Veri Analizi ve Değerlendirme - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri istatistikte yapılan çalışmalar arasındadır?
i. verinin özetlenmesi
ii. verinin toplanması
iii. analiz edilerek sonuca varılması
i. verinin özetlenmesi
ii. verinin toplanması
iii. analiz edilerek sonuca varılması
Seçenekler
A
yalnız i
B
yalnız ii
C
yalnız iii
D
yalnız i ve ii
E
i, ii ve iii
Açıklama:
İstatistik; verinin toplanması, özetlenmesi ve analiz edilerek sonuca varılması olarak üç bölümde ele alınır.
İstatistik; sonuç çıkarmak veya araştırma sorularını cevaplamak için veriyi toplama, düzenlenme, özetleme ve analiz etme bilimidir.
İstatistik; sonuç çıkarmak veya araştırma sorularını cevaplamak için veriyi toplama, düzenlenme, özetleme ve analiz etme bilimidir.
Soru 2
Matematikte bir çözüm %100 kesinlik verirken, istatistikten elde edilen sonuçların bir belirsizliği vardır. Bu belirsizliğin, kabul edilebilirlik sınırı ....... aralığı olarak ifade edilir.
Yukarıda boş bırakılan yere gelecek en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda boş bırakılan yere gelecek en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
sistem
B
meteot
C
güven
D
hata
E
geçerlik
Açıklama:
Matematikte bir çözüm %100 kesinlik verirken, istatistikten elde edilen sonuçların bir belirsizliği vardır. Bu belirsizliğin, kabul edilebilirlik sınırı güven aralığı olarak ifade edilir.
Soru 3
Örnekleme kümesinden elde edilen sonuçları, ana kütle/ popülasyona atanmasını sağlayan ve sonuçların geçerliliğini ölçen yöntemler aşağıdaki aşamalardan hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Araştırma amacının belirlenmesi
B
Araştırma amacındaki soruya cevap verecek bilginin toplanması
C
Verinin düzenlenmesi
D
Bilgiden sonuçların elde edilmesi
E
Verinin özetlenmesi
Açıklama:
Bilgiden sonuçların elde edilmesi aşaması; verilerin, tüm popülasyonu belirli bir belirsizlik ile genellemesini ifade etmektedir. Bu aşama istatistikte çıkarımsal istatistik olarak ifade edilmektedir. Çıkarımsal İstatistik: Örnekleme kümesinden elde edilen sonuçları, ana kütle/ popülasyona atanmasını sağlayan ve sonuçların geçerliliğini ölçen yöntemlerdir.
Soru 4
Bir ana kütleden belirli sayıdaki elemanların seçilme işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
işaretleme
B
örnekleme
C
niteleme
D
değerleme
E
düzenleme
Açıklama:
Bir ana kütleden belirli sayıdaki elemanların seçilme işlemine örnekleme adı verilir
Soru 5
Bir şehirde bulunan A okulu, B okulu ve C okulu için okulların toplam öğrenci sayıları sırasıyla 1000, 1200 ve 1050 dür. Her bir okuldaki erkek öğrenci sayıları ise sırasıyla 525, 610 ve 570 dir.
Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
i. okul isimleri değişkenleri ifade etmektedir
ii. sayısal değerler veridir
iii. öğrenci sayıları ifadesi gözlemleri ifade etmektedir
Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
i. okul isimleri değişkenleri ifade etmektedir
ii. sayısal değerler veridir
iii. öğrenci sayıları ifadesi gözlemleri ifade etmektedir
Seçenekler
A
yalnız i
B
yalnız ii
C
yalnız iii
D
yalnız i ve ii
E
i, ii ve iii
Açıklama:
Okul isimleri gözlem, öğrenci sayıları değişken be sayıların rakamsal değerleri ise veridir. Buna göre yalnız sayısal değerler veridir ifadesi doğrudur.
Okul isimleri gözlem, öğrenci sayıları değişken ve sayıların rakamsal değerleri ise veridir. Buna göre yalnız sayısal değerler veridir ifadesi doğrudur.
Okul isimleri gözlem, öğrenci sayıları değişken ve sayıların rakamsal değerleri ise veridir. Buna göre yalnız sayısal değerler veridir ifadesi doğrudur.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi temel örnekleme yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
sistematik örnekleme
B
küme örneklemesi
C
basit rastgele örnekleme
D
kompleks örnekleme
E
tabakalı örnekleme
Açıklama:
Temel örnekleme yöntemleri, basit rastgele örnekleme, tabakalı örnekleme, sistematik örnekleme ve küme örneklemesi olarak tanımlanabilir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi bağıl frekansı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Bağıl frekans= Frekans/standart sapma
B
Bağıl frekans=standart sapma/Frekans
C
Bağıl frekans= Frekans/Tüm frekansların toplamı
D
Bağıl frekans= Tüm frekansların toplamı/standart sapma
E
Bağıl frekans= Tüm frekansların toplamı/Frekans
Açıklama:
Bağıl frekans, kategorinin frekansının, diğer kategorilerin toplan frekansına oranı veya yüzdesi şeklinde hesaplanır.
Bağıl frekans= Frekans/Tüm frekansların toplamı
Bağıl frekans= Frekans/Tüm frekansların toplamı
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi, gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterimini ifade eder?
Seçenekler
A
Histogram
B
Standart sapma
C
frekans
D
pasta dilimi grafik
E
tablolaştırma
Açıklama:
Histogram, gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterimidir.
Soru 9
Yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzgün Dağılmış
B
Çan Eğrisi Şeklinde
C
Sağa Çarpık
D
Sola Çarpık
E
eşit dağılmış
Açıklama:
Çan eğrisi şekilli histogramda yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogramlardır.
Soru 10
Veriler küçükten büyüğe doğru sıraladığında en ortadaki değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mod
B
Sapma
C
Varyans
D
Genişlik
E
Ortanca
Açıklama:
Ortanca, veriler küçükten büyüğe doğru sıraladığında en ortadaki değerdir.
Soru 11
Aşağıdakilerden veri örneklerinden hangisi kesikli değişkene örnektir?
Seçenekler
A
Birinci
B
2.76 mm
C
5 mt
D
IBAN
E
A RH+
Açıklama:
Seçenekler arasında sadece A seçeneğindeki "Birinci" veri örneği kesikli dağılıma örnektir. Zira "birinci" Bir sıralama ile elde edilen değişkendir ve bu da kesikli değişkendir.
Değişkenler sayısal veya kategorik olarak iki gruba ayrılmaktadır. Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal ölçümlerini ifade eder. Sayısal değişkenleri de kendi içinde Kesikli veya Sürekli Değişkenler şeklinde ayırabiliriz. Değişken bir sıralama ya da sayımın sonucu elde ediliyorsa kesikli, bir ölçümün sonucu elde ediliyorsa sürekli değişken olarak ifade edilir.
Kesikli Değişken: Bir sıralama ya da sayımın sonucu elde edilen değişkenlerdir. Örnek olarak Birinci, ikinci, üçüncü… Sürekli Değişken: Bir ölçümün sonucu elde edilir. Örnek olarak 2.76 mm, 6.02 kg
Değişkenler sayısal veya kategorik olarak iki gruba ayrılmaktadır. Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal ölçümlerini ifade eder. Sayısal değişkenleri de kendi içinde Kesikli veya Sürekli Değişkenler şeklinde ayırabiliriz. Değişken bir sıralama ya da sayımın sonucu elde ediliyorsa kesikli, bir ölçümün sonucu elde ediliyorsa sürekli değişken olarak ifade edilir.
Kesikli Değişken: Bir sıralama ya da sayımın sonucu elde edilen değişkenlerdir. Örnek olarak Birinci, ikinci, üçüncü… Sürekli Değişken: Bir ölçümün sonucu elde edilir. Örnek olarak 2.76 mm, 6.02 kg
Soru 12
Tabloda "Şehirler" aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?Seçenekler
A
Gözlem
B
Veri
C
Değişken
D
Örneklem
E
Grup
Açıklama:
Tablodaki kırmızı sütunda bulunan şehirler gözlemleri ifade etmektedir.
Gözlemlerin ya da örneklemenin yapıldığı elemanlar gözlemler olarak tanımlanır. Veri seti ise gözlemler, değişkenler ve verinin birlikte bulunması olarak tanımlanabilir. Tabloda mavi kutu, değişkenleri; kırmızı gözlemleri, yeşil ise veriyi ifade etmektedir.
Gözlemlerin ya da örneklemenin yapıldığı elemanlar gözlemler olarak tanımlanır. Veri seti ise gözlemler, değişkenler ve verinin birlikte bulunması olarak tanımlanabilir. Tabloda mavi kutu, değişkenleri; kırmızı gözlemleri, yeşil ise veriyi ifade etmektedir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi sistematik örneklemedir?
Seçenekler
A
1’den N’e kadar sıralanmış ana kütlede, her k’inci elemanın seçilmesi şeklinde yapılır.
B
Ana kütleden rastgele belirlenen kümelerin içerisindeki tüm bireylerinin seçilme işlemidir.
C
Ana kütleyi, birbiri ile örtüşmeyen tabakalara ayırıp, her bir tabakadan basit rastgele örnekleme yapılmasıdır.
D
N elemana sahip bir ana kütleden n sayıda örnekleme yapmak için rastgele örnekleme yapılmasıdır.
E
Ana kütleyi iki veya daha çok homojen gruba böldükten sonra her bir gruptan rastgele örnekleme yapılmasıdır.
Açıklama:
A seçeneği sistematik örneklemeyi betimlemektedir. B seçeneği küme örneklemesini, C ve E seçenekleri tabakalı örneklemeyi, D seçeneği basit rastgele örneklemeyi betimlemektedir.
Sistematik örnekleme 1’den N’e kadar sıralanmış ana kütlede, her k’inci elemanın seçilmesi şeklinde yapılır. Birinci eleman seçimi, 1 ile k arasından basit rastgele örnekleme yöntemi ile yapılır (Şekil 1.2). k değeri; ana kütlenin büyüklüğü ve seçmek istediğimiz örnekleme sayısına bağlıdır. Sistematik örnekleme adımları:
1. Ana kütle sayısını (N) belirle,
2. Örnekleme sayısını (n) belirle,
3. N/n işlemini yap ve en yakın tam sayıya yuvarla. Bu sayı k’ dir.
4. 1 ile k arasından rastgele bir sayı seç. Buna p diyelim,
5. Örnekleme kümesi, aşağıdaki sıralardaki değerlerden oluşur.
p, p+k, p+ 2k, p + 3k,……. p+(n-1)k
Sistematik örnekleme 1’den N’e kadar sıralanmış ana kütlede, her k’inci elemanın seçilmesi şeklinde yapılır. Birinci eleman seçimi, 1 ile k arasından basit rastgele örnekleme yöntemi ile yapılır (Şekil 1.2). k değeri; ana kütlenin büyüklüğü ve seçmek istediğimiz örnekleme sayısına bağlıdır. Sistematik örnekleme adımları:
1. Ana kütle sayısını (N) belirle,
2. Örnekleme sayısını (n) belirle,
3. N/n işlemini yap ve en yakın tam sayıya yuvarla. Bu sayı k’ dir.
4. 1 ile k arasından rastgele bir sayı seç. Buna p diyelim,
5. Örnekleme kümesi, aşağıdaki sıralardaki değerlerden oluşur.
p, p+k, p+ 2k, p + 3k,……. p+(n-1)k
Soru 14
Ana kütleyi gruplara böldükten sonra, gruplar arasından basit rastgele seçim yapılarak, seçilen grubun tüm bireyleri örneklenmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit rastgele örneklemesi
B
Sistematik örnekleme
C
Katmanlı örnekleme
D
Tabakalı örnekleme
E
Küme örneklemesi
Açıklama:
Seçeneklerden E seçeneğinde verilen örnekleme tanımlaması Küme Örneklemesidir.
Temel örnekleme yöntemleri, basit rastgele örnekleme, tabakalı örnekleme, sistematik örnekleme ve küme örneklemesi olarak tanımlanabilir. Sonuçların tarafsız olması gerektiğinden, örnekleme yapan kişinin örneklenen bireyleri seçme veya seçmeme kararı vermek gibi bir şansı yoktur.
Küme örneklemesi, ana kütleden rastgele belirlenen kümelerin içerisindeki tüm bireylerinin seçilme işlemidir. Tabakalı örnekleme ile küme örneklemesini ayırt etmek gerekir. Tabakalı örneklemede, ana kütleyi iki veya daha çok homojen gruba böldükten sonra her bir gruptan rastgele örnekleme yapılırken; kümeleme örneklemesinde, ana kütleyi gruplara böldükten sonra, gruplar arasından basit rastgele seçim yapılarak, seçilen grubun tüm bireyleri örneklenmektedir (Şekil 1.2).
Temel örnekleme yöntemleri, basit rastgele örnekleme, tabakalı örnekleme, sistematik örnekleme ve küme örneklemesi olarak tanımlanabilir. Sonuçların tarafsız olması gerektiğinden, örnekleme yapan kişinin örneklenen bireyleri seçme veya seçmeme kararı vermek gibi bir şansı yoktur.
Küme örneklemesi, ana kütleden rastgele belirlenen kümelerin içerisindeki tüm bireylerinin seçilme işlemidir. Tabakalı örnekleme ile küme örneklemesini ayırt etmek gerekir. Tabakalı örneklemede, ana kütleyi iki veya daha çok homojen gruba böldükten sonra her bir gruptan rastgele örnekleme yapılırken; kümeleme örneklemesinde, ana kütleyi gruplara böldükten sonra, gruplar arasından basit rastgele seçim yapılarak, seçilen grubun tüm bireyleri örneklenmektedir (Şekil 1.2).
Soru 15
Aynı yaşta 40 çocuğun boylarının uzunluğunu araştırıyoruz ve 5 çocuğu örnek olarak seçiyor ve boylarını ölçüyoruz. Seçilen çocukların boy ortalaması 95 cm çıkıyor. Ölçümün uygun yapıldığı kabul edildiğinde eğer 40 çocuğun boy uzunluğu ortalaması 102 cm ise bu durumda örnekleme hatası kaçtır?
Seçenekler
A
7 cm
B
20.4 cm
C
19 cm
D
95 cm
E
102 cm
Açıklama:
Çözüme göre soru kökündeki örneklem hatası şu şekilde hesaplanır: 102-95= 7 cm
Örneklemedeki hata, örneklenememe hatası ve örnekleme hatası olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Örneklenememe hatası, bazı bireylere seçilme önceliği verilirken bazılarına verilmemesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu durumda eğer örneklenemeyen bireyler, ana kütlenin içerisinde genelden farklılık gösteriyorsa, elde edilen sonuçlar ana kütleyi temsil etmeyecektir. Örnekleme hatası ise seçilen örneklerin ana kütle ile ilgili yetersiz bilgi vermesi sonucu oluşur. Örnek olarak 30 tane ağacın gövde kalınlıklarını araştırıyoruz ve 4 ağacı örnek olarak seçiyor ve gövde kalınlığını ölçüyoruz. Seçilen ağaçların gövde kalınlığı ortalaması 105 cm çıkıyor. Ölçümün uygun yapıldığı, kabul edildiğinde; eğer 30 adet ağacın gövde kalınlığı ortalaması 120 cm ise, örnekleme hatası 120-105=15 cm olur.
Örneklemedeki hata, örneklenememe hatası ve örnekleme hatası olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Örneklenememe hatası, bazı bireylere seçilme önceliği verilirken bazılarına verilmemesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu durumda eğer örneklenemeyen bireyler, ana kütlenin içerisinde genelden farklılık gösteriyorsa, elde edilen sonuçlar ana kütleyi temsil etmeyecektir. Örnekleme hatası ise seçilen örneklerin ana kütle ile ilgili yetersiz bilgi vermesi sonucu oluşur. Örnek olarak 30 tane ağacın gövde kalınlıklarını araştırıyoruz ve 4 ağacı örnek olarak seçiyor ve gövde kalınlığını ölçüyoruz. Seçilen ağaçların gövde kalınlığı ortalaması 105 cm çıkıyor. Ölçümün uygun yapıldığı, kabul edildiğinde; eğer 30 adet ağacın gövde kalınlığı ortalaması 120 cm ise, örnekleme hatası 120-105=15 cm olur.
Soru 16
Kategorinin frekansının, diğer kategorilerin toplam frekansına oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frekans dağılımı
B
Bağıl frekans
C
Kesikli veri
D
Kategorik veri
E
Histogram
Açıklama:
Frekans her bir kategori ile karşılaşılma sayısı iken Frekans Dağılımı, her bir kategorideki verilerin, karşılama sıklığının listesidir. Bağıl frekans dağılımı, her bir kategorideki verilerin bağıl frekansının listesi olarak tanımlanabilir.
Frekans dağılımı, tablolarda, grupların karşılaşma sıklığını (frekansını) ifade eden bir sütun oluşturularak, belirlenebilir. Genellikle, kategorilerin frekansını bilmektense birbirlerine göre frekans değerlerini ifade eden bağıl frekans değerini bilmek daha kullanışlıdır. Bağıl frekans, kategorinin frekansının, diğer kategorilerin toplan frekansına oranı veya yüzdesi şeklinde hesaplanır.
Bağıl frekans= Frekans/Tüm frekansların toplamı
Frekans dağılımı, tablolarda, grupların karşılaşma sıklığını (frekansını) ifade eden bir sütun oluşturularak, belirlenebilir. Genellikle, kategorilerin frekansını bilmektense birbirlerine göre frekans değerlerini ifade eden bağıl frekans değerini bilmek daha kullanışlıdır. Bağıl frekans, kategorinin frekansının, diğer kategorilerin toplan frekansına oranı veya yüzdesi şeklinde hesaplanır.
Bağıl frekans= Frekans/Tüm frekansların toplamı
Soru 17
Tablo, 20 duraktan yolcu almış bir otobüsün kişi sayılarının frekans dağılımı olsun. Buna göre 7 kişinin otobüse binmesi durumunda bağıl frekans kaçtır?
Seçenekler
A
0.15
B
0.25
C
0.10
D
0.20
E
0.05
Açıklama:
Bağıl frekans, kategorinin frekansının, diğer kategorilerin toplan frekansına oranı veya yüzdesi şeklinde hesaplanır. Buna göre 7 kişi sayısı için bağıl frekans=2/20=0.10'dur.
Soru 18
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi histogram ile ilgili hatalı bir bilgidir?
Seçenekler
A
Histogram, düzgün dağılmış, çan eğrisi şeklinde, simetrik, sola çarpık ya da sağa çarpık olabilir.
B
Histogramın şekli, değişkenin dağılımını tanımlamak için kullanılmaktadır.
C
Düzgün dağılmış histogramda sınıfların dağılımlarının birbirine eşit olduğu histogramdır.
D
Histogramın şekli aynı zamanda tam ortadan ikiye bölündüğünde kalan parçaların simetrik ya da asimetrik olmasına göre de sınıflandırılır.
E
Değişkenin dağılımı simetrik değil ise her zaman sağa çarpık şeklinde tanımlanır.
Açıklama:
Değişkenin dağılımı simetrik değil ve sağ ya da sola doğru yoğunlaşıyorsa, sağa çarpık veya sola çarpık şeklinde tanımlanır.
Histogram, düzgün dağılmış, çan eğrisi şeklinde, simetrik, sola çarpık ya da sağa çarpık olabilir. Histogramın şekli, değişkenin dağılımını tanımlamak için kullanılmaktadır. Düzgün dağılmış histogramda sınıfların dağılımlarının birbirine eşit, çan eğrisi şekilli histogramda yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogramlardır. Histogramın şekli aynı zamanda tam ortadan ikiye bölündüğünde kalan parçaların simetrik ya da asimetrik olmasına göre de sınıflandırılır. Diğer taraftan eğer değişkenin dağılımı simetrik değil ve sağ ya da sola doğru yoğunlaşıyorsa, sağa çarpık veya sola çarpık şeklinde tanımlanır
Histogram, düzgün dağılmış, çan eğrisi şeklinde, simetrik, sola çarpık ya da sağa çarpık olabilir. Histogramın şekli, değişkenin dağılımını tanımlamak için kullanılmaktadır. Düzgün dağılmış histogramda sınıfların dağılımlarının birbirine eşit, çan eğrisi şekilli histogramda yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogramlardır. Histogramın şekli aynı zamanda tam ortadan ikiye bölündüğünde kalan parçaların simetrik ya da asimetrik olmasına göre de sınıflandırılır. Diğer taraftan eğer değişkenin dağılımı simetrik değil ve sağ ya da sola doğru yoğunlaşıyorsa, sağa çarpık veya sola çarpık şeklinde tanımlanır
Soru 19
Aşağıdaki şekil ne tür bir veri görselleştirmesine örnektir?
Seçenekler
A
Pasta dilimi grafiği
B
Zaman serisi grafiği
C
Histogram
D
Bağıl frekans dağılımı
E
Frekans dağılımı
Açıklama:
Buna göre soru kökündeki şekilde yatay eksende zaman, düşey eksende ise değerler bulunmaktadır ve zaman serisi grafiği gösterimidir.
Eğer değişkenin değerleri, farklı zamanlarda ölçülmüş ise bu veriye zaman serisi verisi adı verilir. Bir zaman serisi grafiğinde, zaman yatay eksende, değerler ise düşey eksende bulunur. Daha sonra işaretlenen noktalar çizgiler ile birleştirilir. Zaman serisi grafikleri, değişkenin zaman içerisinde gösterdiği eğilimi belirlemek için kullanılmaktadır.
Şekil, Eskişehir’in aylık ortalama sıcaklık değerleri verisinin zaman serisi grafiğini oluşturmak için aya karşı işaretlenen ortalama sıcaklık değerleri düz çizgiler ile birleştirilir.
Eğer değişkenin değerleri, farklı zamanlarda ölçülmüş ise bu veriye zaman serisi verisi adı verilir. Bir zaman serisi grafiğinde, zaman yatay eksende, değerler ise düşey eksende bulunur. Daha sonra işaretlenen noktalar çizgiler ile birleştirilir. Zaman serisi grafikleri, değişkenin zaman içerisinde gösterdiği eğilimi belirlemek için kullanılmaktadır.
Şekil, Eskişehir’in aylık ortalama sıcaklık değerleri verisinin zaman serisi grafiğini oluşturmak için aya karşı işaretlenen ortalama sıcaklık değerleri düz çizgiler ile birleştirilir.
Soru 20
Veri setinde en fazla karşılaşılan değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mod
B
Ortanca
C
Aritmetik ortalama
D
Varyans
E
Standart Sapma
Açıklama:
Veri setinde en fazla karşılaşılan değeri belirlemek için veya verinin kategorik olması durumunda Mod değeri kullanılır.
Mod, veri setinde en fazla karşılaşılan değer olarak tanımlanmaktadır. Mod değeri hem sayısal hem de kategorik değişkenler için hesaplanabilmektedir. Bir veri setinin birden fazla modu olabileceği gibi, bir hiçbir moda sahip olmaya da bilir.
Genellikle bir veri setinde ortalama ve ortanca değerleri birbirinden farklılık gösterirler. Eğer dağılım simetrik ise Ortalama, Ortanca ve Mod değerlerinin birbirlerine yakın olması beklenir. Eğer ortalama, ortanca değerinden büyükse, dağılım sağa çarpık, eğer ortalama ortanca değerinden küçükse dağılım sola çarpıktır.
Mod, veri setinde en fazla karşılaşılan değer olarak tanımlanmaktadır. Mod değeri hem sayısal hem de kategorik değişkenler için hesaplanabilmektedir. Bir veri setinin birden fazla modu olabileceği gibi, bir hiçbir moda sahip olmaya da bilir.
Genellikle bir veri setinde ortalama ve ortanca değerleri birbirinden farklılık gösterirler. Eğer dağılım simetrik ise Ortalama, Ortanca ve Mod değerlerinin birbirlerine yakın olması beklenir. Eğer ortalama, ortanca değerinden büyükse, dağılım sağa çarpık, eğer ortalama ortanca değerinden küçükse dağılım sola çarpıktır.
Soru 21
Ampirik Yöntem için yanlış olan ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Ana kütle için kullanılan bir yöntemdir
B
Verinin %68’i, ortalamadan 1 standart sapma uzakta bulunur
C
Örnek kümesi için kullanılan bir yöntemdir
D
Verinin %90’ı, ortalamadan 2 standart sapma uzakta bulunur
E
Verinin %99’u, ortalamadan 3 standart sapma uzakta bulunur
Açıklama:
Yoktur.
Kullanarak Verinin Çan Eğri Şeklinde Olduğunu Tanımlama Eğer veri çan eğrisi şeklinde dağılıma sahipse verinin ana kütle içerisindeki yüzdesi, veri setinin standart sapması ile ilişkilidir. Buna göre, verinin %68’i ortalamadan 1 standart sapma uzaklıkta, %95’ i, ortalamadan 2 standart sapma uzakta ve % 99’u 3 standart sapma uzakta bulunur (Şekil 1.12). Bu yöntem ampirik yöntem olarak bilinir ve hem ana kütle hem de örnek kümesi için kullanılır.
Kullanarak Verinin Çan Eğri Şeklinde Olduğunu Tanımlama Eğer veri çan eğrisi şeklinde dağılıma sahipse verinin ana kütle içerisindeki yüzdesi, veri setinin standart sapması ile ilişkilidir. Buna göre, verinin %68’i ortalamadan 1 standart sapma uzaklıkta, %95’ i, ortalamadan 2 standart sapma uzakta ve % 99’u 3 standart sapma uzakta bulunur (Şekil 1.12). Bu yöntem ampirik yöntem olarak bilinir ve hem ana kütle hem de örnek kümesi için kullanılır.
Soru 22
İstatistik nedir?
Seçenekler
A
Sonuç çıkarmak veya araştırma sorularını cevaplamak için veriyi toplamaktır
B
Verileri düzenlemektir
C
Düzenlenen verileri özetlemektir
D
Verileri analiz etme bilimidir
E
Hepsi birlikte istatistiği tanımlamaktadır
Açıklama:
Yoktur.
- İstatistik, belirsizlikler karşısında akıllıca karar almak için kullanılan metotlar bütünü olarak tanımlanmaktadır (Wallis ve Roberts, 2014). İstatistik; verinin toplanması, özetlenmesi ve analiz edilerek sonuca varılması olarak üç bölümde ele alınır. Üçüncü bölüm olan verinin analiz edilerek sonuca varılması bölümü, araştırma sorusunun cevabını içerir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi İstatistiksel metotların aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bilgiden sonuçların elde edilmesi
B
Verinin düzenlenmesi
C
Verilerin kime yada kimlere ait olduğunun kaydedilmesi
D
Araştırma amacındaki soruya cevap verecek bilginin toplanması
E
Verinin özetlenmesi
Açıklama:
Yoktur.
İstatistiksel Metotların Aşamaları İstatistiksel metotlar aşağıdaki aşamaları takip ederler;
İstatistiksel Metotların Aşamaları İstatistiksel metotlar aşağıdaki aşamaları takip ederler;
- Araştırma amacının belirlenmesi: Öncelikle araştırmacı cevaplanmasını istediği soruyu belirlemelidir. Sorular, araştırmanın kimi/ neyi kapsadığını ayrıntılı şekilde ifade etmelidir. Araştırılacak grup, anakütle olarak tanımlanırken; eleman, o anakütlenin bir üyesi olan bir kişi veya bir nesnedir (Şekil 1.1)
- Araştırma amacındaki soruya cevap verecek bilginin toplanması: Genellikle ana kütledeki her bir elemanın teker teker sayılması ve değerlendirilmesi zor ve pahalıdır. Bu nedenle ana kütleden belirli sayıdaki elemanlar seçilerek, sadece onların değerlendirilmesi yapılarak ana kütle hakkında bilgi edinilir. Örnek olarak, Şekil 1.1’deki ana kütledeki kırmızı giyinen kişilerin sayısını belirlemek için ana kütleden rastgele olarak 35 kişi seçilir ve bu 35 kişinin kaç tanesinin kırmızı kıyafeti olduğu belirlenir. Burada ana kütle, Şekil 1.1’deki tüm kişileri ifade ederken, Şekil 1.1’ de daire ile rastgele seçilen 35 kişilik grup örnekleme kümesidir. Örnekleme ile elde edilen elemanlar ana kütlenin bir alt kümesidir ve bu alt kümeden elde edilen sonuçlar, araştırma amacındaki ana kütleyi belirli bir güven aralığı çerçevesinde temsil eder. Örnekleme sonrasında bilginin toplanması ve örnekleme yönteminin seçimi, sonuçların doğruluğu için çok önemlidir. Uygun veri toplama yöntemi ile örnekleme yapılmamışsa, elde edilen sonuçların ana kütleyi temsil ediciliği düşük veya sonuçlar anlamsızdır.
