiz ve dengesiz beslenen kişilerde görüldüğü söylenemez?
Seçenekler
A
Çaresizlik
B
İsteksizlik
C
Yorgunluk
D
İştahsızlık
E
Bitkinlik
Açıklama:
Çaresizlik kişide yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu ortaya çıkan bir durum değildir. Doğru seçenek A şıkkıdır.
Soru 16
I. Aile kalabalığı
II. Üretim yetersizliği
III. Ağır iklim koşulları
IV. Eğitim yetersizliği
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenleri arasında yer aldığı söylenebilir?
II. Üretim yetersizliği
III. Ağır iklim koşulları
IV. Eğitim yetersizliği
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenleri arasında yer aldığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnızca II
B
Yalnızca IV
C
I ve II
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerini birkaç grup altında toplamak mümkündür (Baysal, 2002, s. 12).
Doğru seçenek E şıkkıdır.
Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler,
Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği,
Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği,
Aile kalabalığı,
Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması sayılabilir
Doğru seçenek E şıkkıdır.
Soru 17
İnsanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan ögeleri, yiyecekler ile vücuduna alıp, kullanabilmesine '.....................' denir. Yandaki boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sindirme
B
Tüketme
C
Açlık giderme
D
Beslenme
E
Karın doyurma
Açıklama:
Beslenme, insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan ögeleri, yiyecekler ile vücuduna alıp, kullanabilmesidir. Beslenme karın doyurmak ya da açlık duygusun bastırmak da değildir. Doğru seçenek D şıkkıdır.
Soru 18
Beslenme bilim dalı olarak hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
17. yüzyılda
B
18. yüzyılda
C
19. yüzyılda
D
20. yüzyılda
E
21. yüzyılda
Açıklama:
Beslenme XX. yüzyılın başından itibaren bilimsel araştırmalarla, bir bilim olarak gelişmiştir.
Soru 19
I. Lipid
II. Protein
III. Vitamin
IV. Su
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangileri yeterli ve dengeli beslenme için gerekli besin ögelerindendir?
II. Protein
III. Vitamin
IV. Su
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangileri yeterli ve dengeli beslenme için gerekli besin ögelerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II, III ve IV
D
I, II ve IV
E
I, II, III e IV
Açıklama:
Yeterli ve dengeli beslenme, vücudun gereksinimi olan lipid, protein, karbonhidrat, vitamin ve mineralleri sağlayacak besin maddelerinin vücuda alınmasıyla gerçekleşir. Doğru seçenek E şıkkıdır.
Soru 20
Yetişkin insan vücudunun '....................' minerallerden oluşmaktadır. Yandaki boşluğa gelmesi gereken ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%4'ü
B
%5'i
C
%6'sı
D
%7'si
E
%8'i
Açıklama:
Yetişkin insan vücudunun %6’sı minerallerden oluşmaktadır. İskelet ve dişlerin yapı taşlarıdır. Doğru seçenek C şıkkıdır.
Soru 21
Aşağıdakilerin hangisinin yetersiz beslenme durumunda ortaya çıkması söz konusudur?
Seçenekler
A
mental gelişimin durması
B
şişmanlık
C
kalp-damar hastalıkları
D
bazı kanser türleri
E
şeker hastalığı
Açıklama:
BESLENMENİN ÖNEMİ
Yetersiz Beslenme de; besin ögelerinin vücudun gereksinmesi düzeyinden az alınması söz konusudur. Bazı besin ögelerinin yetersizliği ve bu yetersizliğe bağlı bazı hastalıkların ortaya çıkmasında artış (demir eksikliğine bağlı anemi vb), yeni doku yapımında azalma hatta durmaya bağlı büyüme ve gelişmenin durması ve/veya gerilemesi, mental gelişimin azalması hatta durması, vücut dokuları onarılamaması, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması söz konusudur.
Yetersiz Beslenme de; besin ögelerinin vücudun gereksinmesi düzeyinden az alınması söz konusudur. Bazı besin ögelerinin yetersizliği ve bu yetersizliğe bağlı bazı hastalıkların ortaya çıkmasında artış (demir eksikliğine bağlı anemi vb), yeni doku yapımında azalma hatta durmaya bağlı büyüme ve gelişmenin durması ve/veya gerilemesi, mental gelişimin azalması hatta durması, vücut dokuları onarılamaması, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması söz konusudur.
Soru 22
Aşağıdakilerin hangisi sağlıklı beslenme önerilerin birisidir?
Seçenekler
A
Günde en az 2 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir
B
Yoğurdun suyu, B2 vitamini içerdiğinden dökülmemelidir.
C
Sıvı tüketimi arttırılmalı, günlük su alımı en az 5 litreye çıkarılmalıdır.
D
Haftada en az bir kez balık yenmelidir
E
Günlük ana öğün sayısı 2, ara öğün sayısı ise en az 4 olmalıdır.
Açıklama:
SAĞLIKLI BESLENME ÖNERİLERİ
Yoğurdun suyu, B2 vitamini içerdiğinden dökülmemelidir. Sıvı tüketimi arttırılmalı, günlük su alımı en az 2-2.5 litreye çıkarılmalıdır. Haftada en az iki-üç kez balık yenmelidir. Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir
Yoğurdun suyu, B2 vitamini içerdiğinden dökülmemelidir. Sıvı tüketimi arttırılmalı, günlük su alımı en az 2-2.5 litreye çıkarılmalıdır. Haftada en az iki-üç kez balık yenmelidir. Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir
Soru 23
Aşağıdakilerin hangisi vücudun hem metabolik olaylarını düzenler hem büyütücü ve onarıcılar işlevlerini yerine getirirler?
Seçenekler
A
Lipitler
B
Karbonhidratlar
C
Proteinler
D
Elektrolitler
E
Vitaminler
Açıklama:
BESLENME İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
Besinler; vücuttaki görev ve kullanım alanlarına, biyolojik (fizyolojik) işlevlerine göre
ayrılmaktadırlar. Aşağıda bunlar açıklanmaya çalışılmaktadır;
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
• Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
• Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
Besinler; vücuttaki görev ve kullanım alanlarına, biyolojik (fizyolojik) işlevlerine göre
ayrılmaktadırlar. Aşağıda bunlar açıklanmaya çalışılmaktadır;
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
• Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
• Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
Soru 24
Aşağıdakilerin hangisi polisakkaritler grubundandır?
Seçenekler
A
Galaktoz
B
Sakkaroz
C
Nişasta
D
Maltoz
E
Laktoz
Açıklama:
Karbonhidratlar
Polisakkaritler; bileşimlerinde birçok monosakkarit bulunur. Nişasta ve nişasta olmayan şeklinde 2 grup altında toplanmaktadır.
Polisakkaritler; bileşimlerinde birçok monosakkarit bulunur. Nişasta ve nişasta olmayan şeklinde 2 grup altında toplanmaktadır.
- Nişasta: bitkilerin en önemli depo besin maddesi olarak kök ve tohumlarıda bulunur.
- Nişasta olmayan polisakkaritler: (Kompleks karbonhidratlar) Glikojen, Selüloz gibi.
Soru 25
Aşağıdakilerin hangisi doymuş yağ asitlerince diğerlerinden zengindir?
Seçenekler
A
Hindistan cevizi yağı
B
Zeytin yağı
C
Mısır yağı
D
Ayçiçeği yağı
E
Balık yağı
Açıklama:
Doymuş yağlar: Elzem olmayan, vücut tarafından üretilen yağlardır. Hayvansal kökenli yağlardan tereyağ, kuyruk ve içyağ ile margarinler bu sınıfa girerler. Tavukta ve derisinde ve deri altındaki yağlar, süt ve süt türevlerinden elde edilen krema ve kaymak doymuş yağlardır. Bitkisel kaynaklı doymuş yağ ise Hindistan cevizi yağıdır.
Soru 26
Aşağıdakilerin hangisi A vitamin açısından zengin besindir?
Seçenekler
A
Fındık yağı
B
Karaciğer
C
Lahana
D
Havuç
E
Portakal
Açıklama:
Yağda Eriyen Vitaminler
A vitamini en çok havuç, ıspanak, bezelye ve benzeri sebzeler ve taze meyvelerde bulunmaktadır
A vitamini en çok havuç, ıspanak, bezelye ve benzeri sebzeler ve taze meyvelerde bulunmaktadır
Soru 27
Aşağıdakilerin hangisinin eksikliği sindirim bozukluklarına, öldürücü kansızlık tablosuna ve bazı omurilik sinirlerinin yıkımına yol açar?
Seçenekler
A
Vitamin B12
B
Vitamin C
C
Vitamin A
D
Folik asit
E
Biotin
Açıklama:
Suda Eriyen Vitaminler
B12 vitamin eksikliği sindirim bozukluklarına, öldürücü kansızlık tablosuna ve bazı omurilik sinirlerinin yıkımına yol açar
B12 vitamin eksikliği sindirim bozukluklarına, öldürücü kansızlık tablosuna ve bazı omurilik sinirlerinin yıkımına yol açar
Soru 28
Aşağıdakilerin hangisi aminoasitlerin metabolizması ve kan hücrelerinin yapımı için gereklidir?
Seçenekler
A
Vitamin C
B
Vitamin B5
C
Piridoksin
D
Folik asit
E
Biotin
Açıklama:
Suda Eriyen Vitaminler
Folik asit (Folat): Aminoasitlerin metabolizması ve kan hücrelerinin yapımı için gereklidir. Folik asit eksikliğinde deride yaralar ve anemi görülür. Karaciğer, koyu yeşil yapraklı sebzeler, karnabahar, böbrek, etler, yumurta, süt ve türevleri, tahıl ve kuru baklagiller folik asit açısından zengin yiyeceklerdir.
Folik asit (Folat): Aminoasitlerin metabolizması ve kan hücrelerinin yapımı için gereklidir. Folik asit eksikliğinde deride yaralar ve anemi görülür. Karaciğer, koyu yeşil yapraklı sebzeler, karnabahar, böbrek, etler, yumurta, süt ve türevleri, tahıl ve kuru baklagiller folik asit açısından zengin yiyeceklerdir.
Soru 29
Aşağıdakilerin hangisinin kanın pıhtılaşmasını ve kemiklerin gelişmesini sağladığı için bazı kanserleri önleyici etkisi var?
Seçenekler
A
Vitamin A
B
Vitamin D
C
Vitamin K
D
Vitamin C
E
Vitamin B12
Açıklama:
Yağda Eriyen Vitaminler
K Vitamini: Kanın pıhtılaşmasını ve kemiklerin gelişmesini sağladığı için bazı kanserleri önleyici etkisi olan vitamindir.
K Vitamini: Kanın pıhtılaşmasını ve kemiklerin gelişmesini sağladığı için bazı kanserleri önleyici etkisi olan vitamindir.
Soru 30
Aşağıdakilerin hangisi raşitizmi tedavi eden faktör olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
Vitamin E
B
Vitamin K
C
Vitamin B1
D
Vitamin B2
E
Vitamin D
Açıklama:
Yağda Eriyen Vitaminler
D vitamini “Raşitizmi tedavi eden faktör” olarak da bilinmektedir.
D vitamini “Raşitizmi tedavi eden faktör” olarak da bilinmektedir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi sağlıklı beslenme önerileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Öğün atlanmamalı, günlük ana öğün sayısı 3, ara öğün sayısı ise en az 2 olmalıdır.
B
İdeal vücut ağırlığı korunmalıdır.
C
Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir.
D
Haftada en az iki-üç kez balık yenmelidir.
E
Posa alımını arttırmak için haftada en az üç, dört öğün et tüketilmelidir
Açıklama:
"Posa alımını arttırmak için haftada en az üç, dört öğün baklagil tüketilmelidir" sağlıklı beslenme önerileri arasında yer almaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi sağlıklı beslenme önerileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Alkol ve kafein tüketilmemelidir.
B
Tam tahıl ürünleri tercih edilmelidir.
C
Tahıl grubu yiyecekler protein kalitesini artırmak icin özellikle kurubaklagiller ile birlikte tüketilmelidir.
D
Tuz tüketimi azaltılmalı, tüketilen tuz “iyotlu tuz” olmalıdır.
E
Sıvı tüketimi arttırılmalı, günlük su alımı en az 2-2.5 litreye çıkarılmalıdır.
Açıklama:
Sağlıklı beslenme önerileri arasında "Alkol ve kafein sınırlandırılmalıdır" yer almaktadır.
Soru 33
Aşağıdaki besin gruplarından hangileri hem enerji verici hem büyütücü-onarıcı gruba girer?
Seçenekler
A
Karbonhidratlar-yağlar
B
Yağlar-proteinler
C
Vitaminler-su
D
Karbonhidratlar-proteinler
E
Vitaminler-proteinler
Açıklama:
Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur. Buna göre;
Yağlar ve proteinler hem enerji verici hem büyütücü-onarıcı gruba girer.
Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur. Buna göre;
Yağlar ve proteinler hem enerji verici hem büyütücü-onarıcı gruba girer.
Soru 34
Aşağıda verilen besin maddelerinden hangisinin neredeyse tamamı vücut proteinine dönüştürülür?
Seçenekler
A
Et
B
Süt
C
Yumurta
D
Baklagiller
E
Deniz ürünleri
Açıklama:
Yumurtanın neredeyse tamamı vücut proteinine dönüştürülür.
Soru 35
Aşağıdaki besin maddelerinden hangisinde A vitamini az miktardadır?
Seçenekler
A
Havuç
B
Bezelye
C
Tereyağı
D
Et
E
Yumurta sarısı
Açıklama:
Besin maddelerinden ette A vitamini az miktardadır.
Soru 36
Aşağıdaki vitaminlerden hangisi, şeker metabolizmasında görev yapmaktadır ve eksikliğinde bağışıklık sisteminde zayıflama görülmektedir?
Seçenekler
A
Tiamin (B1)
B
Riboflavin (B2)
C
Pantotenik asit (B5)
D
Pridoksin (B6)
E
Folik asit (Folat)
Açıklama:
Pridoksin (B6) şeker metabolizmasında görev yapmaktadır ve eksikliğinde bağışıklık sisteminde zayıflama görülmektedir.
Soru 37
Aşağıdaki besin maddelerinden hangisi D vitamininin en iyi kaynağıdır?
Seçenekler
A
Et
B
Süt
C
Balık yağı
D
Yumurta
E
Baklagil
Açıklama:
D vitamininin en iyi kaynağı balık yağıdır.
Soru 38
I. Proteinler
II. Vitaminler
III. Karbonhidratlar
IV. Yağlar
V. Su
Yukarıda verilen besin gruplarından hangisi ve/veya hangileri, vücudun metabolik olaylarını düzenleme işlevine sahiptir?
II. Vitaminler
III. Karbonhidratlar
IV. Yağlar
V. Su
Yukarıda verilen besin gruplarından hangisi ve/veya hangileri, vücudun metabolik olaylarını düzenleme işlevine sahiptir?
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve V
C
I, III ve IV
D
I, II ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Vitaminler ve su vücudun metabolik olaylarını düzenleme işlevine sahiptir.
Soru 39
Aşağıdaki vitaminlerden hangisi, kanın pıhtılaşmasını ve kemiklerin gelişmesini sağladığı için bazı kanserleri önleyici etkisi olan vitamindir?
Seçenekler
A
K vitamini
B
D vitamini
C
A vitamini
D
E vitamini
E
B vitamini
Açıklama:
K vitamini, kanın pıhtılaşmasını ve kemiklerin gelişmesini sağladığı için bazı kanserleri önleyici etkisi olan vitamindir.
Soru 40
Aşağıdaki vitaminlerden hangisi, E vitamini ve folik asidin stabil hale gelmesini sağlar?
Seçenekler
A
K vitamini
B
D vitamini
C
A vitamini
D
B vitamini
E
C vitamini
Açıklama:
C vitamini, E vitamini ve folik asidin stabil hale gelmesini sağlar.
Soru 41
"Beslenme açısından sağlığı belirleyen en önemli faktörlerin beslenme şekli ve ..... olduğu belirtilmektedir" ifadesinde eksik/boş bırakılan kısmı en doğru biçimde tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
yetersiz beslenme
B
dengesiz beslenme
C
yaşam tarzı
D
vitaminler
E
besin öğeleri
Açıklama:
"Beslenme açısından sağlığı belirleyen en önemli faktörlerin beslenme şekli ve ..... olduğu belirtilmektedir" ifadesinde eksik/boş bırakılan kısmı en doğru biçimde tamamlayan seçenek "yaşam tarzı" seçeneğidir :
"Beslenme açısından sağlığı belirleyen en önemli faktörler, beslenme şekli ve yaşam tarzıdır."
"Beslenme açısından sağlığı belirleyen en önemli faktörler, beslenme şekli ve yaşam tarzıdır."
Soru 42
İnsan yaşamının çok uzun olmadığı dönemlerde güç, refah ve sağlık göstergesi iken günümüzde tedavi edilmesi gereken bir halk sağlığı problemi olarak kabul edilen hastalık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Diyabet
B
Obezite
C
Raşitizm
D
Anemi
E
Kanser
Açıklama:
Obezite, insan yaşamının çok uzun olmadığı dönemlerde güç, refah ve sağlık göstergesi iken günümüzde tedavi edilmesi gereken bir halk sağlığı problemi olarak kabul edilen bir hastalıktır.
Soru 43
Çağrı, arkadaşı Ali'ye vücudunun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin yanı sıra bütün besin öğelerinden gereken miktarda alması gerektiğini söylemektedir. Bu açıklaması ile Çağrı'nın Ali'ye ifade etmekte olduğu kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeterli beslenme
B
Proteine dayalı beslenme
C
Dengeli beslenme
D
Vitaminler ile beslenme
E
Diyabetik beslenme
Açıklama:
Çağrı, arkadaşı Ali'ye vücudunun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin yanı sıra bütün besin öğelerinden gereken miktarda alması gerektiğini söylemektedir. Bu açıklaması ile Çağrı'nın Ali'ye dengeli beslenmeden söz etmektedir.
Soru 44
Tuğçe Hanım, bireylere sağlıklı beslenmek ve sağlıklı yaşayabilmek için hangi besinlerin ne miktarda tüketileceğini bilmelerinin önemli olduğunu, ancak bunun da tek başına yeterli olmadığını belirtmektedir. Ayrıca bilmeleri ve uygulamaları gerekli başka bir bilgiye de ihtiyaçları olduğundan söz etmektedir. İhtiyaç duyulan bu bilgi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmektedir?
Seçenekler
A
Doğru pişirme yöntemleri
B
Besin öğelerinin işlevleri
C
Vitaminlerin fonksiyonları
D
Besin grubu türlerinin farklılıkları
E
Yeterli ve dengeli beslenenlerin özellikleri
Açıklama:
Tuğçe Hanım, bireylere sağlıklı beslenmek ve sağlıklı yaşayabilmek için hangi besinlerin ne miktarda tüketileceğini bilmelerinin önemli olduğunu, ancak bunun da tek başına yeterli olmadığını belirtmektedir. Ayrıca bilmeleri ve uygulamaları gerekli başka bir bilgiye de ihtiyaçları olduğunu belirtmekte ve doğru pişirme yöntemlerini de bilmeleri ve uygulamaları gerektiğinden söz etmektedir. Dolayısıyla, doğru pişirme yöntemlerini de bilmek ve uygulamak gerekir.
Soru 45
Beslenme konusunda arkadaşlarına açıklamalarda bulunan Hasan Bey, sağlıklı beslenmede dikkat etmeleri gerekli hususlarda önerilerde bulunmaktadır. Bununla birlikte bu önerileri yaparken farkında olmadan hatalı bir öneride de bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi Hasan Bey'in sağlıklı beslenme konusundaki hatalı bir önerisi olarak değerlendirilmelidir?
Seçenekler
A
Günde en az beş porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir
B
Çiğ sütten yapılmış peynir ve süt tüketilmemelidir
C
Tuz tüketimi azaltılarak iyotlu tuz tüketilmeye çalışılmalıdır
D
Kolesterolden zengin bir yiyecek olan yumurta çiğ olarak tüketilmelidir
E
Sütlü tatlılara piştikten sonra şeker eklenmelidir
Açıklama:
Beslenme konusunda arkadaşlarına açıklamalarda bulunan Hasan Bey, sağlıklı beslenmede dikkat etmeleri gerekli hususlarda önerilerde bulunmaktadır. Bununla birlikte bu önerileri yaparken farkında olmadan hatalı bir öneride de bulunmaktadır. Hasan Bey'in sağlıklı beslenme konusunda ki "kolesterolden zengin bir yiyecek olan yumurta çiğ olarak tüketilmelidir" hatalı bir öneri olarak değerlendirilmelidir. Çünkü, çiğ yumurta tüketilmemelidir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi besin öğeleri grubundan biri olarak düşünülemez?
Seçenekler
A
Tuz
B
Su
C
Mineral
D
Yağ
E
Protein
Açıklama:
Besin öğeleri karbonhidratlar, protein, vitaminler, yağlar, mineraller ve su olarak sınıflandırılırlar.
Soru 47
Şekerler Yiyecek
I. Glukoz A. Süt
II. Fruktoz B. Şeker pancarı
III. Laktoz C. Pekmez
IV. Sakkaroz
Yukarıda verilen şekerler ve bunların bulunduğu yiyeceklerin doğru biçimde eşleşmesini içeren seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
I. Glukoz A. Süt
II. Fruktoz B. Şeker pancarı
III. Laktoz C. Pekmez
IV. Sakkaroz
Yukarıda verilen şekerler ve bunların bulunduğu yiyeceklerin doğru biçimde eşleşmesini içeren seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II ve IV - A
B
II-A
C
IV-C
D
I ve II- C
E
III-B
Açıklama:
Glukoz ve Fruktoz şekerleri meyvelerde ve bunlardan yapılan pekmez gibi yiyeceklerde bulunurlar. Laktoz şekeri ise sütte bulunur. Sakkaroz ise şeker pancarından elde edilir.
Soru 48
I. Vücudumuz için gerekli olan enerjinin yaklaşık %50'sini karbonhidratlar karşılar
II. Proteinler aminoasitlerden oluşur ve insan vücudu proteinin %16-18 kadarını kendisi üretir
III. Bazı vitaminlerin vücut tarafından emiliminin sağlanması için yağlara ihtiyaç vardır
IV. C vitamini ve B grubu vitaminler yağda eriyen vitaminler olup, vücudun enerji deposudurlar
V. Günlük beslenme yeterli düzeyde karbonhidrat ve yağ içerdiğinde proteinler enerji için kullanılmazlar
Yukarıda verilen besin öğelerine ilişkin ifadelerden hangisi veya hangileri yanlıştır?
II. Proteinler aminoasitlerden oluşur ve insan vücudu proteinin %16-18 kadarını kendisi üretir
III. Bazı vitaminlerin vücut tarafından emiliminin sağlanması için yağlara ihtiyaç vardır
IV. C vitamini ve B grubu vitaminler yağda eriyen vitaminler olup, vücudun enerji deposudurlar
V. Günlük beslenme yeterli düzeyde karbonhidrat ve yağ içerdiğinde proteinler enerji için kullanılmazlar
Yukarıda verilen besin öğelerine ilişkin ifadelerden hangisi veya hangileri yanlıştır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve IV
C
III ve V
D
Yalnız V
E
I, III ve V
Açıklama:
Vücudumuz için gerekli olan enerjinin yaklaşık %50'sini karbonhidratlar karşılar
Proteinler aminoasitlerden oluşur ancak %16-18 ini üretmez çünkü zaten yetişkinlerin vücut yapılarının %16-18 kadarı proteindir.
Bazı vitaminlerin vücut tarafından emiliminin sağlanması için yağlara ihtiyaç vardır
C vitamini ve B grubu vitaminler suda eriyen vitaminlerdir.
Günlük beslenme yeterli düzeyde karbonhidrat ve yağ içerdiğinde proteinler enerji için kullanılmazlar
Buna göre verilen besin öğelerine ilişkin ifadelerden II. ve IV. ifadeler yanlıştır.
Proteinler aminoasitlerden oluşur ancak %16-18 ini üretmez çünkü zaten yetişkinlerin vücut yapılarının %16-18 kadarı proteindir.
Bazı vitaminlerin vücut tarafından emiliminin sağlanması için yağlara ihtiyaç vardır
C vitamini ve B grubu vitaminler suda eriyen vitaminlerdir.
Günlük beslenme yeterli düzeyde karbonhidrat ve yağ içerdiğinde proteinler enerji için kullanılmazlar
Buna göre verilen besin öğelerine ilişkin ifadelerden II. ve IV. ifadeler yanlıştır.
Soru 49
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi B grubu vitaminlere ilişkin doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Vücutta depolanamadığı için her gün düzenli olarak alınması gereken ve vücudun direncini artıran vitaminlerdir
B
Kanın pıhtılaşmasına ve kemiklerin gelişmesini sağlayan ve kanseri önleyici niteliğe sahip vitaminlerdir
C
Karbonhidratların, yağların ve proteinlerin vücutta kullanılmasında katalizör görevi yapan vitaminlerdir
D
İskelet ve dişlerin yapı taşlarını oluşturan ve vücutta suyun dengede tutulmasını sağlayan vitaminlerdir
E
Kalsiyum maddesinin vücutta gerektiği gibi kullanılması için gereken ve kemikler için önemli vitaminlerdir
Açıklama:
B grubu vitaminler karbonhidratların, yağların ve proteinlerin vücutta kullanılmasında katalizör görevi yapan vitaminlerdir.
Soru 50
Aşağıdaki ifadelerden hangisi D vitaminine ilişkin doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kanda ve diğer hücrelerde bulunmakta olup, kolayca okside olduğu için vitamin özelliğini yitirebilir
B
Doğal yiyeceklerde yeteri kadar bulunmadığı için yetersizliği yaygın biçimde görülebilmektedir
C
Günlük yiyeceklerde yeterli miktarlarda bulunmakta olup, yetersizlik belirtilerine pek rastlanmamaktadır
D
A ve C vitaminlerinin kaybolmasını önlemeye yaramakta olup, en iyi antioksidanlardan biridir
E
Vücutta depolanamadığı için her gün düzenli olarak dışarıdan alınması gerekmektedir
Açıklama:
D vitamini doğal yiyeceklerde yeteri kadar bulunmadığı için yetersizliği yaygın biçimde görülebilen vitamindir. Yeterli miktarda alınmadığı zaman iskelet sisteminde, dişlerde ve diğer organlarda bozukluklar oluşabilmektedir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi beslenmeye bağlı kronik hastalıklardan sayılabilir?
Seçenekler
A
Menüsküs
B
Hipertansiyon
C
Miyopi
D
Tırnak mantarı
E
Romatizma
Açıklama:
-
Ayrıca, varolan ve yaşam kalitesini bozan beslenme sorunlarının en aza indirilmesi veya yok edilmesi, beslenmeye bağlı kronik hastalıkların (koroner kalp hastalıkları, hipertansiyon, bazı kanser türleri, diabet, osteoporoz vb.) önlenmesine yönelik yaşam biçiminin iyileştirilmesi, çevre koşullarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Ayrıca, varolan ve yaşam kalitesini bozan beslenme sorunlarının en aza indirilmesi veya yok edilmesi, beslenmeye bağlı kronik hastalıkların (koroner kalp hastalıkları, hipertansiyon, bazı kanser türleri, diabet, osteoporoz vb.) önlenmesine yönelik yaşam biçiminin iyileştirilmesi, çevre koşullarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögelerinin vücutta yağ olarak birikmesi sonucu meydana gelen bir durumdur?
Seçenekler
A
Obezite
B
Dengeli Beslenme
C
Dengesiz Beslenme
D
Acziyet
E
Zayıflık
Açıklama:
-
Gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite).
Gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite).
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yetersiz ve dengesiz beslenen kişilerde görülebilen özelliklerdir?
Seçenekler
A
Pürüzsüz cilt yapısı
B
Sosyal hayatta canlılık
C
Çalışma isteği
D
Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısı
E
İştahlılık hali
Açıklama:
-
Yetersiz ve Dengesiz Beslenenler kişiler;
Yetersiz ve Dengesiz Beslenenler kişiler;
- Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
Soru 54
Yapılan araştırmalar, yetersiz beslenen toplumlarda çocuk ölüm hızının yeterli beslenen toplumlardan kaç fazla olduğunu göstermektedir?
Seçenekler
A
3 kat
B
5 kat
C
8 kat
D
10 kat
E
13 kat
Açıklama:
-
Yapılan araştırmalarda, yetersiz beslenen toplumlarda çocuk ölüm hızının yeterli beslenen toplumlardan on kat daha fazla olduğunu göstermektedir.
Yapılan araştırmalarda, yetersiz beslenen toplumlarda çocuk ölüm hızının yeterli beslenen toplumlardan on kat daha fazla olduğunu göstermektedir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi vücudun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanabilmesi anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Yeterli beslenme
B
Dengeli beslenme
C
Yetersiz beslenme
D
Dengesiz beslenme
E
Obezite
Açıklama:
-
“Yeterli beslenme” genellikle vücudun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanabilmesi anlamına gelmektedir. “Dengeli beslenme” ise, enerjinin yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir.
“Yeterli beslenme” genellikle vücudun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanabilmesi anlamına gelmektedir. “Dengeli beslenme” ise, enerjinin yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir.
Soru 56
Sağlıklı beslenme için aşağıdakilerden hangisini uygulamak doğru olabilir?
Seçenekler
A
Sürekli et ile beslenmek
B
Kolesterol içeriği yüksek gıdalar tüketmek
C
Tahıllı gıdaları, meyve ve sebze tüketimini arttırmak
D
Şeker tüketimini arttırmak
E
Tuz tüketimini arttırmak
Açıklama:
-
- Sağlıklı beslenme için, farklı gıda gruplarından çeşitli gıdaları tüketin
- İdeal ağırlığınızı koruyun, fiziksel aktivitenizi karşılayacak kadar enerji alın
- Tahıllı gıdaları, meyve ve sebze tüketimini arttırın
- Yağ, doymuş yağ ve kolesterol içeriği yüksek gıdaları az tüketin
- Şeker, tuz, alkol, kafein tüketimini azaltın
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi dışarıdan vücudumuza almak zorunda olduğumuz, besinlerin bileşiminde bulunan, vücutta görevleri olan moleküler olarak tanımlanmaktadır.
Seçenekler
A
Meyveler
B
Sebzeler
C
Kırmızı et
D
Besin ögeleri
E
Balık
Açıklama:
-
Dışarıdan vücudumuza almak zorunda olduğumuz, besinlerin bileşiminde bulunan, vücutta görevleri olan molekküler olarak tanımlanmaktadır. Besin ögeleri; protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve su gibi kimyasal bileşiklerdir.
Dışarıdan vücudumuza almak zorunda olduğumuz, besinlerin bileşiminde bulunan, vücutta görevleri olan molekküler olarak tanımlanmaktadır. Besin ögeleri; protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve su gibi kimyasal bileşiklerdir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi vücudun metabolik olaylarını düzenleyen besinlerdendir?
Seçenekler
A
Karbonhidratlar
B
Yağlar
C
Şeker içerenler
D
Proteinler
E
Vitaminler
Açıklama:
-
Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve
eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve
eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
Soru 59
Yağlar, aynı miktarlardaki karbonhidratlardan kaç kat daha fazla kalori sağlayabilimektedirler?
Seçenekler
A
Eşit
B
2 kat
C
4 kat
D
5 kat
E
7 kat
Açıklama:
-
Yağlar, aynı miktarlardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki mislinden fazla kalori vermektedirler
Yağlar, aynı miktarlardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki mislinden fazla kalori vermektedirler
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi yağda eriyen vitaminlerdendir?
Seçenekler
A
C Vitamini
B
B1 Vitamini
C
A Vitamini
D
B2 Vitamini
E
Biotin
Açıklama:
-
Yağda eriyen vitaminler; A,D,E,K
Yağda eriyen vitaminler; A,D,E,K
Soru 61
Değişik yaş, cinsiyet, çalışma ve özel durumda olan bireyler ve gruplar için uygun beslenme planlarının yapılmasını inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gıda
B
Beslenme
C
Yemek
D
Yiyecek
E
İçecek
Açıklama:
Beslenme XX. yüzyılın başından itibaren bilimsel araştırmalarla, bir bilim olarak ge- lişmiştir. Bu bilim dalı;
• Beslenmede esas olan besin ögelerinin türleri, miktarları, özellikleri ve vücut çalış- masındaki işlevlerini,
• Besinlerin bileşimi, fiziksel ve kimyasal özellikleri, tüketime kadar uygulanan iş- lemlerin besin kalitesine etkilerini,
• Değişik yaş, cinsiyet, çalışma ve özel durumda olan bireyler ve gruplar için uygun beslenme planlarının yapılmasını inceler (Baysal, 2002,s.9)
• Beslenmede esas olan besin ögelerinin türleri, miktarları, özellikleri ve vücut çalış- masındaki işlevlerini,
• Besinlerin bileşimi, fiziksel ve kimyasal özellikleri, tüketime kadar uygulanan iş- lemlerin besin kalitesine etkilerini,
• Değişik yaş, cinsiyet, çalışma ve özel durumda olan bireyler ve gruplar için uygun beslenme planlarının yapılmasını inceler (Baysal, 2002,s.9)
Soru 62
“Gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite). Metabolik ve kronik birçok hastalığın (şişmanlık, kalp-damar hastalık- ları, bazı kanser türleri, şeker hastalığı vb) ortaya çıkmasına zemin hazırlanır ve bu hasta- lıkların ortaya çıkması hızlanır.”
Yukarıdaki açıklama aşağıdakilerden hangisi içindir?
Yukarıdaki açıklama aşağıdakilerden hangisi içindir?
Seçenekler
A
Kötü Beslenme
B
Yetersiz Beslenme
C
Yeterli Beslenme
D
Dengeli Beslenme
E
Dengesiz Beslenme
Açıklama:
Dengesiz Beslenme:
Gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite). Metabolik ve kronik birçok hastalığın (şişmanlık, kalp-damar hastalık- ları, bazı kanser türleri, şeker hastalığı vb) ortaya çıkmasına zemin hazırlanır ve bu hasta- lıkların ortaya çıkması hızlanır.
Gereksinimden fazla alınan karbonhidrat, protein ve yağ gibi besin ögeleri, vücutta yağ olarak birikir (Obezite). Metabolik ve kronik birçok hastalığın (şişmanlık, kalp-damar hastalık- ları, bazı kanser türleri, şeker hastalığı vb) ortaya çıkmasına zemin hazırlanır ve bu hasta- lıkların ortaya çıkması hızlanır.
Soru 63
Yetersiz beslenme yüzünden canlı doğan bin çocuğun kaçı beş yaşına gelmeden ölmektedir?
Seçenekler
A
4.1
B
5.1
C
6.1
D
7.1
E
8.1
Açıklama:
Yetersiz beslenme yüzünden canlı doğan bin çocuğun 6.1i beş yaşına gelmeden ölmektedir?
Soru 64
Yetersiz ve Dengesiz Beslenen kişilerde aşağıdakilerden hangisi görülmez?
Seçenekler
A
Ağır ve isteksiz hareketler
B
Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
C
Sağlıksız genel görünüşe (aşırı zayıf veya şişman)
D
İstekli ve enerjik olmak
E
Sık sık baş ağrısından şikayet eden
Açıklama:
Yetersiz ve Dengesiz Beslenenler kişiler (http://beslenme.gov.tr/index.php?page=68); • Ağır ve isteksiz hareketler
• Sağlıksız genel görünüşe (aşırı zayıf veya şişman)
• Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
• Şişman veya zayıf vücut yapısına
• Sık sık baş ağrısından şikayet eden
• İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapıya sahiptir.
İstekli ve enerjik olmak
• Sağlıksız genel görünüşe (aşırı zayıf veya şişman)
• Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
• Şişman veya zayıf vücut yapısına
• Sık sık baş ağrısından şikayet eden
• İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapıya sahiptir.
İstekli ve enerjik olmak
Soru 65
Türkiye genelinde yapılan araştırmalar erişkinlerde obezitenin kadınlarda yüzde kaç oranından önemli bir sorun olduğunu ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
20-25
B
29-35
C
30-35
D
34-40
E
39-50
Açıklama:
Türkiye genelinde yapılan araştırmalar erişkinlerde kadınlarda %29-35, erkeklerde %13-22 oranlarında önemli bir sorun olduğunu ortaya koymuştur.
Soru 66
Obezite ile ilgili sağlık harcamaları gelişmiş ülkelerde tüm sağlık harcamalarının yüzde kaçını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
2-7
B
3-7
C
4-7
D
5-7
E
6-7
Açıklama:
Obezite ile ilgili sağlık harcamaları gelişmiş ülkelerde tüm sağlık harcamalarının %2-7’sini oluşturmaktadır.
Soru 67
Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerini birkaç grup altında toplamak mümkündür Aşağıdakilerden hangisi bu gruplardan değildir?
•
•
Seçenekler
A
Kırsal kesimde yaşama
B
Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler, • Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği
C
Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması
D
Aile kalabalığı,
E
Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği
Açıklama:
Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerini birkaç grup altında toplamak mümkündür (Baysal, 2002, s. 12).
• Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler, • Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği,
• Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği,
• Aile kalabalığı,
• Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması sayılabilir.
Kırsal kesimde yaşama
• Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler, • Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği,
• Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği,
• Aile kalabalığı,
• Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması sayılabilir.
Kırsal kesimde yaşama
Soru 68
Meyvelerde yüzde kaç karbonhidrat bulunur?
Seçenekler
A
5-7
B
5-10
C
10-20
D
15-20
E
20-25
Açıklama:
Meyvelerde %10-20, patateste ve şeker pancarında % 18-20 civarında bulunur. Diğer be- sinlerde ise % 10 civarında karbonhidrat ihtiva eder (Baysal, Küçükaslan, 2003, s. 207).
Soru 69
Vücudumuz için gerekli olan enerjnin yaklaşık %50 sini aşağıdakilerden hangisinden alırız?
Seçenekler
A
Folik asit
B
Karbonhidrat
C
Protein
D
C vitamini
E
B vitamini
Açıklama:
Vücudumuz için gerekli olan enerjnin yaklaşık %50 sini karbonhidratlar
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi suda eriyen vitaminlerdendir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
D vitamini
C
C
D
K vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
Yağda eriyen vitaminler: A vitamini, D vitamini, K vitamini ve E vitamini
Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
Soru 71
Ülkenizde Canlı doğan çocukların beş yaşına gelmeden ölme oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Binde 6.1
B
Binde 4.1
C
Binde 2.1
D
Binde 1.1
E
Binde 5.1
Açıklama:
Ülkemiz bebek ve çocuk ölüm hızı oldukça yüksektir. Canlı doğan bin çocuğun 6.1’i beş yaşına gelmeden ölmektedir.
Soru 72
Türkiye genelinde yapılan araştırmalara göre erişkin erkeklerde obezite oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüzde 13-22
B
Yüzde 6-12
C
Yüzde 23-30
D
Yüzde 31-40
E
Yüzde 42-51
Açıklama:
Türkiye genelinde yapılan araştırmalar erişkinlerde obezitenin (beden kitle indeksi >30 kg/m2) kadınlarda %29-35, erkeklerde %13-22 oranlarında önemli bir sorun olduğunu ortaya koymuştur.
Yüzde 13-22
Yüzde 13-22
Soru 73
Türkiye genelinde yapılan araştırmalara göre erişkin kadınlarda obezitenin oranı aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
%29-35
B
%36-45
C
% 13-22
D
% 5-11
E
% 46-55
Açıklama:
Türkiye genelinde yapılan araştırmalar erişkinlerde obezitenin (beden kitle indeksi >30 kg/m2) kadınlarda %29-35, erkeklerde %13-22 oranlarında önemli bir sorun olduğunu ortaya koymuştur.
Soru 74
Obezite ile ilgili sağlık harcamalar gelişmiş ülkelerde tüm sağlık harcamaları içindeki oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%2-7
B
% 8-13
C
%14-19
D
%20-25
E
%26-31
Açıklama:
Obezite ile ilgili sağlık harcamaları gelişmiş ülkelerde tüm sağlık harcamalarının %2-7’sini oluşturmaktadır(http://beslenme.gov.tr/content/files/home/turkiye_saglikli_ beslenme_ve_hareketli_hayat_programi.pdf,s.12).
Soru 75
Yapılan araştırmalar yetersiz beslenen toplumlardaki çocuk ölüm hızının, yeterli beslenen toplumlardan kaç kat daha fazla olduğunu göstermiştir?
Seçenekler
A
On
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Yapılan araştırmalarda, yetersiz beslenen toplumlarda çocuk ölüm hızının yeterli beslenen toplumlardan on kat daha fazla olduğunu göstermektedir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi günlük olması gereken en az ara öğün sayısıdır?
Seçenekler
A
2
B
1
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Öğün atlanmamalı, günlük ana öğün sayısı 3, ara öğün sayısı ise en az 2 olmalıdır.
Soru 77
Aşağıdaki yiyeceklerden hangisinde daha az yağ bulunur?
Seçenekler
A
Meyve
B
Ayçiçeği
C
Pamuk çekirdeği
D
Soya fasulyesi
E
Mısır
Açıklama:
Bütün hayvansal ve bitkisel besinlerin yapısında ve bileşminde çeşitli miktarlarda yağ bulunur. En çok yağ bulunan bitkisel yiyecekler; zeytin, ayçiçeği, susam, pamuk çekirdeği, ceviz, fındık, fıstık, soya fasulyesi ve mısırdır. Diğer tahıl taneleri, sebzeler ve meyvelerde az yağ bulunur.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi vücudun metabolik olaylarını düzenleyen besin öğelerindendir?
Seçenekler
A
Su
B
Karbonhidratlar
C
Yağlar
D
Proteinler
E
Şeker
Açıklama:
Besinler; vücuttaki görev ve kullanım alanlarına, biyolojik (fizyolojik) işlevlerine göre ayrılmaktadırlar. Aşağıda bunlar açıklanmaya çalışılmaktadır (Ünüvar, 2007,s. 4);
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
• Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
• Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
• Enerji vericiler; Karbonhidratlar, yağlar, şeker içerenler, proteinler
• Büyütücü ve Onarıcılar; Yapı taşı görevi görenler, proteinler, yağlar, vitaminler
• Vücudun metabolik olaylarını düzenleyenler; Vitaminler, madensel maddeler ve eser (iz elementler) maddeler, elektrolitler ve su dur.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi suda eriyen vitaminlerden biridir?
Seçenekler
A
C vitamini
B
A vitamini
C
D vitamini
D
K vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
İnsan sağlığı için elzem olduğu tespit edilen vitamin çeşitlerini 2 grup altında toplamak mümkündür:
1. Yağda eriyen vitaminler: A vitamini, D vitamini, K vitamini ve E vitamini
2. Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
1. Yağda eriyen vitaminler: A vitamini, D vitamini, K vitamini ve E vitamini
2. Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleri
Soru 80
Yetişkin insan vücudunun ne kadarı minerallerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
%6’sı
B
% 7'si
C
%8'i
D
%9'u
E
%10'u
Açıklama:
Mineraller
Yetişkin insan vücudunun %6’sı minerallerden oluşmaktadır. İskelet ve dişlerin yapı taşlarıdır. Diğer bir bölümü de, suyun dengede tutulmasını sağlar. Bazı mineraller, vücutta besin ögelerinden enerji oluşmasında ve zorunlu oksijenin taşınmasında gereklidir. Bazıları da vücudun çalışmasını düzenleyen enzimlerin bileşiminde yer alır (Gökdemir, 2009, s.92). Mineraller; kalsiyum ve fosfor, demir, magnezyum, bakır, iyod, çinko, krom, fluoroid, selenyumdur.
