Özel Gereksinimli Bireyler İçin Afet ve Acil Durum Yönetimi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
"Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yetersizlik
B
Bozukluk
C
Zedelenme
D
Engel
E
Risk taşıma
Açıklama:
Yetersizlik/güçlük; bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi olarak tanımlanabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
"Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevreyle etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Zedelenme
C
Engel
D
Risk taşıma
E
Yetersizlik
Açıklama:
Yetersizlik, içinde bulunulan koşullara bağlı olarak engelliliğe neden olabilir. Engel, herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 3
Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar aşağıda yer alan hangi kavramı örneklendirmektedir?
Seçenekler
A
Risk taşıma
B
Engel
C
Zihinsel yetersizlik
D
Otizm Spektrum Bozukluğu
E
Bozukluk/Zedelenme
Açıklama:
Zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 4
Düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olarak tanımlanan yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil ve Konuşma Bozukluğu
B
Zihinsel Yetersizlik
C
Otizm Spektrum Bozukluğu
D
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
E
Özel Öğrenme Güçlüğü
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Doğru cevap C'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Dikkat Eksikliği ve Hiperaltivite Bozukluğu (DEHB) ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Ortam için uygun olmayan düzeyde fazla hareketlilik, hiperaktivite olarak tanımlanmaktadır.
B
Düşünmeden çok hızlı hareket etme, dürtüsellik anlamına gelmektedir.
C
Genellikle etkileri yaşam boyu süren bir sorundur.
D
Çocukların %50’sinde DEHB görüldüğü belirtilmektedir
E
Bireyin yaşından beklenenden daha sık, daha yoğun ve uzun süreli olarak dikkatsizlik ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik özelliklerini göstermesi hâlinde DEHB'den söz edilebilir.
Açıklama:
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukuğu, hem çocuk hem de yetişkinleri etkileyen dikkat eksikliği (odaklanamama), hiperaktivite (ortam için uygun olmayan düzeyde fazla hareketlilik) ve dürtüsellik (düşünmeden çok hızlı hareket etme) ile karakterize genellikle etkileri yaşam boyu süren bir sorundur (APA, t.y.). Bireyin yaşından beklenenden daha sık, daha yoğun ve uzun süreli olarak dikkatsizlik ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik özelliklerini göstermesi hâlinde DEHB’den söz etmek mümkün olmaktadır. Çocukların %5’inde DEHB görüldüğü belirtilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 6
"Okuma, yazma ve/veya matematik alanlarında öğrenmeyi sekteye uğratan nörolojik temelli bir bozukluk" olarak tanımlanan yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özgül Öğrenme Güçlüğü
B
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
C
Otizm Spektrum Bozukluğu
D
Duygu ve Davranış Bozukluğu
E
Zihinsel yetersizlik
Açıklama:
Özel öğrenme güçlüğü, nörolojik temelli ve okuma, yazma ve/veya matematiği öğrenmeye yarayan temel becerileri sekteye uğratan bir bozukluktur. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
"İki ya da daha fazla yetersizliğin bireyi neredeyse eşit oranda etkilemesi durumu" olarak tanımlanan yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Otizm Spektrum Bozukluğu
C
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
D
Çoklu yetersizlik
E
Özgül Öğrenme Güçlüğü
Açıklama:
Çoklu yetersizlik, iki ya da daha fazla yetersizliğin bireyi neredeyse eşit oranda etkilemesi durumu olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
"Bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması" anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erişilebilirlik
B
Kullanışlılık
C
Doğrulanabilirlik
D
Ölçülebilirlik
E
Güvenirlik
Açıklama:
Erişilebilirlik; bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinime yol açabilen doğum öncesi etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Annenin maruz kaldığı ilaçlar
B
Annenin şeker gibi kronik bir hastalığa sahip olması
C
Doğum kanalının yapısal bozuklukları
D
Yapısal ve genetik bozukluklar
E
Bebeğin çevresinde bulunan bireylerle etkileşimin azlığı
Açıklama:
Yapısal ve genetik bozukluklar, annenin maruz kaldığı ilaçlar ve kimyasallar, vitamin
eksikliği, annenin şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıkları, doğum kanalının yapısal bozuklukları ve anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı bireyin yetersizliğe sahip olmasında etkili olabilen doğum öncesi etkenler arasında sayılmaktadır.
eksikliği, annenin şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıkları, doğum kanalının yapısal bozuklukları ve anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı bireyin yetersizliğe sahip olmasında etkili olabilen doğum öncesi etkenler arasında sayılmaktadır.
Soru 10
Bireyin eğitim gereksinimlerinin en iyi biçimde karşılandığı ve akranlarıyla mümkün olan en üst düzeyde bir arada olabildiği ortama verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kısıtlandırılmış ortam
B
En az kısıtlayıcı eğitim ortamı
C
Zenginleştirilmiş çevre
D
Öğrenme merkezleri
E
Sosyal ağlar
Açıklama:
En az sınırlanıdrılmış eğitim ortamı, özel eğitim gereksinimi olan bireyin; tüm gelişim alanlarını desteklemek üzere destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamıdır. Bir başka deyişle, en az sınırlandırıcı eğitim ortamı, bireyin eğitim gereksinimlerinin en iyi biçimde karşılandığı ve akranlarıyla mümkün olan en
üst düzeyde bir arada olabildiği ortamdır. Doğru cevap B'dir.
üst düzeyde bir arada olabildiği ortamdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri acil durum ve afet yönetimi açısından hangi bireyler özel gereksinimli olarak tanımlanmaktadır?
I. Zihinsel yetersizliği olan
II.Otizm spektrum bozukluğu olan
III.Fiziksel yetersizlikleri olan
IV.Görme yetersizliği, işitme yetersizliği olan
V.Çoklu yetersizliği olan
VI.Besin alerjileri
I. Zihinsel yetersizliği olan
II.Otizm spektrum bozukluğu olan
III.Fiziksel yetersizlikleri olan
IV.Görme yetersizliği, işitme yetersizliği olan
V.Çoklu yetersizliği olan
VI.Besin alerjileri
Seçenekler
A
I,II,III
B
IV,V,VI
C
II,III,IV,V
D
I,II,III,IV ve V
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
“Özel gereksinim” ifadesi pek çok farklı tanı ve durumu kapsayan şemsiye bir terimdir. Hafif düzeyde zihinsel yetersizlikten ciddi bilişsel sorunlara, hafif düzeyde öğrenme güçlüğünden görme yetersizliğine, besin alerjilerinden süreğen hastalıklara değişen pek çok durum bu şemsiye terimin altında değerlendirilmektedir. Doğru cevap D’dir. 3
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Engel
B
Yetersizlik
C
Bozukluk
D
Risk
E
Güçlük
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir (Özyürek,2006). Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi birey için engel durumuna örnektir?
Seçenekler
A
Bireyin bacaklarını kaybetmesi
B
Rampa eğiminin fazla olması
C
Bireyin yürüyememesi
D
Bireyin felçli olması
E
Bireyin sesleri duyamaması
Açıklama:
Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Göz sinirlerinde oluşan tahribat sonucu bireyin görememesi ya da bacaklarını kaybeden bir bireyin yürüyememesi bozukluk/zedelenmenin yetersizlik/güçlük durumuna dönüştüğü anlamına gelir. A ve D seçeneklerinde bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp (bozukluk) , C ve E seçeneklerinde bozukluk sonucu oluşan yetersizlik tanımlanmaktadır. B Seçeneğinde ise tekerlekli sandalye ile toplumsal alanlara ulaşamayan bireyin karşılaştığı bir engel durumuna örnektir. Doğru cevap B’dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi bozukluk durumunun yetersizlik durumuna dönüşmesine örneklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Felçli bireyin yürüyememesi
B
Göz tahribatı olan bireyin görememesi
C
Bireyin ayağının kırılması
D
Kalp hastası bireyin nefes alamaması
E
Bireyin psikolojisinin bozulması sonucu çalışamaması
Açıklama:
A,B,D ve E seçeneklerinde bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kaybın bozukluğun sonucu yetersizliğe dönüşmesi durumudur. C seçeneğinde ise bireyde oluşan anatomik bir bozukluğa örnektir.
Soru 15
Bireyin “Geldim ” yerine “geliyorum “ifadesi kullanması dilinin hangi bileşeninde bir sorunu ortaya koymaktadır?
Seçenekler
A
Fonolojik
B
Sentaks
C
Pragmatik
D
Morfolojik
E
Artikülasyon bozukluğu
Açıklama:
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji,sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Fonolojik sorunlar seslerin yer değiştirmesi, düşürülmesi, söz öbeklerinin karıştırılması gibi sorunları içerir (Örn; “kitap” yerine “kipat” demek gibi). Morfolojik sorunlar çoğul sözcüklerin, zamanların, bağlaçlar gibi dil unsurlarının doğru kullanılmamasını ifade eder (Örneğin; “gittim” yerine “gidiyorum” demek gibi). Sentaks güçlükleri ise sözcükleri dilin kurallarına uygun biçimde dizip konuşmada yaşanan güçlükleri ifade eder. Bu konuda güçlük yaşayan bireyler basit cümleler kurarak edat, yardımcı fiil ya da bağlaç gibi unsurları daha az kullanırlar. Konuşma bozukluğu içinde değerlendirilen sesletim (artikülasyon) bozuklukları konuşma seslerinin çıkarılmasındaki hataları (Örn; “r” yerine “y” demek), akıcılık bozuklukları konuşmanın akışındaki bozulmaları (Örn.; kekemelik, hızlı konuşma vb.). - Bireyin “Geldim ” yerine “geliyorum “ifadesi kullanması morfolojik sorunları içermektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 16
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standardlar temel olarak aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğru olarak sıralanmıştır?
I.Kaldırım standartları olarak yaya kaldırım genişliği (min. 1,5 metre), eğim (maks.%2),
II.Rampa standartları ise genişlik (180 cm), eğim (maks. %8),
III.Görme yetersizliği olan bireyler için rampaların başında ve sonunda 150 cm düz ve değişik dokuda bir alan
IV.Dinlenme alanları ve oturma bankları, rampa başlangıç ve bitiminde 45 cm daha devam eden küpeşteler
V.Dış mekânlardaki merdivenlere ilişkin standartlar, maksimum bir rıht yüksekliği 15 cm olmak
I.Kaldırım standartları olarak yaya kaldırım genişliği (min. 1,5 metre), eğim (maks.%2),
II.Rampa standartları ise genişlik (180 cm), eğim (maks. %8),
III.Görme yetersizliği olan bireyler için rampaların başında ve sonunda 150 cm düz ve değişik dokuda bir alan
IV.Dinlenme alanları ve oturma bankları, rampa başlangıç ve bitiminde 45 cm daha devam eden küpeşteler
V.Dış mekânlardaki merdivenlere ilişkin standartlar, maksimum bir rıht yüksekliği 15 cm olmak
Seçenekler
A
I,II,III
B
I,II,III,IV ve V
C
II,III,IV,V
D
I,II,III,IV
E
II,III,IV,V
Açıklama:
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standardlar temel olarak TS 12576 ile belirlenmiştir. Kaldırım standartları olarak yaya kaldırım genişliği (min. 1,5 metre), eğim (maks.%2), Rampa standartları ise genişlik (180 cm), eğim (maks. %8), yüzey (görme yetersizliği olan bireyler için rampaların başında ve sonunda 150 cm uzunluğunda düz ve değişik dokuda bir alan, sert, stabil, kaymaz ve çok az pürüzlü malzeme) ile dinlenme alanları ve oturma bankları, rampa başlangıç ve bitiminde 45 cm daha devam eden küpeşteler ve dış mekanlardaki merdivenlere ilişkin standartlar, boyut (maksimum bir rıht yüksekliği 15 cm, 2 x rıht yüksekliği + 1 x Basamak genişliği = 63 cm formülü) olarak belirlenmiştir. Tüm maddeler doğru olduğu için Doğru cevap B’dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi “Acil durumlarda” yararlanılacak olan kurtarma yardım alanı şu alanlardan biri olabilir?
Seçenekler
A
Merdiven sahanlığının bir kısmı
B
Dış balkonun bir kısmı
C
Bir çıkış mekanı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü
D
Duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim onaylı alan
E
Çıkış mekanına bitişik koridorun bir kısmı
Açıklama:
Acil durumlarda yararlanılacak olan kurtarma yardım alanı şu alanlardan biri olabilir:
- Dumana karşı korunaklı bir mekânda merdiven sahanlığının bir kısmı,
- Çıkış merdivenine bitişik konumdaki dış balkonun bir kısmı,
- Çıkış mekanına bitişik konumda olan bir saatlik yangın dayanımı olan koridorun bir kısmı,
- Dışarı çıkılan ve binanın içinden en az bir saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmış olan bir çıkış mekanı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü,
- Binanın diğer kısımlarından duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim tarafından da onaylanmış olan bir alan veya oda. Doğru cevap D’dir.
Soru 18
İşitme engellilerin uyuduğu yerlerde acil durum hallerinde alınacak önlemlere ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I.Acil durumlarda harekete geçecek görülebilir alarmlar yerleştirilmelidir.
II.İşitilebilir acil durum alarmları bağlanmalıdır.
III. Titreşimli alarmlarla mekanik bir enerjinin vücuda iletilmesi sağlanmalıdır.
I.Acil durumlarda harekete geçecek görülebilir alarmlar yerleştirilmelidir.
II.İşitilebilir acil durum alarmları bağlanmalıdır.
III. Titreşimli alarmlarla mekanik bir enerjinin vücuda iletilmesi sağlanmalıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
II
Açıklama:
Uyuyanların veya işitme engellilerin bulunduğu yerlerde acil durumlarda harekete geçecek görülebilir alarmlar yerleştirilmelidir. Etkili olması için, bu alarmlar sinyal verecek veya mevcut ışığı belirgin şekilde yükseltecek şekilde ayarlanmalıdır. İşitme engelliyi karanlık odada derin uykudan uyandıracak ışık miktarı ve cinsi, odanın büyüklüğü, yer değişimi, mesafe, parlama çapı gibi faktörlere göre değişir. 150 watt’lık flaşlı ışık bazı durumlarda yeterli olabilir.
Görülebilir alarmlar, işitilebilir acil durum alarmlarıyla bağlantılı olarak bir flaşa bağlanmış parlayan ışıklar şeklinde olmalıdır. Görülebilir alarmların flaş frekansı 1 Hz olmalıdır. İleri teknoloji kullanan özel sistemler, binaların veya konutların engelliler tarafından kullanımları için eşdeğer şartlar oluşturmak üzere, bunların yerine kullanılabilir.
Titreşimli alarmlar engelliler ve yaşlıların dikkatini çekecek ve uyaracak derecede mekanik bir enerjinin vücuda iletilmesi şeklinde olmalıdır. Acil durumlarda, bu sistemler görme ve işitme engelliler ve uyuyanları, harekete geçirecek şekilde ayarlanmalıdır.
Yardımcı alarmlar, yürünen yüzeylerde, duvarlarda, kapı ve pencerelerde yer alabilir. Yardımcı alarm olarak, tehlikeli kısmın önüne 60 cm -1,22 m arasında yükseklik uyarı elemanların yerleştirilmesi, farklı kısımlarda zıt renkler kullanılması, yüzeylerde malzeme değişikliği yapılması gibi önlemler kabul edilir.
Görülebilir alarmlar, işitilebilir acil durum alarmlarıyla bağlantılı olarak bir flaşa bağlanmış parlayan ışıklar şeklinde olmalıdır. Görülebilir alarmların flaş frekansı 1 Hz olmalıdır. İleri teknoloji kullanan özel sistemler, binaların veya konutların engelliler tarafından kullanımları için eşdeğer şartlar oluşturmak üzere, bunların yerine kullanılabilir.
Titreşimli alarmlar engelliler ve yaşlıların dikkatini çekecek ve uyaracak derecede mekanik bir enerjinin vücuda iletilmesi şeklinde olmalıdır. Acil durumlarda, bu sistemler görme ve işitme engelliler ve uyuyanları, harekete geçirecek şekilde ayarlanmalıdır.
Yardımcı alarmlar, yürünen yüzeylerde, duvarlarda, kapı ve pencerelerde yer alabilir. Yardımcı alarm olarak, tehlikeli kısmın önüne 60 cm -1,22 m arasında yükseklik uyarı elemanların yerleştirilmesi, farklı kısımlarda zıt renkler kullanılması, yüzeylerde malzeme değişikliği yapılması gibi önlemler kabul edilir.
- Doğru cevap B’dir.
Soru 19
.Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli olma durumunun doğum öncesi nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
17 yaşın altında ve 35 yaşın üstünde çocuk sahibi olunması,
B
Yapısal ve genetik bozukluklar
C
Aşılarının düzenli yaptırılmaması,
D
Maruz kaldığı ilaçlar ve kimyasallar
E
Anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı
Açıklama:
Doğum öncesi etkenlerden bazıları anne yaşı, annenin kullanmış olduğu ilaçlar, annenin geçirdiği hastalıklar, sigara, alkol ve radyasyon gibi etkenler, annenin geçirdiği gıda zehirlenmeleri olarak sayılabilir. Annenin 17 yaşın altında ve 35 yaşın üstünde çocuk sahibi olması, çocuğun yetersizliği olma olasılığını artırmaktadır. Annenin hamilelik döneminde düzenli ve dengeli beslenmesi, çocuğun gelişiminin sağlıklı ilerlemesi için önemli bir etkendir. Anne adayının geçirdiği ve bebeğe de geçen rubella gibi enfeksiyonlar bebeğin anomali ile doğmasına neden olabilmektedir. Yapısal ve genetik bozukluklar, annenin maruz kaldığı ilaçlar ve kimyasallar, vitamin eksikliği, annenin şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıkları, doğum kanalının yapısal bozuklukları ve anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı da bireyin yetersizliğe sahip olmasında etkili olabilen doğum öncesi etkenler arasında sayılmaktadır. Aşıların yaptırılmaması doğum sonrası oluşan durumdur. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
Ülkemizde, okul çağındaki özel gereksinimli çocuklara sunulan eğitim olanakları aşağıdakilerden hangisi/hangilerinde doğru sıralanmıştır?
I. Çocuklar genel eğitim sınıflarında normal gelişim gösteren akranlarıyla birlikte eğitim alabilir.
II. Özel gereksinimli öğrenciler genel eğitim okulları bünyesinde özel eğitim sınıflarında eğitim alabilir.
III. Özel gereksinimli öğrenciler özel eğitim okullarında eğitim alabilir.
IV. En az sınırlandırılmış eğitim ortamı; bireyin özelliklerine göre değişkenlik gösterir.
I. Çocuklar genel eğitim sınıflarında normal gelişim gösteren akranlarıyla birlikte eğitim alabilir.
II. Özel gereksinimli öğrenciler genel eğitim okulları bünyesinde özel eğitim sınıflarında eğitim alabilir.
III. Özel gereksinimli öğrenciler özel eğitim okullarında eğitim alabilir.
IV. En az sınırlandırılmış eğitim ortamı; bireyin özelliklerine göre değişkenlik gösterir.
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
I,II
C
I,II,III
D
III,IV
E
Yalnız I
Açıklama:
Ülkemizde, okul çağındaki özel gereksinimli çocuklara üç farklı türde eğitim uygulaması sunulmaktadır. Bunlardan ilki, çocukların genel eğitim sınıflarında normal gelişim gösteren akranlarıyla birlikte eğitim alması, ikincisi özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim okulları bünyesinde özel eğitim sınıflarında eğitim alması ve üçüncüsü ise özel gereksinimli öğrencilerin özel eğitim okullarında eğitim almalarıdır. Özel gereksinimli öğrencilerin eğitim ortamlarına yerleştirilmesinde en az sınırlandırılmış eğitim ortamı ilkesi izlenmektedir. En az sınırlandırılmış eğitim ortamı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde “özel eğitime ihtiyacı olan bireyin; toplumla bütünleşmesini sağlamaya yönelik sosyal, özbakım, dil ve iletişim alanlarındaki davranışlar ile düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamı” olarak tanımlanmıştır.
Doğru cevap A’dır.
Doğru cevap A’dır.
Soru 21
Seçeneklerden hangisi özel gereksinimli bireyler grubuna girer?
Seçenekler
A
Fiziksel engeli bulunan bireyler
B
Maddi sıkıntı yaşayan kişiler
C
Sokakta yaşayan evsizler
D
Yetim çocuklar
E
70 yaş üstü bireyler
Açıklama:
“Özel gereksinim” ifadesi pek çok farklı tanı ve durumu kapsayan şemsiye
bir terimdir. Hafif düzeyde zihinsel yetersizlikten ciddi bilişsel sorunlara, hafif düzeyde öğrenme güçlüğünden görme yetersizliğine, besin alerjilerinden
süreğen hastalıklara değişen pek çok durum bu şemsiye terimin altında değerlendirilmektedir. Özel gereksinimli bireyler farklı disiplinlerde ve
kaynaklarda pek çok farklı biçimde tanımlanmaktadır. Özel gereksinimli olmaya ilişkin tanımlardan biri, bireyin çeşitli güçlüklerden (örneğin; fiziksel,
duygusal, davranışsal güçlükler ya da öğrenme güçlüğü) dolayı ek ya da özelleştirilmiş hizmetler ya da uyarlamalara gereksinim duyması olarak ifade
edilmektedir. Sağlık hizmetleri bakımından tanımlandığında ise özel gereksinimin, dezavantajlı bir geçmişi olan ya da zihinsel, duygusal ya da fiziksel engeli olan veya olma riski taşıyan bireylerin bireysel
gereklilileri olarak tanımlandığı görülmektedir. Bu bakış açısıyla; özel gereksinimli bireylerin en genel hâliyle iletişim, hareket, öz bakım ve karar
alma süreçlerinde desteğe gereksinim duydukları söylenebilir.
bir terimdir. Hafif düzeyde zihinsel yetersizlikten ciddi bilişsel sorunlara, hafif düzeyde öğrenme güçlüğünden görme yetersizliğine, besin alerjilerinden
süreğen hastalıklara değişen pek çok durum bu şemsiye terimin altında değerlendirilmektedir. Özel gereksinimli bireyler farklı disiplinlerde ve
kaynaklarda pek çok farklı biçimde tanımlanmaktadır. Özel gereksinimli olmaya ilişkin tanımlardan biri, bireyin çeşitli güçlüklerden (örneğin; fiziksel,
duygusal, davranışsal güçlükler ya da öğrenme güçlüğü) dolayı ek ya da özelleştirilmiş hizmetler ya da uyarlamalara gereksinim duyması olarak ifade
edilmektedir. Sağlık hizmetleri bakımından tanımlandığında ise özel gereksinimin, dezavantajlı bir geçmişi olan ya da zihinsel, duygusal ya da fiziksel engeli olan veya olma riski taşıyan bireylerin bireysel
gereklilileri olarak tanımlandığı görülmektedir. Bu bakış açısıyla; özel gereksinimli bireylerin en genel hâliyle iletişim, hareket, öz bakım ve karar
alma süreçlerinde desteğe gereksinim duydukları söylenebilir.
Soru 22
"Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu" olarak tanımlanan kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Risk
B
Yetersizlik
C
Zedelenme
D
Güçlük
E
Engel
Açıklama:
Bozukluk/Zedelenme bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir.
Soru 23
Seçeneklerden hangisinde engelin tanımı doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu
B
Bireyin herhangi bir yetersizliği belirlenememesi ancak bir yetersizlik gösterme olasılığının yüksek olması durumu
C
Organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar
D
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın
işlevini yitirmesi
işlevini yitirmesi
E
Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk
Açıklama:
Yetersizlik, içinde bulunulan koşullara bağlı olarak engelliliğe neden olabilir. Engel, herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi
ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk olarak tanımlanabilir. Bir başka tanımda ise engel, yetersizlikten
dolayı toplumsal ve duygusal davranışlarda görülen sapma olarak tanımlanmıştır
ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk olarak tanımlanabilir. Bir başka tanımda ise engel, yetersizlikten
dolayı toplumsal ve duygusal davranışlarda görülen sapma olarak tanımlanmıştır
Soru 24
Seçeneklerden hangisi zihinsel yetersizliklerden biridir?
Seçenekler
A
Etkileşim kuramama
B
Sürekli mutsuzluk
C
Hiperaktivite
D
Akranları ile aynı hız ve nitelikte sözlü iletişim kuramama
E
Otizm spektrum bozukluğu
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlevde bulunma ve uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar ile kendini gösteren bir yetersizliktir (AAIDD-Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği, 2002). Öğrenme, problem çözme, muhakeme ve karar verme gibi davranışlar, iletişim ve etkileşim kurma ve günlük işlerini bağımsız sürdürebilme gibi alanlarda yaşanan güçlükler bu sınırlılıklar arasında sayılmaktadır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir.
Soru 25
Otizm spektrum bozukluğu ile başa çıkmada en önemli etken seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bozukluğun odak noktası
B
Ebeveyn eğitimi
C
Yaş
D
Erken tanı
E
Cinsiyet
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur (APA,
t.y.). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde (2012) ise otizm spektrum bozukluğu olan birey “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim,
ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan
birey” olarak tanımlanmıştır. Tanı, erken çocukluk döneminde alınmakta;
etkileri ise genellikle ömür boyu sürmektedir. Bu etkiler iletişim ve sosyal etkileşim üzerindeki sorunlar ve sınırlı ilgi ve tekrarlanan davranışlar üzerinde
görülmektedir.
t.y.). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde (2012) ise otizm spektrum bozukluğu olan birey “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim,
ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan
birey” olarak tanımlanmıştır. Tanı, erken çocukluk döneminde alınmakta;
etkileri ise genellikle ömür boyu sürmektedir. Bu etkiler iletişim ve sosyal etkileşim üzerindeki sorunlar ve sınırlı ilgi ve tekrarlanan davranışlar üzerinde
görülmektedir.
Soru 26
"yağmur" yerine "yağmuy" diyen bir çocuk ne tür bir konuşma bozukluğu sergilemektedir?
Seçenekler
A
Fonolojik
B
Morfolojik
C
Sentaks
D
Akıcılık
E
Sesletim
Açıklama:
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji, sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Fonolojik sorunlar
seslerin yer değiştirmesi, düşürülmesi, söz öbeklerinin karıştırılması gibi sorunları içerir (Örn; “kitap” yerine “kipat” demek gibi). Morfolojik sorunlar
çoğul sözcüklerin, zamanların, bağlaçlar gibi dil unsurlarının doğru kullanılmamasını ifade eder (Örneğin; “gittim” yerine “gidiyorum” demek
gibi). Sentaks güçlükleri ise sözcükleri dilin kurallarına uygun biçimde dizip konuşmada yaşanan güçlükleri ifade eder. Bu konuda güçlük yaşayan
bireyler basit cümleler kurarak edat, yardımcı fiil ya da bağlaç gibi unsurları daha az kullanırlar. Konuşma bozukluğu içinde değerlendirilen sesletim
(artikülasyon) bozuklukları konuşma seslerinin çıkarılmasındaki hataları (Örn; “r” yerine “y” demek), akıcılık bozuklukları konuşmanın akışındaki
bozulmaları (Örn.; kekemelik, hızlı konuşma vb.) ve ses bozuklukları ise ses niteliği, tonu, süresi gibi özelliklerin yaş ve/veya cinsiyete uygun olmamasını
içermektedir (Örn.; bağırarak konuşma, çok ince bir ses tonuyla konuşma vb.) (ASHA, 1993). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise dil ve konuşma güçlüğü olan birey “dili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmaktadır.
seslerin yer değiştirmesi, düşürülmesi, söz öbeklerinin karıştırılması gibi sorunları içerir (Örn; “kitap” yerine “kipat” demek gibi). Morfolojik sorunlar
çoğul sözcüklerin, zamanların, bağlaçlar gibi dil unsurlarının doğru kullanılmamasını ifade eder (Örneğin; “gittim” yerine “gidiyorum” demek
gibi). Sentaks güçlükleri ise sözcükleri dilin kurallarına uygun biçimde dizip konuşmada yaşanan güçlükleri ifade eder. Bu konuda güçlük yaşayan
bireyler basit cümleler kurarak edat, yardımcı fiil ya da bağlaç gibi unsurları daha az kullanırlar. Konuşma bozukluğu içinde değerlendirilen sesletim
(artikülasyon) bozuklukları konuşma seslerinin çıkarılmasındaki hataları (Örn; “r” yerine “y” demek), akıcılık bozuklukları konuşmanın akışındaki
bozulmaları (Örn.; kekemelik, hızlı konuşma vb.) ve ses bozuklukları ise ses niteliği, tonu, süresi gibi özelliklerin yaş ve/veya cinsiyete uygun olmamasını
içermektedir (Örn.; bağırarak konuşma, çok ince bir ses tonuyla konuşma vb.) (ASHA, 1993). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise dil ve konuşma güçlüğü olan birey “dili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 27
Seçeneklerde verilen davranışlardan hangisi dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukuğu örneği olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Çocuğun çok temel konularda bile öğrenme güçlüğü çekmesi
B
Çocuğun derste sık sık arkadaşlarının sözünü kesmesi
C
Çocuğun okuma güçlüğü yaşaması
D
Çocuğun akranlarıyla çok temas etmekten kaçınması
E
Çocuğun derste sürekli ağlaması
Açıklama:
Dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin sınıflandırılmasına bakıldığında üç temel gruptan söz edilmektedir. Dikkatsizliğin baskın olduğu tip DEHB’de, bireyin bir işi düzenlemek ya da bitirmek, ayrıntılara dikkati yöneltmek ya da yönerge
veya sohbeti izlemek güç olmaktadır. Bireyin dikkati çok çabuk dağılmakta ve günlük rutinlerin detayları kolayca unutulmaktadır. Hiperaktivitedürtüselliğin
baskın olduğu tip DEHB’de birey çok fazla kıpırdar ve konuşur. Uzun süre yerinde oturması zordur. Küçük çocuklar devamlı koşabilir, zıplayabilir ya da tırmanabilir. Diğerlerinin sözünü sık sık kesebilir ya da uygunsuz zamanlarda konuşabilirler. Bileşik tipte ise bireyde önceki satırlarda açıklanan iki tipe ait özellikler de eşit düzeyde görülmektedir. Çocukların %5’inde DEHB görüldüğü
belirtilmektedir (APA, 2013).
veya sohbeti izlemek güç olmaktadır. Bireyin dikkati çok çabuk dağılmakta ve günlük rutinlerin detayları kolayca unutulmaktadır. Hiperaktivitedürtüselliğin
baskın olduğu tip DEHB’de birey çok fazla kıpırdar ve konuşur. Uzun süre yerinde oturması zordur. Küçük çocuklar devamlı koşabilir, zıplayabilir ya da tırmanabilir. Diğerlerinin sözünü sık sık kesebilir ya da uygunsuz zamanlarda konuşabilirler. Bileşik tipte ise bireyde önceki satırlarda açıklanan iki tipe ait özellikler de eşit düzeyde görülmektedir. Çocukların %5’inde DEHB görüldüğü
belirtilmektedir (APA, 2013).
Soru 28
Fiziksel yetersizliklerle ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Doğum öncesi meydana gelen çeşitli travmalar sonucu oluşabilir.
B
Erken yaşta bireyin kendi çabalarıyla önlenebilirler.
C
Kas sisteminin işlevini yerine getirememsi ile oluşan fiziksel yetersiliklerin tedavisi mümkün değildir.
D
Görme yetersizliği de fiziksel yetersizlikler kapsamında ele alınır.
E
Fziksel yetersizlikler özellikle kızlar için daha ciddi sorunlar doğurabilir.
Açıklama:
Doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrasında meydana gelen çeşitli hastalıklar, kazalar, travmalar, tümörler veya anomaliler nedeniyle iskelet,
kas ve sinir sisteminde oluşan bozukluklardan dolayı bu sistemlerin işlevlerini yerine getirememesinden kaynaklanan yetersizliklerdir. Gerekli düzenlemelerin yapılmaması hâlinde bu yetersizlikler bireyin korunma, bakım, rehabilitasyon,
danışmanlık ve destek hizmetlere gereksinimine yol açmaktadır. Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğinde fiziksel yetersizliği olan birey, ortopedik
yetersizliği olan birey başlığı altında “hastalıklar, kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda meydana gelen hareket ile ilgili yetersizlikler
nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmıştır.
kas ve sinir sisteminde oluşan bozukluklardan dolayı bu sistemlerin işlevlerini yerine getirememesinden kaynaklanan yetersizliklerdir. Gerekli düzenlemelerin yapılmaması hâlinde bu yetersizlikler bireyin korunma, bakım, rehabilitasyon,
danışmanlık ve destek hizmetlere gereksinimine yol açmaktadır. Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğinde fiziksel yetersizliği olan birey, ortopedik
yetersizliği olan birey başlığı altında “hastalıklar, kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda meydana gelen hareket ile ilgili yetersizlikler
nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmıştır.
Soru 29
Seçeneklerden hangisi devletler tarafından alınan erişebilirlik tedbirleri için bir örnektir?
Seçenekler
A
Binalarda tasarruflu aydınlatma sistemleri kullanmak
B
Binalarda engelli asansörü inşa etmek
C
Binalarda merkezi ısıtma sistemi kurmak
D
Toplu taşıma hizmetlerini çeşitlendirmek
E
Kültürel faaliyetleri teşvik etmek
Açıklama:
Erişilebilirlik; bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması
anlamına gelmektedir. Türkiye’de erişilebilirliği sağlamak üzere alınması gereken önlemlere ilişkin çabalar sürmektedir. Nitekim, Türkiye 2008 yılında
imzalamış olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ile “Fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel çevreye, sağlık ve eğitim hizmetlerine,
bilgiye ve iletişime erişimin engellilerin tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam yararlanmasını sağlamadaki öneminin kabul edileceğini”
kabul etmiştir. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin “erişilebilirlik” konulu maddesi, taraf devletlere bazı yükümlülükler getirmektedir.
Buna göre, “Taraf Devletler engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve engellilerin diğer bireylerle
eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem
de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirleri alacaklardır.” Erişilebilirlik tedbirlerinin alınması
gereken alanlara örnek olarak kaldırımlar, yaya geçitleri, parklar, çocuk oyun alanları, kamunun hizmet verdiği ve kamu kullanımına açık tüm binalar
ve ulaşım hizmetleri olarak sayılabilir.
anlamına gelmektedir. Türkiye’de erişilebilirliği sağlamak üzere alınması gereken önlemlere ilişkin çabalar sürmektedir. Nitekim, Türkiye 2008 yılında
imzalamış olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ile “Fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel çevreye, sağlık ve eğitim hizmetlerine,
bilgiye ve iletişime erişimin engellilerin tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam yararlanmasını sağlamadaki öneminin kabul edileceğini”
kabul etmiştir. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin “erişilebilirlik” konulu maddesi, taraf devletlere bazı yükümlülükler getirmektedir.
Buna göre, “Taraf Devletler engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına etkin katılımını sağlamak ve engellilerin diğer bireylerle
eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacak şekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem
de kentsel alanlarda halka açık diğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirleri alacaklardır.” Erişilebilirlik tedbirlerinin alınması
gereken alanlara örnek olarak kaldırımlar, yaya geçitleri, parklar, çocuk oyun alanları, kamunun hizmet verdiği ve kamu kullanımına açık tüm binalar
ve ulaşım hizmetleri olarak sayılabilir.
Soru 30
Bir bankanın mobil uygulamasındaki sesli komut sistemi erişebilirlik standartları bağlamında seçeneklerden hangisine erişimde sağlanan bir kolaylık olarak düşünülebilir?
Seçenekler
A
Ekonomik faaliyetlere erişebilirlik
B
Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlik
C
Hizmetlere erişebilirlik
D
Ulaşımda erişilebilirlik
E
Bina ve açık alanlara erişilebilirlik
Açıklama:
Türkiye’de erişilebilirliğin sağlanmasına yönelik standartlar bağlamında erişilebilirlik çalışmaları genel olarak aşağıdaki başlıklarda erçekleştirilmektedir
• Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar)
• Ulaşımda erişilebilirlik (Demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.)
• Hizmetlere erişebilirlik (Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama)
• Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlik (Kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
• Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar)
• Ulaşımda erişilebilirlik (Demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.)
• Hizmetlere erişebilirlik (Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama)
• Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlik (Kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
Soru 31
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğuna ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Engel
B
Yetersizlik
C
Zedelenme
D
Risk taşıma
E
Güçlük
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 32
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi durumuna ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Yetersizlik
B
Zedelenme
C
Engel
D
Etiketleme
E
Bozukluk
Açıklama:
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi olarak tanımlanabilir. Örneğin; göz sinirlerinde oluşan tahribat sonucu bireyin görememesi ya da bacaklarını kaybeden bir bireyin yürüyememesi bozukluk/zedelenmenin yetersizlik/güçlük durumuna dönüştüğü anlamına gelir. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
Düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği
B
Otizm spektrum bozukluğu
C
Dil ve konuşma bozukluğu
D
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
E
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde (2012) ise otizm spektrum bozukluğu olan birey “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 34
AAIDD'nin tanımına göre zihin yetersizliği kaç yaşından önce görülmektedir?