- Verinin düzenlenmesi ve özetlenmesi: Verinin düzenlenmesi ve özetlenmesi aşaması, verinin görselleştirilmesini de içermekte olup, istatistikte tanımlayıcı istatistik olarak adlandırılmaktadır.
- Bilgiden sonuçların elde edilmesi: Bilgiden sonuçların elde edilmesi aşaması; verilerin, tüm popülasyonu belirli bir belirsizlik ile genellemesini ifade etmektedir. Bu aşama istatistikte çıkarımsal istatistik olarak ifade edilmektedir
Soru 24
Değişkenler ana olarak kaç gruba ayrılır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Yoktur.
Bir araştırma hedefi belirtildiğinde, araştırmacının ihtiyacı olan bilgilerin bir listesi oluşturulmalıdır. Bu bilgiler ana kütle içindeki bireylerin özelliklerinin değişkenliğindedir. Eğer bireyler arasında değişkenlik olmasaydı, o zaman hepsi aynı olur ve istatistiğe gerek olmazdı. Araştırmanın bir amacı değişkenliğin nedenlerini öğrenmektir. Böylece, verilerdeki değişkenliği etkileyen süreçler ile ilgili daha doğru kararlar almamız sağlanabilir. Değişkenler sayısal veya kategorik olarak iki gruba ayrılmaktadır. Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal…………
Bir araştırma hedefi belirtildiğinde, araştırmacının ihtiyacı olan bilgilerin bir listesi oluşturulmalıdır. Bu bilgiler ana kütle içindeki bireylerin özelliklerinin değişkenliğindedir. Eğer bireyler arasında değişkenlik olmasaydı, o zaman hepsi aynı olur ve istatistiğe gerek olmazdı. Araştırmanın bir amacı değişkenliğin nedenlerini öğrenmektir. Böylece, verilerdeki değişkenliği etkileyen süreçler ile ilgili daha doğru kararlar almamız sağlanabilir. Değişkenler sayısal veya kategorik olarak iki gruba ayrılmaktadır. Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal…………
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi bir örnekleme yöntemi değildir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Sistematik örnekleme
C
Tesadüf örnekleme
D
Küme örneklemesi
E
Rastgele örnekleme
Açıklama:
Örnekleme İstatistik terimi, istatistik verinin toplanmasını da içermektedir. Eğer araştırma amacımıza cevap verecek değişkenin tüm popülasyondaki değerlerini biliyorsak, o zaman araştırmamıza %100 doğrulukta cevap verebiliriz. Eğer tüm popülasyondaki her bir bireye ulaşma imkânımız, bütçemiz ve zamanımız yoksa o zaman örnekleme yoluna gidilir. Örneklemenin asıl amacı, ana kütle hakkında yeterli kesinlikte sonuç elde edebilmek için gerekli bireyleri seçme işlemdir. Bilgi ile maliyet arasında bir denge bulunmaktadır. Uygun bir örnekleme tasarımı, elde edilecek bilgiyi en yüksek düzeyde tutarken, maliyeti de düşük tutmalıdır. Temel örnekleme yöntemleri, basit rastgele örnekleme, tabakalı örnekleme, sistematik örnekleme ve küme örneklemesi olarak tanımlanabilir. Sonuçların tarafsız olması gerektiğinden, örnekleme yapan kişinin örneklenen bireyleri seçme veya seçmeme kararı vermek gibi bir şansı yoktur. Rastgele örnekleme, Tabakalı örnekleme, Sistematik örnekleme ve Küme örneklemesi etkili örnekleme yöntemleridir. Örneklemenin tarafsız olarak yapılması, her elemanın eşit seçilme şansı olması ve araştırma konusunu temsil edici olması, yapılan çalışmanın güvenirliliğine etki etmektedir. Yanlı ve uygunsuz olan örnekleme yöntemleri istatistiksel analizde kabul edilemez.
Soru 26
“Histogram” için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterimidir
B
Tekrarlı sayılardan oluşan verilerin, uygulanan işlemlerden sonra tabloya aktarılmasıdır
C
Tabloya aktarılan verilerin tablodan yararlanarak grafiğe aktarılmasıdır
D
Veri gruplarının grafiğinin dikdörtgen sütunlar hâlinde gösterilmesidir
E
Hepsi
Açıklama:
Yoktur.
Histogram, gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterimidir. Diğer bir ifadeyle tekrarlı sayılardan oluşan verilerin, uygulanan işlemlerden sonra tabloya, tablodan yararlanarak grafiğe aktarılması, yani veri gruplarının grafiğinin dikdörtgen sütunlar hâlinde gösterilmesidir.
Histogram, gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterimidir. Diğer bir ifadeyle tekrarlı sayılardan oluşan verilerin, uygulanan işlemlerden sonra tabloya, tablodan yararlanarak grafiğe aktarılması, yani veri gruplarının grafiğinin dikdörtgen sütunlar hâlinde gösterilmesidir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi verinin histogram şeklinde gösterim şekillerinden biridir?
Seçenekler
A
Düzgün dağılmış
B
Çan eğrisi şeklinde
C
Simetrik
D
Sola çarpık ya da sağa çarpık
E
Hepsi
Açıklama:
Yoktur.
Histogramın Şekli Histogram, düzgün dağılmış, çan eğrisi şeklinde, simetrik, sola çarpık ya da sağa çarpık olabilir. Histogramın şekli, değişkenin dağılımını tanımlamak için kullanılmaktadır. Düzgün dağılmış histogramda sınıfların dağılımlarının birbirine eşit, çan eğrisi şekilli histogramda yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogramlardır. Histogramın şekli aynı zamanda tam ortadan ikiye bölündüğünde kalan parçaların simetrik ya da asimetrik olmasına göre de sınıflandırılır. Diğer taraftan eğer değişkenin dağılımı simetrik değil ve sağ ya da sola doğru yoğunlaşıyorsa, sağa çarpık veya sola çarpık şeklinde tanımlanır (Şekil 1.8).
Histogramın Şekli Histogram, düzgün dağılmış, çan eğrisi şeklinde, simetrik, sola çarpık ya da sağa çarpık olabilir. Histogramın şekli, değişkenin dağılımını tanımlamak için kullanılmaktadır. Düzgün dağılmış histogramda sınıfların dağılımlarının birbirine eşit, çan eğrisi şekilli histogramda yüksek frekans değerlerinin histogramın orta bölümlerinde olduğu, kenarlara doğru değerlerin düştüğü histogramlardır. Histogramın şekli aynı zamanda tam ortadan ikiye bölündüğünde kalan parçaların simetrik ya da asimetrik olmasına göre de sınıflandırılır. Diğer taraftan eğer değişkenin dağılımı simetrik değil ve sağ ya da sola doğru yoğunlaşıyorsa, sağa çarpık veya sola çarpık şeklinde tanımlanır (Şekil 1.8).
Soru 28
Kesikli veriler için aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenebilir?
I. Kesikli verilerin düzenlenmesi ve histogramlar ile gösterilmesi için de kategorik verilerde kullanılan yöntemler kullanılır.
II. Veriler sürekli verilerden oluşuyorsa sınıflar, değer aralıklarından oluşur.
III. Frekans tablosu, sınıf aralıkları için de hazırlanır.
IV. Bu sınıf aralıklarındaki verileri karşılaşma sıklıklarına göre grafiklendirerek histogramlar oluşturulur.
I. Kesikli verilerin düzenlenmesi ve histogramlar ile gösterilmesi için de kategorik verilerde kullanılan yöntemler kullanılır.
II. Veriler sürekli verilerden oluşuyorsa sınıflar, değer aralıklarından oluşur.
III. Frekans tablosu, sınıf aralıkları için de hazırlanır.
IV. Bu sınıf aralıklarındaki verileri karşılaşma sıklıklarına göre grafiklendirerek histogramlar oluşturulur.
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II
C
II-III
D
II-III-IV
E
I-II-III
Açıklama:
Yoktur.
Kesikli verilerin düzenlenmesi ve histogramlar ile gösterilmesi için de kategorik verilerde kullanılan yöntemler kullanılır. Veriler sürekli verilerden oluşuyorsa sınıflar, değer aralıklarından oluşur. Frekans tablosu, sınıf aralıkları için de hazırlanır. Bu sınıf aralıklarındaki verileri karşılaşma sıklıklarına göre grafiklendirerek histogramlar oluşturulur.
Kesikli verilerin düzenlenmesi ve histogramlar ile gösterilmesi için de kategorik verilerde kullanılan yöntemler kullanılır. Veriler sürekli verilerden oluşuyorsa sınıflar, değer aralıklarından oluşur. Frekans tablosu, sınıf aralıkları için de hazırlanır. Bu sınıf aralıklarındaki verileri karşılaşma sıklıklarına göre grafiklendirerek histogramlar oluşturulur.
Soru 29
Merkezî eğilim ölçümleri nedir?
Seçenekler
A
Veri setinin hangi uç değerler arasında bulunduğunu gösterir
B
Veri setinin son değerini ifade eden ölçülerdir
C
Beş adet merkezî eğilim ölçüsü bulunmaktadır
D
Ortalama, ortanca, mod merkezî eğilim ölçüsü çeşitleridir
E
Ortalama, veri setinin sonlanım merkezine karşılık gelen değerdir
Açıklama:
Yoktur.
Merkezî eğilim ölçümleri; veri setinin hangi değerler arasında bulunduğunu, veri setinin orta değerini ifade eden ölçülerdir. Üç adet merkezî eğilim ölçüsü bulunmaktadır. Bunlar Ortalama, veri setinin ağırlık merkezine karşılık gelen değerdir. Ortanca, veri setinin tam ortadan bölen değer olarak tanımlanır. Mod ise veri seti içerisinde en fazla tekrar edilen değerlerdir. Ortalama ve ortanca değerleri sadece sayısal veriler için belirlenebilir. Mod, veri seti içerisinde en fazla karşılaşılan veridir ve hem sayısal hem de kategorik veriler için belirlenebilmektedir. Ortanca ve Ortalama değerlerinin karşılaştırılması ile histogramın şekli belirlenebilir.
Merkezî eğilim ölçümleri; veri setinin hangi değerler arasında bulunduğunu, veri setinin orta değerini ifade eden ölçülerdir. Üç adet merkezî eğilim ölçüsü bulunmaktadır. Bunlar Ortalama, veri setinin ağırlık merkezine karşılık gelen değerdir. Ortanca, veri setinin tam ortadan bölen değer olarak tanımlanır. Mod ise veri seti içerisinde en fazla tekrar edilen değerlerdir. Ortalama ve ortanca değerleri sadece sayısal veriler için belirlenebilir. Mod, veri seti içerisinde en fazla karşılaşılan veridir ve hem sayısal hem de kategorik veriler için belirlenebilmektedir. Ortanca ve Ortalama değerlerinin karşılaştırılması ile histogramın şekli belirlenebilir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi verilerdeki saçılmanın sayısal ifadelerinden birisidir?
Seçenekler
A
Veri genişliği
B
Mod
C
Ortanca
D
Ortalama
E
Artıklar
Açıklama:
Yoktur.
Verilerdeki saçılma, en temelde veri genişliği, varyans, ve standart sapma ile sayısal olarak ifade edilir.
Verilerdeki saçılma, en temelde veri genişliği, varyans, ve standart sapma ile sayısal olarak ifade edilir.
Soru 31
Sonuç çıkarmak veya araştırma sorularını cevaplamak için veriyi toplama, düzenlenme, özetleme ve analiz etme bilimi seçeneklersen hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi
B
İstatistik
C
Grafik
D
Arşiv
E
Gözlem
Açıklama:
İstatistik; sonuç çıkarmak veya araştırma
sorularını cevaplamak için veriyi toplama,
düzenlenme, özetleme ve analiz etme bilimidir.
sorularını cevaplamak için veriyi toplama,
düzenlenme, özetleme ve analiz etme bilimidir.
Soru 32
Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre bir araştırmanın, bir tartışmanın, bir muhakemenin
temeli olan ana öge, muta, done olarak tanımlanana kavram hangisidir?
temeli olan ana öge, muta, done olarak tanımlanana kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Eylem
B
Ana Düşünce
C
Hedef
D
Veri
E
Sonuç
Açıklama:
Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre veri; bir araştırmanın, bir tartışmanın, bir muhakemenin
temeli olan ana öge, muta, done olarak tanımlanmaktadır.
temeli olan ana öge, muta, done olarak tanımlanmaktadır.
Soru 33
İstatistiksel metotlar kaç aşamalı bir yol izlerler?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
İstatistiksel metotlar aşağıdaki aşamaları takip
ederler;
1. Araştırma amacının belirlenmesi
2. Araştırma amacındaki soruya cevap verecek
bilginin toplanması
3. Verinin düzenlenmesi ve özetlenmesi
4. Bilgiden sonuçların elde edilmesi
ederler;
1. Araştırma amacının belirlenmesi
2. Araştırma amacındaki soruya cevap verecek
bilginin toplanması
3. Verinin düzenlenmesi ve özetlenmesi
4. Bilgiden sonuçların elde edilmesi
Soru 34
Bir ana kütleden belirli sayıdaki elemanların seçilme işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Veri
B
Analiz
C
Tarama
D
Çıkarım
E
Örnekleme
Açıklama:
Bir ana kütleden belirli sayıdaki elemanların seçilme işlemine örnekleme adı verilir.
Soru 35
İstatistikte verinin düzenlenmesi ve özetlenmesine genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı istatistik
B
Yorumlayıcı istatistik
C
Çıkarımsal istatistik
D
Sonuç odaklı analiz
E
Veri tasnifi
Açıklama:
Tanımlayıcı İstatistik: Verinin düzenlenmesi ve özetlenmesidir. Tanımlayıcı istatistiğin asıl amacı toplanan bilgilere bakış açıları sağlamaktır.
Soru 36
Örnekleme kümesinden elde edilen sonuçları, ana kütle/popülasyona atanmasını sağlayan ve sonuçların geçerliliğini ölçen yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı İstatistik
B
Örnekleme
C
Çıkarımsal İstatistik
D
Yaklaşık sonuç
E
Veri tasnifi
Açıklama:
Çıkarımsal İstatistik: Örnekleme kümesinden
elde edilen sonuçları, ana kütle/
popülasyona atanmasını sağlayan ve sonuçların
geçerliliğini ölçen yöntemlerdir.
elde edilen sonuçları, ana kütle/
popülasyona atanmasını sağlayan ve sonuçların
geçerliliğini ölçen yöntemlerdir.
Soru 37
Değişkenler kaç gruba ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Değişkenler sayısal veya kategorik olarak iki gruba ayrılmaktadır.
Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal
değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal ölçümlerini ifade eder. Sayısal değişkenleri de kendi içinde Kesikli veya Sürekli Değişkenler şeklinde ayırabiliriz. Değişken bir sıralama ya da sayımın sonucu elde ediliyorsa kesikli, bir ölçümün sonucu elde ediliyorsa sürekli değişken olarak ifade edilir.
Kategorik değişkenler, bireylerin karakteristik özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlarken; sayısal
değişkenler, bireylerin özelliklerinin sayısal ölçümlerini ifade eder. Sayısal değişkenleri de kendi içinde Kesikli veya Sürekli Değişkenler şeklinde ayırabiliriz. Değişken bir sıralama ya da sayımın sonucu elde ediliyorsa kesikli, bir ölçümün sonucu elde ediliyorsa sürekli değişken olarak ifade edilir.
Soru 38
seçeneklerden hangisi örnekleme yöntemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Rastgele örnekleme
B
Tabakalı örnekleme
C
Sistematik örnekleme
D
Küme örneklemesi
E
Gönüllülük esaslı örnekleme
Açıklama:
Rastgele örnekleme, Tabakalı örnekleme, Sistematik örnekleme ve Küme örneklemesi etkili örnekleme yöntemleridir.
Soru 39
Gruplandırılmış bir veri dağılımının sütun grafiğiyle gösterilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dizilim
B
Perspektif
C
veri ağacı
D
Histogram,
E
Hologram
Açıklama:
Histogram, gruplandırılmış bir veri dağılımının
sütun grafiğiyle gösterimidir. Diğer bir ifadeyle
tekrarlı sayılardan oluşan verilerin, uygulanan
işlemlerden sonra tabloya, tablodan yararlanarak
grafiğe aktarılması, yani veri gruplarının grafiğinin
dikdörtgen sütunlar hâlinde gösterilmesidir
sütun grafiğiyle gösterimidir. Diğer bir ifadeyle
tekrarlı sayılardan oluşan verilerin, uygulanan
işlemlerden sonra tabloya, tablodan yararlanarak
grafiğe aktarılması, yani veri gruplarının grafiğinin
dikdörtgen sütunlar hâlinde gösterilmesidir
Soru 40
Veri setinde en fazla karşılaşılan değere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Medyan
B
Ortanca
C
Aritmetik ortalama
D
Varyans
E
Mod
Açıklama:
Mod, veri setinde en fazla karşılaşılan değer olarak tanımlanmaktadır. Mod değeri hem sayısal hem de kategorik değişkenler için hesaplanabilmektedir. Bir veri setinin birden fazla modu olabileceği gibi, bir hiçbir moda sahip olmaya da bilir.
Ünite 2
Soru 1
"Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için öncelikle iki değişkenden hangisinin ........ hangisinin ise onun sonucu olarak oluştuğunu belirlemek gerekir." ifadesinde boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
teknik
B
gözlemsel
C
neden
D
net
E
bağımlı
Açıklama:
Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için öncelikle iki değişkenden hangisinin gözlemsel hangisinin ise onun sonucu olarak oluştuğunu belirlemek gerekir. Doğru yanıt B seçeneğindedir.
Soru 2
Aynı birey ya da elemanın iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren grafik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
X ekseni
B
Y ekseni
C
Saçılma diyagramı
D
Bağımlı değişken
E
İki değişkenli grafik
Açıklama:
Saçılma diyagramı, aynı birey ya da elemanın iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren grafik olarak tanımlanır. Her zaman x eksenindeki değişken bağımsız değişken, y eksenindeki değişken ise bağımlı değişken olarak tanımlanır. Doğru yanıt C seçeneğindedir.
Soru 3
Bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri de artıyorsa, bu ilişkiyi tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Negatif ilişki
B
Negatif doğrusal
C
Pozitif
D
Pozitif doğrusal
E
Doğrusal olmayan
Açıklama:
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri de artıyorsa, bu ilişki pozitif doğrusal ilişki olarak tanımlanır. Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri azalıyorsa, bu ilişki negatif doğrusal ilişki olarak tanımlanır
Soru 4
Saçılma diyagramındaki doğrusallık bir doğrusal ilişkinin varlığını ifade ederken, noktaların birbirine yakın bulunması, diğer bir deyişle az saçılması, ilişkinin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Doğrusallığı
B
Kesinliği
C
Frekansı
D
Çeşitliliği
E
Gücü
Açıklama:
Saçılma diyagramındaki doğrusallık bir doğrusal ilişkinin varlığını ifade ederken, noktaların birbirine yakın bulunması, diğer bir deyişle az saçılması, ilişkinin gücü ile ilgilidir. Doğru yanıt E seçeneğindedir.
Soru 5
Değişkenlerin arasındaki Doğrusal Korelasyon Katsayısı veya Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, iki nümerik değişkenin arasındaki .............. gücünü ölçmek için kullanılan bir eşitliktir." ifadesinde boş bırakılan yeri aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
doğrusal ilişkinin
B
anlamsal ilişkinin
C
benzerliğin
D
fark ilişkisinin
E
katsayının
Açıklama:
Değişkenlerin arasındaki Doğrusal Korelasyon Katsayısı veya Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, iki numerik değişkenin arasındaki doğrusal ilişkinin gücünün ölçmek için kullanılan bir eşitliktir.
Soru 6
I. Y eksenini kesen nokta, regresyon doğrusunun dikey y eksenini kestiği nokta olarak ifade edilebilir; II. Regresyon doğrusunun eşitliğinde x değerinin yerine 0 (x=0) verilerek, eşitliğin çözülmesi ile elde edilebilir; III.Gelir seviyesinin 0 olması regresyon ilişkisinde bir anlam ifade etmese de, y eksenin kestiği nokta değerlendirilmelidir; IV. Bir regresyon eşitliğinin y eksenini kestiği nokta değerlendirilirken bağımsız değişkenin alacağı 0 değerinin mantıklı olup olmayacağı ve 0 çevresinde gözlem değerlerinin olup olmadığı değerlendirilir.
Y Eksenini kesen noktanın değerlendirilmesine ilişkin verilen ifadelerin hangileri doğrudur?
Y Eksenini kesen noktanın değerlendirilmesine ilişkin verilen ifadelerin hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, II ve IV
D
I ve II
E
III ve IV
Açıklama:
"III.Gelir seviyesinin 0 olması regresyon ilişkisinde bir anlam ifade etmese de, y eksenin kestiği nokta değerlendirilmelidir" ifadesi yanlıştır.
Doğrusu;
"Gelir seviyesinin 0 olması regresyon ilişkisinde bir anlam ifade etmiyor ise y eksenin kestiği nokta değerlendirilmez." biçiminde olacaktır.
I, II ve IV numaralı ifadelerin yer aldığı C seçeneği doğru yanıttır.
Doğrusu;
"Gelir seviyesinin 0 olması regresyon ilişkisinde bir anlam ifade etmiyor ise y eksenin kestiği nokta değerlendirilmez." biçiminde olacaktır.
I, II ve IV numaralı ifadelerin yer aldığı C seçeneği doğru yanıttır.
Soru 7
Bağımlı değişkenin, en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Korelasyon
B
Belirlilik katsayısı
C
Küçük kareler katsayısı
D
Bağımlı değişken
E
Açıklanabilen sapma
Açıklama:
Belirlilik katsayısı; bağımlı değişkenin, en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesidir.
Soru 8
Doğrusal regresyon eşitliğinden yapılan tahminlerin temsil ediciliğinin belirlenmesi için aşağıdakilerden hangisinin dikkate alınması ve değerlendirilmesi gerekir?
Seçenekler
A
Sınır dışı değerlerin
B
Sabitliğin kontrolü
C
Korelasyon katsasyısı
D
Artıkların
E
Gözlenen değerin
Açıklama:
Artıklar, doğrusal regresyon eşitliğinin, tahminleri temsil ediciliğinin önemli bir göstergesidir. Bu nedenle doğrusal regresyon eşitliğinden yapılan tahminlerin temsil ediciliğinin belirlenmesi için artıkların değerlendirilmesi gerekir.
Soru 9
I. Bir korelasyon katsayısı, verilerin doğrusal olmayan bir ilişki göstermesine rağmen, yanlış olarak, doğrusal bir ilişkiyi gösterdiğine işaret ediyor olabilir; II.Grafikte, artıklar bir desen göstermiyorsa, önerilen doğrusal model kabul edilmez; III. Doğrusal ilişkinin uygunluğunun kontrolü için artıkların grafiği kullanılmaktadır; IV. Artıkların grafiği, x ekseninde bağımsız değişkenlerin, y ekseninde ise artıkların çizilmesiyle elde edilir.
Artıkların analizine ilişkin verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Artıkların analizine ilişkin verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
II, III ve IV
C
I, II ve III
D
II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
"II.Grafikte, artıklar bir desen göstermiyorsa, önerilen doğrusal model kabul edilmez" ifadesi yanlıştır.
Doğrusu:
"Grafikte, artıklar bir desen göstermiyorsa, önerilen doğrusal modelin uygun olduğu kabul edilir." biçiminde olacaktır.
Doğru yanıt, I, III ve IV numaralı ifadelerin yer aldığı A seçeneğidir.
Doğrusu:
"Grafikte, artıklar bir desen göstermiyorsa, önerilen doğrusal modelin uygun olduğu kabul edilir." biçiminde olacaktır.
Doğru yanıt, I, III ve IV numaralı ifadelerin yer aldığı A seçeneğidir.
Soru 10
"Artıklar grafiğinde diğer noktalardan uzak aykırı değere sahip bağımsız değişkenler......... olarak kabul edilebilir." ifadesinde boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
doğrusal ilişki
B
uygun model
C
doğrusal olmayan ilişki
D
sınırlı değer
E
aykırı değer
Açıklama:
Artıklar grafiğinde diğer noktalardan uzak aykırı değere sahip bağımsız değişkenler aykırı değer olarak kabul edilebilir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi aynı birey ya da elemanın
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır?
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Doğrusal olmayan ilişki
B
Saçılma diyagramı
C
Doğrusal ilişki
D
Bağımsız değişken
E
Bağımlı değişken
Açıklama:
Saçılma diyagramı, aynı birey ya da elemanın
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır.
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi her zaman x eksenindeki değişkeni ifade eder?
Seçenekler
A
Saçılma diyagramı
B
Bağımsız değişken
C
Bağımlı değişken
D
Doğrusal ilişki
E
Örneklem
Açıklama:
her zaman x eksenindeki değişken bağımsız değişken, y eksenindeki
değişken ise bağımlı değişken olarak tanımlanır
değişken ise bağımlı değişken olarak tanımlanır
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri de artıyorsa, bu ilişki tanımlar?
Seçenekler
A
Pozitif
doğrusal ilişki
doğrusal ilişki
B
Negatif
doğrusal ilişki
doğrusal ilişki
C
Negatif
doğrusal olmayan ilişki
doğrusal olmayan ilişki
D
Pozitif
doğrusal olamayan ilişki
doğrusal olamayan ilişki
E
Saçılma diyagramı
Açıklama:
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri de artıyorsa, bu ilişki pozitif
doğrusal ilişki olarak tanımlanır.
doğrusal ilişki olarak tanımlanır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi iki numerik değişkenin arasındaki doğrusal ilişkinin gücünün ölçmek için kullanılan bir eşitliği ifade eder?
Seçenekler
A
Kusursuzluk katsayısı
B
Gini katsayısı
C
Kritik
Değer
Değer
D
Doğrusal Korelasyon Katsayısı
E
Saçılma katsayısı
Açıklama:
Değişkenlerin arasındaki Doğrusal Korelasyon Katsayısı veya Pearson Momentler
Çarpımı Korelasyon Katsayısı, iki numerik değişkenin arasındaki doğrusal ilişkinin gücünün ölçmek için kullanılan bir eşitliktir
Çarpımı Korelasyon Katsayısı, iki numerik değişkenin arasındaki doğrusal ilişkinin gücünün ölçmek için kullanılan bir eşitliktir
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi gözlenen değerler ile doğru ile tahmin edilen değerlerin farklara verilen addır?
Seçenekler
A
Diyagram
B
En Küçük Kareler Regresyonu
C
Korelasyon
D
Kritik değer
E
Artık
Açıklama:
Gözlenen değerler ile doğru ile tahmin edilen değerlerin farklarına Artık adı verilir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi en uygun doğrunun
eşitliğinin belirlenmesi ve doğrunun çizilmesi için kullanılan en yaygın yöntemi ifade eder?
eşitliğinin belirlenmesi ve doğrunun çizilmesi için kullanılan en yaygın yöntemi ifade eder?