Yetişkin insan vücudunun %6’sı minerallerden oluşmaktadır. İskelet ve dişlerin yapı taşlarıdır. Diğer bir bölümü de, suyun dengede tutulmasını sağlar. Bazı mineraller, vücutta besin ögelerinden enerji oluşmasında ve zorunlu oksijenin taşınmasında gereklidir. Bazıları da vücudun çalışmasını düzenleyen enzimlerin bileşiminde yer alır (Gökdemir, 2009, s.92). Mineraller; kalsiyum ve fosfor, demir, magnezyum, bakır, iyod, çinko, krom, fluoroid, selenyumdur.
Ünite 3
Soru 1
Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyümede hangi besin ögesi diğerlerine göre daha etkindir?
Seçenekler
A
Mineraller
B
Proteinler
C
Yağ asitleri
D
Vitaminler
E
Karbonhidratlar
Açıklama:
Proteinler, vücudumuzda gerçeklesen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük molekülerdir. Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyüme, proteinler ile gerçekleşmektedir. Farklı canlı türleri arasında benzer proteinler olmakla birlikte vücut dokularının ana yapıtaşı olmakla beraber enerji kaynağı olarak da kullanılmaktadır.
Soru 2
Hangisi proteinlerin yapıtaşlarını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Vitaminler
B
Polipeptitler
C
Lipitler
D
Aminoasitler
E
Ökaryotlar
Açıklama:
Proteinlerin yapıtaşları aminoasitlerdir. Aminoasitlerin her biri, yapısında bir amino, (-NH2) bir karboksil (-COOH) ve yapısı her birinde farklı olan bir yan zincir grubu ta-sırlar. Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar.
Soru 3
Hangisi insan vücudunun üretebildiği aminoasitlerdendir?
Seçenekler
A
Histidin
B
Fenilalanin
C
İzolösin
D
Lösin
E
Alanin
Açıklama:
İnsan vücudu ise 22 çeşit aminoasitten 21 tanesini biyolojik faaliyetleri için kullanır. Bunlardan on ikisini kendi üretebilmektedir; bunlar alanin, arjinin, asparajin, aspartik asit, glutamik asit, glutamin, glisin, prolin, selenosistein, serin, sistein ve tirozindir. Ancak geri kalan dokuz tanesi beslenme yoluyla alınmak zorundadır. Beslenme yoluyla dışarıdan alınması zorunlu olan bu dokuz aminoasite elzem (esansiyel, eksojen) aminoasitler denir. Bunlar fenilalanin, histidin, izolösin, lösin, lizin, metiyonin, treonin, triptofan ve valindir.
Soru 4
Sağlıklı bir insan için günlük protein gereksinimi kilogram başına ne kadardır?
Seçenekler
A
0.5-1.0 gram
B
0.8-1.0 gram
C
1.0-1.8 gram
D
1.5-2.0 gram
E
2.0-2.8 gram
Açıklama:
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram basına 0.8-1.0 gramdır. Bu değer, süt çocuklarında ve çocuklarda günde 2 gram, yaslılarda ise 1.2 gram düzeyindedir. Elzem aminoasitlerce zengin besinlere özellikle 2-5 yas grubu çocuklarında daha fazla ihtiyaç duyulur.
Soru 5
Hangisi lipitlerin görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
İzolasyon
B
Proteinleri hücre zarına bağlama
C
Enzimatik reaksiyonlar için kofaktörler üretme
D
Enerji kaynağı olma
E
Bağışıklığı güçlendirme
Açıklama:
Lipitler beslenme yoluyla alınan önemli bir enerji kaynağıdır. Lipitler yakıldığında, aynı miktardaki karbonhidrat veya proteine göre daha fazla enerji üretirler. 1 gram lipit, yaklaşık 9 kilokalori enerji verir. Lipitlerin bir başka görevi de izolasyondur. Hayvanlar âleminin gelişkin üyelerinde doğal yağlar, derialtı dokularda ve çeşitli organların etrafından yer alarak mekanik ve termal izolasyon sağlamaktadırlar. Ayrıca hücre zarının ana bileşenlerinden olan lipitler, hücreleri de çevresel mekanik ve elektriksel etkileşimlerden korurlar. Lipit zarların geçirgenliğe karsı oluşturduğu direnç, iyonlar tarafından hücre zarı potansiyelinin yaratılmasını sağlar. Steroidlerin, ekosanoidlerin ve fosfolipitlerin bazı metabolitlerinin sinyal üretme fonksiyonu vardır. Çeşitli lipitler proteinlerin hücre zarına bağlanması için birer çapa görevi görürler. Ayrıca bazı lipitler enzimatik reaksiyonlar için çeşitli kofaktörler üretirler.
Soru 6
Hangisi kullanım miktarı ve sıklığı bakımından en önemli enerji kaynağı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Aminoasitler
B
Proteinler
C
Lipitler
D
Karbonhidratlar
E
Vitaminler
Açıklama:
Karbonhidratlar temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır. Yalnızca sindirilerek yaşamsal döngüye katılanlar değil, aynı zamanda sindirilemeyenler de çeşitli özelliklerinden dolayı dengeli bir diyet açısından önem taşır.
Soru 7
Hangisi karbonhidratları oluşturan gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Glukozlar
B
Monosakkaritler
C
Disakkaritler
D
Oligasakkaritler
E
Polisakkaritler
Açıklama:
Genel bir terim olarak karbonhidratlar, monosakkaritleri, disakkaritleri, oligosakkaritleri ve polisakkaritleri temsil ederken, ayrıca bu bileşiklerden çeşitli yollarla elde edilen türevler de bu grup altında incelenebilmektedir
Soru 8
Hangisi önemli bir monosakkarit kaynağıdır?
Seçenekler
A
Fasulye
B
Elma
C
Kabak
D
Buğday
E
Pirinç
Açıklama:
Monosakkaritler doğal olarak özellikle meyvelerde, sebzelerde ve balda bulunur. Bunun dışında pekmez ve mısır şurubu gibi tatlı lezzetli birçok besin maddesinde bulunmaktadır. Bitkisel kaynaklarda bolca bulunmasının temel nedeni fotosentez yoluyla yüksek oranda üretilmesidir. Fruktoz, özellikle tatlılık değeri yüksek olduğu ve mısırdan ucuz yollarla üretilebildiği için birçok islenmiş besin maddesinin yapısına katılır. Oligosakkaritlerden bir trisakkarit olan rafinoz ve tetrasakkarit olan stakiyoz fasulye, kabak, brüksel lahanası, kuşkonmaz gibi sebzelerde bulunur. Polisakkaritlerden nişasta çoğunlukla buğday, pirinç, mısır, patates ve kuru baklagillerde bulunurken selüloz ve benzerleri hemen hemen her sebzenin yapısında yer alır. Nişasta bitkilerde karbonhidratların depolanmış formudur ve genellikle beslenme ile alınan karbonhidratın %80’ini oluşturur.
Soru 9
Hangi B vitamininin eksikliğinde sinir sistemi, sindirim sistemi ve cilt bozuklukları görülür?
Seçenekler
A
B1
B
B2
C
B3
D
B5
E
B6
Açıklama:
Genellikle niasin veya nikotinik asit ya da (PP) olarak bilinen bu bileşik suda çözünen, yüksek sıcaklık, ışık, asit, baz ve oksidatif ortamlara dirençli bir yapıya sahiptir. Pişirme ile besinlerden kaybı düşük düzeydedir. Genellikle karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması için gereklidir. Eksikliğinde sinir sistemi, sindirim sistemi ve cilt bozuklukları görülür.
Soru 10
İnsanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan öğeleri, yiyecekler ile vücuduna alıp kullanılabilmesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Besin
B
Beslenme
C
Besin öğeleri
D
Açlık duygusunu bastırma
E
Karın doyurma
Açıklama:
Beslenme, insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan ögeleri, yiyecekler ile vücuduna alıp, kullanabilmesidir. Beslenme karın doyurmak ya da açlık duygusun bastırmak da değildir.
Soru 11
Besin öğelerinin vücudun gereksinmesi düzeyinden az alınmasını tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeterli beslenme
B
Beslenme
C
Yetersiz beslenme
D
Dengesiz beslenme
E
Dengeli beslenme
Açıklama:
Yetersiz Beslenme; besin ögelerinin vücudun gereksinmesi düzeyinden az alınması söz konusudur. Dengesiz Beslenme durumunda ise bazı besin ögeleri gereğinden fazla alınır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Kilo alma korkusu
B
Arkadaş ortamlarından dışlanma korkusu
C
Yemek seçme
D
Aile kalabalığı
E
Hastalığa yakalanma endişesi
Açıklama:
Çözüm: Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerinden birkaç grup altında toplamak mümkündür. Bunlar:Çözüm: Toplumda yetersiz ve dengesiz beslenmenin nedenlerinden birkaç grup altında toplamak mümkündür. Bunlar:- Besin üretimi, dağıtımı ve teknolojisinde yetersizlik ve düzensizlikler,- Satın alma gücünün yetersizliği ve dengesizliği,- Kültürel etmenler ve eğitim yetersizliği,- Aile kalabalığı,- Çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmaması sayılabilir.
Toplumda beslenme bilgilerinin eksikliği ve yetersizliğinin de önemli faktörler arasında yer aldığını görebilmek mümkündür.
Toplumda beslenme bilgilerinin eksikliği ve yetersizliğinin de önemli faktörler arasında yer aldığını görebilmek mümkündür.
Soru 13
I. Ağır ve isteksiz hareketler
II. Pürüzsüz cilt yapısı
III. Şişman ve zayıf vücut yapısı
IV. Sık sık baş ağrısı şikâyeti
V. İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapı
Yukarıdakilerden hangileri yetersiz ve dengesiz beslenen kişilerde görülen özelliklerdir?
II. Pürüzsüz cilt yapısı
III. Şişman ve zayıf vücut yapısı
IV. Sık sık baş ağrısı şikâyeti
V. İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapı
Yukarıdakilerden hangileri yetersiz ve dengesiz beslenen kişilerde görülen özelliklerdir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
II, III, IV, V
C
I, II, III, V
D
II, IV, V
E
I, III, IV, V
Açıklama:
Yetersiz ve dengesiz beslenen kişiler;
- Ağır ve isteksiz hareketler
- Sağlıksız genel görünüşe (aşırı zayıf veya şişman)
- Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
- Sık sık baş ağrısından şikâyet eden
- İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapıya sahiptir.
- Ağır ve isteksiz hareketler
- Sağlıksız genel görünüşe (aşırı zayıf veya şişman)
- Pürüzlü, kuru, sağlıksız cilt yapısına
- Sık sık baş ağrısından şikâyet eden
- İştahsız, yorgun, isteksiz bir yapıya sahiptir.
Soru 14
“..... genellikle vücudun çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanabilmesi anlamına gelirken, .... ise, enerjinin yanı sıra bütün besin öğelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir.”
Yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Yeterli beslenme - Dengeli beslenme
B
Dengeli beslenme - Yeterli beslenme
C
Dengesiz beslenme - Yetersiz beslenme
D
İştahlı beslenme - Enerjik beslenme
E
Beslenme - Diyet
Açıklama:
“Yeterli beslenme” genellikle vücudun çalışmasını sürdürebilmesi için yanı sıra bütün besin ögelerinin gereken miktarda sağlanması olarak ifade edilmektedir. Gereğinden az ya da çok besin tüketilmesi, sağlık sorunları oluşturduğundan dengesiz beslenme olarak tanımlanmaktadır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi sağlıklı beslenmenin kurallarından biridir?
Seçenekler
A
Besin öğelerinin çok alınması
B
Besin öğelerinin az alınması
C
Doğru pişirme yöntemleri uygulanmalı
D
Devamlı diyet menüler tercih edilmeli
E
Devamlı vejeteryan menüler tercih edilmeli
Açıklama:
Toplumun mutlu, huzurlu olabilmesinin en önemli koşullarından bir tanesi sağlıklı beslenme bilinç düzeyinin üst seviyelere taşınabilmesi ile mümkündür. Sağlıklı beslenme kurallarının aileden başlayarak öğretilmeye başlanması gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında beslenme eğitiminin ne kadar önemli olduğu bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Sağlıklı bireyler, sağlıklı toplumları oluştururlar. Sağlıklı olabilmenin ön koşulu ise, bu konuda bilgi sahibi olabilmektir. En küçük birimimiz olan aileden başlayarak, eğitim hayatımız boyunca beslenme eğitiminin verilmesi en doğru kararlardan bir tanesi olacaktır. Bazı besinler gerekli miktarlar açısından zengin, bazıları ise fakirdir. Besin gerekmektedir. Yanlış pişirme yöntemini uygulamak, o besin ögesinin yok olmasına neden olabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında sağlıklı beslenebilmek ve sağlıklı yaşayabilmek için hangi besinlerin ne miktarda tüketileceğini bilmek yeterli değildir; aynı zamanda doğru pişirme yöntemlerini de bilmek ve uygulamak gereklidir.
Soru 16
Dışarıdan vücudumuza almak zorunda olduğumuz, besinlerin bileşiminde bulunan, vücutta görevleri olan moleküler olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Besin
B
Enerji vericiler
C
Büyütücü ve Onarıcılar
D
Besin öğesi
E
Beslenme
Açıklama:
Besin öğesi; vücutta görevleri olan moleküler olarak tanımlanmaktadır. Besin ögeleri; protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve su gibi kimyasal bileşiklerdir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangileri suda eriyen vitaminlerdir?
Seçenekler
A
A ve D vitamini
B
K ve E vitamini
C
A ve C vitamini
D
K vitamini ve B grubu vitaminleri
E
C vitamini ve B grubu vitaminleri
Açıklama:
Suda eriyen vitaminler: C vitamini ve B grubu vitaminleridir. Yağda eriyen vitaminler ise; A vitamini, D vitamini, K vitamini ve E vitaminidir.
Soru 18
Eksikliğinde anemi (kansızlık), kalp kaslarında kanama, sinir-kas sisteminde yetersizlik, yorgunluk gibi belirtiler görülebilen özellikle tahılların embriyo kısımları, bitkisel yağlar, fındık, fıstık, badem gibi yağlı tohumlar, yumurta, karaciğer ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunan, en iyi antioksidanlardan olan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
K vitamini
C
C vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
Günlük yiyeceklerde yeterli miktarlarda bulunduğundan, yetersizlik belirtilerine pek fazla rastlanmamaktadır. Ancak, anemi (kansızlık), kalp kaslarında kanama, sinir-kas sisteminde yetersizlik, yorgunluk gibi belirtiler görülebilmektedir. Özellikle tahılların embriyo kısımları, bitkisel yağlar, fındık, fıstık, badem gibi yağlı tohumlar, yumurta, karaciğer ve yeşil yapraklı sebzeler E vitamini bulundururlar. A ve C vitaminlerinin kaybolmasını önlemeye yarayan vitamindir. En iyi antioksidanlardan olan E vitamini, bağışıklık sisteminin aktivitesi için gereklidir. E vitamini ayrıca virütik hastalıklara karşı bağışıklık sistemini geliştirir ve göz sağlığı için yaşamsal önem taşır. Yaşlanmaya karşı koruyucu olan bu vitamin, serbest radikallerin, dokular, deri ve kan damarlarında oluşan olumsuz etkiyi de önlemekte faydalıdır.
Soru 19
Sindirimde, alyuvarların gelişmesinde, nükleik asitlerin ve birçok proteinin sentezinde görev alınan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
B6 vitamini
B
B12 vitamini
C
Folik asit
D
Biotin
E
Pantotenik asit
Açıklama:
B12Vitamini (Kobalamin): Sindirimde, alyuvaların gelişmesinde, nükleik asitlerin ve birçok proteinin sentezinde görev alınan vitamindir. Karaciğer, yumurta sarısı ve sütte bulunur. B12 vitamin eksikliği sindirim bozukluklarına, öldürücü kansızlık tablosuna ve bazı omurilik sinirlerinin yıkımına yol açar.
Soru 20
Vücudumuzda gerçekleşen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük moleküllere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karbonhidratlar
B
Proteinler
C
Vitaminler
D
Lipidler
E
Sular
Açıklama:
Proteinler, vücudumuzda gerçekleşen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük moleküllerdir. Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyüme, proteinler ile gerçekleşmektedir.
Soru 21
1 gram protein ile yaklaşık kaç kilokalori enerji elde edilmektedir?
Seçenekler
A
2
B
4
C
10
D
15
E
20
Açıklama:
1 gram protein ile yaklaşık 4 kilokalori enerji elde edilmektedir.
Soru 22
Genetik kod içinde yer alan ve protein yapımında kullanılan kaç çeşit aminoasit bulunmaktadır?
Seçenekler
A
8
B
12
C
22
D
26
E
32
Açıklama:
Güncel bilgilere göre doğada genetik kod içinde yer alan ve protein yapımında kullanılan (proteinojenik) 22 çeşit aminoasit bulunmaktadır.
Soru 23
I. Proteinler vücuda alındıktan sonra, genellikle yüzde doksana yakın oranda sindirilirler.
II. Hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha zor sindirilirler.
III. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler.
Protein ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha zor sindirilirler.
III. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler.
Protein ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Proteinler vücuda alındıktan sonra, kimyasal yapılarına göre değişmekle birlikte, genellikle yüzde doksana yakın oranda sindirilirler. Pişirme, sindirimi kolaylaştırabilmekle birlikte genellikle hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha kolay sindirilirler. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler. Açığa çıkan aminoasitler ya üre olarak vücuttan atılırlar veya tekrar protein üretiminde kullanılırlar.
Soru 24
Enerji üretiminde üçüncü basamakta yıkıma uğrayan ve enerji kaynağı olarak kullanılan başlıca molekül nedir?
Seçenekler
A
Protein
B
Karbonhidrat
C
Yağ
D
Mineral
E
Vitamin
Açıklama:
Enerji üretiminde karbonhidrat ve yağlardan sonra üçüncü basamakta yıkıma uğrayan ve enerji kaynağı olarak kullanılan başlıca moleküller proteinlerdir.
Soru 25
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram başına kaç gramdır?
Seçenekler
A
0.2-0.5
B
05.-08
C
0.8-1.0
D
1.0-1.5
E
1.0-1.8
Açıklama:
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram başına 0.8-1.0 gramdır.
Soru 26
Elzem aminoasitlerce zengin besinlere hangi yaş grubunda daha fazla ihtiyaç duyulur?
Seçenekler
A
0-2
B
2-5
C
5-8
D
8-15
E
45-60
Açıklama:
Elzem aminoasitlerce zengin besinlere özellikle 2-5 yaş grubu çocuklarında daha fazla ihtiyaç duyulur.
Soru 27
I. Lipitler, hidrolitik hidroliz olanlar ve olmayanlar olarak iki grup altında incelenebilirler.
II. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır.
III. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır.
IV. Lipit alkolleri hidroliz olurlar.
Lipitler ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır.
III. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır.
IV. Lipit alkolleri hidroliz olurlar.
Lipitler ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Lipitler, hidrolitik parçalanma sonucunda hidroliz olanlar ve olmayanlar olarak iki grup altında incelenebilirler. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır ve enzimatik veya kimyasal yolla kolay parçalanırlar. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır. Lipit alkolleri de hidroliz olmazlar.
Soru 28
1 gram lipit, yaklaşık kaç kilokalori enerji verir?
Seçenekler
A
5
B
9
C
15
D
19
E
25
Açıklama:
Lipitler yakıldığında, aynı miktardaki karbonhidrat veya proteine göre daha fazla enerji üretirler. 1 gram lipit, yaklaşık 9 kilokalori enerji verir.
Soru 29
Organizmanın faaliyetlerini sürdürülebilmek için sınırlı miktarlarda ihtiyaç duyduğu yaşamsal organik maddelere ne denir?
Seçenekler
A
Protein
B
Karbonhidrat
C
Yağ
D
Mineral
E
Vitamin
Açıklama:
Organizmanın faaliyetlerini sürdürülebilmek için sınırlı miktarlarda ihtiyaç duyduğu yaşamsal organik maddelere vitamin denir.
Soru 30
Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar. Bu yolla 2 ila 20 aminoasidin birbirine bağlanarak oluşturduğu büyük ve uzun zincirli moleküllere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Lipitler
B
Vitaminler
C
Proteinler
D
Karbonhidratlar
E
Yağlar
Açıklama:
Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar. Bu yolla 2 ila 20 aminoasidin birbirine bağlanarak oluşturduğu moleküllere peptid, daha büyük ve uzun zincirli moleküllere ise polipeptid veya protein adı verilir.
Soru 31
Metanol, kloroform, eter ve benzen gibi organik çözücülerde kolaylıkla çözünen, suda çok az çözünen veya hiç çözünmeyen biyolojik kaynaklı, büyük moleküllü maddelere aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Vitaminler
B
Karbonhidratlar
C
Proteinler
D
Lipitler
E
Polipeptitler
Açıklama:
Lipitler metanol, kloroform, eter ve benzen gibi organik çözücülerde kolaylıkla çözünen, suda çok az çözünen veya hiç çözünmeyen biyolojik kaynaklı, büyük moleküllü maddelerdirler.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi lipitlerin özellikleri ve görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Lipitler hidrolitik parçalanma sonucu üçe ayrılırlar.
B
Yapı olarak sadece yağ asitlerinden oluşurlar.
C
Sadece termal izolasyon görevi görmektedirler.
D
Lipit alkolleri hidroliz olurlar.
E
Gliserol ve yağ asitlerinin oluşturduğu esterler yağlar olarak bilinmektedir.
Açıklama:
Lipitler organik çözücülerde kolaylıkla çözünen biyolojik kaynaklı, büyük moleküllü maddelerdirler. Yapı olarak yağ asitleri ile çeşitli alkol gruplarının esterlerinden oluşurlar. Lipitler hücre zarının yapısına girerler, termal ve mekanik izolasyon görevi görürler, enerji kaynağı olarak kullanılırlar. Bazı özel lipitler vücutta çeşitli metabolik olaylarda kritik görevler de üstlenirler. Gliserol ve yağ asitlerinin oluşturduğu esterler yağlar olarak bilinir. Yağ asitlerinin birçoğu vücut tarafından sentezlenebilmekle birlikte linoleik asit ve alfa linolenik asit beslenme ile alınması gereken elzem yağ asitleridir. Lipitler, hidrolitik parçalanma sonucunda hidroliz olanlar ve olmayanlar olarak iki grup altında incelenebilirler. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır ve enzimatik veya kimyasal yolla kolay parçalanırlar. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır. Lipit alkolleri de hidroliz olmazlar. Bunlar uzun- zincirli alkanolleri ve kolesterol gibi halkalı sterolleri ve estradiol ve testosteron gibi steroidleri içerirler.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi karbonhidratların genel özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır.
B
Monosakkaritler en karmaşık karbonhidrat grubunu olutururlar.
C
Yapay kaynaklardan elde edilirler.
D
Genel yapıları itibarıyla sadece karbon ve hidrojenden oluşurlar.
E
Karbonhidratlar beş gruba ayrılırlar.
Açıklama:
Karbonhidratlar temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır. Yalnızca sindirilerek yaşamsal döngüye katılanlar değil, aynı zamanda sindirilemeyenler de çeşitli özelliklerinden dolayı dengeli bir diyet açısından önem taşır. Karbonhidratlar, genel yapıları itibariyle karbon, oksijen ve hidrojenden oluşan ancak bazı özel durumlarda bu elementlerin dışında başka bileşenleri de bünyesinde barındıran fonksiyonel bileşiklerdir. Monosakkaritler, disakkaritler, oligosakkaritler ve polisakkaritler olarak gruplandırılırlar. En bilinen örnekleri glukoz, fruktoz, sakkaroz ve nişastadır. Vücudun hızlı ve kolay enerji elde ettiği yegane moleküller karbonhidratlardır. Bitkisel kaynaklardan elde edilirler. Monosakkaritler, en basit karbonhidrat grubunu oluştururlar.
Soru 34
Organizmanın yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için az miktarda ihtiyaç duyduğu organik maddelere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Lipitler
B
Yağlar
C
Protein
D
Karbonhidrat
E
Vitamin
Açıklama:
Organizmanın yaşamsal faaliyetlerini sürdürülebilmek için az miktarda ihtiyaç duyduğu organik maddelere vitamin denir.
Soru 35
Deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüşü için gerekli olan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
A vitamini özellikle deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüşü için gereklidir. Eksikliğinde gece körlüğü, gözlerde kuruluk ve enfeksiyon, cilt hastalıkları ve büyüme geriliği görülebilir.
Soru 36
Kemiklerde raşitizm ve kırılganlık görülmesi hangi vitaminin eksikliğinden kaynaklanmaktadır?
Seçenekler
A
C vitamini
B
B1 vitamini
C
B9 vitamini
D
D vitamini
E
A vitamini
Açıklama:
D vitamini eksikliğinde kemiklerde eğrilik (raşitizm) ve kırılganlık meydana gelmektedir.
Soru 37
İki monosakkarit molekülünün birleşmesi ile meydana gelen karbonhidratlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oligosakkaritler
B
Polisakkaritler
C
Disakkaritler
D
Monosakkaritler
E
Trisakkaritler
Açıklama:
Disakkaritler, iki monosakkarit molekülünün birleşmesi ile meydana gelen karbonhidratlardır. Bunlara en önemli örnekler sakkaroz (sukroz), maltoz ve laktozdur. Laktoz, sütte bulunan bir bileşiktir ve yapı itibariyle bir molekül glukoz ile bir molekül galaktozdan oluşur. Sofra şekeri olarak da bilinen sakkaroz (sukroz) ise bir molekül glukoz ile bir molekül fruktoz oluşmuştur. Maltoz ise iki molekül glukozdan oluşmuştur.
Soru 38
Vücudumuzda gerçekleşen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük molekülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karbonhidratlar
B
Proteinler
C
Vitaminler
D
Lipidler
E
Sular
Açıklama:
Proteinler, vücudumuzda gerçekleşen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük molekülerdir. Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyüme, proteinler ile gerçekleşmektedir.
Soru 39
1 gram protein ile yaklaşık kaç kilokalori enerji elde edilmektedir?
Seçenekler
A
2
B
4
C
10
D
15
E
20
Açıklama:
1 gram protein ile yaklaşık 4 kilokalori enerji elde edilmektedir.
Soru 40
Genetik kod içinde yer alan ve protein yapımında kullanılan kaç çeşit aminoasit bulunmaktadır?
Seçenekler
A
8
B
12
C
22
D
26
E
32
Açıklama:
Güncel bilgilere göre doğada genetik kod içinde yer alan ve protein yapımında kullanılan (proteinojenik) 22 çeşit aminoasit bulunmaktadır.
Soru 41
I. Proteinler vücuda alındıktan sonra, genellikle yüzde doksana yakın oranda sindirilirler.
II. Hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha zor sindirilirler.
III. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler.
Protein ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha zor sindirilirler.
III. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler.
Protein ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Proteinler vücuda alındıktan sonra, kimyasal yapılarına göre değişmekle birlikte, genellikle yüzde doksana yakın oranda sindirilirler. Pişirme, sindirimi kolaylaştırabilmekle birlikte genellikle hayvansal proteinler, bitkisel proteinlere göre daha kolay sindirilirler. Aminoasitlerden yola çıkılarak üretilen proteinler işlevlerini tamamladıktan sonra yıkılarak tekrar yapıtaşlarına dönüşürler. Açığa çıkan aminoasitler ya üre olarak vücuttan atılırlar veya tekrar protein üretiminde kullanılırlar.
Soru 42
Enerji üretiminde üçüncü basamakta yıkıma uğrayan ve enerji kaynağı olarak kullanılan başlıca molekül nedir?
Seçenekler
A
Protein
B
Karbonhidrat
C
Yağ
D
Mineral
E
Vitamin
Açıklama:
Enerji üretiminde karbonhidrat ve yağlardan sonra üçüncü basamakta yıkıma uğrayan ve enerji kaynağı olarak kullanılan başlıca moleküller proteinlerdir.
Soru 43
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram başına kaç gramdır?
Seçenekler
A
0.2-0.5
B
05.-08
C
0.8-1.0
D
1.0-1.5
E
1.0-1.8
Açıklama:
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram başına 0.8-1.0 gramdır.
Soru 44
Elzem aminoasitlerce zengin besinlere hangi yaş grubunda daha fazla ihtiyaç duyulur?
Seçenekler
A
0-2
B
2-5
C
5-8
D
8-15
E
45-60
Açıklama:
Elzem aminoasitlerce zengin besinlere özellikle 2-5 yaş grubu çocuklarında daha fazla ihtiyaç duyulur.
Soru 45
I. Lipitler, hidrolitik hidroliz olanlar ve olmayanlar olarak iki grup altında incelenebilirler.
II. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır.
III. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır.
IV. Lipit alkolleri hidroliz olurlar.
Lipitler ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır.
III. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır.
IV. Lipit alkolleri hidroliz olurlar.
Lipitler ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Lipitler, hidrolitik parçalanma sonucunda hidroliz olanlar ve olmayanlar olarak iki grup altında incelenebilirler. Hidroliz olan lipitlerin bileşenleri, birbirlerine ester bağlarıyla bağlıdır ve enzimatik veya kimyasal yolla kolay parçalanırlar. Hidroliz olmayan lipitler ise alkanları ve karotenoidleri içeren hidrokarbonlardır. Lipit alkolleri de hidroliz olmazlar.
Soru 46
1 gram lipit, yaklaşık kaç kilokalori enerji verir?
Seçenekler
A
5
B
9
C
15
D
19
E
25
Açıklama:
Lipitler yakıldığında, aynı miktardaki karbonhidrat veya proteine göre daha fazla enerji üretirler. 1 gram lipit, yaklaşık 9 kilokalori enerji verir.
Soru 47
Organizmanın faaliyetlerini sürdürülebilmek için sınırlı miktarlarda ihtiyaç duyduğu yaşamsal organik maddelere ne denir?
Seçenekler
A
Protein
B
Karbonhidrat
C
Yağ
D
Mineral
E
Vitamin
Açıklama:
Organizmanın faaliyetlerini sürdürülebilmek için sınırlı miktarlarda ihtiyaç duyduğu yaşamsal organik maddelere vitamin denir.
Soru 48
Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar. Bu yolla 2 ila 20 aminoasidin birbirine bağlanarak oluşturduğu büyük ve uzun zincirli moleküllere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Lipitler
B
Vitaminler
C
Proteinler
D
Karbonhidratlar
E
Yağlar
Açıklama:
Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar. Bu yolla 2 ila 20 aminoasidin birbirine bağlanarak oluşturduğu moleküllere peptid, daha büyük ve uzun zincirli moleküllere ise polipeptid veya protein adı verilir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi proteinlerin genel özellikleri ve görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
İnsan vücudunda protein yapımında görev alan 26 proteinojenik aminoasit vardır.
B
Proteinler yapısal özellikleri bakımından dört farklı düzeyde incelenirler.
C
Proteinler, organic çözücülerde kolaylıkla çözünen maddelerdir.
D
Proteinler vücutta tek görevleri bulunmaktadır.
E
Proteinler sadece bir tane kimyasal yapıda olmaktadır.
Açıklama:
- Proteinler, vücutta organizmaya özel görevleri üstlenen moleküllerdir.
- Yapıtaşları olan aminoasitler, yapılarında bir amino, bir karboksil ve bir yan zincir grubu taşırlar. Aminoasitler, birbirleri arasında, sahip oldukları amino ve karboksil grupları üzerinden oluşan bağlarla birleşerek peptidleri, peptidler de proteinleri oluştururlar.
- İnsan vücudunda protein yapımında görev alan 21 proteinojenik aminoasit vardır. Bunlardan 12 tanesi vücut tarafından üretilebilirken 9 tanesinin beslenme ile alınması zorunludur.
- Proteinler çok çeşitli kimyasal yapılarda olabilmekle birlikte yapısal özellikleri bakımından dört farklı düzeyde incelenirler.
- Proteinler vücutta birçok görevi üstlenirler. Organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyüme, proteinler ile gerçekleşmektedir. Kısaca organizmayı, kendine özgü dengesi içerisinde çalışabilir tutan ve canlılığını sürdürebilmesini sağlayan en önemli bileşikler proteinlerdir.
Soru 50
Metanol, kloroform, eter ve benzen gibi organik çözücülerde kolaylıkla çözünen, suda çok az çözünen veya hiç çözünmeyen biyolojik kaynaklı, büyük moleküllü maddelere aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Vitaminler
B
Karbonhidratlar
C
Proteinler
D
Lipitler
E
Polipeptitler
Açıklama:
Lipitler metanol, kloroform, eter ve benzen gibi organik çözücülerde kolaylıkla çözünen, suda çok az çözünen veya hiç çözünmeyen biyolojik kaynaklı, büyük moleküllü maddelerdirler.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi karbonhidratların genel özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır.
B
Monosakkaritler en karmaşık karbonhidrat grubunu olutururlar.
C
Yapay kaynaklardan elde edilirler.
D
Genel yapıları itibarıyla sadece karbon ve hidrojenden oluşurlar.
E
Karbonhidratlar beş gruba ayrılırlar.
Açıklama:
Karbonhidratlar temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır. Yalnızca sindirilerek yaşamsal döngüye katılanlar değil, aynı zamanda sindirilemeyenler de çeşitli özelliklerinden dolayı dengeli bir diyet açısından önem taşır. Karbonhidratlar, genel yapıları itibariyle karbon, oksijen ve hidrojenden oluşan ancak bazı özel durumlarda bu elementlerin dışında başka bileşenleri de bünyesinde barındıran fonksiyonel bileşiklerdir. Monosakkaritler, disakkaritler, oligosakkaritler ve polisakkaritler olarak gruplandırılırlar. En bilinen örnekleri glukoz, fruktoz, sakkaroz ve nişastadır. Vücudun hızlı ve kolay enerji elde ettiği yegane moleküller karbonhidratlardır. Bitkisel kaynaklardan elde edilirler. Monosakkaritler, en basit karbonhidrat grubunu oluştururlar
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi karbonhidratların görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Günlük enerji ihtiyacının hepsi karbonhidratlardan elde edilir.
B
Bağırsak hareketlerinin kolaylaştırıcı etki gösterir.
C
Bağırsak tembelliğinin arttırır.
D
Kabızlığa neden olur.
E
Aşırı alımında koma ve ölüme neden olabilir.
Açıklama:
Polisakkaritlerden nişasta; tükürük salgısında ve ince bağırsaklarda bulunan amilaz ile glukoza parçalanır ve emilir. Ancak selüloz veya pektin gibi karbonhidratlar, ince bağırsakta sindirim enzimleri tarafından parçalanamazlar ve bu nedenle kalın bağırsağa ilerlerler. Kalın bağırsakta bakteriler tarafından gerçekleştirilen belirli miktardaki parçalanma ardından sınırlı olarak emilirler. Sindirilemeyen kısım ise daha çok bağırsak hareketlerini kolaylaştırıcı etki gösterir ve kabızlık, bağırsak tembelliği gibi hastalıklarda destekleyici özellik gösterir. Halk arasında lifli gıda denilen besinlerde bu tip bileşenler çoktur. Günlük karbonhidrat gereksinimi konusunda varılmış ortak bir karar yoktur. Genel bir yaklaşım olarak günlük enerji ihtiyacının yaklaşık yarısının karbonhidratlardan elde edilmesinin uygun olduğu kabul edilmektedir. Karbonhidratların aşırı alımında birey tarafından yeterli enerji sarfiyatı yapılmazsa vücuttaki şeker dengesi bozulabilmekte, yağ olarak depolanan karbonhidratlar obezite ve diyabet hastalığı gibi metabolik sendrom kapsamında değerlendirilen tablolar yaratabilmektedir. Birçok hayati organın çalışması için gerekli en önemli enerji kaynağı glukozdur. Eksikliğinde koma ve ölüme varabilecek ileri düzeyde rahatsızlıklar görülebilir. Monosakkaritlerden riboz özellikle çeşitli nükleik asitlerin yapısında yer aldığı için önemli bileşiklerden biridir.
Soru 53
Organizmanın yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için az miktarda ihtiyaç duyduğu organik maddelere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Lipitler
B
Yağlar
C
Protein
D
Karbonhidrat
E
Vitamin
Açıklama:
Organizmanın yaşamsal faaliyetlerini sürdürülebilmek için az miktarda ihtiyaç duyduğu organik maddelere vitamin denir.
Soru 54
Deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüşü için gerekli olan vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
D vitamini
E
E vitamini
Açıklama:
A vitamini özellikle deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüşü için gereklidir. Eksikliğinde gece körlüğü, gözlerde kuruluk ve enfeksiyon, cilt hastalıkları ve büyüme geriliği görülebilir.
Soru 55
Kemiklerde raşitizm ve kırılganlık görülmesi hangi vitaminin eksikliğinden kaynaklanmaktadır?
Seçenekler
A
C vitamini
B
B1 vitamini
C
B9 vitamini
D
D vitamini
E
A vitamini
Açıklama:
D vitamini eksikliğinde kemiklerde eğrilik (raşitizm) ve kırılganlık meydana gelmektedir.
Soru 56
İki monosakkarit molekülünün birleşmesi ile meydana gelen karbonhidratlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oligosakkaritler
B
Polisakkaritler
C
Disakkaritler
D
Monosakkaritler
E
Trisakkaritler
Açıklama:
Disakkaritler, iki monosakkarit molekülünün birleşmesi ile meydana gelen karbonhidratlardır. Bunlara en önemli örnekler sakkaroz (sukroz), maltoz ve laktozdur. Laktoz, sütte bulunan bir bileşiktir ve yapı itibariyle bir molekül glukoz ile bir molekül galaktozdan oluşur. Sofra şekeri olarak da bilinen sakkaroz (sukroz) ise bir molekül glukoz ile bir molekül fruktoz oluşmuştur. Maltoz ise iki molekül glukozdan oluşmuştur.
Soru 57
Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyümede hangi besin ögesi diğerlerine göre daha etkindir?
Seçenekler
A
Ökaryotlar
B
Proteinler
C
Aminoasitler
D
Vitaminler
E
Karbonhidratlar
Açıklama:
Proteinler, vücudumuzda gerçeklesen tüm süreçlerin temelinde yer alan kompleks yapıdaki büyük molekülerdir. Tüm organların oluşumu, yapısal tamlığı, fonksiyonel olarak düzgün çalışması, yenilenmesi ve büyüme, proteinler ile gerçekleşmektedir. Farklı canlı türleri arasında benzer proteinler olmakla birlikte vücut dokularının ana yapıtaşı olmakla beraber enerji kaynağı olarak da kullanılmaktadır.
Soru 58
Hangisi proteinlerin yapıtaşlarını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Vitaminler
B
Polipeptitler
C
Lipitler
D
Aminoasitler
E
Ökaryotlar
Açıklama:
Proteinlerin yapıtaşları aminoasitlerdir. Aminoasitlerin her biri, yapısında bir amino, (-NH2) bir karboksil (-COOH) ve yapısı her birinde farklı olan bir yan zincir grubu ta-sırlar. Bir aminoasit molekülünün karboksil grubu ile diğer bir aminoasit molekülünün amino grubu, enzimatik reaksiyonla aralarında bir peptit bağı oluştururlar.
Soru 59
Hangisi insan vücudunun üretebildiği aminpasitlerdendir?
Seçenekler
A
Histidin
B
Fenilalanin
C
İzolösin
D
Lösin
E
Alanin
Açıklama:
İnsan vücudu ise 22 çeşit aminoasitten 21 tanesini biyolojik faaliyetleri için kullanır. Bunlardan on ikisini kendi üretebilmektedir; bunlar alanin, arjinin, asparajin, aspartik asit, glutamik asit, glutamin, glisin, prolin, selenosistein, serin, sistein ve tirozindir. Ancak geri kalan dokuz tanesi beslenme yoluyla alınmak zorundadır. Beslenme yoluyla dışarıdan alınması zorunlu olan bu dokuz aminoasite elzem (esansiyel, eksojen) aminoasitler denir. Bunlar fenilalanin, histidin, izolösin, lösin, lizin, metiyonin, treonin, triptofan ve valindir.
Soru 60
Sağlıklı bir insan için günlük protein gereksinimi kilogram başına ne kadardır?
Seçenekler
A
0.5-1.0 gram
B
0.8-1.0 gram
C
1.0-1.8 gram
D
1.5-2.0 gram
E
2.0-2.8 gram
Açıklama:
Günlük protein gereksinimi sağlıklı insan için günde kilogram basına 0.8-1.0 gramdır. Bu değer, süt çocuklarında ve çocuklarda günde 2 gram, yaşlılarda ise 1.2 gram düzeyindedir. Elzem aminoasitlerce zengin besinlere özellikle 2-5 yas grubu çocuklarında daha fazla ihtiyaç duyulur.
Soru 61
Hangisi lipitlerin görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
İzolasyon
B
Proteinleri hücre zarına bağlama
C
Enzimatik reaksiyonlar için kofaktörler üretme
D
Enerji kaynağı olma
E
Bağışıklığı güçlendirme
Açıklama:
Lipitler beslenme yoluyla alınan önemli bir enerji kaynağıdır. Lipitler yakıldığında, aynı miktardaki karbonhidrat veya proteine göre daha fazla enerji üretirler. 1 gram lipit, yaklaşık 9 kilokalori enerji verir. Lipitlerin bir başka görevi de izolasyondur. Hayvanlar âleminin gelişkin üyelerinde doğal yağlar, derialtı dokularda ve çeşitli organların etrafından yer alarak mekanik ve termal izolasyon sağlamaktadırlar. Ayrıca hücre zarının ana bileşenlerinden olan lipitler, hücreleri de çevresel mekanik ve elektriksel etkileşimlerden korurlar. Lipit zarların geçirgenliğe karsı oluşturduğu direnç, iyonlar tarafından hücre zarı potansiyelinin yaratılmasını sağlar. Steroidlerin, ekosanoidlerin ve fosfolipitlerin bazı metabolitlerinin sinyal üretme fonksiyonu vardır. Çeşitli lipitler proteinlerin hücre zarına bağlanması için birer çapa görevi görürler. Ayrıca bazı lipitler enzimatik reaksiyonlar için çeşitli kofaktörler üretirler.
Soru 62
Hangisi kullanım miktarı ve sıklığı bakımından en önemli enerji kaynağı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Aminoasitler
B
Proteinler
C
Lipitler
D
Karbonhidratlar
E
Vitaminler
Açıklama:
Karbonhidratlar temel beslenme ürünlerinden biridir ve kullanım miktarı ve sıklığı olarak en önemli enerji kaynağıdır. Yalnızca sindirilerek yaşamsal döngüye katılanlar değil, aynı zamanda sindirilemeyenler de çeşitli özelliklerinden dolayı dengeli bir diyet açısından önem taşır.
Soru 63
Hangisi karbonhidratları oluşturan gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Glukozlar
B
Monosakkaritler
C
Disakkaritler
D
Oligasakkaritler
E
Polisakkaritler
Açıklama:
Genel bir terim olarak karbonhidratlar, monosakkaritleri, disakkaritleri, oligosakkaritleri ve polisakkaritleri temsil ederken, ayrıca bu bileşiklerden çeşitli yollarla elde edilen türevler de bu grup altında incelenebilmektedir.
Soru 64
Hangisi önemli bir monosakkarit kaynağıdır?