Seçenekler
A
14
B
16
C
18
D
20
E
22
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir. Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi gerekmektedir Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Disleksi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Okumada güçlük
B
Matematikte güçlük
C
Yazmada güçlük
D
Görsel ve işitsel işleme bozukluğu
E
Hareket etmede güçlük
Açıklama:
Öğrenme güçlükleri okumada güçlük (disleksi), yazmada güçlük (disgrafi), matematik öğrenmede güçlük (diskalkuli), görsel ve işitsel işleme bozukluğu ve sözel olmayan öğrenme güçlüğü alt kategorilerini içermektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi öğrenme güçlüğü olan bireylerde sıklıkla görülen özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Akademik başarısızlık
B
Dil bozuklukları
C
Sosyal becerilerde yetersizlik
D
Öğrendiklerini genelleyememe
E
Zihinsel işlevlerde iki standart sapma farklılık gösterme
Açıklama:
Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler, ortalama ya da ortalama üstü zeka bölümü puanına sahiptir. Öğrenme güçlüğü olan bireylerde sıklıkla görülen özellikler akademik başarısızlık, dil bozuklukları, zayıf motivasyon, öğrendiklerini genelleyememe, sosyal becerilerde yetersizlik, bilişsel sorunlar, motor ve koordinasyon sorunları ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi erişilebilirlik konusunda üzerinde durulan konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bina ve açık alanlara erişilebilirlik
B
Hizmetlere erişilebilirlik
C
Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişilebilirlik
D
Başkalarının haklarına erişilebilirlik
E
Ulaşımda erişilebilirlik
Açıklama:
Erişilebilirlik çalışmaları genel olarak aşağıdaki başlıklarda gerçekleştirilmektedir :
- Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb binalar; kent, şehir,bölge vb. ölçekteki açık alanlar)
- Ulaşımda erişilebilirlik (Demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçlarıvb.)
- Hizmetlere erişebilirlik (Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama)
- Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlikkütüphanelere erişim). Doğru cevap D'dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Ts9111'e göre tahliye durumları için binaların sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Düzayak giriş ve çıkışlar
B
Sade ve kullanışlı planlar
C
Yeterli manevra alanı
D
Ulaşılamayacak yükseklikte kontrol düğmeleri ve anahtarlar
E
Acil durumlar için yangın tahliye yolları
Açıklama:
Ana girişe yakın otopark yeri, düzayak giriş ve çıkışlar, Kullanımı rahat, acil durumlarda tahliye/kurtarmaya yardımcı olan ve kolaylık sağlayan güvenli merdivenler, acil durumlar için yangın tahliye yolları, yeterli manevra alanı, uygun konumda kontrol düğmeleri ve anahtarlar, sade ve kullanışlı planlar, kapıları tekerlekli sandalye ile açma ve kapatmayı mümkün kılan yeterli alan, danışma masasına, asansörlere ve engelli tuvaletine rahat ulaşım, iki veya daha fazla duyu yoluyla (hissedilebilir, işitsel ve görsel) iletişim sağlayabilecek bilgilendirmelerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi doğum sonrası özel gereksinimli olma nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Annenin geçirdiği hastalıklar
B
Yapısal ve genetik bozukluklar
C
Anne baba arasındaki kan uyuşmazlığı
D
Kordon komplikasyonları
E
Çevresinde bulunan bireylerle etkileşim azlığı
Açıklama:
Bebeğin doğumunun ardından ilk yıllarda maruz kaldığı bazı durumlar yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Bunlar; çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi, geçirdiği ateşli hastalıklar, sağlıksız koşullarda yetişmesi, çevresinde bulunan bireylerle etkileşimin azlığı, gerekli sağlık kontrollerinin yapılmaması, aşılarının düzenli yaptırılmaması, zehirlenmeler ile ihmal ve istismar doğum sonrası özel gereksinimli olma nedenleri arasında sayılabilir. Ayrıca, çocukluk ya da sonrasında geçirilebilecek kazalar gibi etkenler de fiziksel yetersizlik gibi yetersizlik türlerine neden olabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 40
Özel gereksinimli öğrenciler için en az sınırlandırılmış ortam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel eğitim sınıfı
B
Özel eğitim sınıfı
C
Özel eğitim okulu
D
Kaynak oda
E
Özel eğitim yatılı okulu
Açıklama:
Özel gereksinimli öğrenciler için en az sınırlandırılmış ortam tipik gelişen akranlarıyla birlikte olduğu genel eğitim sınıfıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 41
Organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar olarak tanımlanan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Engel
B
Hastalık
C
Zedelenme
D
Yetersizlik
E
Down sendromu
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı
türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 42
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın
işlevini yitirmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdaki seeneklerden hangsinde yer almaktadır?
işlevini yitirmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdaki seeneklerden hangsinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hastalık
B
Zedelenme
C
Yetersizlik
D
Bozukluk
E
Kayıp
Açıklama:
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi olarak tanımlanabilir. Örneğin; göz sinirlerinde oluşan tahribat sonucu bireyin görememesi ya da bacaklarını kaybeden bir bireyin yürüyememesi bozukluk/zedelenmenin yetersizlik/güçlük durumuna dönüştüğü anlamına gelir. Bireyde oluşan bozukluk/zedelenme her zaman yetersizlik/güçlük durumlarına neden olmamaktadır. Bir diğer deyişle, kişide bozukluk/ zedelenme olmasına karşın birey, herhangi bir yetersizlikle karşılaşmayabilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 43
Zeka testinden 65 puan almış biri aşağıda yer alan yeterizlik sınıflamalarınan hangisinde yer alır?
Seçenekler
A
Ağır zihinsel yetersizlik
B
Hafif zihinsel yetersizlik
C
Orta zihinsel yetersizlik
D
Çok ağır zihinsel yetersizlik
E
Normal zeka
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik zeka testleri ile iletişim, etkileşim ve günlük yaşam becerilerinin değerlendirildiği araçlar yardımıyla belirlenmektedir. Zeka testleri sonucunda belirlenen zeka bölümü puanına göre zihinsel yetersizlik hafif, orta, ağır ve çok ağır zihinsel yetersizlik olarak sınıflandırılmaktadır. 50/55-70 hafif, 35/50-55 orta, 25/35-40 ağır, 20 ve altı zeka bölümü puanı ise çok ağır zihinsel yetersizliği ifade etmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 44
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlan yetersizlik türü aşağıdaki seçeneklerden hangsinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma bozukluğu
B
Zihinsel yetersizlik
C
Afazi
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde (2012) ise otizm spektrum bozukluğu olan birey “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 45
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji, sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Bu açıklamaya göre “kitap” yerine “kipat” demek hangi alandaki sorunları teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Morfolojik
B
Sentaks güçlükleri
C
Sesletim bozuklukları
D
Fonolojk sorunlar
E
Dilin işlevineki bozukluklar
Açıklama:
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji, sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Fonolojik sorunlar seslerin yer değiştirmesi, düşürülmesi, söz öbeklerinin karıştırılması gibi sorunları içerir (Örn; “kitap” yerine “kipat” demek gibi). Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 46
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji, sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Bu açıklamaya göre “r” yerine “y” demek hangi alandaki sorunları teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Morfolojik sorunlar
B
Artikülasyon sorunları
C
Fonolojik sorunlar
D
Sentaks sorunları
E
Dilin işlevindeki sorunlar
Açıklama:
Dil bozuklukları dilin yapısında (fonoloji, morfoloji, sentaks), dilin içeriğinde (anlam) ve dilin işlevindeki sorunları içermektedir. Konuşma bozukluğu içinde değerlendirilen sesletim (artikülasyon) bozuklukları konuşma seslerinin çıkarılmasındaki hataları (Örn; “r” yerine “y” demek), akıcılık bozuklukları konuşmanın akışındaki bozulmaları (Örn.; kekemelik, hızlı konuşma vb.) ve ses bozuklukları ise ses niteliği, tonu, süresi gibi özelliklerin yaş ve/veya cinsiyete uygun olmamasını içermektedir (Örn.; bağırarak konuşma, çok ince bir ses tonuyla konuşma vb.). Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 47
"Türkiye’de Erişilebilirliğin Sağlanmasına Yönelik Standartlar"'a göre aşağıdakilerden hangisi “Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Bireyler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri” standart kodudur?
Seçenekler
A
TS 9111
B
TS 12576
C
TS ISO 23599
D
TS 13622
E
ISO 23600
Açıklama:
TS 9111: “Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Bireyler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri” TS 9111’e göre binalar için temel erişilebilirlik konuları Engelliler için Evrensel Standartlar Kılavuzu’nda
aşağıdaki gibi belirtilmiştir. Buna göre binalara girme, binaları kullanma ve tahliye etmenin tüm bireyler açısından güvenli ve rahat olması için binaların bu standartta yer alan özelliklere sahip olması gerekmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
aşağıdaki gibi belirtilmiştir. Buna göre binalara girme, binaları kullanma ve tahliye etmenin tüm bireyler açısından güvenli ve rahat olması için binaların bu standartta yer alan özelliklere sahip olması gerekmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 48
"Türkiye’de Erişilebilirliğin Sağlanmasına Yönelik Standartlar"'a göre aşağıdakilerden hangisi “Görme Özürlü veya Az Görenler İçin
Yardımcı Mamuller- Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri” standart kodudur?
Yardımcı Mamuller- Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri” standart kodudur?
Seçenekler
A
TS ISO 23599
B
TS 12460
C
TS 12576
D
TS 9111
E
TS 13622
Açıklama:
TS ISO 23599: “Görme Özürlü veya Az Görenler İçin
Yardımcı Mamuller- Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri” Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Yardımcı Mamuller- Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri” Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 49
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bireylerin herhangi bir yetersizliğe sahip olmasına neden olan doğum sonrası etkenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Annenin maruz kaldığı ilaçlar
B
Annenin 17 yaşın altında ve 35 yaşın üstünde çocuk sahibi olması
C
Erken ya da geç doğum
D
Kordon komplikasyonları
E
Çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi
Açıklama:
Bebeğin doğumunun ardından ilk yıllarda maruz kaldığı bazı durumlar yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Bunlar; çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi, geçirdiği ateşli hastalıklar, sağlıksız koşullarda yetişmesi, çevresinde bulunan bireylerle etkileşimin azlığı, gerekli sağlık kontrollerinin yapılmaması, aşılarının düzenli yaptırılmaması, zehirlenmeler ile ihmal ve istismar doğum sonrası özel gereksinimli olma nedenleri arasında sayılabilir. Ayrıca, çocukluk ya da sonrasında geçirilebilecek kazalar gibi etkenler de fiziksel yetersizlik gibi yetersizlik türlerine neden olabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlar sonrasında gereksinimlerini karşılayabilme gibi konularda ek ya da özelleştirilmiş hizmet ya da uyarlamalara gereksinim duyan bireyi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik yoksunluğu olan bireyler
B
Özel gereksinimli bireyler
C
İlgi ve sevgiye muhtaç olan bireyler
D
Gelir düzeyi yüksek olan bireyler
E
Statüsü yüksek olan bireyler
Açıklama:
Acil ve durum ve afet yönetimi açısından değerlendirildiğinde özel gereksinimli bireyler; afet ya da acil durumlara karşı hazırlıklı olma, bu durumlar sırasında uygun becerileri sergileyip gerekli girişimlerde bulunma, afet ve acil durumlar sonrasında gereksinimlerini karşılayabilme gibi konularda ek ya da özelleştirilmiş hizmet ya da uyarlamalara gereksinim duyan bireyler olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B’dir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi “Bozukluk” terimi yerine de kullanılabilecek bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kaza
B
Engel
C
Zedelenme
D
Güçlük
E
Yetersizlik
Açıklama:
Bozukluk ve zedelenme terimleri birbiri yerine kullanılmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 52
Bir bireye zihinsel yetersizlik tanısı konulabilmesi için belirtilerin kaç yaşından önce çıkmış olması gerekmektedir?
Seçenekler
A
18
B
20
C
25
D
30
E
35
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir. Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi gerekmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi başkalarıyla etkileşimde güçlükler, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma bozuklukları
B
Zihinsel yetersizlik
C
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu, belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkan, başkalarıyla etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Doğru cevap D’dir.
Soru 54
Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre bir bireye DEHB tanısı konulabilmesi için belirtilerin ne kadar süreyle devam etmesi gerekmektedir?
Seçenekler
A
1 hafta
B
15 gün
C
1 ay
D
3 ay
E
6 ay
Açıklama:
Özel eğitim hizmetleri yönetmeliğinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bireyden “yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerini en az iki ortamda ve altı ay süreyle gösteren, bu özellikleri yedi yaşından önce ortaya çıkan, özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey” olarak söz edilmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi okumada güçlüğü olan bireyi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Disgrafi
B
Disleksi
C
DEHB
D
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
E
Diskalkuli
Açıklama:
Öğrenme güçlükleri okumada güçlük (disleksi), yazmada güçlük (disgrafi), matematik öğrenmede güçlük (diskalkuli), görsel ve işitsel işleme bozukluğu ve sözel olmayan öğrenme güçlüğü alt kategorilerini içermektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin bina ve açık alanlara erişilebilirlik başlığı içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Konut
B
Alışveriş merkazleri
C
Kamu web siteleri
D
Eğitim binaları
E
Sağlık hizmeti sunan binalar
Açıklama:
Bina ve açık alanlara erişilebilirlik çalışmaları genel olarak şu başlıklarda gerçekleştirilmektedir. Konut, iş ve alışveriş̧ merkezleri, eğitim, sağlık vb. binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar. Doğru cevap C’dir.
Soru 57
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standartlar temel olarak Türk Standartları Enstitüsü’nün hangi sayılı mevzuatına göre belirlenmektedir?
Seçenekler
A
TS 23600
B
TS 12460
C
TS 13536
D
TS 23599
E
TS 12576
Açıklama:
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standartlar temel olarak TS 12576 ile belirlenmiştir. Bu standartlarda kaldırım, rampa, merdiven, yaya geçidi, taşıt park yeri ve kent mobilyası başlıklarından ayrıntılı olarak söz edilmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin özel gereksinimli olmasına yol açan doğum anında meydana gelen etkenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Annenin hamilelik döneminde radyasyona maruz kalması
B
Bebeğin doğum anında fazla basınca maruz kalması
C
Kordon komplikasyonları
D
Doğum anında çocuğa frengi bulaşması
E
Doğum kanalı enfeksiyonları
Açıklama:
Doğum anında meydana gelen birtakım durumlar, çocuğun yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Bebeğin doğum anında fazla basınca maruz kalması, doğum kanalının enfeksiyonları, erken ya da geç̧ doğum, doğum anında çocuğa frengi, verem ya da çeşitli mikroorganizmaların bulaşması, kordon komplikasyonları, travma, doğum sırasında bebeğin yeterli oksijen almaması ve doğumun olumsuz koşullarda gerçekleşmesi ve bebeğin düşük ağırlık ile doğması bebeğin yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 59
Ülkemizde özel gereksinimli bireylere sunulan bakım hizmetleri hangi bakanlığın sorumluluğundadır?
Seçenekler
A
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
B
Sağlık Bakanlığı
C
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
D
Milli Eğitim Bakanlığı
E
İçişleri Bakanlığı
Açıklama:
Ülkemizde özel gereksinimli bireylere sunulan bakım hizmetleri, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunda sunulmaktadır. Söz konusu bakım hizmetleri resmî ya da özel bakım merkezlerinde yatılı ya da gündüzlü̈ olarak, Engellilerin Bakımı Rehabilitasyonu ve Aile Danışmanlığı Hizmetlerine Dair Yönetmelik kapsamında verilmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 60
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu aşağıdakilerden hangisile isimlendirilir?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Yetersizlik
C
Güçlük
D
Engel
E
Risk taşıma
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu bozukluk olarak adlandırılır. Zedelenme terimi ile eşanlamlı kullanılabilir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 61
Bireyin işitme mekanizmasında meydana gelen tahribat aşağıdaki durumlardan hangisini örnekler?
Seçenekler
A
Yetersizlik
B
Güçlük
C
Zedelenme
D
Engel
E
Risk taşıma
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Zedelenme ile eş anlamlı kullanılmaktadır. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 62
Hâli hazırda herhangi bir yetersizliği belirlenemeyen ancak bir yetersizlik gösterme olasılığı yüksek olan çocuklar için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Zedelenme
C
Güçlük
D
Engel
E
Risk taşıma
Açıklama:
“Risk taşıyan çocuklar” ifadesi, hâli hazırda herhangi bir yetersizliği belirlenemeyen ancak bir yetersizlik gösterme olasılığı yüksek olan çocuklar için kullanılmaktadır. Risk taşıma, doğumda ya da sonradan ortaya çıkan olumsuz koşullar nedeniyle ileride yetersizlik yaşaması beklenen bireyleri kapsamaktadır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 63
Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zihinsel yetersizliğe ilişkin belirtilerin kaç yaşından önce görülmesi beklenir?
Seçenekler
A
3
B
6
C
15
D
18
E
45
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir. Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi gerekmektedir.
Soru 64
Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için sıralanan alanlardan hangilerinde yetersizlikler/sorunlar görülmelidir?
I. Zihinsel işlevler
II. Uyumsal davranışlar
III. Kaygı bozukluğu
IV. Davranış sorunları
I. Zihinsel işlevler
II. Uyumsal davranışlar
III. Kaygı bozukluğu
IV. Davranış sorunları
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlevde bulunma ve uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar ile kendini gösteren bir yetersizliktir. Kaygı bozukluğu ve davranış sorunları diğer bireylerde de görülebilir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 65
Bir bireyin otizm spektrum bozukluğu tanısı alabilmesi için sıralanan durumlardan hangisinin ya da hangilerinin bireyde gözlenmesi gerekir?
I. Sosyal etkileşim sorunları
II. Sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlar
III. İşitme kaybı
I. Sosyal etkileşim sorunları
II. Sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlar
III. İşitme kaybı
Seçenekler
A
I
B
II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu, belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkan, sosyal etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Bireyin tanı alabilmesi için bu özellikleri göstermesi beklenir. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 66
Bireyin ortalama ya da ortalama üstü zeka bölümü puanına sahip olmasına rağmen okuma, yazma, matematik gibi alanlarda güçlük çektiği; soyut muhakeme, uzun ya da kısa süreli bellek sorunları yaşadığı durum aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Özel öğrenme güçlüğü
C
Fiziksel yetersizlik
D
Görme yetersizliği
E
İşitme yetersizliği
Açıklama:
Özel öğrenme güçlüğü, nörolojik temelli ve okuma, yazma ve/veya matematiği öğrenmeye yarayan temel becerileri sekteye uğratan bir bozukluktur. Özel öğrenme güçlüğü ayrıca bireyde organizasyon, zaman planlaması, soyut muhakeme, uzun ya da kısa süreli bellek ve dikkat ile ilgili sorunlar yaratmaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler, ortalama ya da ortalama üstü zeka bölümü puanına sahiptir.
Soru 67
Bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Erişilebilirlik
B
Özel gereksinimli olma
C
Güçlük
D
Risk taşıma
E
Engel
Açıklama:
Erişilebilirlik; bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması anlamına gelmektedir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 68
Türkiye'de özel gereksinimli bireylere bakım hizmetleri hangi bakanlığın sorumluluğu altında sunulmaktadır?
Seçenekler
A
Milli Eğitim Bakanlığı
B
Sağlık Bakanlığı
C
Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı
D
İçişleri Bakanlığı
E
Gençlik ve Spor Bakanlığı
Açıklama:
Türkiye'de özel gereksinimli bireylere bakım hizmetleriÇalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı sorumluluğu altında sunulmaktadır. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 69
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1980
B
1986
C
2000
D
2006
E
2013
Açıklama:
5378 Sayılı Kanuna göre erişilebilirliğin izlenmesi ve denetlenmesi görevi Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonlarına verilmektedir. Kanuna dayalı olarak Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği hazırlanmış ve 20/07/2013 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin uygulanması için illerde, valilikler bünyesinde komisyonlar kurulmuştur. Yönetmelik çerçevesinde yayımlanan, erişilebilirliğin izlenmesi ve denetlenmesi amacıyla kullanılabilecek formlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2017) tarafından Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formları başlıklı bir kitapta toplanarak yayımlanmıştır.
Soru 70
"Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu" olarak tanımlanan özel eğitim terimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bozukluk/Zedelenme
B
Yetersizlik
C
Güçlük
D
Engel
E
Özür
Açıklama:
“Özel gereksinimli bireyler” teriminin daha iyi anlaşılması için konuya ilişkin diğer bazı terimlerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu terimler, “bozukluk/zedelenme”, “yetersizlik/güçlük”, “engel” ve “risk taşıma” olarak sıralanabilir.
"Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu" olarak tanımlanan özel eğitim terimi, Bozukluk/Zedelenme'dir.
"Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu" olarak tanımlanan özel eğitim terimi, Bozukluk/Zedelenme'dir.
Soru 71
"Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk" olarak tanımlanan özel eğitim terimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Engel
C
Zedelenme
D
Yetersizlik
E
Güçlük
Açıklama:
Yetersizlik, içinde bulunulan koşullara bağlı olarak engelliliğe neden olabilir.
"Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk" olarak tanımlanan özel eğitim terimi, "engel"dir.
"Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk" olarak tanımlanan özel eğitim terimi, "engel"dir.
Soru 72
Öğrenme, problem çözme, muhakeme ve karar verme gibi davranışlar, iletişim ve etkileşim kurma ve günlük işlerini bağımsız sürdürebilme gibi alanlarda yaşanan güçlükler ile kendini gösteren yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği
B
Ortopedik yetersizlik
C
Zihinsel yetersizlik
D
Otizm Spektrum Bozukluğu
E
Dil ve konuşma bozuklukları
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir.
Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi
gerekmektedir.
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlevde bulunma ve uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar ile kendini gösteren bir yetersizliktir. Öğrenme, problem çözme, muhakeme ve karar verme gibi davranışlar, iletişim ve etkileşim kurma ve günlük işlerini bağımsız sürdürebilme gibi alanlarda yaşanan güçlükler bu sınırlılıklar arasında sayılmaktadır.
Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi
gerekmektedir.
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlevde bulunma ve uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar ile kendini gösteren bir yetersizliktir. Öğrenme, problem çözme, muhakeme ve karar verme gibi davranışlar, iletişim ve etkileşim kurma ve günlük işlerini bağımsız sürdürebilme gibi alanlarda yaşanan güçlükler bu sınırlılıklar arasında sayılmaktadır.
Soru 73
"Düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk" olarak tanımlanan yetersizlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Dil ve konuşma bozuklukları
C
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
Açıklama:
Başka bir kaynakta ise otizm spektrum bozukluğu olan birey “sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan
birey” olarak tanımlanmıştır.
"Düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk" olarak tanımlanan yetersizlik "Otizm Spektrum Bozukluğu"dur.
birey” olarak tanımlanmıştır.
"Düşünme, hissetme, dil ve başkalarıyla ilişki kurmada sorunlara yol açan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk" olarak tanımlanan yetersizlik "Otizm Spektrum Bozukluğu"dur.
Soru 74
"Bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması"
anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erişilebilirlik
B
Standart
C
Değerlendirme
D
Şeffaflık
E
Hesap verebilirlik
Açıklama:
Erişilebilirliğin yasal düzenlemelerle güvence altına
alınması, izlenmesi ve denetlenmesinin yanısıra
bu konuya ilişkin toplumsal duyarlığın ve bilincin
önemini de vurgulamak gerekir.
"Bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması" erişilebilirliği tanımlamaktadır.
alınması, izlenmesi ve denetlenmesinin yanısıra
bu konuya ilişkin toplumsal duyarlığın ve bilincin
önemini de vurgulamak gerekir.
"Bir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engelliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olması" erişilebilirliği tanımlamaktadır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Engelliler için Evrensel Standartlar Kılavuzu’nda yer alan temel erişilebilirlik konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Girişe bağlanan ulaşılabilir bir yol
B
Acil durumlarda kullanmak için algılanabilir ve belirgin yangın tahliye yolları
C
İyi akustik
D
Yeterli manevra alanı
E
Kaymaya yardımcı yürüyüş yüzeyleri
Açıklama:
Engelliler için Evrensel Standartlar Kılavuzu’nda binalara girme,
binaları kullanma ve tahliye etmenin tüm bireyler açısından
güvenli ve rahat olması için binaların belirli özelliklere sahip olması gerekmektedir.
Kaymayı önleyici yürüyüş yüzeyleri olmalıdır.
binaları kullanma ve tahliye etmenin tüm bireyler açısından
güvenli ve rahat olması için binaların belirli özelliklere sahip olması gerekmektedir.
Kaymayı önleyici yürüyüş yüzeyleri olmalıdır.
Soru 76
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standartlar temel olarak hangi yaptırım ile belirlenmiştir?
Seçenekler
A
TS 12576
B
TS 10472
C
TK 12576
D
TK 10472
E
TK 01573
Açıklama:
Bu standartlarda kaldırım, rampa, merdiven, yaya geçidi, taşıt park yeri ve kent mobilyası başlıklarından ayrıntılı olarak söz edilmiştir.
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standartlar temel olarak TS 12576 ile belirlenmiştir.
Türkiye’de ulaşılabilir açık alanlara ilişkin kurallar ve standartlar temel olarak TS 12576 ile belirlenmiştir.
Soru 77
Türkiye'de engelli bireyler için erişilebilirlik standartlarını oluşturan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
B
Sağlık Bakanlığı
C
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
D
Ulaştırma Bakanlığı
E
Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Açıklama:
Erişilebilirliğin yasal düzenlemelerle güvence altına alınması, izlenmesi ve denetlenmesinin yanı sıra bu konuya ilişkin toplumsal duyarlığın ve bilincin önemini de vurgulamak gerekir.
Türkiye'de engelli bireyler için erişilebilirlik standartları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.
Türkiye'de engelli bireyler için erişilebilirlik standartları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.
Soru 78
Erişilebilirlik Standartları arasında yer alan "Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama erişme" açıklaması erişilebilirliğin incelendiği başlıklardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bina ve açık alanlara erişilebilirlik
B
Ulaşımda erişilebilirlik
C
Hizmetlere erişebilirlik
D
Bilgiye erişebilirlik
E
Bilişim teknolojilerine erişebilirlik
Açıklama:
Erişilebilirlik çalışmaları genel olarak aşağıdaki başlıklarda gerçekleştirilmektedir:
• Bina ve açık alanlara erişilebilirlik
• Ulaşımda erişilebilirlik
• Hizmetlere erişebilirlik
• Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlik
Erişilebilirlik Standartları arasında yer alan "Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama erişme" açıklaması erişilebilirliğin incelendiği başlıklardan Hizmetlerde Erişebilirlik başlığına aittir.
• Bina ve açık alanlara erişilebilirlik
• Ulaşımda erişilebilirlik
• Hizmetlere erişebilirlik
• Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişebilirlik
Erişilebilirlik Standartları arasında yer alan "Eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama erişme" açıklaması erişilebilirliğin incelendiği başlıklardan Hizmetlerde Erişebilirlik başlığına aittir.
Soru 79
5378 Sayılı Kanuna göre erişilebilirliğin izlenmesi ve denetlenmesi görevi aşağıdakilerden hangisine verilmektedir?
Seçenekler
A
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonları
B
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Kurulu
C
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Amirliği
D
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Müfettişliği
E
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Başkanlığı
Açıklama:
Kanuna dayalı olarak Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği hazırlanmış ve 20/07/2013 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin uygulanması için illerde, valilikler bünyesinde
komisyonlar kurulmuştur.
5378 Sayılı Kanuna göre erişilebilirliğin izlenmesi ve denetlenmesi görevi Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonlarına verilmektedir.
komisyonlar kurulmuştur.
5378 Sayılı Kanuna göre erişilebilirliğin izlenmesi ve denetlenmesi görevi Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonlarına verilmektedir.
Soru 80
Bireyin göz sinirlerinde oluşan tahribat nedeniyle görememesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Yetersizlik
C
Zedelenme
D
Engel
E
Risk taşıma
Açıklama:
Bireyin bozukluk/zedelenme sonucunda yapması gereken bir etkinliği yerine getirmede yeterli olmaması, kapasitenin sınırlanması ya da bir organın işlevini yitirmesi olarak tanımlanabilir. Örneğin; göz sinirlerinde oluşan tahribat sonucu bireyin görememesi ya da bacaklarını kaybeden bir bireyin yürüyememesi bozukluk/zedelenmenin yetersizlik/güçlük durumuna dönüştüğü anlamına gelir.
Soru 81
Hâli hazırda bir yetersizliğin tanımlanamadığı ancak yetersizlik gösterme olasılığı yüksek bireyler için aşağıdakilerden hangisi kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Bozukluk
B
Güçlük
C
Risk taşıma
D
Yetersizlik
E
Zedelenme
Açıklama:
Risk taşıma, hâli hazırda bir yetersizliğin tanımlanamadığı ancak yetersizlik gösterme olasılığı yüksek bireyler için kullanılmaktadır. Risk taşıma, doğumda ya da sonradan ortaya çıkan olumsuz koşullar nedeniyle ileride yetersizlik yaşaması beklenen bireyleri kapsamaktadır.
Soru 82
Risk taşıma kavramı özellikle hangi dönem için sıklıkla kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Erken çocukluk
B
İlkokul
C
Ortaokul
D
Lise
E
Yetişkinlik
Açıklama:
Bu kavram, özellikle erken çocukluk döneminde sıklıkla kullanılmaktadır. Nitekim, bu dönemde risk taşıdığı belirlenen çocuklar için hazırlanan müdahale programlarıyla olası yetersizliklerin önlenmesi mümkün olabilmektedir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi hafif düzey zihinsel yetersizlik zeka puanı aralığını kapsamaktadır?
Seçenekler
A
35/50-55
B
40/45-55
C
50/55-70
D
60/65-70
E
70/75-80
Açıklama:
Zeka testleri sonucunda belirlenen zeka bölümü puanına göre zihinsel yetersizlik hafif, orta, ağır ve çok ağır zihinsel yetersizlik olarak sınıflandırılmaktadır. 50/55-70 hafif, 35/50-55 orta, 25/35-40 ağır, 20 ve altı zeka bölümü puanı ise çok ağır zihinsel yetersizliği ifade etmektedir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkan, başkalarıyla etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma bozukluğu
B
Otizm spektrum bozukluğu
C
Dikkat eksikliği ve hipeaktivite bozukluğu
D
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
E
Zihinsel yetersizlik
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu, belirtileri erken çocukluk döneminde ortaya çıkan,
başkalarıyla etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur.
başkalarıyla etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur.
Soru 85
“Gittim” yerine “gidiyorum” demek gibi sorunlar dilin hangi sorunlarıyla ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Fonolojik sorunlar
B
Morfolojik sorunlar
C
Sentaks güçlükleri
D
Artikülasyon bozuklukları
E
Akıcılık bozuklukları
Açıklama:
Morfolojik sorunlar çoğul sözcüklerin, zamanların, bağlaçlar gibi dil unsurlarının doğru kullanılmamasını ifade eder (Örneğin; “gittim” yerine “gidiyorum” demek
gibi).
gibi).
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet hallerinde erişilebilirlik için doğru değildir?
Seçenekler
A
Acil durumların kavranması için duyulabilir alarm işaretleri sağlanmalıdır.
B
Asansörde tehlike alarmı (acil durum sinyali) olmalıdır.
C
Acil durum sesini duyamama durumu için yanıp sönen ışıklı işaretler sağlanmalıdır.
D
Acil durumlarda rahat hareket olanağı için kapı, trabzan ve işaretlerde biribirine yakın ve uyumlu renkler sağlanmalıdır.
E
Acil durumlarda kullanmak için algılanabilir ve belirgin yangın tahliye yolları oluşturulmalıdır.
Açıklama:
Acil durumlarda rahat hareket olanağı için kapı, trabzan ve işaretlerde kontrast renkler sağlanmalıdır.
Soru 87
Alarm sinyalleri için ses seviyeleri kaç desibeli geçmemelidir?
Seçenekler
A
70
B
80
C
90
D
100
E
120
Açıklama:
İşitilebilir acil durum alarmları eş durumdaki ses seviyesini geçecek şekilde en az 15 desibellik bir ses vermelidir veya 5 desibel ile 30 saniye boyunca herhangi bir maksimum ses seviyesini bastıracak şekilde olmalıdır. Alarm sinyalleri için ses seviyeleri 120 desibeli geçmemelidir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin herhangi bir yetersizliğe sahip olmasına neden olan doğum öncesi nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Kordon komplikasyonları
B
Bebeğin yeterli oksijen almaması
C
Bebeğin düşük ağırlık ile doğması
D
Annenin kronik hastalıkları
E
Erken ya da geç doğum
Açıklama:
Doğum öncesi etkenlerden bazıları anne yaşı, annenin kullanmış olduğu ilaçlar, annenin geçirdiği hastalıklar, sigara, alkol ve radyasyon gibi etkenler, annenin geçirdiği gıda zehirlenmeleri olarak sayılabilir. Annenin hamilelik döneminde düzenli ve dengeli beslenmesi, çocuğun gelişiminin sağlıklı ilerlemesi için önemli bir etkendir. Anne adayının geçirdiği ve bebeğe de geçen rubella gibi enfeksiyonlar bebeğin anomali ile doğmasına neden olabilmektedir. Yapısal ve genetik bozukluklar, annenin maruz kaldığı ilaçlar ve kimyasallar, vitamin
eksikliği, annenin şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıkları, doğum kanalının yapısal bozuklukları ve anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı da bireyin yetersizliğe sahip olmasında etkili olabilen doğum öncesi etkenler arasında sayılmaktadır.
eksikliği, annenin şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıkları, doğum kanalının yapısal bozuklukları ve anne ile baba arasındaki kan uyuşmazlığı da bireyin yetersizliğe sahip olmasında etkili olabilen doğum öncesi etkenler arasında sayılmaktadır.
Soru 89
Özel bakım merkezinden yararlanabilmesi için bireyin Engelli Sağlık Kurulu Raporunda % (yüzde kaç) kaç ve üzerinde engel oranına sahip olması gerekmektedir?
Seçenekler
A
%30 (yüzde otuz)
B
%40 (yüzde kırk)
C
%50 (yüzde elli)
D
%60 (yüzde altmış)
E
%70 (yüzde elli)
Açıklama:
Özel bakım merkezinden yararlanabilmesi için bireyin Engelli Sağlık Kurulu Raporunda %50 (yüzde elli) ve üzerinde engel oranına sahip olması ve ağır engelli olarak tanımlanması gerekmektedir.
Soru 90
Bireyin felçli olması, kollarının yokluğu, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar aşağıdaki terimlerden hangisiyle tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Engel
B
Yetersizlik
C
Bozukluk/Zedelenme
D
Risk altında olma
E
Güçlük
Açıklama:
Bireyin psikolojik, fizyolojik veya anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, görev bozukluğu veya yapı bozukluğu olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda, zedelenmenin “organların yapısındaki biyofiziksel ve kimyasal bozukluklar” olarak tanımlandığı görülmektedir. Bireyin felçli olması, kollarının olmaması, göz sinirlerinde oluşan tahribat gibi durumlar bozukluk/zedelenmeye örnek olarak verilebilir.
Soru 91
Gerekli düzenlemeler (asansör, rampa gibi) yapılmadığı için bireyin tekerlekli sandalyesiyle toplumsal alanlara ulaşamaması ya da ulaşmada güçlükler yaşaması durumu aşağıdaki terimlerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Bozukluk/Zedelenme
B
Risk altında olma
C
Yetersizlik
D
Erişilebilirlik
E
Engel
Açıklama:
Yetersizlik içinde bulunulan koşullara bağlı olarak engelliliğe neden olabilir. Engel herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içinde rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluk olarak tanımlanabilir. Bir başka tanımda ise engel yetersizlikten dolayı toplumsal ve duygusal davranışlarda görülen sapma olarak tanımlanmıştır. Örneğin bireyin geçirdiği bir kaza sonucu felç olması nedeniyle yürüyememesi yetersizliği oluştururken tekerlekli sandalye ile toplumsal alanlara ulaşması için gerekli düzenlemelerin yapılmaması (asansörün, rampanın bulunmaması gibi) nedeniyle bireyin toplumsal alanlara ulaşamaması ya da ulaşmada güçlükler yaşaması engeli oluşturmaktadır. Bu örnekten de anlaşılabileceği gibi yetersizlik durumunun engele dönüşmesi, koşulların düzenlenmesiyle önlenebilir. Yetersizliği olan bireye gerekli bilgi ve becerilerin kazandırılması hâlinde ve gerekli sosyal ve çevresel değişiklikler yoluyla yetersizliğin engele dönüşmesi önlenebilir.
Soru 92
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen sınırlılıkların ve özelliklerin diğer sorunlarla karıştırılmamasının koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Söz konusu sınırlılıkların bireyde 18 yaşından önce görülmesi gerekir.
B
Ayırıcı tanının çok iyi konması gerekir.
C
Tanının mutlaka üniversite hastanelerinde konması gerekir.
D
Tanının mutlaka uzman bir hekim tarafından konması gerekir.
E
Tanının mutlaka Rehberlik Araştırma Merkezlerinde konması gerekir.
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlevde bulunma ve uyumsal davranışların her ikisinde anlamlı sınırlılıklar ile kendini gösteren bir yetersizliktir. Öğrenme, problem çözme, muhakeme ve karar verme gibi davranışlar, iletişim ve etkileşim kurma ve günlük işlerini bağımsız sürdürebilme gibi alanlarda yaşanan güçlükler bu sınırlılıklar arasında sayılmaktadır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerde görülen bazı özellikler, sonradan ortaya çıkan farklı yetersizlik durumlarından kaynaklanabilmektedir. Dolayısıyla zihinsel yetersizliğin diğer sorunlarla karıştırılmaması açısından söz konusu sınırlılıkların 18 yaşından önce görülmesi gerekmektedir.
Soru 93
Disleksi ne tür bir öğrenme güçlüğü kategorisidir?
Seçenekler
A
Matematik öğrenmede güçlük
B
Yazmada güçlük
C
Görsel ve işitsel işleme bozukluğu
D
Okumada güçlük
E
Sözel olmayan öğrenme güçlüğü
Açıklama:
Özel öğrenme güçlüğü, nörolojik temelli ve okuma, yazma ve/veya matematiği öğrenmeye yarayan temel becerileri sekteye uğratan bir bozukluktur. Özel öğrenme güçlüğü ayrıca bireyde organizasyon, zaman planlaması, soyut muhakeme, uzun ya da kısa süreli bellek ve dikkat ile ilgili sorunlar yaratmaktadır. Özel öğrenme güçlüğü olan bireyler, ortalama ya da ortalama üstü zekâ bölümü puanına sahiptir. Dolayısıyla bireyin potansiyel ve gerçek performans düzeyleri arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Öğrenme güçlükleri okumada güçlük (disleksi), yazmada güçlük (disgrafi), matematik öğrenmede güçlük (diskalkuli), görsel ve işitsel işleme bozukluğu ve sözel olmayan öğrenme güçlüğü alt kategorilerini içermektedir. Öğrenme güçlüğü olan bireylerde sıklıkla görülen özellikler akademik başarısızlık, dil bozuklukları, zayıf motivasyon, öğrendiklerini genelleyememe, sosyal becerilerde yetersizlik, bilişsel sorunlar, motor ve koordinasyon sorunları ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğudur.