Seçenekler
A
Bağımlı değişken
B
Bağımsız değişken
C
En Küçük Kareler Regresyonu
D
Tahminleme
E
Artık
Açıklama:
En uygun doğrunun
eşitliğinin belirlenmesi ve doğrunun çizilmesi için kullanılan en yaygın yöntem En Küçük Kareler Regresyonu’dur
eşitliğinin belirlenmesi ve doğrunun çizilmesi için kullanılan en yaygın yöntem En Küçük Kareler Regresyonu’dur
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi dikey uzunluğun, yatay uzunluğa oranı olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Regresyon
B
Ortalama
C
Eğim
D
Katsayı
E
Korelasyon
Açıklama:
Eğim, dikey uzunluğun, yatay uzunluğa oranı olarak tanımlanmaktadır
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı değişkenin,
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesi olarak ifade edilir?
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesi olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Açıklanan sapma
B
Toplam sapma
C
Hata terimi
D
Belirlilik katsayısı
E
Belirsizlik katsayısı
Açıklama:
Belirlilik katsayısı; bağımlı değişkenin,
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesidir.
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesidir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisiy’nin gözlenen değeri (y) ile tahmin edilen değeri (^
y ) arasındaki farkı ifade eder?
y ) arasındaki farkı ifade eder?
Seçenekler
A
Artıklar
B
Toplam değişkenlik
C
Açıklanan değişkenlik
D
Regresyon
E
Korelasyon
Açıklama:
Artıklar, y’nin gözlenen değeri (y) ile tahmin edilen değeri (^
y ) arasındaki farktır
y ) arasındaki farktır
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi verilerin doğrusal ilişki göstermediği durumu ifade eder?
Seçenekler
A
Saçılma diagramında noktaların x eksenine 45 derecelik bir açı ile bir doğru üzerinde bulunması
B
Saçılma diyagramında noktaların bir eğri üzerinde bulunması
C
Pearson korelasyon katsayısının (r) nin 1 e eşit olması
D
Pearson korelasyon katsayısının (r) nin -1 e eşit olması
E
Saçılma diagramında noktaların x eksenine 35 derecelik bir açı ile bir doğru üzerinde bulunması
Açıklama:
Eğer veriler doğrusal bir yönlenme göstermiyorsa, doğrusal ilişkinin varlığından bahsedilemez, bu
durumda ilişki doğrusal olmayan ilişki olarak tanımlanır.
Saçılma diagramında doğrusal bir dağılımın varlığı doğrusal ilişkiyi ifade eder eğer dağılım doğru değil bir eğri üzerine oturuyorsa doğrusal olmayan bir ilişkiden bahsedilebilir.
durumda ilişki doğrusal olmayan ilişki olarak tanımlanır.
Saçılma diagramında doğrusal bir dağılımın varlığı doğrusal ilişkiyi ifade eder eğer dağılım doğru değil bir eğri üzerine oturuyorsa doğrusal olmayan bir ilişkiden bahsedilebilir.
Soru 21
Aynı birey ya da elemanın iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren grafik nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Saçılma diyagramı
B
Doğrusal korelasyon
C
Regresyon doğrusu
D
Regresyon eşitliği
E
Belirlilik Katsayısı
Açıklama:
Saçılma diyagramı, aynı birey ya da elemanın
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır. Her zaman x eksenindeki
değişken bağımsız değişken, y eksenindeki
değişken ise bağımlı değişken olarak tanımlanır.
iki sayısal değişkeni arasındaki ilişkiyi gösteren
grafik olarak tanımlanır. Her zaman x eksenindeki
değişken bağımsız değişken, y eksenindeki
değişken ise bağımlı değişken olarak tanımlanır.
Soru 22
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri de artıyorsa, bu ilişki nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Pozitif doğrusal ilişki
B
Negatif doğrusal ilişki
C
Doğrusal olmayan ilişki
D
Negatif Doğrusal olmayan ilişki
E
Pozitif doğrusal olmayan ilişki
Açıklama:
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin
değeri de artıyorsa, bu ilişki pozitif
doğrusal ilişki olarak tanımlanır.
değeri de artıyorsa, bu ilişki pozitif
doğrusal ilişki olarak tanımlanır.
Soru 23
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri azalıyorsa, bu ilişki nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
pozitif doğrusal ilişki
B
negatif doğrusal ilişki
C
doğrusal olmayan ilişki
D
Pozitif doğrusal olmayan ilişki
E
negatif doğrusal olmayan ilişki
Açıklama:
Eğer bir değişkenin değeri artarken, diğer değişkenin değeri azalıyorsa, bu ilişki negatif doğrusal ilişki olarak tanımlanır.
Soru 24
Eğer veriler doğrusal bir yönlenme göstermiyorsa, doğrusal ilişkinin varlığından bahsedilemez, bu
durumda ilişki nasıl tanımlanır?
durumda ilişki nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
pozitif doğrusal ilişki
B
negatif doğrusal ilişki
C
doğrusal olmayan ilişki
D
Pozitif doğrusal olmayan ilişki
E
Negatif doğrusal olmayan ilişki
Açıklama:
Eğer veriler doğrusal bir yönlenme göstermiyorsa, doğrusal ilişkinin varlığından bahsedilemez, bu
durumda ilişki doğrusal olmayan ilişki olarak tanımlanır.
durumda ilişki doğrusal olmayan ilişki olarak tanımlanır.
Soru 25
Gözlenen değerler ile doğru tahmin edilen değerlerin farklarına ne adı verilir?
Seçenekler
A
Fazla
B
Negatif
C
Hata
D
Artık
E
eksi
Açıklama:
Gözlenen değerler ile doğru ile tahmin edilen değerlerin farklarına Artık adı verilir.
Soru 26
Bağımlı değişkenin, en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği ile açıklanma yüzdesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplam Sapma
B
Açıklanamayan Sapma
C
Belirlilik katsayısı
D
Açıklanabilen Sapma
E
Korelasyon katsayısı
Açıklama:
Belirlilik katsayısı; bağımlı değişkenin,
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği
ile açıklanma yüzdesidir.
en küçük kareler regresyon doğrusu eşitliği
ile açıklanma yüzdesidir.
Soru 27
y’nin gözlenen değeri (y) ile tahmin edilen değeri (^y ) arasındaki farka ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eksi değişken
B
Artı değişken
C
Toplamlar
D
Artıklar
E
Fazlalar
Açıklama:
Artıklar, y’nin gözlenen değeri (y) ile tahmin
edilen değeri (^y ) arasındaki farktır.
edilen değeri (^y ) arasındaki farktır.
Soru 28
Matematikte bir doğrunun eğimi ya da gradyanı o doğrunun ................... belirtir. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Dikliğini, eğimliliğini
B
Negatiflik, pozitifliğini
C
Aktifliğini, Pasifliğini
D
Sıklığını, Yaygınlığını
E
Esnekliğini, katılığını
Açıklama:
Matematikte bir doğrunun eğimi ya da gradyanı o doğrunun
dikliğini, eğimliliğini belirtir.
dikliğini, eğimliliğini belirtir.
Soru 29
Korelasyon katsayısının değeri, doğrusal bir ilişkinin varlığına işaret ettiği zaman, bu doğrusal ilişkiyi ya da eşitliği ortaya koymak için kullanılan en yaygın yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Doğrusal Korelasyon Katsayısı
B
En Küçük Kareler Regresyonu
C
Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı
D
BELİRLİLİK KATSAYISI
E
Artıkların Analizi
Açıklama:
Korelasyon katsayısının değeri, doğrusal bir ilişkinin varlığına işaret ettiği zaman, bu doğrusal ilişkiyi ya da eşitliği ortaya koymak gerekir. Bu ilişki, saçılma diyagramındaki noktaları temsil eden bir doğru çizilerek, o doğrunun eşitliğinin belirlenmesi ile yapılır. En uygun doğrunun eşitliğinin belirlenmesi ve doğrunun çizilmesi için kullanılan en yaygın yöntem En Küçük Kareler Regresyonu’dur.
Soru 30
Artıkların, grafikte gösterdiği desenin değerlendirilmesi, artıkların veryansının sabitliğinin
kontrolü ve veri setindeki sınır dışı değerlerin tespit edilmesi için kullanılmasına ne ad verilir?
kontrolü ve veri setindeki sınır dışı değerlerin tespit edilmesi için kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Artıklar katsayısı
B
Artıklar bütünlüğü
C
Artıkların analizi
D
Artıkların yüzdeliği
E
Artık fazlası
Açıklama:
Artıkların analizi; artıkların, grafikte gösterdiği
desenin değerlendirilmesi, artıkların veryansının sabitliğinin
kontrolü ve veri setindeki sınır dışı değerlerin tespit
edilmesi için kullanılır.
desenin değerlendirilmesi, artıkların veryansının sabitliğinin
kontrolü ve veri setindeki sınır dışı değerlerin tespit
edilmesi için kullanılır.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi esas olarak rastgele gelişen süreçleri çalışmak için geliştirilmiş matematiğin bir
dalıdır?
dalıdır?
Seçenekler
A
Olasılık
B
Uzaylar
C
Olaylar
D
Koşulluluk
E
Koşulsuzluk
Açıklama:
Olasılık teorisi esas olarak rastgele gelişen süreçleri çalışmak için geliştirilmiş matematiğin bir dalıdır
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi çalışmalarında deney, sonucu belirsizliğe tabi olan herhangi bir faaliyet veya süreci ifade eder.
Seçenekler
A
Olasılık
B
Olaylar
C
Uzaylar
D
Alt küme
E
Olanaksızlık
Açıklama:
Olasılık çalışmalarında deney, sonucu belirsizliğe tabi olan herhangi bir faaliyet veya süreci ifade eder.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi aynı koşullar altında tekrarlandığında her zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler rastgele gelişen süreç olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Deterministik olmayan
B
Örnek uzayı
C
Örnek olay
D
Olasılıksızlık
E
Poisson dağılımı
Açıklama:
Deterministik olmayan ve dolayısıyla aynı koşullar altında tekrarlandığında her zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler rastgele gelişen süreç olarak ifade edilir
Soru 4
Binom dağılımında n deneme sayısının büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük
olması durumunda; bu dağılım özelliğini gösteren olaya ne denir?
olması durumunda; bu dağılım özelliğini gösteren olaya ne denir?
Seçenekler
A
Nadir olay
B
Poisson Dağılımı
C
Normal Dağılım
D
Sıklık
E
Deneme sayısı
Açıklama:
Binom dağılımında n deneme sayısının büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük olması durumunda; bu dağılım özelliğini gösteren olaya “nadir olay”
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi İstatistikte en yaygın kullanılan sürekli olasılık dağılım modelidir?
Seçenekler
A
Normal Dağılım
B
Poisson Dağılım
C
Binom dağılım
D
Standartsız dağılım
E
Deneme dağılımı
Açıklama:
İstatistikte en yaygın kullanılan sürekli olasılık dağılım modeli normal dağılımdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi genel anlamda olasılık ve ilgili olay sonucunun birleşik ifadesi olarak tanımlanır.
Seçenekler
A
Risk
B
Standart Normal Dağılım
C
Poisson Dağılımı
D
Binom Dağılım
E
Normal Dağılım
Açıklama:
Risk genel anlamda olasılık ve ilgili olay sonucunun birleşik ifadesi olarak tanımlanır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisinde tanımlı bir örnek uzayında değerlendirilen bir deney için, her A
olayına, A olayının olasılığı adı verilen bir P(A) sayısı tanımlamaktır.
olayına, A olayının olasılığı adı verilen bir P(A) sayısı tanımlamaktır.
Seçenekler
A
Olasılık çalışmaları
B
Uzay çalışmaları
C
Örnek olay çalışmaları
D
Risk çalışmaları
E
Dağılım çalışmaları
Açıklama:
Olasılık çalışmalarının amacı esasen; tanımlı bir örnek uzayında değerlendirilen bir deney için, her A olayına, A olayının olasılığı adı verilen bir P(A) sayısı tanımlamaktır. Herhangi bir A olayı için P(A) ≥ 0 ve S örnek uzayı için P(S) = 1 olmalıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisinin, beklenen değer (ortalama; μ) ve standart sapma (σ) olmak üzere iki parametresi bulunur?
Seçenekler
A
Normal dağılımın
B
Standart Normal Dağılımın
C
Poisson Dağılımın
D
Binom Dağılımın
E
Genel Dağılımın
Açıklama:
Normal dağılımın, beklenen değer (ortalama; μ) ve standart sapma (σ) olmak üzere iki parametresi bulunur.
Soru 9
Birim zaman içerisinde, tanımlanan bir olaya ilişkin olasılık “p” ise n denemede söz konusu zaman içerisinde değerlendirilen olayın tekrar sayısı λ olacaktır; bir başka ifade ile λ, değerlendirilen zaman aralığı içerisinde söz konusu olayın nesidir?
Seçenekler
A
Ortalama mutlak frekansıdır
B
Poisson olasılık dağılımı
C
Bosom olasılık dağılımı
D
Normal dağılımı
E
Binon dağılımı
Açıklama:
Birim zaman içerisinde, tanımlanan bir olaya ilişkin olasılık “p” ise n denemede söz konusu zaman içerisinde değerlendirilen olayın tekrar sayısı λ olacaktır; bir başka ifade ile λ, değerlendirilen zaman aralığı içerisinde söz konusu olayın ortalama mutlak frekansıdır
Soru 10
Lütfen cümleyi uygun şekilde tamamlayan sözcüğü bulunuz: "Olasılığı tahmin etmek için frekansı kullanmanın teorik temeli özellikle veriler çok sınırlı olması durumu ........ !
Seçenekler
A
risklidir.
B
kolaydır.
C
olasılıklıdır.
D
vadelidir
E
olasılıksızdır.
Açıklama:
Olasılığı tahmin etmek için frekansı kullanmanın teorik temeli özellikle veriler çok
sınırlı olduğunda risklidir.
sınırlı olduğunda risklidir.
Soru 11
Deterministik olmayan ve dolayısıyla
aynı koşullar altında tekrarlandığında her
zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler
aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
aynı koşullar altında tekrarlandığında her
zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler
aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
İhtimal
B
Bilimsel yöntem
C
Örnek Uzaylar
D
Rastgele gelişen süreç
E
Olasılık
Açıklama:
Deterministik olmayan ve dolayısıyla
aynı koşullar altında tekrarlandığında her
zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler
rastgele gelişen süreç olarak ifade edilir
aynı koşullar altında tekrarlandığında her
zaman aynı sonucu vermeyen faaliyetler
rastgele gelişen süreç olarak ifade edilir
Soru 12
Olasılık çalışmalarında kesin olarak tahmin edilemeyen bir sonuç veren bir gözlem eylemi veya süreci ifade eder?
Seçenekler
A
Örnek
B
Deney
C
Olay
D
Belirsizlik
E
Rasgelelik
Açıklama:
Olasılık çalışmalarında deney, kesin olarak tahmin edilemeyen bir sonuç veren bir
gözlem eylemi veya sürecidir;
gözlem eylemi veya sürecidir;
Soru 13
Bir dizi olaydan en az birinin gerçekleşmesi ve
iki olayın aynı anda olmaması olasılığının istenmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
iki olayın aynı anda olmaması olasılığının istenmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
En az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının toplamına eşittir.
B
En az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının farklarına eşittir.
C
En az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının çarpımına eşittir.
D
En az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının bölümüne eşittir.
E
En az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıkları bir birinden bağımsızdır
Açıklama:
Bir dizi olaydan en az birinin gerçekleşmesi ve
iki olayın aynı anda olmaması olasılığını istiyorsak, en az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının toplamına eşittir.
iki olayın aynı anda olmaması olasılığını istiyorsak, en az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının toplamına eşittir.
Soru 14
Gözlem sayısı arttıkça belirli bir sonuca sahip olayların
oranı n(A)/n, o sonucun olasılığı P(A)’ya
yakınsaması hangisi ile ifade edilir?
oranı n(A)/n, o sonucun olasılığı P(A)’ya
yakınsaması hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Olasılık
B
Örnek noktası
C
Büyük sayılar yasası
D
Olaylar
E
Örnek uzay
Açıklama:
Büyük sayılar yasası: Gözlem sayısı arttıkça belirli bir sonuca sahip olayların
oranı n(A)/n, o sonucun olasılığı P(A)’ya
yakınsar
oranı n(A)/n, o sonucun olasılığı P(A)’ya
yakınsar
Soru 15
A ve B olaylarının olasılıkları değerlendirildiğinde, aşağıdaki durumlardan hangisinde olayların bağımsızlığından bahsedilebilir?
Seçenekler
A
P(A|B) = P(A) - P(B)
B
P(A|B) = P(A) + P(B)
C
P(A|B) = P(A) / P(B)
D
P(A|B) = P(A) * P(B)
E
P(A|B) = P(A)
Açıklama:
İki olay A ve B, eğer P(A|B) = P(A) ise bağımsızdır
Soru 16
I) Deney, deneme adı verilen ve n’nin deneyden önce sabitlendiği bir dizi n sayıda küçük (alt) deneyden oluşur.
II) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
III) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
IV) Her bir deneme bağımsızdır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri Binom dağılımının koşullarındandır?
II) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
III) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
IV) Her bir deneme bağımsızdır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri Binom dağılımının koşullarındandır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III
C
I, II, IV
D
I,II
E
III,IV
Açıklama:
Binom dağılımının kullanımı için aşağıdaki koşulların sağlanmış olması beklenir:
i) Deney, deneme adı verilen ve n’nin deneyden önce sabitlendiği bir dizi n sayıda küçük (alt) deneyden oluşur.
ii) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
iii) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
iv) Her bir deneme bağımsızdır.
I, III, IV ve V
i) Deney, deneme adı verilen ve n’nin deneyden önce sabitlendiği bir dizi n sayıda küçük (alt) deneyden oluşur.
ii) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
iii) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
iv) Her bir deneme bağımsızdır.
I, III, IV ve V
Soru 17
Binom dağılımında n deneme sayısının
büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük
olması durumu hangisi ile ifade edilir?
büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük
olması durumu hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Deney
B
Dağılım
C
Belirsizlik
D
Deneme
E
Nadir olay
Açıklama:
Binom dağılımında n deneme sayısının
büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük
olması durumunda; bu dağılım özelliğini
gösteren olaya “nadir olay” denir;
büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük
olması durumunda; bu dağılım özelliğini
gösteren olaya “nadir olay” denir;
Soru 18
Değerlendirilen zaman aralığı içerisinde söz konusu olayın mutlak frekansı hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
μ
B
λ
C
e
D
σ
E
σ2
Açıklama:
λ, Birim zaman içerisinde, tanımlanan bir olaya ilişkin olasılık “p” ise n denemede
söz konusu zaman içerisinde değerlendirilen olayın tekrar sayısı λ, olacaktır; bir baş
ka ifade ile λ, değerlendirilen zaman aralığı içerisinde söz konusu olayın ortalama
mutlak frekansıdır.
söz konusu zaman içerisinde değerlendirilen olayın tekrar sayısı λ, olacaktır; bir baş
ka ifade ile λ, değerlendirilen zaman aralığı içerisinde söz konusu olayın ortalama
mutlak frekansıdır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Standart Normal Dağılım'ın gösterimidir?
Seçenekler
A
P(a, b = x)
B
P(a ≥ x ≥ b)
C
P(a ≤ x ≤ b)
D
P(a > x > b)
E
P(a < x < b)
Açıklama:
Herhangi bir x rassal değişkeninin a ve b gibi
iki değer arasındaki dağılımı x değişkeninin söz konusu aralıktaki olasılığı olarak tanımlanır ve P(a ≤
x ≤ b) gösterimi ile ifade edilir.
P(a ≤ x ≤ b)
iki değer arasındaki dağılımı x değişkeninin söz konusu aralıktaki olasılığı olarak tanımlanır ve P(a ≤
x ≤ b) gösterimi ile ifade edilir.
P(a ≤ x ≤ b)
Soru 20
Hangi durumda binom dağılımı Poisson dağılımına yaklaşır?
Seçenekler
A
n: Büyük “p”: küçük olması
B
n = “p”
C
n: Küçük “p”: Büyük olması
D
n: Büyük “p”: Büyük olması
E
n: Küçük “p”: küçük olması
Açıklama:
n deneme sayısının
büyük ve “p” başarı olasılığının küçük olması durumunda binom dağılımı Poisson dağılımına yaklaşır.
n: Büyük “p”: küçük olması
büyük ve “p” başarı olasılığının küçük olması durumunda binom dağılımı Poisson dağılımına yaklaşır.
n: Büyük “p”: küçük olması
Soru 21
6 yüzlü iki zarı dikkate alırsak; bu zarların atılması durumunda bu deney için örnek uzayı kaç muhtemel sonuç verir?
Seçenekler
A
3
B
6
C
12
D
18
E
36
Açıklama:
6 yüzlü iki zarı dikkate alırsak; bu zarların atılması durumunda bu deney için örnek uzayı 36 muhtemel sonuç verecektir.
Soru 22
Olasılık çalışmalarında, sonucu belirsizliğe tabi olan herhangi bir faaliyet veya sürecei hangisi tanımlar?
Seçenekler
A
Örnek uzay
B
Deney
C
Gözlem
D
Küme
E
Ø
Açıklama:
Olasılık çalışmalarında deney, sonucu belirsizliğe tabi olan herhangi bir faaliyet veya süreci ifade eder.
Soru 23
Olasılık çalışmalarında kesin olarak tahmin edilemeyen sonuç veren deneylere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gözlem
B
Örnek noktası
C
Örnek uzayı
D
Boş olay
E
Küme
Açıklama:
Olasılık çalışmalarında deney, kesin olarak tahmin edilemeyen bir sonuç veren bir gözlem eylemi veya sürecidir; bir örnek noktası bir deneyin en temel sonucudur; bir deneyin örnek uzayı ise tüm örnek noktalarıdır.
Soru 24
Aşağıdaki cümlede nokta nokta ile belirtilen boşluğa hangisi gelebilir?
“Bir dizi olaydan en az birinin gerçekleşmesi ve iki olayın aynı anda olmaması olasılığını istiyorsak, en az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının …………… eşittir.”
“Bir dizi olaydan en az birinin gerçekleşmesi ve iki olayın aynı anda olmaması olasılığını istiyorsak, en az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının …………… eşittir.”
Seçenekler
A
yarısına
B
bölünmesine
C
toplamına
D
frekansına
E
kümesine
Açıklama:
Bir dizi olaydan en az birinin gerçekleşmesi ve iki olayın aynı anda olmaması olasılığını istiyorsak, en az birinin olma olasılığı, bireysel olayların olma olasılıklarının toplamına eşittir.
Soru 25
A’nın meydana gelme olasılığının, B’nin meydana geldiği bilgisinden etkilenmemesi, A’nın meydana gelip gelmemesinin B’nin meydana gelme olasılığı üzerinde hiçbir etkisinin olmaması hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
P(A)= N(A)/N
B
P(B)= P(A∩ B)/P(B)
C
P(A|B) = P(A)
D
P(A ∩ B) = P(A|B) × P(B)
E
P(A ∩ B) = P(A|B)
Açıklama:
Çoğu zaman, A’nın meydana gelme olasılığı, B’nin meydana geldiği bilgisinden etkilenmez. Bu nedenle P(A|B) = P(A) olur. Bu durumda, A ve B bağımsız olaylar olarak kabul edilebilir; bir başka ifade ile bir olayın meydana gelip gelmemesinin diğerinin meydana gelme olasılığı üzerinde hiçbir etkisi yoktur.
Soru 26
Binom dağılımı ile ilgili olarak hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Her bir denemenin sadece bir sonucu bulunur.
B
Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
C
p ve q (p─1) her bir denemede sabit olmalıdır.
D
Her bir deneme bağımlıdır.
E
Her bir demene nadir olaydır.
Açıklama:
Binom dağılımı uygulamada sıklıkla kullanılan ayrık olasılık dağılımlarından biridir. Binom dağılımının kullanımı için aşağıdaki koşulların sağlanmış olması beklenir:
i) Deney, deneme adı verilen ve n’nin deneyden önce sabitlendiği bir dizi n sayıda küçük (alt) deneyden oluşur.
ii) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
iii) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
iv) Her bir deneme bağımsızdır.
i) Deney, deneme adı verilen ve n’nin deneyden önce sabitlendiği bir dizi n sayıda küçük (alt) deneyden oluşur.
ii) Her bir denemenin sadece iki sonucu bulunur.
iii) p ve q (1 - p) her bir denemede sabit olmalıdır.
iv) Her bir deneme bağımsızdır.
Soru 27
Aşağıdaki cümlede nokta nokta ile belirtilen boşluğa hangisi gelebilir?
“n deneme sayısının büyük ve “p” başarı olasılığının küçük olması durumunda binom dağılımı ……………… dağılımına yaklaşır.”
“n deneme sayısının büyük ve “p” başarı olasılığının küçük olması durumunda binom dağılımı ……………… dağılımına yaklaşır.”
Seçenekler
A
Binom
B
Normal
C
Standart normal
D
Poisson
E
Bağımsızlık
Açıklama:
n deneme sayısının büyük ve “p” başarı olasılığının küçük olması durumunda binom dağılımı Poisson dağılımına yaklaşır.
Soru 28
Binom dağılımında n deneme sayısının n ≥ 50 ve “p” olasılığının küçük olması özelliğini gösteren olaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koşullu olasılık
B
Mutlak frekans
C
Permütasyon
D
Ayrık olasılık
E
Nadir olay
Açıklama:
Binom dağılımında n deneme sayısının büyük (n ≥ 50) ve “p” olasılığının küçük olması durumunda; bu dağılım özelliğini gösteren olaya “nadir olay” denir.
Soru 29
Tanımlanan bir olaya ilişkin olasılık “p”, deneme “n” olmak üzere birim zaman içinde değerlendirilen olayın tekrar sayısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tekrar sayısı
B
Permütasyon
C
Küme
D
Gözlem
E
Mutlak ortalama
Açıklama:
Birim zaman içinde, tanımlanan bir olaya ilişkin olasılık “p” ise n denemede söz konusu zaman içinde değerlendirilen olayın tekrar sayısı λ olacaktır; bir başka ifade ile λ, değerlendirilen zaman aralığı içinde söz konusu olayın ortalama mutlak frekansıdır.
Soru 30
Bir alüvyal ovada yapılan jeolojik sondaj çalışmalarında sıvılaşabilir zemin bulunma olasılığının %10 olduğu belirlenmiştir. Bu ovanın herhangi bir yerinde açılacak 5 sondajdan 1’inde sıvılaşabilir zemine rastlama olasılığı yüzde kaçtır?
Seçenekler
A
2.2
B
7.3
C
36
D
32.8
E
41
Açıklama:
Bir alüvyal ovada yapılan jeolojik sondaj çalışmalarında sıvılaşabilir zemin bulunma olasılığının %10 olduğu belirlenmiştir. Buna göre; söz konusu ovanın herhangi bir yerinde açılacak 5 sondajdan 1’inde sıvılaşabilir zemine rastlama olasılığı ne olacaktır? Burada, sorunun çözümü için başarı durumunun sıvılaşabilir zemin bulunması durumu olduğu dikkate alınırsa, ovanın herhangi bir yerinde açılacak 5 sondajdan 1’inde sıvılaşabilir zemine rastlama olasılığı binom dağılımına göre:
b(1;5, p) = 5/1 × 0.11 × 0.95−1
olmak üzere b(1; 5, p) = 0.3281 ≈ %32.8 olarak hesaplanır.
b(1;5, p) = 5/1 × 0.11 × 0.95−1
olmak üzere b(1; 5, p) = 0.3281 ≈ %32.8 olarak hesaplanır.