Seçenekler
A
Fasulye
B
Elma
C
Kabak
D
Buğday
E
Pirinç
Açıklama:
Monosakkaritler doğal olarak özellikle meyvelerde, sebzelerde ve balda bulunur. Bunun dışında pekmez ve mısır şurubu gibi tatlı lezzetli birçok besin maddesinde bulunmaktadır. Bitkisel kaynaklarda bolca bulunmasının temel nedeni fotosentez yoluyla yüksek oranda üretilmesidir. Fruktoz, özellikle tatlılık değeri yüksek olduğu ve mısırdan ucuz yollarla üretilebildiği için birçok islenmiş besin maddesinin yapısına katılır. Oligosakkaritlerden bir trisakkarit olan rafinoz ve tetrasakkarit olan stakiyoz fasulye, kabak, brüksel lahanası, kuşkonmaz gibi sebzelerde bulunur. Polisakkaritlerden nişasta çoğunlukla buğday, pirinç, mısır, patates ve kuru baklagillerde bulunurken selüloz ve benzerleri hemen hemen her sebzenin yapısında yer alır. Nişasta bitkilerde karbonhidratların depolanmış formudur ve genellikle beslenme ile alınan karbonhidratın %80’ini oluşturur.
Soru 65
Hangisi özellikle deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüsü için gerekli olan vitamindir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
K vitamini
E
Folik asit
Açıklama:
A vitamini özellikle deri, kemikler ve üreme organlarıyla, gebelerde fetüsün sağlıklı gelişimi ve gece görüsü için gereklidir. Eksikliğinde gece körlüğü, gözlerde kuruluk ve enfeksiyon, cilt hastalıkları ve büyüme geriliği görülebilir. Sindirim sistemi hastalıkları (diyare, mide-bağırsak ameliyatları), göz hastalıkları, kronik hastalıklar, kızamık ve yağ emiliminin azaldığı durumlarda A vitamini eksikliği ortaya çıkabilmektedir.
Soru 66
Hangi B vitamininin eksikliğinde sinir sistemi, sindirim sistemi ve cilt bozuklukları görülür?
Seçenekler
A
B1
B
B2
C
B3
D
B5
E
B6
Açıklama:
Genellikle niasin veya nikotinik asit ya da (PP) olarak bilinen bu bileşik suda çözünen, yüksek sıcaklık, ışık, asit, baz ve oksidatif ortamlara dirençli bir yapıya sahiptir. Pişirme ile besinlerden kaybı düşük düzeydedir. Genellikle karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması için gereklidir. Eksikliğinde sinir sistemi, sindirim sistemi ve cilt bozuklukları görülür.
Soru 67
1 gram protein ile ne kadar enerji elde edilir?
Seçenekler
A
1 kilokalori
B
2 kilokalori
C
3 kilokalori
D
4 kilokalori
E
5 kilokalori
Açıklama:
1 gram protein ile yaklaşık 4 kilokalori enerji elde edilmektedir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi besinlerin sindiriminde kullanılan bileşiktir?
Seçenekler
A
Pepsin
B
Hemoglobin
C
Fibrillin
D
Fibrin
E
Antikor
Açıklama:
Besinlerin sindiriminde kullanılan pepsindir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi bir eksojen aminoasittir?
Seçenekler
A
Prolin
B
Serin
C
İzolasin
D
Arjinin
E
Glutamik asit
Açıklama:
Beslenme yoluyla dışarıdan alınması zorunlu olan bu dokuz aminoasite elzem (esansiyel, eksojen) aminoasitler denir. Bunlar fenilalanin, histidin, izolösin, lösin, lizin, metiyonin, treonin, triptofan ve valindir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi insanın ürettiği bir aminoasittir?
Seçenekler
A
Lösin
B
Treonin
C
Valin
D
Triptofan
E
Alanin
Açıklama:
İnsan vücudu ise 22 çeşit aminoasitten 21 tanesini biyolojik faaliyetleri için kullanır. Bunlardan on ikisini kendi üretebilmektedir; bunlar alanin, arjinin, asparajin, aspartik asit, glutamik asit, glutamin, glisin, prolin, selenosistein, serin, sistein ve tirozindir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi tüm vücutta en çok bulunan proteindir?
Seçenekler
A
Fibröz
B
Kollajen
C
Keratin
D
Elasin
E
Valin
Açıklama:
Kollajen, tüm vücutta en bol bulunan proteindir ve yapısal tüm doku ve oluşumlarda yer alır; bir başka deyişle vücudun ana yapı taşıdır; deride, kas dokusunda ve kemikte bolca bulunur.
Soru 72
Biyolojik faaliyetleri için gerekli protein yapısında olmayan kimyasal maddelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Biyomolekül
B
Monometrik
C
Oligometrik
D
Kofaktör
E
Polipeptit
Açıklama:
Kofaktör, proteinlerin biyolojik faaliyetleri için gerekli protein yapısında olmayan kimyasal maddelerdirler.
Soru 73
(18:1ω-9) ifadesinde çifte bağın yeri neresidir?
Seçenekler
A
- karbon atomundan önce
B
- karbon atomundan sonra
C
1-9. karbonun arasında
D
- karbon atomundan önce
E
- karbon atomundan sonra
Açıklama:
(18:1ω-9) ifadesinden anlaşılması gereken, onsekiz karbonlu zincirin ucundan başlayarak sayıldığında 9. karbon atomundan hemen sonraki karbon-karbon bağında bir çifte bağın yer aldığıdır.
Soru 74
Bir insanın günlük yağ ihtiyacı kaç gramdır?
Seçenekler
A
25
B
35
C
45
D
55
E
65
Açıklama:
Günlük ihtiyacı olan bir insanın yaklaşık olarak 65 gram yağa ihtiyaç duyduğu çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir.
Soru 75
n>10 sayıda monosakkarit içeren karbonhidrata ne ad verilir?
Seçenekler
A
Polisakkarit
B
Ksiloz
C
Disakkarit
D
Monosakkarit
E
Sukroz
Açıklama:
Polisakkaritler ise n>10 sayıda monosakkarit içerirler.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi ince bağırsaklarda parçalanan karbonhidrattır?
Seçenekler
A
Selüloz
B
Stakiyoz
C
Nişasta
D
Pektin
E
Laktoz
Açıklama:
Polisakkaritlerden nişasta ise tükürük salgısında ve ince bağırsaklarda bulunan amilaz ile glukoza parçalanır ve emilir.
Ünite 4
Soru 1
İnorganik besin ögeleri ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Besin olarak kullanılan inorganik maddeler sindirilebilir.
B
Enerji verirler.
C
Düzenleyici maddelerdir.
D
Karbon elementine sahip olan tüm moleküller bu gruba girer.
E
Yarı iletken maddelerdir.
Açıklama:
İnorganik besin ögeleri düzenleyici maddelerdir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 2
- İyi bir çözücüdür.
- Hücre içindeki birçok maddeyi çözer.
- Metabolizma sonucu oluşan atıkların dışarı atılmasında ve seyreltilmesinde önemli bir görevi vardır.
- +4 °C’de özgül ağırlığı en yüksek düzeydedir.
- O °C’de donarken yapısındaki moleküller arasındaki mesafe büyüdüğü için özgül ağırlığı küçülür.
Yukarıda özellikleri verilen besin ögesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sodyum
B
Su
C
Kalsiyum
D
Fosfor
E
İyot
Açıklama:
Su, iyi bir çözücüdür. Hücre içindeki birçok maddeyi çözer. Metabolizma sonucu oluşan atıkların dışarı atılmasında ve seyreltilmesinde önemli bir görevi vardır. +4 °C’de özgül ağırlığı en yüksek düzeydedir. O °C’de donarken yapısındaki moleküller arasındaki mesafe büyüdüğü için özgül ağırlığı küçülür. Doğru yanıt B'dir.
Soru 3
Su ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Rengini gökyüzünün yansımasıyla alır.
B
Kendi molekülleri arasında çekim kuvvetinden dolayı dağılır.
C
Adhezyon kuvveti düşük bir maddedir.
D
Yüksek yüzey gerilimine sahiptir.
E
Standart atmosferik basınçta yukarı hareket eder.
Açıklama:
Su, molekülleri arasındaki güçlü kohezyon kuvveti nedeniyle oluşan yüksek yüzey gerilimine sahiptir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 4
- Mevcut sular içinde en saf olanıdır.
- Havada bulunan bütün gazları içerdiği gibi, bazı inorganik ve organik
maddeler de bulunabilir.
Yukarıda özellikleri verilen su türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
meteor suları
B
kaynak suları
C
yeraltı suları
D
maden suları
E
yeryüzü suları
Açıklama:
Meteor suları mevcut sular içinde en saf olanıdır ve havada bulunan bütün gazları içerdiği gibi, bazı inorganik ve organik maddeleri de içerebilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 5
- Vücutta bol miktarda bulunur.
- Kalsiyum fosfat şeklinde kemiklerin ve dişin yapısına katılır.
- Nükleik asit, yağ, protein ve karbonhidrat gibi moleküllerin yapısına da katılır.
Yukarıda özellikleri verilen mineral türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
demir
B
fosfor
C
iyot
D
sülfat
E
bakır
Açıklama:
Fosfor vücutta bol miktarda bulunur. Kalsiyum fosfat şeklinde kemiklerin ve dişin yapısına katılır. Nükleik asit, yağ, protein ve karbonhidrat gibi moleküllerin yapısına da katılır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi kaslarda bulunup proteinlerin yapısına katılan mineral türüdür?
Seçenekler
A
sülfat
B
demir
C
flüor
D
iyot
E
bakır
Açıklama:
Sülfat, kaslarda bulunup proteinlerin yapısına katılan mineral türüdür. Doğru yanıt A'dır.
Soru 7
- Yaraların iyileşmesinde etkilidir.
- Büyüme ve gelişme için gereklidir.
- Et, balık, yumurta, sütte bulunur.
Yukarıda özellikleri verilen mineral türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
kalsiyum
B
fosfor
C
magnezyum
D
sodyum
E
çinko
Açıklama:
Çinko yaraların iyileşmesinde etkilidir. Büyüme ve gelişme için gereklidir. Et, balık, yumurta, sütte bulunur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 8
- Hücre içi sıvısında bulunur.
- Ozmotik basınç, asit-baz dengesinin sağlanmasında görev alır.
- Aminoasitlerin proteine çevrilmesinde etkilidir.
- Hemen tüm besinlerde ve özellikle meyve ve sebzelerde bol miktarda bulunduğu için eksikliği pek görülmez.
Yukarıda özellikleri verilen besin ögesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
kalsiyum
B
fosfor
C
sodyum
D
potasyum
E
demir
Açıklama:
Potasyum, hücre içi sıvısında bulunur. Ozmotik basınç, asit-baz dengesinin sağlanmasında görev alır. Aminoasitlerin proteine çevrilmesinde etkilidir. Hemen tüm besinlerde ve özellikle meyve ve sebzelerde bol miktarda bulunduğu için eksikliği pek görülmez. Doğru yanıt D'dir.
Soru 9
Aşağıdaki besin ögelerinin hangisinin alınmaması kansızlığa, vücut direncinin azalmasına, güçsüzlüğe, deride yara ve egzama gibi problemlere ve aşırı dozda alınması ise kanser riskinin büyük oranda arttırmasına yol açar?
Seçenekler
A
bakır
B
çinko
C
magnezyum
D
fosfor
E
potasyum
Açıklama:
Bakırın yeteri kadar alınmaması kansızlığa, vücut direncinin azalmasına, güçsüzlüğe, deride yara ve egzama gibi problemlere ve aşırı dozda alınması ise kanser riskinin büyük oranda arttırmasına yol açar. Doğru yanıt A'dır.
Soru 10
Sirkelerde bulunan asit türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
malik asit
B
laktik asit
C
sitrik asit
D
tartarik asit
E
asetik asit
Açıklama:
Asetik asit, sirkelerde bulunan asittir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 11
- Besin olarak kullanılan inorganik maddeler “mineraller ve su” sindirilemezler.
- Besin olarak kullanılan inorganik maddeler enerji kaynağıdır.
- Besin olarak kullanılan inorganik maddeler düzenleyici maddelerdir.
- Karbon elementine sahip olmayan tüm moleküller inorganik maddeler grubuna girer.
İnorganik besin ögeleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II ve III
E
I, III ve IV
Açıklama:
Besin olarak kullanılan inorganik maddeler “mineraller ve su” sindirilemezler. Enerji vermezler. Bunlar düzenleyici maddelerdir. Karbon elementine sahip olmayan tüm moleküller bu gruba girer. Doğru seçenek (E)dir.
Soru 12
- Meteor suları (yağmur ve kar suları)
- Yeraltı ve kaynak suları
- Yeryüzü suları (nehir, göl, baraj ve deniz suları)
- Maden (mineral) suları
K. Yüzeylerinin açık olması sebebiyle özellikle organik yapıdaki yabancı maddeleri almaya yatkındır. Buna karşılık hava ile temas halinde olduğundan karbonat sertliği azdır.
L. Mevcut sular içinde en saf olanıdır, bununla beraber havada bulunan bütün gazları içerdiği gibi, bazı inorganik ve organik maddeler de bulunabilir.
M. Doğal sulara oranla çözünmüş madde miktarı belirli bir sınırı aşmış veya sıcaklık ve radyoaktivitesi doğal sınırı geçmiş olan sulardır.
N. Bulunduğu ve geçtiği toprak tabakalarını çözmesi sonucunda, tabakaların cinsine göre, çözünmüş maddeleri içerir.
Yukarıda doğadaki kaynaklarına göre sınıflandırılmış sular ile bunların özellikleri arasındaki doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1-M, 2-K, 3-L, 4-N
B
1-L, 2-N, 3-M, 4-K
C
1-N, 2-M, 3-K, 4-L
D
1-L, 2-N, 3-K, 4-M
E
1-K, 2-L, 3-M, 4-N
Açıklama:
Doğada sular, kaynaklarına göre klasik olarak 4 sınıfta incelenir: 1. Meteor suları (yağmur ve kar suları): Mevcut sular içinde en saf olanıdır, bununla beraber havada bulunan bütün gazları içerdiği gibi, bazı inorganik ve organik maddeler de bulunabilir. 2. Yeraltı ve kaynak suları: Bulunduğu ve geçtiği toprak tabakalarını çözmesi sonucunda, tabakaların cinsine göre, çözünmüş maddeleri içerir. 3. Yeryüzü suları (nehir, göl, baraj ve deniz suları): Yüzeylerinin açık olması sebebiyle özellikle organik yapıdaki yabancı maddeleri almaya yatkındır. Buna karşılık hava ile temas halinde olduğundan karbonat sertliği azdır. 4. Maden (mineral) suları: Doğal sulara oranla çözünmüş madde miktarı belirli bir sınırı aşmış veya sıcaklık ve radyoaktivitesi doğal sınırı geçmiş olan sulardır. Buna göre, doğru seçenek (D)dir.
Soru 13
Bir su molekülü ...... hidrojen ve ...... oksijen atomundan oluşur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
bir, bir
B
bir, iki
C
iki, bir
D
iki, iki
E
üç, üç
Açıklama:
Suyun kimyasal formülü H2 O’dur. Bunun anlamı bir su molekülünün iki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluştuğudur. Doğru seçenek (C)dir.
Soru 14
Aşağıdaki minerallerden hangisi makroelementler grubundandır?
Seçenekler
A
Demir
B
Fosfor
C
Bakır
D
İyot
E
Çinko
Açıklama:
İnsan ve hayvan organizmasında varlığı tespit edilebilen çok sayıda kimyasal elementten sadece 26’sının hayat için önemli olduğu kabul edilmekte ve her geçen gün bunlara yeni elementler ilave olmaktadır. Kalsiyum, sodyum, potasyum, fosfor, klor, magnezyum ve kükürt makroelementler olarak adlandırılır. Demir, iyot, bakır, çinko, kobalt, mangan, molibden ve selenyum ise mikroelementlerdir. Doğru seçenek (B)dir.
Soru 15
İhtiyacımız olan mineralleri sağlamanın en iyi yolu mümkün olduğu kadar çok .................................................
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
su içmektir.
B
yemek yemektir.
C
hareket etmektir.
D
hareket etmektir.
E
çeşitli besinler almaktır.
Açıklama:
Vücudun birçok işlevi için gerekli olduğu halde, vücut mineralleri kendisi üretemez. İhtiyacımız olan mineralleri sağlamanın en iyi yolu mümkün olduğu kadar çok çeşitli besinler almaktır. Doğru seçenek (E)dir.
Soru 16
Aşağıdaki minerallerden hangisi tiroid bezi hormonu olan tiroksinin yapısına katılır ve yeteri kadar alınmadığında basit “guatr” hastalığı denilen durum ortaya çıkar?
Seçenekler
A
İyot
B
Kalsiyum
C
Sodyum
D
Potasyum
E
Fosfor
Açıklama:
İyot, tiroid bezi hormonu olan tiroksinin yapısına katılır. Vücuda yeteri kadar iyot alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Basit “guatr” hastalığı denilen durum ortaya çıkmaktadır. Doğru seçenek (A)dır.
Soru 17
- Fosfor
- Sodyum
- Demir
M. Hücre içindeki ve dışındaki su miktarını düzenlemeye yardım eder.
L. Kemik ve dişlerin yapısına katılır, enerji kullanımı için gereklidir.
Yukarıdaki mineraller ile bunların görevleri arasındaki doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1-K, 2-M, 3-L
B
1-L, 2-K, 3-M
C
1-L, 2-M, 3-K
D
1-M, 2-L, 3-K
E
1-K, 2-L, 3-M
Açıklama:
Fosfor, kemik ve dişlerin yapısına katılır, enerji kullanımı için gereklidir. Sodyum hücre içindeki ve dışındaki su miktarını düzenlemeye yardım eder. Demir ise, oksijen taşınmasında rol oynayan hemoglobinin yapısında bulunur. Doğru seçenek (C)dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisinin yetersizliğinde kansızlık oluşur?
Seçenekler
A
Kalsiyum
B
Fosfor
C
Magnezyum
D
Demir
E
Çinko
Açıklama:
Demir yapısal önemi olan bir mineraldir. Hemoglobin ve miyoglobinin yapısında yer alır. Bitkisel gıdalarda demir fazla olsa bile biyolojik olarak elverişli değildir. Yumurta hariç hayvansal gıdalardaki demir vücut tarafından daha kolay alınır. Yetişkinlerde vücutta kg başına 50 mg kadar demir bulunur. Günlük 10 mg demire gereksinim vardır. Demir içeren hemoglobin akciğerlerden vücudun diğer bölgelerine ve kaslara oksijen taşır. Kasların enerji üretmesi için oksijene ihtiyaç vardır. Kandaki demir düzeyi düşükse kansızlık oluşur. Demir eksikliğinin başlıca göstergesi çabuk yorulma, halsizlik, baş ağrısı ve iştah azalmasıdır.
Demir yetersizliğinde kansızlık oluşur. Doğru seçenek (D)dir.
Demir yetersizliğinde kansızlık oluşur. Doğru seçenek (D)dir.
Soru 19
- Asetik asit
- Laktik Asit
- Sitrik Asit
- Oleik Asit
K. Limonda bulunur.
L. Zeytinyağında bulunur.
M. Sirkelerde bulunan asittir.
N. Yoğurtta bulunan asittir.
Yukarıdaki asitler ve bulundukları yerler arasındaki doğru eşleştirmeler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
1-K, 2-N, 3-M, 4-L
B
1-M, 2-N, 3-K, 4-L
C
1-K, 2-L, 3-N, 4-M
D
1-M, 2-L, 3-K, 4-N
E
1-L, 2-M, 3-K, 4-N
Açıklama:
Asetik asit : Sirkelerde bulunan asittir. Laktik Asit : Yoğurtta bulunan asittir. Sitrik Asit : Limonda bulunur. Oleik Asit : Zeytinyağında bulunur. Doğru seçenek (B)dir.
Soru 20
Asitlerle bazlar karıştığında asitin H+ iyonu ile bazın OH- iyonu birleşir. Bu birleşim sırasında bir molekül su açığa çıkar ve ................ meydana gelir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
tuz
B
asit
C
baz
D
mineral
E
vitamin
Açıklama:
Asitlerle bazlar karıştığında asitin H+ iyonu ile bazın OH- iyonu birleşir. Bu birleşim sırasında bir molekül su açığa çıkar ve tuz meydana gelir. HCI + NaOH → H2O+ NaCl yani; Hidroklorik asit + sodyum hidroksit (baz) → su + sodyum klorür (tuz) Hücrenin içinde ve hücrelerin arasında çeşitli mineral tuzları vardır. Bunlar içinde en önemlileri sodyum, potasyum, magnezyum ve kalsiyum tuzlarıdır. Doğru seçenek (A)dır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi inorganik bileşiklerdendir?
Seçenekler
A
Anyonlar
B
Karbonhidratlar
C
Lipitler
D
Proteinler
E
Nükleik asit
Açıklama:
Öğrenci besin öğelerini öğrenmiş olmalıdır.
Organik bileşenler karbon, hidrojen ve oksijen atomunu beraber bulunduran bileşiklerdir. En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz.
Organik bileşenler karbon, hidrojen ve oksijen atomunu beraber bulunduran bileşiklerdir. En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınan bileşiklerdendir?
Seçenekler
A
Karbonhidratlar
B
Katyonlar
C
Lipitler
D
Proteinler
E
Nükleik asit
Açıklama:
Öğrenci besin öğelerini, organik ve inorganik besin öğeleri arasındaki farkı öğrenmiş olmalıdır.
Organik bileşenler karbon, hidrojen ve oksijen atomunu beraber bulunduran bileşiklerdir. En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz. Bu bileşikler canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar.
Organik bileşenler karbon, hidrojen ve oksijen atomunu beraber bulunduran bileşiklerdir. En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz. Bu bileşikler canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangileri inorganik bileşikler için doğrudur?
I. Canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar
II. Sindirime uğramadan hücre zarından geçebilirler
III. Hücrelerde enerji elde etmek amacıyla kullanılmazlar
IV. Hem canlı vücudunda hem de cansız ortamda bulunurlar
V. Büyük moleküllü olup, canlı hücrede devamlı ve çok miktarda bulunmaları gerekir
I. Canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar
II. Sindirime uğramadan hücre zarından geçebilirler
III. Hücrelerde enerji elde etmek amacıyla kullanılmazlar
IV. Hem canlı vücudunda hem de cansız ortamda bulunurlar
V. Büyük moleküllü olup, canlı hücrede devamlı ve çok miktarda bulunmaları gerekir
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, II, III ve IV
D
II, III, IV ve V
E
I, II, III ve V
Açıklama:
Öğrenci besin öğelerini, organik ve inorganik besin öğeleri arasındaki farkı öğrenmiş olmalıdır.
En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz. Bu bileşikler canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar. İnorganik bileşikler sindirime uğramadan hücre zarından geçebilir. İnorganik maddeler hücrelerde enerji elde etmek amacıyla kullanılmaz, canlıların kendi vücutlarında sentezleyemeyip, dışarıdan hazır aldıkları bileşiklerdir. Hem canlı vücudunda hem de cansız ortamda bulunurlar. Küçük moleküllü olup, canlı hücrede devamlı ve yeterince bulunmaları gerekir.
En önemli organik bileşikler karbonhidratlar, lipitler, proteinler ve nükleik asittir. İnorganik bileşenlerde bu atomlar birlikte bulunmayabilir. Bunlara örnek olarak da anyonlar veya katyonlar olarak sınıflandırılan çeşitli iyonik bileşikler ile kovalent bileşikleri verebiliriz. Bu bileşikler canlı vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan besinlerle alınırlar. İnorganik bileşikler sindirime uğramadan hücre zarından geçebilir. İnorganik maddeler hücrelerde enerji elde etmek amacıyla kullanılmaz, canlıların kendi vücutlarında sentezleyemeyip, dışarıdan hazır aldıkları bileşiklerdir. Hem canlı vücudunda hem de cansız ortamda bulunurlar. Küçük moleküllü olup, canlı hücrede devamlı ve yeterince bulunmaları gerekir.
Soru 24
“Su ile karışmayan maddeler ise (örneğin; yağ) ………………..maddeler olarak bilinirler.” ifadesindeki boşluk aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
Hidrofilik
B
Nükleofilik
C
Elektrofobik
D
Hidrofobik
E
Nükleofobik
Açıklama:
Öğrenci besin öğelerinin günlük yaşamdaki kullanımını öğrenmiş olmalıdır.
Su, eriyebilen birçok madde için çok iyi bir çözücüdür. Bu tip maddeler hidrofilik maddeler olarak da bilinir, iyice karıştırılmak sureti ile su içinde erirler (örneğin; tuz). Su ile karışmayan maddeler ise (örneğin; yağ) hidrofobik maddeler olarak bilinirler.
Su, eriyebilen birçok madde için çok iyi bir çözücüdür. Bu tip maddeler hidrofilik maddeler olarak da bilinir, iyice karıştırılmak sureti ile su içinde erirler (örneğin; tuz). Su ile karışmayan maddeler ise (örneğin; yağ) hidrofobik maddeler olarak bilinirler.
Soru 25
“Suyun üçlü nokta sıcaklığı, ………………..kelvin (0.01°C) ve basıncı 611.73 pascal’dır (0.0060373 atm).” ifadesindeki boşluk aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
263.16
B
253.16
C
275.16
D
274.16
E
273.16
Açıklama:
Öğrenci besin öğelerinin günlük yaşamdaki kullanımını öğrenmiş olmalıdır.
Suyun üçlü noktası (saf haldeki sıvı su, buz ve su buharının dengede bulunduğu sıcaklık ve basınç kombinasyonu), kelvin sıcaklık ölçü biriminin tanımlanması için kullanılır. Sonuç olarak, suyun üçlü nokta sıcaklığı, 273.16 kelvin (0.01°C) ve basıncı 611.73 pascal’dır (0.0060373 atm)
Suyun üçlü noktası (saf haldeki sıvı su, buz ve su buharının dengede bulunduğu sıcaklık ve basınç kombinasyonu), kelvin sıcaklık ölçü biriminin tanımlanması için kullanılır. Sonuç olarak, suyun üçlü nokta sıcaklığı, 273.16 kelvin (0.01°C) ve basıncı 611.73 pascal’dır (0.0060373 atm)
Soru 26
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi mikroelement olarak kabul edilen minerallerdendir?
Seçenekler
A
Demir
B
Kalsiyum
C
Sodyum
D
Potasyum
E
Klor
Açıklama:
Öğrenci inorganik element ve mineraller hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
İnsan ve hayvan organizmasında varlığı tespit edilebilen çok sayıda kimyasal elementten sadece 26’sının hayat için önemli olduğu kabul edilmekte ve her geçen gün bunlara yeni elementler ilave olmaktadır. Kalsiyum, sodyum, potasyum, fosfor, klor, magnezyum ve kükürt makroelementler olarak adlandırılır. Demir, iyot, bakır, çinko, kobalt, mangan, molibden ve selenyum ise mikroelementlerdir.
İnsan ve hayvan organizmasında varlığı tespit edilebilen çok sayıda kimyasal elementten sadece 26’sının hayat için önemli olduğu kabul edilmekte ve her geçen gün bunlara yeni elementler ilave olmaktadır. Kalsiyum, sodyum, potasyum, fosfor, klor, magnezyum ve kükürt makroelementler olarak adlandırılır. Demir, iyot, bakır, çinko, kobalt, mangan, molibden ve selenyum ise mikroelementlerdir.
Soru 27
“…..….., tiroid bezi hormonu olan tiroksinin yapısına katılır. Vücuda yeteri kadar …….. alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Bu durumda basit “guatr” hastalığı denilen durum ortaya çıkmaktadır.” ifadesindeki boşluklar aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
Sodyum
B
İyot
C
Potasyum
D
Kalsiyum
E
Demir
Açıklama:
Öğrenci inorganik element ve mineraller hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
İyot, tiroid bezi hormonu olan tiroksinin yapısına katılır. Vücuda yeteri kadar iyot alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Basit “guatr” hastalığı denilen durum ortaya çıkmaktadır.
İyot, tiroid bezi hormonu olan tiroksinin yapısına katılır. Vücuda yeteri kadar iyot alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Basit “guatr” hastalığı denilen durum ortaya çıkmaktadır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi organik bir asittir?
Seçenekler
A
Sülfürik asit
B
Nitrik asit
C
Laktik asit
D
Fosforik asit
E
Hidroklorik asit
Açıklama:
Öğrenci inorganik element ve mineraller hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Minerallerden ve metal olmayan maddelerden yapılan asitlere, inorganik asitler adı verilir. Yaygın inorganik asitler arasında, sülfürik asit (H2SO4), nitrik asit (HNO3) ve fosforik asit (H3PO4) yer alır. Laktik asit (CH3-CHOHCOOH); organik asite, hidroklorik asit (HCI) ise inorganik asite örnek verilebilir.
Minerallerden ve metal olmayan maddelerden yapılan asitlere, inorganik asitler adı verilir. Yaygın inorganik asitler arasında, sülfürik asit (H2SO4), nitrik asit (HNO3) ve fosforik asit (H3PO4) yer alır. Laktik asit (CH3-CHOHCOOH); organik asite, hidroklorik asit (HCI) ise inorganik asite örnek verilebilir.
Soru 29
I. Formik Asit : Karıncada bulunan asittir.
II. Asetik asit : Sirkelerde bulunan asittir.
III. Malik Asit : Elmada bulunur.
IV. Laktik Asit : Tereyağında bulunan asittir.
V. Sitrik Asit : Limonda bulunur.
Asitlerle ilgili yukarıdaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
II. Asetik asit : Sirkelerde bulunan asittir.
III. Malik Asit : Elmada bulunur.
IV. Laktik Asit : Tereyağında bulunan asittir.
V. Sitrik Asit : Limonda bulunur.
Asitlerle ilgili yukarıdaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III ve IV
B
II, III ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II, III ve V
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Öğrenci inorganik besinlerin insan vücuduna olan yararlarını ve önemini öğrenmiş olmalıdır.
Formik Asit : Karıncada bulunan asittir.
Asetik asit : Sirkelerde bulunan asittir.
Malik Asit : Elmada bulunur.
Laktik Asit : Yoğurtta bulunan asittir.
Sitrik Asit : Limonda bulunur.
Tartarik Asit: Üzümde bulunur.
Bütirik Asit : Tereyağında bulunur.
Karbonik Asit: Gazozda bulunur.
Oleik Asit : Zeytinyağında bulunur.
Nitrik Asit : Kezzapta bulunur.
Asetilsalisalik Asit : Aspirinde bulunur.
Formik Asit : Karıncada bulunan asittir.
Asetik asit : Sirkelerde bulunan asittir.
Malik Asit : Elmada bulunur.
Laktik Asit : Yoğurtta bulunan asittir.
Sitrik Asit : Limonda bulunur.
Tartarik Asit: Üzümde bulunur.
Bütirik Asit : Tereyağında bulunur.
Karbonik Asit: Gazozda bulunur.
Oleik Asit : Zeytinyağında bulunur.
Nitrik Asit : Kezzapta bulunur.
Asetilsalisalik Asit : Aspirinde bulunur.
Soru 30
I. Bazlar ele kayganlık hissi verir.
II. Bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye dönüştürür.
III. Bazlar fenolftalein çözeltisi yardımıyla ayırt edilebilir. Baz içine fenolftalein’in alkoldeki çözeltisi damlatıldığında, bazın rengini değiştirmez.
IV. Bazlar da asitler gibi suda iyonlarına ayrıştıkları için elektrik akımını iletirler.
V. NaOH ve KOH kuvvetli bazlardır. Kuvvetli bazlar metallere ve dokulara tahriş edici etki yapar. Amonyağın buharı göze, buruna ve solunum yoluna zarar verir.
Bazlarla ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye dönüştürür.
III. Bazlar fenolftalein çözeltisi yardımıyla ayırt edilebilir. Baz içine fenolftalein’in alkoldeki çözeltisi damlatıldığında, bazın rengini değiştirmez.
IV. Bazlar da asitler gibi suda iyonlarına ayrıştıkları için elektrik akımını iletirler.
V. NaOH ve KOH kuvvetli bazlardır. Kuvvetli bazlar metallere ve dokulara tahriş edici etki yapar. Amonyağın buharı göze, buruna ve solunum yoluna zarar verir.
Bazlarla ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III ve IV
B
II, III ve IV
C
II, III, IV ve V
D
I, III, IV ve V
E
I, II, IV ve V
Açıklama:
Öğrenci inorganik besinlerin insan vücuduna olan yararlarını ve önemini öğrenmiş olmalıdır.
- Bazlar ele kayganlık hissi verir.
- Kuvvetli bazlar yakıcı ve tahriş edici özelliktedir.
- Bazlar acı tattadır. Fakat bazı çeşit bazlar zehirlidir. Bu yüzden tadına bakmamak gerekir.
- Bazlar da, asitler gibi turnusol kâğıdı ile ayırt edilebilir.
- Bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye dönüştürür.
- Turnusol maddesi likenden elde edilir.
- Bazlar fenolftalein çözeltisi yardımıyla da ayırt edilebilir. Baz içine fenolftalein’in alkoldeki çözeltisi damlatıldığında, baz pembe renk alır. Fenolftalein asit içine konulduğunda asitin rengini değiştirmez.
- Bazlar da asitler gibi suda iyonlarına ayrıştıkları için elektrik akımını iletirler
- NaOH ve KOH kuvvetli bazlardır. Kuvvetli bazlar metallere ve dokulara tahriş edici etki yapar. Amonyağın buharı göze, buruna ve solunum yoluna zarar verir.
Soru 31
Aşağıdaki minerallerinden hangisinin besin değeri yoktur?
Seçenekler
A
Fosfor
B
Bakır
C
Çinko
D
Nikel
E
Mangan
Açıklama:
Nikel mineralinin besin değeri yoktur.
Soru 32
Aşağıdaki minerallerinden hangisi makro elementlerdendir?
Seçenekler
A
Klor
B
Bakır
C
Çinko
D
Nikel
E
Mangan
Açıklama:
Klor minerali makro elementlerdendir.
Kalsiyum, sodyum, potasyum, fosfor, klor, magnezyum ve kükürt makroelementler olarak adlandırılır.
Demir, iyot, bakır, çinko, kobalt, mangan, molibden ve selenyum ise mikroelementlerdir.
Kalsiyum, sodyum, potasyum, fosfor, klor, magnezyum ve kükürt makroelementler olarak adlandırılır.
Demir, iyot, bakır, çinko, kobalt, mangan, molibden ve selenyum ise mikroelementlerdir.
Soru 33
Aşağıdaki minerallerinden hangisi mikro elementlerdendir?
Seçenekler
A
Kalsiyum
B
Fosfor
C
Demir
D
Magnezyum
E
Kükürt
Açıklama:
Demir minerali mikro elementlerdendir.
Soru 34
Vücutta en bol bulunan mineral aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Potasyum
B
Kalsiyum
C
Fosfor
D
Magnezyum
E
Sodyum
Açıklama:
Kalsiyum vücutta en bol bulunan mineraldir.
Soru 35
Yeteri kadar iyot alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Belirtilen hastalık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anemi
B
Raşitizm
C
Guatr
D
Osteomalazi
E
Diyabet
Açıklama:
Yeteri kadar iyot alınmazsa tiroid bezi iyi çalışamaz ve tiroksin hormonunu az salgılar. Tiroksinin az salgılanması tiroid bezinin büyümesine neden olur. Belirtilen hastalık guatrdır.
Soru 36
Oksijen taşınmasında rol oynayan hemoglobinin yapısında bulunan mineral aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyot
B
Kalsiyum
C
Fosfor
D
Demir
E
Sodyum
Açıklama:
Oksijen taşınmasında rol oynayan hemoglobinin yapısında bulunan mineral demirdir.
Soru 37
Normal kemik oluşumuna neden olan denge durumunu sağlayan vücuttaki fosfor/kalsiyum oranı ne olmalıdır?
Seçenekler
A
2/1
B
1/1
C
3/1
D
1/2
E
1/3
Açıklama:
Normal kemik oluşumuna neden olan denge durumunu sağlayan vücuttaki fosfor/kalsiyum oranı 2/1'dir.
Soru 38
“Anti-stres Minerali” olarak bilinen mineral aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyot
B
Magnezyum
C
Fosfor
D
Demir
E
Sodyum
Açıklama:
“Anti-stres Minerali” olarak bilinen mineral magnezyumdur.
Soru 39
Eksikliğinde, magnezyum fazlalığı nedeniyle bitkinlik, böbrek ve sindirim sistemi hastalıkları, terleme ve depresyon gibi sağlık sorunlarının oluşmasına neden olan mineral aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Potasyum
B
Demir
C
Fosfor
D
Kalsiyum
E
Sodyum
Açıklama:
Eksikliğinde, magnezyum fazlalığı nedeniyle bitkinlik, böbrek ve sindirim sistemi hastalıkları, terleme ve depresyon gibi sağlık sorunlarının oluşmasına neden olan mineral kalsiyumdur.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi limonda bulunan asittir?
Seçenekler
A
Formik asit
B
Asetik asit
C
Malik asit
D
Laktik asit
E
Sitrik asit
Açıklama:
Sitrik asit limonda bulunan asittir.
Soru 41
Hücrelerin yapı ve metabolizmalarında kullandıkları temel bileşenler genel olarak aşağıdakilerin hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Tuzlar
B
İnorganik ve organik bileşenler
C
DNA
D
Yağlar
E
Glukoz
Açıklama:
-
Hücrelerin yapı ve metabolizmalarında kullandıkları birtakım temel bileşenler vardır, bunlar inorganik ve organik olmak üzere ikiye ayrılır.
Hücrelerin yapı ve metabolizmalarında kullandıkları birtakım temel bileşenler vardır, bunlar inorganik ve organik olmak üzere ikiye ayrılır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi bir inorganik maddedir?
Seçenekler
A
Su
B
Glukoz
C
RNA
D
Nötral yağ
E
Nişasta
Açıklama:
-
Su
Su
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi günlük hayatta hem insanların, hem de tüm canlıların hayati fonksiyonlarını sürdürebilmelerinde suyun özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Besinlerin sindirimi
B
Emilim ve hücrelere taşınmasında
C
Hücre, organ ve dokuların düzenli çalışmasında
D
İştahlılık hali
E
Vücut ısısının denetiminde
Açıklama:
-
Günlük hayatta hem insanların, hem de tüm canlıların hayati fonksiyonlarını sürdürmelerini sağlayan en önemli, hatta tek içecektir. Su besinlerin sindirimi, emilim ve hücrelere taşınmasında, hücre, organ ve dokuların düzenli çalışmasında, zararlı maddelerin vücuttan atılmasına, vücut ısısının denetiminde ve daha sayılamayacak kadar çok işleve sahiptir.
Günlük hayatta hem insanların, hem de tüm canlıların hayati fonksiyonlarını sürdürmelerini sağlayan en önemli, hatta tek içecektir. Su besinlerin sindirimi, emilim ve hücrelere taşınmasında, hücre, organ ve dokuların düzenli çalışmasında, zararlı maddelerin vücuttan atılmasına, vücut ısısının denetiminde ve daha sayılamayacak kadar çok işleve sahiptir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi suyun kimyasal formülüdür?
Seçenekler
A
NaCl
B
Ca(OH)2
C
KOH
D
H20
E
H2O2
Açıklama:
-
H2O
H2O
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi suyun biyolojik fonksiyonlarını belirtmektedir?
I- Makromoleküllerin yapı taşıdır.
II- İyi bir substrattır.
III- İyi bir ısı düzenleyicisidir.
I- Makromoleküllerin yapı taşıdır.
II- İyi bir substrattır.
III- İyi bir ısı düzenleyicisidir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
Yalnız I
C
I ve III
D
Yalnız II
E
I ve II
Açıklama:
-
Suyun Biyolojik İşlevleri:
Suyun Biyolojik İşlevleri:
- Makromoleküllerin yapı taşıdır. Hidrojen köprüleri ile su moleküllerine bağlanan protein, karbonhidrat, nükleik asit gibi kompleksleşme yeteneğine sahiptir.
- İyi bir substrattır.
Soru 46
İnsan vücudunda bulunan mineral oranı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
% 0
B
% 2 ile 3
C
% 4 ile 6
D
% 10
E
% 1 ile 3
Açıklama:
-
İnsan vücudunun % 4 ile 6’sı minerallerden oluşmuştur.
İnsan vücudunun % 4 ile 6’sı minerallerden oluşmuştur.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri minerallerin fonksiyonları arasında sayılabilir?
I- Sindirilmeden direk olarak kana alınırlar. Enzimlerin yapısına katılırlar.
II- Vitaminlerle birlikte düzenleştirici olarak görev yaparlar.
III- Mineraller bazı enzimlerin yapılarına katılarak katalizör görevi yapar.
I- Sindirilmeden direk olarak kana alınırlar. Enzimlerin yapısına katılırlar.
II- Vitaminlerle birlikte düzenleştirici olarak görev yaparlar.
III- Mineraller bazı enzimlerin yapılarına katılarak katalizör görevi yapar.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
Yalnız II
D
I, II ve III
E
I ve II
Açıklama:
I- Sindirilmeden direk olarak kana alınırlar. Enzimlerin yapısına katılırlar.
II- Vitaminlerle birlikte düzenleştirici olarak görev yaparlar.
III- Mineraller bazı enzimlerin yapılarına katılarak katalizör görevi yapar.
II- Vitaminlerle birlikte düzenleştirici olarak görev yaparlar.
III- Mineraller bazı enzimlerin yapılarına katılarak katalizör görevi yapar.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Sodyumla birlikte vücut sıvılarında bulunan ve hücrelerin çalışmasını kontrol eden mineraldir?
Seçenekler
A
Kalsiyum
B
Bakır
C
Çinko
D
Demir
E
Potasyum
Açıklama:
-
Sodyumla birlikte vücut sıvılarında bulunan ve hücrelerin çalışmasını kontrol eden mineral potasyumdur.
Sodyumla birlikte vücut sıvılarında bulunan ve hücrelerin çalışmasını kontrol eden mineral potasyumdur.
Soru 49
Demirin yarıdan fazlası kana kırmızı rengini veren molekül aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Protein
B
Hemoglobin
C
Kolesterol
D
Aminoasit
E
Ribozom
Açıklama:
-
Vücudumuzdaki demirin yarıdan fazlası kana kırmızı rengini veren hemoglobinin içinde bulunur.
Vücudumuzdaki demirin yarıdan fazlası kana kırmızı rengini veren hemoglobinin içinde bulunur.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi asitlerin en bilinen özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Çözündüğünde OH- iyonu veren
B
Çözündüğünde H+ iyonu alan
C
Çözündüğünde H+ iyonu veren
D
Çözündüğünde OH- iyonu alan
E
Hiçbir şekilde iyonlaşamayan
Açıklama:
-
Su içerisinde çözündüğünde H+(hidrojen) iyonu veren bütün bileşikler asit özelliğindedir.
Su içerisinde çözündüğünde H+(hidrojen) iyonu veren bütün bileşikler asit özelliğindedir.
Ünite 5
Soru 1
Enerji hangi formda bulunamaz?
Seçenekler
A
Mekanik
B
Işıl
C
Kimyasal
D
Manyetik
E
Fiziksel
Açıklama:
Enerji; mekanik, ısıl, kimyasal, manyetik ve nükleer enerji gibi çeşitli formlarda bulunabilir.
Soru 2
Bir kütlenin 1 Newton’luk kuvvet uygulanması ile 1 metrelik yer değiştirmesi işi için harcanan enerji miktarı kaç Jul’e eşittir?
Seçenekler
A
1
B
5
C
10
D
100
E
1000
Açıklama:
Bir kütlenin 1 Newton’luk kuvvet uygulanması ile 1 metrelik yer değiştirmesi işi için har- canan enerji miktarı 1 Jul’e eşittir.
Soru 3
I. Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak
II. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak
III. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmek
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri metabolizmanın amaçlarındandır?
II. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak
III. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmek
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri metabolizmanın amaçlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Metabolizmanın amacı;
- Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak,
- Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
- Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
- Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak,
- Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
- Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Soru 4
Karbonhidrat, protein ve yağların sindirimi sonucunda vücut kaç farklı besin ögesi elde etmiş olur?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Karbonhidrat, protein ve yağların sindirimi sonucunda vücut dört farklı besin ögesi elde etmiş olur.