Soru 94
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde erişilebilirlik çalışmaları kapsamlı biçimde ifade edilmiştir?
I. Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb. binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar)
II. Ulaşımda erişilebilirlik (demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.)
III. Hizmetlere erişilebilirlik (eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama)
IV. Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişilebilirlik (kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
I. Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb. binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar)
II. Ulaşımda erişilebilirlik (demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.)
III. Hizmetlere erişilebilirlik (eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama)
IV. Bilgi ve bilişim teknolojilerine erişilebilirlik (kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I-II-III-IV
C
I-IV
D
I-III-IV
E
I-II-III
Açıklama:
Erişilebilirlik Standartları
Erişilebilirlik çalışmaları genel olarak aşağıdaki başlıklarda gerçekleştirilmektedir: (a) Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb. binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar), (b) ulaşımda erişilebilirlik (demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.), (c) hizmetlere erişilebilirlik (eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama), (d) bilgi ve bilişim teknolojilerine erişilebilirlik (kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
Erişilebilirlik çalışmaları genel olarak aşağıdaki başlıklarda gerçekleştirilmektedir: (a) Bina ve açık alanlara erişilebilirlik (konut, iş ve alışveriş merkezleri, eğitim, sağlık vb. binalar; kent, şehir, bölge vb. ölçekteki açık alanlar), (b) ulaşımda erişilebilirlik (demiryolları, metro, otobüs işletmeleri, hava yolları, toplu taşıma araçları vb.), (c) hizmetlere erişilebilirlik (eğitime, sağlık uygulamalarına, istihdama, adalete, kültürel yaşama, dinlenme, boş zaman aktivitelerine, spor faaliyetlerine, siyasal ve toplumsal yaşama), (d) bilgi ve bilişim teknolojilerine erişilebilirlik (kamu web sitelerine, internet teknolojilerine, sanal kütüphanelere erişim)
Soru 95
Kurtarma yardım alanları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Dumana karşı korunaklı bir mekânda merdiven sahanlığının bir kısmı
II. Çıkış merdivenine bitişik konumdaki dış balkonun bir kısmı
III. Çıkış mekânına bitişik konumda olan bir saatlik yangın dayanımı olan koridorun bir kısmı
IV. Dışarı çıkılan ve binanın içinden en az bir saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmış olan bir çıkış mekânı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü
V. Binanın diğer kısımlarından duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim tarafından da onaylanmış olan bir alan veya oda
I. Dumana karşı korunaklı bir mekânda merdiven sahanlığının bir kısmı
II. Çıkış merdivenine bitişik konumdaki dış balkonun bir kısmı
III. Çıkış mekânına bitişik konumda olan bir saatlik yangın dayanımı olan koridorun bir kısmı
IV. Dışarı çıkılan ve binanın içinden en az bir saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmış olan bir çıkış mekânı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü
V. Binanın diğer kısımlarından duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim tarafından da onaylanmış olan bir alan veya oda
Seçenekler
A
I-II-IV
B
I-II-III
C
I-II-IV-V
D
I-III-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik
Acil durumlarda yararlanılacak olan kurtarma yardım alanı şu alanlardan biri olabilir: Dumana karşı korunaklı bir mekânda merdiven sahanlığının bir kısmı, çıkış merdivenine bitişik konumdaki dış balkonun bir kısmı, çıkış mekânına bitişik konumda olan bir saatlik yangın dayanımı olan koridorun bir kısmı, dışarı çıkılan ve binanın içinden en az bir saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmış olan bir çıkış mekânı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü, binanın diğer kısımlarından duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim tarafından da onaylanmış olan bir alan veya oda.
Acil durumlarda yararlanılacak olan kurtarma yardım alanı şu alanlardan biri olabilir: Dumana karşı korunaklı bir mekânda merdiven sahanlığının bir kısmı, çıkış merdivenine bitişik konumdaki dış balkonun bir kısmı, çıkış mekânına bitişik konumda olan bir saatlik yangın dayanımı olan koridorun bir kısmı, dışarı çıkılan ve binanın içinden en az bir saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmış olan bir çıkış mekânı içindeki merdiven sahanlığının bir bölümü, binanın diğer kısımlarından duman bariyeri ile ayrılmış yerel yönetim tarafından da onaylanmış olan bir alan veya oda.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi yetersizliğe neden olan doğum sonrası nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Erken ya da geç doğum
B
Vitamin eksikliği
C
Aşılarının düzenli yaptırılmaması
D
Yapısal ve genetik bozukluklar
E
Şeker ya da epilepsi gibi kronik hastalıklar
Açıklama:
Doğum Sonrası Etkenler
Bebeğin doğumunun ardından ilk yıllarda maruz kaldığı bazı durumlar yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Bunlar; çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi, geçirdiği ateşli hastalıklar, sağlıksız koşullarda yetişmesi, çevresinde bulunan bireylerle etkileşimin azlığı, gerekli sağlık kontrollerinin yapılmaması, aşılarının düzenli yaptırılmaması, zehirlenmeler ile ihmal ve istismar doğum sonrası özel gereksinimli olma nedenleri arasında sayılabilir. Ayrıca, çocukluk ya da sonrasında geçirilebilecek kazalar gibi etkenler de fiziksel yetersizlik gibi yetersizlik türlerine neden olabilir.
Bebeğin doğumunun ardından ilk yıllarda maruz kaldığı bazı durumlar yetersizliğe sahip olmasına neden olabilmektedir. Bunlar; çocuğun yetersiz ve dengesiz beslenmesi, geçirdiği ateşli hastalıklar, sağlıksız koşullarda yetişmesi, çevresinde bulunan bireylerle etkileşimin azlığı, gerekli sağlık kontrollerinin yapılmaması, aşılarının düzenli yaptırılmaması, zehirlenmeler ile ihmal ve istismar doğum sonrası özel gereksinimli olma nedenleri arasında sayılabilir. Ayrıca, çocukluk ya da sonrasında geçirilebilecek kazalar gibi etkenler de fiziksel yetersizlik gibi yetersizlik türlerine neden olabilir.
Soru 97
Bireyin eğitim gereksinimlerinin en iyi biçimde karşılandığı ve akranlarıyla mümkün olan en üst düzeyde bir arada olabildiği ortam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
En az sınırlandırılmış eğitim ortamı
B
Kaynaştırma ortamı
C
Özel eğitim sınıfı
D
Ayrı okul düzenlemesi
E
Bütünleştirme uygulaması
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireyler İçin Sağlanan Eğitim Hizmetleri
En az sınırlandırılmış eğitim ortamı, özel eğitim gereksinimi olan bireyin; tüm gelişim alanlarını desteklemek üzere destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamıdır. Bir başka deyişle en az sınırlandırıcı eğitim ortamı, bireyin eğitim gereksinimlerinin en iyi biçimde karşılandığı ve akranlarıyla mümkün olan en üst düzeyde bir arada olabildiği ortamdır.
En az sınırlandırılmış eğitim ortamı, özel eğitim gereksinimi olan bireyin; tüm gelişim alanlarını desteklemek üzere destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamıdır. Bir başka deyişle en az sınırlandırıcı eğitim ortamı, bireyin eğitim gereksinimlerinin en iyi biçimde karşılandığı ve akranlarıyla mümkün olan en üst düzeyde bir arada olabildiği ortamdır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylere sunulan psikososyal destek hizmetlerden biridir?
Seçenekler
A
Günlük yaşam etkinlikleri
B
Tehlikelere karşı korunma
C
Yeme içme ihtiyacının karşılanması
D
Sanatsal ve sportif etkinliklere katılabilmek için refakat hizmetleri
E
Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere sunulan bakım hizmetleri, kişisel bakım hizmetleri ve psikososyal destek hizmetleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Kişisel bakım hizmetleri; banyo yaptırılması, tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması, tırnaklarının kesilmesi, saçlarının taranması, dişlerinin temizlenmesi, yeme içme ihtiyacının karşılanması, el, yüz ve ayak temizliği, tıraşın yapılması, elbiselerin giydirilmesi ve çıkarılması, burun ve kulak temizliği, odanın temizlenmesi, çamaşırların yıkanması ve tehlikelere karşı korunma olarak sıralanmaktadır. Psikososyal destek hizmetleri ise özel gereksinimli bireyin ailesinin durumu kabullenmesi ve bilgilendirilmesi için verilecek hizmetler, özel gereksinimli bireyin durumu hakkında bilgilendirilmesi ve gelişim alanlarının desteklenmesine yönelik hizmetler, özel gereksinimli birey ve ailesinin sosyal hakları kullanmasına yönelik hizmetler, özel gereksinimli bireyin sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinliklere katılabilmesi için refakat hizmetleri, özel gereksinimli bireyin olumsuz duygulardan arındırılmasına ve depresyon ve stres gibi durumların engellenmesine yönelik hizmetler olarak sayılabilir.
Soru 99
Engelli aylığıyla ilgili düzenlemeler hangi bakanlık tarafından yürütülmektedir?
Seçenekler
A
Maliye Bakanlığı
B
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
C
Çalışma Bakanlığı
D
Milli Eğitim Bakanlığı
E
Sağlık Bakanlığı
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere ve Ailelerine Sunulan Sosyal Hizmetler
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sunduğu hizmetlerden biri engelli aylığıdır. Bu hizmetten engelli sağlık kurulu raporuna göre engel oranı en az %40 olan, kanunen bakmakla yükümlü kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kurumlarından her ne ad altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan bir mevzuat gereği bağlanmış herhangi devamlı bir gelire sahip bulunmayan, her türlü gelirleri toplamının aylık ortalaması kanunla belirlenen muhtaçlık sınırının altında olan kişiler ile bu koşullara sahip olup kanunen bakmakla yükümlü olunan 18 yaşını tamamlamamış engelli yakını bulunanlar, bakımının fiilen gerçekleşmesi ve aylık ortalama gelirinin kanunla belirlenen muhtaçlık sınırının altında olması koşuluyla yararlanabilmektedir.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sunduğu hizmetlerden biri engelli aylığıdır. Bu hizmetten engelli sağlık kurulu raporuna göre engel oranı en az %40 olan, kanunen bakmakla yükümlü kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kurumlarından her ne ad altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan bir mevzuat gereği bağlanmış herhangi devamlı bir gelire sahip bulunmayan, her türlü gelirleri toplamının aylık ortalaması kanunla belirlenen muhtaçlık sınırının altında olan kişiler ile bu koşullara sahip olup kanunen bakmakla yükümlü olunan 18 yaşını tamamlamamış engelli yakını bulunanlar, bakımının fiilen gerçekleşmesi ve aylık ortalama gelirinin kanunla belirlenen muhtaçlık sınırının altında olması koşuluyla yararlanabilmektedir.
Ünite 2
Soru 1
Zihinsel yetersizliği, zihinsel işlevlerde ve çoğu günlük sosyal ve pratik becerileri kapsayan uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla karakterize bir bozukluk olarak tanımlayan dernek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
AHDER
B
AAIDD
C
OSB
D
AFAD
E
UNICEF
Açıklama:
Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği (AAIDD) zihinsel yetersizliği,
zihinsel işlevlerde ve çoğu günlük sosyal ve pratik becerileri kapsayan uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla karakterize bir bozukluk olarak tanımlamaktadır.
zihinsel işlevlerde ve çoğu günlük sosyal ve pratik becerileri kapsayan uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla karakterize bir bozukluk olarak tanımlamaktadır.
Soru 2
Zihinsel yetersizlik kaç yaşından önce ortaya çıkan bir bozukluktur?
Seçenekler
A
25
B
12
C
18
D
21
E
15
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlev ve uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla
kendini gösteren ve bireylerde 18 yaşından önce ortaya çıkan bir bozukluktur
kendini gösteren ve bireylerde 18 yaşından önce ortaya çıkan bir bozukluktur
Soru 3
AAIDD’nin zeka bölümünü temel alan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına göre ileri derecede ağır düzeyde zihinsel yetersizliği kaç zeka puanı ile ifade etmektedir?
Seçenekler
A
55/50-35
B
25 ve altı
C
70 ve üstü
D
70-50
E
40/35-25
Açıklama:
AAIDD’nin zeka bölümünü temel alan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına göre, 70-50 zeka puanı hafif düzeyde yetersizliği, 55/50-35
orta düzeyde zihinsel yetersizliği, 40/35-25 ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ve 25 ve altı ileri derecede ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ifade etmektedir.
orta düzeyde zihinsel yetersizliği, 40/35-25 ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ve 25 ve altı ileri derecede ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ifade etmektedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliğin doğum öncesi nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bebeğin oksijensiz kalması
B
Kromozomal bozukluklar
C
Annenin alkol, madde ya da sigara kullanımı
D
Annenin maruz kaldığı zehirlenmeler
E
Annenin geçirmiş olduğu hastalıklar
Açıklama:
Zihinsel yetersizliğin doğum öncesi nedenleri arasında, kromozomal bozukluklar
(Down sendromu, frajil x, William sendromu, Prader-Willi sendromu), annenin geçirmiş olduğu hastalıklar (kızamıkçık, toksoplazma vb.), annenin alkol, madde ya da sigara kullanımı, annenin maruz kaldığı zehirlenmeler, annenin ve babanın
fenilketonüri için taşıyıcı olması gibi etkenler sayılabilir.
(Down sendromu, frajil x, William sendromu, Prader-Willi sendromu), annenin geçirmiş olduğu hastalıklar (kızamıkçık, toksoplazma vb.), annenin alkol, madde ya da sigara kullanımı, annenin maruz kaldığı zehirlenmeler, annenin ve babanın
fenilketonüri için taşıyıcı olması gibi etkenler sayılabilir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliğin doğum sonrası nedenleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bebeğin oksijensiz kalması
B
Annenin geçirmiş olduğu hastalıklar
C
Kromozomal bozukluklar
D
Beyin zedelenmesi
E
Çocuğun geçirdiği hastalıklar
Açıklama:
Zihinsel yetersizliğin doğum sonrası nedenleri ise çocuğun geçirdiği hastalıklar (menenjit vb.), çocuğun geçirdiği kazalar, çocuğun maruz kaldığı yetersiz ve dengesiz beslenme ile ihmal ve istismar olarak sıralanabilir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi, zihinsel yetersizliği olan bireylerin sosyal ilişkilerde güçlükler yaşamalarına neden olan durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bilişsel becerilerdeki yetersizlikler
B
Başkalarına yardımcı olma
C
Uygun olmayan yakınlıkta kalma
D
Uygun olmayan iletişim ve dil kullanımı
E
Göz kontağı kurmama
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireyler sosyal ilişkiler kurma ve bu ilişkileri sürdürme konusunda zorlanmaktadır. Bunun nedeni çoğu zaman, bilişsel becerilerdeki
yetersizlikler, uygun olmayan iletişim ve dil kullanımı ile davranış sorunlarıdır. Sohbet konusunu sürdürememe, uygun olmayan yakınlıkta kalma, göz kontağı kurmama gibi özellikler, sosyal ilişkilerde güçlükler yaşamalarına neden olan durumlardan bazılarıdır.
yetersizlikler, uygun olmayan iletişim ve dil kullanımı ile davranış sorunlarıdır. Sohbet konusunu sürdürememe, uygun olmayan yakınlıkta kalma, göz kontağı kurmama gibi özellikler, sosyal ilişkilerde güçlükler yaşamalarına neden olan durumlardan bazılarıdır.
Soru 7
Belirtileri yaşamın ilk üç yılında başlayıp etkileri genellikle yaşam boyu süren, diğer insanlarla etkileşimi, iletişimi ve bireyin öğrenmesini etkileyen nörogelişimselbozukluk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Down sendromu
B
Kızamık
C
Menenjit
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Prader-Willi sendromu
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu; belirtileri yaşamın ilk üç yılında başlayıp etkileri genellikle yaşam boyu süren, diğer insanlarla etkileşimi, iletişimi ve bireyin öğrenmesini etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi OSB’ye neden olmadığı bilinmektedir?
Seçenekler
A
Kimyasallara maruz kalma
B
Genetik bağ
C
Viral enfeksiyonlar
D
Sosyo-ekonomik durum
E
Gen yapısı
Açıklama:
Çocuk yetiştirme biçimi, sosyo-ekonomik durum, olumsuz anne çocuk ilişkisi ya da aşıların OSB’ye neden olmadığı günümüzde bilinmektedir.
Soru 9
Sinir sisteminin zarar görmesi, geçirilen hastalıklar, kazalar ya da genetik sorunlardan dolayı kas, iskelet ve eklemlerin görevini yerine getirememesi sonucu hareketle ilgili yetersizliklerin oluşmasına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
İşitme Yetersizliği
C
Fiziksel yetersizlik
D
Görme yetersizliği
E
Otizm Spektrum Bozukluğu
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler sinir sisteminin zarar görmesi, geçirilen hastalıklar, kazalar ya da genetik sorunlardan dolayı kas, iskelet ve eklemlerin görevini yerine getirememesi sonucu hareketle ilgili yetersizliklerin oluşmasıdır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliğinin nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kalıtımsal nedenler
B
Annenin maruz kaldığı virüs
C
Annenin maruz kaldığı bakteri bakteri ve zehirlenmeler
D
Bebeklik ve çocukluktaki enfeksiyonlar
E
Annenin alkol, madde ya da sigara kullanımı
Açıklama:
İşitme yetersizliğinin nedenleri, doğum öncesi ve doğum sonrası nedenler olarak iki grupta açıklanabilir. Doğum öncesi nedenlerden en önemlisi kalıtımsal nedenlerdir. Ayrıca annenin maruz kaldığı virüs, bakteri ve zehirlenmeler, kızamıkçık, toksoplazma ve uçuk virüsünün neden olduğu enfeksiyonlar da işitme yetersizliğine neden olabilmektedir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliğin ortaya çıkmasında etkili olan doğum esnası sebeplerindendir?
Seçenekler
A
Kromozomlardaki Bozukluklar
B
Kızamıkçık
C
Alkol ve Sigara Kullanımı
D
Zehirlenmeler
E
Oksijensiz Kalma
Açıklama:
Zihinsel yetersizliğin doğum öncesi nedenleri arasında, kromozomal bozukluklar (Down sendromu, frajil x, William sendromu, Prader-Willi sendromu), annenin geçirmiş olduğu hastalıklar (kızamıkçık, toksoplazma vb.), annenin alkol, madde ya da sigara kullanımı, annenin maruz kaldığı zehirlenmeler, annenin ve babanın fenilketonüri için taşıyıcı olması gibi etkenler sayılabilir. Zihinsel yetersizliğin oluşmasına neden olan doğum sırası etkenlerden en önemlisi bebeğin oksijensiz kalmasıdır. Bununla birlikte, travmadan kaynaklı beyin zedelenmesi de doğum sırası etkenlerden biridir.
Soru 12
- Adres
- Medeni Hal
- Engel Durumu
- Sosyal Sigorta Numarası
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Tablo 2.2 Acil sağlık bilgi kartında bulunması gereken bilgiler
Adı/Soyadı:
Adres:
Cep tel:
Sabit tel:
Doğum tarihi:
Kan grubu:
Sosyal sigorta no:
Sağlık sigortası no:
Doktorlar:
Acil bağlantılar:
Engel durumu:
İlaçlar:
Yardım gereksinimi:
Alerjiler:
İletişim yöntemi:
Kullanılan cihazlar:
Diğer gereksinimler:
Adı/Soyadı:
Adres:
Cep tel:
Sabit tel:
Doğum tarihi:
Kan grubu:
Sosyal sigorta no:
Sağlık sigortası no:
Doktorlar:
Acil bağlantılar:
Engel durumu:
İlaçlar:
Yardım gereksinimi:
Alerjiler:
İletişim yöntemi:
Kullanılan cihazlar:
Diğer gereksinimler:
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Otizm Spektrum Bozukluğu bulunan bireylerin sergilemesi beklenilen davranışlara bir örnek değildir?
Seçenekler
A
Rutinlere aşırı bağlılık
B
Göz kontağı kuramama
C
Jest ve mimik kullanımı
D
Duyulan kelimeleri tekrar
E
Akışkan konuşma becerisi
Açıklama:
Akışkan bir konuşma yetenekleri ve hatta konuşmayı sürdürme becerileri yoktur.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi, DSM - 5 'e göre yapılan OSB sınıflandırmasıyla Düzey 3 grubuna yerleştirilen bir bireyin sergileyeceği davranışlardandır?
Seçenekler
A
Bu birey çevresiyle sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır yetersizlikler sergileyebilir.
B
Birey dışarıdan destek sunulmasına karşın sözel ve sözel olmayan iletişim ve sosyal becerilerde önemli yetersizlikler sergileyebilir.
C
Birey, alışık olduğu düzende meydana gelen değişimlere güçlükle uyum sağlayabilir.
D
Birey, dışarıdan sunulan destek yardımıyla sosyal etkileşim kurabilir.
E
Birey, bir etkinlikten diğerine geçişte güçlükler yaşayabilir.
Açıklama:
Düzey 3 ağır düzey destek gereksinimine karşılık gelmektedir. Bu düzeyde, bireyler çevreleriyle sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır yetersizlikler sergileyebilir, alışık oldukları düzenin değişmesine uyum sağlayamayabilir ve bu düzeni katı biçimde sürdürmek isteyebilirler.
Soru 15
Özel gereksinimli bir öğrencinin problemi, kas, iskelet ve eklem sistemlerinin görevlerini yerine getirmemesi ise, bu öğrencinin yetersizliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel Yetersizlik
B
Görme Yetersizliği
C
İşitme Yetersizliği
D
Fiziksel Yetersizlik
E
Süreğen hastalık
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler sinir sisteminin zarar görmesi, geçirilen hastalıklar, kazalar ya da genetik sorunlardan dolayı kas, iskelet ve eklemlerin görevini yerine getirememesi sonucu hareketle ilgili yetersizliklerin oluşmasıdır.
Soru 16
Fiziksel Yetersizliğe sahip bireyler için kullanılan acil durum tahliye sandalyesinin tercih edilme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hafif ve taşınabilir olması,
B
Bina çökmesi durumunda güvenli bir koruma alanına sahip olması,
C
Elektronik bir mekanizmasının olması,
D
Merdivenlerden inişi kolaylaştırması,
E
Genç, yaşlı her farklı fizikteki bireye hizmet etmesi
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin güvenli tahliyesine yönelik bazı seçenekler bulunmaktadır. Örneğin; acil durum tahliye sandalyeleri merdivenlerden inişi kolaylaştırmak için rahatlıkla kullanılabilmektedir.
Soru 17
Görme alanında yer verilen 20 ve 200 rakamları aşağıdakilerden hangisinin niceliksel olarak belirtilmesinde kullanılır?
Seçenekler
A
Görüş Açısı
B
Tercihsel Görüş
C
Renk ve Kontrast Görüşü
D
Görmede Derinlik
E
Görme Keskinliği
Açıklama:
Yasal tanıma göre ise gerekli müdahalelerden sonra iyi gören gözündeki görme keskinliği en fazla 20/200 ve görme alanı en fazla 20 derece olan bireylere kör, görme keskinliği 20/70-20/200 arasında olan bireylere ise az gören denilmektedir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi görme engelliği bireyin afet anında en çok ihtiyaç duyacağı beceridir?
Seçenekler
A
Kabartma yazı okuyabilme,
B
Günlük yaşamsal beceriler sergileme,
C
Baston kullanma becerilerine sahip olma,
D
İnsanları seslerinden ayırt etme,
E
Kokudan yön tayin etme
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyin baston kullanma becerilerinin gelişmiş olması, onun acil bir durum olması hâlinde hızla hareket etmesine olanak tanıyacaktır. Bireyin görmesini ya da hareket etmesini sağlayan araçları (gözlük, baston
vb.) yakınında ve kolay ulaşılabilir yerlerde bırakması önemlidir.
vb.) yakınında ve kolay ulaşılabilir yerlerde bırakması önemlidir.
Soru 19
71-90 dB arasındaki sesleri işitemeyen grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hafif işitme kaybı
B
Orta işitme kaybı
C
Orta-ağır işitme kaybı
D
Ağır işitme kaybı
E
Çok ağır işitme kaybı
Açıklama:
İşitme Kaybı Sınıflandırma
16-25 dB arasındaki kayıplar Çok hafif işitme kaybı
26-20 dB arasındaki kayıplar Hafif işitme kaybı
41-55 dB arasındaki kayıplar Orta işitme kaybı
56-70 dB arasındaki kayıplar Orta-ağır işitme kaybı
71-90 dB arasındaki kayıplar Ağır işitme kaybı
91 dB ve üstü kayıplar Çok ağır işitme kaybı
16-25 dB arasındaki kayıplar Çok hafif işitme kaybı
26-20 dB arasındaki kayıplar Hafif işitme kaybı
41-55 dB arasındaki kayıplar Orta işitme kaybı
56-70 dB arasındaki kayıplar Orta-ağır işitme kaybı
71-90 dB arasındaki kayıplar Ağır işitme kaybı
91 dB ve üstü kayıplar Çok ağır işitme kaybı
Soru 20
Şeker Hastalığı, Diyabet ve benzeri hastalıkların ortak adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süreğen Hastalıklar
B
Çoklu Yetersizlikler
C
İşitsel Hastalıklar
D
Psikoanalitik Hastalıklar
E
Ruhsal Bozukluklar
Açıklama:
Bu durumlara örnek olarak diyabet, süreğen kas iskelet sistemi hastalıkları, epilepsi, süreğen kalp hastalıkları, hipertansiyon, süreğen onkolojik hastalıklar
(kanserler), astım, sarılık ve AIDS verilebilir.
(kanserler), astım, sarılık ve AIDS verilebilir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi pratik becerilere bir örnektir?
Seçenekler
A
Kuralları izleme
B
Para kavramları
C
Zaman kavramları
D
Dil ve okur yazarlık
E
Güvenlik becerileri
Açıklama:
Pratik beceriler günlük yaşam etkinlikleri (kişisel bakım), mesleki beceriler, sağlığı koruma, seyahat becerileri, güvenlik, para ve telefon kullanımı gibi becerileri içermektedir. Dil ve okur yazarlık, para, zaman ve sayı kavramları kavramsal beceriler içerisindeyer almaktadır. Kuralları izeleme ise sosyal becerilerden biridir. Bireyler tarafından günlük yaşamda öğrenilen ve sergilenen kavramsal, sosyal ya da pratik becerilerin bir toplamı uyumsal davranışları oluşturmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 22
Zihinsel yetersizlik bireyde kaç yaşından önce ortaya çıkan bir bozukluktur?
Seçenekler
A
3 yaş
B
6 yaş
C
12 yaş
D
18 yaş
E
21 yaş
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik, zihinsel işlev ve uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla kendini gösteren ve bireylerde 18 yaşından önce ortaya çıkan bir bozukluktur. Doğru cevap D’dir.
Soru 23
Yerel imkânlarla baş edilebilecek kadar küçük bir tehlikenin can, mal ve çevre üzerinde yarattığı kötü etkiler olarak tanımlanan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Acil durum
B
Afet
C
Felaket
D
Tehlike
E
Zarar
Açıklama:
Yerel imkânlarla baş edilebilecek kadar küçük bir tehlikenin can, mal ve çevre üzerinde yarattığı kötü etkiler acil durumlar olarak tanımlananilmektedir. Herhangi bir tehlikenin can, mal, çevre, ekonomi ve kültürel varlıklar üzerinde yarattığı kötü etkilerle baş et meye yerel imkânların yetmediği durumlar ise afet olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 24
Acil durum personeli yerde sürünerek ilerlemesi konusunda uyarmak istediği bireye uyarıyı yalnızca sözel olarak yapmak yerine; sözel olarak uyarı yaparken aynı zamanda yerde sürünme hareketini tarif eden hareketler yapması ve model olması öncellikle hangi yetersizliğe sahip bir bireyin varlığında gerçekleşmesi beklenir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
OSB
C
İşitme yetersizliği
D
Çoklu yetersizlik
E
Süreğen hastalık
Açıklama:
Otizmli bireyler dikkati yöneltme ve odaklanmada birtakım sorunlar yaşamaktadır. Bu nedenle dikkati dağıtabilecek karmaşık ifadelerden kaçınmak; göz kontağı kurarak kısa, açık ve anlaşılır ifadelerle yapılması gerekenleri tek tek hatırlatmak uygun olmaktadır. Pek çok otizmli birey başkalarının söylediklerini anlamada güçlük yaşamakta ve görsel uyaranlar yardımıyla başkalarının söylediklerini daha iyi anlamaktadırlar. Bu nedenle personelin söylediklerini jest ve mimikleriyle desteklemeleri oldukça önemlidir. Sıralanan özellikleri nedeniyle acil durum personeli yerde sürünerek ilerlemesi konusunda uyarmak istedeği bireye uyarıyı yalnızca sözel olarak yapamak yerine; sözel olarak uyarı yaparken aynı zamanda yerde sürünme hareketini tarif eden hareketler yapması olması ve model olması öncellikle OSB olan bir bireyin varlığında gerçekleşmesi beklenir. Doğru cevap B’dir.
Soru 25
Aşağıdaki yetersizlik durumlardan hangisi diğerlerine göre farklıdır?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Multiple sklerozis
C
Spina bifida
D
Çocuk felci
E
Juvenil romatoid artrit
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler, yetersizliğin meydana geldiği yere göre iki başlık altında ele alınmaktadır. Buna göre ilk sınıf sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler olup ikinci sınıf ise kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizliklerdir. Merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizlikler serebral palsi, spina bifida, çocuk felci, multiple sklerozis (MS), omurilik yaralanmaları ve travmatik beyin yaralanmalarıdır. Kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizlikler ise kas hastalıkları, gelişimsel kalça çıkığı, doğuştan uzuv eksikliği, ampütasyonlar ve juvenil romatoid artrit olarak sıralanabilir. Buna göre selebral palsi, multiple sklerozis, spina bifida ve çocuk felci merkezi sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler arasından yer alırken; juvenil romatoid artrit ise kas-iskelet sistemiyle ilgil, yetersizliklerden biridir ve dolayısıyla yetersizliğin meydan geldiği yer diğerlerinden farklılık göstermektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 26
- Kişisel destek ağının kurulması, acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve korunması
- Acil durum çantasının hazırlanması ve korunması
- Acil durum kaçış planının hazırlanması
- Acil çıkış ve acil çıkış yollarının önündeki engellerin kaldırılması
- Rampaların kullanılması
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Fiziksel yetersizlik
C
İşitme yetersizliği
D
Çoklu yetersizlik
E
Süreğen hastalık
Açıklama:
Fiziksel yetersizliği olan bireylere yönelik kişisel destek ağının kurulması, acil sağlık bilgi kartının
hazırlanması ve korunması, acil durum çantasının hazırlanması ve korunması, acil durum kaçış planının
hazırlanması, acil çıkış ve acil çıkış yollarının önündeki engellerin kaldırılması, rampaların kullanılması
acil durumlar için alınabilecek önlemler arasındadır. Doğru cevap B’dir.
hazırlanması ve korunması, acil durum çantasının hazırlanması ve korunması, acil durum kaçış planının
hazırlanması, acil çıkış ve acil çıkış yollarının önündeki engellerin kaldırılması, rampaların kullanılması
acil durumlar için alınabilecek önlemler arasındadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 27
Acil durumlarda acil durum asansörleri öncellikle hangi tür yetersizliği olan bireyler tarafından tarafından kullanılmalıdır?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Görme yetersizliği
C
İşitme yetersizliği
D
Fiziksel yetersizlik
E
Otizm spektrum bozukluğu
Açıklama:
Acil durum asansörleri acil durumlarda yalnızca fiziksel yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılmalıdır. Diğer bireylerin tahliye merdivenlerini kullanmaları gerekmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangi süreğen hastalık değildir?
Seçenekler
A
Epilepsi
B
Hipertansiyon
C
Astım
D
AIDS
E
Multiple sklerozis
Açıklama:
Süreğen hastalıklar bireyin yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle günlük yaşamda güçlüklerle karşılaşması ve sürekli olarak bazı bakım ve tedavi hizmetlerine gereksinim duyma durumunu oluşturmaktadır. Süreğen hastalıklar genellikle devamlı ve kalıcı olmakla birlikte sağlığı ve bağımsız hareket etmeyi zaman içinde zayıflatan durumlardır. Bu durumlara örnek olarak diyabet, süreğen kas iskelet sistemi hastalıkları, epilepsi, süreğen kalp hastalıkları, hipertansiyon, süreğen onkolojik hastalıklar (kanserler), astım, sarılık ve AIDS verilebilirolarak diyabet, süreğen kas iskelet sistemi hastalıkları, epilepsi, süreğen kalp hastalıkları, hipertansiyon, süreğen onkolojik hastalıklar (kanserler), astım, sarılık ve AIDS verilebilir. Multiple sklerozis (MS) ise merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan bir fiziksel yetersizliktir. Doğru cevap E’dir.
Soru 29
- Kişisel destek ağının kurulması
- Acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve korunması
- Acil durum çantasının hazırlanması ve korunması
- Acil durum kaçış planının hazırlanması
- Tatbikatlar, acil çıkış yollarındaki engellerin ortadan kaldırılması
- Bireyin alan tanımlaması yapması
- Bireyin beyaz baston kullanma becerilerini geliştirmesi,
- Yönlendirmelerin hem sesli ve hem ışıklı olması
- Tahliye planlarında ve asansör düğmelerinde Braille alfabesinin kullanılmasI
Yukarıda yer alan acil durum önlemlerinin hangisi ya da hangileri yalnızca görme yetersizliği olan bireylere yönelik gerçekleşirilmesi beklenen önlemlerdir?
Seçenekler
A
V-VI-VII
B
IV-V-VI-VII
C
V-VI-VII-VIII
D
VI-VII-IX
E
V-VI-VII-VIII-IX
Açıklama:
Kişisel destek ağının kurulması, acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve korunması, acil durum çantasının hazırlanması ve korunması, acil durum kaçış planının hazırlanması, tatbikatlar, acil çıkış yollarındaki engellerin ortadan kaldırılması, bireyin alan tanımlaması yapması, bireyin beyaz baston kullanma becerilerini geliştirmesi, yönlendirmelerin hem sesli ve hem ışıklı olması, tahliye planlarında ve asansör düğmelerinde Braille alfabesinin kullanılması, görme yetersizliği olan bireylere yönelik acil durum önlemlerinin arasında sayılabilir. Sıralanan önlemlerden bazıları yetersizliği olan bireylerin tümüne ya da bir den fazlasına yönelik alınan önlemlerdir. Ancak bireyin alan tanımlaması yapması, bireyin baston kullanma becerilerini geliştirmesi, yönlendirmelerin hem sesli ve hem ışıklı olması, tahliye planlarında ve asansör düğmelerinde Braille alfabesinin kullanılması görme yetersizliği olan bireylerin özellikleri ile ilişkili olan acil durum önlemleridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliğinin nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kalıtımsal nedenler
B
Annenin geçirdiği virüs, bakteri ve zehirlenmeler
C
Kromozomal nedenler
D
Menenjit
E
Kafaya alınan darbeler
Açıklama:
İşitme yetersizliğinin en önemli nedeni kalıtımsal nedenlerdir. İşitme yetersizliğinin olası diğer nedenleri ise annenin geçirdiği virüs, bakteri ve zehirlenmeler, kızamıkçık, toksoplazma ve uçuk virüsünün neden olduğu enfeksiyonlar, bebeğin oksijensiz kalması, bebeklik ve çocukluktaki enfeksiyonlar, menenjit, kafaya alınan darbeler ve aşırı gürültülü ortamlarda bulunmadır. Kromozomal bozukluklar işitme yetersizliğinin nedenleri arasında yer almaz. Kromozomal bozukluklar zihinsel yetersizliğin olası nedenleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 31
AAIDD’nin zeka bölümünü temel alan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına göre, 55/50-35 zeka puanı olan birey hangi düzeyde yetersizliğe sahiptir?
Seçenekler
A
Hafif düzeyde zihinsel yetersizlik
B
Orta düzeyde zihinsel yetersizlik
C
Ağır düzeyde zihinsel yetersizlik
D
İleri derecede ağır düzeyde zihinsel yetersizlik
E
Normal düzeyde zihinsel yetersizlik
Açıklama:
AAIDD’nin zeka bölümünü temel alan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına
göre, 55/50-35 zeka puanı olan birey orta düzeyde zihinsel yetersizliğe sahiptir.
göre, 55/50-35 zeka puanı olan birey orta düzeyde zihinsel yetersizliğe sahiptir.
Soru 32
AAIDD’nin zeka bölümünü teme lalan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına göre, 70-50 zeka puanı olan birey hangi düzeyde yetersizliğe sahiptir?
Seçenekler
A
Hafif düzeyde zihinsel yetersizlik
B
Orta düzeyde zihinsel yetersizlik
C
Ağır düzeyde zihinsel yetersizlik
D
İleri derecede ağır düzeyde zihinsel
yetersizlik
yetersizlik
E
Normal düzeyde zihinsel yetersizlik
Açıklama:
AAIDD’nin zeka bölümünü
temel alan ve yaygın biçimde kabul
gören sınıflandırmasına göre,70-50 zeka puanı hafif düzeyde bir zihinsel
yetersizliktir.
temel alan ve yaygın biçimde kabul
gören sınıflandırmasına göre,70-50 zeka puanı hafif düzeyde bir zihinsel
yetersizliktir.