Soru 31
Aşağıdaki örnek noktalarına ilişkin verilen olasılık değerlerine göre; bir üretim bandından rastgele seçilen iki ürünün kusurlu (K) veya sağlam (S) olması durumları dikkate alındığında hiç sağlam ürün olmaması durumuna ilişkin olasılık nedir?
Örnek Noktası Olasılık
KK 0,4
KS 0,1
KS 0,2
SS 0,3
Örnek Noktası Olasılık
KK 0,4
KS 0,1
KS 0,2
SS 0,3
Seçenekler
A
0,4
B
0,1
C
0,2
D
0,3
E
0,6
Açıklama:
Hiç sağlam olmaması durumunda seçilen iki ürünün de kırık (K) olması gerekir. Örnek noktasında bu duruma yani kırık, kırık (KK) karşılık gelen tek olasılık vardır: 0,4. Doğru cevap a şıkkı.
Soru 32
İki yüzlü bir zarın atılmasına ilişkin örnek uzayın eleman sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
36
B
6
C
12
D
2
E
1
Açıklama:
(1, 1) (1, 2) (1, 3) (1, 4) (1, 5) (1, 6)
(2, 1) (2, 2) (2, 3) (2, 4) (2, 5) (2, 6)
(3, 1) (3, 2) (3, 3) (3, 4) (3, 5) (3, 6)
(4, 1) (4, 2) (4, 3) (4, 4) (4, 5) (4, 6)
(5, 1) (5, 2) (5, 3) (5, 4) (5, 5) (5, 6)
(6, 1) (6, 2) (6, 3) (6, 4) (6, 5) (6, 6) şeklinde toplam 36 olay vardır. Dolayısı ile örnek uzayın eleman sayısı 36'dır. Doğru cevap a şıkkı.
(2, 1) (2, 2) (2, 3) (2, 4) (2, 5) (2, 6)
(3, 1) (3, 2) (3, 3) (3, 4) (3, 5) (3, 6)
(4, 1) (4, 2) (4, 3) (4, 4) (4, 5) (4, 6)
(5, 1) (5, 2) (5, 3) (5, 4) (5, 5) (5, 6)
(6, 1) (6, 2) (6, 3) (6, 4) (6, 5) (6, 6) şeklinde toplam 36 olay vardır. Dolayısı ile örnek uzayın eleman sayısı 36'dır. Doğru cevap a şıkkı.
Soru 33
Bir gazete bayisine gelen tüm müşterilerin %60'i gazete, %50'ı dergi, %20'si de hem gazete hem de dergi satın alıyor ise rastgele seçilen bir müşterinin gazete ve dergiden en az birini satın alma olasılığı nedir?
Seçenekler
A
0,9
B
0,8
C
0,6
D
1
E
0,5
Açıklama:
A = {Gazete alır} ve B= {Dergi alır} olmak üzere; P(A) = 0.6, P(B) = 0.5 ve P(A ∩ B) = 0.2 olarak verilmektedir. Buna
göre; söz konusu yayınlardan en az birini alma olasılığı:
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) - P(A ∩ B) = 0.6 + 0.5 - 0.2 = 0.9 olarak hesaplanır.
Doğru cevap a şıkkı.
göre; söz konusu yayınlardan en az birini alma olasılığı:
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) - P(A ∩ B) = 0.6 + 0.5 - 0.2 = 0.9 olarak hesaplanır.
Doğru cevap a şıkkı.
Soru 34
Havaya arka arkaya iki kez atılan madeni paranın ikisinin de tura gelme olasılığı nedir?
Seçenekler
A
0,25
B
0,5
C
0,8
D
1
E
0,2
Açıklama:
İlk atışta tura gelme olasılığı P(A)= 0,5
İkinci atışta tura gelme olasılığı P(B)=0,5
İki olay birbirinden bağımsız olduğuna göre
P(A ∩ B) = P(A) × P(B)= 0,5x0,5 =0,25
Doğru cevap a şıkkı
İkinci atışta tura gelme olasılığı P(B)=0,5
İki olay birbirinden bağımsız olduğuna göre
P(A ∩ B) = P(A) × P(B)= 0,5x0,5 =0,25
Doğru cevap a şıkkı
Soru 35
Normal dağılım gösteren bir x rassal değişkeninin ortalaması μ= 65 ve standart sapması σ = 10 olarak veriliyor. Buna göre; söz konusu x rassal değişkeninin P(60 ≤ x ≤70) olasılığını hesaplarken kullanacağımız z değeri ne olur?
Seçenekler
A
0.5
B
1
C
0.2
D
0.1
E
0.8
Açıklama:
Z1=(60-65)/10=-0.5
Z2=(70-65)/10=0.5 olmak üzere sırasıyla -0.5 ve 0.5 olarak hesaplanır. Standart normal dağılım tablosunda |-0.5| ve 0.5
z değerleri için eğri altında kalan alanlar hesaplanır. Dolayısı ile hesaplamada kullanılacak z değeri 0.5'tir. Doğru cevap a şıkkı.
Z2=(70-65)/10=0.5 olmak üzere sırasıyla -0.5 ve 0.5 olarak hesaplanır. Standart normal dağılım tablosunda |-0.5| ve 0.5
z değerleri için eğri altında kalan alanlar hesaplanır. Dolayısı ile hesaplamada kullanılacak z değeri 0.5'tir. Doğru cevap a şıkkı.
Soru 36
Bir zar atıldığında üst yüzeye gelen sayının 4'ten büyük olma ihtimali nedir?
Seçenekler
A
1/3
B
1/2
C
1/4
D
1/6
E
1
Açıklama:
Zar atıldığında 4'ten büyük gelme durumları 5 veya 6 gelmesidir.
5 gelme durumu P(A)=1/6
6 gelme durumu P(b)=1/6
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) =(1/6)+(1/6) =1/3
Doğru cevap a şıkkı
5 gelme durumu P(A)=1/6
6 gelme durumu P(b)=1/6
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) =(1/6)+(1/6) =1/3
Doğru cevap a şıkkı
Soru 37
Sekiz kişilik bir turist kafilesinde sadece iki kişi İstanbul'u ziyaret etmek istemektedir. Bu grup içerisinden yapılacak rastgele bir örneklemede; en az üçüncü seçimde İstanbul'u ziyaret etmek isteyen kişiyi bulma olasılığı nedir?
Seçenekler
A
15/28
B
10/35
C
8/35
D
8/28
E
21/28
Açıklama:
B = {İlk seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} ve
A = {İkinci seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} olmak üzere;
P(B) = 6/8 ve ilk seçime müteakiben geriye kalan dokuz kişi içerisinde P(A|B) = 4/6 olacaktır.
Buna göre; birinci ve ikinci seçimde İstanbul'u seçmeyen kişinin bulunması durumu:
P(A ∩ B) = 6/8 × 4/6 = 0.5 sorumuzun cevabı olacaktır.
Doğru cevap a şıkkı
B = {İlk seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} ve
A = {İkinci seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} olmak üzere;
P(B) = 6/8 ve ilk seçime müteakiben geriye kalanlar içerisinde P(A|B) = 5/7 olacaktır.
Buna göre; birinci ve ikinci seçimde İstanbul'u seçmeyen kişinin bulunması durumu:
P(A ∩ B) = 6/8 × 5/7 = 30/56 = 15/28 sorumuzun cevabı olacaktır.
Doğru cevap a şıkkı
A = {İkinci seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} olmak üzere;
P(B) = 6/8 ve ilk seçime müteakiben geriye kalan dokuz kişi içerisinde P(A|B) = 4/6 olacaktır.
Buna göre; birinci ve ikinci seçimde İstanbul'u seçmeyen kişinin bulunması durumu:
P(A ∩ B) = 6/8 × 4/6 = 0.5 sorumuzun cevabı olacaktır.
Doğru cevap a şıkkı
B = {İlk seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} ve
A = {İkinci seçilen İstanbul'u ziyaret etmek istemesin} olmak üzere;
P(B) = 6/8 ve ilk seçime müteakiben geriye kalanlar içerisinde P(A|B) = 5/7 olacaktır.
Buna göre; birinci ve ikinci seçimde İstanbul'u seçmeyen kişinin bulunması durumu:
P(A ∩ B) = 6/8 × 5/7 = 30/56 = 15/28 sorumuzun cevabı olacaktır.
Doğru cevap a şıkkı
Soru 38
Bir bozuk para havaya ve bir zar masaya atılıyor. Zarın beş ve paranın tura gelme olasılığı nedir?
Seçenekler
A
1/12
B
1/6
C
1/4
D
1/2
E
1/3
Açıklama:
Zarın beş gelme olasılığı P(A)=1/6
Paranın tura gelme olasılığı P(B)=1/2
P(A ∩ B) = P(A) × P(B)=1/12
Doğru cevap a şıkkı
Paranın tura gelme olasılığı P(B)=1/2
P(A ∩ B) = P(A) × P(B)=1/12
Doğru cevap a şıkkı
Soru 39
Sinemaya giden insanların %60'ı patlamış mısır, %80'i gazlı içecek, %20'si de hem gazlı içecek hem de patlamış mısır satın almaktadır. Rasgele seçilen kişinin gazlı içecek satın almasına bağlı olarak, patlamış mısır da satın almış olma olasılığı nedir?
Seçenekler
A
0,25
B
0,20
C
0,40
D
0,60
E
0,80
Açıklama:
A = {Patlamış mısır alanlar} ve
B = {Gazlı içecek alanlar} olmak üzere;
P(A) = 0.6; P(B) = 0.8 ve P(A ∩ B) = 0.2 olarak
verilmektedir.
Rasgele seçilen kişinin gazlı içecek satın almasına bağlı olarak, patlamış mısır da satın almış olma olasılığı:
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B) = 0.2/0.8 = 0.25 olarak hesaplanır.
Doğru cevap A şıkkı
B = {Gazlı içecek alanlar} olmak üzere;
P(A) = 0.6; P(B) = 0.8 ve P(A ∩ B) = 0.2 olarak
verilmektedir.
Rasgele seçilen kişinin gazlı içecek satın almasına bağlı olarak, patlamış mısır da satın almış olma olasılığı:
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B) = 0.2/0.8 = 0.25 olarak hesaplanır.
Doğru cevap A şıkkı
Soru 40
Atılan bir zarın çift ayı gelme olasılığı nedir?
Seçenekler
A
0.5
B
0.4
C
0.2
D
0.6
E
0.1
Açıklama:
Örnek Uzay E={1,2,3,4,5,6}
Çift Sayılar A= {2,4,6}
P(A)=3/6=0.5
Doğru cevap a şıkkı
Çift Sayılar A= {2,4,6}
P(A)=3/6=0.5
Doğru cevap a şıkkı
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi tabakalı örneklemi betimler?
Seçenekler
A
Benzer durumlar bir arada gruplanacak şekilde seçilir, ardından her katmanda genellikle basit rastgele örnekleme olan ikinci bir örnekleme yöntemi uygulanır.
B
Bu örnekleme yönteminin uygulanabilmesi için popülasyon içerisindeki tüm elemanların biliniyor ve erişilebiliyor olması gerekir.
C
Bir popülasyon içerisinde gözlemlerin sıralanıp sabit aralıklarla seçildiği örnekleme yöntemidir.
D
Popülasyon içerisinde belirgin bir paternin gözlenmemesi durumunda, özellikle büyük veri kümelerinde kullanımı önerilir.
E
Popülasyonun büyük olduğu ve gözlemlerin geniş alanlara yayıldığı koşullarda uygulanması önerilir.
Açıklama:
B seçeneği basit rastgele örnekleme, C ve D seçeneği sistematik örnekleme ve E seçeneği küme ve çok aşamalı örneklemeyi betimler.
Tabakalı örnekleme: Böl ve yönet örnekleme stratejisidir. Popülasyon, tabaka adı verilen gruplara ayrılır. Tabakalar, benzer durumlar bir arada gruplanacak şekilde seçilir, ardından her katmanda genellikle basit rastgele örnekleme olan ikinci bir örnekleme yöntemi uygulanır. Tabakalı örnekleme, özellikle her katmandaki olayların ayrı ayrı, ilgilenilen sonuca göre çok benzer olduğunda, bir başka ifade ile katmanlar içi homojenliğin sağlanması durumunda faydalıdır; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi aşamasında fabrikanın her bir üretim bölümünün eşit temsil edilebilmesine yönelik, öncesinde bir gruplama yapıldıktan sonra söz konusu alt gruplardan basit rastgele örnekleme yapılması vb. Bu kapsamda dezavantajı ise tabakalı örnekten alınan verilerin analiz edilmesinin, basit rastgele örnekten alınan verilerin analizinden daha karmaşık bir süreç olmasıdır. Bir tabakalı örnekleme yapabilmek için söz konusu katmanların oluşturulabilmesine yönelik popülasyon hakkında ön bilgi esastır. Bununla birlikte, heterojenliğin katmanlar içi az, katmanlar arası ise fazla olması beklenir.
Tabakalı örnekleme: Böl ve yönet örnekleme stratejisidir. Popülasyon, tabaka adı verilen gruplara ayrılır. Tabakalar, benzer durumlar bir arada gruplanacak şekilde seçilir, ardından her katmanda genellikle basit rastgele örnekleme olan ikinci bir örnekleme yöntemi uygulanır. Tabakalı örnekleme, özellikle her katmandaki olayların ayrı ayrı, ilgilenilen sonuca göre çok benzer olduğunda, bir başka ifade ile katmanlar içi homojenliğin sağlanması durumunda faydalıdır; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi aşamasında fabrikanın her bir üretim bölümünün eşit temsil edilebilmesine yönelik, öncesinde bir gruplama yapıldıktan sonra söz konusu alt gruplardan basit rastgele örnekleme yapılması vb. Bu kapsamda dezavantajı ise tabakalı örnekten alınan verilerin analiz edilmesinin, basit rastgele örnekten alınan verilerin analizinden daha karmaşık bir süreç olmasıdır. Bir tabakalı örnekleme yapabilmek için söz konusu katmanların oluşturulabilmesine yönelik popülasyon hakkında ön bilgi esastır. Bununla birlikte, heterojenliğin katmanlar içi az, katmanlar arası ise fazla olması beklenir.
Soru 2
Aşağıdaki örnekleme yöntemlerinden hangisinin uygulanabilmesi için popülasyon içerisindeki tüm elemanların biliniyor ve erişilebiliyor olması gerekir?
Seçenekler
A
Basit rastgele örnekleme
B
Sistematik örneklem
C
Tabakalı örnekleme
D
Küme örnekleme
E
Çok aşamalı örnekleme
Açıklama:
Çözüme göre basit rastgele örnekleme yönteminin uygulanabilmesi için popülasyon içerisindeki tüm elemanların biliniyor ve erişilebiliyor olması gerekir; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi vb.
Basit rastgele örnekleme: Rastgele örneklemenin en sezgisel şeklidir. Genel olarak, popülasyondaki her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansı eşitse bir örneklem “basit rastgele” olarak adlandırılır. Basit rastgele örneklemede, bir olayın bir örneğe dahil edildiğini bilmek, başka hangi olayların dahil edildiği hakkında faydalı bilgi sağlamaz. Bu örnekleme yönteminin uygulanabilmesi için popülasyon içerisindeki tüm elemanların biliniyor ve erişilebiliyor olması gerekir; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi vb. Yöntem, popülasyon ile ilgili bilinenlerin sınırlı olması durumunda ve yine söz konusu popülasyonun büyük olmaması durumunda etkin bir örnekleme tekniği olarak değerlendirilebilir. Gerçekleştirilmesi kolay ve her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansı eşit olması sebebiyle yansız bir örnekleme yöntemidir. Popülasyonda temsiliyet açısından eşit olması gereken alt grupların olması durumunda veya popülasyonun farklı yapıda alt gruplardan oluşması durumunda basit rastgele örnekleme yönteminin uygulanması önerilmez.
Basit rastgele örnekleme: Rastgele örneklemenin en sezgisel şeklidir. Genel olarak, popülasyondaki her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansı eşitse bir örneklem “basit rastgele” olarak adlandırılır. Basit rastgele örneklemede, bir olayın bir örneğe dahil edildiğini bilmek, başka hangi olayların dahil edildiği hakkında faydalı bilgi sağlamaz. Bu örnekleme yönteminin uygulanabilmesi için popülasyon içerisindeki tüm elemanların biliniyor ve erişilebiliyor olması gerekir; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi vb. Yöntem, popülasyon ile ilgili bilinenlerin sınırlı olması durumunda ve yine söz konusu popülasyonun büyük olmaması durumunda etkin bir örnekleme tekniği olarak değerlendirilebilir. Gerçekleştirilmesi kolay ve her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansı eşit olması sebebiyle yansız bir örnekleme yöntemidir. Popülasyonda temsiliyet açısından eşit olması gereken alt grupların olması durumunda veya popülasyonun farklı yapıda alt gruplardan oluşması durumunda basit rastgele örnekleme yönteminin uygulanması önerilmez.
Soru 3
Bir tahminin bir örnekten diğerine ne kadar değişme eğiliminde olacağını gösteren değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örnekleme hatası
B
Popülasyon parametresi
C
Standart sapma
D
Normal dağılım
E
Güven aralığı
Açıklama:
Bir popülasyona ilişkin bir parametrenin tahmini için öncelikle bir tahmin edicinin seçilmesi ve müteakiben gerçekleştirilen tahminin güvenirliğinin belirlenmesi esastır. Popülasyondan alınan örneğe ilişkin ortalama değer bir rastgele değişkendir. Bu anlamda, söz konusu örneğe ilişkin ortalama, popülasyonun ortalaması için bir tahmin edici olarak kabul edilebilir. Örneğin, ikili sonuç alınan herhangi bir ankette bir onay notunun %55 olduğu varsayılsın; eğer popülasyonun tamamından yanıt alınabiliyorsa, %55 değeri onay derecesinin nokta tahmini olarak kabul edilir.
Örnekte verilen ankette, parametreye göre gözlemlediğimiz fark, tahmindeki hata olarak adlandırılır. Tahmindeki hatanın esas olarak iki nedeni, örnekleme hatası ve yanlılıktır. Örnekleme belirsizliği olarak da adlandırılan örnekleme hatası, bir tahminin bir örnekten diğerine ne kadar değişme eğiliminde olacağını gösterir. Örnekleme hatasının değerlendirilmesinde örnek büyüklüğü (n) dikkate alınır. Yanlılık ise gerçek popülasyon değerini gereğinden fazla veya az tahmin etmeye yönelik sistematik bir eğilimi tanımlar.
Örnekte verilen ankette, parametreye göre gözlemlediğimiz fark, tahmindeki hata olarak adlandırılır. Tahmindeki hatanın esas olarak iki nedeni, örnekleme hatası ve yanlılıktır. Örnekleme belirsizliği olarak da adlandırılan örnekleme hatası, bir tahminin bir örnekten diğerine ne kadar değişme eğiliminde olacağını gösterir. Örnekleme hatasının değerlendirilmesinde örnek büyüklüğü (n) dikkate alınır. Yanlılık ise gerçek popülasyon değerini gereğinden fazla veya az tahmin etmeye yönelik sistematik bir eğilimi tanımlar.
Soru 4
Aşağıdaki kavramlardan hangisi ortalaması μ ve standart sapması σ olan bir popülasyondan yerine tekrar koymak suretiyle yeterince büyük ve bağımsız rastgele örneklerin alınması durumunda, örnek ortalamalarının dağılımının yaklaşık olarak normal dağılacağını ifade eder?
Seçenekler
A
Merkezî Limit Teoremi
B
Güven Aralığı
C
Tahmin
D
Tabakalı örnekleme
E
Çok aşamalı örnekleme
Açıklama:
Merkezî limit teoremi, popülasyon normal dağılım gösteriyorsa, n ≤ 30 koşulu için de geçerlidir; esasen, teorem, n × p ≥ 5 ve n × (1 - p) ≥ 5 olması koşuluyla popülasyon binom olsa bile geçerlidir; burada, n, örnek büyüklüğü ve p popülasyondaki başarı olasılığıdır.
Merkezî limit teoremi, ortalaması μ ve standart sapması σ olan bir popülasyondan yerine tekrar koymak suretiyle yeterince büyük ve bağımsız rastgele örneklerin alınması durumunda, örnek ortalamalarının dağılımının yaklaşık olarak normal dağılacağını ifade eder. Burada, yerine tekrar koymak suretiyle örnekleme, popülasyondan rastgele seçilen bir birimin popülasyona geri döndürülmesi ve ardından rastgele ikinci bir elemanın seçilmesi anlamına gelir.
Merkezî limit teoremi, ortalaması μ ve standart sapması σ olan bir popülasyondan yerine tekrar koymak suretiyle yeterince büyük ve bağımsız rastgele örneklerin alınması durumunda, örnek ortalamalarının dağılımının yaklaşık olarak normal dağılacağını ifade eder. Burada, yerine tekrar koymak suretiyle örnekleme, popülasyondan rastgele seçilen bir birimin popülasyona geri döndürülmesi ve ardından rastgele ikinci bir elemanın seçilmesi anlamına gelir.
Soru 5
Bağımsız gözlemlerin elde edilmesine yönelik uygulanan en yaygın yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit rastgele örnekleme
B
Güven aralığı
C
Tahmin
D
Hipotez
E
Olasılık
Açıklama:
Bağımsız gözlemlerin elde edilmesine yönelik uygulanan en yaygın yaklaşım, basit rastgele örnekleme işlemidir.
Genel olarak bir popülasyondan rastgele bir örnek seçmeye çalışırız. En temel rastgele örnek “basit rastgele örnek” olarak ifade edilir ve bu durum, muhtemel olayları seçmek için bir çekiliş yapmaya eş değerdir. Bir başka ifade ile söz konusu durum, popülasyondaki her bir olayın örneğe dahil edilme şansının eşit olduğu ve örnekteki olaylar arasında zımni bir bağlantı olmadığı anlamına gelir. Basit rastgele örnek alma işlemi, yanlılığı en aza indirmeye yardımcı olur. Diğer taraftan, yanlılık başka şekillerde de ortaya çıkabilir. Örneğin; bir araştırma için rastgele örneklenen kişiler tüm popülasyonun yalnızca %25’lik diliminden geliyorsa, sonuçların tüm popülasyonu temsil edip etmediği belirsiz olacaktır. Diğer bir yanlılık ise kolayca erişilebilen bireylerin örneğe dahil edilme olasılığının daha yüksek olduğu “uygun örnek” durumudur. Örneğin; Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, Zincirlikuyu Mahallesi’nde yürüyen insanları durdurarak bir anket yapılırsa, söz konusu anket Eskişehir ilinin tamamını temsil etmeyecektir.
Genel olarak bir popülasyondan rastgele bir örnek seçmeye çalışırız. En temel rastgele örnek “basit rastgele örnek” olarak ifade edilir ve bu durum, muhtemel olayları seçmek için bir çekiliş yapmaya eş değerdir. Bir başka ifade ile söz konusu durum, popülasyondaki her bir olayın örneğe dahil edilme şansının eşit olduğu ve örnekteki olaylar arasında zımni bir bağlantı olmadığı anlamına gelir. Basit rastgele örnek alma işlemi, yanlılığı en aza indirmeye yardımcı olur. Diğer taraftan, yanlılık başka şekillerde de ortaya çıkabilir. Örneğin; bir araştırma için rastgele örneklenen kişiler tüm popülasyonun yalnızca %25’lik diliminden geliyorsa, sonuçların tüm popülasyonu temsil edip etmediği belirsiz olacaktır. Diğer bir yanlılık ise kolayca erişilebilen bireylerin örneğe dahil edilme olasılığının daha yüksek olduğu “uygun örnek” durumudur. Örneğin; Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, Zincirlikuyu Mahallesi’nde yürüyen insanları durdurarak bir anket yapılırsa, söz konusu anket Eskişehir ilinin tamamını temsil etmeyecektir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi güven aralığı kavramı ile ilgili hatalı bir bilgidir?
Seçenekler
A
Güven aralığı, tahmin ortalaması için artı ve eksi tahmin değişkenliğini tanımlar.
B
Güven aralığı deney belirli bir güven düzeyi ile yeniden yapılırsa, tahminin arasına düşmesi beklenen değer aralığıdır.
C
%90 güven düzeyine sahip bir güven aralığı tanımlandığında, yapılacak 100 tahminden 90’ının güven aralığı tarafından belirtilen üst ve alt değerler arasında olması beklenir.
D
Kritik değerler güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder.
E
Bir güven aralığının belirlenmesi sürecinde nokta tahmininin, kritik z (veya t) değerlerinin, örneğin standart sapmasının ve örnek büyüklüğünün bilinmesi zorunluluğu yoktur.
Açıklama:
İstatistiksel açıdan bir tahmin yapıldığında, tahmin popülasyondan alınan örnek kullanılarak gerçekleştirildiği için söz konusu kestirimde her zaman bir belirsizlik oluşur. Güven aralığı kavramı, deney tekrar yapıldığında veya popülasyondan aynı şekilde yeniden örnekleme gerçekleştirildiğinde, tahminin belirli bir yüzde oran ile olması beklenen değer aralığıdır. Güven düzeyi, güven aralığının üst ve alt sınırları arasında bir tahminin yeniden elde edilmesine ilişkin beklenen tekrar yüzdesidir ve σ değeriyle belirlenir.
Söz konusu aralık, deney belirli bir güven düzeyi ile yeniden yapılırsa, tahminin arasına düşmesi beklenen değer aralığıdır. Esasen, güven kavramı olasılığın bir başka ifadesi olarak yorumlanabilir. Örneğin; %90 güven düzeyine sahip bir güven aralığı tanımlandığında, yapılacak 100 tahminden 90’ının güven aralığı tarafından belirtilen üst ve alt değerler arasında olması beklenir. Bir güven aralığının belirlenmesi sürecinde nokta tahmininin, kritik z (veya t) değerlerinin, örneğin standart sapmasının ve örnek büyüklüğünün biliniyor olması gerekir. Burada, nokta tahmini, yapılan istatistiksel tahmin ne ise o olacaktır; örneğin, popülasyonun ortalaması vb. Kritik değerler ise güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder.
Söz konusu aralık, deney belirli bir güven düzeyi ile yeniden yapılırsa, tahminin arasına düşmesi beklenen değer aralığıdır. Esasen, güven kavramı olasılığın bir başka ifadesi olarak yorumlanabilir. Örneğin; %90 güven düzeyine sahip bir güven aralığı tanımlandığında, yapılacak 100 tahminden 90’ının güven aralığı tarafından belirtilen üst ve alt değerler arasında olması beklenir. Bir güven aralığının belirlenmesi sürecinde nokta tahmininin, kritik z (veya t) değerlerinin, örneğin standart sapmasının ve örnek büyüklüğünün biliniyor olması gerekir. Burada, nokta tahmini, yapılan istatistiksel tahmin ne ise o olacaktır; örneğin, popülasyonun ortalaması vb. Kritik değerler ise güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder.
Soru 7
Kritik değerler ise güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder. Kritik değerlerin belirlenmesine müteakiben aşağıdakilerden hangisi belirlenir?
Seçenekler
A
Standart sapma
B
Ortalama
C
Örneklem büyüklüğü
D
Hipotez
E
Medyan
Açıklama:
Kritik değerlerin belirlenmesine müteakiben örneğin standart sapması belirlenir. Örneğe ilişkin standart sapma değerinin belirlenebilmesi için öncelikle örnek varyansı hesaplanır. Örnek varyansının hesaplanmasına ilişkin süreçte veri kümesi içerisindeki her bir değerden (xi ) örnek ortalaması ( x ) çıkarılır, sonucun karesi alınır ve müteakiben örnek büyüklüğü (n) - 1 değerine bölünür. Her bir değer için elde edilen sonuçların toplamı örnek varyansını verir. Örneğin standart sapması örnek varyansının kareköküne eşittir.
Soru 8
Örnek varyans değeri 144 olan bir gruba ilişkin standart sapma değeri kaçtır?