Soru 5
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplam enerji
B
Dışkı kayıpları
C
Metabolize edilebilir enerji
D
İdrar kayıpları
E
Sindirilebilir enerji
Açıklama:
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değerine “metabolize edilebilir enerji” denir.
Soru 6
Sindirilebilir enerji nedir?
Seçenekler
A
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değeri
B
Vücut tarafından emilen besinlerin kalori değerleri
C
Besinlerin kalori bombası ile ölçülen kalori değerleri
D
Sindirilemeyen besin bileşenlerinin kalori değerleri
E
Metabolize edilemeyen kalori değeri
Açıklama:
Sindirilebilir enerji, vücut tarafından emilen besinlerin kalori değerleridir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisinin besleyici yoğunluğu daha yüksek değildir?
Seçenekler
A
Şeker
B
Meyveler
C
Sebzeler
D
Tam tahıllar
E
Yağsız et ürünleri
Açıklama:
Meyveler, sebzeler, tam tahıllar, yağsız et ve süt ürünlerinin besleyici yoğunluğu yüksektir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Bazal metabolizma hızın kişiler arasında farklılıklar göstermesi nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Vücut büyüklüğü arttıkça harcanan enerji miktarı artar.
B
Büyüme dönemlerinde metabolizma hızlı olduğundan daha fazla enerji harcanır.
C
Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha az enerji harcar.
D
Tiroid bezinin fazla çalışması bazal metabolizma hızını artırır.
E
Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji daha yüksektir.
Açıklama:
Bazal metabolizma hızın kişiler arasında farklılıklar göstermesi nedenlerinden biri, vücut hastalıklarla mücadele ederken daha fazla enerji harcamasıdır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi enerji gereksinimini etkileyen parametrelerden değildir?
Seçenekler
A
Vücut ağırlığı ve hacmi
B
Yaş
C
Özel yaşam dönemleri
D
İklim koşulları
E
Genetik faktörler
Açıklama:
Özellikle çalışma hayatında yapılan işin türü ve süresine bağlı olarak günlük enerji
gereksinimi değişiklik gösterir. Enerji gereksinimini etkileyen parametreler vücut ağırlığı
ve hacmi, yaş, özel yaşam dönemleri (gelişme, gebelik, emzirme vb.) ve iklim koşullarıdır.
Vücut ağırlığı ve hacmi arttıkça enerji gereksinimi de artar. Yani farklı cüsselerdeki kişilerin enerji ihtiyaçları da farklıdır
gereksinimi değişiklik gösterir. Enerji gereksinimini etkileyen parametreler vücut ağırlığı
ve hacmi, yaş, özel yaşam dönemleri (gelişme, gebelik, emzirme vb.) ve iklim koşullarıdır.
Vücut ağırlığı ve hacmi arttıkça enerji gereksinimi de artar. Yani farklı cüsselerdeki kişilerin enerji ihtiyaçları da farklıdır
Soru 10
Bir kişinin sağlıklı bir vücuda sahip olup olmadığı aşağıdakilerden hangisine göre belirlenmektedir?
Seçenekler
A
Metabolizma hızına
B
Boy-kilo ilişkisine
C
Enerji harcama kapasitesine
D
Kilosuna
E
Beslenme sıklığına
Açıklama:
Sağlıklı bir yasam sürebilmek için enerji yönünden dengeli ve yeterli bir beslenme düzeninin oluşturulması gerekmektedir. Yapılan araştırmalar sürekli olarak aşırı veya yetersiz enerji içeren bir beslenmenin kronik sağlık sorunlarını beraberinde getirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle kilo/boy ilişkisine dayanılarak yapılan araştırmalara göre belirlenen kriterler ile kişinin sağlıklı bir vücut yapısına sahip olup olmadığı tespit edilebilmektedir.
Soru 11
Besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmede kullanılan birim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gram
B
Derece
C
Atm
D
Jul
E
Kalori
Açıklama:
Jul bilimsel olarak kabul gören enerji birimi olmasına rağmen genellikle beslenme uzmanları tarafından besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için jul yerine kalori birimi tercih edilmektedir. Kalori (cal) normal atmosfer basıncı (1 atm ) altında bir gram saf suyun sıcaklığını 14,5 °C den 15,5 °C sıcaklığına bir derece artırmak için gerekli olan enerji miktarı olarak tanımlanabilir. Ancak insanın ihtiyaç duyduğu enerji miktarları kalori birimi cinsinden çok büyük değerlerdedir. Kullanımı daha rahat olması nedeniyle kalori yerine bir kilogram saf suyun sıcaklığını bir derece artırmak için gerekli enerji miktarı olan kilokalori (kcal) birimi kullanılmaktadır.
Soru 12
Metabolizma nedir?
Seçenekler
A
Moleküllerin parçalanması
B
Maddenin uğradığı kimyasal değişiklikler
C
Enerji harcama kapasitesi
D
Enerjinin serbest bırakılması
E
Vücudun ihtiyaç duyduğu enerji miktarı
Açıklama:
Tüm canlılar yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Beş inlerle vücuda alınan karbonhidrat, yağ ve proteinler sindirildikten sonra emilerek kan yoluyla hücrelere taşınır. Tepkimeler yoluyla moleküller parçalanır, kimyasal bağlar kopar ve saklı enerji açığa çıkar. Moleküllerin parçalanmasıyla serbest duruma geçen enerji yasamın sürdürülmesi ve fiziksel hareketler için kullanılır. Canlılarda maddelerin uğradığı tüm kimyasal değişiklikler metabolizma olarak tanımlanır. Bu değişiklikler anabolizma (sentez) ve katabolizma (yıkım) olmak üzere iki çeşittir.
Soru 13
Aşağıdakilerin hangisinde metabolizmanın amacı en doğru şekilde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak
B
Enerjisi düşük ürünlere takviye yapmak
C
Zehirli maddelere karşı vücudun tepki mekanizmasını harekete geçirmek
D
Vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmek
E
Vücudun her zaman aktiviteye hazır durumda olmasını sağlamak
Açıklama:
Metabolizmanın amacı; 1. Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak, 2. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak, 3. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Soru 14
Aşağıdakilerin hangisi mikro besin öğelerine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Meyve suyu
B
Çay
C
Maden suyu
D
Ayran
E
Enerji içeceği
Açıklama:
Besinlerin enerji değeri, bileşiminde yer alan ögelerin çeşit ve miktarlarına göre farklılık gösterir. Besinlerin içeriğinde karbonhidrat, protein, yağlar gibi makro besin ögeleri; vitaminler ve mineraller gibi mikro besin ögeleri bulunur. Mikro besin ögeleri, vücut için az miktarda ihtiyaç duyulan ve enerji içermeyen ancak birçok yaşamsal faaliyette anahtar rol oynayan besin ögeleridir.
Soru 15
Aşağıdakilerin hangisi besinlerin enerji içeriğinin hesaplanması aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Besin içindeki enerji kaynaklarının belirlenmesi
B
Besin içindeki enerji kaynaklarının miktarının belirlenmesi
C
Bileşenlerin metabolize edilebilir enerjiye dönüştürülmesi
D
Bileşenlerin alınması gereken toplam enerji içindeki paylarının hesaplanması
E
Bileşenlerin toplam enerji değerinin hesaplanması
Açıklama:
Besinlerin enerji içeriğinin hesaplanması üç basamakta gerçekleştirilir: 1. Besin içinde enerji kaynağı olabilecek ögelerin (protein, yağ, karbonhidrat, alkol, poliol, organik asitler ve diğerleri) miktarının çeşitli analitik metotlarla belirlenmesi. 2. Miktarı belirlenen bileşenlerin uygun enerji dönüşüm faktörleri kullanılarak metabolize edilebilir enerjiye dönüştürülmesi. 3. Her bir bileşenin içerdiği enerji miktarlarının toplanarak besinin toplam enerji değerinin hesaplanması. Yaygın olarak kullanılan dönüştürme sistemlerinde her bir bilesen için sabit ve besindeki diğer bileşenlerin oranından bağımsız bir enerji dönüşüm faktörü mevcuttur.
Soru 16
Aşağıdakilerin hangisinin enerji yoğunluğu diğerlerine göre daha fazladır?
Seçenekler
A
Domates
B
Fındık içi
C
Süt
D
Yumurta
E
Pirinç
Açıklama:
Enerji yoğunluğu ise besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır. Meyve ve sebzeler ağırlıklarına göre oldukça az enerji verirler. Dolayısıyla enerji yoğunlukları düşüktür. Günlük toplam tüketimde su ve posa enerji yoğunluğunu dengelemek açısından önemlidir. Suyun ve çözünmeyen posanın enerjisi yoktur ve günlük enerji yoğunluğunu azaltırlar. Enerji yoğunluğunu artıran en önemli besin ögesi yağlardır. Bir besinin yağ içeriği birim ağırlık basına ne kadar yüksekse enerji değeri de o kadar yüksek olur. Yüksek oranda su içeren besinlerin ise enerji değerleri düşüktür. Örneğin yüksek miktarda yağ içeren 100 g’lık baklava yaklaşık 600 kcal enerji verirken, 100 g salatalık sadece 20 kcal enerji vermektedir.
Soru 17
Bazal metabolizma ile ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Erkekler bazal metabolizma için kadınlara oranla daha fazla enerji harcarlar.
B
Vücut büyüklüğü ile harcanan enerji miktarı arasında ters orantı vardır.
C
Büyüme dönemlerinde metabolizma diğer dönemlere göre daha yavaştır.
D
Vücut sağlıklıyken daha fazla enerji harcar.
E
Bazal metabolizma hızı tiroit bezinin fazla çalışmasını engeller.
Açıklama:
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına bazal metabolizma hızı (BMR) denir. BMR yerine dinlenme metabolik hız deyimi de kullanılmaktadır. Bazal metabolizma hızı kişiler arasında farklılık gösterir. Çünkü; 1. Vücut büyüklüğü arttıkça harcanan enerji miktarı artar. 2. Büyüme dönemlerinde metabolizma hızlı olduğundan daha fazla enerji harcanır. 3. Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha fazla enerji harcar. 4. Tiroit bezinin fazla çalışması bazal metabolizma hızını artırır. 5. Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji daha yüksektir.
Soru 18
Boyu 180 cm ve ağırlığı 80 kg olan bir bireyin vücut yüzeyi kaç metrekaredir?
Seçenekler
A
1.0
B
1.5
C
2.0
D
2.5
E
3.0
Açıklama:
Yetişkin bir erkeğin ortalama BMR’si saatte vücut yüzeyi alanının m2’si basına 35-40 kcal’dir. Benzer verilerden yola çıkılarak çeşitli skalalar geliştirilmiştir. BMR hesaplamaları solunum ölçümleri yapılmaksızın bu skalalar kullanılarak yapılabilmektedir. BMR hesaplamalarında kullanılan boy ve ağırlığa göre vücut yüzeyi tablosuna göre doğru cevap 2.0'dır.
Soru 19
32 yaşında ve 168 cm boyundaki orta yapılı bir kadının ideal vücut ağırlığı yaklaşık ne kadar olmalıdır?
Seçenekler
A
54-60
B
56-64
C
58-66
D
60-68
E
62-70
Açıklama:
Enerji harcaması, vücut ağırlığı ile yakından ilgilidir. Standardın altında kiloya sahip olan birey, sahip olduğu kiloya göre enerji ihtiyacı hesaplaması sonucunda daha çok kilo kaybeder ve zayıflar. Standardın üstünde kiloya sahip olanlar ise gereğinden çok enerji alacağından şişmanlar. Enerjinin dengede alınması için toplam enerji ihtiyacı hesaplanırken, bireyin gerçek ağırlığı değil, boyuna göre standart olması gereken ağırlığı baz alınmalıdır. Bunun için boya göre ideal ağırlıklar tablosundaki değerlere bakılır. 32 yaşında ve 168 cm boyundaki orta yapılı bir kadının ideal vücut ağırlığı yaklaşık 54-60 kg'dır.
Soru 20
Beslenme uzmanları tarafından genellikle besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için hangi birim kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Jul
B
Newton
C
Kalori
D
Kilojul
E
Watt
Açıklama:
Jul bilimsel olarak kabul gören enerji birimi olmasına rağmen genellikle beslenme uzmanları tarafından besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için jul yerine kalori birimi tercih edilmektedir. Kalori (cal) normal atmosfer basıncı (1 atm) altında bir gram saf suyun sıcaklığını 14,5 °C den 15,5 °C sıcaklığına bir derece artırmak için gerekli olan enerji miktarı olarak tanımlanabilir.
Soru 21
Karbonhidrat, yağ ve proteinlerin basit moleküllere yıkımı ile serbest enerjinin elde edildiği metabolizma fazına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Katabolizma
B
Anabolizma
C
Metabolizma
D
Sentez
E
Enerji
Açıklama:
Katabolizma; karbonhidrat, yağ ve proteinlerin basit moleküllere yıkımı ile serbest enerjinin elde edildiği metabolizma fazıdır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi besin maddelerinin içerdiği toplam enerji miktarını belirlemek için kullanılır?
Seçenekler
A
Kalori- metre
B
Watt
C
Kalori
D
Watt
E
Bomba kalori-metresi
Açıklama:
Besin maddelerinin içerdiği toplam enerji miktarını belirlemek için “bomba kalori- metresi” kullanılmaktadır. Bir sabit hacim kalorimetresi olan bomba kalorimetresinde ölçüm izole bir sistem içine yerleştirilmiş bomba denen tepkime kabı içerisinde belli bir ağırlığa sahip besin maddesinin tamamen yakılması sonucu meydana gelen ısıdaki artışın tespit edilmesi prensibine göre yapılır.
Soru 23
“Besinlerin verdikleri enerji miktarları hesaplanırken; sindirim, emilim, dışkı ve idrardan kaynaklanan kayıplar dikkate alınarak, kalorimetrede bulunan enerji değerlerinde düzeltmeler yapılır. Bulunan bu değerler, besin ögelerinin vücutta verdikleri gerçek enerji miktarıdır ve buna besin ögelerinin ……… denir.”
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Makro besin ögeleri
B
Mikro besin ögeleri
C
Toplam enerji
D
Metabolize edilebilir enerji
E
Sindirilebilir enerji
Açıklama:
Besinlerin verdikleri enerji miktarları hesaplanırken; sindirim, emilim, dışkı ve idrardan kaynaklanan kayıplar dikkate alınarak, kalorimetrede bulunan enerji değerlerinde düzeltmeler yapılır. Bulunan bu değerler, besin ögelerinin vücutta verdikleri gerçek enerji miktarıdır ve buna besin ögelerinin “metabolize edilebilir enerji değeri” denir.
Soru 24
Enerji yoğunluğunun tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Besin kalitesinin yoğunluğudur.
B
Besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır.
C
Besinle alınan enerjinin besinin kalitesine oranıdır.
D
Besinle verilen enerjinin besinin miktarına oranıdır.
E
Besinle alınan enerjinin besin miktarına oranıdır.
Açıklama:
Enerji yoğunluğu; besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır. Meyve ve sebzeler ağırlıklarına göre oldukça az enerji verirler. Dolayısıyla enerji yoğunlukları düşüktür. Günlük toplam tüketimde su ve posa enerji yoğunluğunu dengelemek açısından önemlidir.
Soru 25
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Metabolizma yoğunluğu
B
Kullanılabilir enerji
C
Sindirilebilir enerji
D
Metabolizma büyüklüğü
E
Bazal metabolizma hızı
Açıklama:
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına bazal metabolizma hızı (BMR) denir. BMR yerine dinlenme metabolik hız deyimi de kullanılmaktadır.
Soru 26
Vücudun günlük enerji gereksinimi nasıl hesaplandığı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmektedir?
Seçenekler
A
Fiziksel aktivite ve besinlerin yoğunluğunun toplamıdır.
B
Bazal metabolizma hızı ile fiziksel aktivitenin toplamıdır.
C
Bazal metabolizma hızı, fiziksel aktivite ve besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
D
Besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
E
Fiziksel aktivite ve besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
Açıklama:
Vücudun günlük enerji gereksinimi bazal metabolizma hızı (BMR), fiziksel aktivite (PA) ve besinlerin termik etkisinin (TEF) toplamıdır. BMR, toplam metabolizma hızının %60’ına eşittir. Geriye kalan enerjinin %10-15’lik kısmı almış olduğumuz gıdaların emilimi sırasında harcanır. Kalan %15-30’luk kısmı ise gün içindeki fiziksel faaliyetler için harcanır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi enerji gereksinimi etkileyen parametrelerden biridir?
Seçenekler
A
İklim koşulları
B
Ruh hali
C
Fiziksel görüntüsü
D
Yaşadığı şehir
E
Uyuma süresi
Açıklama:
Kişinin yaptığı her hareket özelliğine göre farklı miktarlarda enerji gerektirir. Özellikle çalışma hayatında yapılan işin türü ve süresine bağlı olarak günlük enerji gereksinimi değişiklik gösterir. Enerji gereksinimini etkileyen parametreler vücut ağırlığı ve hacmi, yaş, özel yaşam dönemleri (gelişme, gebelik, emzirme vb.) ve iklim koşullarıdır. Vücut ağırlığı ve hacmi arttıkça enerji gereksinimi de artar.
Soru 28
Beden yapısının uygunluğunu belirlenmesinde en kullanışlı yaklaşım olan beden kitle indeksinin (BKİ) hesaplanması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Vücut ağırlığının boy uzunluğuna bölünmesi ile hesaplanır.
B
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile hesaplanır.
C
Vücut ağırlığının boy uzunluğu ile çarpımı ile hesaplanır.
D
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun toplamı ile hesaplanır.
E
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesinin toplanmasıyla hesaplanır.
Açıklama:
Beden yapısının uygunluğunun belirlenmesinde en kullanışlı yaklaşım beden kitle indeksi (BKİ) hesaplamasıdır. BKİ, vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile hesaplanır. Hesaplanan BKİ değerleri oluşturulmuş çizelgeler kullanılarak vücut yapısının durumu belirlenir.
Soru 29
Beslenme düzeniyle alınan enerjinin vücudun toplam enerji ihtiyacından çok olması durumunda ortaya çıkabilecek problem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zayıflık
B
Kusma
C
Baş dönmesi
D
Şişmanlık
E
Tansiyon
Açıklama:
Sağlıklı bir yaşam sürdürmek için enerji dengesinin sağlanması gerekmektedir. Kişilerin vücut ağırlıklarını dengede tutmaları için besinlerden aldıkları enerji ile harcadıkları enerji miktarının eşit olması gerekir. Beslenme düzeniyle alınan enerjinin vücudun toplam enerji ihtiyacından az olması zayıflığı, çok olması ise şişmanlığı ortaya çıkmaktadır.
Soru 30
Enerji hakkında söylenen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Enerjinin korunumu termodinamiğin birinci yasası olarak adlandırılır.
B
Enerji ne yaratılabilir, ne de yok olur; sadece bir şekilden başka şekle dönüşebilir.
C
Enerjinin korunduğunu ilk gösteren bilim adamı James Prescott Joule’dur.
D
Evrendeki genel enerji miktarı giderek azalır.
E
Enerji iş yapabilme yeteneği olarak tanımlanabilir.
Açıklama:
Evrendeki toplam enerji sabittir ve enerji bir formdan başka bir forma dönüştürülebilmektedir.
Soru 31
Aşağıdaki cümlede bulunan boşluklara doğru ifadeleri yerleştiriniz.
Güneş tarafından üretilen ____________ enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla _____________ olayı sonucu karbohidratlarda ______________ enerji olarak depolanır.
Güneş tarafından üretilen ____________ enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla _____________ olayı sonucu karbohidratlarda ______________ enerji olarak depolanır.
Seçenekler
A
Nükleer-fotosentez-termal
B
Termal-fotosentez-elektronik
C
Işık-solunum-termal
D
Termal-solunum-kimyasal
E
Işık-fotosentez-kimyasal
Açıklama:
Güneş tarafından üretilen ışık enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla fotosentez olayı sonucu karbohidratlarda kimyasal enerji olarak depolanır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi bir enerji birimi değildir?
Seçenekler
A
J (jul)
B
N.m (Newton. Metre)
C
cal (kalori)
D
C (santigrat derece)
E
kcal (kilokalori)
Açıklama:
Santigrat derece bir enerji birimi değildir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi katabolik reaksiyona örnektir?
Seçenekler
A
Aminoasitlerden protein oluşturma
B
Yağ asilerin lipitlere dönüşümü
C
Glikozdan karbondioksit ve su oluşturma
D
Etil alkol ve astik asitten etil asetat ve su oluşturma
E
Nükleik asitlerden DNA oluşturma
Açıklama:
Enerji yönünden zengin glikozdan CO2 ve H2O oluşumu bir yıkım (katabolizma) tepkimesidir. Diğer seçeneklerdeki reaksiyonlar sentez tepkimeleridir.
Soru 34
Aşağıdaki besinlerden hangisinin enerji yoğunluğu en yüksektir?
Seçenekler
A
Süt
B
Margarin
C
Çözünmeyen posa
D
Patates
E
Yumurta
Açıklama:
Enerji yoğunluğunu artıran en önemli besin ögesi yağlardır. Sıralanan besinlerden en yüksek yağ oranı bulunan gıda margarindir.
Soru 35
Bazal metabolizma hızı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Vücut yüzey alanı arttıkça harcanan enerji miktarı azalır.
B
Tiroid bezinin az çalışması durumunda, bazal metabolizma hızı artar.
C
Kadınlarda bazal metabolizma hızı erkeklere göre daha yavaştır.
D
Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha az enerji harcar.
E
Büyüme dönemlerinde metabolizma hızlı olduğundan daha az enerji harcanır.
Açıklama:
Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji kadınlara göre daha yüksektir.
Soru 36
Boyu 175 cm ve ağırlığı 95 kg olan bir erkek, beden kitle indeksi sınıflandırmasına göre nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Aşırı zayıf
B
Hafif düzeyde zayıf
C
Normal
D
Fazla kilolu
E
Obez
Açıklama:
BKİ = kilo(kg)/[boy(m)]2 olduğuna göre bu kişinin BKİ=95/(1.75)2=31. Bu değere göre, kişi şişman (obez) (BKİ>30 olan insanlar) olarak sınıflandırılır.
Soru 37
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Anne sütü ile beslenen çocuklarda daha az oranda obezite görülmektedir.
B
Şeker, alkol ve çok fazla işlem görmüş gıdalar, yüksek besin kalitesine sahiptir.
C
Çözünmeyen posa (lif) bakımından zengin besinler tüketmek, günlük enerji yoğunluğunu arttırır.
D
Bomba kalorimetresinde kişinin harcadığı oksijen miktarı ölçülerek enerji tüketimi hesaplanır.
E
Bebeklerde ağırlıklarının kg’ı başına enerji gereksinimleri yetişkinlere göre daha azdır.
Açıklama:
Anne sütü ile beslenen çocuklarda anne sütü ile beslenmeyenlere göre obezite oranının daha düşük olduğu bilinmektedir.
Soru 38
Aşağıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayınız.
İnsanlarda temel enerji kaynağı ___________, gram başına en çok enerji değerine sahip besin öğesi ise ________.
İnsanlarda temel enerji kaynağı ___________, gram başına en çok enerji değerine sahip besin öğesi ise ________.
Seçenekler
A
Yağlardır-proteinlerdir.
B
Proteinlerdir-yağlardır.
C
Karbonhidratlardır-yağladır.
D
Proteinlerdir-karbonhidratlardır.
E
Karbonhidratlardır-proteinlerdir.
Açıklama:
Temel enerji kaynağı olarak karbonhidratlar (4.15 kcal/g) kullanılırken, yağların gram başına enerji değerleri 9.45kcal’dir.
Soru 39
Enerji hangi formda bulunamaz?
Seçenekler
A
Mekanik
B
Isıl
C
Kimyasal
D
Manyetik
E
Fiziksel
Açıklama:
Enerji mekanik, ısıl, kimyasal, manyetik ve nükleer enerji gibi çeşitli formlarda bulunabilir.
Soru 40
Bir kütlenin 1 Newton’luk kuvvet uygulanması ile 1 metrelik yer değiştirmesi işi için har- canan enerji miktarı kaç Jul’e eşittir?
Seçenekler
A
1
B
5
C
10
D
100
E
1000
Açıklama:
Bir kütlenin 1 Newton’luk kuvvet uygulanması ile 1 metrelik yer değiştirmesi işi için harcanan enerji miktarı 1 Jul’e eşittir.
Soru 41
I. Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak,
II. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
III. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri metebolizmanın amaçlarındandır?
II. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
III. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri metebolizmanın amaçlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Metabolizmanın amacı;
-Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak,
-Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
- Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
-Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak,
-Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak,
- Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Soru 42
Karbonhidrat, protein ve yağların sindirimi sonucunda vücut kaç farklı besin ögesi elde etmiş olur?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Karbonhidrat, protein ve yağların sindirimi sonucunda vücut dört farklı besin ögesi elde etmiş olur.
Soru 43
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değerine ne denir?
Seçenekler
A
Toplam Enerji
B
Dışkı Kayıpları
C
Metebolize Edilebilir Enerji
D
İdrar Kayıpları
E
Sindirilebilir Enerji
Açıklama:
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değerine Metebolize Edilebilir Enerji denir.
Soru 44
Sindirilebilir Enerji nedir?
Seçenekler
A
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değeri
B
Vücut tarafından emilen besinlerin kalori değerleri
C
Besinlerin kalori bombası ile ölçülen kalori değerleri
D
Sindirilemeyen besin bileşenlerinin kalori değerleri
E
Metebolize edilemeyen kaori değeri
Açıklama:
Sindirilebilir Enerji vücut tarafından emilen besinlerin kalori değerleridir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisinin besleğici yoğunluğu daha yüksek değildir?
Seçenekler
A
Şeker
B
Meyveler
C
Sebzeler
D
Tam tahıllar
E
Yağsız et ürünleri
Açıklama:
Meyveler, sebzeler, tam tahıllar, yağsız et ve süt ürünlerinin besleyici yoğunluğu yüksektir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Bazal metebolizma hızın kişiler arasında farklılıklar göstermesi nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Vücut büyüklüğü arttıkça harcanan enerji miktarı artar.
B
Büyüme dönemlerinde metebolizma hızlı olduğundan daha fazla enerji harcanır.
C
Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha az enerji harcar.
D
Tiroid bezinin fazla çalışması bazal metabolizma hızını artırır.
E
Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji daha yüksektir.
Açıklama:
Bazal metebolizma hızın kişiler arasında farklılıklar göstermesi nedenlerinden biri; Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha fazla enerji harcamasıdır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi enerji gereksinimini etkileyen parametrelerden değildir?
Seçenekler
A
Vücut ağırlığı ve hacmi
B
Yaş
C
Özel yaşam dönemleri
D
İklim Koşulları
E
Genetik faktörler
Açıklama:
Enerji gereksinimini etkileyen parametreler; vücut ağırlığı ve hacmi, yaş, özel yaşam dönemleri, iklim koşullarıdır.
Soru 48
Beslenme uzmanları tarafından genellikle besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için hangi birim kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Jul
B
Newton
C
Kalori
D
Kilojul
E
Watt
Açıklama:
Jul bilimsel olarak kabul gören enerji birimi olmasına rağmen genellikle beslenme uzmanları tarafından besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için jul yerine ka- lori birimi tercih edilmektedir. Kalori (cal) normal atmosfer basıncı (1 atm ) altında bir gram saf suyun sıcaklığını 14,5 °C den 15,5 °C sıcaklığına bir derece artırmak için gerekli olan enerji miktarı olarak tanımlanabilir.
Soru 49
Karbonhidrat, yağ ve proteinlerin basit moleküllere yıkımı ile serbest enerjinin elde edildiği metabolizma fazına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Katabolizma
B
Anabolizma
C
Metabolizma
D
Sentez
E
Enerji
Açıklama:
Katabolizma; karbonhidrat, yağ ve proteinlerin basit moleküllere yıkımı ile serbest enerjinin elde edildiği metabolizma fazıdır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi besin maddelerinin içerdiği toplam enerji miktarını belirlemek için kullanılır?
Seçenekler
A
Kalori- metre
B
Watt
C
Kalori
D
Watt
E
Bomba kalori-metresi
Açıklama:
Besin maddelerinin içerdiği toplam enerji miktarını belirlemek için “bomba kalori- metresi” kullanılmaktadır. Bir sabit hacim kalorimetresi olan bomba kalorimetresinde ölçüm izole bir sistem içine yerleştirilmiş bomba denen tepkime kabı içerisinde belli bir ağırlığa sahip besin maddesinin tamamen yakılması sonucu meydana gelen ısıdaki artışın tespit edilmesi prensibine göre yapılır.
Soru 51
“Besinlerin verdikleri enerji miktarları hesaplanırken; sindirim, emilim, dışkı ve idrardan kaynaklanan kayıplar dikkate alınarak, kalorimetrede bulunan enerji değerlerinde düzeltmeler yapılır. Bulunan bu değerler, besin ögelerinin vücutta verdikleri gerçek enerji miktarıdır ve buna besin ögelerinin ……… denir.”
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Makro besin ögeleri
B
Mikro besin ögeleri
C
Toplam enerji
D
Metabolize edilebilir enerji
E
Sindirilebilir enerji
Açıklama:
Besinlerin verdikleri enerji miktarları hesaplanırken; sindirim, emilim, dışkı ve idrardan kaynaklanan kayıplar dikkate alınarak, kalorimetrede bulunan enerji değerlerinde düzeltmeler yapılır. Bulunan bu değerler, besin ögelerinin vücutta verdikleri gerçek enerji miktarıdır ve buna besin ögelerinin “metabolize edilebilir enerji değeri” denir.
Soru 52
Enerji yoğunluğunun tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Besin kalitesinin yoğunluğudur.
B
Besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır.
C
Besinle alınan enerjinin besinin kalitesine oranıdır.
D
Besinle verilen enerjinin besinin miktarına oranıdır.
E
Besinle alınan enerjinin besin miktarına oranıdır.
Açıklama:
Enerji yoğunluğu ise besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır. Meyve ve sebzeler ağırlıklarına göre oldukça az enerji verirler. Dolayısıyla enerji yoğunlukları düşüktür. Günlük toplam tüketimde su ve posa enerji yoğunluğunu dengelemek açısından önemlidir.
Soru 53
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Metabolizma yoğunluğu
B
Kullanılabilir enerji
C
Sindirilebilir enerji
D
Metabolizma büyüklüğü
E
Bazal metabolizma hızı
Açıklama:
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına bazal metabolizma hızı (BMR) denir. BMR yerine dinlenme metabolik hız deyimi de kullanılmaktadır.
Soru 54
Vücudun günlük enerji gereksinimi nasıl hesaplanması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmektedir?
Seçenekler
A
Fiziksel aktivite ve besinlerin yoğunluğunun toplamıdır.
B
Bazal metabolizma hızı ile fiziksel aktivitenin toplamıdır.
C
Bazal metabolizma hızı, fiziksel aktivite ve besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
D
Besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
E
Fiziksel aktivite ve besinlerin termik etkisinin toplamıdır.
Açıklama:
Vücudun günlük enerji gereksinimi bazal metabolizma hızı (BMR), fiziksel aktivite (PA) ve besinlerin termik etkisinin (TEF) toplamıdır. BMR, toplam metabolizma hızının %60’ına eşittir. Geriye kalan enerjinin %10-15’lik kısmı almış olduğumuz gıdaların emilimi sırasında harcanır. Kalan %15-30’luk kısmı ise gün içindeki fiziksel faaliyetler için harcanır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi enerji gereksinimi etkileyen parametrelerden biridir?
Seçenekler
A
İklim koşulları
B
Ruh hali
C
Fiziksel görüntüsü
D
Yaşadığı şehir
E
Uyuma süresi
Açıklama:
Kişinin yaptığı her hareket özelliğine göre farklı miktarlarda enerji gerektirir. Özellikle çalışma hayatında yapılan işin türü ve süresine bağlı olarak günlük enerji gereksinimi değişiklik gösterir. Enerji gereksinimini etkileyen parametreler vücut ağırlığı ve hacmi, yaş, özel yaşam dönemleri (gelişme, gebelik, emzirme vb.) ve iklim koşullarıdır. Vücut ağırlığı ve hacmi arttıkça enerji gereksinimi de artar.
Soru 56
Beden yapısının uygunluğunu belirlenmesinde en kullanışlı yaklaşım olan beden kitle indeksinin (BKİ) hesaplanması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Vücut ağırlığının boy uzunluğuna bölünmesi ile hesaplanır.
B
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile hesaplanır.
C
Vücut ağırlığının boy uzunluğu ile çarpımı ile hesaplanır.
D
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun toplamı ile hesaplanır.
E
Vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesinin toplanmasıyla hesaplanır.
Açıklama:
Beden yapısının uygunluğunun belirlenmesinde en kullanışlı yaklaşım beden kitle indeksi (BKİ) hesaplamasıdır. BKİ, vücut ağırlığının boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile hesaplanır. Hesaplanan BKİ değerleri oluşturulmuş çizelgeler kullanılarak vücut yapısının durumu belirlenir.
Soru 57
Beslenme düzeniyle alınan enerjinin vücudun toplam enerji ihtiyacından çok olması durumunda ortaya çıkabilecek problem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zayıflık
B
Kusma
C
Baş dönmesi
D
Şişmanlık
E
Tansiyon
Açıklama:
Sağlıklı bir yaşam sürdürmek için enerji dengesinin sağlanması gerekmektedir. Kişilerin vücut ağırlıklarını dengede tutmaları için besinlerden aldıkları enerji ile harcadıkları enerji miktarının eşit olması gerekir. Beslenme düzeniyle alınan enerjinin vücudun toplam enerji ihtiyacından az olması zayıflığı, çok olması ise şişmanlığı ortaya çıkmaktadır.
Soru 58
Bir kişinin sağlıklı bir vücuda sahip olup olmadığı neye göre belirlenmektedir?
Seçenekler
A
Metabolizma hızına göre
B
Boy-kilo ilişkisine göre
C
Enerji harcama kapasitesine göre
D
Kilosuna göre
E
Beslenme sıklığına göre
Açıklama:
Sağlıklı bir yasam sürebilmek için enerji yönünden dengeli ve yeterli bir beslenme düzeninin oluşturulması gerekmektedir. Yapılan araştırmalar sürekli olarak aşırı veya yetersiz enerji içeren bir beslenmenin kronik sağlık sorunlarını beraberinde getirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle kilo/boy ilişkisine dayanılarak yapılan araştırmalara göre belirlenen kriterler ile kişinin sağlıklı bir vücut yapısına sahip olup olmadığı tespit edilebilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 59
Besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmede kullanılan birim hangisidir?
Seçenekler
A
Watt
B
Derece
C
Atm
D
Jul
E
Kalori
Açıklama:
Jul bilimsel olarak kabul gören enerji birimi olmasına rağmen genellikle beslenme uzmanları tarafından besin maddelerinin içerdiği enerjiyi belirtmek için jul yerine kalori birimi tercih edilmektedir. Kalori (cal) normal atmosfer basıncı (1 atm ) altında bir gram saf suyun sıcaklığını 14,5 °C den 15,5 °C sıcaklığına bir derece artırmak için gerekli olan enerji miktarı olarak tanımlanabilir. Ancak insanın ihtiyaç duyduğu enerji miktarları kalori birimi cinsinden çok büyük değerlerdedir. Kullanımı daha rahat olması nedeniyle kalori yerine bir kilogram saf suyun sıcaklığını bir derece artırmak için gerekli enerji miktarı olan kilokalori (kcal) birimi kullanılmaktadır.
Soru 60
Metabolizma nedir?
Seçenekler
A
Moleküllerin parçalanması
B
Maddenin uğradığı kimyasal değişiklikler
C
Enerji harcama kapasitesi
D
Enerjinin serbest bırakılması
E
Vücudun ihtiyaç duyduğu enerji miktarı
Açıklama:
Tüm canlılar yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Beş inlerle vücuda alınan karbonhidrat, yağ ve proteinler sindirildikten sonra emilerek kan yoluyla hücrelere taşınır. Tepkimeler yoluyla moleküller parçalanır, kimyasal bağlar kopar ve saklı enerji açığa çıkar. Moleküllerin parçalanmasıyla serbest duruma geçen enerji yasamın sürdürülmesi ve fiziksel hareketler için kullanılır. Canlılarda maddelerin uğradığı tüm kimyasal değişiklikler metabolizma olarak tanımlanır. Bu değişiklikler anabolizma (sentez) ve katabolizma (yıkım) olmak üzere iki çeşittir.
Soru 61
Hangisinde metabolizmanın amacı en doğru şekilde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak
B
Enerjisi düşük ürünlere takviye yapmak
C
Zehirli maddelere karşı vücudun tepki mekanizmasını harekete geçirmek
D
Vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmek
E
Vücudun her zaman aktiviteye hazır durumda olmasını sağlamak
Açıklama:
Metabolizmanın amacı; 1. Enerji yönünden zengin organik bileşikleri enerjisi düşük ürünlere doğru yıkarak enerjiyi serbest bırakmak, 2. Enerji yönünden zengin depo maddelerinin sentezini yapmak, 3. Organizmaya dışarıdan giren veya metabolizma olayları sırasında oluşan zehirli maddeleri zehirsiz hale dönüştürmektir.
Soru 62
Hangisi mikro besin öğelerine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Meyve suyu
B
Çay
C
Maden suyu
D
Ayran
E
Enerji içeceği
Açıklama:
Besinlerin enerji değeri, bileşiminde yer alan ögelerin çeşit ve miktarlarına göre farklılık gösterir. Besinlerin içeriğinde karbonhidrat, protein, yağlar gibi makro besin ögeleri; vitaminler ve mineraller gibi mikro besin ögeleri bulunur. Mikro besin ögeleri, vücut için az miktarda ihtiyaç duyulan ve enerji içermeyen ancak birçok yaşamsal faaliyette anahtar rol oynayan besin ögeleridir.
Soru 63
Hangisi besinlerin enerji içeriğinin hesaplanması aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Besin içindeki enerji kaynaklarının belirlenmesi
B
Besin içindeki enerji kaynaklarının miktarının belirlenmesi
C
Bileşenlerin metabolize edilebilir enerjiye dönüştürülmesi
D
Bileşenlerin alınması gereken toplam enerji içindeki paylarının hesaplanması
E
Bileşenlerin toplam enerji değerinin hesaplanması
Açıklama:
Besinlerin enerji içeriğinin hesaplanması üç basamakta gerçekleştirilir: 1. Besin içinde enerji kaynağı olabilecek ögelerin (protein, yağ, karbonhidrat, alkol, poliol, organik asitler ve diğerleri) miktarının çeşitli analitik metotlarla belirlenmesi. 2. Miktarı belirlenen bileşenlerin uygun enerji dönüşüm faktörleri kullanılarak metabolize edilebilir enerjiye dönüştürülmesi. 3. Her bir bileşenin içerdiği enerji miktarlarının toplanarak besinin toplam enerji değerinin hesaplanması. Yaygın olarak kullanılan dönüştürme sistemlerinde her bir bilesen için sabit ve besindeki diğer bileşenlerin oranından bağımsız bir enerji dönüşüm faktörü mevcuttur.
Soru 64
Hangisinin enerji yoğunluğu diğerlerine göre daha fazladır?
Seçenekler
A
Domates
B
Fındık içi
C
Süt
D
Yumurta
E
Pirinç
Açıklama:
Enerji yoğunluğu ise besinle alınan enerjinin besinin ağırlığına oranıdır. Meyve ve sebzeler ağırlıklarına göre oldukça az enerji verirler. Dolayısıyla enerji yoğunlukları düşüktür. Günlük toplam tüketimde su ve posa enerji yoğunluğunu dengelemek açısından önemlidir. Suyun ve çözünmeyen posanın enerjisi yoktur ve günlük enerji yoğunluğunu azaltırlar. Enerji yoğunluğunu artıran en önemli besin ögesi yağlardır. Bir besinin yağ içeriği birim ağırlık basına ne kadar yüksekse enerji değeri de o kadar yüksek olur. Yüksek oranda su içeren besinlerin ise enerji değerleri düşüktür. Örneğin yüksek miktarda yağ içeren 100 g’lık baklava yaklaşık 600 kcal enerji verirken, 100 g salatalık sadece 20 kcal enerji vermektedir.
Soru 65
Bazal metabolizma ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Erkekler bazal metabolizma için kadınlara oranla daha fazla enerji harcarlar.
B
Vücut büyüklüğü ile harcanan enerji miktarı arasında ters orantı vardır.
C
Büyüme dönemlerinde metabolizma diğer dönemlere göre daha yavaştır.
D
Vücut sağlıklıyken daha fazla enerji harcar.
E
Bazal metabolizma hızı tiroit bezinin fazla çalışmasını engeller.
Açıklama:
Tam istirahat halinde organların çalışması için harcanan enerji miktarına bazal metabolizma hızı (BMR) denir. BMR yerine dinlenme metabolik hız deyimi de kullanılmaktadır. Bazal metabolizma hızı kişiler arasında farklılık gösterir. Çünkü; 1. Vücut büyüklüğü arttıkça harcanan enerji miktarı artar. 2. Büyüme dönemlerinde metabolizma hızlı olduğundan daha fazla enerji harcanır. 3. Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha fazla enerji harcar. 4. Tiroit bezinin fazla çalışması bazal metabolizma hızını artırır. 5. Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji daha yüksektir.
Soru 66
Boyu 180cm ağırlığı 80kg olan bir bireyin vücut yüzeyi kaç metrekaredir?
Seçenekler
A
1.0
B
1.5
C
2.0
D
2.5
E
3.0
Açıklama:
Yetişkin bir erkeğin ortalama BMR’si saatte vücut yüzeyi alanının m2’si basına 35-40 kcal’dir. Benzer verilerden yola çıkılarak çeşitli skalalar geliştirilmiştir. BMR hesaplamaları solunum ölçümleri yapılmaksızın bu skalalar kullanılarak yapılabilmektedir. BMR hesaplamalarında kullanılan boy ve ağırlığa göre vücut yüzeyi tablosuna (Tablo 5.3) göre cevap 2.0'dır.
Soru 67
32 yaşında 168 cm boyundaki orta yapılı bir kadının ideal vücut ağırlığı yaklaşık ne kadar olmalıdır?
Seçenekler
A
54-60
B
56-64
C
58-66
D
60-68
E
62-70
Açıklama:
Enerji harcaması, vücut ağırlığı ile yakından ilgilidir. Standardın altında kiloya sahip olan birey, sahip olduğu kiloya göre enerji ihtiyacı hesaplaması sonucunda daha çok kilo kaybeder ve zayıflar. Standardın üstünde kiloya sahip olanlar ise gereğinden çok enerji alacağından şişmanlar. Enerjinin dengede alınması için toplam enerji ihtiyacı hesaplanırken, bireyin gerçek ağırlığı değil, boyuna göre standart olması gereken ağırlığı baz alınmalıdır. Bunun için boya göre ideal ağırlıklar tablosundaki değerlere bakılır. 32 yaşında 168 cm boyundaki orta yapılı bir kadının ideal vücut ağırlığı yaklaşık 54-60 kg.dır.
Soru 68
Aşağıdaki cümlede bulunan boşluklara doğru ifadeleri yerleştiriniz.
Güneş tarafından üretilen ____________ enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla _____________ olayı sonucu karbonhidratlarda ______________ enerji olarak depolanır.
Güneş tarafından üretilen ____________ enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla _____________ olayı sonucu karbonhidratlarda ______________ enerji olarak depolanır.