Soru 33
Erken çocukluk döneminde başlayıp etkileri çoğu zaman yaşam boyu süren; bireyin diğer insanlarla etkileşimini, iletişimini ve öğrenmesini etkileyen nörolojik ve gelişimsel bozukluk nedir?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Otizm spektrum bozukluğu
C
Disleksi
D
Parkinson
E
Demans
Açıklama:
Otizm spektrum
bozukluğu; belirtileri yaşamın ilk üç
yılında başlayıp etkileri genellikle yaşam boyu süren, diğer insanlarla
etkileşimi, iletişimi ve bireyin
öğrenmesini etkileyen nörogelişimsel
bir bozukluktur.
bozukluğu; belirtileri yaşamın ilk üç
yılında başlayıp etkileri genellikle yaşam boyu süren, diğer insanlarla
etkileşimi, iletişimi ve bireyin
öğrenmesini etkileyen nörogelişimsel
bir bozukluktur.
Soru 34
Hangisi Otizm spektrum bozukluğu olan bir bireyin özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Konuşma geç başlayabilir, konuşma
başladıktan sonra dil bilgisiyle ilgili
yanlışlar yapmaya devam etme
görülebilir.
başladıktan sonra dil bilgisiyle ilgili
yanlışlar yapmaya devam etme
görülebilir.
B
Yaşıtlarıyla ve/veya grup içerisinde
etkileşimde bulunmada isteksizlik.
etkileşimde bulunmada isteksizlik.
C
Göz kontağı kurmada yetersizlik,
uygun olmayan jest, mimik kullanımı.
uygun olmayan jest, mimik kullanımı.
D
Çevresindeki kişilerin söylediklerini
anlamayı sağlayan alıcı dil becerilerinde güçlük yaşamaları
nedeniyle kendisine sunulan
komutları yerine getirmeyebilirler.
anlamayı sağlayan alıcı dil becerilerinde güçlük yaşamaları
nedeniyle kendisine sunulan
komutları yerine getirmeyebilirler.
E
Özellikle eksik oldukları problem
hafıza sorunudur.
hafıza sorunudur.
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu
olan bir bireyin asıl problemi hafıza ile
ilgili değildir.
olan bir bireyin asıl problemi hafıza ile
ilgili değildir.
Soru 35
Ülkemizde nüfusun yüzde kaçı fiziksel yetersizliğe sahiptir?
Seçenekler
A
%2.5
B
%1.75
C
%1.25
D
%3.75
E
%275
Açıklama:
Ülkemizde nüfusun
%1,25’i fiziksel yetersizliğe sahiptir.
%1,25’i fiziksel yetersizliğe sahiptir.
Soru 36
Görme keskinliği 20/70-20/200 arasında olan bireyler nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Astigmat
B
Hipermetrop
C
Miyop
D
Kör
E
Az gören
Açıklama:
Görme keskinliği 20/70-
20/200 arasında olan bireylere az
gören denilmektedir.
20/200 arasında olan bireylere az
gören denilmektedir.
Soru 37
20/200 ve görme alanı en fazla 20 derece olan bireyler nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Astigmat
B
Hipermetrop
C
Miyop
D
Kör
E
Az gören
Açıklama:
20/200 ve görme alanı en
fazla 20 derece olan bireylere kör
denilmektedir.
fazla 20 derece olan bireylere kör
denilmektedir.
Soru 38
Görme; bireylerin rahatlıkla hareket etmesini, çevresini keşfetmesini ve kavramları öğrenmesini kolaylaştıran en önemli yetilerden biridir. Bu yetide özellikle doğuştan ya da çok erken yaşlarda meydana gelen sorunlar, çocuğun bulunduğu ortamda yeterince rahat hareket edememesine, çevresindeki uyaranları fark etmekte zorlanmasına ve diğer bireylerin hareketlerini gözlemlemede güçlük yaşamasına neden olmaktadır.Söz edilen gelişimsel alan nedir?
Seçenekler
A
Sosyal gelişim
B
Bedensel gelişim
C
Dokunma
D
Bilişsel gelişim
E
Kişisel gelişim
Açıklama:
Görme yetersizliğinin
etkilediği gelişim alanlarından biri
bilişsel gelişimdir. Görme; bireylerin
rahatlıkla hareket etmesini, çevresini
keşfetmesini ve kavramları öğrenmesini kolaylaştıran en önemli
yetilerden biridir.
etkilediği gelişim alanlarından biri
bilişsel gelişimdir. Görme; bireylerin
rahatlıkla hareket etmesini, çevresini
keşfetmesini ve kavramları öğrenmesini kolaylaştıran en önemli
yetilerden biridir.
Soru 39
56-70 dB arasındaki kayıplar hangi düzeyde işitme kaybına sahiptir?
Seçenekler
A
Orta-ağır işitme kaybı
B
Orta işitme kaybı
C
Ağır işitme kaybı
D
Çok hafif işitme kaybı
E
Hafif işitme kaybı
Açıklama:
56-70 dB arasındaki
kayıplar Orta-ağır işitme kaybıdır.
kayıplar Orta-ağır işitme kaybıdır.
Soru 40
Süreğen hastalıklar ne demektir?
Seçenekler
A
Bireyin ömür boyunca iyileşemiceği
hastalıklardır.
hastalıklardır.
B
Tedavisi bulunmayan hastalıklardır.
C
Bireyin hayat boyu sahip olduğu
bazı sağlık sorunları nedeniyle sürekli
olarak bazı tedavi ve bakım
hizmetlerine gereksinim duymasıdır.
bazı sağlık sorunları nedeniyle sürekli
olarak bazı tedavi ve bakım
hizmetlerine gereksinim duymasıdır.
D
Geçici hastalıklardır.
E
Bulaşıcı hastalıkladır.
Açıklama:
Süreğen hastalıklar, bireyin
hayat boyu sahip olduğu bazı sağlık
sorunları nedeniyle sürekli olarak bazı
tedavi ve bakım hizmetlerine
gereksinim duymasıdır.
hayat boyu sahip olduğu bazı sağlık
sorunları nedeniyle sürekli olarak bazı
tedavi ve bakım hizmetlerine
gereksinim duymasıdır.
Soru 41
Gözün yapısal yetersizliği sonucu değil beyindeki görme merkezinin işlevini yerine getirmemesi sonucu oluşan görme yetersizliğinin nedeni nedir?
Seçenekler
A
Yapısal yetersizlik
B
Kırılma hataları
C
Kortikal görme yetersizliği
D
Az gören
E
Mercek hataları
Açıklama:
Kortikal görme
yetersizliği, gözün yapısal yetersizliği
sonucu değil beyindeki görme
merkezinin işlevini yerine
getirmemesi sonucu oluşur.
yetersizliği, gözün yapısal yetersizliği
sonucu değil beyindeki görme
merkezinin işlevini yerine
getirmemesi sonucu oluşur.
Soru 42
Aşağıdaki zeka puanlarından hangisi hafif düzeyde zihinsel yetersizliği göstermektedir?
Seçenekler
A
40-35 puan
B
70-50 puan
C
70-90 puan
D
90-110 puan
E
110-125 puan
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik iki farklı biçimde sınıflandırılmaktadır. AAIDD’nin zeka bölümünü temel alan ve yaygın biçimde kabul gören sınıflandırmasına göre, 70-50 zeka puanı hafif düzeyde yetersizliği, 55/50-35 orta düzeyde zihinsel yetersizliği, 40/35-25 ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ve 25 ve altı ileri derecede ağır düzeyde zihinsel yetersizliği ifade etmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi zihin yetersizliği olan bireylerin zihinsel işlevlerde yaşadıkları sorunlardan biridir?
Seçenekler
A
Tuvalet becerileri
B
Giyinme becerileri
C
Bellek becerileri
D
Yemek yeme becerileri
E
Hijyen becerileri
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bellek ile ilgili bazı sorunlar yaşadığı bilinmektedir. Genellikle bilgiyi hatırlamada daha fazla zamana ihtiyaç duymaktadırlar. Özellikle kısa süreli bellekte, bir diğer deyişle birkaç saniye ya da birkaç saat önce öğrendiği bilgileri hatırlamada sorunlar yaşamaktadırlar. Doğru cevap C’dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi başkalarıyla etkileşimde güçlükler ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlanan davranışlar ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur?
Seçenekler
A
Otizm spektrum bozukluğu
B
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
C
Zihinsel yetersizlik
D
Çoklu ve süreğen hastalıklar
E
Fiziksel yetersizlik
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), erken çocukluk döneminde başlayıp etkileri çoğu zaman yaşam boyu süren; bireyin diğer insanlarla etkileşimini, iletişimini ve öğrenmesini etkileyen nörolojik ve gelişimsel bir bozukluktur. OSB’nin temel yetersizlik alanları sosyal iletişim/ etkileşim ve sınırlı ve yineleyici davranışlardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yetersizlikle aynı anlamda kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Görme yetersizliği
C
İşitme yetersizliği
D
Ortopedik yetersizlik
E
Çoklu ve süreğen hastalıkları
Açıklama:
Çeşitli kaynaklarda fiziksel yetersizlik ifadesi “bedensel yetersizlik” ya da “ortopedik yetersizlik” olarak da kullanılabilmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 46
Ülkemiz nüfusunun %’de kaçı fiziksel yetersizliğe sahiptir?
Seçenekler
A
%0,50
B
%0,75
C
%1,25
D
%1,80
E
%2,30
Açıklama:
Ülkemizde nüfusunun %1,25’inin fiziksel yetersizliği olduğu bilinmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi beyindeki görme merkezinin işlevini yerine getirememesi sonucu oluşan görme yetersizliğine verilen isimdir?
Seçenekler
A
Göz yapısındaki yapısal yetersizlik
B
Kortikal görme yetersizliği
C
Miyopluk
D
Hipermetropluk
E
Astigmatizm
Açıklama:
Kortikal görme yetersizliği; beyindeki görme merkezinin işlevini yerine getirmemesinden dolayı beyne giden uyaranların, olması gerektiği gibi algılanamaması sonucunda oluşmaktadır. Böyle durumlarda gözün yapısında bir bozulma yoktur. Ancak beyindeki görme merkezinde oluşan hasar sonucunda görme gerçekleşemez. Doğru cevap B’dir.
Soru 48
Acil ve afet durumlarında görme yetersizliği olan bireylerin özelliklerine uygun olarak alınması gereken ve öne çıkan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel destek ağını kurulması
B
Acil sağlık kartının hazırlanması
C
Yaşadığı yerde alan tanımlamasının yapılması
D
Acil durum çantasının hazırlanması
E
Acil sağlık kartının korunması
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyler düşünüldüğünde akla gelen ilk önlem, bu bireylerin maksimum düzeyde bağımsız ve güvenli hareket etmelerinin sağlanmasıdır. Bunun için görme yetersizliği olan her birey için acil durum ve afet hallerine ilişkin yaşadığı ya da çalıştığı yerde alan tanımlaması yapılmalıdır. Doğru cevap C’dir.
Soru 49
Ülkemiz nüfusunun %’de kaçı işitme yetersizliğine sahiptir?
Seçenekler
A
%3,3
B
%2.5
C
%1
D
%0,70
E
%0,37
Açıklama:
Türkiye İstatistik Kurumunun 2002 verileri Türkiye nüfusunun %0,37’sinin işitme yetersizliğinin olduğunu göstermektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi acil ve afet durumlarında işitme yetersizliği olan bireylerin özelliklerine uygun olarak alınacak düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sesli alarm sistemleri
B
Işıklı alarm sistemleri
C
Resimli işaretler
D
Sözcük tahtası
E
Görsel tabelalar
Açıklama:
İşitme yetersizliğinin gerektirdiği, duruma özgü gereksinimler için de bazı düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin; acil durumlarla ilgili uyarıların işitme yetersizliği olan bireylerin fark edebileceği ve anlayabileceği şekilde oluşturulması gerekmektedir. Nitekim, çoğu zaman acil durumlarda bireyleri uyaran alarm sistemlerinin veya talimatların sesli olarak sunulduğu görülmektedir. Ancak, işitme yetersizliği olan bireylerin de tehlikenin farkında olabilmesi için ışıklı alarm sistemleri kullanılmalıdır. Benzer biçimde, acil çıkışa giden yol için bireyi yönlendiren hem ışıklı hem de sesli yönlendirmeler bulunmalıdır. İşitme yetersizliği olan bireyler görme yetilerinden yararlanabildikleri için acil durumlarda onları yönlendirebilecek görsel, basit tabela ve resimli işaretlerinden rahatlıkla yararlanılabilir. İşitme yetersizliği olan bireyin acil durum ve afet hâlinde çevresindekilerle nasıl iletişim kuracağını önceden planlamış olması gerekir. Bunun için her zaman kullandığı bir iletişim cihazı (sözcük tahtası, yapay yutak) varsa bu cihazları her zaman yakınında ve kolay ulaşılabilir bir yerde tutması önemlidir.
Soru 51
Acil ve afet durumlarında süreğen hastalığı olan bireylerin özelliklerine uygun olarak öne çıkan önlem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaçış yollarında rampaların olması
B
Alternatif iletişim araçlarının olması
C
Düzenli kullanılan ilaçları yakınında bulundurma
D
Ses yükseltici cihazının olması
E
Braille alfabesinin yakınında olması
Açıklama:
Süreğen hastalığı olan bireylerin alması gereken önlemlerin; acil durum ve afet hâllerinde yetersizliği olmayan bireylerin aldığı önlemlerden en önemli farkı, hastalıklarının tedavisi için kullandığı ilaçlarla ilgilidir. Bireyin süreğen hastalığı için düzenli kullandığı ilaç ya da araçların iki hafta boyunca yetecek kadarını (ilaç şırıngaları, solunum cihazı, kateder, dolgu malzemesi, damıtılmış su vb., solunum ya da kalple ilgili sorunları varsa havlu, maske, solunum cihazı ya da nefes almaya yardımcı gereçler vb.) yakınında bulundurması gerekir. Doğru cevap C’dir.
Soru 52
Zihinsel yetersizlik gösteren bireylere ilişkin sıralanan ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zihinsel yetersizliğe ilişkin belirtilerin 18 yaş öncesinde ortaya çıkması gerekir.
II. Zihinsel yetersizlik gösteren bireyler homojen bir gruptur.
III. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zihinsel işlevlerinde sınırlılıklar olmalıdır.
IV. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için uyumsal davranışlarında sınırlılıklar olmalıdır.
I. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zihinsel yetersizliğe ilişkin belirtilerin 18 yaş öncesinde ortaya çıkması gerekir.
II. Zihinsel yetersizlik gösteren bireyler homojen bir gruptur.
III. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zihinsel işlevlerinde sınırlılıklar olmalıdır.
IV. Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için uyumsal davranışlarında sınırlılıklar olmalıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Zihinsel yetersizlik gösteren bireyler çok farklı bireysel özelliklere sahip olabilir ve homojen bir grup oluşturmazlar. Ancak sorudaki diğer ifadeler doğrudur. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 53
Ali sık sık tekrarlayan biçimde ellerini çırpmakta, diğerleriyle göz kontağı kurmamakta, dikkatini başkalarıyla koordineli bir şekilde kullanamamakta, bir başka deyişle ortak dikkat sorunları yaşamaktadır. Ayrıca Ali iletişim becerilerinde akranlarına kıyasla gerilik göstermektedir. Sizce Ali'nin aşağıdakilerden hangisiyle tanılanma olasılığı daha yüksektir?
Seçenekler
A
Otizm spektrum bozukluğu
B
İşitme yetersizliği
C
Görme yetersizliği
D
Çoklu yetersizlik
E
Süreğen hastalık
Açıklama:
Soruda yer verilen ifadeler Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde gözlenen sorunlardır. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 54
Bireyler tarafından günlük yaşamda öğrenilen ve sergilenen kavramsal, sosyal ya da pratik becerilerin bir toplamı aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Zihinsel işlevler
B
Uyumsal davranışlar
C
Öz-bakım becerileri
D
İletişim becerileri
E
Sosyal beceriler
Açıklama:
Uyumsal davranışlar bireyler tarafından günlük yaşamda öğrenilen ve sergilenen kavramsal, sosyal ya da pratik becerilerin bir toplamıdır. Kavramsal beceriler, dil ve okur yazarlık, para, zaman ve sayı kavramlarını; sosyal beceriler kişiler arası beceriler, özgüven, sosyal ilişkilerde problem çözme ve kuralları izleme gibi becerileri; pratik beceriler ise günlük yaşam etkinlikleri (kişisel bakım), mesleki beceriler, sağlığı koruma, seyahat becerileri, güvenlik, para ve telefon kullanımı gibi becerileri içermektedir.
Soru 55
Bir bireyin zihinsel yetersizlik tanısı alabilmesi için zeka bölümü puanının kaç puanın altında olması beklenir?
Seçenekler
A
90
B
80
C
70
D
50
E
40
Açıklama:
Zeka bölümü puanı 50-70 arasında olan bireylerin hafif düzeyde zihinsel yetersizlik gösterdiği düşünülebilir. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 56
Ali okulda öğrendiği becerileri evde, sokak, market gibi toplumsal ortamlarda kullanmakta güçülük çekmektedir. Örneğin, Ali okulun bulunduğu caddede karşıdan karşıya geçmeyi öğrendiği halde bu beceriyi evlerinin bulunduğu sokakta doğru bir şekilde sergileyememektedir. Ali'nin yaşadığı sorun aşağıdakilerden hangisiyle daha yakından ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dikkat
B
Kısa süreli bellek
C
Uzun süreli bellek
D
Genelleme
E
Problem çözme
Açıklama:
Bireyin öğrendiği becerileri öğretim koşulları dışında da sergileyebilmesine genelleme denir. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 57
Afet ve acil durum hallerinde zihinsel yetersizlik gösteren bir bireye yardımcı olması için oluşturulacak kişisel destek ağında sıralanan kişilerden kimler bulunabilir?
I. Aile üyeleri
II. Arkadaşlar
III. İş arkadaşları
IV. Komşular
I. Aile üyeleri
II. Arkadaşlar
III. İş arkadaşları
IV. Komşular
Seçenekler
A
I ve IV
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kişisel destek ağı, bireyin ailesi, arkadaşları, çalışma arkadaşları ya da komşuları gibi yakınlarından bazılarını içerecek şekilde kurulur. Kişisel destek ağındaki kişiler, acil durum ve afet hâllerinde bireyin iyi olup olmadığını ve yardıma gereksinim duyup duymadığını kontrol eder. Ancak, zihinsel yetersizliği olan birey, yakınlarıyla bir arada yaşıyorsa herhangi bir acil durum ya da afet hâli söz konusu olduğunda onların da yardıma ihtiyacı olabileceğinden ev dışından bireylerin kişisel destek ağı içinde yer alması önemlidir.
Soru 58
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere ilişkin sıralanan ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Otizm spektrum bozukluğu kızlarda erkeklere kıyasla daha sık görülür.
II. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde sosyal etkileşim sorunları görülür.
III. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlar görülür.
IV. Otizm spektrum bozukluğu nörogelişimsel bir bozukluktur.
I. Otizm spektrum bozukluğu kızlarda erkeklere kıyasla daha sık görülür.
II. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde sosyal etkileşim sorunları görülür.
III. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlar görülür.
IV. Otizm spektrum bozukluğu nörogelişimsel bir bozukluktur.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu erkeklerde kızlara kıyasla daha sık görülür. Sorudaki diğer ifadeler doğrudur. Dolayısıyla yanıt D şıkkıdır.
Soru 59
Sinir sisteminin zarar görmesi, geçirilen hastalıklar, kazalar ya da genetik sorunlardan dolayı kas, iskelet ve eklemlerin görevini yerine getirememesi sonucu hareketle ilgili yetersizliklerin oluşması aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
Fiziksel yetersizlik
C
Otizm spektrum bozukluğu
D
Görme yetersizliği
E
İşitme yetersizliği
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler sinir sisteminin zarar görmesi, geçirilen hastalıklar, kazalar ya da genetik sorunlardan dolayı kas, iskelet ve eklemlerin görevini yerine getirememesi sonucu hareketle ilgili yetersizliklerin oluşmasıdır. Yanıt B şıkıdır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliğinin gerektirdiği, duruma özgü gereksinimler için yapılan düzenlemelerden biri olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Sesli uyarı sistemlerinin kullanılması
B
Kişisel destek ağının kurulması
C
Acil sağlık bilgi kartının hazırlanması
D
Acil durum çantasının hazırlanması
E
Acil durum kaçış planının hazırlanması
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde yer alan düzenlemeler tüm özel gereksinimli bireylerin gereksinim duyabileceği düzenlemelerdir. Oysa görme yetersizliği olan bireyler duruma özgü olarak sesli uyarı sistemlerini kullanmaya diğer özel gereksinimli bireylerden daha fazla gereksinim duyabilirler. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 61
Farklı yetersizliklerin bir arada bulunması ve bunun, yalnızca yetersizliklerden birine yönelik hazırlanmış uygulamalarla yönetilemeyecek ağır sorunları oluşturması aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Çoklu yetersizlik
B
Süreğen hastalık
C
Fiziksel yetersizlik
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Zihinsel yetersizlik
Açıklama:
Çoklu yetersizlik farklı yetersizliklerin bir arada bulunması ve bunun, yalnızca yetersizliklerden birine yönelik hazırlanmış uygulamalarla yönetilemeyecek ağır sorunları oluşturması olarak tanımlanabilir. Bu kapsamda, zihinsel yetersizlik ve görme yetersizliği ya da zihinsel yetersizlik ve fiziksel yetersizlik çoklu yetersizliklere örnek olarak verilmektedir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 62
Aşağıdaki ifadelerden hangisi "zihin yetersizliği" ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Bireyin zihinsel işlevlerini belirlemek için kan testi, biyopsi gibi tıbbi testler uygulanır.
B
Zihinsel yetersizlik yalnızca zeka puanı ile değil, aynı zamanda uyumsal davranışlarda sınırlılıklar ile ilişkilidir.
C
Bu bireyler heterojen bir gruptur, bireysel özellikler gösterirler.
D
Zihin yetersizliğinin belirleyicilerinden biri, 18 yaşından önce ortaya çıkmasıdır.
E
Zihinsel yetersizlikten etkilenme düzeyi ne kadar fazlaysa, zihinsel yetersizlik o kadar erken dönemde fark edilir.
Açıklama:
Zihin yetersizliği olan bireyler yetersizlik grupları içinde önemli bir oranı oluşturmaktadır.
Bireyin zihinsel işlevlerini belirlemek için genellikle zeka testleri yapılır.
Bireyin zihinsel işlevlerini belirlemek için genellikle zeka testleri yapılır.
Soru 63
Aşağıdaki ifadelerden hangisi zihinsel yetersizliği olan bireylerin özellikleri ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği olan bireylerin bellekleri şaşırtıcı biçimde iyidir.
B
Zihin yetersizliği olan bireyler okul çağına kadar teşhis edilirler.
C
Zihin yetersizliği olan bireyler heterojen bir grup oluştururlar.
D
Zihin yetersizliği olan bireyler okul çağına kadar fark edilmezler.
E
Zihin yetersizliği olan bireyler öğrenmeye karşı açık ve motivedirler.
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireyler birbirlerinden oldukça farklı olup heterojen bir topluluğu oluşturmaktadır. Yetersizlikten etkilenme düzeyine göre bireylerin gösterdikleri özellikler farklılık göstermektedir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi zihin yetersizliği tanımında yer alan "uyumsal davranışlar" arasında yer alır?
Seçenekler
A
Kısa süreli bellek
B
Uzun süreli bellek
C
Kavram öğrenme
D
Öz bakım becerileri
E
Soyut kavramlar
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireyler, uyumsal davranışlara ilişkin birtakım sorunlar yaşamaktadır. Uyumsal davranışlar öz bakım becerileri ve sosyal beceriler gibi günlük yaşam becerilerini içermektedir.
Soru 65
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Otizm Spektrum Bozukluğu ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Otizm Spektrum Bozukluğu'nun yaygınlık oranı son yıllarda aynı seyretmektedir.
B
Otizm Spektrum Bozukluğu kızlarda erkeklere oranla yaklaşık 4,5 kat fazla görülmektedir.
C
Otizm Spektrum Bozukluğu'nun günümüzde görülme sıklığı 68'de 1'dir.
D
Otizm Spektrum Bozukluğu'nun belirtileri okul yıllarında ortaya çıkar.
E
Otizm Spektrum Bozukluğu'nun en önemli özelliklerinden biri, bu bireylerin yoğun göz kontağı kurmalarıdır.
Açıklama:
OSB, erken çocukluk döneminde başlayıp etkileri çoğu zaman yaşam boyu süren; bireyin diğer insanlarla etkileşimini, iletişimini ve öğrenmesini etkileyen nörolojik ve gelişimsel bir bozukluktur.
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) toplumda görülme sıklığı yıllar içinde giderek artan gelişimsel bir bozukluktur. Günümüz verileri OSB’nin görülme sıklığını 68’de 1 olarak göstermektedir.
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) toplumda görülme sıklığı yıllar içinde giderek artan gelişimsel bir bozukluktur. Günümüz verileri OSB’nin görülme sıklığını 68’de 1 olarak göstermektedir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi, acil durum ve afet durumlarında Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireyler için uygulanması gerekenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişisel destek ağının kurulması
B
Acil sağlık bilgi kartının hazırlanması
C
Acil durum çantasının hazırlanması
D
Bireyin yanında daima aileden bir kişinin bulunması
E
Acil durum kaçış planının hazırlanması
Açıklama:
OSB’den etkilenme düzeyine göre değişen farklı önlem ve uygulamalara gerek duyulabilir. Örneğin; konuşma ile ilgili güçlükler yaşayan OSB olan birey acil durum sırasında ve sonrasında kendisi ile ilgili bilinmesi gereken bilgileri kısa ve öz olarak söylemeye,
söyleyemiyorsa bu bilgileri taşıdığı yazılı bir kopya ile iletmeye hazırlıklı olmalıdır.
Acil durum ve afet hâllerine ilişkin önlem ve müdahalelerde sözü edilen kişisel destek ağının kurulması, acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve korunması, acil durum çantasının hazırlanması ve korunması, acil durum kaçış planının hazırlanması gibi önlemler
OSB olan bireyler açısından çok önemlidir.
söyleyemiyorsa bu bilgileri taşıdığı yazılı bir kopya ile iletmeye hazırlıklı olmalıdır.
Acil durum ve afet hâllerine ilişkin önlem ve müdahalelerde sözü edilen kişisel destek ağının kurulması, acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve korunması, acil durum çantasının hazırlanması ve korunması, acil durum kaçış planının hazırlanması gibi önlemler
OSB olan bireyler açısından çok önemlidir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle
hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizliklerdendir?
hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizliklerdendir?
Seçenekler
A
Serebral Palsi
B
Gelişimsel kalça çıkığı
C
Doğuştan uzuv eksikliği
D
Ampütasyonlar
E
Juvenil romatoid artrit
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler, yetersizliğin meydana geldiği yere göre iki başlık altında ele alınmaktadır. Buna göre ilk sınıf sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler olup ikinci sınıf ise kas-iskelet sistemiyle ilgili
yetersizliklerdir.
Merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizlikler serebral palsi, spina bifida, çocuk felci,
multiple sklerozis (MS), omurilik yaralanmaları ve travmatik beyin yaralanmalarıdır.
yetersizliklerdir.
Merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizlikler serebral palsi, spina bifida, çocuk felci,
multiple sklerozis (MS), omurilik yaralanmaları ve travmatik beyin yaralanmalarıdır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizliklerden biridir?
Seçenekler
A
Ampütasyonlar
B
Serebral palsi
C
Çocuk felci
D
Multiple sklerozis (MS)
E
Spina bifida
Açıklama:
Fiziksel yetersizlikler, yetersizliğin meydana geldiği yere göre iki başlık altında ele alınmaktadır. Buna göre ilk sınıf sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler olup ikinci sınıf ise kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizliklerdir.
Kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizlikler ise kas hastalıkları, gelişimsel kalça çıkığı, doğuştan uzuv eksikliği, ampütasyonlar
ve juvenil romatoid artrit olarak sayılabilir.
Kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizlikler ise kas hastalıkları, gelişimsel kalça çıkığı, doğuştan uzuv eksikliği, ampütasyonlar
ve juvenil romatoid artrit olarak sayılabilir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi "az gören" olarak sınıflandırılan görme yetersizliği olan bireylerin görme keskinliğidir?
Seçenekler
A
20/50-20/200
B
20/70-20/200
C
20/70-20/100
D
20/50-20/100
E
20/50-20/150
Açıklama:
Görme yetersizliği çeşitli nedenlerle gözün yapısında ya da beyindeki görme merkezinde meydana gelen bozulmalar sonucu gözün görme işlevini yerine getirememesi olarak tanımlanabilir.
Görme keskinliği 20/70-20/200 arasında olan bireylere ise az gören denilmektedir.
Görme keskinliği 20/70-20/200 arasında olan bireylere ise az gören denilmektedir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi "görme keskinliği" ifadesini tanımlar?
Seçenekler
A
Bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
B
Bireyin iki gözü de açıkken okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
C
Gözlerden biri sabit bir noktaya bakarken görebildiği yerdir.
D
Gözün yapısındaki bozulma nedeniyle gözün görme işlevini yerine getirememesidir.
E
Beyindeki görme merkezindeki bozulmalar nedeniyle gözün görme işlevini yerine getirememesidir.
Açıklama:
Yasal tanıma göre ise gerekli müdahalelerden sonra iyi gören gözündeki görme keskinliği en fazla 20/200 ve görme alanı en fazla 20 derece olan bireylere kör, görme keskinliği 20/70-20/200 arasında olan bireylere ise az gören denilmektedir.
Görme keskinliği bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle
okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
Görme keskinliği bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle
okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi "orta işitme kaybı" olan bir bireyin işitme kaybını rakamsal olarak gösterir?
Seçenekler
A
16-25 dB
B
26-40 dB
C
41-55 dB
D
56-70 dB
E
71-90 dB
Açıklama:
Duyusal-sinirsel işitme kaybı iç kulak, salyangoz ya da beyne giden sinirlerde meydana gelen sorunlar nedeniyle oluşmaktadır. Hem iletimsel hem de duyusal-sinirsel işitme kaybının bir arada olmasına karışık tip işitme kaybı denmektedir.
İşitme yetersizliği, işitme kaybının tiplerine ve derecelerine göre farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. İşitme kaybının tiplerine göre sınıflandırmada iletimsel işitme kaybı, sesin iç kulağa iletilmesinin engellenmesiyle oluşmaktadır.
İşitme yetersizliği, işitme kaybının tiplerine ve derecelerine göre farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. İşitme kaybının tiplerine göre sınıflandırmada iletimsel işitme kaybı, sesin iç kulağa iletilmesinin engellenmesiyle oluşmaktadır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliğin tanılanmasında ele alınan uyumsal davranışların içeriğindeki pratik becerilerden biridir?
Seçenekler
A
Zaman kavramı
B
Kuralları izleme
C
Güvenlik becerileri
D
Dil ve okuryazarlık
E
Kişilerarası beceriler
Açıklama:
Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği (AAIDD) zihinsel yetersizliği, zihinsel işlevlerde ve çoğu günlük sosyal ve pratik becerileri kapsayan uyumsal davranışlarda önemli sınırlılıklarla karakterize bir bozukluk olarak tanımlamaktadır. Tanımda geçen zihinsel işlevler, bir diğer deyişle zekâ bireyin öğrenme, muhakeme, problem çözme gibi genel zihin kapasitesini ifade etmektedir. Bireyin zihinsel işlevleri genellikle bir zekâ testi ile ölçülür. Zekâ testinden alınacak en fazla 70-75 puan, zihinsel işlevler için sınırlılığı göstermektedir. Uyumsal davranışlar bireyler tarafından günlük yaşamda öğrenilen ve sergilenen kavramsal, sosyal ya da pratik becerilerin bir toplamıdır. Kavramsal beceriler, dil ve okuryazarlık, para, zaman ve sayı kavramlarını; sosyal beceriler kişiler arası beceriler, özgüven, sosyal ilişkilerde problem çözme ve kuralları izleme gibi becerileri; pratik beceriler ise günlük yaşam etkinlikleri (kişisel bakım), mesleki beceriler, sağlığı koruma, seyahat becerileri, güvenlik, para ve telefon kullanımı gibi becerileri içermektedir. Zihinsel yetersizlik 18 yaşından önce ortaya çıkmaktadır. Zihinsel yetersizliği çağrıştıran ancak 18 yaşından sonra ortaya çıkan özellikler zihinsel yetersizlik harici çeşitli nedenlerle ortaya çıkmış olacağı için bu, zihinsel yetersizliğin tanılanmasında önemli bir ölçüttür.
Soru 73
Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde zihin yetersizliği olan bireyler için acil durum ve afet hâlleri öncesinde gerçekleştirilmesi gereken hazırlıklar doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Kişisel destek ağının kurulması
II. Acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve taşınması
III. Engelli kimlik kartı
IV. Ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazları
V. Evde, işte, okulda ya da düzenli olarak bulunulan diğer ortamlarda bir kaçış planının hazırlanması
VI. Önceden hazırlanmış kaçış planına uygun tatbikatlar gerçekleştirilmesi
I. Kişisel destek ağının kurulması
II. Acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve taşınması
III. Engelli kimlik kartı
IV. Ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazları
V. Evde, işte, okulda ya da düzenli olarak bulunulan diğer ortamlarda bir kaçış planının hazırlanması
VI. Önceden hazırlanmış kaçış planına uygun tatbikatlar gerçekleştirilmesi
Seçenekler
A
I-II-IV-V-VI
B
I-II-V-VI
C
I-II-III-V-VI
D
II-IV-V-VI
E
I-II-III-IV-V-VI
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hâllerine İlişkin Önlem ve Müdahaleler
Acil durum ve afet hâlleri öncesinde gerçekleştirilmesi gereken önemli hazırlıklardan biri, kişisel destek ağının kurulmasıdır. Kişisel destek ağı, bireyin ailesi, arkadaşları, çalışma arkadaşları ya da komşuları gibi yakınlarından bazılarını içerecek şekilde kurulur. Bu kişilerin zihinsel yetersizliği olan bireyin gereksinimleri konusunda destek olabilmesi için zihinsel yetersizliği olan bireyin önemli eşyalarının nerede olduğunu, acil sağlık bilgilerinin neler olduğunu ve ihtiyaç durumunda kime ulaşması gerektiğini iyi bilmesi gerekir. Zihinsel yetersizliği olan birey, yakınlarıyla bir arada yaşıyorsa herhangi bir acil durum ya da afet hâli söz konusu olduğunda onların da yardıma ihtiyacı olabileceğinden ev dışından bireylerin kişisel destek ağı içinde yer alması önemlidir. Ayrıca, zihinsel yetersizliği olan bireylerin bellekle ilgili yaşadığı sorunlar düşünüldüğünde bireyin destek ağındaki kişilerin kişisel ve iletişim bilgilerini sık sık gözden geçirerek tekrarlaması, gerekli olursa bu bilgilerin acil durumlarda kişinin beraberinde taşınması için hazırlık yapılmalıdır. Acil durum ve afet hâllerine yönelik yapılması gereken hazırlıklardan bir diğeri ise acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve taşınmasıdır. Bu bilgi kartında varsa kullanılan ilaçlar, var olan yetersizliği türü, varsa iletişim sorunları, ulaşılması gereken önemli isimler ve bilgileri yer almalıdır. Bu kartın hazırlanması ve kişinin beraberinde taşınması, acil durum ve afet hâllerinde bireyin yaşadığı şok sonrası bazı bilgileri net aktaramaması gibi bir olasılığa karşı çok önemlidir. Acil sağlık bilgi kartının zihinsel yetersizliği olan bireyin acil ihtiyaç çantasında ya da cüzdanında taşıması oldukça önemlidir. Ayrıca, bu kartı önemli kişilere göstermesi konusunda zihinsel yetersizliği olan bireyi tekrarlı olarak hazırlamak yerinde bir önlem olacaktır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin acil ihtiyaç çantasında ya da cüzdanında taşıması gereken önemli belgelerden biri de engelli kimlik kartıdır. Bu belgeler, acil durum ve afet hâllerinde özel gereksinimli olan bireye gerekli yardımın sunulması ve ilgili kişilere ulaşılmasında kritik rol oynar. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bazıları, dil ve iletişim becerileri konusunda güçlük yaşarlar. Bunun bir sonucu olarak ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazları kullanmaları gerekebilir. Dolayısıyla bu cihazların bireyin kolay ulaşabileceği ve güvenli yerlerde saklanması gerekir. Acil durum ve afet hâllerine hazırlık için tüm bireylere önerilenlerden biri de evde, işte, okulda ya da düzenli olarak bulunulan diğer ortamlarda bir kaçış planının hazırlanmasıdır. Zihinsel yetersizliği olan birey söz konusu olduğunda bu kaçış planının bireyin yakınlarından biriyle birlikte hazırlanması, gereksiz bilgilerden kaçınılması, işaretlemelerin ve görsellerin açık, net ve anlaşılır olması fayda sağlayacaktır. Ayrıca zihinsel yetersizliği olan bireyin bir yakını ile birlikte bu planı sık sık tekrar etmesi ve acil durumlarda izlenecek yollara mümkün olduğu kadar aşina olması sağlanmalıdır. Acil durum ve afet hâllerine yönelik hazırlık çalışmalarından biri de tatbikatlardır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerle de benzer ve hatta başlangıçta daha sık aralıklarla, daha önceden hazırlanmış kaçış planına uygun tatbikatlar gerçekleştirilmelidir. Bu tatbikatlar zihinsel yetersizliği olan bireyin yalnız olduğu durumlar ve destek alabileceği bir yakınının bulunduğu durumlar için farklı senaryolar çerçevesinde düzenlenmelidir.