Seçenekler
A
12
B
24
C
36
D
72
E
144
Açıklama:
Çözüm kısmındaki açıklamaya göre örnek varyansı 144 olan grup için standart sapma bu değerin kareköküne, bu da 12'ye eşittir.
Standart sapma örnek varyansının kareköküne eşittir:
Standart sapma örnek varyansının kareköküne eşittir:
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi bir veri kümesinde belirlenen bir paternin doğruluğunu test etmek veya söz konusu veride izlenen etkinin şans eseri gelişip gelişmediğinin belirlenmesine imkân sağlar?
Seçenekler
A
Merkezî limit teoremi
B
Tahmin
C
Hipotez testleri
D
Basit rastgele örnekleme
E
Tabakalı örnekleme
Açıklama:
Bilimsel çalışmalarda merakla başlayan sorular müteakiben hipotezlere dönüşür. Bu süreçte, öğrenmeye yönelik gözlem ve deneyler yapılır ve veri toplanır. Toplanan verilerin değerlendirmesine bağlı olarak hipotezler kabul veya reddedilir ve yeni araştırma soruları oluşturulur. Hipotez testi bir veri kümesinde belirlenen bir paternin doğruluğunu test etmek veya söz konusu veride izlenen etkinin şans eseri gelişip gelişmediğinin belirlenmesine imkân sağlar. Hipotez kavramı, popülasyona ilişkin yapılan bir varsayım olarak tanımlanabilir. Örneğin, Eskişehir Teknik Üniversitesi öğrencilerinin ortalama yaşı 21’dir şeklinde bir önerme yapılabilir. Burada, söz konusu popülasyonun ortalaması için bir hipotez önerilmektedir: μ = 21 hipotezi eşitlik içermesi sebebiyle H0 hipotezi olarak ifade edilir. H0 hipotezinin karşıtı veya alternatifi ise H1 hipotezidir; μ ≠ 21. Bir eşitliğe ilişkin hipotez söz konusu olduğunda, örneğin, bu örnekte ortalama 21’den küçük veya büyük olabilir; bu durumda çift yönlü testler söz konusu olacaktır.
Soru 10
Gerçekte doğru olan H0 hipotezinin a önem seviyesine bağlı olarak araştırmacı tarafından reddedilmesi durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tip 1 hata
B
Tip 2 hata
C
Varyans
D
Standart sapma
E
Merkezi eğilim ölçüsü
Açıklama:
H0 hipotezinin hangi durumda reddedileceğinin belirlenebilmesi için a önem seviyesi kullanılır. a önem seviyesi H0 hipotezinin reddedileceği bölgenin genişliğinin belirlenmesine imkân sağlar (Şekil 4.2). Bu bölge, kritik bölge veya ret bölgesi olarak ifade edilir. Öncesinde ifade edilmiş olduğu üzere, çift yönlü testlerde a ikiye bölünür. Dağılımın a/2 ile sınırlanmış kuyruk kısımlarında H0 hipotezi reddedilir; orta kısımda isim H0 hipotezi reddedilemez. Tek yönlü testlerde ise a bölünmez. Sol ve sağ yönlü tek taraflı testlerde ret bölgeleri dağılımın sol ve sağ tarafında a ile sınırlandırılmış bölgelerde kalır. Test istatistiğinin söz konusu ret bölgelerinde kalması durumunda H0 hipotezi reddedilir; aksi durumda H0 hipotezi reddedilemez.
Tip 1 hata, gerçekte doğru olan H0 hipotezinin a önem seviyesine bağlı olarak araştırmacı tarafından reddedilmesi durumu; Tip 2 hata ise, gerçekte yanlış olan H0 hipotezinin a önem seviyesine bağlı olarak araştırmacı tarafından kabul edilmesi durumu olarak tanımlanır.
Tip 1 hata, gerçekte doğru olan H0 hipotezinin a önem seviyesine bağlı olarak araştırmacı tarafından reddedilmesi durumu; Tip 2 hata ise, gerçekte yanlış olan H0 hipotezinin a önem seviyesine bağlı olarak araştırmacı tarafından kabul edilmesi durumu olarak tanımlanır.
Soru 11
Olayların bir alt kümesini temsil edip, genellikle popülasyonun küçük bir bölümünü oluşturmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hipotez
B
Ortalama
C
Örnek
D
Standart hata
E
Tahmin
Açıklama:
Örnek kavramı ise, olayların bir alt kümesini temsil eder ve genellikle popülasyonun küçük bir bölümünü oluşturur.
Soru 12
Popülasyondaki her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansının eşit olduğu örneklemeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit rastgele
B
Küme ve çok aşamalı
C
Merkezi limit
D
Sistematik
E
Tabakalı
Açıklama:
Popülasyondaki her bir olayın nihai örneğe dahil edilme şansı eşitse bir örneklem “basit rastgele” olarak adlandırılır.
Soru 13
Bir popülasyon içinde gözlemlerin sıralanıp sabit aralıklarla seçildiği örnekleme yöntemi hangisidir?
Seçenekler
A
Binom dağılımı
B
Küme ve çok aşamalı
C
Merkezi limit
D
Sistematik
E
Tabakalı
Açıklama:
Sistematik örnekleme: Bir popülasyon içerisinde gözlemlerin sıralanıp sabit aralıklarla seçildiği örnekleme yöntemidir.
Soru 14
Bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi aşamasında fabrikanın her bir üretim bölümünün eşit temsil edilebilmesine yönelik, öncesinde bir gruplama yapıldıktan sonra söz konusu alt gruplardan basit rastgele örnekleme yapılıyorsa bu hangi örnekleme yöntemine örnektir?
Seçenekler
A
Normal dağılım
B
Tabakalı örnekleme
C
Küme ve çok aşamalı
D
Basit rastgele
E
Sistematik
Açıklama:
Tabakalı örnekleme, özellikle her katmandaki olayların ayrı ayrı, ilgilenilen sonuca göre çok benzer olduğunda, bir başka ifade ile katmanlar içi homojenliğin sağlanması durumunda faydalıdır; örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin bir araştırma için seçilmesi aşamasında fabrikanın her bir üretim bölümünün eşit temsil edilebilmesine yönelik, öncesinde bir gruplama yapıldıktan sonra söz konusu alt gruplardan basit rastgele örnekleme yapılması vb.
Soru 15
Aşağıda belirtilen tahmin aşamaları hangi şıkta doğru sırada verilmiştir?
- Tahminin güvenirliğinin belirlenmesi
- Tahmin edicinin seçilmesi
- Populasyondan örnek alınması
- Populasyon örneğine ait ortalama değerin belirlenmesi
Seçenekler
A
I, II, IV, III
B
I, II, III, IV
C
II, I, III, IV
D
III, IV, II, I
E
III, II, IV, I
Açıklama:
Tahmin: Bir popülasyona ilişkin bir parametrenin tahmini için öncelikle bir tahmin edicinin seçilmesi ve müteakiben gerçekleştirilen tahminin güvenirliğinin belirlenmesi esastır. Popülasyondan alınan örneğe ilişkin ortalama değer bir rastgele değişkendir. Bu anlamda, söz konusu örneğe ilişkin ortalama, popülasyonun ortalaması için bir tahmin edici olarak kabul edilebilir.
Soru 16
Popülasyon ortalaması 66, standart sapması 5 olan ve normal dağılım gösteren bir popülasyondan n= 9 büyüklüğünde basit rastgele örneklemeler, yerine tekrar koyarak yapılmıştır. Örneklerin her biri için ortalama hesaplanırsa, merkezî limit teoremine göre standart hatası kaçtır?
Seçenekler
A
66
B
5
C
13,2
D
1,66
E
0,91
Açıklama:
Örnek büyüklüğü 30’dan küçüktür, kaynak popülasyonun normal dağıldığına, dolayısıyla söz konusu örnek büyüklüğünün kabul edilebilir olduğuna dikkat edelim. Buna göre; popülasyondan n = 5 büyüklüğünde basit rastgele örneklemeler, yerine tekrar koymak suretiyle yapıldığında söz konusu örnek ortalamalarının ortalaması ve standart hatası:
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.Soru 17
Aşağıdaki cümlede noktalar ile gösterilen boşluğa gelebilecek kelime hangisi olabilir?
“Popülasyon parametresi tek bir değer olarak tahmin ediliyor ise nokta tahmini, iki değer ile tahmin ediliyor ise ……………… tahmini söz konusudur.”
“Popülasyon parametresi tek bir değer olarak tahmin ediliyor ise nokta tahmini, iki değer ile tahmin ediliyor ise ……………… tahmini söz konusudur.”
Seçenekler
A
değişken
B
rastgele
C
güven düzeyi
D
normal dağılım
E
aralık
Açıklama:
Popülasyon parametresi tek bir değer olarak tahmin ediliyor ise nokta tahmini, iki değer ile tahmin ediliyor ise aralık tahmini söz konusudur.
Soru 18
Güven aralığının üst ve alt sınırları arasında bir tahminin yeniden elde edilmesine ilişkin beklenen tekrar yüzdesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Binom dağılımı
B
Güven düzeyi
C
Çift yönlü aralık
D
Merkezi limit
E
Varyans
Açıklama:
Güven düzeyi, güven aralığının üst ve alt sınırları arasında bir tahminin yeniden elde edilmesine ilişkin beklenen tekrar yüzdesidir ve σ değeriyle belirlenir.
Soru 19
Bir veri kümesinde belirlenen bir paternin doğruluğunu test etmek veya söz konusu veride izlenen etkinin şans eseri gelişip gelişmediğini belirlemek için kullanılan teste ne ed verilir?
Seçenekler
A
Hipotez
B
Çan eğrisi
C
Varyans
D
Standart hata
E
Önem seviyesi
Açıklama:
Hipotez testi bir veri kümesinde belirlenen bir paternin doğruluğunu test etmek veya söz konusu veride izlenen etkinin şans eseri gelişip gelişmediğinin belirlenmesine imkân sağlar.
Soru 20
Aşağıdaki şekilde 1 ve 2 ile belirtilen yerlere gelebilecek değerler hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
- a, 2. a
B
- 2a, 2. a
C
- 2a, 2. a/2
D
- a/2, 2. a
E
- a/2, 2. a/2
Açıklama:
Yukarıdaki şekle göre cevap E şıkkıdır.Soru 21
Örnekleme ile ilgili hangi ifadeler doğrudur?
I-Bir popülasyonun içinde tüm bireylere ulaşmak maliyeti arttırır, II- Popülasyondan alınan alt gruplar popülasyonu temsil eder, III- Örnekler bütün popülasyonu temsil eder, IV- Basit rastgele örneklem yönteminde popülasyondaki her olayın örneği dahil edilme şansı eşit değildir.
I-Bir popülasyonun içinde tüm bireylere ulaşmak maliyeti arttırır, II- Popülasyondan alınan alt gruplar popülasyonu temsil eder, III- Örnekler bütün popülasyonu temsil eder, IV- Basit rastgele örneklem yönteminde popülasyondaki her olayın örneği dahil edilme şansı eşit değildir.
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
II ve IV
E
I ve II
Açıklama:
Örnekler bütün popülasyonu temsil etmez ve basit rastgele örneklem yönteminde popülasyondaki her olayın örneği dahil edilme şansı eşittir.
I ve II
I ve II
Soru 22
Hangisi uygun örnek durumuna bir örnek oluşturur?
Seçenekler
A
Yaşadığımız mahallede oturan kişilere anket yapmak ve bütün şehre genellemek
B
Bir şirketteki bütün servislerde çalışanlardan örnek almak ve şirkete genellemek
C
Bir üniversitede her fakülte ve bölüm öğrencilerinden örnek almak, üniversiteye genellemek
D
Bir şehirdeki her hastanenin çalışanlarından örnek almak ve şehre genellemek
E
Bir okulda her sınıftan örnek almak ve okula genellemek
Açıklama:
Sadece yaşadığımız mahalleden örnek alarak bütün şehre genelleme yapılamaz, her mahalleden örnek alarak popülasyonu temsil eden bir örneklem oluşturabiliriz.
Yaşadığımız mahallede oturan kişilere anket yapmak ve bütün şehre genellemek
Yaşadığımız mahallede oturan kişilere anket yapmak ve bütün şehre genellemek
Soru 23
Hangileri iyi bir örneklemin özellikleridir?
I-Popülasyonun alt gruplarının orantılı şekilde örneklenmesi, II- Her olayın örneğe dahil edilme şansının eşit olması, III- Popülasyonun en az yarısından örnek alınması, IV- Hipotezi doğrulama ihtimali yüksek gruplardan örnek alınması.
I-Popülasyonun alt gruplarının orantılı şekilde örneklenmesi, II- Her olayın örneğe dahil edilme şansının eşit olması, III- Popülasyonun en az yarısından örnek alınması, IV- Hipotezi doğrulama ihtimali yüksek gruplardan örnek alınması.
Seçenekler
A
III ve IV
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
III ve IV. ifadeler doğru değildir, I ve II. ifadeler doğrudur.
Soru 24
Hangi durumlarda "basit rastgele örnekleme" yöntemini kullanmak uygundur?
-Popülasyonun farklı alt gruplardan oluşması, II-Popülasyonun küçük olması, III- Temsiliyet açısından eşit olmayan alt grupların bulunması, IV-Popülasyonla ilgili bilinenlerin sınırlı olması.
-Popülasyonun farklı alt gruplardan oluşması, II-Popülasyonun küçük olması, III- Temsiliyet açısından eşit olmayan alt grupların bulunması, IV-Popülasyonla ilgili bilinenlerin sınırlı olması.
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
II ve IV
D
I ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
I ve III. ifadeler doru değildir. Popülasyonun farklı alt gruplardan oluşmaması ve alt grupların temsil açısından eşit olması gerekir.
II ve IV
II ve IV
Soru 25
Popülasyon parametresi iki değerle ifade ediliyorsa hangisi söz konusudur?
Seçenekler
A
Nokta tahmini
B
Standart hata
C
Aralık Tahmini
D
Örnekleme hatası
E
Yanlılık
Açıklama:
İfade edilen durumda aralık tahmini söz konusudur.
Soru 26
Hipotezlerle ilgili hangi ifadeler doğrudur?
I-Alternatif hipotezler testin yönünü belirler, II- Karşıt hipotezler her zaman eşitlik içerirler, III- H0 hipotezinin reddedilmesi durumunda H1 hipotezi desteklenebilir, IV-H0 hipotezinin alternatifi H1 hipotezidir.
I-Alternatif hipotezler testin yönünü belirler, II- Karşıt hipotezler her zaman eşitlik içerirler, III- H0 hipotezinin reddedilmesi durumunda H1 hipotezi desteklenebilir, IV-H0 hipotezinin alternatifi H1 hipotezidir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Bu ifadeler doğru değildir: II- Karşıt hipotezler her zaman eşitlik içerirler, III- H0 hipotezinin reddedilmesi durumunda H1 hipotezi desteklenebilir
I ve IV
I ve IV
Soru 27
Hangisi en sık kullanılan önem seviyesidir?
Seçenekler
A
0,25
B
0.05
C
1,25
D
0.10
E
0,75
Açıklama:
0.05 en sık kullanılan önem sevisidir.
Soru 28
Bir popülasyon içerisinde gözlemlerin sıralanarak, sabit aralıklarla seçildiği örnekleme yöntemi hangisidir?
Seçenekler
A
Çok aşamalı örnekleme
B
Sistematik örnekleme
C
Tabakalı örnekleme
D
Basit rastgele örnekleme
E
Küme örnekleme
Açıklama:
Doru yanıt sistematik örneklemedir.
Soru 29
Hangisi verilen ifadede boşluğu doldurur?
".........................güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan
kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder."
".........................güven aralığına ilişkin istenen güven düzeyine ulaşmak için ortalamadan
kaç standart sapma uzaklaşılması gerektiğini ifade eder."
Seçenekler
A
Aralık tahmini
B
Nokta tahmini
C
Standart hata
D
Kritik değerler
E
Güven düzeyi
Açıklama:
Doğru yanıt: Kritik değerler. Diğer seçenekler yanlıştır.
Soru 30
Popülasyonun büyük olduğu ve gözlemlerin geniş alanlara yayıldığı koşullarda hangi örnekleme yönteminin kullanılması önerilir?
Seçenekler
A
Küme ve çok aşamalı örnekleme
B
Sistematik Örnekleme
C
Basit rastgele örnekleme
D
Tabakalı örnekleme
E
Temsili örnekleme
Açıklama:
Küme ve çok aşamalı örneklemenin popülasyonun büyük olduğu ve gözlemlerin geniş alanlara yayıldığı koşullarda kullanılması önerilir.
Ünite 5
Soru 1
Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olayları ifade eder?
Seçenekler
A
Acil durum
B
Kırılganlık
C
Tehlike
D
Afet
E
Risk
Açıklama:
Afet toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar
doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan
kaynaklı olaydır
doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan
kaynaklı olaydır
Soru 2
Afet risk yönetiminde eksiklikleri, engelleri,
karşılıklı bağımlılıkları ve sosyal, ekonomik,
eğitsel ve çevresel zorlukları ve afet risklerini
ele almak üzere, uzun vadeli, çoklu tehlike ve
çözüm odaklı araştırma için inovasyon ve teknoloji geliştirme yatırımlarını teşvik etmek hangisiyle ifade edilir?
karşılıklı bağımlılıkları ve sosyal, ekonomik,
eğitsel ve çevresel zorlukları ve afet risklerini
ele almak üzere, uzun vadeli, çoklu tehlike ve
çözüm odaklı araştırma için inovasyon ve teknoloji geliştirme yatırımlarını teşvik etmek hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Afet sonrası yönetim
B
Acil yardım
C
Erişilebilirlik
D
Afet riskini anlamak
E
Potansiyellerin keşfi
Açıklama:
Afet risk yönetiminde eksiklikleri, engelleri,
karşılıklı bağımlılıkları ve sosyal, ekonomik,
eğitsel ve çevresel zorlukları ve afet risklerini
ele almak üzere, uzun vadeli, çoklu tehlike ve
çözüm odaklı araştırma için inovasyon ve teknoloji geliştirme yatırımlarını teşvik etmek.
Afet riskini anlamak
karşılıklı bağımlılıkları ve sosyal, ekonomik,
eğitsel ve çevresel zorlukları ve afet risklerini
ele almak üzere, uzun vadeli, çoklu tehlike ve
çözüm odaklı araştırma için inovasyon ve teknoloji geliştirme yatırımlarını teşvik etmek.
Afet riskini anlamak
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Can kaybına, yaralanmaya ya da diğer sağlık bozucu etkilere,
mal varlığının zarar görmesine, sosyal ve
ekonomik işleyişin kesilmesine veya çevresel bozulmaya neden olabilen süreç, olgu
ya da insan faaliyetlerini ifade eder?
mal varlığının zarar görmesine, sosyal ve
ekonomik işleyişin kesilmesine veya çevresel bozulmaya neden olabilen süreç, olgu
ya da insan faaliyetlerini ifade eder?
Seçenekler
A
Acil yardım
B
Tehlike
C
Teknik denetim
D
Afet
E
Kayıp
Açıklama:
Tehlike (Hazard): Can kaybına, yaralanmaya ya da diğer sağlık bozucu etkilere,
mal varlığının zarar görmesine, sosyal ve
ekonomik işleyişin kesilmesine veya çevresel bozulmaya neden olabilen süreç, olgu
ya da insan faaliyeti.
mal varlığının zarar görmesine, sosyal ve
ekonomik işleyişin kesilmesine veya çevresel bozulmaya neden olabilen süreç, olgu
ya da insan faaliyeti.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi tehlikeye açık
alanlarda yerleşik insanların, altyapı, konut, üretim kapasitelerinin ve insana ait
diğer somut varlıkların durumunu ifade eder?
alanlarda yerleşik insanların, altyapı, konut, üretim kapasitelerinin ve insana ait
diğer somut varlıkların durumunu ifade eder?
Seçenekler
A
Zarar
B
Tehlike
C
İlk yardım
D
Kapasite
E
Maruz kalma
Açıklama:
Maruz kalma (Exposure): Tehlikeye açık
alanlarda yerleşik insanların, altyapı, konut, üretim kapasitelerinin ve insana ait
diğer somut varlıkların durumu.
alanlarda yerleşik insanların, altyapı, konut, üretim kapasitelerinin ve insana ait
diğer somut varlıkların durumu.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi bireyin, topluluğun, varlıkların ya da sistemlerin tehlikelerin etkilerine karşı savunmasızlığını artıran fiziksel, sosyal, ekonomik
ve çevresel faktörlerin ya da süreçlerin belirlediği koşulları ifade eder?
ve çevresel faktörlerin ya da süreçlerin belirlediği koşulları ifade eder?
Seçenekler
A
Zarar Görebilirlik
B
Tehlike
C
Zarar
D
Kapasite
E
Maruz kalma
Açıklama:
Zarar Görebilirlik (Vulnerability): Bireyin, topluluğun, varlıkların ya da sistemlerin tehlikelerin etkilerine karşı savunmasızlığı nı artıran fiziksel, sosyal, ekonomik
ve çevresel faktörlerin ya da süreçlerin belirlediği koşullar
ve çevresel faktörlerin ya da süreçlerin belirlediği koşullar
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi bir organizasyon
(örgüt), topluluk ya da toplumda afet
risklerini yönetmek ve azaltmak ve dayanıklılığı güçlendirmek için var olan tüm
güçlü yönlerin, özelliklerin ve kaynakların
birleşimini ifade eder?
(örgüt), topluluk ya da toplumda afet
risklerini yönetmek ve azaltmak ve dayanıklılığı güçlendirmek için var olan tüm
güçlü yönlerin, özelliklerin ve kaynakların
birleşimini ifade eder?
Seçenekler
A
Acil yardım
B
Tehlike
C
Kapasite
D
Zarar
E
Maruz görme
Açıklama:
Kapasite (Capacity): Bir organizasyon
(örgüt), topluluk ya da toplumda afet
risklerini yönetmek ve azaltmak ve dayanıklılığı güçlendirmek için var olan tüm
güçlü yönlerin, özelliklerin ve kaynakların
birleşimi.
(örgüt), topluluk ya da toplumda afet
risklerini yönetmek ve azaltmak ve dayanıklılığı güçlendirmek için var olan tüm
güçlü yönlerin, özelliklerin ve kaynakların
birleşimi.
Soru 7
Bir kentin depreme karşı dirençliliği kentin hem fiziksel hem de sosyal
anlamda deprem sonrası normale dönme süreçlerini kısaltıcı yönde işleyen unsurlardan biri değildir?
anlamda deprem sonrası normale dönme süreçlerini kısaltıcı yönde işleyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Emniyetli
Açık Alanlar
Açık Alanlar
B
Stratejik
Binalar
Binalar
C
Hayati
Altyapı
Altyapı
D
Erişim
Sistemi
Sistemi
E
Teknoloji düzeyi
Açıklama:
Dirençlilik Bir kentin depreme karşı dirençliliği kentin hem fiziksel hem de sosyal
anlamda deprem sonrası normale dönme süreçlerini kısaltıcı yönde işleyen unsurlarla değerlendirilir
Teknoloji düzeyi
anlamda deprem sonrası normale dönme süreçlerini kısaltıcı yönde işleyen unsurlarla değerlendirilir
Teknoloji düzeyi
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi stratejik binalar arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Hastaneler
B
Kent
Yönetim Binaları
Yönetim Binaları
C
Okullar
D
Marketler
E
Askeri Binalar
Açıklama:
Marketler
Soru 9
Bölgesel bir tehlike analizinin yapılabilmesi için
öncelikle hangilerine ihtiyaç vardır?
1) Meydana gelen tehlikelerin türleri,
2) Tehlikelerin hangi sıklıkta meydana geldiği,
3) Zarar azaltma
4) Tehlikelerin etki büyüklüğü ve etki alanı,
5) Tehlikelerin toplumu ne şekilde ve ölçüde
etkilediği,
öncelikle hangilerine ihtiyaç vardır?
1) Meydana gelen tehlikelerin türleri,
2) Tehlikelerin hangi sıklıkta meydana geldiği,
3) Zarar azaltma
4) Tehlikelerin etki büyüklüğü ve etki alanı,
5) Tehlikelerin toplumu ne şekilde ve ölçüde
etkilediği,
Seçenekler
A
1, 2, 4, ve 5
B
1, 2, 3, ve 5
C
2, 3, 4, ve 5
D
1, 2, 3, ve 4
E
2, 3, ve 5
Açıklama:
Bölgesel bir tehlike analizinin yapılabilmesi için
öncelikle hangilerine ihtiyaç vardır?
1) Meydana gelen tehlikelerin türleri,
2) Tehlikelerin hangi sıklıkta meydana geldiği,
3) Tehlikelerin coğrafi konumları,
4) Tehlikelerin etki büyüklüğü ve etki alanı,
5) Tehlikelerin toplumu ne şekilde ve ölçüde
etkilediği,
1-2-4-5
öncelikle hangilerine ihtiyaç vardır?
1) Meydana gelen tehlikelerin türleri,
2) Tehlikelerin hangi sıklıkta meydana geldiği,
3) Tehlikelerin coğrafi konumları,
4) Tehlikelerin etki büyüklüğü ve etki alanı,
5) Tehlikelerin toplumu ne şekilde ve ölçüde
etkilediği,
1-2-4-5
Soru 10
Yüzey faylanması tehlike kuşağının her iki tarafında, fayın belirlenmesi ve
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve
güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini
düşürebilmek için oluşturulan bir kuşağı ifade eder?
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve
güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini
düşürebilmek için oluşturulan bir kuşağı ifade eder?
Seçenekler
A
Sakınım bandı
B
Yer sarsıntısı
C
Sıvılaşma
D
Deprem ilişkili su baskını
E
Zemin büyütmesi
Açıklama:
Sakınım bandı, yüzey faylanması tehlike kuşağının her iki tarafında, fayın belirlenmesi ve
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve
güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini
düşürebilmek için oluşturulan bir kuşaktır.
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve
güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini
düşürebilmek için oluşturulan bir kuşaktır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi afet tanımının bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tehlike
B
Maruz kalma
C
Zarar Görebilirlik
D
Kapasite
E
Risk
Açıklama:
Risk, afet tanımının bileşenlerinden biri değildir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisinde afet yönetiminin aşamaları doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Müdahale-Hazırlıklı olma-İyileştirme-Zarar azaltma
B
Zarar azaltma-Müdahale-Hazırlıklı olma-İyileştirme
C
Zarar azaltma-Hazırlıklı olma-Müdahale-İyileştirme
D
Hazırlıklı olma-Zarar azaltma-İyileştirme-Müdahale
E
Müdahale-Hazırlıklı olma-Zarar azaltma-İyileştirme
Açıklama:
Afet yönetiminin aşamaları şu şekildedir: Zarar azaltma-Hazırlıklı olma-Müdahale-İyileştirme
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi afet yönetiminin müdahale aşamasıdır?
Seçenekler
A
Etki analizi
B
Rehabilitasyon
C
Yeniden yapılanma
D
Önleme
E
Tahmin ve erken uyarı
Açıklama:
Etki analizi, afet yönetimin müdahale aşamasıdır.
Soru 14
- Maruz Kalma
- Tehlike
- Zarar görebilirlik
- Afet riski
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III
Açıklama:
Bir tehlikeye maruz kalan insan nüfusu ve kentin zarar görebilirlik durumuyla ilişkili olarak gerçekleşen
risklerin derecesi afet riskini ortaya koyacaktır. Tehlike, maruz kalma, risk, zarar görebilirlik gibi faktörler
risk yönetimi kapsamında birbirini etkileyen önemli unsurlardır.
I-II-III
risklerin derecesi afet riskini ortaya koyacaktır. Tehlike, maruz kalma, risk, zarar görebilirlik gibi faktörler
risk yönetimi kapsamında birbirini etkileyen önemli unsurlardır.