Seçenekler
A
Nükleer-fotosentez-termal
B
Termal-fotosentez-elektronik
C
Işık-solunum-termal
D
Termal-solunum-kimyasal
E
Işık-fotosentez-kimyasal
Açıklama:
Güneş tarafından üretilen ışık enerjisi, yeşil renkli bitkilerdeki klorofil aracılıyla fotosentez olayı sonucu karbohidratlarda kimasal enerji olarak depolanır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi bir enerji birimi değildir?
Seçenekler
A
J (jul)
B
N.m (Newton.metre)
C
cal (kalori)
D
°C (santidrad derece)
E
kcal (kilokalori)
Açıklama:
Santigrad derece bir enerji birimi değildir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi katabolik reaksiyona örnektir?
Seçenekler
A
Aminoasitlerden protein oluşturma
B
Yağ asilerin lipitlere dönüşümü
C
Glükozdan karbondioksit ve su oluşturma
D
Etil alkol ve astik asit’ten etil asetat ve su oluşturma
E
Nükleik asitlerden DNA oluşturma
Açıklama:
Enerji yönünden zengin glükozdan CO2 ve H2O oluşumu bir yıkım (katabolizma) tepkimesidir. Diğer seçeneklerdeki reaksiyonlar sentez tepkimeleridir.
Soru 71
Aşağıdaki ifadelerden hangisi metabolize edilebilir enerjiyi tanımlar?
Seçenekler
A
Besinlerin kalori bombası ile ölçülen kalori değerleri
B
Metabolize edilemeyen kalori degeri
C
Sindirilemeyen besin bileşenlerinin kalori değerleri
D
Vücut tarafından emilen besinlerin kalori değerleri
E
Vücut tarafından kullanıma uygun kalori değeri
Açıklama:
a)toplam enerji, b)idrar kayıpları, c)dışkı kayıpları, d)sindirilebilir enerji, e) metabolize edilebilir enerjiyi tanımlar.
Soru 72
Aşağıdaki besinlerden hangisinin enerji yoğunluğu en yüksektir?
Seçenekler
A
süt
B
margarin
C
çözünmeyen posa
D
patates
E
yumurta
Açıklama:
Enerji yoğunluğunu artıran en önemli besin ögesi yağlardır. Sıralanan besinlerden en yüksek yağ oranı bulunan gıda margarindir.
Soru 73
Bazal metabolizma hızı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Vücut yüzey alanı arttıkça harcanan enerji miktarı azalır.
B
Tiroid bezinin az çalısması durumunda, bazal metabolizma hızı artar.
C
Kadınlarda bazal metabolizma hızı erkeklere göre daha yavaştır.
D
Vücut hastalıklarla mücadele ederken daha az enerji harcar.
E
Büyüme dönemlerinde metabolizma hızlı olduğundan daha az enerji harcanır.
Açıklama:
Erkeklerin bazal metabolizma için harcadıkları enerji kadınlara göre daha yüksektir.
Soru 74
Boyu 175 cm ve ağırlığı 95 kg olan bir erkek, beden kitle indeksi sınıflandırmasına göre nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
aşırı zayıf
B
hafif düzeyde zayıf
C
normal
D
fazla kilolu
E
obez
Açıklama:
BKİ = kilo(kg)/[boy(m)]2 olduğuna göre bu kişinin BKİ=95/(1.75)2=31. Bu değere göre, kişi şişman (obez) (BKİ>30 olan insanlar) olarak sınıflandırılır.
Soru 75
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Anne sütü ile beslenen çocuklarda daha az oranda obezite görülmektedir.
B
Seker, alkol ve çok fazla işlem görmüş gıdalar, yüksek besin kalitesine sahiptir.
C
Çözünmeyen posa (lif) bakımından zengin besinler tüketmek, günlük enerji yoğunluğunu arttırır.
D
Bomba kalorimetresinde kişinin harcadığı oksijen miktarı ölçülerek enerji tüketimi hesaplanır.
E
Bebeklerde ağırlıklarının kg’ı başına enerji gereksinimleri yetişkinlere göre daha azdır.
Açıklama:
Yukarıdakilerden sadece anne sütü ile beslenen çocuklarda anne sütü ile beslenmeyenlere göre obezite oranı daha düşük olduğu ifade doğrudur.
Soru 76
Aşağıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayınız.
İnsanlarda temel enerji kaynağı ___________, gram başına en çok enerji değerine sahip besin öğesi ise ________.
İnsanlarda temel enerji kaynağı ___________, gram başına en çok enerji değerine sahip besin öğesi ise ________.
Seçenekler
A
Yağlardır-proteinlerdir.
B
Proteinlerdir-yağlardır.
C
Karbonhidratlardır-yağlardır.
D
Proteinlerdir-karbonhidratlardır.
E
Karbonhidratlardır-proteinlerdir.
Açıklama:
Temel enerji kaynağı olarak karbonhidratlar (4.15 kcal/g) kullanılırken, yağların gram başına enerji değerleri 9.45kcal’dir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi “et ve benzeri” besin grubu içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Buğday
B
Lor
C
Ceviz
D
Mısır
E
Pirinç
Açıklama:
Birinci grup: et ve benzeridir. Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta burada yer alır. Bu gruptaki besinler diğerlerine oranla daha fazla protein içerirler. Ayrıca demir, çinko ve B vitaminlerince oldukça zengindirler.
Soru 2
I. Büyükbaş hayvanların etleri “kırmızı et”, kanatlılar ve su ürünlerinin etleri “beyaz et” olarak sınıflandırılır.
II. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır.
III. En fazla tüketilen kümes hayvanı hindidir.
IV. Etin kırmızı rengi miyojenden kaynaklanmaktadır.
V. İnsan beslenmesinde önemli bir yere sahiptirler.
Yukarıdaki et ile ilgili ifadelerden hangisi/hangileri doğru olarak verilmiştir?
II. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır.
III. En fazla tüketilen kümes hayvanı hindidir.
IV. Etin kırmızı rengi miyojenden kaynaklanmaktadır.
V. İnsan beslenmesinde önemli bir yere sahiptirler.
Yukarıdaki et ile ilgili ifadelerden hangisi/hangileri doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, V
C
I, II, II, IV
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Büyükbaş hayvanların etleri “kırmızı et”, kanatlılar ve su ürünlerinin etleri ise “beyaz et” olarak sınıflandırılır ve insan beslenmesinde oldukça önemli bir yer oluştururlar. Bebek, çocuk ve büyüme çağındakiler, hamile veya emziren anneler ile yoğun spor yapanların; bir hastalığın veya ameliyatın nekahat döneminde olanların hayvansal proteine olan ihtiyaçları oldukça fazladır. Dolayısıyla et ve yumurta bu açıdan ayrıca önemlidir. Et, hücrelerin sıra sıra birleşerek iplik biçiminde oluşturdukları liflerin bağ dokusu ile bağlanmalarıyla oluşmuş kaslardır. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır. Ette bulunan önemli proteinler; aktin, miyosin, miyojen, albümin ve miyoglobindir. Etin kırmızı rengi miyoglobinden kaynaklanmaktadır. Etinden, yumurtasından yararlanmak üzere yetiştirilip beslenen tavuk, kaz, ördek, hindi gibi kümes Hayvanlarıyla avlanan kanatlılar beslenmede büyük önem taşır. En fazla tüketilen kümes hayvanı tavuktur.
Soru 3
Alınan besinin normal fizyolojik fonksiyonlarda kullanılmak ve depolanmak için erişilebilir durumdaki kısmına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Toksin
B
Kontaminasyon
C
Favizm
D
Biyoyararlılık
E
Aflatoksin
Açıklama:
Biyoyararlılık; besinlerde bulunan aktif maddeleri kapsamaktadır. Alınan besinin normal fizyolojik fonksiyonlarda kullanılmak ve depolanmak için erişilebilir durumdaki kısmıdır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi kuru baklagillerden biridir?
Seçenekler
A
Fındık
B
Fıstık
C
Ceviz
D
Yumurta
E
Bezelye
Açıklama:
Kuru baklagillerin başlıcaları; nohut, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, börülce ve soya fasulyesidir. Bunlar olgunlaşmış tohumlar olduğu için esas bileşenleri karbonhidrat ve proteindir. Tanelerinin dış kısımlarında lif, iç kısımlarında ise nişasta bulunur.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi yumurtanın bekleme sırasında gerçekleştiği kimyasal değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
İnorganik fosfor miktarı artar.
B
Hava boşluğu büyür.
C
Su aktan sarıya geçer.
D
Akının viskositesi azalır.
E
Su kaybı ile hafifler.
Açıklama:
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta zamanla tazeliğini yitirir. Bekleme süresince gerçekleşen değişiklikler fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olarak üç gruba ayrılır. Fiziksel olarak;
- Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır.
- Su aktan sarıya geçer.
- Hava boşluğu büyür.
- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
- Kimyasal olarak;
- Karbondioksit kaybı ile PH yükselir.
- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojen sülfür açığa çıkar.
- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur.
- İnorganik fosfor miktarı artar.
- Mikrobiyolojik olarak;
- Özellikle kabuğu kirli ise mikroplar zamanla yumurtanın içine kadar girer ve orada çoğalırlar.
- Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır.
- Su aktan sarıya geçer.
- Hava boşluğu büyür.
- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
- Kimyasal olarak;
- Karbondioksit kaybı ile PH yükselir.
- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojen sülfür açığa çıkar.
- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur.
- İnorganik fosfor miktarı artar.
- Mikrobiyolojik olarak;
- Özellikle kabuğu kirli ise mikroplar zamanla yumurtanın içine kadar girer ve orada çoğalırlar.
Soru 6
Hububat olarak da isimlendirilen buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kuru baklagiller
B
Tahıllar
C
Sebzeler
D
Yumrular
E
Kökler
Açıklama:
Tahıllar, çayır bitkilerine ait bir grubun tohumlarıdır ve buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adıdır. Hububat olarak da isimlendirilirler.
Soru 7
Enginar ve karnabahar bitkisine göre nasıl bir bitkidir?
Seçenekler
A
Meyveler
B
Sürgünler
C
Çiçekler
D
Kökler
E
Yumrular
Açıklama:
Meyveler ve sebzeler bitkilerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum bir arada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum bir arada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
Soru 8
Renklerine göre sınıflandırılan sebzelerde antisiyan pigmenti barındıran sebze grubu hangisidir?
Seçenekler
A
Yeşil sebzeler
B
Kırmızı sebzeler
C
Sarı sebzeler
D
Beyaz sebzeler
E
Turuncu sebzeler
Açıklama:
Renklerine göre ise şu şekilde sınıflandırılabilir;
1. Yeşil sebzeler: klorofil bulunduran sebzelerdir. Ayrıca karoten de içerirler.
2. Kırmızı sebzeler: antisiyan pigmenti barındırırlar. Kırmızı pancar, kırmızı lahana, vb.
3. Sarı sebzeler: karoten, laykopen bulundururlar. Kayısı, havuç, vb.
4. Beyaz sebzeler: avon pigmenti bulundururlar. Karnabahar, armut, elma, vb.
1. Yeşil sebzeler: klorofil bulunduran sebzelerdir. Ayrıca karoten de içerirler.
2. Kırmızı sebzeler: antisiyan pigmenti barındırırlar. Kırmızı pancar, kırmızı lahana, vb.
3. Sarı sebzeler: karoten, laykopen bulundururlar. Kayısı, havuç, vb.
4. Beyaz sebzeler: avon pigmenti bulundururlar. Karnabahar, armut, elma, vb.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi daha çok kızartmada kullanılan bitkisel yağlardan biridir?
Seçenekler
A
Tere yağ
B
Kuyruk yağı
C
İç yağı
D
Sadeyağ
E
Soya fasulyesi
Açıklama:
Ay çicek, mısır özü, soya fasulyesi, pamuk, haşhaş vb. yağların yanma dereceleri yaklaşık olarak 180°C’dir. Hâliyle bu yağları kızartmalarda kullanmak mümkündür.
Soru 10
Ülkemizde meyvelerin sularının kaynatılarak yoğunlaştırılmasıyla elde edilen besin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bal
B
Şeker
C
Reçel
D
Pekmez
E
Marmelat
Açıklama:
Ülkemizde pekmez meyvelerin sularının kaynatılarak yoğunlaştırılmasıyla elde edilir. Yaklaşık olarak sıvı pekmezin %36.5’i su, %3.5’i mineral ve geri kalanı karbonhidrattır. Bu karbonhidrat genellikle glukoz ve fruktozdur. Pekmez demir, potasyum ve kalsiyumca zengindir
Soru 11
Aşağıdaki gıdalardan hangisi protein ve kalsiyum açısından oldukça zengin sınıfına girer?
Seçenekler
A
Çökelek
B
Yumurta
C
Mısır
D
Zeytinyağı
E
Balık
Açıklama:
Süt, yoğurt, peynir, çökelek, lor, süt tozu gibi besinler protein ve kalsiyumca oldukça zengindirler
Soru 12
Hangi gruptaki besinler menülerde genellikle birinci yemek olarak yer alırlar?
Seçenekler
A
Süt ve Süt Ürünleri
B
Yağ ve Tatlılar
C
Sebze ve Meyveler
D
Tahıllar
E
Et ve Benzeri
Açıklama:
Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta, Et ve Benzeri grubunda yer alır. Bu gruptaki besinler menülerde genellikle birinci yemek olarak yer alırlar.
Soru 13
Aşağıdaki proteinlerden hangisi ete kırmızı rengini verir?
Seçenekler
A
Aktin
B
Hemoglobin
C
Albümin
D
Miyoglobin
E
Miyosin
Açıklama:
Etin kırmızı rengi miyoglobinden kaynaklanmaktadır. Çeldirici olarak bulunan hemoglobin kana kırmızı veren proteindir.
Soru 14
Et için söylenen ifadelerde hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hayvan kesildikten sonra kas hareketleri durur.
B
Metabolizma devam ettiği için laktik asit birikir.
C
Asitlerin birikimiyle, etin su alımı durur ve et sertleşir.
D
Yağı çok olan hayvanlardaki katılık daha hızlı yok olur.
E
Etteki ölüm katılığı denilen sertliğin geçmesi için et düşük sıcaklıkta bekletilmeli.
Açıklama:
a) Kas hareketi hayvan kesildikten sonra sürer. b) Oksijen alımı kesildiği için, metabolizmanın sürdürülmesi ile laktik asit oluşur. c) Et bekledikçe metabolizma ile oluşan asitlerin de etkisi ile etin su alma yeteneği artar, aynı zamanda enzimlerin de çalışması ile sertlik yavaş yavaş kaybolur. d) Yağı az olan hayvanlardaki katılık daha hızlı yok olur. e) ölüm katılığı 0°C’de on günde, 15°C’de üç günde kaybolur.
Soru 15
Etin yumuşaklığı aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir?
Seçenekler
A
Hayvanın türüne
B
Ara doku miktarına
C
Kesildikten sonraki dinlenme durumuna
D
Hayvanın yaşına
E
Hayvanı kesim şekline
Açıklama:
Etin yumuşaklığı, hayvanın türüne, yasına, beslenmesine, ara dokularının miktarına ve kesildikten sonraki dinlenme durumuna göre değişir.
Soru 16
Kanatlı hayvan etlerinin büyükbaş hayvan etlerine göre kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Daha çok yağlıdırlar
B
Daha düşük kolesterol içerirler
C
Daha az protein içerirler
D
Daha çok demir içerirler
E
Enerji değerleri daha yüksektir
Açıklama:
Kümes hayvanları daha az yağlıdırlar ve buna bağlı olarak da enerji değerleri koyun ve sığır etlerine nazaran da düşüktür. Doymuş yağ ve kolesterol açısından da daha düşük bir içeriğe sahiptirler. Büyük baş hayvanların etlerinden daha fazla protein içerirler. Ancak demir içeriği daha azdır.
Soru 17
Aşağıdaki kuru baklagillerden yağ içeriği en yüksek olanı hangisidir?
Seçenekler
A
Mercimek
B
Bezelye
C
Soya fasulyesi
D
Bakla
E
Börülce
Açıklama:
Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı soya fasulyesidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yağlı tohumlara örnek değildir?
Seçenekler
A
Ayçiçeği
B
Fıstık
C
Ceviz
D
Susam
E
Zeytin
Açıklama:
Zeytinyağlı olmasına rağmen tohum değildir.
Soru 19
Yumurtanın tazeliğini kaybetmesiyle hangisi gözlemlenir?
Seçenekler
A
Su kaybı ile hafifler
B
Akının viskozitesi artar
C
Hava boşluğu küçülür
D
PH değeri düşer
E
Amonyak miktarı azalır
Açıklama:
Yumurtanın bekleme süresince gerçeklesen değişiklikler: Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır; Genel olarak su kaybı ile hafifler; Hava boşluğu büyür; pH yükselir; Amonyak miktarı artar
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi çiçekler olarak sınıflandırılan sebze ve meyvelere örnektir?
Seçenekler
A
Yer elması
B
Pırasa
C
Enginar
D
Kabak
E
Bezelye
Açıklama:
Enginar çiçek olarak sınıflandırılır.
Soru 21
Besinler içerik, görünüş ve lezzetleri bakımından genelde kaç gruba ayrılırlar?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Her birinin vücutta fiziksel ve biyokimyasal fonksiyonu farklı olan besinler öge içeriği, görünüş, sekil ve lezzet açısından belirli gruplarda toplanabilir. Bunlar;
1. Grup: Et ve Benzeri
2. Grup: Süt ve Süt Ürünleri
3. Grup: Tahıllar
4. Grup: Sebze ve Meyveler
5. Grup: Yağ ve Tatlılar olmak üzere 5 grupta yer alırlar.
1. Grup: Et ve Benzeri
2. Grup: Süt ve Süt Ürünleri
3. Grup: Tahıllar
4. Grup: Sebze ve Meyveler
5. Grup: Yağ ve Tatlılar olmak üzere 5 grupta yer alırlar.
Soru 22
Hangisi 1. Grup olan et ve benzeri gıdalar grubu için örnek olabilir?
Seçenekler
A
Ceviz
B
Peynir
C
Bulgur
D
Mısır
E
Zeytin
Açıklama:
Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsulleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta burada yer alır. Bu gruptaki besinler diğerlerine oranla daha fazla protein içerirler. Ayrıca demir, çinko ve B vitaminlerince oldukça zengindirler.
Soru 23
Hangisi özellikle protein ve kalsiyum açısından diğerlerine göre daha zengindir?
Seçenekler
A
Et ve benzeri gıdalar
B
Süt ve süt ürünleri
C
Tahıllar
D
Sebze ve meyveler
E
Yağ ve tatlılar
Açıklama:
Süt ve süt ürünleri grubunda yer alan süt, yoğurt, peynir, çökelek, lor, süt tozu gibi besinler protein ve kalsiyumca oldukça zengindirler. Yağ ve vitaminler açısından da iyi kaynaktırlar
Soru 24
Her gün menüde mutlaka bulundurulması önerilen grup hangisidir?
Seçenekler
A
Et ve benzeri gıdalar
B
Yumurta
C
Tahıllar
D
Sebze ve meyveler
E
Yağ ve tatlılar
Açıklama:
Her türlü sebze ve meyve bu gruba girmektedir. Sebze ve meyvelerin önemli bir bölümü sudan oluşmaktadır. Az miktarda protein, karbonhidrat, vitamin ve mineral içermektedirler. Bu grup özellikle C vitaminince zengindirler (Baysal, 2004: 250). Bu grupta yer alan besinlerden her gün çiğ veya pişmiş olarak en az beş porsiyon menülerde yer almalıdır. Örneğin iki sebzeli yemek, iki meyve, bir salata günlük ihtiyacımızı karşılamaktadır.
Soru 25
Etin yapısı ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bol miktarda glikojen içerir.
B
C vitamini açısından zengindir.
C
Yarıdan fazlası sudur
D
Yağlısında protein daha az olur.
E
Lifli yapısı ile protein oranı ilişkilidir.
Açıklama:
Et, hücrelerin sıra sıra birleşerek iplik biçiminde oluşturdukları liflerin bağ dokusu ile bağlanmalarıyla oluşmuş kaslardır. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır. Az miktarda glikojen, B vitaminleri ve lezzet veren diğer organik ögeler bulunmaktadır. Protein ve yağın etteki oranı etin yağlı ve yağsız olmasına göre değişmektedir. Etin yarıdan fazlası sudur.
Soru 26
Hangisi kuru ısıda pişirilen et türüne bir örnektir?
Seçenekler
A
Kuzu haşlama
B
Dana kavurma
C
Sulu köfte
D
Izgara köfte
E
Tavuk sote
Açıklama:
Kuru ısıda pişirme yöntemi bağ dokuları az olan etlere uygulanır. Her türlü ızgara, fırın rosto, yağsız ve dibi yağlanmış kalın tavalarda yapılan ızgaralar bu yöntemle yapılır. Yine bağ dokusu biraz fazla olan etler kıyma haline getirilip köfte yapılır ve kuru ısıda pişirilebilir. Izgara yapılırken yüzey kısımlara gelen ateş çok fazla olmamalıdır. Çok yüksek ateş yüzeydeki proteinlerin birdenbire katılaşarak, ısının etin iç kısmına ulaşmasını engeller. Etin iç kısmındaki ısı en az 75°C olmalıdır. Çok yüksek ısı dış yüzeyin yanma-sına ve su kaybının fazla olmasına yol açarak besin kaybını arttırır. Köfte ve parça et ızgara yapılırken bir taraf iyice piştikten sonra diğer taraf çevrilmelidir.
Soru 27
Hangisi su ürünlerinde bulunan vitamin ya da minerallerden biri değildir?
Seçenekler
A
A vitamini
B
B vitamini
C
C vitamini
D
İyot
E
Fosfor
Açıklama:
Su ürünleri iyi kaliteli protein, A, K ve B vitaminleri ile iyot, fosfor ve çinko gibi mineraller bakımından zengindir. Enerji değerleri bünyelerinde bulunan yağ miktarlarına göre değişmektedir. Kılçıkları ile yenilen balıklar iyi kalsiyum kaynağıdır. Balıklarda bulunan yağ asitlerinin çoğunluğu doymamıştır. Balık yağında bulunan n-3 ya da yağ asitlerinin sağlık üzerinde önemli etkileri olduğu bilinmektedir
Soru 28
Kuru baklagillerden en yağlısı hangisidir?
Seçenekler
A
Soya fasulyesi
B
Nohut
C
Mercimek
D
Börülce
E
Fasulye
Açıklama:
Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı soya fasulyesidir. Nohuttun yağ içeriği ise fasulye ve mercimekten yüksektir. Kuru baklagillerde yüksek miktarda protein bulunur ancak bu proteinlerin biyoyararlılığı düşüktür. Yani kalitesizdir.
Soru 29
Hangisi tazeliğini yitirmiş olan bir yumurtada kimyasal olarak gözlenen değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Akının viskozitesi azalır.
B
Hava boşluğu büyür.
C
Karbondioksit kaybı ile pH değeri yükselir.
D
Su kaybı olur ve hafifler.
E
Su aktan sarıya geçer.
Açıklama:
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta zamanla tazeliğini yitirir. Bekleme süresince gerçekleşen değişiklikler fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olarak üç gruba ayrılır.
Fiziksel olarak;
- Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır,
- Su aktan sarıya geçer;
- Hava boşluğu büyür;
- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
Kimyasal olarak;
- Karbondioksit kaybı ile pH yükselir;
- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojensülfür açığa çıkar;
- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur;
- İnorganik fosfor miktarı artar.
Fiziksel olarak;
- Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır,
- Su aktan sarıya geçer;
- Hava boşluğu büyür;
- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
Kimyasal olarak;
- Karbondioksit kaybı ile pH yükselir;
- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojensülfür açığa çıkar;
- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur;
- İnorganik fosfor miktarı artar.
Soru 30
Hangisi çiçek sebzeler grubuna girer?
Seçenekler
A
Taze soğan
B
Roka
C
Enginar
D
Havuç
E
Ispanak
Açıklama:
Meyve ve sebzeler bitkilerine göre su şekilde sınıflandırılabilir. 1. Yumrular: yerelması, patates, vb. 2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb. 3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb. 4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb. 5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb. 6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb. 7. Meyve ile tohum bir arada: fasulye, bakla, bezelye, vb. Renklerine göre ise su şekilde sınıflandırılabilir. 1. Yeşil sebzeler: klorofil bulunduran sebzelerdir. Ayrıca karoten de içerirler. 2. Kırmızı sebzeler: antisiyan pigmenti barındırırlar. Kırmızı pancar, kırmızı lahana, vb. 3. Sarı sebzeler: karoten, laykopen bulundururlar. Kayısı, havuç, vb. 4. Beyaz sebzeler: flavon pigmenti bulundururlar. Karnabahar, armut, elma, vb.
Soru 31
Aşağıdaki gıdalardan hangisi protein ve kalsiyum açısından oldukça zengin sınıfına girer?
Seçenekler
A
Çökelek
B
Yumurta
C
Mısır
D
Zeytin yağı
E
Balık
Açıklama:
Süt, yoğurt, peynir, çökelek, lor, süt tozu gibi besinler protein ve kalsiyumca oldukça zengindirler.
Soru 32
Hangi gruptaki besinler menülerde genellikle birinci yemek olarak yer alırlar?
Seçenekler
A
Süt ve Süt Ürünleri
B
Yağ ve Tatlılar
C
Sebze ve Meyveler
D
Tahıllar
E
Et ve Benzeri
Açıklama:
Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta, Et ve Benzeri grubunda yer alır. Bu gruptaki besinler menülerde genellikle birinci yemek olarak yer alırlar.
Soru 33
Aşağıdaki proteinlerden hangisi ete kırmızı renini verir?
Seçenekler
A
aktin
B
hemoglobin
C
albümin
D
miyoglobin
E
miyosin
Açıklama:
ETİN kırmızı rengi miyoglobinden kaynaklanmaktadır. Çeldirici olarak bulunan hemoglobin KANA kırmızı veren proteindir.
Soru 34
Et için söylenen ifadelerde hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hayvan kesildikten sonra kas hareketleri durur.
B
Metabolizma devam ettiği için laktik asit birikir.
C
Asitlerin birikimiyle, etin su alımı durur ve et sertleşir.
D
Yağı çok olan hayvanlardaki katılık daha hızlı yok olur.
E
Etteki ölüm katılıgı denilen sertliğin geçmesi için et düşük sıcaklıkta bekletilmeli.
Açıklama:
a) Kas hareketi hayvan kesildikten sonra sürer. b) Oksijen alımı kesildiği için, metabolizmanın sürdürülmesi ile laktik asit olusur. c) Et bekledikçe metabolizma ile olusan asitlerin de etkisi ile etin su alma yetenegi artar, aynı zamanda enzimlerin de çalısması ile sertlik yavas yavas kaybolur. d) Yagı az olan hayvanlardaki katılık daha hızlı yok olur. E) ölüm katılıgı 0°C’de on günde, 15°C’de üç günde kaybolur.
Soru 35
Etin yumuşaklığı aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir?
Seçenekler
A
Hayvanın türüne
B
Ara doku miktarına
C
Kesildikten sonraki dinlenme durumuna
D
Hayvanın yaşına
E
Hayvanı kesim şekline
Açıklama:
Etin yumuşaklığı, hayvanın türüne, yasına, beslenmesine, ara dokularının miktarına ve kesildikten sonraki dinlenme durumuna göre değişir.
Soru 36
Kanatlı hayvan etleri ile koyun ve sığır etleri kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Daha çok yağlıdırlar
B
Kolesterol açısından daha düşük içeriğe sahiptirler
C
Daha az protein içerirler
D
Daha çok demir içerirler
E
Enerji değerleri daha yüksektir
Açıklama:
Kümes hayvanları daha az yağlıdırlar ve buna bağlı olarak da enerji değerleri koyun ve sığır etlerine nazaran da düşüktür. Doymuş yağ ve kolesterol açısından da daha düşük bir içeriğe sahiptirler. Büyük bas hayvanların etlerinden daha fazla protein içerirler. Ancak demir içeriği daha azdır.
Soru 37
Aşağıdaki kuru baklagillerden yağ içeriği en yüksek olanı hangisidir?
Seçenekler
A
mercimek
B
bezelye
C
soya fasulyesi
D
bakla
E
börülce
Açıklama:
Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı soya fasulyesidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi yağlı tohumlara örnek değildir?
Seçenekler
A
ayçiçeği
B
fıstık
C
ceviz
D
susam
E
zeytin
Açıklama:
Zeytin yağlı olmasına rağmen tohum değildir.
Soru 39
Yumurtanın tazeliğini kaybetmesiyle hangisi gözlemlenir?
Seçenekler
A
Su kaybı ile hafifler
B
Akının viskozitesi artar
C
Hava boşluğu küçülür
D
pH değeri düşer
E
Amonyak miktarı azalır
Açıklama:
Yumurtanın bekleme süresince gerçeklesen değişiklikler: Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır; Genel olarak su kaybı ile hafifler; Hava boşluğu büyür; pH yükselir; Amonyak miktarı artar
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi çiçekler olarak sınıflandırılan sebze ve meyvelere örnektir?
Seçenekler
A
yerelması
B
pırasa
C
enginar
D
kabak
E
bezelye
Açıklama:
Enginar çiçek olarak sınıflandırılır
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi “et ve benzeri” besin grubu içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Buğday
B
Lor
C
Ceviz
D
Mısır
E
Pirinç
Açıklama:
Birinci grup: et ve benzeridir. Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta burada yer alır. Bu gruptaki besinler diğerlerine oranla daha fazla protein içerirler. Ayrıca demir, çinko ve B vitaminlerince oldukça zengindirler.
Soru 42
Alınan besinin normal fizyolojik fonksiyonlarda kullanılmak ve depolanmak için erişilebilir durumdaki kısmına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Toksin
B
Kontaminasyon
C
Favizm
D
Biyoyararlılık
E
Aflatoksin
Açıklama:
Biyoyararlılık; besinlerde bulunan aktif maddeleri kapsamaktadır. Alınan besinin normal fizyolojik fonksiyonlarda kullanılmak ve depolanmak için erişilebilir durumdaki kısmıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi kuru baklagillerden biridir?
Seçenekler
A
Fındık
B
Fıstık
C
Ceviz
D
Yumurta
E
Bezelye
Açıklama:
Kuru baklagillerin başlıcaları; nohut, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, börülce ve soya fasulyesidir. Bunlar olgunlaşmış tohumlar olduğu için esas bileşenleri karbonhidrat ve proteindir. Tanelerinin dış kısımlarında lif, iç kısımlarında ise nişasta bulunur.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi yumurtanın bekleme sırasında gerçekleştiği kimyasal değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
İnorganik fosfor miktarı artar
B
Hava boşluğu büyür
C
Su aktan sarıya geçer
D
Akının viskositesi azalır
E
Su kaybı ile hafifler
Açıklama:
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta zamanla tazeliğini yitirir. Bekleme süresince gerçekleşen değişiklikler fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olarak üç gruba ayrılır.
Fiziksel olarak; - Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır.- Su aktan sarıya geçer.- Hava boşluğu büyür.- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
Kimyasal olarak;- Karbondioksit kaybı ile pH yükselir.- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojensülfür açığa çıkar.- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur.- İnorganik fosfor miktarı artar.
Mikrobiyolojik olarak;- Özellikle kabuğu kirli ise mikroplar zamanla yumurtanın içine kadar girer ve orada çoğalırlar.
Fiziksel olarak; - Akının viskositesi azalır, sulu bir durum alır.- Su aktan sarıya geçer.- Hava boşluğu büyür.- Genel olarak su kaybı ile hafifler.
Kimyasal olarak;- Karbondioksit kaybı ile pH yükselir.- Proteinin yapısı bozulur ve hidrojensülfür açığa çıkar.- Amonyak miktarı artar ve bu sebeplerle istenmeyen bir koku oluşur.- İnorganik fosfor miktarı artar.
Mikrobiyolojik olarak;- Özellikle kabuğu kirli ise mikroplar zamanla yumurtanın içine kadar girer ve orada çoğalırlar.
Soru 45
Hububat olarak da isimlendirilen buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kuru baklagiller
B
Tahıllar
C
Sebzeler
D
Yumrular
E
Kökler
Açıklama:
Tahıllar, çayır bitkilerine ait bir grubun tohumlarıdır ve buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adıdır. Hububat olarak da isimlendirilirler.
Soru 46
Enginar ve karnabahar bitkisine göre nasıl bir bitkidir?
Seçenekler
A
Meyveler
B
Sürgünler
C
Çiçekler
D
Kökler
E
Yumrular
Açıklama:
Çözüm: Meyveler ve sebzeler bitkilerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir Çözüm: Meyveler ve sebzeler bitkilerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum birarada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum birarada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
Soru 47
Renklerine göre sınıflandırılan sebzelerde antisiyan pigmenti barındıran sebze grubu hangisidir?
Seçenekler
A
Yeşil sebzeler
B
Kırmızı sebzeler
C
Sarı sebzeler
D
Beyaz sebzeler
E
Turuncu sebzeler
Açıklama:
Renklerine göre ise şu şekilde sınıflandırılabilir;
- Yeşil sebzeler: klorofil bulunduran sebzelerdir. Ayrıca karoten de içerirler.
- Kırmızı sebzeler: antisiyan pigmenti barındırırlar. Kırmızı pancar, kırmızı lahana, vb.
- Sarı sebzeler: karoten, laykopen bulundururlar. Kayısı, havuç, vb.
- Beyaz sebzeler: avon pigmenti bulundururlar. Karnabahar, armut, elma, vb.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi daha çok kızartmada kullanılan bitkisel yağlardan biridir?
Seçenekler
A
Tereyağ
B
Kuyruk yağı
C
İç yağı
D
Sadeyağ
E
Soya fasulyesi
Açıklama:
Ayçiçek, mısır özü, soya fasulyesi, pamuk, haşhaş vb. yağların yanma dereceleri yaklaşık olarak 180°C’dir. Hâliyle bu yağları kızartmalarda kullanmak mümkündür.
Soru 49
Ülkemizde meyvelerin sularının kaynatılarak yoğunlaştırılmasıyla elde edilen besin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bal
B
Şeker
C
Reçel
D
Pekmez
E
Marmelat
Açıklama:
Ülkemizde pekmez meyvelerin sularının kaynatılarak yoğunlaştırılmasıyla elde edilir. Yaklaşık olarak sıvı pekmezin %36.5’i su, %3.5’i mineral ve geri kalanı karbonhidrattır. Bu karbonhidrat genellikle glukoz ve fruktozdur. Pekmez demir, potasyum ve kalsiyumca zengindir
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi et ve benzeri besinlerden biridir?
Seçenekler
A
Kuru baklagiller
B
Buğday
C
Pirinç
D
Mısır
E
Süt Tozu
Açıklama:
Kuru baklagiller et ve benzeri besinlerden biridir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Demir, Çinko ve B Vitamini bakımından oldukça zengin olan besinlerden biridir?
Seçenekler
A
Yağlar
B
Süt
C
Pirinç
D
Deniz mahsülleri
E
Sebze ve Meyve
Açıklama:
Deniz mahsülleri Demir, Çinko ve B Vitamini bakımından oldukça zengin olan besinlerdendir.
Soru 52
Diğer gruplardaki besinlerden elde edilen besinler hangi besin grubudur?
Seçenekler
A
Et ve benzeri
B
Süt ve süt ürünleri
C
Tahıllar
D
Sebze ve Meyveler
E
Yağ ve tatlılar
Açıklama:
Yağ ve Tatlılar diğer gruplardaki besinlerden elde edilir.
Soru 53
Hücrelerin sıra sıra birleşerek plak biçiminde oluşturdukları liflerin bağ dokusu ile bağlanmalarıyla oluşmuş kaslara ne denir?
Seçenekler
A
Et
B
Yağ
C
Protein
D
Mineral
E
Su
Açıklama:
Hücrelerin sıra sıra birleşerek plak biçiminde oluşturdukları liferin bağ dokusu ile bağlanmalarıyla oluşmuş kaslara et denmektedir.
Soru 54
Etlerde kuruluğu önlemek ve pişirmeyi tam olarak sağlabilmek için eti nasıl pişirmek gerekmektedir?
Seçenekler
A
Kısık ısıda uzun süre
B
Ortaya yakın ısıda uzun süre
C
Yüksek ısıda kısa süre
D
Ortaya yakın ısıda kısa süre
E
Yüksek ısıda uzun süre
Açıklama:
Etlerde kuruluğu önlemek ve pişirmeyi tam olarak sağlayabilmek için eti Ortaya yakın ısıda uzun süre pişirmek gerekir.
Soru 55
I. Kuru ısıda pişirme
II. Nemli ısıda pişirme
III. Yağda kızartma
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri etin bağ dokusuna göre genel olarak pişirme yöntemlerindendir?
II. Nemli ısıda pişirme
III. Yağda kızartma
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri etin bağ dokusuna göre genel olarak pişirme yöntemlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Etin bağ dokusuna göre genel olarak pişirme yöntemleri; Kuru ısıda pişirme, Nemli ısıda pişirme ve Yağda kızartmadır.
Soru 56
En fazla tüketilen kümes hayvanı nedir?
Seçenekler
A
Kaz
B
Ördek
C
Tavuk
D
Hindi
E
Bıldırcın
Açıklama:
En fazla tüketilen Kümes hayvanı tavuktur.
Soru 57
I. İyot
II. Fosfor
III. Çinko
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri su ürünlerinde bulunan minarellerdendir?
II. Fosfor
III. Çinko
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri su ürünlerinde bulunan minarellerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II, III
Açıklama:
Su ürünlerinde bulunan minareller; İyot, Fosfor ve Çinkodur.
Soru 58
Kuru baklagiller aşağıdakilerden hangisi yönünden zengin değildir?
Seçenekler
A
Kalsiyum
B
Çinko
C
Magnezyum
D
B vitaminleri
E
C vitaminleri
Açıklama:
Kuru baklagiller kalsiyum, çinko, magnezyum ve demir yönünden B12 dışındaki B vitaminleri ve E vitamin yönünden zengindir.
Soru 59
I. Karbonhidratlar
II. Mineraller
III. Su
IV. Proteinler
V. Vitaminler
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri beslenmemiz için gerekli olan öğelerdendir?
II. Mineraller
III. Su
IV. Proteinler
V. Vitaminler
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri beslenmemiz için gerekli olan öğelerdendir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
I, II, III, IV
C
I, II, III
D
I, III, V
E
II, IV
Açıklama:
Beslenmemiz için gerekli olan ögeler; karbonhidratlar, proteinler, vitaminler, mineraller ve sudan oluşan besinlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi protein ve kalsiyum açısından zengin olan ürünlerdendir?
Seçenekler
A
Tahıllar
B
Süt ve süt ürünleri
C
Sebze ve meyveler
D
Yağ ve tatlılar
E
Et ürünleri
Açıklama:
Süt, yoğurt, peynir, çökelek, lor, süt tozu gibi besinler bu grupta yer alır. Protein ve kalsiyumca oldukça zengindirler. Doğru cevap B'dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi et pişirilirken dikkat edilmesi gereken durumlardandır?
Seçenekler
A
Et pişerken suyunu kaybetmesi sağlanmalıdır.
B
Yüksek ısıda kısa sürede pişirilmelidir.
C
Ortaya yakın ısıda uzun sürede pişirilmelidir.
D
Izgara yapılırken yüzey kısımlar çok fazla ateşe maruz kalmalıdır.
E
Kuşbaşı etler yağda kızartma yöntemiyle pişirilmelidir.
Açıklama:
Kuruluğu önlemek ve pişirmeyi tam olarak sağlayabilmek için etler ortaya yakın ısıda uzun süre pişirilmelidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi su ürünlerinin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Daha az yağlıdırlar ve buna bağlı olarak da enerji değerleri düşüktür.
B
İçeriğinde az miktarda glikojen, B vitaminleri ve lezzet veren diğer organik ögeler bulunmaktadır.
C
İçeriğinde bulunan önemli proteinler; aktin, miyosin, miyojen, albümin ve miyoglobindir.
D
A, K ve B vitaminleri ile iyot, fosfor ve çinko gibi mineraller bakımından zengindir.
E
Ölüm katılığı bir saatte kaybolur.
Açıklama:
Su ürünleri iyi kaliteli protein, A, K ve B vitaminleri ile iyot, fosfor ve çinko gibi mineraller bakımından zengindir. Doğru cevap D'dir.
Soru 63
I. Bu grupta fındık, fıstık, susam, ceviz, ayçiçeği ve benzeri bulunur.
II. Yağlı tohumlar çerez olarak tüketilebileceği gibi yemeklere lezzet verici olarak da kullanılabilir.
III. Bu gıdalar B vitaminleri, mineraller, yağ ve protein açısından zengindirler.
IV. Doymamış yağ içerikleri yüksektir.
Yukarıdaki ifadelerden hangi/ hangileri yağlı tohumlara aittir?
II. Yağlı tohumlar çerez olarak tüketilebileceği gibi yemeklere lezzet verici olarak da kullanılabilir.
III. Bu gıdalar B vitaminleri, mineraller, yağ ve protein açısından zengindirler.
IV. Doymamış yağ içerikleri yüksektir.
Yukarıdaki ifadelerden hangi/ hangileri yağlı tohumlara aittir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III
C
I, II
D
I, III
E
I, IV
Açıklama:
Bu grupta fındık, fıstık, susam, ceviz, ayçiçeği ve benzeri bulunur. Yağlı tohumlar çerez olarak tüketilebileceği gibi yemeklere lezzet verici olarak da kullanılabilir. Bu gıdalar B vitaminleri, mineraller, yağ ve protein açısından zengindirler. Doymamış yağ içerikleri yüksek olduğundan ayrıca E vitamini, magnezyum ve flovanoidler içerdiklerinden dolayı kroner kalp hastalıkları ve kanser riskini azaltırlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 64
Yumurtanın saklanması ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yumurtalar serin ortamda bekletilmelidir.
B
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta tazeliğini korur.
C
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta zamanla tazeliğini yitirir.
D
Tazeliğini yitiren yumurtada hava boşluğu büyür.
E
Tazeliğini yitiren yumurtada proteinin yapısı bozulur ve hidrojensülfür açığa çıkar.
Açıklama:
20°C’nin üzerinde bekleyen yumurta zamanla tazeliğini yitirir.
Soru 65
Sütte bulunan karbonhidrat nedir?
Seçenekler
A
Fosfor
B
Albümin
C
Laktoz
D
Lipit
E
Linoleik asit
Açıklama:
Sütte bulunan karbonhidrat laktozdur. Doğru cevap C'dir.
Soru 66
Patates bitkisine göre nasıl bir sebzedir?
Seçenekler
A
Çiçek
B
Sürgün
C
Soğan
D
Yumru
E
Kök
Açıklama:
Yumrular: yerelması, patates, vb. olduğundan doğru cevap D'dir.
Soru 67
İnek, koyun, keçi ve manda gibi hayvanların sütünden veya sütünden elde edilen kremalardan; dinlendirilerek olgunlaştırılmaları ve özel kaplarda, yayıkta çalkalanarak veya özel araçlarda yağ moleküllerinin bir araya gelmeleri ile elde edilen yağ türü hangisidir?
Seçenekler
A
Zeytinyağı
B
Ayçiçek yağı
C
Margarin
D
Kuyruk yağı
E
Tereyağı
Açıklama:
İnek, koyun, keçi ve manda gibi hayvanların sütünden veya sütünden elde edilen kremalardan; dinlendirilerek olgunlaştırılmaları ve özel kaplarda, yayıkta çalkalanarak veya özel araçlarda yağ moleküllerinin bir araya gelmeleri ile elde edilen yağ tereyağıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 68
Aşağıdaki besinlerden hangisi diğerlerine oranla daha düşük miktarda protein bulundurur?