Acil durum ve afet hâlleri öncesinde gerçekleştirilmesi gereken önemli hazırlıklardan biri, kişisel destek ağının kurulmasıdır. Kişisel destek ağı, bireyin ailesi, arkadaşları, çalışma arkadaşları ya da komşuları gibi yakınlarından bazılarını içerecek şekilde kurulur. Bu kişilerin zihinsel yetersizliği olan bireyin gereksinimleri konusunda destek olabilmesi için zihinsel yetersizliği olan bireyin önemli eşyalarının nerede olduğunu, acil sağlık bilgilerinin neler olduğunu ve ihtiyaç durumunda kime ulaşması gerektiğini iyi bilmesi gerekir. Zihinsel yetersizliği olan birey, yakınlarıyla bir arada yaşıyorsa herhangi bir acil durum ya da afet hâli söz konusu olduğunda onların da yardıma ihtiyacı olabileceğinden ev dışından bireylerin kişisel destek ağı içinde yer alması önemlidir. Ayrıca, zihinsel yetersizliği olan bireylerin bellekle ilgili yaşadığı sorunlar düşünüldüğünde bireyin destek ağındaki kişilerin kişisel ve iletişim bilgilerini sık sık gözden geçirerek tekrarlaması, gerekli olursa bu bilgilerin acil durumlarda kişinin beraberinde taşınması için hazırlık yapılmalıdır. Acil durum ve afet hâllerine yönelik yapılması gereken hazırlıklardan bir diğeri ise acil sağlık bilgi kartının hazırlanması ve taşınmasıdır. Bu bilgi kartında varsa kullanılan ilaçlar, var olan yetersizliği türü, varsa iletişim sorunları, ulaşılması gereken önemli isimler ve bilgileri yer almalıdır. Bu kartın hazırlanması ve kişinin beraberinde taşınması, acil durum ve afet hâllerinde bireyin yaşadığı şok sonrası bazı bilgileri net aktaramaması gibi bir olasılığa karşı çok önemlidir. Acil sağlık bilgi kartının zihinsel yetersizliği olan bireyin acil ihtiyaç çantasında ya da cüzdanında taşıması oldukça önemlidir. Ayrıca, bu kartı önemli kişilere göstermesi konusunda zihinsel yetersizliği olan bireyi tekrarlı olarak hazırlamak yerinde bir önlem olacaktır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin acil ihtiyaç çantasında ya da cüzdanında taşıması gereken önemli belgelerden biri de engelli kimlik kartıdır. Bu belgeler, acil durum ve afet hâllerinde özel gereksinimli olan bireye gerekli yardımın sunulması ve ilgili kişilere ulaşılmasında kritik rol oynar. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bazıları, dil ve iletişim becerileri konusunda güçlük yaşarlar. Bunun bir sonucu olarak ek iletişim cihazları ya da elektronik iletişim cihazları kullanmaları gerekebilir. Dolayısıyla bu cihazların bireyin kolay ulaşabileceği ve güvenli yerlerde saklanması gerekir. Acil durum ve afet hâllerine hazırlık için tüm bireylere önerilenlerden biri de evde, işte, okulda ya da düzenli olarak bulunulan diğer ortamlarda bir kaçış planının hazırlanmasıdır. Zihinsel yetersizliği olan birey söz konusu olduğunda bu kaçış planının bireyin yakınlarından biriyle birlikte hazırlanması, gereksiz bilgilerden kaçınılması, işaretlemelerin ve görsellerin açık, net ve anlaşılır olması fayda sağlayacaktır. Ayrıca zihinsel yetersizliği olan bireyin bir yakını ile birlikte bu planı sık sık tekrar etmesi ve acil durumlarda izlenecek yollara mümkün olduğu kadar aşina olması sağlanmalıdır. Acil durum ve afet hâllerine yönelik hazırlık çalışmalarından biri de tatbikatlardır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerle de benzer ve hatta başlangıçta daha sık aralıklarla, daha önceden hazırlanmış kaçış planına uygun tatbikatlar gerçekleştirilmelidir. Bu tatbikatlar zihinsel yetersizliği olan bireyin yalnız olduğu durumlar ve destek alabileceği bir yakınının bulunduğu durumlar için farklı senaryolar çerçevesinde düzenlenmelidir.
Soru 74
Otizm spektrum bozukluğu DSM 5’te bireyin OSB’den etkilenme düzeyine göre sınıflandırılmıştır. Bireyin dışarıdan destek sunulmasına karşın sözel ve sözel olmayan iletişim ve sosyal becerilerde önemli yetersizlikler sergileyebilmesi, alışık olduğu düzende meydana gelen değişimlere güçlükle uyum sağlayabilmesi ve çeşitli sınırlı/yineleyici davranışlar sergilemesi, ………….….. düzey destek gereksinimi olarak ifade edilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Ağır düzey destek gereksinimi
B
Orta düzey destek gereksinimi
C
Hafif düzey destek gereksinimi
D
Çok ağır düzey destek gereksinimi
E
Sınır düzey destek gereksinimi
Açıklama:
Sınıflandırma
OSB, Amerikan Psikiyatri Birliğinin yayımlamış olduğu ve ruhsal bozuklukların tanılanmasına tüm dünyada rehberlik eden tanı ölçütlerini içeren DSM 5’te (APA, 2013) bireyin OSB’den etkilenme düzeyine göre sınıflandırılmıştır. Buna göre, Düzey 3 ağır düzey destek gereksinimine karşılık gelmektedir. Bu düzeyde, bireyler çevreleriyle sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır yetersizlikler sergileyebilir, alışık oldukları düzenin değişmesine uyum sağlayamayabilir ve bu düzeni katı biçimde sürdürmek isteyebilirler. Düzey 2 orta düzey destek gereksinimini ifade etmektedir. Bu düzeyde ise bireyler dışarıdan destek sunulmasına karşın sözel ve sözel olmayan iletişim ve sosyal becerilerde önemli yetersizlikler sergileyebilir, alışık olduğu düzende meydana gelen değişimlere güçlükle uyum sağlayabilir ve çeşitli sınırlı/yineleyici davranışlar sergileyebilirler. Düzey 1 hafif düzey destek gereksinimini ifade etmektedir. Bu düzeyde; bireyler sosyal etkileşim kurma konusunda istekli olmayabilir, dışarıdan sunulan destek yardımıyla sosyal etkileşim kurabilir ve bir etkinlikten diğerine geçişte güçlükler yaşayabilirler.
OSB, Amerikan Psikiyatri Birliğinin yayımlamış olduğu ve ruhsal bozuklukların tanılanmasına tüm dünyada rehberlik eden tanı ölçütlerini içeren DSM 5’te (APA, 2013) bireyin OSB’den etkilenme düzeyine göre sınıflandırılmıştır. Buna göre, Düzey 3 ağır düzey destek gereksinimine karşılık gelmektedir. Bu düzeyde, bireyler çevreleriyle sözel ve sözel olmayan iletişimde ağır yetersizlikler sergileyebilir, alışık oldukları düzenin değişmesine uyum sağlayamayabilir ve bu düzeni katı biçimde sürdürmek isteyebilirler. Düzey 2 orta düzey destek gereksinimini ifade etmektedir. Bu düzeyde ise bireyler dışarıdan destek sunulmasına karşın sözel ve sözel olmayan iletişim ve sosyal becerilerde önemli yetersizlikler sergileyebilir, alışık olduğu düzende meydana gelen değişimlere güçlükle uyum sağlayabilir ve çeşitli sınırlı/yineleyici davranışlar sergileyebilirler. Düzey 1 hafif düzey destek gereksinimini ifade etmektedir. Bu düzeyde; bireyler sosyal etkileşim kurma konusunda istekli olmayabilir, dışarıdan sunulan destek yardımıyla sosyal etkileşim kurabilir ve bir etkinlikten diğerine geçişte güçlükler yaşayabilirler.
Soru 75
OSB olan çocuklara acil durum ve afet hâllerinde nasıl davranacaklarını öğretmek üzere ………………. yararlanmak öğrenmelerini kolaylaştıracaktır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Sözel açıklamalardan
B
İpuçlarından
C
Pekiştireçlerden
D
Görsel desteklerden
E
Üst bilişsel stratejilerden
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hâllerine İlişkin Önlem ve Müdahaleler
OSB olan bireyler hem kendilerini ifade etme hem de başkalarının söylediklerini anlama konusunda iletişimsel güçlükler yaşamaktadır. Ancak bu bireylerin görsel uyaranları anlamadaki güçlü yanları düşünülerek görsel destekler yoluyla işlevsel iletişim becerilerinin öğretilebileceği görülmüştür. OSB olan çocukların görseller yardımıyla daha kolay öğrendikleri göz önünde bulundurulduğunda, acil durum ve afet hâlleri için düzenlenecek olan uygulamalarda da görsel kullanımının önemi anlaşılabilir. Acil durumlarda bireyi yönlendirebilecek görsellerin kullanımı, bu görsellerin anlamlarının OSB olan bireye tekrarlayan biçimlerde anlatılması, görsellerin varsa farklı kullanımlarının da öğretilmesi önemlidir. Kullanılabilecek görsel destekler resimler, çizimler, fotoğraflar, video kayıtları ya da kural hatırlatıcı kartlar/panolar olarak örneklendirilebilir. OSB olan bireylere öğretim yapılırken becerilerin basamaklara ayrılması ve bu basamakların tek tek öğretilmesi sıkça uygulanmaktadır. Acil durumlar için yapılan planlamalarda bireyin izlemesi gereken basamakların tek tek tanımlanması, bireye açıklanması, yaparak öğrenmesinin sağlanması ve her bir basamakta ustalaşmanın sağlanması önemlidir. Acil durum planlarının her bir basamağın resimli olarak anlatılması, yazı kullanılıyorsa net ve kısa yönergelerin yazılması önerilebilir. Bu planın OSB olan bireyin kolayca ve sıklıkla görebileceği bir yere asılması yararlı olacaktır.
OSB olan bireyler hem kendilerini ifade etme hem de başkalarının söylediklerini anlama konusunda iletişimsel güçlükler yaşamaktadır. Ancak bu bireylerin görsel uyaranları anlamadaki güçlü yanları düşünülerek görsel destekler yoluyla işlevsel iletişim becerilerinin öğretilebileceği görülmüştür. OSB olan çocukların görseller yardımıyla daha kolay öğrendikleri göz önünde bulundurulduğunda, acil durum ve afet hâlleri için düzenlenecek olan uygulamalarda da görsel kullanımının önemi anlaşılabilir. Acil durumlarda bireyi yönlendirebilecek görsellerin kullanımı, bu görsellerin anlamlarının OSB olan bireye tekrarlayan biçimlerde anlatılması, görsellerin varsa farklı kullanımlarının da öğretilmesi önemlidir. Kullanılabilecek görsel destekler resimler, çizimler, fotoğraflar, video kayıtları ya da kural hatırlatıcı kartlar/panolar olarak örneklendirilebilir. OSB olan bireylere öğretim yapılırken becerilerin basamaklara ayrılması ve bu basamakların tek tek öğretilmesi sıkça uygulanmaktadır. Acil durumlar için yapılan planlamalarda bireyin izlemesi gereken basamakların tek tek tanımlanması, bireye açıklanması, yaparak öğrenmesinin sağlanması ve her bir basamakta ustalaşmanın sağlanması önemlidir. Acil durum planlarının her bir basamağın resimli olarak anlatılması, yazı kullanılıyorsa net ve kısa yönergelerin yazılması önerilebilir. Bu planın OSB olan bireyin kolayca ve sıklıkla görebileceği bir yere asılması yararlı olacaktır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizliklerden biridir?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Gelişimsel kalça çıkığı
C
Doğuştan uzuv eksikliği
D
Ampütasyonlar
E
Juvenil romatoid artrit
Açıklama:
Sınıflandırma
Fiziksel yetersizlikler, yetersizliğin meydana geldiği yere göre iki başlık altında ele alınmaktadır. Buna göre ilk sınıf sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler olup ikinci sınıf ise kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizliklerdir. Merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizlikler serebral palsi, spina bifida, çocuk felci, multiple sklerozis (MS), omurilik yaralanmaları ve travmatik beyin yaralanmalarıdır. Kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizlikler ise kas hastalıkları, gelişimsel kalça çıkığı, doğuştan uzuv eksikliği, ampütasyonlar ve juvenil romatoid artrit olarak sayılabilir.
Fiziksel yetersizlikler, yetersizliğin meydana geldiği yere göre iki başlık altında ele alınmaktadır. Buna göre ilk sınıf sinir sistemi ile ilgili yetersizlikler olup ikinci sınıf ise kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizliklerdir. Merkezî sinir sisteminin çeşitli nedenlerle hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan yetersizlikler serebral palsi, spina bifida, çocuk felci, multiple sklerozis (MS), omurilik yaralanmaları ve travmatik beyin yaralanmalarıdır. Kas-iskelet sistemiyle ilgili yetersizlikler ise kas hastalıkları, gelişimsel kalça çıkığı, doğuştan uzuv eksikliği, ampütasyonlar ve juvenil romatoid artrit olarak sayılabilir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yetersizliği olan bireylerin olası bir acil durum veya afet hâlinde acil durum kaçış yolları ve acil çıkış kapılarında karşılaşabileceği sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yüksek eğimli rampalar bulunması
B
Kapılarda eşiklerin olması
C
Kapıların açık olması için önüne büyük eşyaların konması
D
Kaçış yolunun zemininin düz olması
E
Bireyin yanında bulundurması gereken eşyalarının fazla olması
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hâllerine İlişkin Önlem ve Müdahaleler
Fiziksel yetersizliği olan bireylerin olası bir acil durum veya afet hâlinde karşılaşabileceği güçlüklerin bir kısmı acil durum kaçış yolları ve acil çıkış kapılarıyla ilgilidir. Böyle bir durumda fiziksel yetersizliği olan bireyin güvenli ve hızlı biçimde ortamdan uzaklaşması için kaçış yolunun zemininin düz olması, seviye farkı bulunması hâlinde düşük eğimli rampaların yer alması ve kapılarda eşiklerin olmaması oldukça önemlidir. Acil çıkış kapısına giden yolda geçişi engelleyebilecek eşyaların bulundurulmaması da alınması gereken önlemlerdendir.
Fiziksel yetersizliği olan bireylerin olası bir acil durum veya afet hâlinde karşılaşabileceği güçlüklerin bir kısmı acil durum kaçış yolları ve acil çıkış kapılarıyla ilgilidir. Böyle bir durumda fiziksel yetersizliği olan bireyin güvenli ve hızlı biçimde ortamdan uzaklaşması için kaçış yolunun zemininin düz olması, seviye farkı bulunması hâlinde düşük eğimli rampaların yer alması ve kapılarda eşiklerin olmaması oldukça önemlidir. Acil çıkış kapısına giden yolda geçişi engelleyebilecek eşyaların bulundurulmaması da alınması gereken önlemlerdendir.
Soru 78
Bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Görme alanı
B
Görme bozukluğu
C
Görme yetersizliği
D
Görme keskinliği
E
Az görme
Açıklama:
Tanım
Görme keskinliği bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
Görme keskinliği bireyin tek gözü kapalıyken açık olan gözüyle okuyabildiği en küçük karaktere karşılık gelen değerdir.
Soru 79
Beyindeki görme merkezinin işlevini yerine getirmemesinden dolayı beyne giden uyaranların, olması gerektiği gibi algılanamaması sonucunda oluşan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısal yetersizlik
B
Kırılma hataları
C
Kortikal görme yetersizliği
D
Genetik etmenler
E
Kalıtsal nedenler
Açıklama:
Görme yetersizliğinin nedenleri yapısal yetersizlik, kırılma hataları ve kortikal görme yetersizliği olarak üç grupta değerlendirilebilir. Görmedeki yapısal yetersizlik (gözün yapısının hasar görmesi) doğum öncesinde ya da hemen sonrasında oluşabilir. Ayrıca gelişimin herhangi bir aşamasında herhangi bir zedelenme ya da hastalık sonrasında da oluşabilir. İkinci bir neden, göz küresinin yanlış boyutlarda oluşması ile kırılma kusurlarına yol açan küresel bozulmalardır. Bu kırılma kusurları, miyopluk (gözün belli bir mesafenin ötesindeki nesneleri odaklayamaması), hipermetropluk (yakındaki nesneleri bulanık görme) ve astigmatizmdir (korneanın ovalliğinin bozulması sonucu bulanık, kırık ve çarpık görme). Bu durumlara gözlükle müdahale edilebilmektedir. Kortikal görme yetersizliği; beyindeki görme merkezinin işlevini yerine getirmemesinden dolayı beyne giden uyaranların, olması gerektiği gibi algılanamaması sonucunda oluşmaktadır. Böyle durumlarda gözün yapısında bir bozulma yoktur. Ancak beyindeki görme merkezinde oluşan hasar sonucunda görme gerçekleşemez.
Soru 80
İç kulak, salyangoz ya da beyne giden sinirlerde meydana gelen sorunlar nedeniyle oluşan işitme kaybı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Duyusal-sinirsel işitme kaybı
B
İletimsel işitme kaybı
C
Karışık tip işitme kaybı
D
Merkezî işitsel işlev bozukluğu
E
Sinirsel işitme kaybı
Açıklama:
İşitme yetersizliği, işitme kaybının tiplerine ve derecelerine göre farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. İşitme kaybının tiplerine göre sınıflandırmada iletimsel işitme kaybı, sesin iç kulağa iletilmesinin engellenmesiyle oluşmaktadır. Duyusal-sinirsel işitme kaybı iç kulak, salyangoz ya da beyne giden sinirlerde meydana gelen sorunlar nedeniyle oluşmaktadır. Hem iletimsel hem de duyusal-sinirsel işitme kaybının bir arada olmasına karışık tip işitme kaybı denmektedir. Merkezî işitsel işlev bozukluğu, beyindeki işitme merkezinin hasar görmesi sonucu oluşmaktadır. Bu tür işitme kaybında sesler beyne iletilmekte ama sesleri algılama mümkün olmamaktadır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi çoklu yetersizliğe neden olabilecek etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Yüksek tansiyon
B
Yüksek kolesterol
C
Biyomedikal risk faktörleri
D
Hava kirliliği
E
Kromozomal bozukluklar
Açıklama:
Çoklu yetersizliği olan bireylerin pek çoğunda çoklu yetersizliğe neden olan faktör bilinememektedir. Ancak kromozomal bozukluklar, erken doğum, doğumdan sonraki güçlükler, beyin ya da spinal kordun gelişiminde yetersizlik, enfeksiyonlar, genetik bozukluklar, kazaların neden olduğu yaralanmalar, metabolik hastalıklar, doğum öncesi olumsuz çevresel koşullar çoklu yetersizliğin nedenleri arasında sayılmaktadır.
Ünite 3
Soru 1
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2011 raporuna göre, Dünya üzerindeki tahmini engelli sayısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
100 Bin
B
1 Milyon
C
10 Milyon
D
100 Milyon
E
1 Milyar üzeri
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu, bunların %2-4 arasındaki nüfusun işlevlerinde ise ciddi sıkıntılarının olduğu ifade edilmektedir. Bir başka ifadeyle tahmini rakamlara göre dünyada 1.125.000.000 kişi engelli olarak yaşamaktadır.
Soru 2
Aşağıdaki hangisi Dünya barışını sağlamak amacıyla kurulmuş olan Birleşmiş Milletler (BM)'in, kuruluş sürecine önderlik eden ülkelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Fransa
D
ABD
E
Rusya
Açıklama:
İkinci dünya savaşından galip çıkan büyük devletlerin (ABD, Sovyetler Birliği, İngiltere Fransa ve Çin) önderliğinde dünya barışının korunması amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) oluşturulmuştur.
Soru 3
Engelli bireylere yönelik yapılmış olan ilk uluslararası düzenleme olarak görülen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
24 Ekim 1945
B
10 Aralık 1948
C
25 Şubat 1953
D
11 Eylül 2001
E
13 Aralık 2006
Açıklama:
10 Aralık 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilebilir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 2., 16., 22., 25. ve 26. maddeleri engelli bireylere
ilişkin BM’ye üye devletlere sorumluluklar getirmektedir.
ilişkin BM’ye üye devletlere sorumluluklar getirmektedir.
Soru 4
"Bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşullar yaratılmaması, bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir."
Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tıbbi Model
B
Akılcı Model
C
Teknolojik Model
D
Sosyal Model
E
Kapitalist Model
Açıklama:
Bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşullar yaratılmaması, bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir, ifadesi sosyal modele aittir.
Soru 5
Engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, 2006
B
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, 1948
C
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS), 2006
D
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 2015
E
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü, 2006
Açıklama:
10 Aralık 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilebilir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 2., 16., 22., 25. ve 26. maddeleri engelli bireylere ilişkin BM’ye üye devletlere sorumluluklar getirmektedir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdaki modellerden hangisinde engelli bireylere bağış ya da sosyal yardım programlarıyla bakımlarının sağlanması yoluna gidilmektedir?
Seçenekler
A
Hayırsever Model
B
Ekolojik Model
C
Tıbbi Model
D
Biyolojik Model
E
Sosyal Model
Açıklama:
EHİS’in içerdiği maddeler, engelliler ve engelliliğe yönelik tutumda büyük bir değişim olduğunu göstermektedir. Sözleşme öncesinde toplumlar engelliliği bireyin kişisel durumu olarak düşünmüşlerdir. Bireylerin okula gidememeleri ya da çalışamamaları engelliliğin doğal bir süreci ve sonucu olarak görülmüştür. Engelliliği bu şekilde düşünen toplumlar bu bireyler için ya “Tıbbi Model” ya da “Hayırsever Model” yolunu izlemekteydiler. Tıbbi modelde, engelli bireydeki yetersizliklerin ilaç ya da rehabilitasyon yoluyla “düzeltilmesi” hayırsever modelde ise engelli bireylere bağış ya da sosyal yardım programlarıyla bakımlarının sağlanması yoluna gidilmekteydi.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken göz önünde bulundurulması gereken prensipler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
B
Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
C
Fırsat eşitliği
D
Erişilebilirlik
E
Pozitif ayrımcılık
Açıklama:
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif
katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
Pozitif ayrımcılık bu prensipler arasında yer almaz.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif
katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
Pozitif ayrımcılık bu prensipler arasında yer almaz.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 8
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü (EHİS)'in kuruluş amacı nedir?
Seçenekler
A
Engelli istihdam politikalarını düzenlemek
B
Bütünleştirmeyi sağlamak
C
EHİS’in uygulanmasını izlemek
D
Engelli erişilebilirlik faaliyetlerini düzenlemek
E
EHİS başvurularını düzenlemek
Açıklama:
Türkiye’nin de taraf olduğu bu protokolün öne çıkan maddelerinden ilki 1. maddesidir. Protokolün bu ilk maddesine göre EHİS’te güvence altına alınan haklarının ihlal edildiği iddiasında olan engelli birey ya da sivil örgütlere, EHİS’in uygulanmasını izlemek üzere kurulmuş, olan Engelli Hakları Komitesine doğrudan başvurabilme imkânı tanımaktadır.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 9
2015 yılında kabul edilen, afet riskini ve bireylerin/ülkelerin afet nedeniyle can, mal, geçim kaynağı, sağlık, fiziksel ve çevresel varlık kayıplarını önlemli ölçüde azaltmayı hedefleyen uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dhaka Deklarasyonu
B
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü
C
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
D
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi
E
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
Açıklama:
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, kabul edildiği tarihten sonraki 15 yıl içinde afet riskini ve bireylerin/ülkelerin afet nedeniyle can, mal, geçim kaynağı, sağlık, fiziksel ve çevresel varlık kayıplarını önlemli ölçüde azaltmayı hedeflemektedir.
Doğru yanıt D seçeneğidir.
Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 10
Ülkemizde engelli bireylere yönelik yapılmış en geniş kapsamlı kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
5378 Sayılı Engelliler Kanunu
C
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği
D
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
E
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
Açıklama:
5378 Sayılı Engelliler Kanunu bugüne kadar engelli bireylere yönelik ülkemizde yapılmış en geniş kapsamlı kanunudur.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 11
Ülkemizde engelli bireylerle ilgili süreçlerden sorumlu olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
B
Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü
C
Sosyal Güvenlik Kurumu
D
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü
E
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Açıklama:
2013 yılına kadar engelli bireylerle ilgili süreçlerden sorumlu olan kurum Özürlüler İdaresi Başkanlığıydı. Ancak 2013 yılında kabul edilen 633 sayılı KHK ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı olarak Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Bu genel müdürlüğün amacı, engelli bireylerin engelliğe dayalı herhangi bir ayrımcılığa uğramadan tüm insan haklarından yararlanabilmelerine yönelik politika ve programlar ile uygulamaların teşvik edilmesine yönelik çalışmalar yürütmektir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 12
Engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Psiko-sosyal rehabilitasyon
B
Koruyucu rehabilitasyon
C
Tıbbi rehabilitasyon
D
Mesleki rehabilitasyon
E
Toplum temelli rehabilitasyon
Açıklama:
Psiko-sosyal rehabilitasyon, engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlerdir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 13
"Sosyal grupların varlığının başkasının desteğine ve yardımına bağlı olmadan devlet yönlendirmelerinden uzak kalabilmesi olarak tanımlanabilir. Bir başka ifadeyle özerklik, STK’ların iktidar karşısında bağımsız olmasıdır."
Yukarıda yer alan açıklama STK'ların taşıması gereken özelliklerden hangisini ifade etmektedir?
Yukarıda yer alan açıklama STK'ların taşıması gereken özelliklerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Çoğulculuk
B
Özerklik
C
Vizyona ve Bir İdeale Sahip Olmak
D
Kâr amacı gütmemek
E
Gönüllülük
Açıklama:
Özerklik (otonomi): Sivil toplumun olmazsa olmaz ilkesi özerkliktir. Özerklik, sosyal grupların varlığının başkasının desteğine ve yardımına bağlı olmadan devlet yönlendirmelerinden uzak kalabilmesi olarak tanımlanabilir. Bir başka ifadeyle özerklik, STK’ların iktidar karşısında bağımsız olmasıdır.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 14
Engelli bireylerin sosyal uyumu ve fırsat eşitliğini sağlamayı amaçlayan bir rehabilitasyon yaklaşımı olarak “Toplum Temelli Rehabilitasyonu” (TTR) geliştiren uluslararası STK aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Sağlık Örgütü
B
BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu
C
Uluslararası Çalışma Örgütü
D
BM Sosyal Politika ve Kalkınma Birimi Engelliler Programı
E
Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü, engelli bireylerin sosyal uyumu ve fırsat eşitliğini sağlamayı amaçlayan bir rehabilitasyon yaklaşımı olarak “Toplum Temelli Rehabilitasyonu” (TTR) geliştirmiştir. TTR, engelli bireyler için uygun sağlık, eğitim, mesleki ve sosyal hizmet alt yapıyı kurmayı hedeflemektedir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 15
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'sinde yer alan,
'Engelli bireylerin diğer bireylerle eşit bir şekilde saygı görmesi gerektiğini ve seyahat etme, yerleşim yerini seçme özgürlüğüne sahip olduklarını ve bunlarla ilgili taraf devletlerin engelli bireylerin haklarını sağlamaları gerektiği'
ifadesi aşağıdaki ilkelerden hangisinin tanımlamaktadır?
'Engelli bireylerin diğer bireylerle eşit bir şekilde saygı görmesi gerektiğini ve seyahat etme, yerleşim yerini seçme özgürlüğüne sahip olduklarını ve bunlarla ilgili taraf devletlerin engelli bireylerin haklarını sağlamaları gerektiği'
ifadesi aşağıdaki ilkelerden hangisinin tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Adalete Erişim
B
Eşitlik
C
Erişilebilirlik
D
Yaşama Hakkı
E
Kişisel Bütünlüğün Korunması
Açıklama:
Madde 17-18- Kişisel Bütünlüğün KorunmasıSeyahat Özgürlüğü ve Uyrukluk: Engelli bireylerin diğer bireylerle eşit bir şekilde saygı görmesi gerektiğini ve seyahat etme, yerleşim yerini seçme özgürlüğüne sahip olduklarını ve bunlarla ilgili taraf devletlerin engelli bireylerin haklarını sağlamaları gerektiğini içerir.
Soru 16
"Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alır.” ifadesi hangi anayasamızda yer almıştır?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
1961 Anayasası’nda engellilere yönelik doğrudan bir hüküm bulunmamakla birlikte 1982 Anayasası’nın 61. Maddesi’nde “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alır.” ifadesi ile engelli bireylere yönelik doğrudan bir düzenleme yer almıştır.
Soru 17
Anayasaya uygun olarak çıkarılan, bir devletin ya da toplumsal düzenin sağlıklı bir biçimde yönetilmesi ve sürdürülmesi için geçerli olan yazılı hukuk kurallarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tüzük
B
Yönetmelik
C
Kanun
D
Genelge
E
Yönerge
Açıklama:
Anayasaya uygun olarak çıkarılan, bir devletin ya da toplumsal düzenin sağlıklı bir biçimde yönetilmesi ve sürdürülmesi için geçerli olan yazılı hukuk kurallarına kanun ya da yasa denir.
Soru 18
Aşağıdaki kurum ve kuruluşlar ile bağlı bulunduğu birimler eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Başkanlığı - Başbakanlık
B
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü - Milli Eğitim Bakanlığı
C
Gelir İdaresi Başkanlığı - Maliye Bakanlığı
D
Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü - Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
E
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü - Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Açıklama:
Engelli ve Yaşlı Hizmetler Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlıdır.
Soru 19
Gönüllülere, yer alacakları görevlerde kullanacakları malzeme ve araçların kullanılmasının öğretilmesi, şeklinde tanımlanan STK gönüllü yetiştirme aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oryantasyon Eğitimi
B
Görevlendirme Öncesi Eğitim
C
Görev Başında Eğitim ve Yetiştirme
D
Sürekli Eğitim ve Değerlendirme
E
Mesleki ve Teknik Eğitim
Açıklama:
Görevlendirme öncesi eğitim: Gönüllülere, yer alacakları görevlerde kullanacakları malzeme ve araçların kullanılmasının öğretilmesidir.
Soru 20
Sivil Toplum Kuruluşları farklı amaçlar için kurulmuş olsa bile, temelde sahip oldukları ortak özellikler mevcuttur. Aşağıdakilerden hangisi bu temel ve ortak özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Özerklik
B
Bir Vizyona Sahip Olmak
C
Gönüllülük
D
Çoğulculuk
E
Siyasi Düşünce
Açıklama:
Siyasi bakış açısına sahip olmak, STK mantığına ters bir tutumdur. Buna rağmen siyasi felsefeye sahip STK'lar bulunsa bile, bu durum STK'ların ortak özelliği değildir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizin engelli bireylerle ilgili taraf olduğu uluslararası yasal düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
BM’in engelli bireylere yönelik oluşturduğu sözleşmeler
B
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
C
Sosyal Model
D
EHİS
E
EHİS Ek İhtiyari Protokolü
Açıklama:
Bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşullar yaratılmaması bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir. Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım “Sosyal Model” olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 22
EHİS aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini kabul eder?
Seçenekler
A
Tıbbi model
B
Hayırsever model
C
Sosyal model
D
Davranışçıl model
E
Bilişsel model
Açıklama:
EHİS’te Sosyal Model yaklaşımı kabul edilmektedir. Sosyal model engelliliği bireyler arasındaki fiziksel, zihinsel vb. farklılıkların bir yansıması olmaktan çok toplumdaki ayrımcılığın ve önyargının bir sonucu olarak görmektedir. EHİS, Sosyal Model yaklaşımıyla engelli bireylerin haklarının korunması ve geliştirilmesine yol açmak amacıyla devletlerin bu konudaki sorumluluklarını ortaya koymaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 23
Konuşma bozukluğu olan Nermin ailesi tarafından çevresiyle olan etkileşimi kısıtlanmış böylelikle saldırgan bir kişiliğe bürünmüştür. Nermin'in aldığı destek; onun çevresiyle etkileşimini sağlıklı yürütmeye odaklanmıştır.
Bu destek hangi yaklaşıma örnektir?
Bu destek hangi yaklaşıma örnektir?
Seçenekler
A
Tıbbi model
B
Hayırsever model
C
Psikolojik model
D
Sosyal model
E
Fiziksel model
Açıklama:
Artık engellilik, yalnızca bireyin özelliklerinden değil bununla birlikte bireyin çevresiyle etkileşiminin bir sonucu olarak görülmektedir. Bireysel farklılıklara
yönelik çevresel koşullar yaratılmaması bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir. Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım “Sosyal Model” olarak adlandırılmaktadır. EHİS’te de Sosyal Model yaklaşımını kabul edilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
yönelik çevresel koşullar yaratılmaması bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir. Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım “Sosyal Model” olarak adlandırılmaktadır. EHİS’te de Sosyal Model yaklaşımını kabul edilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 24
Aşağıdaki içerik açıklaması EHİS'in hangi maddesine aittir?
"Taraf devletlerin engelli bireylerin toplumun her alanına diğer bireylerle
eşit koşullarda erişebilmeleri için almaları gereken tedbirleri içerir."
"Taraf devletlerin engelli bireylerin toplumun her alanına diğer bireylerle
eşit koşullarda erişebilmeleri için almaları gereken tedbirleri içerir."
Seçenekler
A
Amaç
B
Genel İlkeler
C
Genel Yükümlülükler
D
Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik
E
Erişebilirlik
Açıklama:
Madde 9- Erişebilirlik: Taraf devletlerin engelli bireylerin toplumun her alanına diğer bireylerle eşit koşullarda erişebilmeleri için almaları gereken
tedbirleri içerir. Doğru cevap E seçeneğidir.
tedbirleri içerir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 25
Türkiye’nin de taraf olduğu EHİS Ek İhtiyari Protokolünün en öne çıkan maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1. madde
B
2. madde
C
4. madde
D
5. madde
E
6. madde
Açıklama:
Türkiye’nin de taraf olduğu bu protokolün öne çıkan maddelerinden ilki 1. maddesidir. Protokolün bu ilk maddesine göre EHİS’te güvence altına alınan haklarının ihlal edildiği iddiasında olan engelli birey ya da sivil örgütlere, EHİS’in uygulanmasını izlemek üzere kurulmuş, olan Engelli Hakları Komitesine doğrudan başvurabilme imkânı tanımaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Engellilere Yönelik Ulusal Yasal Düzenlemelerden biridir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
657 Sayılı Engelliler Kanunu
C
Özürlüler Kanunu
D
Kurumsal Yapılanmalar
E
633 sayılı KHK
Açıklama:
Ülkemiz açısından engelli bireylere yönelik uygulamalar için politika
belirlemenin temel dayanağı anayasamızdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
belirlemenin temel dayanağı anayasamızdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 27
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2011 raporuna göre dünya nüfusunun yüzde kaçını engelli bireyler oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
10
C
15
D
20
E
25
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu, bunların %2-4 arasındaki nüfusun işlevlerinde ise ciddi sıkıntılarının olduğu ifade edilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu, bunların %2-4 arasındaki nüfusun işlevlerinde ise ciddi sıkıntılarının olduğu ifade edilmektedir.
Soru 28
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) ülkemizde hangi tarihte bakanlar kurulu tarafından kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
10 Şubat 2015
B
12 Eylül 2010
C
25 Mayıs 2009
D
3 Mayıs 2008
E
13 Aralık 2006
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile engelliler de dahil tüm insanlığın haklarının korunmasının güvence altına alındığı düşünülse de bunun uygulamada çok fazla yerinin olmadığı görülmüştür. Bu gerekçelerle engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinden bütünüyle yararlanabilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006 yılında BM Genel Kurulu’nda oylama yapılmadan kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe girmiştir. 159 ülke tarafından imzalanan bu sözleşmeye ülkemizde 30 Mart 2007 tarihinde taraf olmuş, sözleşme 25 Mayıs 2009 tarihinde bakanlar kurulu tarafından kabul edilmiştir.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile engelliler de dahil tüm insanlığın haklarının korunmasının güvence altına alındığı düşünülse de bunun uygulamada çok fazla yerinin olmadığı görülmüştür. Bu gerekçelerle engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinden bütünüyle yararlanabilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006 yılında BM Genel Kurulu’nda oylama yapılmadan kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe girmiştir. 159 ülke tarafından imzalanan bu sözleşmeye ülkemizde 30 Mart 2007 tarihinde taraf olmuş, sözleşme 25 Mayıs 2009 tarihinde bakanlar kurulu tarafından kabul edilmiştir.
Soru 29
I. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
II. Ayrımcılık yapılmaması,
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması,
IV. Fırsat eşitliği,
V. Erişilebilirlik.
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken uymaları gereken prensipler yukarıdakilerden hangisi/hangileridir?
II. Ayrımcılık yapılmaması,
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması,
IV. Fırsat eşitliği,
V. Erişilebilirlik.
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken uymaları gereken prensipler yukarıdakilerden hangisi/hangileridir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
II, III ve V
D
III, IV ve V
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru cevap E'dir.
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif
katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif
katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
Soru 30
EHİS Ek İhtiyari Protokolü hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
23 Nisan 2005
B
13 Aralık 2006
C
21 Eylül 2007
D
3 Mayıs 2008
E
25 Mayıs 2009
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
EHİS Ek İhtiyari Protokolü BM Genel Kurulunda 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilmiş ve 3
Mayıs 2008’de ise yürürlüğe girmiştir.
EHİS Ek İhtiyari Protokolü BM Genel Kurulunda 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilmiş ve 3
Mayıs 2008’de ise yürürlüğe girmiştir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde engelli bireylere yönelik yapılmış en geniş kapsamlı kanundur?