I-II-III
Soru 15
- Plansız göç
- Depreme dayanıksız mevcut yapı stoku
- Güvenli olmayan yapılarda yerleşim
- Toplumsal bilincin oluşturulamamış olması
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Yerleşim yeri seçim çalışmalarında,
• Bilimsel yöntemlerle ön araştırmalar yapılarak yerleşime uygunluk haritaları hazırlanmadan boş
arazileri yerleşime açmak,
• Plansız kentleşme,
• Denetimsiz yapılaşma sonucu güvenli olmayan yapılarda yerleşim,
• Depreme dayanıksız mevcut yapı stoku,
• Afetlere karşı toplumsal bilincin oluşturulamamış olması,
• Afet öncesi afete hazırlıklı olmaya yönelik çalışmaların yapılmaması
gibi temel nedenler afet risklerini arttırmaktadır.
II-III-IV
• Bilimsel yöntemlerle ön araştırmalar yapılarak yerleşime uygunluk haritaları hazırlanmadan boş
arazileri yerleşime açmak,
• Plansız kentleşme,
• Denetimsiz yapılaşma sonucu güvenli olmayan yapılarda yerleşim,
• Depreme dayanıksız mevcut yapı stoku,
• Afetlere karşı toplumsal bilincin oluşturulamamış olması,
• Afet öncesi afete hazırlıklı olmaya yönelik çalışmaların yapılmaması
gibi temel nedenler afet risklerini arttırmaktadır.
II-III-IV
Soru 16
- Yüzey analizleri
- Olası risk senaryoları belirleme
- Etki alanları belirleme
- Web sayfası oluşturma
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
I-III
Açıklama:
Yüzey analizleri, Olası risk senaryoları belirleme, Etki alanları belirleme Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanım alanlarındandır.
I-II-III
I-II-III
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisinde tehlike analizi evreleri doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Toplum profilinin çıkarılması-Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Tehlikelerin belirlenmesi-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması-Risklerin belirmesi
B
Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Toplum profilinin çıkarılması-Tehlikelerin belirlenmesi-Risklerin belirmesi-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması
C
Toplum profilinin çıkarılması-Risklerin belirmesi-Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması-Tehlikelerin belirlenmesi
D
Tehlikelerin belirlenmesi-Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Toplum profilinin çıkarılması-Risklerin belirmesi-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması
E
Risklerin belirmesi-Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Toplum profilinin çıkarılması-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması-Tehlikelerin belirlenmesi
Açıklama:
Tehlike analizi evreleri şu şekildedir; Tehlikelerin belirlenmesi-Tehlike özelliklerinin belirlenmesi-Toplum profilinin çıkarılması-Risklerin belirmesi-Senaryoların üretilmesi ve uygulanması
Soru 18
- Jeoloji mühendisleri
- Jeofizik mühendisleri
- Makine mühendisleri
- Harita mühendisleri
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
II-III
Açıklama:
Bütünleşik tehlike haritalarının oluşturulmasında, jeoloji mühendisleri, jeofizik mühendisleri, inşaat mühendisleri ve harita mühendisleri birlikte çalışırlar.
I-II-IV
I-II-IV
Soru 19
Aşağıdaki mikrobölgeleme çalışmaları ile ilgili ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Haritaların hazırlanmasında CBS etkin olarak kullanılır.
B
Planlama çalışmalarına girdi sağlayan çalışmalar olarak uygulanır.
C
Afete dirençli yerleşim alanlarının planlanmasına yönelik yapılan çalışmaların başlangıç evresidir.
D
Alan uzmanlığı gerektiren çalışmalardır.
E
Geoteknik araştırmalara esas olmak üzere hazırlanır.
Açıklama:
Nazım imar planlarına esas olmak üzere hazırlanan mikrobölgeleme ve yerleşime uygunluk haritaları, yerel zemin koşullarının detaylı olarak ortaya konulduğu ve her türlü afet tehlike değerlendirmelerinin işlendiği haritalardır.
Geoteknik araştırmalara esas olmak üzere hazırlanır.
Geoteknik araştırmalara esas olmak üzere hazırlanır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi fayın türüne bağlı olarak gelişen deformasyon zonunu ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Sakınım Bandı
B
İkincil Fay
C
Yüzey Faylanması Tehlike Kuşağı
D
Zemin Büyütmesi
E
Sedimanter tabaka
Açıklama:
Fayın türüne bağlı olarak gelişen deformasyon zonu “Yüzey Faylanması Tehlike Kuşağı”nı ifade eder.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi afet ile ilgili ifadelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Normal hayatı ve insan faaliyetlerini durdurur veya kesintiye uğratır.
B
Etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.
C
Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğurur.
D
Sonucunda kurtulma mümkün olamaz.
E
Bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.
Açıklama:
Afet toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır. Afet bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.
Sonucunda kurtulma mümkün olamaz.
Sonucunda kurtulma mümkün olamaz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi UNISDR tarafından önerilen güncel terminolojide (2017) afet tanımının bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Zarar görebilirlik
B
Maruz kalma
C
Tehlike
D
Korku
E
Kapasite
Açıklama:
UNISDR tarafından önerilen güncel terminolojide (2017) afet tanımının bileşenleri:
Tehlike, maruz kalma, zarar görebilirlik, kapasite
Korku
Tehlike, maruz kalma, zarar görebilirlik, kapasite
Korku
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi "afetin etkilerinin belirlenmesi, hasar tespiti, arama ve kurtarma çalışmaları, toplum sağlığı ve güvenliğini sağlama, ulaşım, barınma, hasarlı sistemlerin onarımı ve yeniden işletilmesi" gibi çalışmaları kapsar?
Seçenekler
A
İyileştirme
B
Müdahale
C
Hazırlıklı olma
D
Zarar azaltma
E
Kriz ve acil durum
Açıklama:
Müdahale, afet anı veya mümkünse hemen öncesinde yapılması gereken faaliyetlerdir. Afetin etkilerinin belirlenmesi, hasar tespiti, arama ve kurtarma çalışmaları, toplum sağlığı ve güvenliğini sağlama, ulaşım, barınma, hasarlı sistemlerin onarımı ve yeniden işletilmesi gibi çalışmaları kapsar.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi dirençli kentin stratejik binalarla ilgili bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Hastaneler
B
Askeri Binalar
C
Kent Yönetim Binaları
D
Benzin İstasyonları
E
Okullar
Açıklama:
- Hastaneler
- Kent
Yönetim Binaları - Askeri Binalar
- Okullar
- Diğer
Kamu binaları
Benzin İstasyonları
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi coğrafi veri tabanının depolayabildiği coğrafi verilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Öznitelik tabloları
B
Hasar dağılım notları
C
Detay sınıf
D
Görüntü veri kümesi
E
Ağ veri kümesi
Açıklama:
Coğrafi veri tabanı, detay sınıf (feature class), öznitelik tabloları (attribute tables), görüntü veri kümesi (raster dataset), ağ veri kümesi (network dataset), topolojiler (topologies) gibi birçok tipte coğrafi veriyi depolayabilir.
Hasar dağılım notları
Hasar dağılım notları
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi bilgisayar işletim sistemindeki dosyaları organize etmeye yardımcı olan klasörler gibi detay sınıflarını organize etmek için kullanılan bir yoldur?
Seçenekler
A
Coğrafi Veri Tabanı
B
Mikrobölgeleme
C
Detay Veri Kümeleri
D
Yüzey analizleri
E
Poligon
Açıklama:
Detay veri kümeleri; bilgisayar işletim sistemindeki dosyaları organize etmeye yardımcı olan klasörler gibi detay sınıflarını organize etmek için kullanılan bir yoldur
Soru 27
"Türkiye Deprem Tehlike Haritası" yeni resmi harita olarak hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
5 Ocak 2019
B
1 Ocak 2019
C
1 Ocak 2018
D
11 Ocak 2019
E
11 Ocak 2018
Açıklama:
Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve Parametre Değerleri Hakkında Karar” ile yeni harita resmi olarak
yayınlanmıştır. Yeni harita 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
yayınlanmıştır. Yeni harita 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi bütünleşik afet yönetiminin tüm aşamalarını elektronik ortamda takip edip yönetebileceğimiz coğrafi bilgi sistemi tabanlı bir karar destek sistemidir?
Seçenekler
A
Afet Yönetimi Coğrafi Bilgi Sistemi (AYCBS)
B
Coğrafi Bilgi Sistemi Tabanlı Destek Sistemi (CBSTDS)
C
Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi (AYDES)
D
Afet Yönetim Sistemi (AYS)
E
Ulusal Afet Veri Tabanı (UAVT)
Açıklama:
Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi (AYDES) en genel anlamda bütünleşik afet yönetiminin tüm aşamalarını elektronik ortamda takip edip yönetebileceğimiz coğrafi bilgi sistemi tabanlı bir karar destek sistemidir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi kentsel mikrobölgeleme haritalarının hazırlanmasında etkin olarak kullanılır?
Seçenekler
A
Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi
B
Afet Yönetimi
C
Afet Yönetimde Destek Sistemi
D
Coğrafi Bilgi Sistemi
E
ATLAS Uygulaması
Açıklama:
Coğrafi Bilgi Sistemi, kentsel mikrobölgeleme haritalarının hazırlanmasında etkin olarak kullanılır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi fayın belirlenmesi ve haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve güvenli bir mesafe bırakarak deformasyonun etkisini düşürebilmek için oluşturulan bir kuşaktır?
Seçenekler
A
Yer Sarsıntısı
B
Yüzeysel Faylanma
C
Sakınım Bandı
D
Tehlike Kuşağı
E
Mikrobölgeleme
Açıklama:
Sakınım bandı, yüzey faylanması tehlike kuşağının her iki tarafında, fayın belirlenmesi ve
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini düşürebilmek için oluşturulan bir kuşaktır.
haritalanmasındaki hata payını azaltmak ve güvenli bir mesafe bırakarak, tahmini yüzey
faylanması tehlike kuşağının mühendislik yapılarında oluşturacağı deformasyonun etkisini düşürebilmek için oluşturulan bir kuşaktır.
Ünite 6
Soru 1
"Kuş uçuşu mesafede iki nokta arasındaki öklid mesafesi....................... ile hesaplanmaktadır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gerek bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Pisagor teoremi
B
Manhattan mesafesi
C
Maliyet mesafesi
D
Konumsal veri
E
Negatif etki
Açıklama:
Konumsal veri analizi, genellikle farklı noktalar arasındaki kuş uçuşu mesafenin ölçümüne dayanır. Kuş uçuşu mesafe, Öklid mesafesi olarak da ifade edilmektedir. İki nokta (i ve j) arasındaki Öklid mesafesi (d) Pisagor teoremi ile hesaplanmaktadır.
Soru 2
İki nokta arasında, dik eksenler boyunca olan en kısa mesafe hangi kavramla adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Maliyet mesafesi
B
Manhattan mesafesi
C
Öklid mesafesi
D
Ağ mesafesi
E
Jeodezik mesafe
Açıklama:
Bazı durumlarda iki nokta arasındaki yakınlığı belirlemek için öklid mesafesini hesaplamak anlamlı olmayabilir. Özellikle yolların genellikle birbirini dik açılarla kesmesi, araçları dik açılarda, eksenler boyunca ilerlemeye zorlar. Benzer şekilde, iki nokta arasında, dik eksenler boyunca olan en kısa mesafe Manhattan mesafesi olarak adlandırılır.
Soru 3
Küresel özellik gösteren yüzeylerde mesafe ölçümleri için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?
Seçenekler
A
Ağ (Network) Mesafesi
B
Manhattan Mesafesi
C
jeodezik Mesafe
D
Sayısal Yön
E
Öklid Mesafesi
Açıklama:
Öklid mesafesi ve Manhattan mesafesi, harita üzerinde iki boyuta iz düşürülmüş verileri için uygunken, dünya gibi küresel özellik gösteren yüzeyler için jeodezik mesafe kullanılır.
Soru 4
"Coğrafi bilgi sistemlerinde yön, birincisi ilk nokta, ikincisi varış noktası olan bir ............. ile tanımlanır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gerek bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Açı
B
Koordinat sistemi
C
Azimut açısı
D
Vektör
E
Raster hücreleri
Açıklama:
Coğrafi bilgi sistemlerinde yön, birincisi ilk nokta, ikincisi varış noktası olan bir vektör ile tanımlanır.
Soru 5
Kategorik yön belirlemede cardinal yön olarak da adlandırılan kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Doğu
B
Güneybatı
C
Kuzeydoğu
D
Ana yönler
E
Ara yönler
Açıklama:
Kategorik yön, herhangi bir sayısal değer kullanmadan yönsel karşılaştırmalara dayanır. Kategorik yönler; kuzey, güney, doğu ve batı olmak üzere 4 ana yöne ayrılmıştır. Ara yönler ise dört ana yön arasında uzanan yönlerdir. Bu yönlere cardinal yönler adı da verilir
Soru 6
Bir çalışma alanında birden fazla nokta verisi bulunması durumunda, noktalar arasındaki uzaklık aşağıdakilerden hangi ile matematiksel hâle getirilebilir?
Seçenekler
A
Mesafe matrisi
B
Alan ölçümü
C
Maliyet matrisi
D
Otokorelasyon
E
Konumsal otokorelasyon
Açıklama:
Çalışma alanında birden fazla nokta verisi bulunduğu takdirde, noktaların birbirleri arasındaki uzaklık, mesafe matrisi ile matematiksel hâle getirilebilinir. Mesafe matrisi çalışma
alanı içerisindeki bütün noktaların birbirleri arasındaki uzaklığın tablosal olarak gösterimi şeklinde tanımlanabilir.
alanı içerisindeki bütün noktaların birbirleri arasındaki uzaklığın tablosal olarak gösterimi şeklinde tanımlanabilir.
Soru 7
".............., bir nokta verisinin etrafında eşit mesafede bulunan sınırı ifade eder". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gerek bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Ağ (Network)
B
Tamponlama
C
Maliyet matrisi
D
Ağ analizi
E
Doğrusal veri
Açıklama:
Bazı durumlarda, bir noktadan eşit mesafe uzaklıkta bulunan alanlara ihtiyaç duyulur. Tamponlama, bir nokta verisinin etrafında eşit mesafede bulunan sınırı ifade eder. Bu işlem, CBS’de sıklıkla kullanılan bir işlemdir.
Soru 8
Vektörel anlamda, herhangi bir cismin şekil ve hareketinde değişiklik meydana getirebilen etkinin yöneldiği taraf hangi kavramla adlandırılır?
Seçenekler
A
Vektör
B
Doğrultu
C
Yön
D
Açı
E
Maliyet unsuru
Açıklama:
Vektörel anlamda, herhangi bir cismin şekil ve hareketinde değişiklik meydana getirebilen etkinin yöneldiği taraf “Yön” olarak adlandırılır.
Soru 9
"Noktasal veri setlerinin yönsel analizinde ............. çizilerek noktaların maksimum yayılım gösterdiği yön ile noktaları minimum yayılım gösterdiği yönler belirlenebilir". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gerek bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Vektör
B
Yön eğrisi
C
Ranj
D
Standart sapma elipsi
E
Ortalama
Açıklama:
Noktasal veri setlerinin yönsel analizinde standart sapma elipsi çizilerek noktaların maksimum yayılım gösterdiği yön ile noktaları minimum yayılım gösterdiği yönler belirlenebilir.
Soru 10
"..............., en genel anlamda iki veya daha fazla raster verisinin değerlerinin bir arada değerlendirilmesidir. Bu durum aynı konuma sahip hücrelerin olduğu yerdeki hücreleri ile işlemler yapılarak, yeni bir raster veri oluşturulması olarak ifade edilebilir". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gerek bilgi hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Vektörel çakıştırma
B
Yön belirleme
C
Standart sapma
D
Bakı fonksiyonu
E
Raster veri çakıştırma
Açıklama:
Raster veri çakıştırma, en genel anlamda iki veya daha fazla raster verisinin değerlerinin bir arada değerlendirilmesidir. Bu aynı konuma sahip hücrelerin olduğu yerdeki hücreleri ile işlemler yapılarak, yeni bir raster veri oluşturulması olarak ifade edilebilir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi kurumsal analiz kullanılan alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sanat
B
Sağlık
C
İklim
D
Jeoloji
E
Güvenlik
Açıklama:
Konumsal analiz, sağlık, güvenlik, iklim ve jeoloji başta olmak üzere birçok alanda kul- lanılır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 12
Nesnelerin birbirine yaklaştıkça birbirine benzemesi durumunu diğer bir değişle yakınlığı, sayısal hâle getirmek için kullanılan bir değişkenin adı nedir?
Seçenekler
A
Öklit
B
Mesafe
C
Manhattan
D
Maliyet
E
Jeodezik
Açıklama:
Mesafe: Nesnelerin birbirine yaklaştıkça birbirine benzemesi durumunu diğer bir değişle yakınlığı, sayısal hâle getirmek için kullanılan bir değişkendir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 13
İki nokta arasındaki Öklid mesafesi hangi teorem ile hesaplanmaktadır?
Seçenekler
A
Abel teoremi
B
Abel eğri teoremi
C
Pisagor teoremi
D
ATS teoremi
E
Jacobi teoremi
Açıklama:
İki nokta (i ve j) arasındaki Öklid mesafesi (d) Pisagor teoremi ile hesaplanmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 14
Dünyanın küre olduğunu dikkate alarak hesaplanan mesafeler ne olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Öklid mesafesi
B
Manhattan mesafesi
C
Maliyet mesafesi
D
Jeodezik mesafe
E
Network mesafesi
Açıklama:
Dünyanın küre olduğunu dikkate alarak hesaplanan mesafeler jeodezik mesafe olarak tanımlanır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 15
Üçgenleme sonucu elde edilen yüzey verisinde, üçgenlerin kuzeyle yaptığı Coğrafik açı değeridirİne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tamponlama
B
Matris
C
Alan
D
Azimut
E
Bakı
Açıklama:
Bakı, üçgenleme sonucu elde edilen yüzey verisinde, üçgenlerin kuzeyle yaptığı Coğrafik açı değeridir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 16
Vektör bindirme işlemlerini tanımlamada hangi cebir kullanılır?
Seçenekler
A
Boole cebiri
B
Lie cebiri
C
Hops cebiri
D
Simetrik cebiri
E
Tensör cebiri
Açıklama:
Vektör bindirme işlemlerini tanımlamada Boole Cebiri kullanılır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 17
Koordinatları A (1, 2) ile B (1, 6) verilen A ve B noktaları arasındaki Öklid mesafesi kaçtır?
Seçenekler
A
4,00
B
4,12
C
3,16
D
3,00
E
2,24
Açıklama:
d = √((x2-x1)2 + (y2-y1)2)
Koordinatlar arasındaki farkı bulun:
(x2-x1)= (1 - 1) = 0
(y2-y1) = (6 - 2) = 4
Sonuçların karesini alın ve toplayın:
(0)2 + (4)2 = 0 + 16 = 16
Şimdi karekökü bulun:
Çözüm: √16 = 4
Koordinatlar arasındaki farkı bulun:
(x2-x1)= (1 - 1) = 0
(y2-y1) = (6 - 2) = 4
Sonuçların karesini alın ve toplayın:
(0)2 + (4)2 = 0 + 16 = 16
Şimdi karekökü bulun:
Çözüm: √16 = 4
Soru 18
Bir yerden bir yere doğru hareket ederken meydana gelen negatif etki ne olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Manhattan mesafesi
B
Öklit mesafesi
C
Maliyet mesafesi
D
Jeodezik mesafe
E
Ağ mesafesi
Açıklama:
Finansal maliyetler bu ölçümün bir parçası olabileceği gibi maliyet, bir yerden bir yere doğru hareket ederken meydana gelen negatif etki olarak da tanımlanır. Dolayısıyla uygulamalarda, seyahat süresi, seyahat enerji kaybı (araç yakıt kullanımı), mülk edinme maliyetleri, inşaat maliyetleri, doğaya verilen negative etkiler gibi örnekleri bulunmaktadır.
Soru 19
Şekilde iki nokta arasında renkli olarak çizilen yollardan hangisi Öklit mesafesini göstermektedir?
Seçenekler
A
Kırmızı ve mavi
B
Mavi ve sarı
C
Yeşil ve sarı
D
Sadece sarı
E
Sadece yeşil
Açıklama:
Yeşil çizgi, iki nokta arasındaki Öklid yolunu gösterirken kırmızı, mavi ve sarı çizgiler ise iki nokta arasındaki Manhattan Yollarını gösterir.
Soru 20
Azimut 111° ise, pusulanın kadran yönü aşağıdakilerden hangisi ile gösterilir?
Seçenekler
A
G 69 D
B
K 11 B
C
D 111 G
D
D 21 S
E
K 69 B
Açıklama:
Azimut, pusula üzerinde gösterilen ve derece (111 derece) olarak ifade edilen seyahat yönüdür. Bir yön, bir noktadan bir açıyı veya farkı tanımlar. Pusulada referans olarak kuzey ve güneyi kullanırız. 111 derecelik bir azimut, güneyin doğusundaki 69 derecelik yön (G 69 D) ile aynıdır.
Soru 21
Bir sokak ağını çevreleyen gürültü seviyesi, trafik yüküne bağlı olabilir. Bu nedenle, yüksek trafikli yollar için daha büyük bir mesafe ve daha sessiz yollar için daha kısa bir mesafe kullanarak gürültü seviyesini göstermek için ne tür bir mesafe ölçümü uygundur?
Seçenekler
A
Tampon mesafesi
B
Ağ analizleri
C
Mesafe matrisi
D
Maliyet matrisi
E
Jeodezik Mesafe
Açıklama:
Bazı durumlarda, bir noktadan eşit mesafe uzaklıkta bulunan alanlara ihtiyaç duyulur. Tamponlama, bir nokta verisinin etrafında eşit mesafede bulunan sınırı ifade eder. Bu işlem, CBS’de sıklıkla kullanılan bir işlemdir. Örnek olarak sulak alanlardan gerekli mesafe tamponları oluşturarak, sulak alanların koruma alanlarının veya acil toplanma alanlarına, belirli mesafelere sahip alanların belirlenmesi sağlanabilir.
Soru 22
Mekansal verilerin hücresel kareler olarak ifade edilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vektör veri
B
Rastel veri
C
Doğrusal veri
D
Network veri
E
Matris veri
Açıklama:
Raster veriler, mekânsal verilerin hücresel kareler olarak ifade edilmesidir. Dopru cevap B şıkkıdır.
Soru 23
Aşağıdaki nehir akış ağının gül diyagramlarından hangisi trelis paternini göstermektedir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
A- Trelis Paterni
B- Dendritik Patern
C- Alt-Dendritik Patern
D-Paralel patern
E- Radyal patern
B- Dendritik Patern
C- Alt-Dendritik Patern
D-Paralel patern
E- Radyal patern
Soru 24
Yeryüzü üzerinde bulunan ve koordinat bilgileri bilinen konumsal nesneleri (nokta, çizgi, kapalı alan olarak) ifade eden veri türünün adı nedir?
Seçenekler
A
Doğrusal veri
B
Raster veri
C
Vektör veri
D
Analitik veri
E
Matris veri
Açıklama:
Vektör veriler, yeryüzü üzerinde bulunan ve koordinat bilgileri bilinen konumsal nesneleri (nokta, çizgi, kapalı alan olarak) ifade eden veri türüdür. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 25
Şekildeki gibi B noktasından A noktasına çıkan bir kişi yüzde kaçlık bir eğimi tırmanmıştır?Seçenekler
A
%20
B
%50
C
%25
D
%30
E
%45
Açıklama:
%Eğim=Dikeyde mesafe/Yatayda mesafe*100
Dikey uzunluğu 3m yatay uzunluğu 15m olan bir alanda eğim= 3/15 olur.
% Eğim= (3/15)*100= %20 bulunur
Dikey uzunluğu 3m yatay uzunluğu 15m olan bir alanda eğim= 3/15 olur.
% Eğim= (3/15)*100= %20 bulunur
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi çalışma alanı içerisindeki bütün noktaların birbirleri arasındaki uzaklığın tablosal olarak gösterimi şeklinde tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Maliyet mesafesi
B
Öklid mesafesi
C
Manhatten mesafesi
D
Mesafe matrisi
E
Jeodezik mesafesi
Açıklama:
Mesafe matrisi çalışma alanı içerisindeki bütün noktaların birbirleri ara- sındaki uzaklığın tablosal olarak gösterimi şeklinde tanımlanabilir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 27
Vektör veriler, yeryüzü üzerinde bulunan ve koordinat bilgileri bilinen konumsal nesneleri (nokta, çizgi, kapalı alan olarak) ifade eden veri türüne ne isim verilir?
Seçenekler
A
Vektör veri
B
Sürekli veri
C
Raster veri
D
ikili veri
E
Kategorik veri
Açıklama:
Vektör veriler, yeryüzü üzerinde bulunan ve koordinat bilgileri bilinen konumsal nesneleri (nokta, çizgi, kapalı alan olarak) ifade eden veri türüdür. Mekâna ait karmaşık şekiller nokta, çizgi ve kapalı alanlar kullanılarak çizilebilir.
Soru 28
Ufuk açısı olarak da bilinen bir yönü tarif etmek için kullanılan yatay bileşenin adı nedir?
Seçenekler
A
Yön
B
Raster
C
Vektör
D
Matris
E
Azimut
Açıklama:
Azimut bir yönü tarif etmek için kullanılan yatay bileşendir. Ufuk açısı olarak da bilinir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 29
’Hangi alanlar ormanlık ya da sarp kayalıktır?’’ sorusunun yanıtını vermek için kullanılan Boole işlemi aşağıdakilerden hangisinde doğru vektör çakıştırma komutu ile eşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
VE/AND -Kesişim (Intersection)
B
VE/AND -Birleşim (Union)
C
DEĞİL/NOT- Dışında (Erase)
D
VEYA/OR -Kesişim (Intersection)
E
VEYA/OR- Birleşim (Union)
Açıklama:
Veya/OR--Doğru sonuç, en az bir kriteri sağlamalıdır. Hangi alan ormanlık alanı veya sarp kayalık bir alanı gösterir? Birinci veya ikinci kriteri karşılayan tüm alanlar için, çakışan alanlardan bağımsız olarak sonuçlar "doğru" olur. Başka bir deyişle, en az bir kriterin "doğru" olması gerekir. Dolayısıyla bu iki kriterin birleşimi ilgili vektörün çalıştırma komutunu gösterir.
Soru 30
"Hangi alanlar erkek nüfus yoğunluğuna sahip ancak kırsal yerleşim yeri değildir?" sorusunun yanıtını vermek için kullanılan Boole işlemi aşağıdakilerden hangisinde doğru vektör çakıştırma komutu ile eşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
DEĞİL/NOT Dışında (Erase)
B
VE/AND Kesişim (Intersection)
C
DEĞİL/NOT Kesişim (Intersection)
D
VEYA/OR Kesişim (Intersection)
E
VEYA/OR Birleşim (Union)
Açıklama:
DEĞİL NOT- Doğru sonuç, bir kriteri karşılamalı diğer kriteri karşılamamalıdır.
Hangi alanlar erkek nüfus yoğunluğuna sahip ancak kırsal yerleşim yeri değildir? Yani kırsal olmayan ancak erkek nüfusun fazla olduğu bölgeler doğru yanıtı verecektir.
Hangi alanlar erkek nüfus yoğunluğuna sahip ancak kırsal yerleşim yeri değildir? Yani kırsal olmayan ancak erkek nüfusun fazla olduğu bölgeler doğru yanıtı verecektir.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdaki ifadelerden CBS için doğru olanı işaretleyiniz.