Seçenekler
A
deniz mahsülleri
B
kuru baklagiller
C
fındık
D
pirinç
E
çökelek
Açıklama:
Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta 1. grup besinlerdir ve diğer besinlere oranla daha fazla protein içerirler. Süt, yoğurt, peynir, çökelek, lor, süt tozu gibi besinler 2. grup besinlerdir ve protein ve kalsiyumca oldukça zengindirler. Buğday, pirinç, mısır ve bunlardan yapılan un, ekmek, makarna, bulgur gibi besinlerde birinci ve ikinci gruba oranla daha düşük miktarlarda protein bulunur.
Soru 69
Aşağıdaki besinlerden hangisi demir, çinko ve B vitaminlerince diğerlerine oranla daha zengindir?
Seçenekler
A
Süt ve süt ürünleri
B
Sebze ve Meyveler
C
Yağ ve Tatlılar
D
Et ve benzeri ürünler
E
Tahıllar
Açıklama:
Et ve benzeri ürünler: Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsülleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta burada yer alır. Bu gruptaki besinler diğerlerine oranla daha fazla protein içerirler. Ayrıca demir, çinko ve B vitaminlerince oldukça zengindirle Bu gruptaki besinler menülerde genellikle birinci yemek olarak yer alırlar
Soru 70
Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır. Az miktarda glikojen, B vitaminleri ve lezzet veren diğer organik ögeler bulunmaktadır. Yarıdan fazlası sudur.
Yukarıda verilen bilgiler aşağıdaki hangi besin grubuyla ilgilidir?
Yukarıda verilen bilgiler aşağıdaki hangi besin grubuyla ilgilidir?
Seçenekler
A
et
B
tavuk
C
balık
D
yumurta
E
peynir
Açıklama:
Et, hücrelerin sıra sıra birleşerek iplik biçiminde oluşturdukları liflerin bağ dokusu ile
bağlanmalarıyla oluşmuş kaslardır. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır. Az
miktarda glikojen, B vitaminleri ve lezzet veren diğer organik ögeler bulunmaktadır. Protein ve yağın etteki oranı etin yağlı ve yağsız olmasına göre değişmektedir. Etin yarıdan fazlası sudur.
bağlanmalarıyla oluşmuş kaslardır. Protein, yağ, su ve minerallerden oluşmaktadır. Az
miktarda glikojen, B vitaminleri ve lezzet veren diğer organik ögeler bulunmaktadır. Protein ve yağın etteki oranı etin yağlı ve yağsız olmasına göre değişmektedir. Etin yarıdan fazlası sudur.
Soru 71
Etin kırmızı rengi içerdiği hangi proteinden kaynaklanmaktadır?
Seçenekler
A
aktin
B
miyosin
C
miyojen
D
albümin
E
miyoglobin
Açıklama:
Ette bulunan önemli proteinler; aktin, miyosin, miyojen, albümin ve miyoglobindir.
Etin kırmızı rengi miyoglobinden kaynaklanmaktadır. Aktin ve miyosin kas hareketi için
önemlidir. Kas hareketi hayvan kesildikten sonra sürer.
Etin kırmızı rengi miyoglobinden kaynaklanmaktadır. Aktin ve miyosin kas hareketi için
önemlidir. Kas hareketi hayvan kesildikten sonra sürer.
Soru 72
Etin pişirilme yöntemleri göz önüne alındığında ızgara yapılırken etin iç kısmındaki ısı en az kaç derece olmalıdır?
Seçenekler
A
70 derece
B
75 derece
C
80 derece
D
85 derece
E
90 derece
Açıklama:
Izgara yapılırken yüzey kısımlara gelen ateş çok fazla olmamalıdır. Çok yüksek ateş yüzeydeki proteinlerin birdenbire katılaşarak, ısının etin iç kısmına ulaşmasını engeller. Etin iç kısmındaki ısı en az 75°C olmalıdır. Çok yüksek ısı dış yüzeyin yanmasına ve su kaybının fazla olmasına yol açarak besin kaybını arttırır.
Soru 73
A, K ve B vitaminleri ile iyot, fosfor ve çinko gibi mineraller bakımından zengin, iyi kalsiyum kaynağı barındıran, içerdiği yağ asitlerinin sağlık üzerinde olumlu etkileri olduğu bilinen besin grubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kanatlı hayvan etleri
B
Büyükbaş hayvan etleri
C
Su ürünleri
D
Kuru baklagiller
E
Tahıllar
Açıklama:
Su ürünleri iyi kaliteli protein, A, K ve B vitaminleri ile iyot, fosfor ve çinko gibi mineraller bakımından zengindir. Enerji değerleri bünyelerinde bulunan yağ miktarlarına göre değişmektedir. Kılçıkları ile yenilen balıklar iyi kalsiyum kaynağıdır. Balıklarda bulunan yağ asitlerinin çoğunluğu doymamıştır. Balık yağında bulunan n-3 ya da yağ asitlerinin sağlık üzerinde önemli etkileri olduğu bilinmektedir.
Soru 74
Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
nohut
B
soya fasülyesi
C
mercimek
D
börülce
E
bezelye
Açıklama:
Kuru baklagillerin başlıcaları; nohut, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, börülce ve soya fasulyesidir. Bunlar olgunlaşmış tohumlar olduğu için esas bileşenleri karbonhidrat ve proteindir. Tanelerinin dış kısımlarında lif, iç kısımlarında ise nişasta bulunur. Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı soya fasulyesidir. Nohutun yağ içeriği ise fasulye ve mercimekten yüksektir.
Soru 75
Yüksek miktarda protein içermesine rağmen proteinlerinin biyoyararlılığı düşük yani kalitesiz olan besin grubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süt ve süt ürünleri
B
Kuru baklagiller
C
Tahıllar
D
Su ürünleri
E
Sebze ve meyveler
Açıklama:
Kuru baklagillerin başlıcaları; nohut, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, börülce ve soya fasulyesidir. Bunlar olgunlaşmış tohumlar olduğu için esas bileşenleri karbonhidrat ve proteindir. Kuru baklagillerde yüksek miktarda protein bulunur ancak bu proetinlerin biyoyararlılığı düşüktür. Yani kalitesizdir. Bu sebeple kuru baklagiller belirli oranlarla tahıllarla karıştırılarak iyi pişirilirlerse karışımın biyoyararlılığı yükselebilmektedir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi tahıllar grubuna girer?
Seçenekler
A
mercimek
B
nohut
C
bezelye
D
fasulye
E
mısır
Açıklama:
Tahıllar, çayır bitkilerine ait bir grubun tohumlarıdır ve buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adıdır. Hububat olarak da isimlendirilirler.
Soru 77
Sebzeleri bitkilerine göre sınıflandırdığımızda aşağıdakilerden hangisi meyve ile tohumun birarada bulunduğu bitki çeşidine örnektir?
Seçenekler
A
domates
B
patlıcan
C
bezelye
D
kuşkonmaz
E
pancar
Açıklama:
Ayrıca sebzeler bitkilerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir:
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum birarada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
1. Yumrular: yerelması, patates, vb.
2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb.
3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb.
4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb.
5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb.
6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb.
7. Meyve ile tohum birarada: fasulye, bakla, bezelye, vb.
Soru 78
Fazlaca protein içeren, demir, çinko ve B vitaminlerince zengin olan besin grubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sebze ve meyveler
B
Yağ ve tatlılar
C
Tahıllar
D
Süt ve süt ürünleri
E
Et ve benzeri
Açıklama:
Sığır, koyun, kümes ve av hayvanları, deniz mahsulleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık, ceviz vb. yiyecekler ile yumurta burada yer alır. Bu gruptaki besinler diğerlerine oranla daha fazla protein içerirler. Ayrıca demir, çinko ve B vitaminlerince oldukça zengindirler. Doğru seçenek E’dir.
Soru 79
Bağ dokuları az olan ve fırın rosto gibi pişirilen etler hangi yolla pişirilir?
Seçenekler
A
Haşlayarak pişirme
B
Yağda kızartma
C
Su ile pişirme
D
Nemli ısıda pişirme
E
Kuru ısıda pişirme
Açıklama:
Kuru ısıda pişirme: Bu yöntem, bağ dokuları az olan etlere uygulanır. Her türlü ızgara, fırın rosto, yağsız ve dibi yağlanmış kalın tavalarda yapılan ızgaralar bu yöntemle yapılır. Doğru seçenek E’dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi kanatalı hayvan etlerinin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Enerji değerlerinin düşük olması
B
Yağ miktarının daha az olması
C
Çeşitli vitaminlerce zengin olması
D
Protein miktarının fazla olması
E
Demir içeriğinin yüksek olması
Açıklama:
Kümes hayvanları, besin değerleri bakımından etlere benzerler. Yalnız, daha az yağlıdırlar ve buna bağlı olarak da enerji değerleri koyun ve sığır etlerine nazaran da düşüktür. Doymuş yağ ve kolesterol açısından da daha düşük bir içeriğe sahiptirler. Genel olarak kümes hayvanlarının etleri, büyük baş hayvanların etlerinden daha fazla protein içerirler. Ancak demir içeriği daha azdır. Ayrıca riboflavin, niasin, B6 ve B12 vitaminleri yönünden de zengin besinler arasındadırlar. Doğru seçenek E’dir.
Soru 81
İnsanoğlunun ilk ehilleştirdiği bitki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patates
B
Domates
C
Soğan
D
Maydanoz
E
Baklagiller
Açıklama:
Kuru baklagiller, leguminous bitkilerinin olgunlaşmış olan tohumlarıdır. İnsanoğlunun ilk ehilleştirdiği bitkilerdendir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 82
En yağlı kuru baklagil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nohut
B
Mercimek
C
Bezelye
D
Börülce
E
Soya fasulyesi
Açıklama:
Kuru baklagillerin yağı çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitlerinden meydana gelir. En yağlısı soya fasulyesidir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 83
Tahin aşağıdaki yağlı tohumların hangisinden elde edilir?
Seçenekler
A
Fındık
B
Fıstık
C
Ceviz
D
Ayçiçeği
E
Susam
Açıklama:
Susam ezilmesiyle tahin elde edilir ve bundan da tahin helvası yapılabilir. Susam ayrıca ekmek, simit gibi hamur işlerine lezzet verici ve görsellik katıcı olarak serpiştirilir. Doğru seçenek E’dir.
Soru 84
Buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi bitkiler aşağıdakilerden hangi besin grubunda yer alır?
Seçenekler
A
Kuru baklagiller
B
Yağ
C
Meyve
D
Sebze
E
Hububat
Açıklama:
Tahıllar, çayır bitkilerine ait bir grubun tohumlarıdır ve buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, pirinç gibi ürünlerin genel adıdır. Hububat olarak da isimlendirilirler. Doğru seçenek E’dir.
Soru 85
Havuç, pancar, kereviz gibi sebzeler aşağıdakilerden hangi kategoriye girer?
Seçenekler
A
Yumru bitkiler
B
Soğan bitkiler
C
Sürgün bitkiler
D
Tohum bitkileri
E
Kök bitkileri
Açıklama:
1. Yumrular: yerelması, patates, vb., 2. Kökler: havuç, pancar, kereviz, vb., 3. Soğanlar: pırasa, soğan, sarımsak, vb., 4. Sürgünler: kuşkonmaz, vb., 5. Çiçekler: enginar, karnabahar, vb., 6. Meyveler: domates, patlıcan, biber, kabak, karpuz, vb., 7. Meyve ile tohum bir arada: fasulye, bakla, bezelye, vb. Doğru seçenek E’dir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi bir margarin türü değildir?
Seçenekler
A
Kahvaltılık
B
Yemeklik
C
Çok sert
D
Yarı sıvı
E
Tereyağı
Açıklama:
Genel olarak dört şekilde margarin yapılmaktadır. Bunlar; kahvaltılık, yemeklik, özel hamur işleri vb. için çok sert margarinler ve yarı sıvı şeklindeki margarinlerdir. Tereyağı ise bunlardan ayrı olarak hayvansal yağ kategorisindedir.Doğru seçenek E’dir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi ‘şeker’ ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Etkin maddesinin sakkaroz olması
B
Nem çekici özelliğe sahip olması
C
Karamelizasyon yapılabilmesi
D
Şeker kamışı ve pancardan olması
E
Meyve sularından yapılması
Açıklama:
Sakkaroz, nem tutma, karamelizasyon, şeker kamışı ve pancarı şekerin özelliklerindendir ama meyve sularından yapılması pekmezin bir özelliğidir. Doğru seçenek E’dir.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi gebelik sürecinin kalitesini etkileyen faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Düzenli sağlık kontrollerine gidilmesi
B
Doğru beslenme
C
Dinlenme alışkanlıkları
D
Gebelik seyrinin ve olası gebelik komplikasyonlarının bilinmesi
E
Gebelik boyunca sadece protein ağırlıklı beslenmek
Açıklama:
Düzenli sağlık kontrollerine gidilmesi , doğru beslenme ve dinlenme alışkanlıklarının yanı sıra, normal gebelik seyrinin ve olası gebelik kompikasyonlarının bilinmesi , bilgi alınacak kaynağın doğru seçilmesi gibi faktörler de gebelik sürecinin kalitesini etkilemektedir. Vurgulanan konular hakkında ideal davranış modellerinin geliştirilmesi ancak anne adaylarının ve gebelerin genel bilgi düzeyini artırmakla yan eğitimle mümkün olacaktır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisinin hamile bir kadının diğerlerinden daha fazla almasını gerektirmektedir?
Seçenekler
A
Protein
B
Karbonhidrat
C
Demir
D
Vitamin
E
Çinko
Açıklama:
Hamile bir kadının günlük protein alımı muhakkak normal tüketimden fazla olmalı ve alınan proteinin de en az üçte ikisinin yüksek kalitede, yani et, süt, yumurta, peynir, balık gibi tam ve makbul hayvansal protein olmalıdır.
Soru 3
Doğumdan sonra bebek kaç ay sadece anne sütüyle beslenmelidir?
Seçenekler
A
3
B
6
C
9
D
12
E
15
Açıklama:
Doğumdan sonra annenin beslenmesi yine önemini korumaktadır. Çünkü özellikle ilk 6 ay bebek tamamen anne sütüyle beslenmelidir. Bu da fizyolojik bağla olmasa da aslında annenin hâlâ çocuğun tek besin kaynağı olduğunu gösterir.
Soru 4
I. Şekerli süt içirilmesi
II. Ek besin verilmesi
III. Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi
IV. Şekerli çay içerilmesi
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi çıkarıma ulaşırız?
II. Ek besin verilmesi
III. Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi
IV. Şekerli çay içerilmesi
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi çıkarıma ulaşırız?
Seçenekler
A
Bebeğin gelişimini etkileyen olumlu unsurlardır
B
Emzirmeyi olumlu etkileyen unsurlardır
C
Emzirmeyi olumsuz etkileyen unsurlardır
D
Bebeğin gelişimini etkileyen olumsuz unsurlardır
E
ilk aylarda ek besin vermenin önemi
Açıklama:
Emzirmeyi olumsuz etkileyen bazı uygulamalar da vardır: - Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi, - Şekerli süt içirilmesi,- Lokum, şekerleme ve bal verilmesi,- Şekerli çay içirilmesi, - Ek besin verilmesi. Dünyanın neresinde yapılırsa yapılsın hiçbir mama yeni doğan bir bebek için anne sütünün yerini tutamaz. Özellikle ilk süt çok önemlidir. Her ne kadar bazı inanışlarda bebeğin sütü geciktirilse de bebek doğduktan hemen sonra beklemeden annesini emmesi gerekir.
Soru 5
I. Bu mamaların enerjisi yüksek olmalıdır.
II. Günlük protein ihtiyacını karşılamaları, karbonhidrat
olarak laktoz ve maltodekstrin içermelidir
III. yağ içeriği en az 2,9 g/100 ml, en fazla 5,6 g/100 ml
olmalıdır.
IV. Taurin, Karnitin, demir içermelidir.
V. Vitamin ve mineral değerleri uluslararası standartlara
uygun olmalıdır.
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi mamanın özellikleri verilmiştir?
II. Günlük protein ihtiyacını karşılamaları, karbonhidrat
olarak laktoz ve maltodekstrin içermelidir
III. yağ içeriği en az 2,9 g/100 ml, en fazla 5,6 g/100 ml
olmalıdır.
IV. Taurin, Karnitin, demir içermelidir.
V. Vitamin ve mineral değerleri uluslararası standartlara
uygun olmalıdır.
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi mamanın özellikleri verilmiştir?
Seçenekler
A
Adapte Mamalar
B
Yarı Adapte Mamalar
C
Kaşık Mamalar, hazır ek besinler
D
Prematüre Mamalar
E
Terapötik Mamalar
Açıklama:
Çözüm: Yukarıdaki maddeler Prematüre Mamaların özellikleridir. Bu mamaların enerjisi yüksek olmalıdır. Günlük protein ihtiyacını karşılamaları, karbonhidrat olarak laktoz ve maltodekstrin içermelidir, yağ içeriği en az 2,9 g/100 ml, en fazla 5,6 g/100 ml olmalıdır. Taurin, Karnitin, demir içermelidir. Vitamin ve mineral değerleri uluslararası standartlara uygun olmalıdır.
Soru 6
Çocuklar için en önemli minareller aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
C Vitamini
B
Kalsiyum ve Demir
C
Protein
D
Tiamin
E
Niasin
Açıklama:
Çocuklar için en önemli mineraller kalsiyum ve demirdir.
Soru 7
I. İştah azalması
II. Etten hoşlanmama
III. Genel huzursuzluk
IV. Günlük beslenmenin 1/3 oranında azalması
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi çıkarıma ulaşabiliriz?
II. Etten hoşlanmama
III. Genel huzursuzluk
IV. Günlük beslenmenin 1/3 oranında azalması
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak aşağıdaki hangi çıkarıma ulaşabiliriz?
Seçenekler
A
Gastroenterit
B
Reflü
C
Demans
D
Alzheimer
E
Malnütrisyon
Açıklama:
Malnütrisyon; kötü beslenme anlamında kullanılan tıbbi bir terimdir. Kötü beslenme bilinçsiz tüketim, besin kaynaklarının kısıtlılığı gibi nedenlerle yetersiz ve dengesiz beslenme şeklinde olabileceği gibi çeşitli bağımlılıklar ve mental hastalıklar gibi farklı etkenlerle de gerçekleşebilir. Yukarıdaki maddeler malnütrisyanun erken belirtileridir.
Soru 8
Yaşlılarda sindirim sisteminde yaşanan en sık karşılaşılan sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Diş rahatsızlıkları
B
Romatizma
C
Reflü
D
Dispepsi
E
Hipertansiyon
Açıklama:
Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıkların en sık karşılaşılan diş rahatsızlıklarıdır. Ayrıca, tükürük ve sindirim enzimlerinin salınımının azalmasıyla besinlerin emilimi de azalmaktadır. Yaşlılarda metabolizma normal insanlara göre daha yavaş olduğu için yediklerinin kolay hazmedilebilir olması gerekir.
Soru 9
Kireçlenme ve Romatizma rahatsızlığı yaşayan hastalar aşağıdaki vitaminlerden hangisi daha çok tüketmelidirler?
Seçenekler
A
B ve C vitamini
B
B ve D vitamini
C
C ve D vitamini
D
A ve C vitamini
E
D ve K vitamini
Açıklama:
Halk arasında en bilineni ve yaygın olanı kireçlenmedir. Aslen hareket eksikliğiyle ilişkilendirilen bu durum beslenmede özellikle C vitamininin eksikliğine bağlanmaktadır. A vitamininin az alımı romatizmal hastalıkları tetikler. Bu nedenle romatizmal hastalıklarda yaş ve cinsiyete göre belirlenmiş olan günlük tüketimden 4-5 kat daha fazla C ve A vitamini alınmalıdır.
Soru 10
Gebelik sürecinde ağırlık kazanımına göre en çok kilo alan grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşük kilolu kadınlar
B
Normal kilolu kadınlar
C
Fazla kilolu kadınlar
D
Obez kadınlar
E
Normal ve fazla kilolu kadınlar
Açıklama:
Gebelik sürecinde ağırlık kazanımı şu şekildedir:
- Düşük kilolu kadınlar (BKİ<19,8) 12,5-18 kg
- Normal kilolu kadınlar (BKİ:19,8-26) 11,5-16 kg
- Fazla kilolu kadınlar (BKİ26-29) 7-11,5 kg
- Obez kadınlar (BKİ>29) 6-8 kg
- Düşük kilolu kadınlar (BKİ<19,8) 12,5-18 kg
- Normal kilolu kadınlar (BKİ:19,8-26) 11,5-16 kg
- Fazla kilolu kadınlar (BKİ26-29) 7-11,5 kg
- Obez kadınlar (BKİ>29) 6-8 kg
Soru 11
Aşağıdaki ifadelerden hangisi uzmanların emzikli annelere önerilerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha az sıvı alınmalıdır.
B
Kansızlığa karşı şeker yerine pekmez yenmelidir.
C
Yemeklerde normal tuz kullanılmalıdır.
D
Güneşlenmeden sakınmak gerekmektedir.
E
Kuru fasulye ve nohut tüketiminden kaçınmak gerekmektedir.
Açıklama:
Uzmanlar emzikli annelere şunları önermektedir;
- Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı besin alınmalıdır.
- Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir.
- Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etli sebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir.- Kuru fasulye, nohut, mrcimek ve bugur karışımı yemekler, portakal, mandalina, domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
- Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir.
- D vitamin besinlerle yeterli miktarda alınamaz. Ancak güneş ışınlarının doğrudan yansıması ile sağlanır. Bu nedenle güneşlenmeye özen göstermek gerekir.
- Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Doğal besinlerle yeterince alınamayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanılması ile anne sütünden bebeğe geçer. - Kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir.
- Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran, limonata tercih edilmelidir.
- Pekmez kan yapıcıdır. Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez yenmesi kansızlığa karşı alınacak önlemlerden birisidir.
- Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı besin alınmalıdır.
- Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir.
- Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etli sebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir.- Kuru fasulye, nohut, mrcimek ve bugur karışımı yemekler, portakal, mandalina, domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
- Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir.
- D vitamin besinlerle yeterli miktarda alınamaz. Ancak güneş ışınlarının doğrudan yansıması ile sağlanır. Bu nedenle güneşlenmeye özen göstermek gerekir.
- Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Doğal besinlerle yeterince alınamayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanılması ile anne sütünden bebeğe geçer. - Kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir.
- Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran, limonata tercih edilmelidir.
- Pekmez kan yapıcıdır. Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez yenmesi kansızlığa karşı alınacak önlemlerden birisidir.
Soru 12
Aşağıda verilen ifadelerden hangisi süt çocuğunun beslenmesinin temel ilkelerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğumdan itibaren başlamak üzere çocuklar ilk 6 ay tek başına anne sütü yetersizdir.
B
Çocuğa verilecek besinler onun sindirim sistemine uygun olması gözetilmez.
C
Yenidoğan sindirim sistemi enzimleri belirli aylara kadar yeterlidir.
D
Besinlerin mideyi terk etme hızı çocuktan çocuğa farklılık gösterir.
E
Çocuğa verilecek besinlerin temizlik ve sağlık koşullarına uygunluğu önem taşımaz.
Açıklama:
Süt çocuğunda beslenmenin temel ilkeleri şu şekilde sıralanabilir:
- Doğumdan itibaren başlamak üzere çocuklar ilk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenmelidir. Anne sütü verilmesi 6 aydan sonra başlanan uygun ek besinlerle 2 yaşına kadar sürdürülmelidir.
- Çocuğa verilecek besinler onun sindirim sistemi fonksiyonlarına (emme- yutma vb) uygun olmalıdır.
- Yenidoğanın sindirim sistemi enzimleri belirli aylara kadar yeterli değildir. Bu nedenle verilecek besinler çocuğun sindirim sistemine uygun olmalıdır.
- Besinlerin mideyi terk etme hızı çocuktan çocuğa farklılık gösterir.
- Günlük toplam verilen besin miktarı çocuğun enerji ve besin ögeleri gereksinimini sağlamalıdır.
- Çocuğa verilecek besinlerin temizlik ve sağlık koşullarına uygun olarak hazırlanması gerekir.
- Doğumdan itibaren başlamak üzere çocuklar ilk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenmelidir. Anne sütü verilmesi 6 aydan sonra başlanan uygun ek besinlerle 2 yaşına kadar sürdürülmelidir.
- Çocuğa verilecek besinler onun sindirim sistemi fonksiyonlarına (emme- yutma vb) uygun olmalıdır.
- Yenidoğanın sindirim sistemi enzimleri belirli aylara kadar yeterli değildir. Bu nedenle verilecek besinler çocuğun sindirim sistemine uygun olmalıdır.
- Besinlerin mideyi terk etme hızı çocuktan çocuğa farklılık gösterir.
- Günlük toplam verilen besin miktarı çocuğun enerji ve besin ögeleri gereksinimini sağlamalıdır.
- Çocuğa verilecek besinlerin temizlik ve sağlık koşullarına uygun olarak hazırlanması gerekir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi iştahsız ve optimal kilo olması istenen bebeklerde başlangıç mamasının yetersiz kaldığı durumlarda kullanılabilen yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayan doyurucu mamalardır?
Seçenekler
A
Adapte mamalar
B
Devam formülleri
C
Terapötik mamalar
D
Kaşık mamalar
E
Yarı adapte mamalar
Açıklama:
Yarı adapte mamalar: İştahsız ve optimal kilo olması istenen bebeklerde başlangıç mamasının yetersiz kaldığı durumlarda kullanılabilen yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayan doyurucu mamalardır ve bebekler anne sütü almıyorsa ikinci aydan itibaren kullanılabilirler.
Soru 14
I. Öğün aralıkları belirli olmalı
II. Çocuk, aile sofrasına oturtularak kendi kendine yemek yeme alışkanlığı kazanmalıdır.
III. Çocuğa kendi tabağına, kendi servisini yapma olanağı sağlanmalıdır.
IV. Çocuğun tabağına, tüketebileceği miktar kadar yemek konulmalı.
V. Hazırlanan yemekler aşırı tuzlu, acılı, baharatlı ve aşırı yağlı olmamak şartıyla çocuk aile ile aynı yemekleri yiyebilir.Yukarıdaki ifadelerden hangileri okul öncesi dönemde çocuğa beslenme alışkanlığı kazandırılırken ailelerin dikkat etmesi gereken konulardandır?
II. Çocuk, aile sofrasına oturtularak kendi kendine yemek yeme alışkanlığı kazanmalıdır.
III. Çocuğa kendi tabağına, kendi servisini yapma olanağı sağlanmalıdır.
IV. Çocuğun tabağına, tüketebileceği miktar kadar yemek konulmalı.
V. Hazırlanan yemekler aşırı tuzlu, acılı, baharatlı ve aşırı yağlı olmamak şartıyla çocuk aile ile aynı yemekleri yiyebilir.Yukarıdaki ifadelerden hangileri okul öncesi dönemde çocuğa beslenme alışkanlığı kazandırılırken ailelerin dikkat etmesi gereken konulardandır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II,III, IV,V
C
I, II, III, IV, V
D
IV, V
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Çocuğa beslenme alışkanlığı kazandırılırken ailelerin dikkat etmesi gereken bazı konular vardır. Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:
- Besin çeşitliliği fazla, besleyici değeri yüksek, az miktarla gereksinmeyi karşılayabilecek yemekler hazırlanmalıdır.
- Çocuk, aile sofrasına oturtularak kendi kendine yemek yeme alışkanlığını kazanmalıdır.
- Çocuğa, yemek yeme saatleri ile televizyon ve oyun saatlerini ayırt etme davranışı kazandırılmalıdır.
- Öğün aralıkları belirli olmalı. Tatlılara odaklanmaktan sakınılmalıdır.
- Çocuğun kendi tabağına, kendi servisini yapma olanağı sağlanmalıdır.
- Çocuğun tabağına, tüketebileceği miktar kadar yemek konulmalı.
- Çocuk, aile ile aynı yemekleri yiyebilir. Ancak hazırlanan yemekler; aşırı tuzlu, acılı, baharatlı ve aşırı yağlı olmamalıdır.
- Çocuğun beslenmesi ek zaman ve dikkat gerektirir. Sabırlı davranmalı, çocuk yüreklendirilmeli, yerken denetlenmelidir.
- Çocuk, yemekle değil sevgi ve ilgi ile ödüllendirilmelidir.
- Besin çeşitliliği fazla, besleyici değeri yüksek, az miktarla gereksinmeyi karşılayabilecek yemekler hazırlanmalıdır.
- Çocuk, aile sofrasına oturtularak kendi kendine yemek yeme alışkanlığını kazanmalıdır.
- Çocuğa, yemek yeme saatleri ile televizyon ve oyun saatlerini ayırt etme davranışı kazandırılmalıdır.
- Öğün aralıkları belirli olmalı. Tatlılara odaklanmaktan sakınılmalıdır.
- Çocuğun kendi tabağına, kendi servisini yapma olanağı sağlanmalıdır.
- Çocuğun tabağına, tüketebileceği miktar kadar yemek konulmalı.
- Çocuk, aile ile aynı yemekleri yiyebilir. Ancak hazırlanan yemekler; aşırı tuzlu, acılı, baharatlı ve aşırı yağlı olmamalıdır.
- Çocuğun beslenmesi ek zaman ve dikkat gerektirir. Sabırlı davranmalı, çocuk yüreklendirilmeli, yerken denetlenmelidir.
- Çocuk, yemekle değil sevgi ve ilgi ile ödüllendirilmelidir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi ödelesanların beslenmesinde dikkat etmesi gereken konulardan biridir?
Seçenekler
A
11- 18 yaş arası erkeklerin günde yaklaşık 2200 kilokalori, kızların ise 2500 kilokalori almaları gerekmektedir.
B
Günlük toplam kalorinin %50-60’ı yağlardan sağlanmalıdır.
C
Günlük protein miktarları 15-20 gramdır.
D
Yağlar toplam kalorinin %70’ini geçmemelidir.
E
A vitamin, C vitamin, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere sahiptir.
Açıklama:
Adölesanların beslenmesinde şunlar önerilir:
- 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise, 2200 kilokalori almaları gerekmektedir.
- Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir.
- Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır.
- Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir.
- Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda alması önerilmektedir.
- Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır.
- A vitamin, C vitamin, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere sahiptir.
- 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise, 2200 kilokalori almaları gerekmektedir.
- Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir.
- Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır.
- Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir.
- Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda alması önerilmektedir.
- Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır.
- A vitamin, C vitamin, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere sahiptir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenme için yapılması gerekenlerden biridir?
Seçenekler
A
Yağlı süt ve peynir tercih edilmeli
B
Günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmeli
C
Beyaz ekmek tüketilmeli
D
Beyaz et yerine kırmızı et tercih edilmeli
E
Sakatatlardan bol miktarda tüketilmeli
Açıklama:
Yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenmek için her öğünde 4 temel besin grubundan yeterli miktarda tüketilmesine ve besin çeşitliliğinin sağlanmasına özen gösterilmelidir. Kalsiyum içeriği yüksek olan besinlerden az yağlı veya yağsız süt yoğurt ve peynir, günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve, posa ihtiyacı için kuru baklagiller, beyaz margarin, tereyağı, kuyruk yağı gibi katı yağların yerine zeytinyağı ve diğer bitkisel sıvı yağlar tercih edilmelidir. Kırmızı et yerine beyaz et (tavuk, hindi) ve balık eti tüketilmelidir. Ayrıca sakatatların tüketiminden kaçınılmalı, yağlı tohumlar önerilen miktarlarda dönemde sıvı tüketiminin arttırılması da yararlıdır.
Soru 17
Bir işçinin günlük standart enerji ihtiyacını sınıflandırmada “hafif sanayi işleri” hangi sınıflandırma içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hafif- orta aktiviteli işler
B
Ağır aktiviteli işler
C
Orta- ağır aktiviteli işler
D
Orta aktiviteli işler
E
Hafif aktiviteli işler
Açıklama:
İşçilerin çalışma koşulları birbirinden çok farklı olabilir. Bu nedenle bir işçinin günlük standart enerji ihtiyacını doğrudan söyleyebilmek zordur. Bununla birlikte işçilerin gün içerisinde harcadıkları fiziksel efor dikkate alınarak genel bir sınıflandırma yapmak mümkündür. Buna göre; büro işleri, hafif aktiviteli işler; hafif sanayi işleri orta aktiviteli işler; tarım işleri orta-ağır aktiviteli işler ve tomruk, maden, inşaat işleri ağır aktiviteli işler olarak gruplanmaktadır.
Soru 18
Kanserli hastada anoreksi, kilo kaybı, adipozdoku, kas dokusunun kaybı ve metabolik değişiklikler ile oluşan kompleks bir sendrom olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fitoterapi
B
Kaşeksi
C
KOAH
D
Hiperglisemi
E
Sinir iltihabı
Açıklama:
Kaşeksi; kanserli hastada anoreksi, kilo kaybı, adipozdoku, kas dokusunun kaybı ve metabolik değişiklikler ile oluşan kompleks bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Kanser vakalarında kemoterapinin düzenli olması hastalıkla mücadelede çok önemlidir. Ancak kilo kaybı, kilo artışı, nezle, yüksek ateş vb. pek çok değişken kemoterapiyi aksatan durumlardır.
Soru 19
Günlük karbonhidrat ihtiyacı, 6-10-12 g/kg/gün, total enerjinin %60- 65’i olan, egzersizden 4 saat önce, egzersiz sırasında her 10-15 dakikada bir ve egzersiz bitiminden 15-30 dakika sonra beslenmesi gereken spor dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dayanıklılık sporları
B
Kuvvet sporları
C
Güç sporları
D
Takım sporları
E
Tüm sporlar
Açıklama:
Dayanıklılık sporları; fiziksel uygunluğun temel bileşenlerinden biri, dayanıklılıktır. Dayanıklılık sporları, uzun süreli ve düşük şiddetli aktivite gerektiren spor branşlarıdır. 3200 m koşu, kros, maraton, 2000 m kürek gibi sporlar dayanıklılık sporlarına örnektir. Dayanıklılık sporcularının günlük karbonhidrat ihtiyacı, 6-10-12 g/kg/gün, total enerjinin %60- 65’idir. Egzersizden 4 saat önce, egzersiz sırasında her 10-15 dakikada bir ve egzersiz bitiminden 15-30 dakika sonra beslenmesi gerekir
Soru 20
Hangisi beslenmede olağanın dışına çıkıldığı durumlardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Çocukluk dönemi
B
Yetişkinlik dönemi
C
İşçi beslenmesi
D
Emzirme dönemi
E
Sporcu beslenmesi
Açıklama:
Beslenme, insan hayatının doğumdan ölüme kadar her döneminde önem verilmesi gereken bir konudur. Sağlıklı bireylerin yetişmesi, doğru ve sağlıklı beslenme ile mümkün olur. Ancak sağlıklı beslenme ile ilgili bilgiler özel durumu olmayan yetişkin bireyleri kapsar. Öte yandan bazı özel durumlardaki beslenmede olağanın dışına çıkılır. Bunlar; çocukluk dönemi, ergenlik dönemi, yaşlılık gibi yas ile alakalı durumlar olabileceği gibi gebelik dönemi, emzirme dönemi, isçi beslenmesi, sporcu beslenmesi ve hastalıklar sırasında beslenme de olabilir.
Soru 21
Hangisi gebelik sırasındaki yetersiz beslenme sonucu bebekte ortaya çıkan sorunlardan biridir?
Seçenekler
A
Down sendromu
B
Genetik hastalıklar
C
Bağışıklık sisteminin çökmesi
D
Kalıcı mental gerilik
E
Doğum sonrası kilo kaybı
Açıklama:
Gebelik döneminde annenin sağlıklı beslenmesi, fetüsün büyümesi ve gelişmesi ile ilgili olduğu gibi gebelik süresince de anne sağlığını etkileyen çok önemli bir konudur. Ayrıca doğum sonrası dönemde de süt verimini etkilemektedir. Gebelik döneminde annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi bebeğin boyu, kilosu, fizyolojik yapısı ile ilgili olduğu gibi zihinsel gelişimi ile de ilgilidir. Özellikle beyin yapısının şekillendiği birinci üç aylık dönemde yetersiz ve dengesiz beslenme, bebeğin mental gelişiminde kalıcı gerilik oluşturmaktadır.
Soru 22
Dünya sağlık örgütü verilerine göre bir kadının ortalama gebelik ağırlık kazanımı ne kadardır?
Seçenekler
A
12kg
B
12,5 kg
C
14 kg
D
16 kg
E
16,5 kg
Açıklama:
Gebelik süreci annenin hem kendini hem de bebeği beslediği dönem olması bakımından vücudun enerji, protein, mineral ve vitamin ihtiyacı da buna göre değişmektedir. Fetüs ve plesentanın büyümesi ve annenin dokularının yapı kazanması için gebelikte enerji ihtiyacı artar. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre gebe bir kadın ortalama 12,5 kg’lık bir ağırlık kazanmakta ve bunun için de 80.000 kilokalori gerekmektedir.
Soru 23
Hangisi emzikli annelere yapılan beslenme önerileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sıvı alımını azaltmak
B
Meyve ve sebzeye dayalı bir diyet uygulamak
C
Kalsiyum yönünden zengin gıdalar tüketmek
D
Hazır içecekler yerine taze sıkılmış olanları tercih etmek
E
Şeker yerine pekmez tüketmek
Açıklama:
Uzmanlar emzikli annelere şunları önermektedir: - Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı besin alınmalıdır. - Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir. - Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etli sebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir. - Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karışımı yemekler, portakal, mandalina, domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir. - vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir. - D vitamini besinlerle yeterli miktarda alınamaz. Ancak güneş ışınlarının doğrudan yansıması ile sağlanır. Bu nedenle güneşlenmeye özen göstermek gerekir. - emeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Doğal besinlerle yeterine alınama-yan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanılması ile anne sütünden bebeğe geçer. - Kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında demir ve kalsiyum gibi minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir. - Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran, limonata tercih edilmelidir. - Pekmez kan yapıcıdır. Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez yenmesi kansızlığa karsı alınacak önlemlerden birisidir.
Soru 24
Hangisi kültürümüzdeki yeni doğan beslenmesini olumsuz etkileyen uygulamalar arasında sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Bebeğe su verilmesi
B
Anneye tatlı yedirilmesi
C
Annenin uyutulmaması
D
Yeni doğan bebeğin tuzlanması
E
Bebeğe lokum verilmesi
Açıklama:
Emzirmeyi olumsuz etkileyen uygulamalar şunlardır: - Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi, - Şekerli süt içirilmesi, - Lokum, şekerleme ve bal verilmesi, - Şekerli çay içirilmesi, - Ek besin verilmesi.
Soru 25
Hangisi okul çağı beslenmesinde dikkat edilmesi gereken önerilerden değildir?
Seçenekler
A
Aşırı kilolu çocukların çok yorulmaması
B
Diş sorunu gelişme riskinin en aza indirilmesi
C
Çocuğun sağlıklı gıdalar ile sağlıksız olanlar arasında ayrım yapabilmesinin sağlanması
D
Diyetin yeterince lif içermesinin sağlanması
E
Uygun besinlerle demir gereksiniminin sağlanması
Açıklama:
Uzmanlar okul çağı beslenmesi için şunların yapılmasını önermektedirler: Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için boy uzaması izlenir. - Çocuğun diyetinin nutrisyonel olarak yeterli olduğunun izlenmesinde tutarlı kurallar konmalı ve uygulanmalıdır. - Beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları, mal vücut kitlesini koruyacak şekilde düzenlenmelidir. - Aşırı kilo sorunu varsa, çocuk, fiziksel aktivitesini arttırma ve enerji alımını bir miktar azaltma yolu ile aşırı kilolarından kurtulmak için yüreklendirilmelidir. - Beslenme ile ilgili diş sorunu gelişme riskinin en aza indiğinden emin olunmalıdır - Çocuğun sağlıklı gıda seçeneklerini belirleyen güvenilir kaynaklar ile pek de güvenilir olmayan promosyon amaçlı mesajlar arasında ayırım yapabilmesine yardımcı olunmalıdır.
- Diyetin yağ, kolesterol, şeker ve sodyum içeriği yönünden kısıtlanmasını sağlamalıdır. - Diyetin yeterli lif içermesini sağlayın. - Uygun besin seçenekleri ile demir gereksiniminin karşılanması sağlanmalıdır.
- Diyetin yağ, kolesterol, şeker ve sodyum içeriği yönünden kısıtlanmasını sağlamalıdır. - Diyetin yeterli lif içermesini sağlayın. - Uygun besin seçenekleri ile demir gereksiniminin karşılanması sağlanmalıdır.
Soru 26
Ergenlik döneminde günlük toplam kalorinin %50-60’lık kısmını hangisi oluşturmalıdır?
Seçenekler
A
Proteinler
B
Vitaminler
C
Folat
D
Karbonhidratlar
E
Demir
Açıklama:
Ergenlik dönemi beslenmesinde dikkat edilmesi gereken noktalar şöyledir:
- 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise 2200 kilokalori almaları gerekmektedir. - Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir. - Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır. - Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir. - Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda alması önerilmektedir. - Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır. - A vitamini, C vitamini, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere sahiptir.
- 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise 2200 kilokalori almaları gerekmektedir. - Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir. - Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır. - Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir. - Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda alması önerilmektedir. - Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır. - A vitamini, C vitamini, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere sahiptir.
Soru 27
Hangisi yaşlılıkta oluşan fizyolojik ve metabolik rahatsızlık gruplarından biridir?
Seçenekler
A
Genetik rahatsızlıklar
B
Sindirim sistemi rahatsızlıkları
C
Psikolojik rahatsızlıklar
D
Kanser vb hastalıklar
E
Demir eksikliğine bağlı anemi
Açıklama:
Daha çok yaşlılıkta oluşan fizyolojik ve metabolik rahatsızlıklar altı grupta toplanabilir. Bunlar: - Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar - Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar - Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
- Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar - Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar - Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
- Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar - Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar - Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Soru 28
Bebek beslenmesinde kullanılan ve laktoz içermeyen mamalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Terapötik mamalar
B
Adapte mamalar
C
Devam formülleri
D
Prematüre mamalar
E
Yarı adapte mamalar
Açıklama:
Terapötk mamalar: Laktozlu, laktozsuz mamalar olarak ikiye ayrılır. Laktozsuz mamalar soya bazlı, süt bazlı, elemental veya modüler olabilir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi emzirmeyi olumsuz etkileyen uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Şekerli süt içirilmesi
B
Ek besi verilmesi
C
Bal verilmesi
D
Şekerli çay içirilmesi
E
Doğar doğmaz emzirilmesi
Açıklama:
Her ne kadar bazı inanışlarda bebeğin sütü geciktirilse de bebek doğduktan hemen sonra beklemeden annesini emmesi gerekir.
Soru 30
Kolostrum hakkında söylenen ifadelerden hangisi yanıştır?
Seçenekler
A
doğumdan sonra salgılanan ilk süttür
B
salgılanması 3-5 gün devam eder
C
fazla miktarda protein ve enerji içerir
D
miktarı çoktur
E
içeriğindeki aktif immünolojik maddeler sayesinde bebeği enfeksiyonlardan korur
Açıklama:
Kolostrum, doğumdan sonra salgılanan ilk süt olup, 3-5 gün devam eder, miktarı az olmasına karsın içeriğindeki fazla protein, enerji ve aktif immünolojik maddeler sayesinde süt miktarı artana kadar bebegin tüm gereksinimlerini karsılar ve enfeksiyonlardan korunmasını sağlar.
Soru 31
Okul öncesi çocuk beslenmesi ile ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çocuk aile sofrasına oturtularak, ebeveyn tarafından beslenmelidir.