Seçenekler
A
2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu
B
5378 sayılı Engelliler Kanunu
C
573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
D
2916 Sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu
E
EHİS
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
5378 Sayılı Engelliler Kanunu bugüne kadar engelli bireylere yönelik ülkemizde yapılmış en geniş kapsamlı kanunudur.
5378 Sayılı Engelliler Kanunu bugüne kadar engelli bireylere yönelik ülkemizde yapılmış en geniş kapsamlı kanunudur.
Soru 32
"Engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin
önlenmesi" aşağıdaki rehabilitasyon hizmetlerinden hangisinin tanımıdır?
önlenmesi" aşağıdaki rehabilitasyon hizmetlerinden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Koruyucu rehabilitasyon
B
Tıbbi rehabilitasyon
C
Mesleki rehabilitasyon
D
Psiko-sosyal rehabilitasyon
E
Ev rehabilitasyonu
Açıklama:
Doğru cevap A'dır.
Rehabilitasyon hizmetleri kısaca şu şekilde tanımlanabilir: a) Koruyucu rehabilitasyon, engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesidir. b) Tıbbi rehabilitasyon, engelli bireyin engeli nedeniyle yaşadığı fizyolojik yetersizliklerin tıbbi tedavi uygulamalarıyla ortadan kaldırılması çalışılmasıdır. Engelliğin tamamen ortadan kaldırılamayacağı anlaşılırsa en aza indirilmek hedeflenir. c) Mesleki rehabilitasyon, engelli bireyin işe yerleştirilerek bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyacı olan mesleki rehberlik, iş ve mesleğe uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır. d) Psiko-sosyal rehabilitasyon, engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlerdir. e) Ev rehabilitasyonu, evde bakım hizmeti alan engelli bireylerin yaşadıkları ortamda var olan performanslarını en iyi şekilde kullanmalarını sağlayarak engelli bireylerin kendilerini yeterli hissetmelerini sağlamaya yönelik sunulan hizmetleridir. f) Toplum temelli rehabilitasyon, engelli bireylerin topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için toplumu bilinçlendirme, sosyal kaynaştırma ve eğitim gibi hizmetleri kapsamaktadır.
Rehabilitasyon hizmetleri kısaca şu şekilde tanımlanabilir: a) Koruyucu rehabilitasyon, engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesidir. b) Tıbbi rehabilitasyon, engelli bireyin engeli nedeniyle yaşadığı fizyolojik yetersizliklerin tıbbi tedavi uygulamalarıyla ortadan kaldırılması çalışılmasıdır. Engelliğin tamamen ortadan kaldırılamayacağı anlaşılırsa en aza indirilmek hedeflenir. c) Mesleki rehabilitasyon, engelli bireyin işe yerleştirilerek bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyacı olan mesleki rehberlik, iş ve mesleğe uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır. d) Psiko-sosyal rehabilitasyon, engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlerdir. e) Ev rehabilitasyonu, evde bakım hizmeti alan engelli bireylerin yaşadıkları ortamda var olan performanslarını en iyi şekilde kullanmalarını sağlayarak engelli bireylerin kendilerini yeterli hissetmelerini sağlamaya yönelik sunulan hizmetleridir. f) Toplum temelli rehabilitasyon, engelli bireylerin topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için toplumu bilinçlendirme, sosyal kaynaştırma ve eğitim gibi hizmetleri kapsamaktadır.
Soru 33
Psiko-sosyal rehabilitasyonun tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Engelli bireylerin topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için toplumu bilinçlendirme, sosyal kaynaştırma ve eğitim gibi hizmetleri kapsamaktadır.
B
Engelli bireyin işe yerleştirilerek bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyacı olan mesleki rehberlik, iş ve mesleğe
uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır.
uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır.
C
Engelli bireyin engeli nedeniyle yaşadığı fizyolojik yetersizliklerin tıbbi tedavi uygulamalarıyla ortadan kaldırılması çalışılmasıdır
D
Engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak hizmetlerin sağlanmasıdır.
E
Engelli bireylerin yaşadıkları ortamda var olan performanslarını en iyi şekilde kullanmalarını sağlayarak engelli bireylerin kendilerini yeterli hissetmelerini sağlamaya yönelik sunulan hizmetleridir
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Rehabilitasyon hizmetleri kısaca şu şekilde tanımlanabilir: a) Koruyucu rehabilitasyon, engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesidir. b) Tıbbi rehabilitasyon, engelli bireyin engeli nedeniyle yaşadığı fizyolojik yetersizliklerin tıbbi tedavi uygulamalarıyla ortadan kaldırılması çalışılmasıdır. Engelliğin tamamen ortadan kaldırılamayacağı anlaşılırsa en aza indirilmek hedeflenir. c) Mesleki rehabilitasyon, engelli bireyin işe yerleştirilerek bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyacı olan mesleki rehberlik, iş ve mesleğe uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır. d) Psiko-sosyal rehabilitasyon, engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlerdir. e) Ev rehabilitasyonu, evde bakım hizmeti alan engelli bireylerin yaşadıkları ortamda var olan performanslarını en iyi şekilde kullanmalarını sağlayarak engelli bireylerin kendilerini yeterli hissetmelerini sağlamaya yönelik sunulan hizmetleridir. f) Toplum temelli rehabilitasyon, engelli bireylerin topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için toplumu bilinçlendirme, sosyal kaynaştırma ve eğitim gibi hizmetleri kapsamaktadır.
Rehabilitasyon hizmetleri kısaca şu şekilde tanımlanabilir: a) Koruyucu rehabilitasyon, engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesidir. b) Tıbbi rehabilitasyon, engelli bireyin engeli nedeniyle yaşadığı fizyolojik yetersizliklerin tıbbi tedavi uygulamalarıyla ortadan kaldırılması çalışılmasıdır. Engelliğin tamamen ortadan kaldırılamayacağı anlaşılırsa en aza indirilmek hedeflenir. c) Mesleki rehabilitasyon, engelli bireyin işe yerleştirilerek bağımsız bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyacı olan mesleki rehberlik, iş ve mesleğe uygun beceri eğitimini ve izleme süreçlerini almasıdır. d) Psiko-sosyal rehabilitasyon, engelli bireyin yaşadığı topluma uyumunu kolaylaştıracak psiko-sosyal hizmetlerdir. e) Ev rehabilitasyonu, evde bakım hizmeti alan engelli bireylerin yaşadıkları ortamda var olan performanslarını en iyi şekilde kullanmalarını sağlayarak engelli bireylerin kendilerini yeterli hissetmelerini sağlamaya yönelik sunulan hizmetleridir. f) Toplum temelli rehabilitasyon, engelli bireylerin topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için toplumu bilinçlendirme, sosyal kaynaştırma ve eğitim gibi hizmetleri kapsamaktadır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde faaliyet gösteren STK’ların var olan güçsüzlüklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
STK’ların kurumsal kapasitelerinin düşük olması
B
STK’lar arası iletişim ve işbirliklerinin düşük seviyede olması
C
STK’lara yönelik güven eksikliği
D
STK’ların yönetim konusundaki yetersizlikleri
E
STK'ların kâr amacı gütmemeleri
Açıklama:
Doğru cevap E'dir.
Ülkemizde faaliyet gösteren STK’ların var olan güçsüzlükleri altı başlık altında toplanmıştır. Bunlar:
a. Türk halkının genel olarak STK’lara üyelik oranlarının çok düşük olması: Ülkemizde STK’ların sayısı hızla artmakta ancak vatandaşların katılımı oldukça düşük olmaktadır. Bireylerin %18’i bağış yapmakta, %7,8’inin bir derneğe üyeliği bulunmakta ve %1,5’i aktif olarak STK’lar için gönüllülük yapmaktadır.
b. STK’ların kurumsal kapasitelerinin düşük olması: STK’ların içinde bulundukları kaynak sıkıntısı, nitelikli personel ve uzman kişilerden hizmet almalarını engellemekte, bu durum kapasite yetersizliğinde bir kısır döngü oluşmasına neden olmaktadır.
c. STK’lar arası iletişim ve işbirliklerinin düşük seviyede olması: Araştırma bulguları STK’ların birbirleriyle olan işbirliği ve iletişimlerinin kaygı verecek düzeyde az olduğunu göstermektedir.
d. STK’lara yönelik güven eksikliği: Ülkemizde geçmişte STK’lara ilişkin yaşanan bazı kötü örnekler nedeniyle vatandaşların STK’lara kuşkuyla yaklaştıkları görülmektedir. Bir başka ifadeyle ülkemizde geçmişte dernek adı altında bir takım siyasi faaliyetlerin yürütülmüş olması ve bazı STK’larda yaşanan yolsuzluk olayları toplumda STK’lara karşı bir güven eksikliği oluşmasına yol açmıştır. Türkiye’de Sivil Toplumun Gelişimi ve Sivil Toplum Kamu İşbirliğinin Güçlendirilmesi Projesinin yürüttüğü araştırmanın sonuçları da bu görüşü destekler niteliktedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre STK’ların sivil toplum üzerinde en çok anımsattığı kavramlar arasında %32,4 ile siyaset/politika, %20,2 ile de gösteri ve yürüyüş olduğu görülmektedir. Ancak geçmişte yaşanan tüm bu olumsuzluklara rağmen toplum yararına olan çalışmaların el birliği ile yapılmasına katkı sağlamak ve çözümün bir parçası olmak için STK’lara destek verilmelidir.
e. Devlet-sivil toplum ilişkilerinin istenen seviyeye gelmemiş olmaması: Araştırma bulguları, devlet ve STK’lar arasındaki ilişkilerin çok iyi olmadığını ortaya koymuştur.
f. STK’ların yönetim konusundaki yetersizlikleri: STK’ların özellikle iç ve dış şeffaflık ve hesap verebilirlik konularında yeterli olmadıkları görülmüştür.
Ülkemizde faaliyet gösteren STK’ların var olan güçsüzlükleri altı başlık altında toplanmıştır. Bunlar:
a. Türk halkının genel olarak STK’lara üyelik oranlarının çok düşük olması: Ülkemizde STK’ların sayısı hızla artmakta ancak vatandaşların katılımı oldukça düşük olmaktadır. Bireylerin %18’i bağış yapmakta, %7,8’inin bir derneğe üyeliği bulunmakta ve %1,5’i aktif olarak STK’lar için gönüllülük yapmaktadır.
b. STK’ların kurumsal kapasitelerinin düşük olması: STK’ların içinde bulundukları kaynak sıkıntısı, nitelikli personel ve uzman kişilerden hizmet almalarını engellemekte, bu durum kapasite yetersizliğinde bir kısır döngü oluşmasına neden olmaktadır.
c. STK’lar arası iletişim ve işbirliklerinin düşük seviyede olması: Araştırma bulguları STK’ların birbirleriyle olan işbirliği ve iletişimlerinin kaygı verecek düzeyde az olduğunu göstermektedir.
d. STK’lara yönelik güven eksikliği: Ülkemizde geçmişte STK’lara ilişkin yaşanan bazı kötü örnekler nedeniyle vatandaşların STK’lara kuşkuyla yaklaştıkları görülmektedir. Bir başka ifadeyle ülkemizde geçmişte dernek adı altında bir takım siyasi faaliyetlerin yürütülmüş olması ve bazı STK’larda yaşanan yolsuzluk olayları toplumda STK’lara karşı bir güven eksikliği oluşmasına yol açmıştır. Türkiye’de Sivil Toplumun Gelişimi ve Sivil Toplum Kamu İşbirliğinin Güçlendirilmesi Projesinin yürüttüğü araştırmanın sonuçları da bu görüşü destekler niteliktedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre STK’ların sivil toplum üzerinde en çok anımsattığı kavramlar arasında %32,4 ile siyaset/politika, %20,2 ile de gösteri ve yürüyüş olduğu görülmektedir. Ancak geçmişte yaşanan tüm bu olumsuzluklara rağmen toplum yararına olan çalışmaların el birliği ile yapılmasına katkı sağlamak ve çözümün bir parçası olmak için STK’lara destek verilmelidir.
e. Devlet-sivil toplum ilişkilerinin istenen seviyeye gelmemiş olmaması: Araştırma bulguları, devlet ve STK’lar arasındaki ilişkilerin çok iyi olmadığını ortaya koymuştur.
f. STK’ların yönetim konusundaki yetersizlikleri: STK’ların özellikle iç ve dış şeffaflık ve hesap verebilirlik konularında yeterli olmadıkları görülmüştür.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi BM'ye bağlı olarak engelli bireylere hizmet veren uluslararası STK'lardan biri değildir?
Seçenekler
A
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO)
B
BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO)
C
Uluslararası Engelli Halkları (DPI)
D
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
E
BM Çocuk Fonu (UNICEF)
Açıklama:
Doğru C'dir.
BM’ye bağlı birimler dışında engelli bireyler için çalışan uluslararası nitelikte farklı STK’lar vardır. Engelli bireyler için çalışan diğer uluslararası örgütlenmeler arasında şunlar yer almaktadır:
a. Uluslararası Engelli Halkları (Disabled Peoples International-DPI): 110 üye ülkeye sahip bu kuruluşun amacı; engelli bireylerin haklarını tam katılım, fırsat eşitliği ve gelişimleri konularında desteklemektir.
b. Uluslararası Rehabilitasyon (Rehabilition International-RI): Amacı, engelli bireylerin ve ailelerinin adına toplumda bu bireyler için fırsat eşitliği yaratılması, engellilerin rehabilitasyonu ve engelliliğin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmaktır.
c. Uluslararası Engelliler (Handicap International-HI): Bu kuruluş, korunmaya muhtaç ya da engellerle karşılaşan bireylerin hayat standartlarının iyileştirilmesi amacıyla bir çok farklı bilim dalının birlikte hareket etmesiyle hazırlanan programları destekler.
d. Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu (International Disability and Development Consortium-IDDC): 100 ülkede engelli bireylerle ilgili çalışmaların geliştirilmesi amacıyla 14 uluslararası sivil örgütten oluşan bağımsız bir kuruluştur. Bu kuruluş; işbirliği, bilgi ve uzmanlık paylaşımı yoluyla engelli bireylerin haklarını etkin bir biçimde geliştirmeyi hedeflemektedir.
e. Avrupa Engelliler Forumu (European Disability Forum-EDF): Avrupa Birliği sınırları
içinde engelli bireylerin hakları için mücadele eden ve tüm üye ülkelerdeki engellilere yönelik hizmet veren STK’ların bir araya geldiği bir oluşumdur.
f. Avrupa Engelliler Parlamentosu (European Parliament of Disabled People-EPDP): Avrupa Parlamentosunun engellilik gündemi dahilinde ve Avrupa Engelliler Yılı’nı izleyen süreçte gerçekleştirilecek olan etkinlikleri destekleyeceğini ve bu süreçte engellilere yönelik örgütlerin temsilcileriyle iletişim içerisinde olacağını ifade eden bir kuruluştur.
BM’ye bağlı birimler dışında engelli bireyler için çalışan uluslararası nitelikte farklı STK’lar vardır. Engelli bireyler için çalışan diğer uluslararası örgütlenmeler arasında şunlar yer almaktadır:
a. Uluslararası Engelli Halkları (Disabled Peoples International-DPI): 110 üye ülkeye sahip bu kuruluşun amacı; engelli bireylerin haklarını tam katılım, fırsat eşitliği ve gelişimleri konularında desteklemektir.
b. Uluslararası Rehabilitasyon (Rehabilition International-RI): Amacı, engelli bireylerin ve ailelerinin adına toplumda bu bireyler için fırsat eşitliği yaratılması, engellilerin rehabilitasyonu ve engelliliğin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmaktır.
c. Uluslararası Engelliler (Handicap International-HI): Bu kuruluş, korunmaya muhtaç ya da engellerle karşılaşan bireylerin hayat standartlarının iyileştirilmesi amacıyla bir çok farklı bilim dalının birlikte hareket etmesiyle hazırlanan programları destekler.
d. Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu (International Disability and Development Consortium-IDDC): 100 ülkede engelli bireylerle ilgili çalışmaların geliştirilmesi amacıyla 14 uluslararası sivil örgütten oluşan bağımsız bir kuruluştur. Bu kuruluş; işbirliği, bilgi ve uzmanlık paylaşımı yoluyla engelli bireylerin haklarını etkin bir biçimde geliştirmeyi hedeflemektedir.
e. Avrupa Engelliler Forumu (European Disability Forum-EDF): Avrupa Birliği sınırları
içinde engelli bireylerin hakları için mücadele eden ve tüm üye ülkelerdeki engellilere yönelik hizmet veren STK’ların bir araya geldiği bir oluşumdur.
f. Avrupa Engelliler Parlamentosu (European Parliament of Disabled People-EPDP): Avrupa Parlamentosunun engellilik gündemi dahilinde ve Avrupa Engelliler Yılı’nı izleyen süreçte gerçekleştirilecek olan etkinlikleri destekleyeceğini ve bu süreçte engellilere yönelik örgütlerin temsilcileriyle iletişim içerisinde olacağını ifade eden bir kuruluştur.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi BM'ye bağlı olarak engelli bireylere hizmet veren uluslararası STK'lardan biridir?
Seçenekler
A
BM Çocuk Fonu (UNICEF)
B
Uluslararası Rehabilitasyon (RI)
C
Avrupa Engelliler Parlamentosu (EPDP):
D
Avrupa Engelliler Forumu (EDF)
E
Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu (IDDC)
Açıklama:
Doğru cevap A'dır.
BM bağlı olarak engelli bireylerle ilgili çalışan kuruluşlar sırasıyla şunlardır: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO), BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO), BM Çocuk Fonu (UNICEF), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), BM Sosyal Politika ve Kalkınma Birimi Engelliler Programı (UNDSPD).
BM bağlı olarak engelli bireylerle ilgili çalışan kuruluşlar sırasıyla şunlardır: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO), BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO), BM Çocuk Fonu (UNICEF), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), BM Sosyal Politika ve Kalkınma Birimi Engelliler Programı (UNDSPD).
Soru 37
Kişilerin toplumsal farklılaşma temeline dayanarak, kamusal alanda ortak
bir amacı gerçekleştirmek amacıyla meydana getirdikleri bağımsız ve gönüllü kuruluşlara ne ad verilir?
bir amacı gerçekleştirmek amacıyla meydana getirdikleri bağımsız ve gönüllü kuruluşlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
EHİS
B
STK
C
Dernek
D
Vakıf
E
Ofis
Açıklama:
STK’lar yani sivil toplum kuruluşları; kişilerin toplumsal farklılaşma temeline dayanarak, kamusal alanda ortak bir amacı gerçekleştirmek amacıyla meydana getirdikleri bağımsız ve gönüllü kuruluşlardır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi STK'ların beş temel özelliğinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kâr amacı gütmemek
B
Özerklik (otonomi)
C
Çoğulculuk
D
Gönüllülük
E
Oryantasyon
Açıklama:
STK’lar farklı amaçlar için kurulsalar da genellikle
aşağıda sıralanan beş temel özelliği taşımaktadırlar:
a. Kâr amacı gütmemek
b. Özerklik (otonomi)
c. Çoğulculuk
d. Gönüllülük
e. Vizyona ve Bir İdeale Sahip Olmak
Doğru cevap E seçeneğidir.
aşağıda sıralanan beş temel özelliği taşımaktadırlar:
a. Kâr amacı gütmemek
b. Özerklik (otonomi)
c. Çoğulculuk
d. Gönüllülük
e. Vizyona ve Bir İdeale Sahip Olmak
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylere hizmet veren ulusal STK’lardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Dernekler
C
Federasyon
D
Konfederasyonlar
E
Dergahlar
Açıklama:
Ülkemizde gönüllülük esasına dayalı olarak faaliyet gösteren ve engelli bireylere hizmet sağmaya çalışan STK’lar en yaygın biçimiyle dernek, vakıf, federasyon ve konfederasyonlardır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 40
Ülkemiz Birleşmiş Milletler’e hangi yılda katılmıştır?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1950
D
1955
E
1960
Açıklama:
İkinci dünya savaşından galip çıkan büyük devletlerin (ABD, Sovyetler Birliği, İngiltere Fransa ve Çin) önderliğinde dünya barışının korunması amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) oluşturulmuştur. Türkiye’de 24 Ekim 1945 yılında bu kuruluşa kurucu üye olarak katılmıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi engellilere yönelik olarak kabul edilen ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)
B
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi
C
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
D
EHİS Ek İhtiyari Protokolü
E
Dhaka Deklarasyonu
Açıklama:
10 Aralık 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilebilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 42
Engelliliği bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşulların yaratılmaması sonucunda bireyin topluma katılımının engellemesi olarak gören ülkenin aşağıdaki modellerden hangisini benimsediği söylenebilir?
Seçenekler
A
Sosyal model
B
Hayırsever model
C
Tıbbi model
D
Yardımsever model
E
Teknolojik model
Açıklama:
Geçtiğimiz son 30-40 yıl içinde engelliliğe yönelik bakış açısı çok farklılaşmıştır. Artık engellilik, yalnızca bireyin özelliklerinden değil bununla birlikte bireyin çevresiyle etkileşiminin bir sonucu olarak görülmektedir. Bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşullar yaratılmaması bireyin topluma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir. Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım “Sosyal Model” olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 43
Her birey için bireysel farklılıkları ne olursa olsun, sosyal, kültürel, eğitimsel, yaşamsal etkinlik ve fırsatlardan tüm toplum üyelerinin eşit düzeyde yararlanmasını öngören kavramı tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rehabilitasyon
B
Tedavi
C
Terapi
D
Bütünleştirme
E
Sağaltım
Açıklama:
Bütünleştirme, her birey için bireysel farklılıkları ne olursa olsun, sosyal, kültürel, eğitimsel, yaşamsal etkinlik ve fırsatlardan tüm toplum üyelerinin eşit düzeyde yararlanmasını öngören bir kavramdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 44
Ülkemizde engelli bireyleri koruma ve kurumsal bakım hizmetleri hangi bakanlığın sorumluluğu altındadır?
Seçenekler
A
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
B
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
C
Ekonomi Bakanlığı
D
İçişleri Bakanlığı
E
Sağlık Bakanlığı
Açıklama:
Ülkemizde engelli bireyleri koruma ve kurumal bakım hizmetlerinin dayanağını 1983 yılından 2011 yılına kadar 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu oluşturmuştur. 2011 yılından itibaren ise bu sorumluluğu 633 sayılı KHK ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname devralmıştır. Bu KHK ile birlikte yukarıda da ifade edildiği gibi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı olarak Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Doğru cevap A’dır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi rehabilitasyon hizmetlerinin sınıflandırılması içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Koruyucu rehabilitasyon
B
Tıbbi rehabilitasyon
C
Mesleki rehabilitasyon
D
Ev rehabilitasyonu
E
Eğitimsel rehabilitasyon
Açıklama:
Alanyazında rehabilitasyon hizmetleri birçok şekilde sınıflandırılsa da temel olarak koruyucu, tıbbi, mesleki, psiko-sosyal, ev ve toplum temelli rehabilitasyon basamaklarından oluşmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi STK’larda gönüllülerin yetiştirilmesi aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Oryantasyon eğitimleri yoluyla yetiştirme
B
Görevlendirme öncesi eğitim
C
Görev öncesi değerlendirme
D
Sürekli eğitim
E
Görev başında eğitim
Açıklama:
STK’larda gönüllülerin yetiştirilmesi temelde dört aşamadan oluşmaktadır. Bunlar: (a) Oryantasyon eğitimleri yoluyla yetiştirme (b) Görevlendirme öncesi eğitim (c) Görev başında eğitim ve yetiştirme (d. Sürekli eğitim ve değerlendirme. Doğru cevap C’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi STK’ların özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kar amacı gütmek
B
Zorunlu üyelik
C
Vizyona sahip olmama
D
Yatırım yapmak
E
Özerklik
Açıklama:
STK’lar farklı amaçlar için kurulsalar da genellikle sıralanan şu beş temel özelliği taşımaktadırlar. Bunlar: (a) Kâr amacı gütmemek (b) Özerklik (otonomi) (c) Çoğulculuk (d) Gönüllülük (e) Vizyona ve Bir İdeale Sahip Olmak Doğru cevap E’dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi sorun odaklı çalışan STK’lardan biridir?
Seçenekler
A
AKUT
B
TBMMBOB
C
TTB
D
TÜSİAD
E
TÜRK-İŞ
Açıklama:
Ülkemizde afet, eğitim, sağlık ve başka birçok alanda faaliyet gösteren STK bulunmaktadır. Türkiye’de STK’lar şu şekilde sınıflandırılabilir: a) Profesyonel kuruluşlar: Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TBMMOB), Türkiye Tabipler Birliği (TTB) gibi. b) İşveren sendikaları ve işçi örgütleri: Türk İşadamları Derneği (TÜSİAD), Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ) gibi. c) Yerel ya da bölgesel kalkınma STK’ları (Ordu Eğitim Kültür Sanat ve Kadın Dayanışma Derneği, Saitabat Köyü Kadınlar Dayanışma Derneği) d) Sorun odaklı STK’lar: AKUT Arama Kurtarma Derneği, AKA Arama Kurtarma Araştırma Derneği, FAYDER Felakette Acil Yardım Derneği gibi. e) Vakıflar (Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı, Lösemili Çocuklar Vakfı). Doğru cevap A’dır.
Soru 49
Acil ve afet durumlarında en az yedi kişinin bir araya gelmesiyle Türk Medeni Kanunu’na bağlı olarak belirli ve ortak amacı gerçekleştirmek üzere kurulan gönüllü kuruluşlara ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Vakıf
B
Dernek
C
Federasyon
D
Konfederasyon
E
Topluluk
Açıklama:
Dernekler en az yedi kişinin bir araya gelmesiyle Türk Medeni Kanunu’na bağlı olarak belirli ve ortak amacı gerçekleştirmek üzere kurulan gönüllü kuruluşlardır. Ülkemizde kamu yararı ve genel çıkarlara uygun olmak üzere iki dernek çeşidi vardır. Doğru cevap B’dir.
Soru 50
Engelli bireylere yönelik ilk uluslararası düzenleme hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
B
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
C
5378 Sayılı Engelliler Kanunu
D
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi
E
Dhaka Deklerasyonu
Açıklama:
10 Aralık 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilebilir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 2., 16., 22., 25. ve 26. maddeleri engelli bireylere ilişkin BM’ye üye devletlere sorumluluklar getirmektedir.
Soru 51
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme ne zaman kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1948
B
1975
C
1994
D
2000
E
2006
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006 yılında BM Genel Kurulu’nda oylama yapılmadan kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe girmiştir.
Soru 52
Türkiye Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'ye ne zaman taraf olmuştur?
Seçenekler
A
1952
B
1968
C
1999
D
2006
E
2007
Açıklama:
159 ülke tarafından imzalanan sözleşmeye ülkemizde 30 Mart 2007 tarihinde taraf olmuş, sözleşme 25 Mayıs 2009 tarihinde bakanlar kurulu tarafından kabul edilmiştir.
Soru 53
Sıralananlardan hangileri Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme'yi imzalayan devletlerin sözleşmeyle ilgili yargı sürecini gerçekleştirirken uymaları beklenen ilkeler rasında yer almaktadır?
I. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
II. Ayrımcılık yapılmaması
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
IV. Fırsat eşitliği
V. Erişilebilirlik.
I. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
II. Ayrımcılık yapılmaması
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
IV. Fırsat eşitliği
V. Erişilebilirlik.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve III
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
Yanıt E şıkkıdır.
a. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi,
b. Ayrımcılık yapılmaması,
c. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması,
d. Fırsat eşitliği,
e. Erişilebilirlik.
Yanıt E şıkkıdır.
Soru 54
Sıralananlardan hangileri Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin içeriğinde yer alan konular arasındadır?
I. Engelli kadınlar
II. Engelli çocuklar
III. Erişilebilirlik
IV. Risk durumları ve insani bakımdan acil durumlar
I. Engelli kadınlar
II. Engelli çocuklar
III. Erişilebilirlik
IV. Risk durumları ve insani bakımdan acil durumlar
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
II, III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Soruda sıralanan konuların tamamı Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin içeriğinde yer alan konular arasındadır. Dolayısıyla yanıt D şıkkıdır.
Soru 55
Sendai Afet Risk azaltma çerçevesi hangi yıllar arasını kapsamaktadır?
Seçenekler
A
1975-1990
B
1995-2000
C
2000-2015
D
2015-2030
E
2015-2040
Açıklama:
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 14-18 Mart 2015 tarihinde Japonya’nın Sendai kentinde düzenlenen BM Afet Risklerinin Azaltılması 3. Dünya Konferansı’nda kabul edilmiştir. Ülkemizin de temsil edildiği bu konferansta kabul edilen Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 2015-2030 yıllarını kapsayan ve afet risk yönetiminde özellikle afet riskinin anlaşılması için ulusal ve uluslararası işbirliklerinin güçlendirilmesine yönelik rehber bir özellik taşımaktadır.
Soru 56
Anayasaya uygun olarak çıkarılan, bir devletin ya da toplumsal düzenin sağlıklı bir biçimde yönetilmesi ve sürdürülmesi için geçerli olan yazılı hukuk kuralları aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Yönetmelik
B
Kanun
C
Sözleşme
D
Çerçeve
E
Deklerasyon
Açıklama:
Kanun (yasa), anayasaya uygun olarak çıkarılan, bir devletin ya da toplumsal düzenin sağlıklı bir biçimde yönetilmesi ve sürdürülmesi için geçerli olan yazılı hukuk kurallarıdır.
Soru 57
Engelliliğin önlenmesi, istihdamı, rehabilitasyonu ve toplumsal hayata tam katılımları ve diğer konularda ulusal düzeyde politikaların belirlenmesi çalışmalarını yürütmek aşağıdakilerden hangisinin görevidir?
Seçenekler
A
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü
B
Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü
C
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
D
Gelir İdaresi Başkanlığı
E
Sosyal Güvenlik Kurumu
Açıklama:
Engelliliğin önlenmesi, istihdamı, rehabilitasyonu ve toplumsal hayata tam katılımları ve diğer konularda ulusal düzeyde politikaların belirlenmesi çalışmalarını yürütmek, belirlenen politikaları hayata geçirmek, uygulamasını izlemek ve değerlendirmek Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü görevleri arasında yer alır. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 58
Engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesi aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Tıbbi rehabilitasyon
B
Koruyucu rehabilitasyon
C
Mesleki rehabilitasyon
D
Psiko-sosyal rehabilitasyon
E
Toplum temelli rehabilitasyon
Açıklama:
Koruyucu rehabilitasyon, engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesidir.
Soru 59
Sıralananlardan hangileri engelli bireylere hizmet veren uluslararası sivil toplum kuruluşları arasında yer alır?
I. Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
II. BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO)
III. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
IV. Avrupa Engelliler Forumu
I. Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
II. BM Eğitim, Bilim ve Kültür Organizasyonu (UNESCO)
III. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
IV. Avrupa Engelliler Forumu
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Soruda yer alan kuruluşların tümü engelli bireylere hizmet veren uluslararası sivil toplum kuruluşları arasında yer almaktadır. Dolayısıyla, Yanıt E şıkkıdır.
Soru 60
“Eşit davranmamak, fark gözetmek” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dışlama
B
Ayrımcılık
C
Mobing
D
Mahrum bırakma
E
Ötekileştirme
Açıklama:
Engellilere Yönelik Türkiye’nin Taraf Olduğu Uluslararası Yasal Düzenlemeler
Engeli olan tüm kadın, erkek ve çocuklar genellikle bütün toplumlarda ayrımcılığa en çok maruz kalan bireyler arasında yer almaktadırlar. Ayrımcılığı ise “eşit davranmamak, fark gözetmek” olarak tanımlayabiliriz. Toplumların genel düşüncesinin engelli bireylerin kendi sorumluluklarını üstlenemeyeceği yönünde olması, engelli bireylerin toplum içinde bağımsız olmasını engellemektedir. Bireyi engelli duruma getiren, bireyin sahip olduğu özellikler değil toplumun engelli bireye karşı olan tutumudur. Bu durum ise engelli bireylerin bağımsızlığını, nedeni olmayan bir şekilde reddeden bir adaletsizliğe sebep olur.
Engeli olan tüm kadın, erkek ve çocuklar genellikle bütün toplumlarda ayrımcılığa en çok maruz kalan bireyler arasında yer almaktadırlar. Ayrımcılığı ise “eşit davranmamak, fark gözetmek” olarak tanımlayabiliriz. Toplumların genel düşüncesinin engelli bireylerin kendi sorumluluklarını üstlenemeyeceği yönünde olması, engelli bireylerin toplum içinde bağımsız olmasını engellemektedir. Bireyi engelli duruma getiren, bireyin sahip olduğu özellikler değil toplumun engelli bireye karşı olan tutumudur. Bu durum ise engelli bireylerin bağımsızlığını, nedeni olmayan bir şekilde reddeden bir adaletsizliğe sebep olur.
Soru 61
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’yi imzalayan devletlerin sözleşmeyle ilgili yargı sürecini yerine getirirken izlemeleri gereken prensipler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
II. Ayrımcılık yapılmaması
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
IV. Fırsat eşitliği
V. Erişilebilirlik
I. Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
II. Ayrımcılık yapılmaması
III. Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
IV. Fırsat eşitliği
V. Erişilebilirlik
Seçenekler
A
I-II-IV
B
I-II-IV-V
C
I-II-III-IV
D
I-II-III-IV-V
E
II-III-IV-V
Açıklama:
Engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinden bütünüyle yararlanabilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006 yılında BM Genel Kurulu’nda oylama yapılmadan kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe girmiştir. 159 ülke tarafından imzalanan bu sözleşmeye ülkemizde 30 Mart 2007 tarihinde taraf olmuş, sözleşme 25 Mayıs 2009 tarihinde bakanlar kurulu tarafından kabul edilmiştir. EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir: (a) Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi, (b) ayrımcılık yapılmaması, (c) tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması, (d) fırsat eşitliği, (e) erişilebilirlik.
Soru 62
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü’nü Türkiye’nin imzaladığı ve onayladığı tarih aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
2009 ve 2014
B
2009 ve 2015
C
2008 ve 2014
D
2007 ve 2015
E
2014 ve 2015
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü
EHİS Ek İhtiyari Protokolü BM Genel Kurulunda 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de ise yürürlüğe girmiştir. Türkiye İhtiyari Protokol’ü 28 Eylül 2009 tarihinde imzalamıştır. Protokolün onaylanması ise 3 Aralık 2014 tarihinde ve 6574 sayılı kanunla olmuştur. Protokolün onayına ilişkin 26 Ocak 2015 tarih ve 2015/7230 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ve resmî Türkçe çevirisi 10 Şubat 2015 tarihinde 29263 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır.
EHİS Ek İhtiyari Protokolü BM Genel Kurulunda 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de ise yürürlüğe girmiştir. Türkiye İhtiyari Protokol’ü 28 Eylül 2009 tarihinde imzalamıştır. Protokolün onaylanması ise 3 Aralık 2014 tarihinde ve 6574 sayılı kanunla olmuştur. Protokolün onayına ilişkin 26 Ocak 2015 tarih ve 2015/7230 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ve resmî Türkçe çevirisi 10 Şubat 2015 tarihinde 29263 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır.
Soru 63
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü engelli bireye ya da engelliler adına faaliyet gösteren Sivil Toplum Kuruluşlarına (STK) sözleşme hükümlerinin ihlali durumunda aşağıdaki haklardan hangisini sağlar?
Seçenekler
A
Bağımsız uzmanlardan oluşan Engelli Hakları Komitesinin kurulması için talepte bulunma hakkı
B
Sorunlarına ilişkin olarak taraf devletlerin ilgili kurumlarına başvuruda bulunma hakkı
C
Taraf devletlerin ilgili kurumları tarafından sorularına yanıt alamadığında bir üst kuruma başvurma hakkı
D
Taraf devletlerin bağımsız mahkemelerine başvurma hakkı
E
BM Engelli Hakları Komitesine doğrudan şikâyette bulunma olanağı
Açıklama:
EHİS Kapsamında Türkiye’nin Yükümlülükleri
EHİS Ek İhtiyari Protokolü engelli bireye ya da engelliler adına faaliyet gösteren STK’lara sözleşme hükümlerinin ihlali durumunda BM Engelli Hakları Komitesine doğrudan şikâyette bulunma olanağı tanımaktadır.
EHİS Ek İhtiyari Protokolü engelli bireye ya da engelliler adına faaliyet gösteren STK’lara sözleşme hükümlerinin ihlali durumunda BM Engelli Hakları Komitesine doğrudan şikâyette bulunma olanağı tanımaktadır.
Soru 64
Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde sosyal devletin hayata geçirilmesine yönelik izlenecek hukuki yollar doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Tüm vatandaşlara insan onuruna yakışır minimum bir hayat standardı sağlamaya yönelik tedbirler
II. Vergi adaleti
III. Kamulaştırma ve devletleştirme
IV. Ekonomik kalkınmayı sağlamak için bilimsel planlama yapılması
V. Sosyal hakların temini ve muhafazası
I. Tüm vatandaşlara insan onuruna yakışır minimum bir hayat standardı sağlamaya yönelik tedbirler
II. Vergi adaleti
III. Kamulaştırma ve devletleştirme
IV. Ekonomik kalkınmayı sağlamak için bilimsel planlama yapılması
V. Sosyal hakların temini ve muhafazası
Seçenekler
A
I-IV-V
B
II-III-IV
C
I-II-III-IV-V
D
I-III-IV-V
E
I-II-IV-V
Açıklama:
Sosyal devletin hayata geçirilmesine yönelik izlenecek hukuki yollar; (a) tüm vatandaşlara insan onuruna yakışır minimum bir hayat standardı sağlamaya yönelik tedbirler, (b) vergi adaleti, (c) kamulaştırma ve devletleştirme, (d) ekonomik kalkınmayı sağlamak için bilimsel planlama yapılması, (e) sosyal hakların temini ve muhafazasıdır. Ülkemizde anayasada yer aldığı gibi bir sosyal devlet olması gerekliliğini yerine getirebilmek için yıllar içinde gerekli düzenlemeleri gerçekleştirmeye çalışmaktadır.