Seçenekler
A
Konumsal veriyi, ölçeğini dikkate alarak veri tabanında depolayabilir
B
Kullanılan veri, her kullanım sonrası silinmeye karşı kaydedilmelidir
C
Depolama sırasında verinin toplanma ölçeği önemli bir parametredir
D
X şehri, bir haritada küçük ölçekte (bölgesel olarak) bir nokta olarak gösterilebilir
E
X şehri, bir haritada büyük ölçekte (lokal olarak) sınırsız detaylar içeren bir alan olarak gösterilebilir
Açıklama:
CBS’yi diğer bilgi teknolojilerinden ayıran en önemli özellik, konumsal veriyi, ölçeğini dikkate alarak veri tabanında depolayabilme işlemidir. Bu depolama sırasında, verinin toplanma ölçeği önemli bir parametredir. Bir şehir, bir haritada küçük ölçekte (bölgesel olarak) bir nokta iken, aynı şehir, büyük (lokal) ölçekte, yol ağları, nehirler gibi sınırsız detaylar içeren bir alan kaplayabilir (Şekil.7.1)
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi noktaların konumlarını tanımlayan koordinat değerlerinden birini ifade etmez?
Seçenekler
A
Enlem
B
X
C
Boylam
D
Z
E
Y
Açıklama:
Yoktur.
Ölçümlerin veya gözlemlenen özelliklerinin konum bilgilerini, değerlendirmek için CBS’de geliştirilmiş birçok yöntem bulunmaktadır. CBS, konumların özelliklerinin harita üzerinde gösteriminin yanında konumsal analizlerin yapılmasını da sağlar. CBS’nin bu özelliği; haritalama, sorgulama ve konumsal karar destek sistemleriyle birleştirilmiş CBS tabanlı yazılımların oluşturulmasına da imkân sağlamıştır. Noktaların konumları, koordinatları ile tanımlanır. Koordinat değerleri koordinat sistemi ve projeksiyon özelliğine göre, enlem, boylam veya x, y olabilir. Küçük ölçekli, büyük alanlar kaplayan bir haritada, noktalar, şehirler, ilçeleri gösterirken büyük ölçekli, küçük alanları kapsayan bir haritada noktalar, evler, sokak lambaları veya ağaçları temsil edebilirler.
Ölçümlerin veya gözlemlenen özelliklerinin konum bilgilerini, değerlendirmek için CBS’de geliştirilmiş birçok yöntem bulunmaktadır. CBS, konumların özelliklerinin harita üzerinde gösteriminin yanında konumsal analizlerin yapılmasını da sağlar. CBS’nin bu özelliği; haritalama, sorgulama ve konumsal karar destek sistemleriyle birleştirilmiş CBS tabanlı yazılımların oluşturulmasına da imkân sağlamıştır. Noktaların konumları, koordinatları ile tanımlanır. Koordinat değerleri koordinat sistemi ve projeksiyon özelliğine göre, enlem, boylam veya x, y olabilir. Küçük ölçekli, büyük alanlar kaplayan bir haritada, noktalar, şehirler, ilçeleri gösterirken büyük ölçekli, küçük alanları kapsayan bir haritada noktalar, evler, sokak lambaları veya ağaçları temsil edebilirler.
Soru 3
Konumsal koordinat sistemleri için doğru olan ifadeyi işaretleyin.
Seçenekler
A
Coğrafi özelliklerin konumlarını ifade edebilmek için, dünya yüzeyindeki her konumun bir değeri olan, konumsal koordinat sistemleri oluşturulmuştur
B
Koordinat sistemleri, temelde, Coğrafik Koordinat Sistemleri ve Projekte edilmiş koordinat sistemleri olarak ikiye ayrılır
C
Farklı projeksiyon sistemleri, farklı bölgelerdeki konumsal bozunmalar yaratır
D
Konum değerlerini ifade eden veri çiftlerinde işlem yapmaktadır
E
Hepsi doğru
Açıklama:
Yoktur.
Coğrafi özelliklerin konumlarını ifade edebilmek için, dünya yüzeyindeki her konumun bir değeri olan, konumsal koordinat sistemleri oluşturulmuştur. Bu koordinat sistemleri, temelde, Coğrafik Koordinat Sistemleri ve Projekte edilmiş koordinat sistemleri olarak ikiye ayrılır. Farklı projeksiyon sistemleri, farklı bölgelerdeki konumsal bozunmalar yaratır. Dolayısıyla konum değerlerini ifade eden veri çiftlerinde işlem yapması nedeniyle, farklı koordinat sistemlerinde, farklı projeksiyon sistemlerinde ve farklı ölçeklerde yapılan işlemlerde farklı sonuçlar elde edilebilmektedir.
Coğrafi özelliklerin konumlarını ifade edebilmek için, dünya yüzeyindeki her konumun bir değeri olan, konumsal koordinat sistemleri oluşturulmuştur. Bu koordinat sistemleri, temelde, Coğrafik Koordinat Sistemleri ve Projekte edilmiş koordinat sistemleri olarak ikiye ayrılır. Farklı projeksiyon sistemleri, farklı bölgelerdeki konumsal bozunmalar yaratır. Dolayısıyla konum değerlerini ifade eden veri çiftlerinde işlem yapması nedeniyle, farklı koordinat sistemlerinde, farklı projeksiyon sistemlerinde ve farklı ölçeklerde yapılan işlemlerde farklı sonuçlar elde edilebilmektedir.
Soru 4
Bir noktanın koordinatları hesaplanırken “n” neyi ifade eder?
Seçenekler
A
Nokta sayısı
B
Ağaçları
C
Evleri
D
Dereleri
E
Sokak lambaları
Açıklama:
Yoktur.
Ortalama Merkez
,Ortalama merkez, noktaların konumunun ortalamasını ifade eder. Noktalar, alanda bulunan ağaçlar, su kuyuları elektrik direkleri, meydana gelmiş heyelan bölgelerini, taşkın hasarına uğrayan evleri veya bölgede meydana gelmiş depremlerin konumlarını temsil ediyor olabilir. Her nokta, bir çift koordinatla (xi , yi ) tanımlanmaktadır. Kullanılan koordinat sisteminin bilinen ve yaygın kullanılan bir koordinat sistemi olması, haritalardan noktaların yerini kolayca tanımlamak veya haritalardan kolayca ölçümler yapmak için tercih edilmektedir. Bilinen bir koordinat sistemi için ortalama merkez, noktaların x değerlerinin ortalaması ve noktaların y değerlerinin ortalama değerinin bulunduğu noktadır. Bu noktanın koordinatları ( ) xom, yom = xi i=1 n ∑ n , yi i=1 n ∑ n ⎛ ⎝ ⎜ ⎜ ⎜ ⎞ ⎠ ⎟ ⎟ ⎟ eşitliği ile hesaplanır. Bu eşitlikte _ xom ve _ yom ortalama merkezin koordinatları, xi ve yi, noktaların koordinatları n ise nokta sayısıdır.
Ortalama Merkez
,Ortalama merkez, noktaların konumunun ortalamasını ifade eder. Noktalar, alanda bulunan ağaçlar, su kuyuları elektrik direkleri, meydana gelmiş heyelan bölgelerini, taşkın hasarına uğrayan evleri veya bölgede meydana gelmiş depremlerin konumlarını temsil ediyor olabilir. Her nokta, bir çift koordinatla (xi , yi ) tanımlanmaktadır. Kullanılan koordinat sisteminin bilinen ve yaygın kullanılan bir koordinat sistemi olması, haritalardan noktaların yerini kolayca tanımlamak veya haritalardan kolayca ölçümler yapmak için tercih edilmektedir. Bilinen bir koordinat sistemi için ortalama merkez, noktaların x değerlerinin ortalaması ve noktaların y değerlerinin ortalama değerinin bulunduğu noktadır. Bu noktanın koordinatları ( ) xom, yom = xi i=1 n ∑ n , yi i=1 n ∑ n ⎛ ⎝ ⎜ ⎜ ⎜ ⎞ ⎠ ⎟ ⎟ ⎟ eşitliği ile hesaplanır. Bu eşitlikte _ xom ve _ yom ortalama merkezin koordinatları, xi ve yi, noktaların koordinatları n ise nokta sayısıdır.
Soru 5
Ortalama merkez neyi ifade eder?
Seçenekler
A
Heyelan oluşma riskini ifade eder
B
Yolun uzunluğunu ifade eder
C
Alanın ölçeğini gösterir
D
Noktaların konumunun ortalamasını ifade eder
E
Rüzgar hızını ifade eder
Açıklama:
Yoktur.
Ortalama merkez, noktaların konumunun ortalamasını ifade eder. Noktalar, alanda bulunan ağaçlar, su kuyuları elektrik direkleri, meydana gelmiş heyelan bölgelerini, taşkın hasarına uğrayan evleri veya bölgede meydana gelmiş depremlerin konumlarını temsil ediyor olabilir.
Ortalama merkez, noktaların konumunun ortalamasını ifade eder. Noktalar, alanda bulunan ağaçlar, su kuyuları elektrik direkleri, meydana gelmiş heyelan bölgelerini, taşkın hasarına uğrayan evleri veya bölgede meydana gelmiş depremlerin konumlarını temsil ediyor olabilir.
Soru 6
Ağırlıklı Ortalama Merkez hesaplanırken kullanılan formülde “w” ne ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Ağırlıklı ortalama merkezin koordinatlarını
B
Noktaların koordinatlarını
C
Her bir noktanın ağırlık değerini
D
Nokta sayısını
E
Ölçek değerini
Açıklama:
Yoktur.
Ağırlıklı Ortalama Merkez
Aynı noktada birden fazla nokta bulunması gibi, noktaların özellikleri, ortalama merkezi fazla noktaya sahip bölgeye doğru yaklaştırır. Diğer taraftan ortalama merkez benzer şekilde, şehirlerin nüfus sayılarına göre ağırlıklandırılırsa ortalama merkez daha gerçekçi bir sonuç vermiş olur. Ortalama merkezi bir özelliğe göre ağırlandırmak için ağırlıklı ortalama merkez kullanılır. Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir. Bu noktanın koordinatları ( ) xaom, yaom = wixi i=1 n ∑ wi i=1 n ∑ , wiyi i=1 n ∑ wi i=1 n ∑ eşitliği ile hesaplanır. Bu eşitlikte _ xaom ve _ yaom ağırlıklı ortalama merkezin koordinatları, xi ve yi, noktaların koordinatları, n ise nokta sayısı, w ise her bir noktanın ağırlık değeridir.
Ağırlıklı Ortalama Merkez
Aynı noktada birden fazla nokta bulunması gibi, noktaların özellikleri, ortalama merkezi fazla noktaya sahip bölgeye doğru yaklaştırır. Diğer taraftan ortalama merkez benzer şekilde, şehirlerin nüfus sayılarına göre ağırlıklandırılırsa ortalama merkez daha gerçekçi bir sonuç vermiş olur. Ortalama merkezi bir özelliğe göre ağırlandırmak için ağırlıklı ortalama merkez kullanılır. Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir. Bu noktanın koordinatları ( ) xaom, yaom = wixi i=1 n ∑ wi i=1 n ∑ , wiyi i=1 n ∑ wi i=1 n ∑ eşitliği ile hesaplanır. Bu eşitlikte _ xaom ve _ yaom ağırlıklı ortalama merkezin koordinatları, xi ve yi, noktaların koordinatları, n ise nokta sayısı, w ise her bir noktanın ağırlık değeridir.
Soru 7
Standart sapma elipsi için doğru olan ifade hangisidir?
Seçenekler
A
- Standart sapma elipsi, noktaların %66’sını içerir
B
Standart sapma elipsi, dağılımı bir çember ile ifade eder
C
- Standart sapma elipsi, noktaların %95’ini içerir
D
- Standart sapma elipsi inoktaların %99’unu içerir
E
Standart sapma elipsi noktaların dağılımının maksimum ve minimum olduğu yönleri de işaret eder
Açıklama:
Yoktur.
Konumsal Dağılım Ölçümleri
Konumsal dağılım, bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden bir kavramdır. Konumsal dağılım ölçümü en yaygın olarak Standart Mesafe ve Standart Sapma Elipsi kavram olarak Standart sapmaya benzerlik göstermektedir. 1. Standart mesafe, noktaların %66’sını içerisine alırken 2. Standart mesafe, noktaların %95’ini, 3. Standart mesafe çemberi ise noktaların %99’unu içerisine alır. Standart mesafe veya standart sapma elipsi şeklinde iki tipi kullanılmaktadır. Standart mesafe, dağılımı bir çember ile ifade ederken standart sapma elipsi noktaların dağılımının maksimum ve minimum olduğu yönleri de işaret eder.
Konumsal Dağılım Ölçümleri
Konumsal dağılım, bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden bir kavramdır. Konumsal dağılım ölçümü en yaygın olarak Standart Mesafe ve Standart Sapma Elipsi kavram olarak Standart sapmaya benzerlik göstermektedir. 1. Standart mesafe, noktaların %66’sını içerisine alırken 2. Standart mesafe, noktaların %95’ini, 3. Standart mesafe çemberi ise noktaların %99’unu içerisine alır. Standart mesafe veya standart sapma elipsi şeklinde iki tipi kullanılmaktadır. Standart mesafe, dağılımı bir çember ile ifade ederken standart sapma elipsi noktaların dağılımının maksimum ve minimum olduğu yönleri de işaret eder.
Soru 8
Moran’s I otokorelasyon ölçümü yöntemi için doğru olan ifadeyi işaretleyin.
Seçenekler
A
Moran’s I değeri -1 ile 1 arasında değişiklik göstermektedir
B
Değer -1 ise dağılım negatif otokorelasyon göstermektedir
C
Dağılım + ise dağılımın pozitif otokorelasyon gösterdiğine işaret eder
D
Moran’s I otokorelasyon ölçümü işlemleri bazı programlar ile gerçekleştirilebilir
E
Hepsi doğrudur
Açıklama:
Yoktur.
Morans I Otokorelasyon Ölçüm Yöntemi Konumsal otokorelasyonu yersel ve bölgesel olarak tanımlamak için birçok yöntem bulunmaktadır. Moran’s I otokorelasyon ölçümü yöntemi en yaygın kullanılan otokorelasyon ölçüm yöntemlerinden bir tanesidir. Moran (1950) tarafından geliştirilmiştir. Verinin nokta ya da poligon olmasına dikkat edilerek yakınlığı matematiksel olarak tanımladıktan sonra Moran’s I yöntemi doğrudan uygulanabilmektedir. Bu işlemlerin kâğıt üzerinde el ile çözülmesi mümkün değildir. Bu nedenle ArcGIS, R veya GeoDa gibi bu programlara ihtiyaç duyulur. Moran’s I değeri -1 ile 1 arasında değişiklik göstermektedir. Eğer değer -1 ise dağılımın negatif otokorelasyon gösterdiğine, eğer dağılım + ise dağılımın pozitif otokorelasyon gösterdiğine işaret eder.
I = N i=1 n ∑ wij j=1 n ∑ xi ( − x!) i=1 n ∑ wij j=1 n ∑ ⎛ ⎝ ⎜ ⎞ ⎠ ⎟ xi ( − x!) 2 i=1 n ∑
Örnek olarak ABD’de San Francisco’da işlenen suçların dağılımı Moran’s I yöntemi ile incelenmiştir. Veri seti San Francisco Polis Departmanı Suç Olayı Raporlama Sistemine (San Francisco Police Department Crime Incident Reporting System) aittir ve http-3 (https://geodacenter.github.io/data-and-lab/ data/SFCrime_July_Dec2012.zip) adresinden indirilmiştir. Veri, 1 Temmuz - 31 Aralık 2012 tarihleri arasındaki geçekleşen soygun, uyuşturucu/uyuşturucu bulundurma veya satışı, araç hırsızlığı ve vandalizm olaylarının konumları ve sayılarından oluşmaktadır (Şekil 7.14).
Morans I Otokorelasyon Ölçüm Yöntemi Konumsal otokorelasyonu yersel ve bölgesel olarak tanımlamak için birçok yöntem bulunmaktadır. Moran’s I otokorelasyon ölçümü yöntemi en yaygın kullanılan otokorelasyon ölçüm yöntemlerinden bir tanesidir. Moran (1950) tarafından geliştirilmiştir. Verinin nokta ya da poligon olmasına dikkat edilerek yakınlığı matematiksel olarak tanımladıktan sonra Moran’s I yöntemi doğrudan uygulanabilmektedir. Bu işlemlerin kâğıt üzerinde el ile çözülmesi mümkün değildir. Bu nedenle ArcGIS, R veya GeoDa gibi bu programlara ihtiyaç duyulur. Moran’s I değeri -1 ile 1 arasında değişiklik göstermektedir. Eğer değer -1 ise dağılımın negatif otokorelasyon gösterdiğine, eğer dağılım + ise dağılımın pozitif otokorelasyon gösterdiğine işaret eder.
I = N i=1 n ∑ wij j=1 n ∑ xi ( − x!) i=1 n ∑ wij j=1 n ∑ ⎛ ⎝ ⎜ ⎞ ⎠ ⎟ xi ( − x!) 2 i=1 n ∑
Örnek olarak ABD’de San Francisco’da işlenen suçların dağılımı Moran’s I yöntemi ile incelenmiştir. Veri seti San Francisco Polis Departmanı Suç Olayı Raporlama Sistemine (San Francisco Police Department Crime Incident Reporting System) aittir ve http-3 (https://geodacenter.github.io/data-and-lab/ data/SFCrime_July_Dec2012.zip) adresinden indirilmiştir. Veri, 1 Temmuz - 31 Aralık 2012 tarihleri arasındaki geçekleşen soygun, uyuşturucu/uyuşturucu bulundurma veya satışı, araç hırsızlığı ve vandalizm olaylarının konumları ve sayılarından oluşmaktadır (Şekil 7.14).
Soru 9
Kuadrat Kenarı’nı bulmak için uygulanan formül hangisidir?
Seçenekler
A
Kuadrat Kenarı= 2A/n
B
Kuadrat Kenarı=√(2A/n)
C
Kuadrat Kenarı=((K-S)/n)
D
Kuadrat Kenarı=√(4A/n)
E
Kuadrat Kenarı=√(2A/(K-S))
Açıklama:
Yoktur.
Kuadrat analizinde dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta Değişken Birim Alan Problemi nedeniyle, kuadrat boyutunun seçilmesidir. Çünkü Değişken Birim Alan Problemine göre farklı büyüklükte seçilen kuadratlardan elde edilecek sonuçlar da farklı olacaktır. Birçok araştırmacı (Greig-Smith, 1952, Taylor, 1977 ve Griffithe ve Amrhein (1991) optimal kuadrat alanının, Kuadrat Alanı=2A/n formülüyle hesaplanabileceğini ortaya koymuşudur. Bu eşitlikteki A, çalışma alanının alanı; n ise dağılımdaki nokta sayısıdır. Optimal kuadratların kare olduğu düşünülürse, oluşturan bir hücrenin kenarı ise verilen eşitliğe göre Kuadrat Kenarı=√(2A/n) şeklinde hesaplanır. Kuadrat alanına karar verdikten sonra tüm alan kudratlara bölünerek, her bir kuadratın içerisine düşen nokta sayısı belirlenir (Lee ve Wonk 2001). Kuadratların içerisine düşen nokta sayılarının frekans dağılımı hesaplanarak gözlenen frekans dağılımı, teorik olarak oluşturulmuş rassal veya düzgün dağılımın frekans dağılımları ile karşılaştırılır. Kolmogorov-Simirnov testi (K-S) yöntemi, gözlenen bir frekans dağılımı ile teorik olarak oluşturulmuş bir frekans dağılımı arasındaki farkı istatistiksel olarak test etmek için kullanılabilmektedir (Lee ve Wonk 2001). Diğer taraftan K-S testi yöntemin özelliği gereği tek seferde sadece iki frekans dağılımını karşılaştırma imkânı tanımaktadır.
Kuadrat analizinde dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta Değişken Birim Alan Problemi nedeniyle, kuadrat boyutunun seçilmesidir. Çünkü Değişken Birim Alan Problemine göre farklı büyüklükte seçilen kuadratlardan elde edilecek sonuçlar da farklı olacaktır. Birçok araştırmacı (Greig-Smith, 1952, Taylor, 1977 ve Griffithe ve Amrhein (1991) optimal kuadrat alanının, Kuadrat Alanı=2A/n formülüyle hesaplanabileceğini ortaya koymuşudur. Bu eşitlikteki A, çalışma alanının alanı; n ise dağılımdaki nokta sayısıdır. Optimal kuadratların kare olduğu düşünülürse, oluşturan bir hücrenin kenarı ise verilen eşitliğe göre Kuadrat Kenarı=√(2A/n) şeklinde hesaplanır. Kuadrat alanına karar verdikten sonra tüm alan kudratlara bölünerek, her bir kuadratın içerisine düşen nokta sayısı belirlenir (Lee ve Wonk 2001). Kuadratların içerisine düşen nokta sayılarının frekans dağılımı hesaplanarak gözlenen frekans dağılımı, teorik olarak oluşturulmuş rassal veya düzgün dağılımın frekans dağılımları ile karşılaştırılır. Kolmogorov-Simirnov testi (K-S) yöntemi, gözlenen bir frekans dağılımı ile teorik olarak oluşturulmuş bir frekans dağılımı arasındaki farkı istatistiksel olarak test etmek için kullanılabilmektedir (Lee ve Wonk 2001). Diğer taraftan K-S testi yöntemin özelliği gereği tek seferde sadece iki frekans dağılımını karşılaştırma imkânı tanımaktadır.
Soru 10
Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı nedir?
Seçenekler
A
Nokta patern analizleri meşe palamutlarının farklı alanlarda kümelenmelerini gösterir
B
Konumsal otokorelasyon gövdesi kalın olan meşe palamutlarının farklı yerlerde kümelenmesini gösterir
C
Noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır
D
“Oto” müdehale ile oluşan, belli bir düzen ile ortaya çıkanı gösterir
E
Korelasyon ise veri setinde benzeşmeyen yanları ve farklılıklarını tanımlamayı mümkün kılar
Açıklama:
Yoktur.
KONUMSAL OTOKORELASYON Konumsal Otokorelasyon, konumsal özelliğe sahip veriler için en önemli kavramlardan birisidir. Tobler’in 1970 de söylediği “Her şey diğer her şeyle ilişkilidir ancak yakın olan şeyler daha ilişkilidir” sözü birbirine yakın noktaların, birbirine uzak olanlardan daha benzer olduğunu ifade eder. Otokorelasyon bu benzerliğin bir ölçüsüdür. Otokorelasyonun kelime anlamına bakacak olursak, oto, kendi kendine anlamında kullanılırken, korelasyon ise veri setinin kendi kendisi ile benzerliğinin ilişkisi olarak tanımlamak mümkün olabilir. Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı, noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır. Buna örnek olarak bir alana yayılmış meşe palamudu ağaçlarını verebiliriz. Nokta patern analizleri meşe palamutlarının belli alanlarda kümelenmelerini ortaya koyarken, konumsal otokorelasyon ile gövdesi kalın olan meşe palamutlarının ya da uzun meşe palamutlarının veya kısa meşe palamutlarının bir arada bulunmasını ve bu benzerliğin hangi yakınlıkta gerçekleştiğini tanımlamak gerekmektedir (Şekil 7.8).
Doğada sıklıkla karşılaştığımız, benzer nesnelerin benzer nesnelere yakın bulunması durumu pozitif otokorealsyon olarak tanımlanırken, bunun tersi de matematiksel olarak mümkündür. Benzemeyen nesnelerin bir arada bulunması durumu ise negatif otokorelasyon olarak ifade edilir (Şekil 7.9). Doğada pozitif otokorelasyona yaygın olarak rastlamamıza rağmen, negatif otokorelasyon çok fazla yaygın değildir. Bu durum, negatif bir dağılımın insan göz ve beyni ile algılanmasını zorlaştırmaktadır.
Konumsal otokorelasyonu tanımlamak ve benzerliği matematiksel olarak ifade edebilmek için öncelikle noktaların birbirlerine yakınlığının tanımlanması gerekir. Bir alandaki tüm noktaların birbirlerine olan mesafesini belirlemek kolay bir işlem değildir. Bu bölüm kapsamında öncelikle yakınlığın matematiksel olarak nasıl ölçülebileceğinden daha sonra ise yakınlığın kullanılarak otokorelasyon hesaplama yöntemlerinden bahsedilecektir
Otokorelasyon bu benzerliğin bir ölçüsüdür. Otokorelasyonun kelime anlamına bakacak olursak, oto, kendi kendine anlamında kullanılırken, korelasyon ise veri setinin kendi kendisi ile benzerliğinin ilişkisi olarak tanımlamak mümkün olabilir. Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı, noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır. Buna örnek olarak bir alana yayılmış meşe palamudu ağaçlarını verebiliriz. Nokta patern analizleri meşe palamutlarının belli alanlarda kümelenmelerini ortaya koyarken, konumsal otokorelasyon ile gövdesi kalın olan meşe palamutlarının ya da uzun meşe palamutlarının veya kısa meşe palamutlarının bir arada bulunmasını ve bu benzerliğin hangi yakınlıkta gerçekleştiğini tanımlamak gerekmektedir.
KONUMSAL OTOKORELASYON Konumsal Otokorelasyon, konumsal özelliğe sahip veriler için en önemli kavramlardan birisidir. Tobler’in 1970 de söylediği “Her şey diğer her şeyle ilişkilidir ancak yakın olan şeyler daha ilişkilidir” sözü birbirine yakın noktaların, birbirine uzak olanlardan daha benzer olduğunu ifade eder. Otokorelasyon bu benzerliğin bir ölçüsüdür. Otokorelasyonun kelime anlamına bakacak olursak, oto, kendi kendine anlamında kullanılırken, korelasyon ise veri setinin kendi kendisi ile benzerliğinin ilişkisi olarak tanımlamak mümkün olabilir. Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı, noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır. Buna örnek olarak bir alana yayılmış meşe palamudu ağaçlarını verebiliriz. Nokta patern analizleri meşe palamutlarının belli alanlarda kümelenmelerini ortaya koyarken, konumsal otokorelasyon ile gövdesi kalın olan meşe palamutlarının ya da uzun meşe palamutlarının veya kısa meşe palamutlarının bir arada bulunmasını ve bu benzerliğin hangi yakınlıkta gerçekleştiğini tanımlamak gerekmektedir (Şekil 7.8).
Doğada sıklıkla karşılaştığımız, benzer nesnelerin benzer nesnelere yakın bulunması durumu pozitif otokorealsyon olarak tanımlanırken, bunun tersi de matematiksel olarak mümkündür. Benzemeyen nesnelerin bir arada bulunması durumu ise negatif otokorelasyon olarak ifade edilir (Şekil 7.9). Doğada pozitif otokorelasyona yaygın olarak rastlamamıza rağmen, negatif otokorelasyon çok fazla yaygın değildir. Bu durum, negatif bir dağılımın insan göz ve beyni ile algılanmasını zorlaştırmaktadır.
Konumsal otokorelasyonu tanımlamak ve benzerliği matematiksel olarak ifade edebilmek için öncelikle noktaların birbirlerine yakınlığının tanımlanması gerekir. Bir alandaki tüm noktaların birbirlerine olan mesafesini belirlemek kolay bir işlem değildir. Bu bölüm kapsamında öncelikle yakınlığın matematiksel olarak nasıl ölçülebileceğinden daha sonra ise yakınlığın kullanılarak otokorelasyon hesaplama yöntemlerinden bahsedilecektir
Otokorelasyon bu benzerliğin bir ölçüsüdür. Otokorelasyonun kelime anlamına bakacak olursak, oto, kendi kendine anlamında kullanılırken, korelasyon ise veri setinin kendi kendisi ile benzerliğinin ilişkisi olarak tanımlamak mümkün olabilir. Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı, noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır. Buna örnek olarak bir alana yayılmış meşe palamudu ağaçlarını verebiliriz. Nokta patern analizleri meşe palamutlarının belli alanlarda kümelenmelerini ortaya koyarken, konumsal otokorelasyon ile gövdesi kalın olan meşe palamutlarının ya da uzun meşe palamutlarının veya kısa meşe palamutlarının bir arada bulunmasını ve bu benzerliğin hangi yakınlıkta gerçekleştiğini tanımlamak gerekmektedir.