B
Yemek ödül olarak kullanılmamalıdır.
C
Çocuğun tabağına, gözü de doyması için, fazla fazla yemek konmalıdır.
D
Öğün takibi yapılmadan, çocuk acıktıkça yemek verilmelidir.
E
Çocuğun yemeği aile bireyleriyle bitmeli ek süre verilmemelidir.
Açıklama:
Çocuk, yemekle değil sevgi ve ilgi ile ödüllendirilmelidir.
Soru 32
Çocuklarda kalsiyum eksikliğinde ortaya çıkan hastalık hangisidir?
Seçenekler
A
Sinir iltihabı
B
Kansızlık
C
Ülser
D
Diyabet
E
Raşitizm
Açıklama:
Çocuklar için en önemli mineraller kalsiyum ve demirdir. Kalsiyum yetmezliğinde rasşitizm, demir yetmezliğinde kansızlık olusur.
Soru 33
Yaşlıların beslenmesi dikkate alındığında hangi gıdanın tüketiminde azaltma yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Kepekli ekmek
B
Yoğurt
C
Portakal
D
Ispanak
E
Pastırma
Açıklama:
Yaşlılarda tuz tüketimi azaltılması gerektiğinden pastırma tüketimi sınırlandırılmalıdır.
Soru 34
Aşağıdaki mesleklerden hangisi aktivite bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
madencilik
B
ormancılık
C
marangozluk
D
demir-çelik sanayi
E
yüksek ısılı fırın işçiliği
Açıklama:
madencilik, ormancılık, demir-çelik sanayi, yüksek ısılı fırın isçileri ağır isçiliğe örnekken, marangozluk orta aktiviteli işlere dahildir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi ülser hastalığına sahip kişinin tüketmesinde sakınca olmayan gıdalardandır?
Seçenekler
A
turşu
B
kuru fasulye
C
sucuk
D
çikolata
E
makarna
Açıklama:
Ülser hastaları tarafından özellikle haşlama yöntemiyle pişirilen yemekler tercih edilmeli, baharatlı, gaz yapıcı, asit salgılamasını tetikleyici gıdalardan ve kızartmalardan kaçınılmalıdır.
Soru 36
Buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan gluten adılı protein karşı hassasiyeti bulunan bir kişide hangi hastalık vardır?
Seçenekler
A
Çölyak
B
Behçet
C
Diyabet
D
Artrit
E
Gut
Açıklama:
çölyak hastalığı ince bağırsaga hasar veren glutenin yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır.
Soru 37
Vücutta B1 vitaminin eksikliği durumunda hangi hastalık ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
artrit
B
diyabet
C
sinir iltihabı
D
kansızlık
E
KOAH
Açıklama:
Sinir iltihaplanmasının nedeni vücutta B1 eksikliğidir, dolayısıyla B1 takviyesi yapılması gerekir.
Soru 38
Hamile bir kadının günlük kalsiyum ihtiyacı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
0,8 gram
B
1 gram
C
1,2 gram
D
1,5 gram
E
2 gram
Açıklama:
Hamile olmayan bir kadının günlük kalsiyum ihtiyacı 0,8 gram iken hamile kadının ihtiyacı 1,5 grama çıkar.
Soru 39
Yeni doğan beslenmesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yeni doğan bebeklere ilk altı ay anne sütü verilmelidir.
B
Bebeğe ek besin verilmesi emzirmeyi olumsuz etkiler.
C
Yeni doğan bebeklerin doğum kilosu ve sağlığı genetik faktörlere bağlıdır.
D
Yeni doğan bebeklerin sağlığı annenin gebelik boyunca beslenmesine bağlıdır.
E
Yeni doğan bebeğin ilk emzirme zamanı geciktirilmelidir.
Açıklama:
Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi, emzirmeyi olumsuz etkileyen etmenler arasındadır.
Soru 40
İştahsız ve optimal kilo olması istenen bebeklerde yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayan doyurucu mamalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Prematüre mamalar
B
Adapte mamalar
C
Yarı adapte mamalar
D
Kaşık mamalar
E
Terapötik mamalar
Açıklama:
Yarı adapte mamalar, iştahsız ve optimal kilo olması istenen bebeklerde başlangıç mamasının yetersiz kaldığı durumlarda kullanılabilen yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayan doyurucu mamalardır ve bebekler anne sütü almıyorsa ikinci aydan itibaren kullanılabilirler.
Soru 41
(I) Altıncı ayın sonundan itibaren ek besinlere geçiş döneminde verilir. (II) Bebeklerin günlük diyetlerine eklenmek suretiyle verilen besinlerdir. (III) İştahsız ve optimal kilo olması istenen bebeklere verilir. Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri kaşık mamaların özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II, III
D
I, II
E
II ve III
Açıklama:
Altıncı ayın sonundan itibaren ek besinlere geçiş döneminde verilen kaşık mamaları, bebeklerin günlük diyetlerine eklenmek suretiyle verilir. İştahsız ve optimal kilo olması istenen bebekler için kullanılabilen mamalar ise "kaşık maması" değil, "yarı adapte mama"lardır.
Soru 42
Okul öncesi dönemde beslenme ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Alınması gereken enerji, en fazla karbonhidratlardan sağlanmalıdır.
B
3 yaşında bir çocuk günde ortalama 1800 kalori almalıdır.
C
Bu dönemdeki çocuklar yemek ile ödüllendirilebilir.
D
Enerji ihtiyacının %30'u proteinlerden gelmelidir.
E
Bu dönemdeki çocuk, yemeğini yardımsız yiyebilecek yetiyi henüz kazanmamıştır.
Açıklama:
Bu dönemde alınması gereken enerjinin % 15’i proteinden, % 55’i karbonhidratlardan, % 30’u yağlardan gelmelidir.
Soru 43
"Malnütrisyon" ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Gıda alerjisi
B
Kötü beslenme
C
Ergenlik dönemi beslenme ihtiyaçları
D
Okul öncesi dönemdeki beslenme alışkanlıkları
E
Yaşlıların yaşadığı sindirim bozuklukları
Açıklama:
Malnütrisyon, kötü beslenme anlamına gelir. Kötü beslenme bilinçsiz tüketim, besin kaynaklarının kısıtlılığı gibi nedenlerle yetersiz ve dengesiz beslenme şeklinde olabileceği gibi çeşitli bağımlılıklar ve mental hastalıklar gibi farklı etkenlerle de gerçekleşebilir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda görülen erken dönem malnütrisyon belirtileri arasındadır?
Seçenekler
A
Kuru, ince ve çatlak cilt
B
Önemli kilo kaybı
C
Ağız-diş sağlığının bozulması
D
Kas erimesi ve halsizlik
E
Günlük beslenmenin 1/3 oranında azalması
Açıklama:
Erken dönemde görülen malnütrisyon belirtileri şunlardır:
- İştah azalması
- Etten hoşlanmama
- Günlük beslenmenin 1/3 oranında azalması
- Genel huzursuzluk
- Sürekli yorgunluk hissi
- Az hareket
Soru 45
İşçilerin tüketmesi gereken enerji miktarının belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisi temel alınır?
Seçenekler
A
Genetik yapı
B
İş etkinliği
C
Günlük sıvı tüketimi
D
Gün içinde çalışılan zaman dilimi
E
İşçinin boyu
Açıklama:
İşçilerin çalışma koşulları birbirinden çok farklı olabilir. Bu nedenle bir işçinin günlük standart enerji ihtiyacını doğrudan söyleyebilmek zordur. Ancak gün içerisinde harcadıkları fiziksel efor dikkate alınarak genel bir sınıflandırma yapmak mümkündür. Hafif aktiviteli işler, orta aktiviteli işler; orta-ağır aktiviteli işler ve ağır aktiviteli işlerinde çalışan kişilerin alması gereken enerji miktarları farklıdır.
Soru 46
Romatizmal hastalıklarda aşağıdakilerden hangisinin özellikle tüketilmesi önerilir?
Seçenekler
A
Yüksek karbonhidratlı gıdalar
B
Proteinden zengin gıdalar
C
Düşük yağ içeren süt ürünleri
D
A ve C vitamini takviyeleri
E
B ve D vitamini takviyeleri
Açıklama:
A ve C vitamininin eksikliğine romatizmal hastalıkları tetikler. Bu nedenle romatizmal hastalıklarda yaş ve cinsiyete göre belirlenmiş olan günlük tüketimden 4-5 kat daha fazla C ve A vitamini alınmalıdır.
Soru 47
Kanserli hastada anoreksi, kilo kaybı, adipoz doku, kas dokusunun kaybı ve metabolik değişiklerle gelişen metabolik sendroma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaşeksi
B
Malnütrisyon
C
Artrit
D
Konstipasyon
E
Dehidratasyon
Açıklama:
Kaşeksi, kanserli hastada anoreksi, kilo kaybı, adipoz doku, kas dokusunun kaybı ve metabolik değişiklikler ile oluşan kompleks bir sendrom olarak tanımlanmaktadır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi uzmanların emzikli annelere önerdiklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla katı
besin alınmalıdır.
besin alınmalıdır.
B
Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir
C
Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etlisebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir.
D
Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karışımı yemekler, portakal, mandalina,
domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
E
Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir
Açıklama:
Uzmanlar emzikli annelere şunları önermektedir (U.Ü., Beslenme ve Diyet Birimi).
• Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı
besin alınmalıdır.
• Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir.
• Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etlisebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir.
• Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karışımı yemekler, portakal, mandalina,
domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze
ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
• Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir.
• D vitamini besinlerle yeterli miktarda alınamaz. Ancak güneş ışınlarının doğrudan
yansıması ile sağlanır. Bu nedenle güneşlenmeye özen göstermek gerekir.
• Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Doğal besinlerle yeterince alınamayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanılması ile anne sütünden bebeğe geçer.
• Kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında demir ve kalsiyum gibi
minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir.
• Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran, limonata tercih edilmelidir.
• Pekmez kan yapıcıdır. Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez
yenmesi kansızlığa karşı alınacak önlemlerden birisidir.
Doğru yanıt A'dır.
• Doğumdan sonra bebek emzirilirken gebelik öncesi döneme göre daha fazla sıvı
besin alınmalıdır.
• Kalsiyum yönünden zengin olan süt, yoğurt ve peynir belirtilen miktarlarda düzenli olarak tüketilmelidir.
• Her gün 1 adet yumurta ve 1 porsiyon etlisebze yemeği veya kuru baklagil yenmelidir.
• Kuru fasulye, nohut, mercimek ve bulgur karışımı yemekler, portakal, mandalina,
domates, maydanoz, yeşil biber, taze soğan gibi C vitamini yönünden zengin sebze
ve meyveler ile birlikte tüketilmelidir.
• Vitaminlerden zengin sebze ve meyveler diyette her öğün tüketmelidir.
• D vitamini besinlerle yeterli miktarda alınamaz. Ancak güneş ışınlarının doğrudan
yansıması ile sağlanır. Bu nedenle güneşlenmeye özen göstermek gerekir.
• Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Doğal besinlerle yeterince alınamayan iyot, ancak iyotlu tuzun kullanılması ile anne sütünden bebeğe geçer.
• Kuru meyveler ve kuru yemişler yoğun enerjileri yanında demir ve kalsiyum gibi
minerallerden de zengindir. Ağırlık kontrolü de yapılarak bu besinler tüketilebilir.
• Hazır meyve suları, gazoz ve kolalı içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, ayran, limonata tercih edilmelidir.
• Pekmez kan yapıcıdır. Şeker boş enerji kaynağıdır. Şeker yerine tatlı olarak pekmez
yenmesi kansızlığa karşı alınacak önlemlerden birisidir.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 49
Hamile kadınların yüksek kalitede alması gereken proteinlerin normal protein alımına göre yüzdesi kaçtır?
Seçenekler
A
1/3
B
2/3
C
2/4
D
3/4
E
3/5
Açıklama:
Hamile bir kadının günlük protein alımı muhakkak normal tüketimden fazla olmalı ve alınan proteinin de en az üçte ikisinin (2/3) yüksek kalitede, yani et, süt, yumurta, peynir, balık gibi tam ve makbul hayvansal protein olmalıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi emzirmeyi olumsuz etkileyen özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Şekerli çay verilmemesi
B
Şekerli süt verilmemesi
C
Bebek doğar doğmaz emzirilmeye başlanması.
D
Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi
E
Ek besin verilmemesi
Açıklama:
Yeni doğan bebeğin besini anne sütüdür. Batı ülkelerinde 1950’lerde terk edilmiş olan anne sütüyle beslenme, bilimsel verilerin ışığında 1970’lerden sonra ancak önemsenmeye başlamıştır. Türk kültüründe ise anne sütünün önemli yeri vardır. Anne sütünün önemi çok iyi bilinmekle birlikte emzirme tekniğine fazla dikkat edilmez. Öte yandan emzirmeyi olumsuz etkileyen bazı uygulamalar da vardır (Baysal, 2002: 90):
• Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi,
• Şekerli süt içirilmesi,
• Lokum, şekerleme ve bal verilmesi,
• Şekerli çay içirilmesi,
• Ek besin verilmesi.
Doğru yanıt D'dir.
• Bebek doğduktan sonra ilk emzirme zamanının geciktirilmesi,
• Şekerli süt içirilmesi,
• Lokum, şekerleme ve bal verilmesi,
• Şekerli çay içirilmesi,
• Ek besin verilmesi.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 51
Okul çağındaki çocukların beslenmesinde ebeveynlerin dikkat etmesi gereken hususlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için kilo alınması izlenir
B
Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için boy uzaması izlenir
C
Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için öğrenme hızı izlenir
D
Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için konuşma gelişimi izlenir
E
Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için spor faaliyetleri izlenir
Açıklama:
Yaşamın her döneminde sağlıklı ve kaliteli bir yaşam için yeterli ve dengeli beslenmek temel koşul iken, büyüme ve gelişmenin hızlandığı, öğrenme ve kavrama işlevlerinin önem kazandığı okul çağında beslenmenin önemi daha da artmaktadır. Ancak okul çağındaki çocuklar artık dış dünyayla tanıştıkları için ebeveynlerin kontrolünden yavaş yavaş çıkmaktadır. Bu nedenle uzmanlar ebeveynlere şunları önermektedir:
• Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için boy uzaması izlenir.
• Çocuğun diyetinin nutrisyonel olarak yeterli olduğunun izlenmesinde tutarlı kurallar konmalı ve uygulanmalıdır.
• Beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları, mal vücut kitlesini koruyacak şekilde
düzenlenmelidir.
• Aşırı kilo sorunu varsa, çocuk, fiziksel aktivitesini arttırma ve enerji alımını bir
miktar azaltma yolu ile aşırı kilolarından kurtulmak için yüreklendirilmelidir.
• Beslenme ile ilgili diş sorunu gelişme riskinin en aza indiğinden emin olunmalıdır
• Çocuğun sağlıklı gıda seçeneklerini belirleyen güvenilir kaynaklar ile pek de güvenilir olmayan promosyon amaçlı mesajlar arasında ayırım yapabilmesine yardımcı
olunmalıdır.
• Diyetin yağ, kolesterol,şeker ve sodyum içeriği yönünden kısıtlanmasını sağlamalıdır
• Diyetin yeterli lif içermesini sağlayın (çocuğun yaşı +5 g lif ya da vücut ağırlığının
her kg için en az 0.5 g en çok 35 g lif).
• Uygun besin seçenekleri ile demir gereksiniminin karşılanması sağlanmalıdır
Doğru yanıt B'dir.
• Nutrisyonel durumun yeterliliğini anlayabilmek için boy uzaması izlenir.
• Çocuğun diyetinin nutrisyonel olarak yeterli olduğunun izlenmesinde tutarlı kurallar konmalı ve uygulanmalıdır.
• Beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları, mal vücut kitlesini koruyacak şekilde
düzenlenmelidir.
• Aşırı kilo sorunu varsa, çocuk, fiziksel aktivitesini arttırma ve enerji alımını bir
miktar azaltma yolu ile aşırı kilolarından kurtulmak için yüreklendirilmelidir.
• Beslenme ile ilgili diş sorunu gelişme riskinin en aza indiğinden emin olunmalıdır
• Çocuğun sağlıklı gıda seçeneklerini belirleyen güvenilir kaynaklar ile pek de güvenilir olmayan promosyon amaçlı mesajlar arasında ayırım yapabilmesine yardımcı
olunmalıdır.
• Diyetin yağ, kolesterol,şeker ve sodyum içeriği yönünden kısıtlanmasını sağlamalıdır
• Diyetin yeterli lif içermesini sağlayın (çocuğun yaşı +5 g lif ya da vücut ağırlığının
her kg için en az 0.5 g en çok 35 g lif).
• Uygun besin seçenekleri ile demir gereksiniminin karşılanması sağlanmalıdır
Doğru yanıt B'dir.
Soru 52
Aşağıdakilerin hangisi adölesan beslenmede önerilenlerden biridir?
Seçenekler
A
11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 1600-1800 kilokalori, kızların ise
1200 kilokalori almaları gerekmektedir.
1200 kilokalori almaları gerekmektedir.
B
Günlük toplam kalorinin %20-30’u karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %5-10’unu geçmemelidir.
C
Günlük protein miktarları ise 25-30 gramdır
D
Yağlar toplam kalorinin %10' unu, doymuş yağ asitleri de 20’sini geçmemelidir.
E
Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun
miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda
alması önerilmektedir.
miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda
alması önerilmektedir.
Açıklama:
Ergenlik döneminde gencin günlük enerji ve besin öğesi ihtiyacı yaptığı etkinliklerin derecesine ve süresine göre farklılık gösterir. Gençlerin cinsiyetlerine göre de beslenme ihtiyaçları farklılaşır. O nedenle günlük menü planlarken bu durum dikkate alınmalıdır. Ortalama olarak günlük menüde 2,5 porsiyon süt ve türevleri, 2-2,5 porsiyon et yumurta, kuru baklagiller, 3-4 porsiyon sebze ve meyveler, 6-8 porsiyon tahıl ve türevleri (kızlarda daha az olmalıdır) yer almalıdır (MEB). Bunların yanı sıra adölesanların beslenmesinde şunlar önerilir: (Erkan, http://www.ctf.edu.tr) (Tablo 7.2).
• 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise 2200 kilokalori almaları gerekmektedir.
• Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir.
• Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır.
• Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir.
• Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun
miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda
alması önerilmektedir.
• Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli
oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır.
• A vitamini, C vitamini, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere
sahiptir.
Doğru yanıt E'dir.
• 11-18 yaş arasındaki erkeklerin günde yaklaşık 2500-2800 kilokalori, kızların ise 2200 kilokalori almaları gerekmektedir.
• Günlük toplam kalorinin %50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Ancak sükroz, früktoz gibi tatlandırıcılar kalorinin %10-25’ini geçmemelidir.
• Günlük protein miktarları ise 45-60 gramdır.
• Yağlar toplam kalorinin %30’unu, doymuş yağ asitleri de %10’unu geçmemelidir.
• Kemik kütlesinin %45’i ergenlik döneminde oluştuğundan, bu dönemde uygun
miktarda kalsiyum almak çok önemlidir. Günde yaklaşık 1200 mg kalsiyum alımının sağlanabilmesi için ergenlerin her gün 3-4 defa kalsiyumdan zengin gıda
alması önerilmektedir.
• Ergenlik döneminde kas kütlesi arttığı için, yeni kas hücrelerinin enerji için gerekli
oksijeni sağlayabilmeleri için daha fazla demire gereksinimleri vardır. Günlük demir gereksinimi erkeklerde günde 12 mg, kızlarda 15 mg’dır.
• A vitamini, C vitamini, E vitamini ve folat ergenlerin gelişiminde önemli yere
sahiptir.
Doğru yanıt E'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi daha çok yaşlılıkta oluşan fizyolojik ve metabolik rahatsızlıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar
B
Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
C
Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
D
Psikolojik rahatsızlıklar
E
Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Açıklama:
Daha çok yaşlılıkta oluşan fizyolojik ve metabolik rahatsızlıklar altı grupta toplanabilir
(Erdoğan, 511):
• Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar
• Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Doğru yanıt D'dir.
(Erdoğan, 511):
• Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar
• Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Doğru yanıt D'dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda en sık görülen sindirim sistemi rahatsızlıklarından biridir?
Seçenekler
A
Diş rahatsızlıkları
B
Reflü
C
Ülser
D
Hazımsızlık
E
Sindirim sistemi kanamaları
Açıklama:
Daha çok yaşlılıkta oluşan fizyolojik ve metabolik rahatsızlıklar altı grupta toplanabilir:
• Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar
• Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıkların en sık karşılaşılanı diş rahatsızlıklarıdır.
• Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Doğru yanıt A'dır.
• Beden bileşiminde yaşanan bozulmalar
• Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Sindirim sisteminde yaşanan rahatsızlıkların en sık karşılaşılanı diş rahatsızlıklarıdır.
• Sinir sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Solunum sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Endokrin sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
• Bağışıklık sisteminde yaşanan rahatsızlıklar
Doğru yanıt A'dır.
Soru 55
Aşağıdakilerin hangisi işçilerin beslenmelerinde dikkat edilmesi gereken hususlardan biridir?
Seçenekler
A
Besin çeşitliliği sağlanmalıdır
B
İdeal vücut ağırlığı korunmalıdır
C
Satın alınan besinler kaliteli olmalıdır
D
Posa tüketimi arttırılmalıdır
E
Düşük yağlı ve düşük kolesterollü besinler tüketilmelidir
Açıklama:
Beslenme, işçinin çalışma kapasitesini ve üretim hızını etkileyen etmenlerin başında gelmektedir. İşçinin günlük enerji ihtiyacını tam olarak karşılayamadığı durumlarda, çalışma kapasitesi düşmekte ve üretimi azalmaktadır. Yetersiz ve dengesiz beslenme, işçinin vücut direncini azaltarak enfeksiyonlara zemin hazırlamakta, hastalıklara yakalanma sıklığını artırmakta, hastalığın ağır seyrine ve öldürücü komplikasyonların gelişmesine neden olmaktadır (Samur, 2002). Bu nedenle Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) endüstri kuruluşlarındaki beslenme servislerinin, hekimler ve diyetisyenlerin sorumluluğu altında
işletilmesini zorunlu görmektedir. Bu konudaki görevler söyle özetlenmektedir (http://www.izmiralternatif.com/haberdetay/iscilerimizin-beslenmesi/):
1. Endüstri kuruluşlarında isçilere verilen yemeğin, enerji ve besin ögeleri yönünden yeterli ve dengeli olmasında yol göstermek veya planlamayı yapmak,
2. Yemeklerin beslenme ilkelerine, sağlık ve temizlik kurallarına uygun olarak hazırlanmasını, pişirilmesini ve saklanmasını denetlemek,
3. Beslenme ile sağlık arasındaki ilişkiler konusunda isçileri aydınlatmak ve gerektiğinde, işçinin alacağı özel diyeti planlayarak uygulaması için yardımda bulunmak,
4. Sağlığa zarar verici koşullar altında çalışanlara verilecek ek besinler konusunda yol göstermek,
5. Satın alınan besinlerin kaliteli olmasında yol göstermek.
işletilmesini zorunlu görmektedir. Bu konudaki görevler söyle özetlenmektedir (http://www.izmiralternatif.com/haberdetay/iscilerimizin-beslenmesi/):
1. Endüstri kuruluşlarında isçilere verilen yemeğin, enerji ve besin ögeleri yönünden yeterli ve dengeli olmasında yol göstermek veya planlamayı yapmak,
2. Yemeklerin beslenme ilkelerine, sağlık ve temizlik kurallarına uygun olarak hazırlanmasını, pişirilmesini ve saklanmasını denetlemek,
3. Beslenme ile sağlık arasındaki ilişkiler konusunda isçileri aydınlatmak ve gerektiğinde, işçinin alacağı özel diyeti planlayarak uygulaması için yardımda bulunmak,
4. Sağlığa zarar verici koşullar altında çalışanlara verilecek ek besinler konusunda yol göstermek,
5. Satın alınan besinlerin kaliteli olmasında yol göstermek.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi ülser tedavisi sırasında uzak durulması gereken besinlerdendir?
Seçenekler
A
Süt, bitki çayları
B
Pirinç, makarna
C
Sade kek, sütlü tatlılar, komposto, jöleli tatlı, lokum, kabak tatlısı
D
Zeytinyağı, çiçek yağı, mısırözü yağı
E
Çay, kahve, neskafe, kolalı ve karbonatlı içecekler, alkollü içecekler, konserve, meyve suları
Açıklama:
Tüketilebilecekler;
• Süt, bitki çayları
• Haşlama et ya da ızgara et ve tavuk
• Haşlanmış sebze ve meyveler (komposto şeklinde)
• Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, kaşar ve dil peyniri, bal, reçel, zeytin
• Pirinç, makarna
• Sade kek, sütlü tatlılar, komposto, jöleli tatlı, lokum, kabak tatlısı
• Zeytinyağı, çiçek yağı, mısırözü yağı
Tüketilmemesi gerekenler;
• Çay, kahve, neskafe, kolalı ve karbonatlı içecekler, alkollü içecekler, konserve, meyve suları
• Kızarmış et veya tavuk, sakatat, şarküteri ürünleri (sucuk, salam vs)
• Sahanda yumurta, diğer peynirler (tulum)
• Kuru fasulye, nohut, bulgur, soğan, mısır gibi gaz yapıcı besinler
• Kızartmalar
• Çikolata, çikolatalı pasta, kuru yemiş, yağda kızarmış hamur tatlıları, tahin helvası
• Margarin, kuyruk yağı
• Acılı baharatlar, turşu, sirke, limon ve greyfurt suyu
Doğru yanıt E'dir.
• Süt, bitki çayları
• Haşlama et ya da ızgara et ve tavuk
• Haşlanmış sebze ve meyveler (komposto şeklinde)
• Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, kaşar ve dil peyniri, bal, reçel, zeytin
• Pirinç, makarna
• Sade kek, sütlü tatlılar, komposto, jöleli tatlı, lokum, kabak tatlısı
• Zeytinyağı, çiçek yağı, mısırözü yağı
Tüketilmemesi gerekenler;
• Çay, kahve, neskafe, kolalı ve karbonatlı içecekler, alkollü içecekler, konserve, meyve suları
• Kızarmış et veya tavuk, sakatat, şarküteri ürünleri (sucuk, salam vs)
• Sahanda yumurta, diğer peynirler (tulum)
• Kuru fasulye, nohut, bulgur, soğan, mısır gibi gaz yapıcı besinler
• Kızartmalar
• Çikolata, çikolatalı pasta, kuru yemiş, yağda kızarmış hamur tatlıları, tahin helvası
• Margarin, kuyruk yağı
• Acılı baharatlar, turşu, sirke, limon ve greyfurt suyu
Doğru yanıt E'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi dayanıklılık sporlarıyla uğraşan kişilerin dikkat etmesi gereken beslenme hususlarından biridir?
Seçenekler
A
Egzersizden 4 saat önce, egzersiz sırasında her 10-15 dakikada bir ve
egzersiz bitiminden 15-30 dakika sonra beslenmesi gerekir.
egzersiz bitiminden 15-30 dakika sonra beslenmesi gerekir.
B
Egzersizden yarım saat önce, egzersiz sırasında her yarım saatte bir ve
egzersiz bitiminden 30 dakika sonra beslenmesi gerekir.
egzersiz bitiminden 30 dakika sonra beslenmesi gerekir.
C
Egzersizden 2 saat önce, egzersiz sırasında her 5 dakikada bir ve
egzersiz bitiminden 2 saat sonra beslenmesi gerekir.
egzersiz bitiminden 2 saat sonra beslenmesi gerekir.
D
Egzersizden 1 saat önce, egzersiz sırasında her 7 dakikada bir ve
egzersiz bitiminden yarım saat sonra beslenmesi gerekir.
egzersiz bitiminden yarım saat sonra beslenmesi gerekir.
E
Egzersizden 3 saat önce, egzersiz sırasında her 20 dakikada bir ve
egzersiz bitiminden 3 saat sonra beslenmesi gerekir.
egzersiz bitiminden 3 saat sonra beslenmesi gerekir.
Açıklama:
Dayanıklılık sporları: Fiziksel uygunluğun temel bileşenlerinden biri, dayanıklılıktır. Dayanıklılık sporları, uzun süreli ve düşük şiddetli aktivite gerektiren spor branşlarıdır. 3200 m koşu, kros, maraton, 2000 m kürek gibi sporlar dayanıklılık sporlarına örnektir. Dayanıklılık sporcularının günlük karbonhidrat ihtiyacı, 6-10-12 g/kg/gün, total enerjinin %60-65’idir. Egzersizden 4 saat önce, egzersiz sırasında her 10-15 dakikada bir ve egzersiz bitiminden 15-30 dakika sonra beslenmesi gerekir. Doğru yanıt A'dır.
Ünite 8
Soru 1
Tüketilen besinlerin sağlık ve beslenme kurallarına uygun hazırlanmaması, saklanması ve tüketilmesi sonucunda hastalık yapıcı zararlı ögelerin vücuda alınması aşağıdaki hangi beslenme sorununa girmektedir?
Seçenekler
A
Besin üretiminin ve dağılımının yetersizliği
B
Satın alma gücünün yetersizliği
C
Çevre kirliliği ve çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmayışı
D
Kültürel etmenler
E
Beslenme bilgisi ve eğitiminin yetersizliği
Açıklama:
Besin hijyeni; herhangi bir besinin temizliği ve tümüyle hastalık yapan etmenlerden uzaklaştırılmış olması anlamına gelmektedir. Bunun yanında tüketilen besinlerin sağlık ve beslenme kurallarına uygun hazırlanmaması, saklanması ve tüketilmesi sonucunda hastalık yapıcı zararlı ögelerin vücuda alınması beslenme sorularına yol açmaktadır.
Soru 2
Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dengeli Beslenme
B
Sağlıklı Beslenme
C
Yeterli Beslenme
D
Yeterli ve Dengeli Beslenme
E
Düzenli Beslenme
Açıklama:
Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına yeterli ve dengeli beslenme denir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi beslenme eğitiminden önce toplanacak verilerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Tüketilen besinlerin ev üretimi ya da satın alma yoluyla mı sağlandığı öğrenilir.
B
Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir.
C
Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
D
Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
E
Toplumda tüketilen fast food oranları belirlenir.
Açıklama:
Değişik bölge ve toplumların kendilerine özgü yaşam şekli ve beslenme uygulamaları bulunduğundan beslenme eğitiminden önce toplum ya da bireyin yaşam şekli, tutum ve davranışları ve sahip olduğu olanaklar bilinmelidir. Buna bağlı olarak beslenme ile ilgili toplanacak veriler A,B,C ve D şıklarında belirtilmişken E şıkkı yanlıştır.
Soru 4
I. Eğitimin ne zaman nerede, ne kadar süre verileceği ve hangi mesajları içereceğinin belirlenmesidir.
II. Eğitimin verileceği mekânın önceden hazırlanması, eğitim alacaklar için rahat ve aydınlık bir mekân olması gerekir.
III. Mekân gürültüden uzak olmalı ve uygun havalandırma yapılabilecek durumda olmalıdır.
IV. Eğitim için seçilecek zaman, eğitilecekler ve eğitim verecek kişi açısından en uygun zaman olmalıdır.
V. Aç ya da tok karına eğitim almak uygun değildir.
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak etkin bir beslenme eğitimi için süreçlerden hangisine ulaşılır?
II. Eğitimin verileceği mekânın önceden hazırlanması, eğitim alacaklar için rahat ve aydınlık bir mekân olması gerekir.
III. Mekân gürültüden uzak olmalı ve uygun havalandırma yapılabilecek durumda olmalıdır.
IV. Eğitim için seçilecek zaman, eğitilecekler ve eğitim verecek kişi açısından en uygun zaman olmalıdır.
V. Aç ya da tok karına eğitim almak uygun değildir.
Yukarıdaki maddelerden yola çıkarak etkin bir beslenme eğitimi için süreçlerden hangisine ulaşılır?
Seçenekler
A
Planlama
B
Kaynakları değerlendirme
C
Uygulama
D
Kontrol Etme
E
Düzeltme- yeniden uygulama
Açıklama:
Eğitim basamaklarından birincisi planlamadır. Burada esas olan eğitimin ne zaman nerede, ne kadar süre verileceği ve hangi mesajları içereceğinin belirlenmesidir. Eğitimin verileceği mekânın önceden hazırlanması, eğitim alacaklar için rahat ve aydınlık bir mekân olması gerekir. Mekân gürültüden uzak olmalı ve uygun havalandırma yapılabilecek durumda olmalıdır. Eğitim için seçilecek zaman, eğitilecekler ve eğitim verecek kişi açısından en uygun zaman olmalıdır. Aç ya da tok karına eğitim almak uygun değildir. Yorucu bir aktiviteden sonra da eğitim almak kolay değildir. Eğiticilerin bu hususlara dikkat etmesi, böyle zamanlarda eğitim vermenin zorunlu olduğu durumlarda tekrarlara daha çok önem vermesi ve eğitilecek kişileri canlı tutacak aktivitelere ağırlık vermesi gerekir.
Soru 5
İlk öğretim okullarındaki öğretmenlerin beslenme bilgi düzeylerinin eksik olması tespit edildikten sonra aşağıdaki önlemlerden hangisi alınmıştır?
Seçenekler
A
Öğretmenler kursa tabi tutulmuştur
B
Ev Ekonomisi öğretmenleri ve beslenme konusunda uzmanlaşmış akademisyen ve diyetisyenler okullara davet edilip eğitim vermişlerdir
C
Beslenme dersleri açılarak uzmanlar tarafından çocuklara eğitim verilmiştir
D
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından eğitim videoları hazırlanmıştır
E
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okullara süt ve kuru üzüm dağıtımı uygulamasına başlanmıştır
Açıklama:
Ülkemizde 15 farklı ilde, ilköğretim okulları öğretmenlerinin beslenme hakkındaki bilgilerini, bilgi kaynaklarını ölçmeye yönelik yapılan çalışma sonucunda; öğ- retmenlerin %80.9’u beslenme bilgi düzeyi olarak yetersiz ve beslenme bilgileri daha çok medya kaynaklı olduğu saptanmıştır.. Bu duruma çözüm olarak, ev ekono- misi öğretmenlerinin beslenme konusunda daha bilgili olması nedeniyle onlardan yardım alınmalıdır. Bunun yanında okula beslenme konusunda uzmanlaşmış diyetisyen, akademisyenler davet edilerek öğretmenler detaylı bilgilendirilmelidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi gebelik ve emziklilikte kadının beslenmesinde dört temel amaçdan birisidir?
Seçenekler
A
Anne protein ağırlıklı beslenmelidir
B
Ek besin ve mamalarla bebeğe takviyede bulunmak
C
Vücudundaki besin maddeleri yedeğini dengede tutmak
D
Gebelik boyunca devamlı egzersiz hareketleri yapmak
E
Gebelik ve emziklilikte devamlı vitamin takviyesi almak
Açıklama:
Gebelik ve emziklikte kadının beslenmesindeki dört temel amaçlar:1.Kadının kendi fizyolojik gereksinimini karşılamak,2.Vücudundaki besin maddeleri yedeğini dengede tutmak.3.Gebelikte bebeğin normal gelişimini sağlamak.4.Emziklilikte salgılanan sütün gerektirdiği enerji ve besin maddelerini tam olarak karşılamak için yeterli ve dengeli beslenmesi gerekmektedir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi gebe ve emziklilerin alması gereken ek besinlerden tahıllar grubuna aittir?
Seçenekler
A
Kurubaklagil
B
Yumurta
C
Peynir
D
Börek
E
Pekmez
Açıklama:
Ekmek, makarna, börek ve pilav ek besinlerden tahıllar grubuna aittir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan bir faktördür?
Seçenekler
A
Okuldan alınan mesajların evde desteklenmesi
B
Öğretmenlerin yeterli eğitime sahip olması
C
Beslenme eğitiminin önceliğinin düşük olması
D
Medyada sağlıklı besinleri özendirici olması
E
Öğretmenlerin elinde yeterli materyallere sahip olması
Açıklama:
Beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan bazı faktörler vardır. Bunlar arasında okuldan alınan mesajların evde desteklenmemesi, öğretmenlerin beslenme konusunda yeterli eğitime sahip olmaması, öğretmenlerin elinde yeterli materyallerin bulunmaması, beslenme eğitiminin önceliğinin düşük olması ve medyada sağlıksız besinleri özendirici reklamların fazlalığı akla ilk gelenlerdir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi sporcu beslenmesindeki temel amaçtır?
Seçenekler
A
Sporcuların karbonhidrat depolarını doldurmayı sağlayarak performansı arttırmak
B
Karbonhidrat ve protein ağırlıklı beslenmek
C
Vücudun dengesini bozacak her türlü şekerli gıdadan uzak kalmak
D
Yaptığı spora besinlerin yeterli ve dengeli şekilde almak
E
Vücut ağırlığı,kas ve yağ analizine göre beslenmek
Açıklama:
Sporcu beslenmesinde amaç; sporcunun cinsiyetine, yaşına, günlük fiziksel aktivitesine ve yaptığı spor branşına göre antrenman ve müsabaka dönemlerine yönelik yapılan düzenlemeler ile besinlerin yeterli ve dengeli şekilde alınmasıdır.
Soru 10
Uzman sağlık personelinin diyet yapacak kişiye diyet konusunda bilgi vermek ve kişinin beslenme alışkanlığını değiştirmek için kişinin ekonomik, sosyal ve psikolojik durumunun incelenme süreci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kontrol
B
Diyete Uymasını Güçleştirebilecek Durum ve Süreçleri
C
Beslenme Düzeninin Değerlendirilmesi ve Değişiklik Yapacağı Alanların Belirlenmesi
D
İnandırma
E
Değerlendirme
Açıklama:
Kişinin ekonomik, sosyal, psikolojik durumunun belirlenmesi ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi, uygulamalarının belirlenmesi, gerçekten değişiklik yapmaya ger
Soru 11
I. Besin üretim ve dağılımının yetersizliği
II. Satın alma gücünün yetersizliği
III. Çevre kirliliği
IV. Kültürel etmenler
V. Beslenme bilgisi ve eğitiminin yetersizliği
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri yetersiz ve dengesiz beslenme sorunlarının nedenlerindendir?
II. Satın alma gücünün yetersizliği
III. Çevre kirliliği
IV. Kültürel etmenler
V. Beslenme bilgisi ve eğitiminin yetersizliği
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri yetersiz ve dengesiz beslenme sorunlarının nedenlerindendir?
Seçenekler
A
I, II, II
B
I, II, III, IV
C
II, III, IV
D
I, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Yetersiz ve dengesiz beslenme sorunlarının nedenleri, besin üretim ve dağılımının yetersizliği, satın alma gücünün yetersizliği, çevre kirliliği ve çevre koşullarının sağlık kurallarına uygun olmayışı, kültürel etmenler, beslenme bilgisi ve eğitiminin yetersizliğidir.
Soru 12
İnsanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin ögelerini yeterli miktarlarda alıp vücudunda kullanması için; bireyde kasıtlı ve istendik davranış oluşturma ve değiştirme sürecine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Beslenme
B
Beslenme eğitimi
C
Eğitim
D
Beslenme uygulaması
E
Beslenme yönetimi
Açıklama:
Beslenme eğitimi; insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin ögelerini yeterli miktarlarda alıp vücudunda kullanması için; bireyde kasıtlı ve istendik davranış oluşturma ve değiştirme sürecidir.
Soru 13
“Değişik bölge ve toplumların kendilerine özgü yaşam şekli ve beslenme uygulamaları bulunduğundan beslenme eğitiminden önce toplum ya da bireyin yaşam şekli, tutum ve davranışları ve sahip olduğu olanaklar bilinmesi gerekir.” Buna bağlı olarak aşağıdakilerden hangisi beslenme ile ilgili toplanacak verilerden biridir?
Seçenekler
A
Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir.
B
Kansızlık ve bununla ilgili hastalıkların oranları incelenir.
C
Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumlarını incelemek gerekmez.
D
Ailelerin kültürleri beslenme konusunda öneme sahip değildir.
E
Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların nedenleri ve ölüm oranları verilere katkı sağlamaz.
Açıklama:
Beslenme ile ilgili toplanacak veriler şunlardır:
-Öncelikle beslenme alışkanlığı, evde tüketilen besin türleri hazırlanması, pişirilmesi ve saklanması ile uygulamalar, günlük öğün sayısı, yemek servis şekli, mevsimlere göre besin tüketimi ve besinlerin sağlığa uygunluğu incelenir.
- Tüketilen besinlerin ev üretimi ya da satın alma yoluyla mı sağlandığı öğrenilir. Besin üretim ve satın alma olanakları yeterlilik derecesi ortaya konur. Gelirin harcama şekli hakkında bilgi edinilir.
- Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir. Emzirme durumu, gebe ve emzikli beslenme şekli, çocuk, gebe ve emziklilik döneminde evde hangi tür besinlerin bulunduğu, ek besinlerin durumu ve beslenme yönünden olumlu uygulamaların (tarhana, kavurma, pekmez gibi besleyici değerleri yüksek yiyecekler) olup olmadığı belirlenir.
- Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
- Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
- Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
- Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
-Öncelikle beslenme alışkanlığı, evde tüketilen besin türleri hazırlanması, pişirilmesi ve saklanması ile uygulamalar, günlük öğün sayısı, yemek servis şekli, mevsimlere göre besin tüketimi ve besinlerin sağlığa uygunluğu incelenir.
- Tüketilen besinlerin ev üretimi ya da satın alma yoluyla mı sağlandığı öğrenilir. Besin üretim ve satın alma olanakları yeterlilik derecesi ortaya konur. Gelirin harcama şekli hakkında bilgi edinilir.
- Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir. Emzirme durumu, gebe ve emzikli beslenme şekli, çocuk, gebe ve emziklilik döneminde evde hangi tür besinlerin bulunduğu, ek besinlerin durumu ve beslenme yönünden olumlu uygulamaların (tarhana, kavurma, pekmez gibi besleyici değerleri yüksek yiyecekler) olup olmadığı belirlenir.
- Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
- Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
- Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
- Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
Soru 14
I. Uygulama
II. Düzeltme
III. Kontrol etme
IV. Kaynakları değerlendirme
V. Yeniden uygulama
VI. Planlama
Yukarıda verilen etkin bir beslenme eğitimi sürecindeki adımlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru bir sırayla verilmiştir?
II. Düzeltme
III. Kontrol etme
IV. Kaynakları değerlendirme
V. Yeniden uygulama
VI. Planlama
Yukarıda verilen etkin bir beslenme eğitimi sürecindeki adımlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru bir sırayla verilmiştir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V, VI
B
VI, VI, III, I, II, V
C
VI, I, VI, II, III, V
D
VI, IV, I, III, II, V
E
IV, VI, I, II, III, V
Açıklama:
Eğitimde; planlama, kaynakları değerlendirme, organize etme, uygulama, tekrarlama, kontrol etme, düzeltme, yeniden uygulama, yeni durumu tekrarlama ve kontrol etme gibi birbirini izleyen pek çok adımı gerçekleştirmek gerekir
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi beslenme eğiticisinin sahip olması gereken özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Temel beslenme bilgilerine sahip olması gerekli değildir.
B
Eğitimci karşısındakini dinlemek yerine kendini dinletebilmelidir.
C
Beslenme, diyet, besin bilimi ve beslenme eğitiminin nasıl yapılacağı konularında eğitilmelidirler.
D
Eğitimi yapılacak kişiyi veya toplum grubunu tanıması gerekmez.
E
Rolünün uygun beslenmeden daha çok belirlenmiş beslenme alışkanlıkları kazanılmasına yardımcı olduğunu unutmamalıdır.