Soru 65
Ülkemizde engelli bireylere yönelik düzenlenmiş en geniş kapsamlı kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
5378 sayılı Engelliler Kanunu
B
2916 sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu
C
BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Ek İhtiyari Protokolü
D
573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
E
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği
Açıklama:
5378 Sayılı Engelliler Kanunu bugüne kadar engelli bireylere yönelik ülkemizde yapılmış en geniş kapsamlı kanunudur.
Soru 66
Amacı, engelli bireylerin toplumda bağımsız olarak yaşayabilmeleri ve topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için gereksinimi olan engelli bireyleri koruma altına almak, bakım ve rehabilitasyonu gibi hizmetleri planlamak, aynı zamanda engelli bireylerin ihtiyaçlarına bağlı olarak sürekli bakım hizmetlerini yürütmek olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü
B
Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü
C
Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü
D
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
E
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Açıklama:
Engelli Bireylere Yönelik Bakım ve Rehabilitasyon Hizmetlerine İlişkin Yasal Düzenlemeler
Ülkemizde engelli bireyleri koruma ve kurumsal bakım hizmetlerinin dayanağını 1983 yılından 2011 yılına kadar 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu oluşturmuştur. 2011 yılından itibaren ise bu sorumluluğu 633 sayılı KHK ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname devralmıştır. Bu KHK ile birlikte yukarıda da ifade edildiği gibi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı olarak Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Bu müdürlüğün amacı, engelli bireylerin toplumda bağımsız olarak yaşayabilmeleri ve topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için gereksinimi olan engelli bireyleri koruma altına almak, bakım ve rehabilitasyonu gibi hizmetleri planlamak, aynı zamanda engelli bireylerin ihtiyaçlarına bağlı olarak sürekli bakım hizmetlerini yürütmektir.
Ülkemizde engelli bireyleri koruma ve kurumsal bakım hizmetlerinin dayanağını 1983 yılından 2011 yılına kadar 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu oluşturmuştur. 2011 yılından itibaren ise bu sorumluluğu 633 sayılı KHK ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname devralmıştır. Bu KHK ile birlikte yukarıda da ifade edildiği gibi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı olarak Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Bu müdürlüğün amacı, engelli bireylerin toplumda bağımsız olarak yaşayabilmeleri ve topluma tam katılımlarının sağlanabilmesi için gereksinimi olan engelli bireyleri koruma altına almak, bakım ve rehabilitasyonu gibi hizmetleri planlamak, aynı zamanda engelli bireylerin ihtiyaçlarına bağlı olarak sürekli bakım hizmetlerini yürütmektir.
Soru 67
Ülkemizde Engelliler Kanunu’nda belediyelere de sorumluluk verilen “küçük çocuklarda iş, çalışma ve topluma yararlı bir üye olma fırsatlarını kalıcı olarak kaybetmeye neden olan hastalıkların önlenmesine yönelik bir sistem” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rehabilitasyon
B
Habilitasyon
C
Erişilebilirlik
D
Özel eğitim hizmetleri
E
Önleyici sağlık hizmetleri
Açıklama:
Bakım ve Rehabilitasyon Hizmetlerinde Yerel Yönetimlerin Rolü
Ülkemizde Engelliler Kanunu’nda da erişilebilirlik, mesleki habilitasyon ve rehabilitasyona ilişkin maddelerinde belediyelere de sorumluluk verilmiştir. Habilitasyon; küçük çocuklarda iş, çalışma ve topluma yararlı bir üye olma fırsatlarını kalıcı olarak kaybetmeye neden olan hastalıkların önlenmesine yönelik bir sistemdir. Rehabilitasyon ise herhangi bir nedenle oluşan engelin etkilerini mümkün olan en az düzeye indirerek engelli bireyin hayatını bağımsız bir biçimde sürdürebilmesini amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler geliştirmeye yönelik hizmetlerdir.
Ülkemizde Engelliler Kanunu’nda da erişilebilirlik, mesleki habilitasyon ve rehabilitasyona ilişkin maddelerinde belediyelere de sorumluluk verilmiştir. Habilitasyon; küçük çocuklarda iş, çalışma ve topluma yararlı bir üye olma fırsatlarını kalıcı olarak kaybetmeye neden olan hastalıkların önlenmesine yönelik bir sistemdir. Rehabilitasyon ise herhangi bir nedenle oluşan engelin etkilerini mümkün olan en az düzeye indirerek engelli bireyin hayatını bağımsız bir biçimde sürdürebilmesini amaçlayan fiziksel, sosyal, zihinsel ve mesleki beceriler geliştirmeye yönelik hizmetlerdir.
Soru 68
Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK) taşımaları gereken temel özellikler aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Kâr amacı gütmemek
II. Özerklik (otonomi)
III. Çoğulculuk
IV. Gönüllülük
V. Vizyona ve bir ideale sahip olmak
I. Kâr amacı gütmemek
II. Özerklik (otonomi)
III. Çoğulculuk
IV. Gönüllülük
V. Vizyona ve bir ideale sahip olmak
Seçenekler
A
I-II-IV
B
II-IV-V
C
I-III-IV-V
D
I-II-III-IV
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
Sivil Toplum Kuruluşlarının Özellikleri
STK’lar farklı amaçlar için kurulsalar da genellikle aşağıda sıralanan beş temel özelliği taşımaktadırlar. Bunlar: kâr amacı gütmemek, özerklik (otonomi), çoğulculuk, gönüllülük, vizyona ve bir ideale sahip olmak olarak sıralanmaktadır.
STK’lar farklı amaçlar için kurulsalar da genellikle aşağıda sıralanan beş temel özelliği taşımaktadırlar. Bunlar: kâr amacı gütmemek, özerklik (otonomi), çoğulculuk, gönüllülük, vizyona ve bir ideale sahip olmak olarak sıralanmaktadır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletlere bağlı birimler dışında engelli bireyler için çalışan uluslararası nitelikte farklı STK’lardan biridir?
Seçenekler
A
Dünya Sağlık Örgütü
B
Uluslararası Çalışma Örgütü
C
Uluslararası Engelli Halkları
D
UNESCO
E
UNICEF
Açıklama:
Engelli Bireylere Hizmet Veren Uluslararası STK’lar
BM’ye bağlı birimler dışında engelli bireyler için çalışan uluslararası nitelikte farklı STK’lar vardır. Engelli bireyler için çalışan diğer uluslararası örgütlenmeler arasında şunlar yer almaktadır: Uluslararası Engelli Halkları (Disabled Peoples International-DPI), Uluslararası Rehabilitasyon (Rehabilition International-RI), Uluslararası Engelliler (Handicap International-HI), Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu (International Disability and Development Consortium-IDDC), Avrupa Engelliler Forumu (European Disability Forum-EDF), Avrupa Engelliler Parlamentosu (European Parliament of Disabled People-EPDP).
BM’ye bağlı birimler dışında engelli bireyler için çalışan uluslararası nitelikte farklı STK’lar vardır. Engelli bireyler için çalışan diğer uluslararası örgütlenmeler arasında şunlar yer almaktadır: Uluslararası Engelli Halkları (Disabled Peoples International-DPI), Uluslararası Rehabilitasyon (Rehabilition International-RI), Uluslararası Engelliler (Handicap International-HI), Uluslararası Engelliler ve Kalkınma Konsorsiyumu (International Disability and Development Consortium-IDDC), Avrupa Engelliler Forumu (European Disability Forum-EDF), Avrupa Engelliler Parlamentosu (European Parliament of Disabled People-EPDP).
Soru 70
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2011 raporuna göre dünya nüfusunun yaklaşık (yüzde kaçı) % kaçı engelli bireylerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
%15 (yüzde on beş)
B
%20 (yüzde yirmi)
C
%10 (yüzde on)
D
%12,5 (yüzde on ikibukuç)
E
%25 (yüzde yirmibeş)
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya
nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu belirtmektedir. Bir başka ifadeyle tahmini rakamlara göre dünyada 1.125.000.000 kişi engelli olarak yaşamaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15 (yüzde on beş)’nin engelli olduğu belirtilmektedir.
nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu belirtmektedir. Bir başka ifadeyle tahmini rakamlara göre dünyada 1.125.000.000 kişi engelli olarak yaşamaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15 (yüzde on beş)’nin engelli olduğu belirtilmektedir.
Soru 71
Aşağıdaki prensiplerden hangisi Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)'nin prensipleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Fırsat eşitliği
B
Ayrımcılık
C
Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
D
Erişilebilirlik
E
Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006 yılında BM Genel Kurulu’nda oylama yapılmadan kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe girmiştir.
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
-Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
-Ayrımcılık yapılmaması
-Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
-Fırsat eşitliği
-Erişilebilirlik
EHİS’i imzalayan devletlerden sözleşme ile ilgili yargı sürecini yerine getirirken şu prensipler çerçevesinde hareket etmeleri beklenmektedir:
-Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
-Ayrımcılık yapılmaması
-Tüm engellilerin topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
-Fırsat eşitliği
-Erişilebilirlik
Soru 72
"Taraf devletler tarafından engelli bireylerin ayrımcılığa uğramaksızın her türlü hak ve özgürlüklere sahip olabilecek düzenlemelerin gerçekleştirilmesi" açıklaması, Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)'de yer alan maddelerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yasa Önünde Eşit Tanınma
B
İşkence, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ya da Cezaya Maruz Kalmama
C
Engelli Çocuklar
D
Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik
E
Engelli Çocuklar
Açıklama:
EHİS’in son 20 maddesi sözleşmeye imza atan taraf devletlerin sözleşmeyi uygulamaları, uygulamaların izlenmesi, denetlenmesini
raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik: Taraf devletler tarafından engelli bireylerin ayrımcılığa uğramaksızın her türlü hak ve özgürlüklere
sahip olabilecek düzenlemelerin gerçekleştirilmesi gerekir.
raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik: Taraf devletler tarafından engelli bireylerin ayrımcılığa uğramaksızın her türlü hak ve özgürlüklere
sahip olabilecek düzenlemelerin gerçekleştirilmesi gerekir.
Soru 73
"Taraf devletler engelli bireylerin seçme ve seçilme hakkı da dahil olmak üzere tüm siyasal ve kültürel yaşama, boş zaman etkinliklerine ve spor faaliyetlerine katılımlarının sağlanması için gerekli tedbirleri alması" şeklinde açıklanan Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasa Önünde Eşit Tanınma
B
Düşünce ve İfade Özgürlüğü ile Bilgiye Erişim
C
Siyasal ve Toplumsal Yaşama Katılım-Kültürel Yaşama, Dinlenme, Boş Zaman Etkinlikleri ve Spor Faaliyetlerine Katılım
D
Özel Hayata Saygı-Hane ve Aile Hayatına Saygı
E
Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dahil Olma-Kişisel Hareketlilik
Açıklama:
Sözleşmenin maddeler bölümü toplam 50 maddeden oluşmaktadır.
Sözleşmenin ilk 30 maddesi tanımlar, genel ilke ve yükümlülükler ile her türlü ayrımcılığı ortadan kaldıran temel hak ve özgürlükleri ifade eden maddelerden oluşmaktadır. EHİS’in son 20 maddesi ise sözleşmeye imza atan taraf devletlerin sözleşmeyi uygulamaları, uygulamaların izlenmesi, denetlenmesini raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Madde 29-30- Siyasal ve Toplumsal Yaşama Katılım-Kültürel Yaşama, Dinlenme, Boş Zaman Etkinlikleri ve Spor Faaliyetlerine Katılım: Taraf
devletler engelli bireylerin seçme ve seçilme hakkı da dahil olmak üzere tüm siyasal ve kültürel yaşama, boş zaman etkinliklerine ve spor faaliyetlerine katılımlarının sağlanması için gerekli tedbirleri alması.
Sözleşmenin ilk 30 maddesi tanımlar, genel ilke ve yükümlülükler ile her türlü ayrımcılığı ortadan kaldıran temel hak ve özgürlükleri ifade eden maddelerden oluşmaktadır. EHİS’in son 20 maddesi ise sözleşmeye imza atan taraf devletlerin sözleşmeyi uygulamaları, uygulamaların izlenmesi, denetlenmesini raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Madde 29-30- Siyasal ve Toplumsal Yaşama Katılım-Kültürel Yaşama, Dinlenme, Boş Zaman Etkinlikleri ve Spor Faaliyetlerine Katılım: Taraf
devletler engelli bireylerin seçme ve seçilme hakkı da dahil olmak üzere tüm siyasal ve kültürel yaşama, boş zaman etkinliklerine ve spor faaliyetlerine katılımlarının sağlanması için gerekli tedbirleri alması.
Soru 74
"Sözleşmedeki hükümlerin hayata geçirilebilmesi için taraf devletlerin gerektiğinde uluslararası ve bölgesel örgütler ve engellilere yönelik çalışan sivil toplum kuruluşları ile işbirliği sağlamaları gerektiği ifade
edilmektedir." ifadesi Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) maddelerinden hangisini tanımlamaktadır?
edilmektedir." ifadesi Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) maddelerinden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Çalışma ve İstihdam-Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma
C
Taraf Devletlerce Sunulacak Raporlar-Raporların Değerlendirilmesi
D
Uluslararası İşbirliği
E
Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dahil Olma-Kişisel Hareketlilik
Açıklama:
Sözleşmenin maddeler bölümü toplam 50 maddeden oluşmaktadır.
Sözleşmenin ilk 30 maddesi tanımlar, genel ilke ve yükümlülükler ile her türlü ayrımcılığı ortadan kaldıran temel hak ve özgürlükleri ifade eden maddelerden oluşmaktadır. EHİS’in son 20 maddesi ise sözleşmeye imza atan taraf devletlerin sözleşmeyi uygulamaları, uygulamaların izlenmesi, denetlenmesini raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Madde 32- Uluslararası İşbirliği: Sözleşmedeki hükümlerin hayata geçirilebilmesi için taraf devletlerin gerektiğinde uluslararası ve bölgesel örgütler ve engellilere yönelik çalışan sivil toplum kuruluşları ile işbirliği sağlamaları gerektiği ifade edilmektedir.
Sözleşmenin ilk 30 maddesi tanımlar, genel ilke ve yükümlülükler ile her türlü ayrımcılığı ortadan kaldıran temel hak ve özgürlükleri ifade eden maddelerden oluşmaktadır. EHİS’in son 20 maddesi ise sözleşmeye imza atan taraf devletlerin sözleşmeyi uygulamaları, uygulamaların izlenmesi, denetlenmesini raporlaştırmaları oluşmaktadır.
Madde 32- Uluslararası İşbirliği: Sözleşmedeki hükümlerin hayata geçirilebilmesi için taraf devletlerin gerektiğinde uluslararası ve bölgesel örgütler ve engellilere yönelik çalışan sivil toplum kuruluşları ile işbirliği sağlamaları gerektiği ifade edilmektedir.
Soru 75
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS) 13 Aralık 2006'da BM Genel Kurulu’nda kabul edildikten sonra ülkemizdeki uygulamasını koordine eden makam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Afet Risk Azaltma Kurulu
B
Açık Uçlu Hükümetler Kurulu
C
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
D
BM Genel Sekreterliği
E
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Açıklama:
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı olarak kurulan Engelli
ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EYHGM) tarafından engelli bireylerin engellerine dayalı herhangi bir ayrımcılığa uğramaksızın tüm insan haklarından diğer vatandaşlarla eşit koşullarda yararlanabilmesine yönelik politika, programlar ve uygulamaların teşvik edilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Ülkemizde engelli bireylere sunulan hizmetler farklı bakanlıklar tarafından yürütülmektedir. Ancak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı olarak kurulan Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EYHGM) EHİS ile ilgili çalışmaları koordine etmektedir.
ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EYHGM) tarafından engelli bireylerin engellerine dayalı herhangi bir ayrımcılığa uğramaksızın tüm insan haklarından diğer vatandaşlarla eşit koşullarda yararlanabilmesine yönelik politika, programlar ve uygulamaların teşvik edilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Ülkemizde engelli bireylere sunulan hizmetler farklı bakanlıklar tarafından yürütülmektedir. Ancak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı olarak kurulan Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EYHGM) EHİS ile ilgili çalışmaları koordine etmektedir.
Soru 76
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)'nin taraf devletlerce uygulanma sürecinin uluslararası düzeyde denetlenebilmesi için EHİS’in 34. Maddesine dayalı olarak kurulan bağımsız uzmanlardan oluşan grubun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Engelli Hakları Komitesi
B
Denetleme Kurulu
C
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
D
Afet Risk Azaltma Komitesi
E
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Açıklama:
Denetimler taraf devletlerce periyodik olarak sunulan raporlar aracılığıyla yapılacaktır. Bu raporlar taraf devletlerin engelli bireylerin haklarının geliştirilmesi amacıyla aldıkları tedbirleri, iyi uygulama örneklerini ve karşılaştıkları güçlükleri kapsayacak biçimde hazırlanmaktadır.
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)'nin taraf devletlerce uygulanma sürecinin uluslararası düzeyde denetlenebilmesi için EHİS’in 34. Maddesine dayalı olarak bağımsız uzmanlardan oluşan Engelli Hakları Komitesi kurulmuştur.
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS)'nin taraf devletlerce uygulanma sürecinin uluslararası düzeyde denetlenebilmesi için EHİS’in 34. Maddesine dayalı olarak bağımsız uzmanlardan oluşan Engelli Hakları Komitesi kurulmuştur.
Soru 77
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi hangi yıllar arasını kapsamaktadır?
Seçenekler
A
2010-2015
B
2015-2030
C
2010-2030
D
2020-2030
E
2005-2020
Açıklama:
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, afet risk yönetiminde özellikle
afet riskinin anlaşılması için ulusal ve uluslararası işbirliklerinin güçlendirilmesine yönelik rehber bir özellik taşımaktadır.
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 14-18 Mart 2015 tarihinde Japonya’nın Sendai kentinde düzenlenen BM Afet Risklerinin Azaltılması 3. Dünya Konferansı’nda kabul edilmiştir. Ülkemizin
de temsil edildiği bu konferansta kabul edilen Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 2015-2030 yıllarını kapsar.
afet riskinin anlaşılması için ulusal ve uluslararası işbirliklerinin güçlendirilmesine yönelik rehber bir özellik taşımaktadır.
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 14-18 Mart 2015 tarihinde Japonya’nın Sendai kentinde düzenlenen BM Afet Risklerinin Azaltılması 3. Dünya Konferansı’nda kabul edilmiştir. Ülkemizin
de temsil edildiği bu konferansta kabul edilen Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi, 2015-2030 yıllarını kapsar.
Soru 78
01.07.2005 tarihinde TBMM’de kabul edilen Engelli bireylerin ulaşılabilirlik, istihdam, bakım ve sosyal güvenlikle ilgili sorunların çözümünü içeren Kanun maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
10 Sayılı Kanun Önünde Eşitlik Maddesi
B
5378 Sayılı Engelliler Kanunu
C
573 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname
D
2527 Sayılı Haklar ve Eşitlikler Kanunu
E
1533 Sayılı Özürlü Hakları ve Eşitlik Kanunu
Açıklama:
2013 yılında kabul edilen 6462 numaralı kanunun birinci maddesinde “özürlü” ifadesi yerine “engelliler” teriminin kullanılacağı yasal çerçevede belirlenmiştir. Bu nedenle, 5378 sayılı kanundan “Özürlüler
Kanunu” yerine alanyazında da yer aldığı biçimde “Engelliler Kanunu” olarak söz edilmektedir.
Birçok Sivil Toplum Kuruluşu (STK)’nun da katılımıyla 5378 Sayılı “Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” önerisi hazırlanmış ve bu öneri kanun olarak 01.07.2005 tarihinde 5278 Sayılı Engelliler Kanunu TBMM’de kabul edilmiştir.
Kanunu” yerine alanyazında da yer aldığı biçimde “Engelliler Kanunu” olarak söz edilmektedir.
Birçok Sivil Toplum Kuruluşu (STK)’nun da katılımıyla 5378 Sayılı “Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” önerisi hazırlanmış ve bu öneri kanun olarak 01.07.2005 tarihinde 5278 Sayılı Engelliler Kanunu TBMM’de kabul edilmiştir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Sivil Toplum Kuruluşları'nın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kar amacı gütmemek
B
Vizyona ve bir ideale sahip olmak
C
Gönüllülük
D
Zorunlu katılım
E
Çoğulculuk
Açıklama:
STK’lar farklı amaçlar için kurulsalar da genellikle beş temel özellik taşımaktadırlar.
Sivil Toplum Kuruluşlarının beş özelliği bulunur: Kar amacı gütmemek, çoğulculuk, özerklik, gönüllülük ve vizyona ve bir ideale sahip olmak.
Sivil Toplum Kuruluşlarının beş özelliği bulunur: Kar amacı gütmemek, çoğulculuk, özerklik, gönüllülük ve vizyona ve bir ideale sahip olmak.
Soru 80
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık % kaçının engelli olduğunu ifade etmektedir?
Seçenekler
A
%10’nin
B
%15’nin
C
%20’nin
D
%25’nin
E
%30’nun
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu ifade etmektedir.
Soru 81
Engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2011 yılında yayımladığı rapor
B
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
C
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
D
Türkiye İhtiyari Protokol’ü
E
Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi
Açıklama:
Doğru cevap C dir. 10 Aralık 1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olarak kabul edilebilir.
Soru 82
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık .... engelli olduğunu, bunların ........ arasındaki nüfusun işlevlerinde ise ciddi sıkıntılarının olduğu ifade edilmektedir. Noktalı yerleri dolduran uygun oranlar aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
Seçenekler
A
%15- %2-4
B
%20- %3-5
C
% 10- %2-3
D
%15- %1-2
E
%10- %2-4
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü 2011 yılında yayımladığı raporda dünya nüfusunun yaklaşık %15’nin engelli olduğunu, bunların %2-4 arasındaki nüfusun işlevlerinde ise ciddi sıkıntılarının olduğu ifade edilmektedir. Bir başka ifadeyle tahmini rakamlara göre dünyada 1.125.000.000 kişi engelli olarak yaşamaktadır.
Soru 83
Engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1946
B
1947
C
1948
D
1949
E
1950
Açıklama:
Engelli bireylere yönelik yapılmış ilk uluslararası düzenleme olan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,1948 yılında kabul edilmiştir.
Soru 84
I- Engelli bireydeki yetersizliklerin ilaç ya da rehabilitasyon yoluyla düzeltilmesi
II- Engelli bireylere bağış ya da sosyal yardım programlarıyla bakımlarının sağlanması
III- Engelli bireyleri topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
Yukarıdaki ifadeler, Hayırsever Model, Tıbbi Model ve Sosyal Modele ilişkin önermelerdir. Bu önermelerden hangileri Tıbbi Model içinde yer almaktadır.
II- Engelli bireylere bağış ya da sosyal yardım programlarıyla bakımlarının sağlanması
III- Engelli bireyleri topluma eksiksiz ve aktif katılımlarının sağlanması
Yukarıdaki ifadeler, Hayırsever Model, Tıbbi Model ve Sosyal Modele ilişkin önermelerdir. Bu önermelerden hangileri Tıbbi Model içinde yer almaktadır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Engelliliği bu şekilde düşünen toplumlar bu bireyler için ya “Tıbbi Model” ya da “Hayırsever Model” yolunu izlemekteydiler. Tıbbi modelde, engelli bireydeki yetersizliklerin ilaç ya da rehabilitasyon yoluyla “düzeltilmesi” hayırsever modelde ise engelli bireylere bağış ya da sosyal yardım programlarıyla bakımlarının sağlanması yoluna gidilmekteydi. Bireysel farklılıklara yönelik çevresel koşullar yaratılmaması bireyin top-luma katılımını sınırlandırmakta ya da engellemektedir. Engelliliği bu bakış açısıyla ele alan yaklaşım “Sosyal Model” olarak adlandırılmaktadır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi EHİS’i imzalayan devletlerin benimsediği ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Engelli bireylerin insanlık onuruna ve bireysel farklılıklarına saygı gösterilmesi
B
Nepotizme uygun davranması
C
Ayrımcılık yapılmaması
D
Fırsat eşitliği
E
Erişilebilirlik
Açıklama:
EİHS çerçevesinde nepotizm desteklenen bir yaklaşım değildir.
Soru 86
EHİS aşağıdaki modellerden hangisini kabul etmektedir?
Seçenekler
A
Tıbbi Model
B
Hayırsever Model
C
Sosyal model
D
Hepsini
E
Hiçbirini
Açıklama:
Doğru cevap C dir. EHİS Sosyal modeli kabul etmektedir.
Soru 87
Türkiye İhtiyari Protokol’ü ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
13 Aralık 2006 tarihinde
B
30 Mart 2007 tarihinde
C
10 Şubat 2015 tarihinde
D
28 Eylül 2009 tarihinde
E
3 Aralık 2014 tarihinde
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Türkiye İhtiyari Protokol’ü 28 Eylül 2009 tarihinde imzalanmıştır.
Soru 88
Dhaka Engellilik ve Afet Risk Yönetimi adlı konferans nerede yapılmıştır?
Seçenekler
A
Bangladeş’te
B
Japonya'da
C
Rusya'da
D
Çin'de
E
Fransa'da
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Dhaka Engellilik ve Afet Risk Yönetimi adlı konferans Bangladeş'te yapılmıştır.
Soru 89
Birçok Sivil Toplum Kuruluşu (STK)’nun da katılımıyla 5378 Sayılı “Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” önerisi ne zaman TBMM’de kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
12 Eylül 2010 tarihinde
B
2013 yılında
C
2014 yılında
D
30 Mart 2007 tarihinde
E
01.07.2005 yılında
Açıklama:
Doğru cevap E dir. Birçok Sivil Toplum Kuruluşu (STK)’nun da katılımıyla 5378 Sayılı “Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” önerisi 01.07.2005 yılında TBMM’de kabul edilmiştir.
Soru 90
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü'nün iletişim numarası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
183
B
144
C
150
D
184
E
170
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü'nün iletişim numarası 144.
Soru 91
Engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesi olan rehabiltasyon hizmeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tıbbi rehabilitasyon
B
Koruyucu rehabilitasyon
C
Mesleki rehabilitasyon
D
Psiko-sosyal rehabilitasyon
E
Toplum temelli rehabilitasyon
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Engelliliğe yol açabilecek durumların önlenmesi, erken tanılama hizmetleri ile engellilik derecesinin ilerlemesinin önlenmesi olan rehabiltasyon hizmeti Koruyucu rehabilitayon'dur.
Soru 92
Gönüllülerin görevlendirme öncesi eğitimin açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gönüllülerin kuruma uyum sağlama aşamasıdır;
B
Gönüllünün görev süresince karşılaşabileceği olası zorluklar karşında sahip olması gereken niteliklerin kazandırılmasıdır;
C
Eğitim süreci, gönüllünün çalıştığı göreve ilişkin sahip olması gereken özellikleri kazandırmaya yönelik faaliyetlerdir.
D
Gönüllülere, yer alacakları görevlerde kullanacakları malzeme ve araçların kullanılmasının öğretilmesidir.
E
Hiçbiri
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Görevlendirme öncesi eğitim: Gönüllülere, yer alacakları görevlerde kullanacakları malzeme ve araçların kullanılmasının öğretilmesidir.
Soru 93
Sivil Toplum Kuruluşlarının Özellikleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kâr amacı gütmemek;
B
Özerklik (otonomi);
C
Çoğulculuk;
D
Gönüllülük;
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru cevap E dir. Cevapların hepsi Sivil Toplum Kuruluşlarının Özellikleridir.
Soru 94
Engellilerin yasal konumunu düzenleyen 5378 sayılı kanunla ilgili ülkemizde son güncelleme hangi yılda yapılmıştır?
Seçenekler
A
2013
B
2014
C
2015
D
2016
E
2017
Açıklama:
5378 sayılı kanunla ilgili ülkemizde son güncelleme 2014 yılında yapılmıştır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi STK ilkeleri ile uyuşmaz?
Seçenekler
A
Zorunlu üyelik
B
Sosyal fayda sağlamak
C
Bağımsız tavır
D
Özerk yapı
E
Diyalogu öncelemek
Açıklama:
Üyeliğin özgür bir biçimde olmadığı, zorunlu üyeliği gerektiren örgütlenmeler STK olarak kabul edilemez. Bir başka ifadeyle STK’lara katılımların gönüllü olarak gerçekleşmesi gerekmektedir.
Soru 96
I- STK'lara üyelik sayısı
II- STK'lara yönelik güven duygusu
III- STK'larda uzmanlaşmış kadro sayısı
Türkiye'deki STK'ların özellikleri düşünüldüğünde yukarıdaki maddelerden hangileri düşük düzeydedir?
II- STK'lara yönelik güven duygusu
III- STK'larda uzmanlaşmış kadro sayısı
Türkiye'deki STK'ların özellikleri düşünüldüğünde yukarıdaki maddelerden hangileri düşük düzeydedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sözü edilen üç madde de, Sivil Toplum Endeksi Projesi (CIVICUS) ve ülkemizdeki STK’ları geliştirmeyi amaçlayan Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı’nın (TÜSEV) birlikte yürüttükleri araştırmalarında ülkemizde faaliyet gösteren STK’ların var olan güçsüzlükler araSivil Toplum Endeksi Projesi (CIVICUS) ve ül-kemizdeki STK’ları geliştirmeyi amaçlayan Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı’nın (TÜSEV) birlikte yürüt-tükleri araştırmalarında ülkemizde faaliyet gösteren STK’ların var olan güçsüzlükler arasında yer almaktadır.
Soru 97
Toplum Temelli Rehabilitasyon'u (TTR) geliştirmiş olan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
DSÖ
B
UNESCO
C
ILO
D
UNDSP
E
UNICEF
Açıklama:
DSÖ, engelli bireylerin sosyal uyumu ve fırsat eşitliğini sağlamayı amaçlayan bir rehabilitasyon yaklaşımı olarak “Toplum Temelli Rehabilitasyonu” (TTR) geliştirmiştir. TTR, engelli bireyler için uygun sağlık, eğitim, mesleki ve sosyal hizmet alt yapıyı kurmayı hedeflemektedir.
Soru 98
Ülkemizde İçişleri Bakanlığı 111.507 derneğin günümüzde faal olarak hizmet verdiğini açıklamaktadır. Ancak bu derneklerin içerisinde engellilere yönelik olarak kurulan dernek sayısı ise yalnızca 1.389’dur. Engellilere yönelik derneklerin oranı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
% 1-2 arasında
B
%2-3 arasında
C
% 3-4 arasında
D
%4-5 arasında
E
%5-6 arasında
Açıklama:
Ülkemizde İçişleri Bakanlığı 111.507 derneğin günümüzde faal olarak hizmet verdiğini açıklamaktadır. Ancak bu derneklerin içerisinde engellilere yönelik olarak kurulan dernek sayısı ise yalnızca 1.389’dur. Bu oran % 1,24'e denk gelmektedir.
Soru 99
Türkiye Tabipler Birliği aşağıdakilerden hangi STK sınıfının içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Profesyonel kuruluşlar
B
İşveren sendikaları ve işçi örgütleri
C
Sorun odaklı STK'lar
D
Vakıflar
E
Yerel ya da bölgesel kalkınma STK'ları
Açıklama:
Ülkemizde de bu amaçla afet, eğitim, sağlık ve başka birçok alanda faaliyet gösteren STK bulunmaktadır. Türkiye’de STK’lar şu şekilde sınıf-landırılabilir: a) Profesyonel kuruluşlar: Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TBMMOB), Türkiye Tabipler Birliği (TTB) gibi. b) İşveren sen-dikaları ve işçi örgütleri: Türk İşadamları Derneği (TÜSİAD), Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyo-nu (TÜRK-İŞ) gibi. c) Yerel ya da bölgesel kalkın-ma STK’ları (Ordu Eğitim Kültür Sanat ve Kadın Dayanışma Derneği, Saitabat Köyü Kadınlar Da-yanışma Derneği) d) Sorun odaklı STK’lar: AKUT Arama Kurtarma Derneği, AKA Arama Kurtarma Araştırma Derneği, FAYDER Felakette Acil Yar-dım Derneği gibi. e) Vakıflar (Türkiye Eğitim Gö-nüllüleri Vakfı, Lösemili Çocuklar Vakfı).
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi yardımcı teknoloji cihazlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pozisyonlama cihazları
B
Yer değiştirme cihazları
C
Eğimli rampalar
D
Alternatif ve destekleyici iletişim
E
Bilgisayar erişim cihazları
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazdır?
Seçenekler
A
Yer değiştirme cihazları
B
Bilgisayar erişim cihazları
C
Günlük yaşama yardımcı cihazlar
D
Öğretimsel destek cihazları
E
Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları: ADİ cihazları, çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kullanımı için genellikle eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan cihazlardandır?
Seçenekler
A
Tablet bilgisayar
B
Renklendirilmiş mutfak eşyaları
C
Ses kayıt cihazları
D
Elektronik sözlükler
E
Kaset çalarlar
Açıklama:
Düşük Teknolojili Cihazlar Bu cihazlar; kullanımı için genellikle eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan cihazlardır. Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazlarına; kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller örnek olarak gösterilebilir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi orta düzey teknolojili cihazlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hesap makinaları
B
Okuma kalemi
C
Müzik veya video oynatıcı
D
Kalem tutacakları
E
Tablet bilgisayar
Açıklama:
Orta Düzey Teknolojili Cihazlar Düşük teknolojili ve yüksek teknolojili cihazlar
arasında olan ve kullanımları günden güne azalmaya başlayan orta düzey teknolojili cihazlardır. Orta düzey teknolojili cihazlar kaset çalarlar, cd çalarlar, ses kayıt cihazları, elektronik sözlükler ve hesap makinaları örnek olarak gösterilebilir.
arasında olan ve kullanımları günden güne azalmaya başlayan orta düzey teknolojili cihazlardır. Orta düzey teknolojili cihazlar kaset çalarlar, cd çalarlar, ses kayıt cihazları, elektronik sözlükler ve hesap makinaları örnek olarak gösterilebilir.
Soru 5
Bir sensör yardımıyla üzerinden gezdirildiği metni tarayarak, seslendirir ve üzerinde bulunan ekrandan yazıyı gösteren cihaza ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kalem tutacakları
B
Okuma kalemi
C
Ses kayıt cihazı
D
Elektronik sözlük
E
Cd çalar
Açıklama:
Okuma kalemi, görme yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılan yüksek teknolojili bir cihazdır. Okuma kalemi, bir sensör yardımıyla üzerinden gezdirildiği
metni tarayarak, seslendirir ve üzerinde bulunan ekrandan yazıyı gösterir.
metni tarayarak, seslendirir ve üzerinde bulunan ekrandan yazıyı gösterir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili optik cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Braille tabletleri
B
Büyüteç
C
Kabartılmış çizgili defterler
D
Braille kabartma sistemleri
E
Beyaz baston
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır. Optik cihazlar arasında ise sıklıkla kullanılan cihaz büyüteçtir. Büyüteçler normal metin ya da işaretlerin
herhangi bir ek düzenlemeye gerek kalmaksızın daha kolay görülebilir olmalarını sağlamaktadır. Taşınabilir olmamasına karşın sıklıkla karşılaşılan diğer bir optik cihaz ise tepegözdür. Tepegöz camı üzerine yerleştirilen şeffaf asetat üzerindeki metin veya görselleri, çok büyük boyutlarda duvara ya da perdeye yansıtabilmektedir. Gelişen teknolojiyle beraber optik cihazlar yerlerini taşınabilir elektronik kameralar ve büyüteç yazılımlarına bırakmıştır
herhangi bir ek düzenlemeye gerek kalmaksızın daha kolay görülebilir olmalarını sağlamaktadır. Taşınabilir olmamasına karşın sıklıkla karşılaşılan diğer bir optik cihaz ise tepegözdür. Tepegöz camı üzerine yerleştirilen şeffaf asetat üzerindeki metin veya görselleri, çok büyük boyutlarda duvara ya da perdeye yansıtabilmektedir. Gelişen teknolojiyle beraber optik cihazlar yerlerini taşınabilir elektronik kameralar ve büyüteç yazılımlarına bırakmıştır
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği gösteren bireyler için kullanılan orta düzeyli yardımcı teknolojili cihazlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
İşitme cihazları
B
Işıklı uyarı sistemleri
C
Resimli iletişim kartları
D
FM yükselticileri
E
Kulak borusu
Açıklama:
İşitme yetersizliği gösteren bireyler için kullanılan düşük teknolojili cihazlara orta düzey ve yüksek teknolojili cihazların sayısının artmasıyla beraber kullanımdan kalkan kulak borusu ve resimli iletişim kartları gibi araçlar örnek olarak gösterilebilir. Orta düzeyli yardımcı teknolojili cihazlara bakıldığında ise karşımıza sıklıkla ışıklı uyarı sistemleri çıkmaktadır. Işıklı uyarı sistemleri işitme yetersizliği
olan bireylere olası acil durum anlarında uyarma ve harekete geçmelerini sağlayan, acil durum uyarılarını farklı renk ve ışık yoğunluğu bulunan lambalar kullanarak veren yardımcı teknoloji cihazlarıdır.
olan bireylere olası acil durum anlarında uyarma ve harekete geçmelerini sağlayan, acil durum uyarılarını farklı renk ve ışık yoğunluğu bulunan lambalar kullanarak veren yardımcı teknoloji cihazlarıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliği olan bireylerde uyumsal beceriler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Özbakım
B
Güvenlik
C
Kendini yönetme
D
Serbest zaman becerileri
E
Okuma kılavuzları
Açıklama:
Zihinsel yetersizliği olan bireylerde uyumsal beceriler; özbakım, güvenlik, iş ve meslek beceriler, serbest zaman becerileri, güvenlik ve kendini yönetme olarak sıralanabilmektedir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizlikleri olan bireylerde kullanılan yüksek teknolojili cihazlar arasındadır?