Soru 11
Ağırlıklı ortalama merkez, nasıl hesaplanarak elde edilir?
Seçenekler
A
Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir.
B
Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çıkarılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir.
C
Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla bölünerek ağırlıkların toplamına çarpılması ile elde edilir.
D
Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın yarısının çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir.
E
Ağırlıklı ortalama merkez, herhangi bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir.
Açıklama:
Ağırlıklı ortalama merkez, her bir noktanın x ve y koordinatının o noktanın ağırlığıyla çarpılarak ağırlıkların toplamına bölünmesi ile elde edilir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 12
Bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden bir kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Standart mesafe
B
Konumsal dağılım
C
Standart nokta elipsi
D
Nokta dağılım
E
Minimum yayılım
Açıklama:
Konumsal dağılım, bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden bir kavramdır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 13
Aşağıdakşlerden hangisi klasik istatistikteki standart sapmanın konumsal tipi olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Konumsal dağılım
B
Minimum yayılım
C
Standart mesafe
D
Ortalama merkez
E
Standart sapma elipsi
Açıklama:
Standart mesafe, klasik istatistikteki standart sapmanın konumsal tipi olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 14
Belirli bir çalışma alanı içinde nokta olaylarının tamamen rastgele bir şekilde gerçekleştiği bir nokta dağılımına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yoğun temelli yaklaşımlar
B
Kuadrat analizi
C
Değiştirilebilir alan problemi
D
Tam konumsal rassallık
E
Noktasal dağılım
Açıklama:
Bağımsız Rassal Süreçler Teorisi /Tam Konumsal Rassallık: Belirli bir çalışma alanı içinde nokta olaylarının tamamen rastgele bir şekilde gerçekleştiği bir nokta dağılımını tanımlar. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi noktalar arasındaki gözlenen mesafelerin ortalamasının, noktaların oluşturduğu bilinen rassal paterni karşılaştırmaya dayanır?
Seçenekler
A
Minimal konumsal analiz
B
Mesafe analizi
C
Konumsal analiz
D
Kuadrat analizi
E
En yakın komşu analizi
Açıklama:
En yakın komşu analizi noktalar arasındaki gözlenen mesafelerin ortalamasının, noktaların oluşturduğu bilinen rassal paterni karşılaştırmaya dayanır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 16
Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olması
B
Noktaların konumsal olması
C
Bir çok noktanın birbirine benzemesi
D
Noktaların veri analizinin olması
E
Noktaların öz nitelik taşıması
Açıklama:
Konumsal otokorelasyonun nokta patern analizlerinden en önemli farkı, noktaların en az bir sayısal öz niteliğinin olmasıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yakınlığı ölçmek için kullanılan metotlardan birisidir?
Seçenekler
A
Kuadrat analizi
B
Mesafeye bağlı ağırlıklandırma
C
En yakın komşu analizi
D
Tam kurumsal rassallık
E
Morans I Otokorelasyon Ölçüm Yöntemi
Açıklama:
Yakınlığı ölçmek için iki temel metot tanımlanmıştır. Bunlardan birincisi komşuluğa bağlı ağırlıklandırma, ikincisi ise mesafeye bağlı ağırlıklandırmadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 18
Nokta tipi verilerde yakınlığı belirlemek için hangi tip fonksiyonlar kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Komşu tipi fonksiyonlar
B
Kondrat tipi fonksiyonlar
C
Mesafeye dayalı fonksiyonlar
D
Nokta tipi fonksiyonlar
E
Morans tipi fonksiyonlar
Açıklama:
Nokta tipi verilerde yakınlığı belirlemek için mesafeye dayalı fonksiyonlar kullanılmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi tüm veri setini değerlendiren tek bir özet bilgi veren yöntemler olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Yerel yöndemler
B
Kuadrat yöntemleri
C
Komşu veri yöntemleri
D
Küresel yöntemler
E
Analiz yöntemleri
Açıklama:
Küresel Yöntemler, tüm veri setini değerlendiren tek bir özet bilgi veren yöntemler olarak tanımlanır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 20
Moran’s I’nın yersel versiyonu, kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Greig-Smith
B
Taylor
C
Griffithe
D
Amrhein
E
Anselin
Açıklama:
Moran’s I’nın yersel versiyonu, Anselin, 1995, tarafından geliştirilmiştir, Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 21
Bu ders kapsamında olmak üzere, noktaların konumları aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
Seçenekler
A
koordinatlar
B
coğrafi yükseklik
C
nehir ve göl
D
yerleşim yeri
E
antik kalıntılar
Açıklama:
Bu ders kapsamında olmak üzere, noktaların konumları koordinatları ile tanımlanır.
Soru 22
Klasik istatistikteki standard sapmanın konumsal tipi (karşılığı) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
standart sapma
B
standart mesafe
C
standart yogunluk
D
standart katsayı
E
Moran's I
Açıklama:
Klasik istatistikteki standard sapmanın konumsal tipi (karşılığı) standart mesafe'dir.
Soru 23
Noktaların dağılımını etkileyen herhangi bir süreç yoksa, noktaların rastgele dağılması gerektiğini ifade eden teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik matematik
B
Klasik istatistik
C
Bağımsız rassal süreçler teorisi
D
Standart sapma
E
Standart mesafe
Açıklama:
Noktaların dağılımını etkileyen herhangi bir süreç yoksa, noktaların rastgele dağılması gerektiğini ifade eden teori Bağımsız rassal süreçler teorisidir.
Soru 24
Noktaların meydana getirdigi paternlerin matematiksel olarak tanımlanmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kuadrat analiz yöntemi ile aynı olması
B
Her zaman rassal patern ile sonuçlanması
C
Her zaman kümelenmiş patern ile sonuçlanması
D
Bilimsel olması
E
Karmaşık olması
Açıklama:
Noktaların meydana getirdigi paternlerin matematiksel olarak tanımlanmasının nedeni, bilimsel olmasıdır.
Soru 25
Çalışma alanının kuadrat adı verilen eşit hücrelere bölünerek yapılan analiz, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Olasılık
B
Standart sapma
C
Euler sabiti
D
Poisson dağılımı
E
Kuadrat analizi
Açıklama:
Çalışma alanının kuadrat adı verilen eşit hücrelere bölünerek yapılan analiz, kuadrat analizidir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi "Moran's I" ile tanımlamakta kullanılır?
Seçenekler
A
Konumsal otokorelasyon
B
Uzunluk
C
Ağırlık
D
zaman
E
Yakınlık
Açıklama:
"Moran's I" ile konumsal otokorelasyon tanımlamakta kullanılır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi, "komşuluğa bağlı ağırlıklandırma" ile ölçülür?
Seçenekler
A
Ağırlık
B
Yakınlık
C
Akan su miktarı
D
Işık şiddeti
E
Hareket ve kuvvet değeri
Açıklama:
"komşuluğa bağlı ağırlıklandırma" ile yakınlık ölçülmektedir.
Soru 28
Nokta tipi verilerde mesafeyi belirlemek için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Moran's I
B
Ağaç türleri
C
mesafeye dayalı ağırlıklandırma
D
Meşe ağaçlarının dağılımı
E
standart sapma
Açıklama:
Nokta tipi verilerde mesafeyi belirlemek için mesafeye dayalı ağırlıklandırma kullanılır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi, noktaların konumumun ortalamasını ifade eder?
Seçenekler
A
nokta
B
standart sapma
C
medyan
D
ortalama merkez
E
standart mesafe
Açıklama:
Ortalama merkez, noktaların konumumun ortalamasını ifade eder.
Soru 30
Bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden kavram, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daire
B
Elips
C
Normal dağılım
D
Poisson dağılımı
E
Konumsal dağılım
Açıklama:
Bir merkez etrafında noktaların hangi ölçüde yayıldığını ifade eden kavram, konumsal dağılımdır.
Ünite 8
Soru 1
"Enterpolasyonda kullanılan veri ..............ve her noktada bir değer alabilen verilerdir". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Sürekli
B
Süreksiz
C
Bağımsız
D
Bağımlı
E
Nötr
Açıklama:
Enterpolasyonda kullandığımız veri sürekli tipte ve her noktada bir değer alabilen verilerdir. Buna toprakta bulunan azot miktarı, havada bulunan karbondioksit ya da bir göl içerisindeki çözünmüş maddeoranı örnek olarak verilebilir.
Soru 2
"..............yöntemine göre her bir ölçüm noktasının etrafında Thissen Poligonları çizilir ve o alana düşen her nokta o noktanın değeri alır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Deterministik enterpolasyon
B
Thissen poligonları
C
Konumsal enterpolasyon
D
Jeoistatistiksel enterpolasyon
E
Düzensiz üçgenler ağı
Açıklama:
Deterministik yöntemlerin en basit örneği Thissen Poligonu Yöntemidir. Thissen Poligonları Yöntemine göre her bir ölçüm noktasının etrafında Thissen Poligonları çizilir ve o alana düşen her nokta o noktanın değeri alır.
Soru 3
"Düzensiz üçgenler ağı tipik olarak planimetrik alan,.............. hesaplamalarının kolaylıkla yapılabilmesi nedeniyle, daha küçük alanların yüksek hassasiyetli modellemesi için kullanılır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
hacim ve ortalama
B
yüzey alanı ve standart sapma
C
yüzey alanı ve hacim
D
standart sapma ve yüzey
E
yüzey alanı ve trend analizi
Açıklama:
Düzensiz üçgenler ağı tipik olarak planimetrik alan, yüzey alanı ve hacim hesaplamalarının kolaylıkla yapılabilmesi nedeniyle, daha küçük alanların yüksek hassasiyetli modellemesi için kullanılır
Soru 4
"Küresel enterpolasyon yöntemi bir alanda ...........değişim gösteren (endüstriyel alanındaki kirlilik, atmosferik basıncın değişimi, yerin gravitasyonunun değişimi vb.) gibi olayları enterpole etmek için kullanışlıdır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
olağandışı
B
yüksek düzeyde
C
hızlı
D
yavaş
E
beklentinin altında
Açıklama:
Küresel enterpolasyon yöntemi bir alanda yavaş değişim gösteren (endüstriyel alanındaki kirlilik, atmosferik basıncın değişimi, yerin gravitasyonunun değişimi vb.) gibi olayları enterpole etmek için kullanışlıdır.
Soru 5
"Uzaklığın tersiyle ağırlıklandırma (Inverse Distance Weightening) yöntemine göre, tahmin noktasındaki değer, komşu noktaların ağırlıklı katkılarının ......... göre hesaplanır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
yüzeyine
B
korelasyonuna
C
karesine
D
farkına
E
toplamına
Açıklama:
Uzaklığın Tersiyle Ağırlıklandırma (Inverse Distance Weightening) yöntemine göre, tahmin noktasındaki değer, komşu noktaların ağırlıklı katkılarının toplamına göre hesaplanır.
Soru 6
"Uzaklığın Tersiyle Ağırlıklandırma yöntemine göre tahmin noktasındaki değer, komşu noktaların ağırlıklı katkılarının ................. göre hesaplanır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
toplamına
B
farkına
C
benzerliğine
D
uzaklığına
E
oranına
Açıklama:
Uzaklığın Tersiyle Ağırlıklandırma yöntemine göre, tahmin noktasındaki değer, komşu noktaların ağırlıklı katkılarının toplamına göre hesaplanır. Tahmin noktasına yakın noktaların IDW ağırlığı fazla iken uzak noktaların ağırlığı mesafenin üssü (k) ile ters orantılıdır.
Soru 7
"Kriging enterpolasyon yöntemi, tahmin edilen değerlerin ortalamasının, popülasyonun ortalaması ile ......... olmasını sağlaması nedeniyle, en uygun (optimal) enterpolasyon yöntemi olarak tanınmaktadır". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
benzer
B
aynı
C
yaklaşık
D
orantısız
E
ilişkisiz
Açıklama:
Kriging enterpolasyon yöntemi, tahmin edilen değerlerin ortalamasının, popülasyonun ortalaması ile aynı olmasını sağlaması nedeniyle, en uygun (optimal) enterpolasyon yöntemi olarak tanınmaktadır.
Soru 8
"Durağanlık varsayımı, konumsal verilerin varyans ve ortalamasının çalışma alanı boyunca .......... kabul eder". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
farklılaşığını
B
ayrıştığını
C
değişmediğini
D
aynı olduğunu
E
sıfırlandığını
Açıklama:
Durağanlık varsayımı (Stationarity), konumsal verilerin varyans ve ortalamasının çalışma alanı boyunca değişmediğini kabul eder. Diğer taraftan ortalamalardan bahsedebilmek için de verilerin normal dağılım göstermesi beklenir.
Soru 9
"............. varsayımı, konumsal verilerin varyans ve ortalamasının çalışma alanı boyunca değişmediğini kabul eder. Diğer taraftan ortalamalardan bahsedebilmek için de verilerin normal dağılım göstermesi beklenir". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
İzotropi
B
Kriging
C
Varyogram
D
Durağanlık
E
Değişkenler
Açıklama:
Durağanlık varsayımı (Stationarity), konumsal verilerin varyans ve ortalamasının çalışma alanı boyunca değişmediğini kabul eder. Diğer taraftan ortalamalardan bahsedebilmek için de verilerin normal dağılım göstermesi beklenir. Durağanlık varsayımının sağlanıyor olması, varyogram parametrelerinin de çalışma alanı boyunca değişmediğini kabul eder
Soru 10
"............., örnek değerlerini arasındaki farkların karelerinin ortalamasının mesafe ile değişimini ifade eden eşitliktir". Cümlenin anlam bütünlüğünün tam ve doğru olarak sağlanabilmesi için boşluk olarak bırakılan alana getirilmesi gereken kavram hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
İzotropi
B
Kriging ağırlıkları
C
Durağanlık varsayımı
D
Enterpolasyon
E
Varyogram
Açıklama:
Bölgesel değişimi açıklamak için varyogramlar kullanılmaktadır. Varyogram, örnek değerlerini arasındaki farkların karelerinin ortalamasının mesafe ile değişimini ifade eden eşitliktir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi ekstrapolasyon için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
En küçük ve en büyük değerlerin dışının tahmini
B
Verilerin en küçük ve en büyük değerleri, arasındaki bilinmeyen değerlerin tahminini
C
Bilinen ya da ölçülen noktalardan, bilinmeyen noktaların tahmini
D
Kapalı bir alan oluşturan verilerin alanda aldığı değerlerin tahmini
E
Ölçüm noktalarının oluşturduğu iç bükey kapalı alanın içinde geçerlidir
Açıklama:
Enterpolasyon; bilinen ya da ölçülen noktalardan, bilinmeyen noktaların tahmini olarak tanımlanmaktadır. İngilizcesi “interpolation” olan verilerin en küçük ve en büyük değerleri, arasındaki bilinmeyen değerlerin tahminini ifade eden yöntemleri ifade etmektedir. En küçük ve en büyük değerlerin dışının tahmini ise ektrapolasyon olarak adlandırılmaktadır.
Konumsal enterpolasyon ise kapalı bir alan oluşturan verilerin alanda aldığı değerlerin tahmini olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla ölçüm noktalarının oluşturduğu iç bükey kapalı alanın dışı, konumsal enterpolasyonun kapsamının da dışında bulunur
Konumsal enterpolasyon ise kapalı bir alan oluşturan verilerin alanda aldığı değerlerin tahmini olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla ölçüm noktalarının oluşturduğu iç bükey kapalı alanın dışı, konumsal enterpolasyonun kapsamının da dışında bulunur
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi sürekli veri tipine örnektir?
Seçenekler
A
Bir projeyi tamamlamak için gereken süre
B
Bir ülkenin nüfusu
C
Kütüphaneden ödünç aldığınız kitapların sayısı
D
Yazı tura atma dizisindeki tura sayısı
E
Bir hastanedeki hasta sayısı
Açıklama:
Sürekli veri her noktada bir değer alabilen verilerdir. Buna toprakta bulunan azot miktarı, havada bulunan karbondioksit ya da bir göl içerisindeki çözünmüş madde oranı örnek olarak verilebilir.
Bir başka ifadeyle, sürekli veriler herhangi iki nokta arasında sonsuz sayıda potansiyel değere sahiptir. Genel olarak, bunları bir ölçek kullanarak ölçersiniz. Her bir gözlem değeri için ondalık basamaklar gördüğünüzde, sürekli bir değişkenle uğraşıyorsunuzdur. Sürekli verilere örnek olarak ağırlık, boy, uzunluk, zaman ve sıcaklık verilebilir.
Bir başka ifadeyle, sürekli veriler herhangi iki nokta arasında sonsuz sayıda potansiyel değere sahiptir. Genel olarak, bunları bir ölçek kullanarak ölçersiniz. Her bir gözlem değeri için ondalık basamaklar gördüğünüzde, sürekli bir değişkenle uğraşıyorsunuzdur. Sürekli verilere örnek olarak ağırlık, boy, uzunluk, zaman ve sıcaklık verilebilir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi konumsal enterpolasyon yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Karma yöntemler
B
Küresel yaklaşımlar
C
Yakınsayan yöntemler
D
Kesin yöntemler
E
Yerel yaklaşımlar
Açıklama:
Konumsal enterpolasyon yöntemleri, az sayıda veri ile büyük alanlar kaplaması veya küçük alanlarda sık ve çok veri içermesine göre küresel ve yerel yaklaşımlar olmak üzere iki ayrılır. Konumsal enterpolasyon yöntemleri, küresel ve yerel yaklaşımların dışında, kesin veya yakınsayan yöntemler olarak da sınıflandırılır.
Soru 14
Konumsal enterpolasyon verilerden alt kümeler oluşturarak tahminlerini yapmak amacıyla aşağıdaki yöntem veya yaklaşımlardan hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Yerel yaklaşım
B
Jeoistatistiksel yöntem
C
Küresel yaklaşım
D
Yakınsayan yöntem
E
Kesin yöntem
Açıklama:
Küresel yaklaşımlar tahminlerini tüm veri setinin tahminlerde aynı anda kullanılması ile yapılırken, yerel yaklaşımlar ise verilerden alt kümeler oluşturarak tahminlerini yapmaktadırlar. Kesin yöntemlerde, ölçümlerin alındığı noktalardaki değerin tahmin değerine eşit olma zorunluluğu bulunurken yakınsayan değerlerde ölçüm yapılan noktanın değeri ile tahmin değeri birbirinden farklı olabilir. Jeoistatistiksel yaklaşımda, bir noktada, ilgili eşik değerinin aşma olasılığı da belirlenebilir.
Soru 15
Deterministik yöntemler ile enterpolasyon yüzeyi oluşturduktan sonra, test verisi, aynı noktadaki yüzey verisi ile karşılaştırılarak aşağıdaki istatistiklerden hangisinin hesaplanması gerekmektedir?
Seçenekler
A
Standart hata
B
Varyans
C
Aritmetik ortalama
D
Çeyreklerarası açıklık
E
Medyan
Açıklama:
Deterministik yöntemler ile enterpolasyon yüzeyi oluşturduktan sonra, test verisi, aynı noktadaki yüzey verisi ile karşılaştırılarak Standart Hata’nın (SH) hesaplanması gerekmektedir.
Soru 16
Yandaki şekil hangi deterministik enterpolasyon yöntemini yansıtmaktadır.
Seçenekler
A
Düzensiz Üçgenler Ağı
B
Thiessen poligonu
C
Yüzeyin trend analizi
D
Uzaklığın Tersiyle Ağırlıklandırma
E
Jeoistatistiksel yaklaşım
Açıklama:
Düzensiz Üçgenler Ağı, bir yüzeyin, vektör tabanlı gösterimidir. Köşeler, bir üçgen ağı oluşturmak için bir dizi kenarla bağlanır. Bu üçgenleri oluşturmak için Delaunay üçgenlemesi veya mesafe sıralaması gibi farklı enterpolasyon yöntemleri bulunmaktadır. TIN’ler tipik olarak planimetrik alan, yüzey alanı ve hacim hesaplamalarının kolaylıkla yapılabilmesi nedeniyle, daha küçük alanların yüksek hassasiyetli modellemesi için kullanılır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yüzey trend analizi için doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Sadece küresel özellikli uygulama örnekleri bulunmaktadır.
B
Tüm verileri en uygun şekilde temsil eden bir yüzeyin elde edilmesidir.
C
Herhangi bir noktada yüzeyin hangi yöne ve hangi hızda yükselme veya düşme eğiliminde olduğunu işaret eder.
D
Verilerin dağılımının genel durumunu temsil eden küresel bir yöntemdir.
E
Basit ve bir çoklu regresyondur, bağımlı değişken ilgili öznitelik, bağımsız değişkenler ise veri koordinatlarıdır.
Açıklama:
Yüzeyin trend analizi, tüm verileri en uygun şekilde temsil eden bir yüzeyin elde edilmesi olarak ifade edilebilir. Herhangi bir noktada yüzeyin hangi yöne ve hangi hızda yükselme veya düşme eğiliminde olduğunu işaret eder. Trend analizi, verilerin dağılımının genel durumunu temsil eden küresel bir yöntemdir. Yüzeyin trend analizi, basit bir çoklu regresyondur, bağımlı değişken ilgili öznitelik (örneğin yağış veya yükseklik), bağımsız değişkenler ise veri koordinatlarıdır. Küresel olabildiği gibi yerel özellikli uygulama örnekleri de bulunmaktadır.
Soru 18
Tahmin edilen değerlerin ortalamasının, evren ortalaması ile aynı olmasını sağlaması nedeniyle, en optimal enterpolasyon yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kriging yöntemi
B
Thiessen Poligonu
C
Delaunay üçgenlemesi
D
Yerel polinomial enterpolasyon
E
Küresel polinomial enterpolasyon
Açıklama:
Kriging istatistiksel tekniklerin kullanıldığı en uygun durumu sağlayan konumsal enterpolasyon yöntemi olarak bilinmektedir. Kriging enterpolasyon yöntemi, tahmin edilen değerlerin ortalamasının, popülasyonun ortalaması ile aynı olmasını sağlaması nedeniyle, en uygun (optimal) enterpolasyon yöntemi olarak tanınmaktadır
Soru 19
Bir sistemin veya modelin özelliklerinin yönden bağımsız olması durumu ne olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Değişimin her yönde aynı olduğunu
B
Konumsal verilerin varyans ve ortalamasının çalışma alanı boyunca değişmediğini
C
Varyogram parametrelerinin çalışma alanı boyunca değişmediğini
D
Değişimin yönden yöne farklılık gösterdiğini
E
Otokorelasyon yapısının zamanla değişmediğini
Açıklama:
İzotropi ise değişimin her yönde aynı olduğunu ifade eder. Diğer bir deyişle değişim yönden yöne herhangi bir farklılık göstermez. Bir başka ifadeyle, İzotropi bir sistemin ya da modelin özelliklerinin yönden bağımsız olması durumudur.
Soru 20
Şekilde verilen semi varyogram modellerinden üstel güç grafiği hangi renkte verilmiştir?
Seçenekler
A
kırmızı
B
siyah
C
yeşil
D
sarı
E
mavi
Açıklama:
Semi varyogram modellerinden
Kırmızı-Küresel
Siyah-Dairesel
Yeşil -Üstel güç
Sarı-Doğrusal
mavi-Gauss eğrilerini göstermektedir.
Kırmızı-Küresel
Siyah-Dairesel
Yeşil -Üstel güç
Sarı-Doğrusal
mavi-Gauss eğrilerini göstermektedir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bir yüzeyi tanımlayan düzensiz üçgenler ağı için doğru bir tanımdır?
Seçenekler
A
Linear bir çizgidir.
B
Holigan yüzeydir.
C
Vektör tabanlı gösterimidir.
D
X tabanlı bir yüzeydir.
E
Vektör açımlı bir yüzeydir.
Açıklama:
Düzensiz Üçgenler Ağı, bir yüzeyin, vektör tabanlı gösterimidir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangi olayı enterpole etmek için kullanılan küresel enterpolasyon yöntemine örnektir?
Seçenekler
A
Hava kirliliği
B
Atmosferik basıncın değişimi
C
Gökkuşağı
D
Deprem
E
Sel
Açıklama:
Küresel enterpolasyon yöntemi bir alanda yavaş değişim gösteren (endüstriyel alanındaki kirlilik, atmosferik basıncın değişimi, yerin gravitasyonunun değişimi vb.) gibi olayları enterpole etmek için kullanışlıdır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi bölgeselleşmiş değişkenler teorisini dikkate alan enterpolasyon yöntemidir?
Seçenekler
A
İstatistik
B
Jeoloji
C
Meteoroloji
D
Jeoistatistik
E
İzotropi
Açıklama:
Jeoistatistik, bölgeselleşmiş değişkenler teorisini dikkate alan enterpolasyon yöntemidir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi bir sistemin ya da modelin özelliklerinin yönden bağımsız olması durumudur?
Seçenekler
A
Durağanlık
B
İzotropi
C
Kriging
D
Varyogram
E
Trend analizi
Açıklama:
İzotropi: Bir sistemin ya da modelin özelliklerinin yönden bağımsız olması durumudur.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi "örnek değerlerini arasındaki farkların karelerinin ortalamasının mesafe ile değişimini ifade eden eşitliktir." olarak tanımlanan terimdir?
Seçenekler
A
Kriging
B
Orijin
C
İzotropi
D
Parametre
E
Varyogram
Açıklama:
Varyogram, örnek değerlerini arasındaki farkların karelerinin ortalamasının mesafe ile değişimini ifade eden eşitliktir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi "tüm verileri en uygun şekilde temsil eden bir yüzeyin elde edilmesi" olarak ifade edilen kavramdır?
Seçenekler
A
Polinomial
B
Yüzeyin trend analizi
C
Enterpolasyon
D
Parametre
E
Tahmin noktası
Açıklama:
Yüzeyin trend analizi, tüm verileri en uygun şekilde temsil eden bir yüzeyin elde edilmesi olarak ifade edilebilir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi istatistiksel tekniklerin kullanıldığı en uygun durumu sağlayan konumsal enterpolasyon yöntemidir?
Seçenekler
A
Jeoistatistik
B
İzotropi
C
Kriging
D
Ölçüm noktası
E
Trend analizi
Açıklama:
Kriging istatistiksel tekniklerin kullanıldığı en uygun durumu sağlayan konumsal enterpolasyon yöntemi olarak bilinmektedir.
Soru 28
Kriging’in en iyi tahmini sağlamasındaki iki varsayım aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Ölçüm noktası sayısı ve Ağırlık değer
B
Yüzeyin trend analizi ve Polinomial
C
Delaunay üçgenlemesi ve ArcGIS
D
Durağanlık ve İzotropi
E
Thissen Poligonu ve Deterministik
Açıklama:
Kriging’in en iyi tahmini sağlaması için iki ana varsayımı bulunmaktadır Bunlar, durağanlık ve izotropidir.
Durağanlık ve İzotropi
Durağanlık ve İzotropi
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi "bilinen ya da ölçülen noktalardan, bilinmeyen noktaların tahmini" olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Deterministik
B
Model
C
Enterpolasyon
D
Yüzeyin trend analizi
E
Kriging
Açıklama:
Enterpolasyon; bilinen ya da ölçülen noktalardan, bilinmeyen noktaların tahmini olarak tanımlanmaktadır.
Soru 30
"Her bir ölçüm noktasının etrafında poligonlar çizilir ve o alana düşen her nokta o noktanın değeri alır." şeklinde tanımlanan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deterministik Yöntem
B
Düzensiz Üçgenler Ağı
C
Delaunay Üçgenleme Yöntemi
D
Thissen Poligonları Yöntemi
E
Yüzeyin Trend Analizi
Açıklama:
Thissen Poligonları Yöntemine göre her bir ölçüm noktasının etrafında Thissen Poligonları çizilir ve o alana düşen her nokta o noktanın değeri alır.