Açıklama:
Beslenme eğitimi verecek olan eğitmenin etkili olabilmesi için yeterli bilgi, beceriye sahip olmanın yanı sıra sürekli destek ve denetim görmeleri gerekir. Bu nedenle öncelikle bu kişiler beslenme, diyet, besin bilimi ve beslenme eğitiminin nasıl yapılacağı konularında eğitilmelidirler. İyi bir eğitici genel tanımıyla, öğretmek istediği bilgileri kolay sindirilebilen parçalara ayırabilen ve bunu günlük hayatta kullanılabilir kılan kişidir. Kısacası beslenme konusunda eğitim verecek olan kişi, temel beslenme bilgilerine sahip olmalı, beslenmenin hoşa giden normal fizyolojik bir olay olduğunu kabul etmeli, rolünün uygun beslenme alışkanlıkları kazanılmasına yardım etmek olduğunu unutmamalıdır. Bunun yanında eğitici iyi bir iletişimci olmalıdır. Eğiticinin konuşması, davranışı, kullandığı sözcükler eğitilen üzerinde etki yapan unsurlardır. İyi eğitimci, etkin iletişimde dinlemenin önemini bilip, karşısındakini iyi dinlemelidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi gebelik ve emziklilikte kadının beslenmesindeki amaçlardan birisidir?
Seçenekler
A
Kadının kendi psikolojik gereksinimlerini karşılamak
B
Vücudundaki besin maddelerini tutmak
C
Gebelikte bebekle bağ kurmak
D
Gebelikte bebeğin normal gelişmesini sağlamak
E
Emziklilikde bebeği dış etkilerden korumak
Açıklama:
-Gebelik ve emziklilikte kadının beslenmesinde dört amaç izlenir:
- Kadının kendi fizyolojik gereksinimlerini karşılamak,
- Vücudundaki besin maddeleri yedeğini dengede tutmak,
- Gebelikte bebeğin normal gelişmesini sağlamak,
- Emziklilikte de salgılanan sütün gerektirdiği enerji ve besin maddelerini tam olarak karşılamak için yeterli ve dengeli beslenmesi gerekmektedir.
- Kadının kendi fizyolojik gereksinimlerini karşılamak,
- Vücudundaki besin maddeleri yedeğini dengede tutmak,
- Gebelikte bebeğin normal gelişmesini sağlamak,
- Emziklilikte de salgılanan sütün gerektirdiği enerji ve besin maddelerini tam olarak karşılamak için yeterli ve dengeli beslenmesi gerekmektedir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi okulda beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Medyada sağlıklı besinlerin özendiriciliği
B
Öğretmenlerin beslenme konusunda yeterli eğitime sahip olması
C
Öğretmenlerin elinde yeterli metaryellerin bulunmaması
D
Okuldan alınan mesajların evde desteklenmesi
E
Aile ve öğretmen iş birliği içinde olması
Açıklama:
Beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan bazı faktörler vardır. Bunlar arasında okuldan alınan mesajların evde desteklenmemesi, öğretmenlerin beslenme konusunda yeterli eğitime sahip olmaması, öğretmenlerin elinde yeterli materyallerin bulunmaması, beslenme eğitiminin önceliğinin düşük olması ve medyada sağlıksız besinleri özendirici reklamların fazlalığı akla ilk gelenlerdir. Bu faktörler en aza indirilmeye çalışılmalı, bu sebeple gerektiğinde aile ve öğretmen işbirliği içerisinde olmalıdır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi hastalara yönelik beslenme eğitimindeki adımlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Araştırma
B
İnandırma
C
Sonuçlandırma
D
Düzeltme
E
Kabul ettirme
Açıklama:
Adımlar şunlardır: - Değerlendirme
- İnandırma
- Diyete Uymanın Yararları, Diyete Uymamanın Sakıncalarının Belirlenmesi
- Beslenme Düzeninin Değerlendirilmesi ve Değişiklik Yapacağı Alanların Belirlenmesi
- Diyete Uymasını Güçleştirebilecek Durumlar ve Çözümleri
- Kontrol
- İnandırma
- Diyete Uymanın Yararları, Diyete Uymamanın Sakıncalarının Belirlenmesi
- Beslenme Düzeninin Değerlendirilmesi ve Değişiklik Yapacağı Alanların Belirlenmesi
- Diyete Uymasını Güçleştirebilecek Durumlar ve Çözümleri
- Kontrol
Soru 19
I. Bu sorunu ilaçla değil de uygun bir beslenmeyle çözülmesi gerektiği vurgulanır.
II. Ev ziyaretleriyle gösterilen uygulamanın doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı kontrol edilir eğer aksaklıklar varsa düzeltme yapılır.
III. Sağlık ocağına başvuran kişinin problemi saptanır.
IV. Sağlık ocağında bulunan örnek yiyecekler uygun şekilde hazırlanır ve kişilere yedirilir, eğitim gerekirse toplu olarak yapılır.
Yukarıda verilen sağlık ocağı ve sağlık evinde göstererek, yaptırarak beslenme eğitimi yapılırken yapılacak işlemler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?
II. Ev ziyaretleriyle gösterilen uygulamanın doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı kontrol edilir eğer aksaklıklar varsa düzeltme yapılır.
III. Sağlık ocağına başvuran kişinin problemi saptanır.
IV. Sağlık ocağında bulunan örnek yiyecekler uygun şekilde hazırlanır ve kişilere yedirilir, eğitim gerekirse toplu olarak yapılır.
Yukarıda verilen sağlık ocağı ve sağlık evinde göstererek, yaptırarak beslenme eğitimi yapılırken yapılacak işlemler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, III, IV, II
C
II, III, I, IV
D
III, I, IV, II
E
III, I, II, IV
Açıklama:
Sağlık ocağı ve sağlık evinde göstererek, yaptırarak beslenme eğitimi yapılmalıdır. Beslenme eğitimiyle ilgili yapılacak işler kısaca şöyle özetlenebilir:
1. Öncelikle sağlık ocağına başvuran kişinin problemi saptanır.2. Bu sorunu ilaçla değil de uygun bir beslenmeyle çözülmesi gerektiği vurgulanır. 3. Sağlık ocağında bulunan örnek yiyecekler uygun şekilde hazırlanır ve kişilere yedirilir, eğitim gerekirse toplu olarak yapılır.4. Ev ziyaretleriyle gösterilen uygulamanın doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı kontrol edilir eğer aksaklıklar varsa düzeltme yapılır.
1. Öncelikle sağlık ocağına başvuran kişinin problemi saptanır.2. Bu sorunu ilaçla değil de uygun bir beslenmeyle çözülmesi gerektiği vurgulanır. 3. Sağlık ocağında bulunan örnek yiyecekler uygun şekilde hazırlanır ve kişilere yedirilir, eğitim gerekirse toplu olarak yapılır.4. Ev ziyaretleriyle gösterilen uygulamanın doğru bir şekilde yapılıp yapılmadığı kontrol edilir eğer aksaklıklar varsa düzeltme yapılır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi toplumun beslenme eğitiminde yapılacaklardan biridir?
Seçenekler
A
Sağlıklı beslenme ile ilgili dersler ve etkinlikler ile bilgileri artırılmalıdır.
B
Medya kullanılırsa bireysel beslenme önerileri verilmelidir.
C
Alışverişlerde son kullanma tarihi ve etiket bilgileri bakma alışkanlığı kaldırılmalıdır.
D
Organik tarıma daha az teşvik verilmelidir.
E
Kitle iletişim araçları ile verilen bilginin sadece geliri yüksek ailelerin anlacağı şekilde verilmelidir.
Açıklama:
Toplum sağlıklı beslenme ile ilgili eğitilmeli; tutumların davranışa dönüştürülmesi konusunda yönlendirilmelidir. Sağlıklı beslenme ile ilgili dersler ve çeşitli etkinlikler (seminer, sempozyum, bilgilendirme toplantısı, medya programları vb.) ile bilgileri artırılmalı, alışverişlerde son kullanma tarihi ve etiket bilgilerinin okunması alışkanlığı kazandırılmalı, organik tarıma daha fazla pay ayrılarak ürünlerin iç piyasada da tüketilmesi teşvik edilmelidir. Kitle iletişim araçları yolu ile (radyo, tv, gazete vb.) halka yanlış bilgi ve görüş kazandırmaktan kaçınılmalı, doğru bilgilerin halkın tüm kesimlerinin anlayacağı şekilde verilmesi sağlanmalıdır
Soru 21
İnanç ve yanlış alışkanlıklarla ortaya çıkan yetersiz ve dengesiz beslenmenin başlıca nedeni hangi sınıfta değerlendirilir?
Seçenekler
A
kültürel etmenler
B
besin üretimi ve dağılımı
C
bilgi ve eğitim
D
çevre koşulları
E
ekonomik durum
Açıklama:
Beslenmede gelenek, görenek, inanç ve alışkanlıklara göre benimsenen yanlış alışkanlıkları değiştirmek oldukça güçtür ve yetersiz beslenmede etkili kültürel etmenler olarak değerlendirilirler.
Soru 22
Beslenme eğitimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İlgi çekici ve anlaşılır olmalı
B
Besin öğeleri yerine besinleri örnek vermeli
C
Değişimin önemi vurgulanmalı
D
Riskler konusunda bilgi verilmeli
E
Sadece bireye odaklı olmalı
Açıklama:
Beslenme eğitiminde aileleri ve toplumu mutlaka işin içine katmak gereklidir.
Soru 23
Beslenme eğitimi vermeden önce bir ailenin tanınmasında hangi faktör önem taşımaz?
Seçenekler
A
Ekonomik durum
B
Eğitim durumu
C
Alışkanlıklar
D
Politik görüş
E
Yaş dağılımı
Açıklama:
Ailenin politik görüşü beslenme alışkanlıklarına göre çok fazla önem taşımaz.
Soru 24
Çocuklardın beslenme eğitimiyle ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çocuklar besinle ödüllendirilmemeli
B
Bilgilendirme hikayelerle yapılmalı
C
Eğitici, velilerle toplantılar düzenlemeli
D
Çocuklar besinlerden soğutulmamalı
E
Her çocuğa eşit miktarda besin verilmeli
Açıklama:
Her çocuğun büyüme hızı aynı olmadığından her çocuğun aynı miktar yemek yemesi beklenemez.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi çocuklardaki beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Öğretmenlerin yeterli bilgiye sahip olması
B
Etkin eğitim teknikleri
C
Aile ve öğretmen işbirliği
D
Beslenme eğitiminde öncelik
E
Medyadaki etkili reklamlar
Açıklama:
medyada özellikle sağlıksız besinleri özendirici reklamların varlığı beslenme eğitiminin etkinliğini azaltabilmektedir.
Soru 26
Toplumun sağlıklı beslenme ile ilgili eğitilmesi durumunda hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
Seçenekler
A
Hazır yiyecek tüketiminde artış
B
Diş tedavi harcamalarında artış
C
Vitamin-mineral hapları kullanımında artış
D
Emzirerek beslemede artış
E
Obezitede artış
Açıklama:
emzirmenin üstünlükleri vurgulanacağı için, toplum emzirmeye karsı olumlu bir tutum edinmeye yönlendirilecektir.
Soru 27
Beslenme eğitimini kimin, hangi yöntem ve materyalleri kullanarak vereceğinin belirlendiği aşama hangisidir?
Seçenekler
A
planlama
B
düzeltme
C
uygulama
D
kontrol etme
E
kaynakları değerlendirme
Açıklama:
Uygun eğitim planı yapıldıktan sonra kaynak değerlendirme aşamasına geçilir. Eğitimi kim, hangi yöntem ve materyalleri kullanarak verecektir, belirlenir.
Soru 28
Emzirme döneminde aşağıdaki besin gruplarından hangisinden en çok artış yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Et ve ürünleri
B
Süt ve ürünleri
C
Taze meyve ve sebze
D
Tahıllar
E
Yağ ve şeker
Açıklama:
a) 1 porsiyon, b) 1 porsiyon, c) 2 porsiyon, d) 1.5 porsiyon, e) çok az miktarda artış yapılmalıdır.
Soru 29
Aşağıdaki gebe ve emziklilerin beslenme eğitimi ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gebe kadınların et grubundan, sebze ve meyvelerden, süt ve mamullerinden gebe olmadan önceki beslenmelerine göre daha az yemeleri gereklidir.
B
Emziklilikte enerji, protein ve vitamin ihtiyaçlarındaki artışlar, gebeliğe göre daha fazla olduğu için tahıllardan 2 porsiyon fazladan yiyecek alınması gereklidir.
C
Gebe kadınların tahıl, yağ ve şeker grubundan fazla alınmasında sakınca yoktur.
D
Emzikli kadınlar, normal beslenmelerine ilave olarak et grubu, sebze-meyve, süt ve tahıllar grubundan almalıdırlar.
E
Emziklilikte enerji, protein ve vitamin ihtiyaçlarındaki artışlar, gebeliğe göre daha fazla olduğu için sebze ve meyvelerden 1,5 porsiyon fazladan yiyecek alınması gereklidir.
Açıklama:
Gebe kadınların et grubundan, sebze ve meyvelerden, süt ve mamullerinden gebe olmadan önceki beslenmelerine göre daha fazla yemeleri gerekli iken tahıl, yağ ve şeker grubundan fazla alınmasına gerek yoktur. Fazla alındığı takdirde aşırı kilo artışına neden olurlar. Emzikli kadınlar da, normal beslenmelerine ilave olarak et grubu, sebze-meyve, süt ve tahıllar grubundan almalıdırlar. Emziklilikte enerji, protein ve vitamin ihtiyaçlarındaki artışlar, gebeliğe göre daha fazla olduğu için sebze ve meyvelerden 2, tahıllardan da 1,5 porsiyon fazladan yiyecek alınması gereklidir.
Soru 30
Kalsiyum ve demirin diyetlerde en yetersiz alındığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sporcu
B
Yaşlı
C
Adölesan çağı
D
Okul çağı çocukları
E
Okul öncesi çocukları
Açıklama:
Adölesan çağı, büyümenin hızlandığı bu dönemde tüm besin ögeleri, özellikle kalsiyum, demir ve çinko gereksinimi diğer yaş dönemlerine göre belirgin şekilde artmaktadır. Adölesan diyetlerinde en yetersiz alınan besin ögeleri kalsiyum ve demirdir. Bu besinlerin yetersiz alımın en önemli nedeni yanlış tercihlerdir.
Soru 31
Aşağıdaki beslenme eğitimi ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Diyetisyen, bireyde yetersiz, dengesiz ve yanlış beslenmenin sağlık üzerindeki olumsuz etkisini açıklayarak öğrenme isteği uyandırır.
B
Sağlık eğitimcisi, yörenin ve toplum grubunun beslenme durumunu ve bu durumu etkileyen faktörleri çok iyi tanımalı ve programını buna göre düzenlemelidir.
C
Sağlık eğitimcileri ebenin çalışmasını yönlendirir.
D
Beslenme eğitimini sadece aileye çok yönlü hizmet götüren hekimler yapar.
E
Görevli kişilerin yetiştirilmesi ve desteklenmesi temel sağlık hizmeti grup başkanlığında ev ekonomistleri tarafından yapılır.
Açıklama:
Beslenme eğitimini aileye çok yönlü hizmet götüren hekimler, diyetisyenler, sağlık eğitimcileri, hemşireler, ebeler, öğretmenler ve ev ekonomistleri gibi elemanlar yapar. Bu kişilerin etkili olabilmesi için yeterli bilgi, beceriye sahip olmanın yanı sıra sürekli destek ve denetim görmeleri gerekir. Bu nedenle öncelikle bu elemanlar beslenme, diyet, besin bilimi ve beslenme eğitiminin nasıl yapılacağı konularında eğitilmelidirler. Bu kişilerin yetiştirilmesi ve desteklenmesi temel sağlık hizmeti grup başkanlığında görevli beslenme uzmanı veya diyetisyen tarafından yapılır. Sağlık ocağı hekimi, bireyde yetersiz, dengesiz ve yanlış beslenmenin sağlık üzerindeki olumsuz etkisini açıklayarak öğrenme isteği uyandırır ve ebenin çalışmasını yönlendirir. Bunun yanında beslenme uzmanı veya diyetisyen veya sağlık eğitimcisi, yörenin ve toplum grubunun beslenme durumunu ve bu durumu etkileyen faktörleri çok iyi tanımalı ve programını buna göre düzenlemelidir.
Soru 32
Hastaların beslenme eğitimi sürecinde hasta ile birlikte diyete uyulduğunda ne gibi yararlar sağlanacağı, uyulmadığında ne gibi sakıncalar yaşanacağı sıralandıktan sonra ne yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Hastanın beslenme öyküsü, temel alınan dört besin grubuna göre ya da değişim listeleri yardımı ile değerlendirilmesi.
B
Hastanın diyete uymasını güçleştirebilecek durumların belirlenmesi.
C
Hastanın belirlenen diyet ve davranış değiştirme programına ne derece uyduğunu izlemek.
D
Hastayı beslenmesinde değişiklik yapmasının gerekliliği konusunda onu inandırmak.
E
Kişinin ekonomik, sosyal, psikolojik durumunun belirlenmesi ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi.
Açıklama:
Eğitici gerekli bilgileri topladıktan ve hastası için en uygun diyeti belirledikten sonra hasta ile yapacağı görüşmede hastayı beslenmesinde değişiklik yapmasının gerekliliği konusunda onu inandırması gerekir. Bu aşamada hasta ile birlikte diyete uyulduğunda ne gibi yararlar sağlanacağı, uyulmadığında ne gibi sakıncalar yaşanacağı sıralanır. Hastanın beslenme öyküsü, temel alınan dört besin grubuna göre ya da değişim listeleri yardımı ile değerlendirilir ve besin bileşim cetvelleri aracılığı ile enerji ve besin ögeleri değerleri hesaplanır. Az ya da fazla tüketilen besinler ya da besin ögeleri ve beslenme ile ilgili değişiklik yapılması gereken davranışlar saptanır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi adölesan çağında beslenme durumu ve davranışlarının etkilendiği etmenler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Soyut ifadeler
B
Okuldan alınan mesajların evde desteklenmemesi
C
Beden dili
D
Ürünün içeriği gibi bir yönüne konsantre olamamak
E
Kitle iletişim araçları
Açıklama:
Adölesan çağında beslenme durumu ve davranışlar; beslenme sorunlarının temel nedenlerinin yanında psikososyal faktörler, hazır yiyecekleri (fast food) tercih etme, öğün atlama, depresyon, tek yönlü beslenme, alkol, sigara, uyuşturucu kullanımı, vücut şekliyle saplantılı şekilde ilgilenme, kitle iletişim araçları gibi pek çok etmen tarafından etkilenir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi okuldan alınan beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan faktörler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Okul öğle yemeği, okul kahvaltısı, okul çocuklarına ücretsiz süt sağlanmaması.
B
Günümüzde ailede anne ve babaların çalışması.
C
Ev dışında yemek yeme alışkanlıklarının artması.
D
Medyada sağlıksız besinleri özendirici reklamların fazlalığı.
E
Okul öncesi çocukların uyarının ürünün içeriği gibi bir yönüne konsantre olamamaları.
Açıklama:
Beslenme eğitiminin etkinliğini azaltan bazı faktörler vardır. Bunlar arasında okuldan alınan mesajların evde desteklenmemesi, öğretmenlerin beslenme konusunda yeterli eğitime sahip olmaması, öğretmenlerin elinde yeterli materyallerin bulunmaması, beslenme eğitiminin önceliğinin düşük olması ve medyada sağlıksız besinleri özendirici reklamların fazlalığı akla ilk gelenlerdir. Bu faktörler en aza indirilmeye çalışılmalı, bu sebeple gerektiğinde aile ve öğretmen işbirliği içerisinde olmalıdır.
Soru 35
Aşağıdaki Piaget’in okul öncesi çocukların beslenme eğitimi ile ilgili bilgilerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Piaget’e göre bilişsel gelişimde duyu-motor dönem çocuğun temel kavramları öğrendiği dönemdir.
B
Bu dönemdeki çocuk çevreyi taklit ederek, araştırarak, soru sorarak ve sınıflandırarak öğrenir.
C
Bu yaştaki çocuklar soyut ifadeleri anlayamadıkları için hemşire eğitiminde soyut kelimeler kullanmalıdır.
D
İşlem öncesi dönemdeki çocuklar üst düzeyde sınıflama yapabilirler.
E
Okul öncesi çocukların uyarının ürünün içeriği gibi bir yönüne konsantre olamadıklarını belirtmiştir.
Açıklama:
Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı’nda çocuğun her dönemde değişik bilişsel yeteneklere sahip olduğunu belirtmiştir. Piaget’e göre bilişsel gelişimde duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler olmak üzere dört dönem vardır. Bunlardan işlem öncesi dönem (2-7 yaş) çocuğun temel kavramları öğrendiği dönemdir. Bu dönemdeki çocuk çevreyi taklit ederek, araştırarak, soru sorarak ve sınıflandırarak öğrenir. Ancak Piaget, işlem öncesi dönemdeki çocukların üst düzeyde sınıflama yapamadıklarını, uyarının renk, şekil ya da ürünün içeriği gibi bir yönüne konsantre olduklarını belirtmiştir. Bu nedenle hemşire besin grupları gibi basit sınıflama yöntemini kullanarak eğitim yapmalıdır. Ayrıca bu yaştaki çocuklar soyut ifadeleri anlayamadıkları için hemşire eğitiminde somut kelimeler kullanmalıdır. Piaget’e göre çocuk, öğrenmede aktif bir role sahiptir. Piaget çocukların kendi yaptıkları etkinlikler üzerinden beslenme kavramlarını öğrenmelerinin daha kolay olduğunu söylemiştir.
Soru 36
Aşağıdakilerden beslenme eğitiminde iletişim ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İletişimin birinci boyutu, hastanın konuşmasıdır.
B
İletişimin ikinci boyutu, eğiticinin hasta ile konuşmasıdır.
C
İyi eğitimci, iletişimin dört boyutlu olduğunu unutmayan kişidir.
D
İletişimin üçüncü boyutu hastanın çevresinin değerlendirilmesidir.
E
İkinci boyutta, eğitimcinin kullanacağı kelimeler, beden dili vb. çok önem taşır.
Açıklama:
İyi eğitimci, etkin iletişimde dinlemenin önemini bilip, karşısındakini iyi dinleyen, iletişimin üç boyutlu olduğunu unutmayan kişidir. Birinci boyut, eğiticinin hasta ile konuşması, ikinci boyut hastanın konuşması, üçüncü boyut da hastanın çevresinin değerlendirilmesidir. Birinci boyutta, eğitimcinin kullanacağı kelimeler, beden dili vb. çok önem taşır. Eğitici, özel soruların ve soru biçiminin eğitilen üzerinde yaratacağı etkileri iyi bilmelidir. Eğiticinin hastayı dinlerken empatik ve destekleyici bir davranış göstermesi, hastayı rahatsız edici davranışlardan örneğin yargılayıcı, alay edici, otoriter tutumlardan kaçınması gerekir
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi beslenme eğitiminin uygulama aşamasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sorunu tespit edilmiş olan gruba yönelik bilgi aktarımı gerçekleştirilir.
B
Gerekli düzeltmeler yapılır.
C
Eğitimi kim, hangi yöntem ve materyalleri kullanarak verecektir, bu belirlenir.
D
Eğitim tamamlandığında eğitimin davranışa dönüşüp dönüşmediğinin izlenmesi gerekmektedir.
E
Başarı kontrolü yapılır.
Açıklama:
Uygulama: Sorunu tespit edilmiş olan gruba yönelik bilgi aktarımı gerçekleştirilir. Fakat bilindiği gibi sözlü anlatım tek başına yeterli ve kalıcı değildir. Bu nedenle kişilere göstererek ve uygulatarak öğrenme yöntemi uygulanır
Soru 38
Hastaların beslenme eğitimi sürecinde, hastanın diyete uymasını güçleştirebilecek durumların belirlenmesi ve bunların giderilebilmesi için olası çözümlerin ortaya konulmasından sonra ne yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Hastayı beslenmesinde değişiklik yapmasının gerekliliği konusunda onu inandırmak.
B
Kişinin ekonomik, sosyal, psikolojik durumunun belirlenmesi ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi.
C
Hasta ile birlikte diyete uyulduğunda ne gibi yararlar sağlanacağı, uyulmadığında ne gibi sakıncalar yaşanacağını sıralamak.
D
Hastanın beslenme öyküsü, temel alınan dört besin grubuna göre ya da değişim listeleri yardımı ile değerlendirilmesi.
E
Hastanın belirlenen diyet ve davranış değiştirme programına ne derece uyduğunu izlemek.
Açıklama:
Hastanın beslenme öyküsü, temel alınan dört besin grubuna göre ya da değişim listeleri yardımı ile değerlendirilir ve besin bileşim cetvelleri aracılığı ile enerji ve besin ögeleri değerleri hesaplanır. Az ya da fazla tüketilen besinler ya da besin ögeleri ve beslenme ile ilgili değişiklik yapılması gereken davranışlar saptanır. Hastanın diyete uymasını güçleştirebilecek durumların belirlenmesi ve bunların giderilebilmesi için olası çözümlerin ortaya konulması gerekir. Bu aşamada hastanın belirlenen diyet ve davranış değiştirme programına ne derece uyduğu izlenir. İzleme, hasta hastaneden ayrıldıktan sonra periyodik kontrollerle sürdürülür. Hasta hastaneye yakın olmayan bir yöreden geliyorsa kendisine en yakın klinikte bu izlemeyi sürdürecek bir kişi ile teması sağlanır. Uygun yönlendirme yapma imkânı yoksa hasta ile telefon, mektup vb. araçlarla izleme sağlanmaya çalışılmalıdır.
Soru 39
Beslenmede gelenek, görenek, inanç ve alışkanlıklara göre benimsenen yanlış alışkanlıklar,etersiz ve dengesiz beslenme sorunlarının hangi nedenine aittir?
Seçenekler
A
Kültürel etmenler
B
Çevre kirliliği
C
Besin üretimi ve dağılımının yetersizliği
D
Beslenme bilgisi ve eğitiminin yetersizliği
E
Satın alma gücünün yetersizliği
Açıklama:
Kültürel etmenler:
Beslenmede gelenek, görenek, inanç ve alışkanlıklara göre benimsenen yanlış alışkanlıkları değiştirmek oldukça güçtür. Bu da yetersiz ve dengesiz beslenmede büyük rol oynar.
Doğru cevap A'dır.
Beslenmede gelenek, görenek, inanç ve alışkanlıklara göre benimsenen yanlış alışkanlıkları değiştirmek oldukça güçtür. Bu da yetersiz ve dengesiz beslenmede büyük rol oynar.
Doğru cevap A'dır.
Soru 40
" Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına ................. denir."
Yulardaki boşluğa uygun olan ifade hangisidir?
Yulardaki boşluğa uygun olan ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Beslenme eğitimi
B
Yeterli ve dengeli beslenme
C
Dengesiz beslenme
D
Beslenme bilgisi
E
Beslenme eğitim süreci
Açıklama:
Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına yeterli ve dengeli beslenme denir
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 41
I. Yeterli ve dengeli besin tüketme alışkanlıklarının geliştirilmesi
II. Yanlış ve olumsuz beslenme uygulamalarının ortadan kaldırılması
III. Besinlerin sağlık bozucu duruma gelmesinin önlenmesi
IV. Besin kaynaklarının daha etkin ve ekonomik kullanımı
Yukardakilerden hangi/ hangileri beslenme eğitiminin amaçlarındandır?
II. Yanlış ve olumsuz beslenme uygulamalarının ortadan kaldırılması
III. Besinlerin sağlık bozucu duruma gelmesinin önlenmesi
IV. Besin kaynaklarının daha etkin ve ekonomik kullanımı
Yukardakilerden hangi/ hangileri beslenme eğitiminin amaçlarındandır?
Seçenekler
A
I, II
B
I, II, III
C
I, II, III, IV
D
III, IV
E
II, IV
Açıklama:
Beslenme eğitimi; toplumu, yeterli ve dengeli besin tüketme alışkanlıklarının geliştirilmesi, yanlış ve olumsuz beslenme uygulamalarının ortadan kaldırılması, besinlerin sağlık bozucu duruma gelmesinin önlenmesi ve besin kaynaklarının daha etkin ve ekonomik kullanımı konularında eğitilerek beslenme durumunun düzeltilmesini amaçlar.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 42
I. Öncelikle beslenme alışkanlığı, evde tüketilen besin türleri hazırlanması, pişirilmesi ve saklanması ile uygulamalar, günlük öğün sayısı, yemek servis şekli, mevsimlere göre besin tüketimi ve besinlerin sağlığa uyguluğu incelenir.
II. Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
III. Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
IV. Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
V. Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
Yukardakilerden hangi/hangileri beslenme eğitim sürecinde beslenme ile ilgili toplanacak verilerdendir?
II. Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
III. Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
IV. Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
V. Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
Yukardakilerden hangi/hangileri beslenme eğitim sürecinde beslenme ile ilgili toplanacak verilerdendir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
I, II, III
D
I, II, III, IV
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Değişik bölge ve toplumların kendilerine özgü yaşam şekli ve beslenme uygulamaları bulunduğundan beslenme eğitiminden önce toplum ya da bireyin yaşam şekli, tutum ve davranışları ve sahip olduğu olanaklar bilinmelidir. Buna bağlı olarak beslenme ile ilgili toplanacak veriler şunlardır (Baysal, 2013: 237):
1. Öncelikle beslenme alışkanlığı, evde tüketilen besin türleri hazırlanması, pişirilmesi ve saklanması ile uygulamalar, günlük öğün sayısı, yemek servis şekli, mevsimlere göre besin tüketimi ve besinlerin sağlığa uyguluğu incelenir.
2. Tüketilen besinlerin ev üretimi ya da satın alma yoluyla mı sağlandığı öğrenilir. Besin üretim ve satın alma olanakları yeterlilik derecesi ortaya konur. Gelirin harcama şekli hakkında bilgi edinilir.
3. Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir. Emzirme durumu, gebe ve emzikli beslenme şekli, çocuk, gebe ve emziklilik döneminde evde hangi tür besinlerin bulunduğu, ek besinlerin durumu ve beslenme yönünden olumlu uygulamaların (tarhana, kavurma, pekmez gibi besleyici değerleri yüksek yiyecekler) olup olmadığı belirlenir.
4. Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
5. Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
6. Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
7. Şişmanlık ve bununla ilintili kalp ve diyabet hastalıklarının oranları belirlenir.
8. Etkin bir beslenme eğitimi için tüm bu adımlar dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır.
2. Tüketilen besinlerin ev üretimi ya da satın alma yoluyla mı sağlandığı öğrenilir. Besin üretim ve satın alma olanakları yeterlilik derecesi ortaya konur. Gelirin harcama şekli hakkında bilgi edinilir.
3. Çocuk beslenme alışkanlıkları incelenir. Emzirme durumu, gebe ve emzikli beslenme şekli, çocuk, gebe ve emziklilik döneminde evde hangi tür besinlerin bulunduğu, ek besinlerin durumu ve beslenme yönünden olumlu uygulamaların (tarhana, kavurma, pekmez gibi besleyici değerleri yüksek yiyecekler) olup olmadığı belirlenir.
4. Ailelerin öğrenim ve kültür düzeyleri, kendilerini geliştirmelerine yardımcı olabilecek radyo, televizyon, yazılı basın gibi olanakların durumu incelenir.
5. Okul öncesi çocukların büyüme ve gelişme durumları incelenerek, geri olan çocukların sayı ve oranları saptanır.
6. Farklı yaş gruplarında sık görülen hastalıkların neler olduğu ve oranları ölüm oranları ve nedenleri, hastalık durumunda nasıl beslenildiği incelenir.
8. Etkin bir beslenme eğitimi için tüm bu adımlar dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır.
Soru 43
Eğitim basamaklarının ilki nedir?
Seçenekler
A
Uygulama
B
Kontrol etme
C
Kaynakları değerlendirme
D
Planlama
E
Düzeltme-yeniden uygulama
Açıklama:
Eğitim basamaklarından birincisi planlamadır. Burada esas olan eğitimin ne zaman nerede, ne kadar süre verileceği ve hangi mesajları içereceğinin belirlenmesidir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 44
I. Temel beslenme bilgilerine sahip olmalı
II. Beslenmenin hoşa giden normal fizyolojik bir olay olduğunu kabul etmeli
III. Rolünün uygun beslenme alışkanlıkları kazanılmasına yardım etmek olduğunu unutmamalı
IV. İyi bir iletişimci olmalı
Yukardakilerden hangi/hangileri beslenme konusunda eğitim verecek kişinin özellikleri olmalıdır?
II. Beslenmenin hoşa giden normal fizyolojik bir olay olduğunu kabul etmeli
III. Rolünün uygun beslenme alışkanlıkları kazanılmasına yardım etmek olduğunu unutmamalı
IV. İyi bir iletişimci olmalı
Yukardakilerden hangi/hangileri beslenme konusunda eğitim verecek kişinin özellikleri olmalıdır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, II
C
II, III
D
I, IV
E
I, III
Açıklama:
Beslenme konusunda eğitim verecek olan kişi, temel beslenme bilgilerine sahip olmalı, beslenmenin hoşa giden normal fizyolojik bir olay olduğunu kabul etmeli, rolünün uygun beslenme alışkanlıkları kazanılmasına yardım etmek olduğunu unutmamalıdır.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 45
Kimler beslenme eğitimi veremez?
Seçenekler
A
Hekimler
B
Gıda mühendisleri
C
Hemşireler
D
Diyetisyenler
E
Öğretmenler
Açıklama:
Beslenme eğitimini aileye çok yönlü hizmet götüren hekimler, diyetisyenler, sağlık eğitimcileri, hemşireler, ebeler, öğretmenler ve ev ekonomistleri gibi elemanlar yapar. Bu kişilerin etkili olabilmesi için yeterli bilgi, beceriye sahip olmanın yanı sıra sürekli destek ve denetim görmeleri gerekir.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 46
Adölesan diyetlerinde en yetersiz alınan besin ögeleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Omega
B
Çinko
C
Demir
D
Karbonhidrat
E
Protein
Açıklama:
Büyümenin hızlandığı bu dönemde tüm besin ögeleri, özellikle kalsiyum, demir ve çinko gereksinimi diğer yaş dönemlerine göre belirgin şekilde artmaktadır. Adölesan diyetlerinde en yetersiz alınan besin ögeleri kalsiyum ve demirdir. Bu besinlerin yetersiz alımın en önemli nedeni yanlış tercihlerdir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Sporcularda fiziksel performansı etkileyen faktörlerin en önemlisi olarak ne kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Antrenman
B
Çevresel faktörler
C
Fiziksel yatkınlık
D
Fizyolojik faktörler
E
Beslenme
Açıklama:
Bugün gelinen noktada, fiziksel performansı etkileyen faktörlerden en önemlisi hatta birincisi olarak beslenme kabul edilmektedir. Bu sebeple sporculara mutlaka teorik ve pratik beslenme eğitimi verilmesi gerekliliği üzerinde durulmaktadır.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi beslenme eğitimi sürecinin birinci aşamasını oluşturur?
Seçenekler
A
Planlama
B
Kaynakları değerlendirme
C
Organize etme
D
Uygulama
E
Kontrol etme
Açıklama:
Beslenme eğitiminde ; planlama, kaynakları değerlendirme, organize etme, uygulama, tekrarlama, kontrol etme, düzeltme, yeniden uygulama, yeni durumu tekrarlama ve kontrol etme gibi birbirini izleyen pek çok adımı gerçekleştirmek gerekir . Etkin bir beslenme eğitimi için tüm bu adımlar dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi çocuklar için hazırlanan bir beslenme eğitim programında kullanılması uygun olmayan bir yöntemdir?
Seçenekler
A
Soru-cevap
B
Grup tartışması
C
Panel
D
Drama
E
Hikaye anlatma
Açıklama:
Çok çeşitli eğitim yöntemleri vardır ve kullanılacak materyal için de pek çok seçenek mevcuttur. Seçilecek eğitim yöntemi çoğunlukla katılımcı yöntemler olmalıdır. Örneğin; Soru-cevap, grup tartışması, grup çalışması, drama, role play ve hikâye anlatma çocuklar için uygun yöntemlerdir. Kullanılacak materyaller, gerçek ya da plastik besin örnekleri, poster, resim, renkli kartlar vb. olabilir.
Panel
Panel
Soru 50
Aşağıdaki gıdalardan hangisinin gebelikte diğer besinlere göre daha az alınması önerilmektedir?
Seçenekler
A
Et
B
Süt
C
Taze meyve
D
Taze sebze
E
Tahıllar
Açıklama:
Gebe kadınların et grubundan, sebze ve meyvelerden, süt ve mamullerinden gebe olmadan önceki beslenmelerine göre daha fazla yemeleri gerekli iken tahıl, yağ ve şeker grubundan fazla alınmasına gerek yoktur. Fazla alındığı takdirde aşırı kilo artışına neden olurlar.
Tahıllar
Tahıllar
Soru 51
Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramına göre aşağıdakilerden hangisi çocuğun bilişsel gelişimi sürecindeki dört dönemden birisi değildir?
Seçenekler
A
Duyu-motor
B
İşlem öncesi
C
İşlem sonrası
D
Somut işlemler
E
Soyut işlemler
Açıklama:
Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı’nda çocuğun her dönemde değişik bilişsel yeteneklere sahip olduğunu belirtmiştir. Piaget’e göre bilişsel gelişimde duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler olmak üzere dört dönem vardır.
İşlem sonrası
İşlem sonrası
Soru 52
Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuramı’na göre çocuğun temel kavramları öğrendiği işlem öncesi dönem hangi yaş aralığıdır?
Seçenekler
A
1-6 yaş
B
1-5 yaş
C
2-4 yaş
D
2-7 yaş
E
2-3 yaş
Açıklama:
Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı’nda çocuğun her dönemde değişik bilişsel yeteneklere sahip olduğunu belirtmiştir. Piaget’e göre bilişsel gelişimde duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler olmak üzere dört dönem vardır. Bunlardan işlem öncesi dönem (2-7 yaş) çocuğun temel kavramları öğrendiği dönemdir. Bu dönemdeki çocuk çevreyi taklit ederek, araştırarak, soru sorarak ve sınıflandırarak öğrenir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi hasta kişinin alışageldiği beslenme düzeninde değişiklik yapmasını sağlamak için izlenen adımlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kişinin beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
B
Eğiticinin hastayı beslenmesinde değişiklik yapmasının gerekliliği konusunda inandırması
C
Diyete uymamanın sakıncalarının belirlenmesi
D
Diyet düzenine uyan kişinin ödüllendirilmesi
E
Hastanın belirlenen diyet ve davranış değiştirme programına ne derece uyduğunun izlenmesi.
Açıklama:
Kişinin alışageldiği beslenme düzeninde değişiklik yapmasını sağlamak için aşağıdaki adımlar izlenmelidir : 1) Değerlendirme: Kişinin ekonomik, sosyal, psikolojik durumunun belirlenmesi ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi, 2) İnandırma: Eğitici gerekli bilgileri topladıktan ve hastası için en uygun diyeti belirledikten sonra hasta ile yapacağı görüşmede hastayı beslenmesinde değişiklik yapmasının gerekliliği konusunda onu inandırması gerekir. 3) Diyete Uymanın Yararları, Diyete Uymamanın Sakıncalarının Belirlenmesi: Bu aşamada hasta ile birlikte diyete uyulduğunda ne gibi yararlar sağlanacağı, uyulmadığında ne gibi sakıncalar yaşanacağı sıralanır. 4) Beslenme Düzeninin Değerlendirilmesi ve Değişiklik Yapacağı Alanların Belirlenmesi: Hastanın beslenme öyküsü, temel alınan dört besin grubuna göre ya da değişim listeleri yardımı ile değerlendirilir ve besin bileşim cetvelleri aracılığı ile e
Diyet düzenine uyan kişinin ödüllendirilmesi
Diyet düzenine uyan kişinin ödüllendirilmesi
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi okul çağındaki çocuklarda beslenme eğitimini en etkili biçimde verebilecek meslek grubudur?
Seçenekler
A
Öğretmenler
B
Doktorlar
C
Polisler
D
Futbolcular
E
Oyuncular
Açıklama:
Okullar yeterli ve dengeli beslenme alışkanlıkları kazandırarak kısa ve uzun sürede ortaya çıkabilecek hastalıkların ortaya çıkmasının önlenmesi için gerekli bilgi, yetenek ve davranışların gelişmesinde önemli bir konuma sahip olduğundan beslenme eğitimi için en ideal yerlerdir.
Özellikle 1. 2. ve 3. sınıf çocukları sürekli öğretmenden bahsetmekte ve öğretmenin söylediklerini kayıtsız şartsız kabul etmektedir. Bu sebeple anne ve babalar bazı yaptırımlarını öğretmen aracılığıyla gerçekleştirebilir. Beslenme eğitimi öğretmenler aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Bu eğitimin verileceği en iyi zaman çocukların beslenme saatleridir. Bu saatlerde öğretmenler onlara anlayabilecekleri düzey ve biçimde; yeterli ve dengeli beslenmenin önemini, etkileri, besin ögeleri, sokak satıcılarından alınan yiyeceklerin zararları, gıda etiketlerinin okunmasının önemi, gün boyu ne tür gıdalar tüketmeleri gerektikleri gibi bilgiler verebilir.
Özellikle 1. 2. ve 3. sınıf çocukları sürekli öğretmenden bahsetmekte ve öğretmenin söylediklerini kayıtsız şartsız kabul etmektedir. Bu sebeple anne ve babalar bazı yaptırımlarını öğretmen aracılığıyla gerçekleştirebilir. Beslenme eğitimi öğretmenler aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Bu eğitimin verileceği en iyi zaman çocukların beslenme saatleridir. Bu saatlerde öğretmenler onlara anlayabilecekleri düzey ve biçimde; yeterli ve dengeli beslenmenin önemini, etkileri, besin ögeleri, sokak satıcılarından alınan yiyeceklerin zararları, gıda etiketlerinin okunmasının önemi, gün boyu ne tür gıdalar tüketmeleri gerektikleri gibi bilgiler verebilir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisine yağ ve şekerin neredeyse hiç tüketilmemesi önerilir?
Seçenekler
A
Çocuklar
B
Yaşlılar
C
Gebeler
D
Ergenlik dönemindeki gençler
E
Sporcular
Açıklama:
Gebe kadınların et grubundan, sebze ve meyvelerden, süt ve mamullerinden gebe olmadan önceki beslenmelerine göre daha fazla yemeleri gerekli iken tahıl, yağ ve şeker grubundan fazla alınmasına gerek yoktur.
Gebeler
Gebeler
Soru 56
Hipertansiyon, diyabet ve böbrek hastalıkları gibi hastalıkların insan yaşamının hangi evresinde görülme ihtimali daha yüksektir?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
Çocukluk
C
Ergenlik
D
Yaşlılık
E
Okul öncesi
Açıklama:
Yaşlılık döneminde beslenmede dikkat edilmesi gereken hususlar, kronik hastalıklar ve metabolik hastalıklardır. Hipertansiyon, diyabet ve böbrek hastalıkları gibi hastalıkların yaşlılık döneminde ortaya çıkma ihtimali çok daha yüksektir. Bu hastalıkların hepsi birbirini peşi sıra izler. Genelde birçoğu da yaşlılıkta beslenme bazlı olarak çok sık bir şekilde atak gösterir ve ortaya çıkar.
Soru 57
Gebe kalma ve doğum sancısı arasındaki süreye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Konsepsiyon dönem
B
Prenatal dönem
C
Travay dönem
D
Adölesan çağı
E
Trimester
Açıklama:
Prenatal dönem, konsepsiyon (gebe kalma) ve travay (doğum sancısı) arasında geçen süredir.