Seçenekler
A
Tablet bilgisayar
B
Hesap makineleri
C
Ses kayıt cihazı
D
Okuma kalemleri
E
Konuşan sözlükler
Açıklama:
Zihinsel yetersizlikleri olan bireylerde kullanılan yüksek teknolojili cihazlar: Akıllı tahta ve tablet bilgisayarlar, zihinsel yetersizliği olan bireylerde son yıllarda oldukça popüler olan yüksek teknolojili cihazlar arasında yer almaktadır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi otizmli bireylerde kullanılan düşük düzeyde teknolojik cihazlar arasında en sık karşılaşılan sistemdir?
Seçenekler
A
Video öğretim uygulamaları
B
Bas konuş ve dil kartları
C
PECS Kartları
D
Akıllı saatler
E
Akıllı telefonlar
Açıklama:
Otizmli bireylerde kullanılan düşük düzeyde teknolojik cihazlar arasında en sık karşılaşılanı, Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System) dir. Çoğunlukla üzerinde resimler olan kartlardan oluşan PECS sistemi; bireyin istek, duygu ya da bir konuya ilişkin
yorumlarını kartlarla ifade edebilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.
yorumlarını kartlarla ifade edebilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi bireyin bir noktadan başka bir noktaya gelmesini sağlayan yardımcı teknolojik cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Pozisyonlama cihazları
B
Sabitleme cihazları
C
Akıllı tahtalar
D
Koltuk değnekleri
E
Akıllı ev sistemleri
Açıklama:
Yer değiştirme cihazları, bireyin vücudunun bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını sağlayan cihazlar olarak tanımlanmaktadır. Bu cihazların en bilinen örnekleri tekerlekli sandalye, yürüteç (walker), akülü araba, koltuk değneği olarak sıralanmaktadır. Doğru yanıt D’dir.
Soru 12
Özel gereksinimli bireylerin yaşamını kolaylaştıran teknolojik araç gereçlerin seçimi, edinilmesi ve kullanımını kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yardımcı teknolojik cihazlar
B
Yardımcı teknolojik hizmetler
C
Orta düzey teknolojili cihazlar
D
Destek sağlık hizmetleri
E
Ulaşım destek sistemleri
Açıklama:
Yardımcı teknoloji kavramı, yardımcı teknoloji cihazları ve yardımcı teknoloji hizmetlerini kapsayan şemsiye bir kavramdır. Yardımcı teknoloji cihazları, özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi olarak tanımlanabilmektedir. Yardımcı teknoloji hizmetleri ise özel gereksinimli bireylere yardımcı teknoloji araçlarının seçimi, edinilmesi veya kullanımı için sunulan hizmetlerin bütününü kapsamaktadır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 13
Konuşmayı öğrenememiş özel gereksinimli bireylerin iletmek istediği mesajlar için kullanılan aynı zamanda pahalı olmayan iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Resim değiş tokuş kartları
B
Ses kayıt cihazları
C
Tablet bilgisayarlar
D
Okuma kalemi
E
Sesli kitaplar
Açıklama:
Düşük teknolojili cihazlar arasında en bilinenlerinden birisi, otizmli çocuklara iletişim becerileri kazandırma amacıyla kullanılan resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System)’dir. Bu sistemde bireyin iletmek istediği mesajları (nesne veya etkinlik talep etme, nesneler arasında tercih yapma vb.) içeren resimli kartlardan oluşan bir iletişim klasörü hazırlanır. Bireyin iletmek istediği mesajın olduğu resimli kart ya da kartları klasörden bulması ve iletişim partnerine vermesi sağlanır. PECS otizmli veya farklı yetersizlik gruplarından olan ve konuşma öğrenememiş bireylerde temel iletişim kurulmasını sağlamak için dünya genelinde kullanılmaktadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 14
- Günlük yaşam
- Psikomotor
- Dil, konuşma
- Serbest zaman
- Bağımsız yönelim
Seçenekler
A
Yalnız V
B
I ve V
C
II, III ve IV
D
I, II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyler; görme duyusunun kullanımındaki sınırlılıklar nedeniyle bağımsız yönelim becerileri (bir yerden başka bir yere yardımsız ve kaybolmadan ulaşabilme), akademik beceriler (okuma-yazma, matematik), günlük yaşam becerileri (kişisel bakım, temizlik), psikomotor beceriler ve dil konuşma becerileri alanlarda desteklere gereksinim duyabilmektedirler. Zihin yetersizliği olan bireyler için kullanılacak yardımcı teknoloji cihazların değerlendirilmesinde, bireyin zihinsel düzeyi ve uyumsal becerilerde yaşadığı sınırlılıklar öne çıkmaktadır. Uyumsal beceriler; özbakım, güvenlik, iş ve meslek beceriler, serbest zaman becerileri, güvenlik ve kendini yönetme olarak sıralanabilmektedir. Zihin yetersizliği olan bireylerde yardımcı teknolojiler sıklıkla öğrenme öğretme süreçlerinde, günlük yaşam etkinliklerinde, iletişim, çevresel kontrol ve boş zamanlarını değerlendirme amacıyla kullanılmaktadır. Doğru yanıt D’dir.
Soru 15
Bir mikrofondan yönlendirilen sesin, dışsal seslerden ayıklanarak, kablo bağlantısı olmaksızın yüksek radyo frekanslarıyla alıcıya ileten yüksek teknolojili cihaz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
FM yükselticileri
B
Koklear implant cihazı
C
İşitme cihazları
D
Resim tuşlu telefon
E
Altyazılı telefon
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireylerde görülen bir diğer yüksek teknolojili cihaz ise FM yükselticileridir. FM yükselticileri bir mikrofondan yönlendirilen sesin, dışsal seslerden ayıklanarak, herhangi bir kablo bağlantısı kullanmaksızın, yüksek radyo frekanslarıyla bireylerin kulaklarında bulunan alıcıya iletilmesi biçiminde çalışmaktadır. Bu cihazlar ses aktarımı için FM gibi yüksek radyo dalgalarını kullanabildiği gibi bluetooth veya kızıl ötesi gibi farklı kablosuz ses aktarma teknolojilerini de kullanmaktadırlar. Doğru yanıt A’dır.
Soru 16
Zihin yetersizliği olan bireylerde akıllı tahta kullanımının en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Okuma yazma becerisini geliştirme
B
Boş zamanları değerlendirme
C
Duygu ve düşüncelerin ifade edilmesi
D
Özbakım becerilerinin öğretilmesi
E
Öğretimsel materyallerin kullanımı
Açıklama:
Akıllı tahta, oldukça büyük boyutta (yaklaşık 1.00X2.00 mt.) ve üzerinde dokunmatik ekran bulunan bir televizyon olarak düşünülebilir. Bu cihaz aracılığıyla bireylerin videoları daha büyük boyutta izlemeleri, hazırlanan öğretimsel bilgisayar programlarıyla çeşitli kavram (örneğin, büyük-küçük, uzun-kısa, kırmız, sarı, mavi, yeşil kavramları ve kare, üçgen, daire gibi şekil kavramları) ve becerileri (örneğin, resim boyama, karalama yapma gibi) daha kolay ve hızlı öğrenmeleri sağlanabilmektedir. Bu cihazların en önemli avantajları arasında öğretim ortamları veya günlük yaşam için gerekli olan öğretimsel materyallerin kullanımını kolaylaştırmaları gelmektedir. Akıllı tahtalar genellikle sınıf ortamlarında kullanıldığından ev veya sınıf dışı ortamlarda akıllı tahtaların yerine masaüstü bilgisayarlar kullanılmaktadır. Doğru yanıt E’dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin dikkat gösterdikleri birincil uyaranlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Akıllı ev sistemi
B
Okuma kılavuzu
C
Konuşan sözlük
D
Alt yazılı telefon
E
Akıllı telefon
Açıklama:
Otizmli bireylerin görsel uyaranlara diğer uyaranlardan daha fazla dikkat gösterdikleri bilinmektedir. Bu nedenle otizmli bireylere yönelik olarak geliştirilen yardımcı teknoloji cihazlarının önemli bir kısmı görsel uyaranları içermektedir. Otizmli bireyler kendilerine seslenildiğinde ya da herhangi bir istekte bulunulduğunda sizi duymuyormuş gibi görünebilirler. Bu nedenle ilk bakışta işitme engelli bireylerle karıştırılabilirler. Bu bireylere uygun yardımcı teknoloji cihazlarının belirlenmesinde anahtar öge, otizmli bireylerin iletişim sınırlılıklarının doğru olarak tespit edilebilmesidir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 18
Bireyin beyaz baston ve türevi cihazları kullanabilmesi için hangi bilgilere sahip olması gerekir?
Seçenekler
A
Adres ve ulaşım
B
Rota ve başlama noktası
C
Telefon numaraları
D
Cadde ve sokak isimleri
E
Karşılaşabileceği sorunlar
Açıklama:
Günümüzde beyaz bastonun düşük düzeyde teknoloji içeren türü çoğunlukla kullanılmaktadır. Bununla beraber daha kısa boyutlarda olan ve ucunda bir lazer işaretleyici ışık bulunan lazer veya ultrasonik sensörlü beyaz bastonlar da kullanılmaya başlanmıştır. Lazerli bastona benzer şekilde bir lazer işaretleyici ile yol üzerinde bulunan engelleri tarayabilen baston saatler ve kullanıcıya yalnızca önündeki engelleri değil harita üzerinde bulunduğu konum hakkında da bilgiler verebilen GPS destekli bastonlar da bulunmaktadır. Beyaz baston ve türevi cihazların kullanımı kolay olmasına rağmen kullanabilmek için kişinin rota ve başlama noktası bilgisine sahip olması gerekmektedir. Bu nedenlerden dolayı yalnızca görme engelli bireyler tarafından kullanılabilmektedir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 19
İkinci nesil yaya erişim cihazlarının kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yardım çağrısı yapmak
B
Aileye bilgi vermek
C
Kullanıcıyı takip etmek
D
Engelleri bildirmek
E
Ulaşım aracını göstermek
Açıklama:
İkinci nesil cihazların iki temel kullanım amacı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi kullanıcıya başlangıç ve hedef konum arasında yön bilgisi sunmaktır. İkinci amacı ise kullanıcının konumu ile ilgili bilgileri merkeze aktarmak ve kullanıcıyı takip etmektir. Afet ve acil durum anlarında özellikle ileri derecede ve çoklu yetersizlik gösteren bireylerin kaybolmalarını önlemek ve güvenilir sığınaklara ulaştırılmasında ikinci nesil yaya erişim cihazları kullanılması oldukça önemli yararlar sağlayabilir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 20
- Görevli birimlere bilgi aktarımı
- Oldukları yerde sakin beklemeleri
- Yoğun trafik alanlarından uzak durmaları
- Hastane ve sığınağa hızla ulaştırılmaları
- Bulundukları yerin hızla tespit edilmesi
Seçenekler
A
I, II, III, IV ve V
B
II, III, IV ve V
C
I, III, IV ve V
D
I ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Afet ve acil durumlarda altyapı akıllı ulaşım sistemleri; özel gereksinimli bireylerin hastane ve sığınaklara hızlı şekilde ulaştırılmaları, yoğun trafik alanlarından uzak durmaları, bireylerin üzerlerinde bulundurulacak sensörler aracılığıyla yerlerinin hızla tespit edilerek görevli birimlere bilgi aktarmaları açısından önemli bir araç olabilecektir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi yer değiştirme cihazlarından biridir?
Seçenekler
A
büyük tuşu klavye
B
Akülü araba
C
ADİ cihazı
D
tablet bilgisayar
E
akıllı tahta
Açıklama:
Yer değiştirme cihazları, bireyin vücudunun bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını sağlayan cihazlar olarak tanımlanmaktadır. Bu cihazların en bilinen örnekleri tekerlekli sandalye, yürüteç (walker), akülü araba, koltuk değneği olarak sıralanabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi yardımcı teknolojinin türüne, çalışma biçimlerine, kullandıkları sistem ve yapılarına göre sınıflandırıldığı gruplardan biridir?
Seçenekler
A
Düşük teknolojili cihazlar
B
Pozisyonlama cihazları
C
Öğretimsel destek cihazları
D
Günlük yaşama yardımcı cihazlar
E
Bilgisayar erişim cihazları
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır. Bir diğer sınıflandırma sisteminde ise yardımcı teknoloji türleri, çalışma biçimleri, kullandıkları sistemler ve yapılarına göre; düşük teknolojili, orta düzey teknolojili ve yüksek teknolojili cihazlar olarak üç grupta incelenmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi düşük teknolojili cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Kaset çalar
B
cd çalar
C
PECS
D
Tablet bilgisayar
E
Okuma kalemi
Açıklama:
Düşük teknolojili cihazlar arasında en bilinenlerinden birisi, otizmli çocuklara iletişim becerileri kazandırma amacıyla kullanılan resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System)’dir. Bu sistemde bireyin iletmek istediği mesajları (nesne veya etkinlik talep etme, nesneler arasında tercih yapma vb.) içeren resimli kartlardan oluşan bir iletişim klasörü hazırlanır. Bireyin iletmek istediği mesajın olduğu resimli kart ya da kartları klasörden bulması ve iletişim partnerine vermesi sağlanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireyler için geliştirilen düşük teknolojili cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Koklear implant cihazı
B
Elektrikli baston
C
Navigasyon cihazı
D
Beyaz baston
E
Sesli kitap
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır. Optik olmayan cihazlar arasında en bilineni beyaz bastondur. Beyaz baston bireylerin bağımsız hareket etmelerini kolaylaştırması ve herhangi bir karmaşık sistem içermemesi nedeniyle süreğen şekilde kullanılabilen ve nispeten ucuz bir cihazdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireyler için kullanılan cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
PECS
B
Resim tuşlu telefon
C
Kalem sabitleme cihazı
D
Görsel zamanlayıcı
E
Etkinlik çizelgesi
Açıklama:
İşitme yetersizliği gösteren bireyler tarafından kullanılan alt yazılı telefon, kullanıcıların birbirlerine hem sesli hem de yazılı mesajlar ulaştırarak görüşme yapmalarına olanak sağlayan orta düzey teknolojili cihazlardandır. Alt yazılı telefonların bir diğer örneği de işitme yetersizliği olan bireyin kullanımını kolaylaştırmak için önceden belirlenmiş kullanıcı ve mesajların resimlerinin bulunduğu resim tuşlu telefonlardır. Resim tuşlu telefonlarda kullanıcı önce konuşmak istediği kişinin resminin olduğu tuşa basarak arama gerçekleştirir. Karşı tarafın telefonu açtığına ilişkin lamba yandıktan sonra ise karşı tarafa iletmek istediği mesajı içeren tuşa basarak mesajı göndermektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin kullandığı yardımcı teknoloji araçlarındandır?
Seçenekler
A
Koklear implant
B
Etkinlik çizelgesi
C
Demir at
D
Beyaz Baston
E
Altyazılı telefon
Açıklama:
Otizmli bireylerde sıklıkla kullanılan bir diğer düşük teknolojili cihaz ise etkinlik çizelgeleridir. Etkinlik çizelgesi bireyin bir etkinliği yerine getirmesi için gereken adımların resimli kartlardan oluşan bir sıralamayla kendisine sunulmasıdır. Günümüzde farklı türleri olmasına karşın etkinlik çizelgeleri özellikle orta ve ağır düzeyde otizmli bireylerin bağımsız olarak günlük yaşamlarını sürdürebilmelerinde önemli rol oynamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yetersizliği olan bireyler için kullanılan teknolojik araçlardan biridir?
Seçenekler
A
Altyazılı telefon
B
PECS
C
Demir at
D
Etkinlik çizelgesi
E
Okuma kılavuzu
Açıklama:
Fiziksel yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazların başında tekerlekli sandalye, yürüteç ve koltuk değneği gelmektedir. Tekerlekli sandalye ve koltuk değneği bireylerin sınırlılık yaşadığı uzuvlarını destekleyerek, bağımsız hareket etmelerine olanak sağlamaktadır. Düşük teknolojili cihazların bilinen diğer örneği ise yemek araç gereçlerine uygulanan tutma ve kontrol etmeyi kolaylaştıran desteklerdir. Fiziksel yetersizliği olan bireylerde özellikle eğitim ortamlarında kullanılan düşük teknolojili cihazların bir diğer örneği ise demir at denen cihazlardır. Demir at özellikle serebral palsili bireyleri belirli bir pozisyonda sabit tutmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu cihazda birey tüm eklemleri, bel kısmı ve gövdesinden özel aparatlarla bağlanarak bireyin pozisyonunun sabit kalması sağlanmaktadır. Bunların dışında fiziksel yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlara kalem aparatları, klavye destekleri de örnek olarak gösterilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylerin yön bulmak için kullanabileceği teknolojik araçlardan biridir?
Seçenekler
A
Lazer beyaz baston
B
PECS
C
Etkinlik çizelgesi
D
İzleme cihazı
E
İlaç otomatı
Açıklama:
Yön bulma amacıyla kullanılan ve en sık görülen yardımcı teknoloji cihazlarından biri beyaz bastondur. Yaklaşık 1-1,50 mt. boyutunda ve katlanabilir plastik veya ahşaptan üretilen beyaz baston, görme yetersizliği olan bireylerin günlük yaşamlarını sürdürme ve bağımsız hareket edebilmelerini sağlamak amacıyla üretilmiştir. Beyaz bastonun temel kullanım amacı, kullanan kişinin iki omuzu genişliğindeki bir hareket alanında bulunan engellerin tespit edilmesidir. Günümüzde beyaz bastonun düşük düzeyde teknoloji içeren türünün kullanılmasıyla beraber; daha kısa boyutlarda olan ve ucunda bir lazer işaretleyici ışık bulunan lazer veya ultrasonik sesnsörlü beyaz bastonlar, lazerli bastona benzer şekilde bir lazer işaretleyici ile yol üzerinde bulunan engelleri tarayabilen baston saatler ve kullanıcıya yalnızca önündeki, engelleri değil harita üzerinde bulunduğu konum hakkında da bilgiler verebilen GPS destekli bastonlarda kullanılmaya başlanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 29
Belirli bir dozaj aralığını temsil eden değişen sayıda bölme içeren ve sıklıkla üzerinde haftanın günleri yazılı olan kutu şeklinde cihazlara ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Doğrudan ilaç yönetimi
B
İzleme cihazı
C
İlaç otomatı
D
İlaç kutusu
E
alarmlı ilaç yönetim cihazı
Açıklama:
İlaç kutuları: Bu tip ilaç yönetim cihazlarının asıl amacı, farklı amaçlar için kullanılan ilaçların bir arada bulundurulması ve kullanıcı tarafından kolaylıkla kullanılmasını sağlamaktır. Bu cihazlar tipik olarak, belirli bir dozaj aralığını temsil eden değişen sayıda bölme içeren ve sıklıkla üzerinde haftanın günleri yazılı olan kutu şeklinde cihazlardır. Bu cihazların boyut ve şekilleri, farklı dozaj aralıklarını ve değişen ilaç düzeylerini karşılamak amacıyla değişkenlik gösterebilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylere yönelik ulaştırma sistemlerinden biridir?
Seçenekler
A
Metin-konuşma sentezleyici
B
Akıllı Ulaşım Sistemi
C
Bilgi erişim sistemi
D
İzleme cihazları
E
Bas konuş
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere yönelik ulaştırma sistemlerinden biri de Akıllı Ulaşım Sistemi (AUS) dir. Akıllı ulaşım sistemi; seyahat emniyeti ve araç verimliliğini (yakıt tüketimini ve sera gazı emisyonlarını azaltmak) artırmak amacıyla araçların; altyapı sistemlerinin (örneğin; trafik yoğunluğu bilgileri, meteroloji bilgileri) ve yaya cihazlarının (örneğin akıllı telefon, tablet, navigasyon cihazı) birbirleriyle bilgi paylaşmalarını sağlayan uygulamalara verilen genel bir isimdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 31
Özel gereksinimli bireylere yardımcı teknoloji araçlarının seçimi, edinilmesi veya kullanımı için sunulan hizmetlerin bütününü aşağıdakilerden hangisi ifade eder?
Seçenekler
A
Yardımcı teknoloji
B
Yardımcı teknoloji hizmetleri
C
Yardımcı teknoloji cihazları
D
Teknolojik destek
E
Teknolojik gelişmeler
Açıklama:
Yardımcı teknoloji hizmetleri özel gereksinimli bireylere yardımcı teknoloji araçlarının seçimi, edinilmesi veya kullanımı için sunulan hizmetlerin bütününü kapsamaktadır. Özel gereksinimli bireylerde yardımcı teknolojilerin temel amacı, bireylerin ve yakınlarının yardımcı teknoloji cihazları ve yardımcı teknoloji hizmetleri aracılığıyla daha yüksek bir yaşam kalitesine ulaşmasını sağlamaktır.
Doğru cevap B‘dir.
Doğru cevap B‘dir.
Soru 32
Aşağıdaki cihazlardan hangisi orta düzey teknolojili cihazdır?
Seçenekler
A
Hesap makinesi
B
Tablet bilgisayar
C
Tekerlekli sandalyeler
D
Kalem tutacakları
E
Okuma kalemi
Açıklama:
Düşük teknolojili ve yüksek teknolojili cihazlar arasında olan ve kullanımları günden güne azalmaya başlayan orta düzey teknolojili cihazlar, daha basit elektronik elemanlar içeren ve yüksek teknolojili cihazlara kıyasla kullanımı için çok daha az eğitim gerektiren cihazlardır. Orta düzey teknolojili cihazlar kasetçalarlar, cd çalarlar, ses kayıt cihazları, elektronik sözlükler ve hesap makinaları örnek olarak gösterilebilir. Orta düzey teknolojili cihazlar görme yetersizliği olan bireyler tarafından sıklıkla kullanılmaktadır.
Doğru cevap A‘dır.
Doğru cevap A‘dır.
Soru 33
Görme yetersizliği olan bireyin görme duyusunun yerine ağırlıklı olarak kullandığı ( işitme, dokunma, vb.) duyunun belirlenmesi hangi anahtar noktayı açıklar?
Seçenekler
A
Yetersizliğin türünün belirlenmesi
B
Yetersizliğin şiddetinin belirlenmesi
C
Birincil duyu kanalının belirlenmesi
D
Yardımcı teknoloji araçlarının belirlenmesi
E
Eğitim durumunun belirlenmesi
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyler için uygun yardımcı teknoloji cihazı/hizmetini belirmenin anahtar noktaları; bireylerin yetersizliğinin türü, şiddeti ve birincil duyu kanalının belirlenmesidir. Birincil duyu kanalının belirlenmesi, görme yetersizliği olan bireyin görme duyusunun yerine ağırlıklı olarak kullandığı (görme, işitme, dokunma, vb.) duyunun belirlenmesidir. Birincil duyu kanalının belirlenmesinden sonra, bireyin gereksinimleri doğru olarak değerlendirilmeli ve uygun yardımcı teknoloji cihazları kullanılmalıdır.
Doğru cevap C‘dir.
Doğru cevap C‘dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi İşitme yetersizliği gösteren bireylerde yardımcı teknolojilerin kullanımının amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşitme eşiklerini etkin şekilde kullanmak
B
Bireylerin iletişim sınırlılıklarını gidermek
C
Çevresel uyarıları fark ettirmek
D
Görsel uyarıları alabilmelerini sağlamak
E
İşitme eşiklerini azaltmak
Açıklama:
İşitme yetersizliği gösteren bireylerde kullanılacak yardımcı teknolojilerin değerlendirilmesinde dikkat edilecek noktalar ise var olan işitme eşiğinin ve bireyin bağımsız yaşama düzeyinin doğru olarak tespit edilmesidir. İşitme yetersizliği gösteren bireylerde yardımcı teknolojilerin kullanımının amacı, bireylerin var olan işitme eşiklerini etkin şekilde kullanmak ve bireylerin iletişim sınırlılıklarını gidermektir. Ayrıca bireylerin çevresel uyarıları fark edebilmelerini ve gereken önlemleri alabilmelerini sağlamak amacıyla çeşitli görsel uyarı sistemleri geliştirilmiştir. Doğru cevap E‘dir.
Soru 35
Zihinsel engelli bireylere bir etkinliğin başlangıcını, bitişini veya toplam süresini hatırlatmak amacıyla kullanılan, çeşitli boyut ve türlerde olabilen düşük teknolojili cihaz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konuşan sözlük
B
Akıllı tahta
C
Görsel zamanlayıcılar
D
Tablet bilgisayar
E
Hesap makinesi
Açıklama:
Zihin yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazların en bilinen örnekleri yazı şablonu, görsel zamanlayıcılar, kalem tutma destekleri, fosforlu kalemler, okuma kılavuzları gibi araçlardır. Yazı şablonu bireylerin harf ve rakamları daha kolay çizmelerini sağlayan cetvele benzeyen bir araçtır. Bireyler bu şablonda yazmak istedikleri harf kalıbının üzerinde kalemi hareket ettirerek harfleri dolayısıyla cümleleri oluşturabilirler. Görsel zamanlayıcılar; bireylere bir etkinliğin başlangıcını, bitişini veya toplam süresini hatırlatmak amacıyla kullanılan, çeşitli boyut ve türlerde olabilen saat benzeri cihazlardır.
Doğru cevap C‘dir.
Doğru cevap C‘dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yetersizliği olan bireylerin hareket etmeye yönelik motivasyonlarını artırmak amacıyla kullanılan, üç boyutlu görüntü ve görüntüleme cihazlarından oluşan yüksek teknolojili cihazdır?
Seçenekler
A
Terapotik robotlar
B
Aktif video oyunlar
C
Gelişmiş kas uyarım cihazlar
D
Arttırılmış sanal gerçeklik uygulamaları
E
Akülü sandalyeler
Açıklama:
Artırılmış sanal gerçeklik uygulamaları, fiziksel yetersizliği olan bireylerin hareket etmeye yönelik motivasyonlarını artırmak amacıyla kullanılan, üç boyutlu görüntü ve görüntüleme cihazlarından oluşan yüksek teknolojili cihazlardandır. Son olarak aktif video oyunları ise genellikle eğlence ve basit ev içi hareketlerin yapılmasını amaçlayan, tarayıcı bir kamera, oyun konsolu ve ekrandan oluşan cihazlardır. Cihazın üzerinde bulunan tarayıcı kamera aracılığıyla birey herhangi bir kumanda ya da kontrol sistemi olmadan, yalnızca vücut hareketlerini kullanarak ekrandaki karakteri hareket ettirebilmekte; oyun veya spor etkinliğini ev ortamında tamamlayabilmektedir.
Doğru cevap D‘dir.
Doğru cevap D‘dir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi ikinci nesil yaya erişim cihazlarının temel kullanım amaçlarından biridir?
Seçenekler
A
Kullanıcıya konumunu görsel olarak bildirmesi
B
Kullanıcının konumunun takibini engellemesi
C
Kullanıcıya başlangıç ve hedef konum arasında yön bilgisi sunması
D
Konum bilgisi sunmaması
E
Özellikle fiziksel engelli bireyler tarafından kullanılması
Açıklama:
Yaklaşık 20 yıldır kullanılan yaya erişim cihazlarının birinci nesil olanları, kullanıcıları titreşimler ve sinyal sesleriyle rotaları üzerinde bulunan engellere yönelik bilgi sunmayı amaçlamıştır. İkinci nesil yaya erişim cihazları GPS ve mobil internet verisi desteği kullanan cihazlardır. İkinci nesil cihazların iki temel kullanım amacı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi kullanıcıya başlangıç ve hedef konum arasında yön bilgisi sunmaktır. İkinci amacı ise kullanıcının konumu ile ilgili bilgileri merkeze aktarmak ve kullanıcıyı takip etmektir.
Doğru cevap C‘dir.
Doğru cevap C‘dir.
Soru 38
Özel gereksinimli bireyler için erişilebilir ulaştırma hizmetlerinin temel noktası nedir?
Seçenekler
A
Yol güvenliğinin artırılması
B
Kazaların bildirilmesi
C
Ulaştırma sürecine engel olan sorunların ortadan kaldırılması
D
Yol çalışmaları hakkında uyarılar verilmesi
E
Ulaşım hakkında uyarıların yapılması
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler için erişilebilir ulaştırma hizmetlerinin temel noktası, ulaştırma sürecine engel olan sorunların ortadan kaldırılmasıdır. Afet ve acil durum anlarında ulaştırma hizmetleri sıklıkla toplu taşım araçlarıyla sürdürülmektedir. Bu nedenle farklı türden yetersizliği olan bireyler için toplu taşım araçlarının tekerlekli sandalye rampası, çarpışma korumalı koltuklar, korumalı kompartıman sistemleri gibi yardımcı teknoloji cihazlarını içerecek şekilde hazırlanması gerekmektedir.
Doğru cevap C‘dir.
Doğru cevap C‘dir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi cihaz veya yazılım aracılığıyla insan konuşmasının metne dönüştürülmesini sağlayan sistemdir?
Seçenekler
A
Telekonferans sistemi
B
Akıllı Ulaşım Sistemi
C
Bilgi erişim sistemleri
D
Metin-konuşma sentezleyicisi (MKS)
E
Konuşma tanıma sistemleri
Açıklama:
Konuşma tanıma sistemlerinin temel amacı, cihaz veya yazılım aracılığıyla insan konuşmasının metne dönüştürülmesini sağlamaktır. Konuşma tanıma sistemleri günümüzde bağımsız cihazlarla kullanılabildiği gibi mobil cihazlar için üretilmiş yazılım ve uygulamalar aracılığıyla kullanılmaktadır. Özellikle işitme engellilerde kullanılan konuşma sistemleri, afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylerin kendilerine söylenen yönergeleri anlamaları, yönlendirme ikazlarına cevap verme ve acil durum personeliyle karşılıklı iletişim kurmalarını kolaylaştırabileceği düşünülmektedir.
Doğru cevap E‘ dir.
Doğru cevap E‘ dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi ilaç yönetimiyle ilgili olarak ev ortamının dışında ilaçların yönetim rejimi ile ilgili hastaların aktivitelerini incelemektir?
Seçenekler
A
İlaç otomatları
B
İzleme cihazları
C
Alarmlı ilaç yönetim cihazlar
D
İlaç kutuları
E
Doğrudan ilaç yönetimi
Açıklama:
İzleme cihazları: İzleme cihazlarının temel amacı, ilaç yönetimiyle ilgili olarak ev ortamının dışında ilaçların yönetim rejimi ile ilgili hastaların aktivitelerini incelemektir. Bu cihazlar genellikle, hastaların ilaca ilişkin tüm faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve birebir/uzaktan denetim yoluyla hastanın izlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Cihazlarda toplanan veriler, hastanın sağlık danışmanı veya diğer ilgili kişilere uyarıların iletilebileceği merkezi bir depoya gönderilir. Hastanın ihtiyaçlarına bağlı olarak, bu tür cihazlar gerçek zamanlı olarak izlenebilmekte ve acil durum uyarı sinyali gönderebilmektedir.
Doğru cevap B‘dir.
Doğru cevap B‘dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisinin amacı özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlamaktır?
Seçenekler
A
Yer değiştirme cihazları
B
Pozisyonlama cihazları
C
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri
D
Bilgisayar erişim cihazları
E
Uyarlanmış oyun ve oyuncaklar
Açıklama:
Pozisyonlama cihazlarının temel amacı, özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlamaktır. Pozisyonlama cihazlarının kullanımına nesneyi bir yerden başka bir yere taşımak için kolları dik tutma, yemek yeme, yazı yazma, karşılıklı konuşma gibi etkinlikler için oturur halde bekleme ve uyku için yatış pozisyonuna gelme gibi etkinlikler örnek olarak gösterilebilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi öğretimsel destek cihazları arasındadır?
Seçenekler
A
Akıllı tahtalar
B
Tekerlekli sandalyeler
C
Büyük tuşlu klavyeler
D
Göz hareketiyle bilgisayar faresini yöneten cihazlar
E
Yürüteçler
Açıklama:
Öğretimsel destek cihazları, özel gereksinimli bireylere kazandırılması beklenen davranışların öğretiminde kullanılan cihazlardır. Ayrıca bireylerin yetersizliklerinden dolayı zorlandıkları okuma, dinleme ve yazma gibi işlevleri daha kolay sergilemelerine yardımcı olmaktadır. Örneğin fiziksel yetersizlikleri olan bireylerde kalem tutma ve yazı yazma sırasında kalemi kontrol etme gibi becerilerde önemli sorunlar görülmektedir. Bu sorunu aşmak için kalemin tutma kısmını daha kalın hale getiren adaptörler ya da kalemin el içerisinde sabit olmasını sağlayan sabitleme cihazları kullanılmaktadır. Bu cihazlara başka örnek olarak, akıllı tahtalar, tablet bilgisayarlar, projeksiyon makineleri gösterilebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi düşük teknolojili araçlar arasında sayılmaktadır?
Seçenekler
A
CD çalarlar
B
Ses kayıt cihazları
C
PECS
D
Elektronik sözlükler
E
Tablet bilgisayarlar
Açıklama:
Düşük teknolojili cihazlar; kullanımı için genellikle eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan cihazlardır. Bu grupta yer alan yardımcı teknoloji cihazlarında pahalı bir elektronik donanım veya bunlarla ilişkili bir parça da bulunmamaktadır. Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazlarına; kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller örnek olarak gösterilebilir. Düşük teknolojili cihazlar arasında en bilinenlerinden birisi, otizmli çocuklara iletişim becerileri kazandırma amacıyla kullanılan resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System)’dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi görme engellilerde kullanılan optik olmayan yardımcı teknolojiler arasındadır?
Seçenekler
A
Ses kontrollü bilgisayar yazılımı
B
Sesli ikaz sistemleri
C
Ses kayıt cihazı
D
Büyüteç
E
Braille alfabesi
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır. Optik olmayan cihazlar arasında en bilineni beyaz bas- tondur. Beyaz baston bireylerin bağımsız hareket etmelerini kolaylaştırması ve herhangi bir karmaşık sistem içermemesi nedeniyle süreğen şekilde kullanılabilen ve nispeten ucuz bir cihazdır. Braille kabartma sistemleri görme yetersizliği olan bireylere özellikle akademik becerilerde ve günlük yaşam becerilerinde yardımcı olan ve optik olmayan cihazlardan bir diğeridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi işitme engelli bireylerle kullanılan orta düzeyli yardımcı teknolojiler arasındadır?
Seçenekler
A
Kulak boruları
B
Işıklı uyarı sistemleri
C
Resimli iletişim kartları
D
Alt yazılı telefon
E
Resim tuşlu telefon
Açıklama:
İşitme yetersizliği gösteren bireyler için kullanılan düşük teknoojili cihazlara orta düzey ve yüksek teknolojili cihazların sayısının artmasıyla beraber kullanımdan kalkan kulak borusu ve resimli iletişim kartları gibi araçlar örnek olarak gösterilebilir. Orta düzeyli yardımcı teknolojili cihazlara bakıldığında ise karşımıza sıklıkla ışıklı uyarı sistemleri çıkmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel engelli bireylerin eğitiminde kullanılan düşük teknolojili cihazlar arasındadır?
Seçenekler
A
Akıllı tahtalar
B
Konuşan sözcükler
C
Görsel zamanlayıcılar
D
Hesap makineleri
E
Okuma kalemleri
Açıklama:
Zihin yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazların en bilinen örnekleri yazı şablonu, görsel zamanlayıcılar, kalem tutma destekleri, fosforlu kalemler, okuma kılavuzları gibi araçlardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi otizmli bireylerin eğitiminde kullanılan orta düzey teknolojili cihazlara örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
PECS
B
Etkinlik çizelgeleri
C
Video öğretim uygulamaları
D
Akıllı telefonlar
E
Dil kartları
Açıklama:
Otizmli bireylerde kullanılan orta düzey teknolojili cihazlara örnek olarak bas konuş ve dil kartları gösterilebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Hastalığın belirlenmesindeki zorluklar nedeniyle uygun ilaca ulaşamama
B
İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar (örneğin ağır derecede fiziksel yetersizlik gösterme nedeniyle ilaçlara ulaşamama)
C
Yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar
D
Unutma
E
Uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörler şöyle sıralanabilmektedir;
- Unutma
- İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar (örneğin ağır derecede fiziksel yetersizlik gösterme nedeniyle ilaçlara ulaşamama)
- Yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar
- Uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma
- İlaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar
Soru 49
İlaç yönetimiyle ilgili olarak ev ortamının dışında ilaçların yönetim rejimi ile ilgili hastaların aktivitelerini incelemeyi amaçlayan ilaç yönetim cihazları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlaç kutuları
B
Alarmlı ilaç yönetim cihazları
C
Resimli ilaç reçeteleri
D
İzleme cihazları
E
İlaç otomatları
Açıklama:
İzleme cihazlarının temel amacı, ilaç yönetimiyle ilgili olarak ev ortamının dışında ilaçların yönetim rejimi ile ilgili hastaların aktivitelerini incelemektir. Bu cihazlar genellikle, hastaların ilaca ilişkin tüm faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve birebir/uzaktan denetim yoluyla hastanın izlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bireylerin bulundukları yerin gerçek fotoğraflarını (örneğin, Google Street view), harita üzerindeki ayrıntılı bilgileri (örneğin, sokak, cadde) ya da sadece konumu ve hedefi arasındaki rotayı görebilmesini sağlamaktadır?
Seçenekler
A
Akıllı ulaşım sistemi
B
Ulaştırma sistemleri
C
Sesli destek sistemleri
D
Coğrafi bilgi sistemleri
E
Metin-konuşma sentezleyicisi
Açıklama:
Yön bulma ve navigasyon hizmetlerinde son yıllarda kullanımı yaygınlaşan yardımcı teknolojilerden biri de coğrafi bilgi sistemleri (CBS)’dir. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS); GPS uydularından alınan bilgileri, farklı görünüm özellikleri, görsel ve işitsel desteklerle birleştiren, kullanıcının nerede olduğunun bilgisini başkalarıyla paylaşmasını sağlayan veya kullanıcıya bir hedefe ilişkin bilgilerin gönderilebildiği yazılımlara verilen genel isimdir. CBS; bireylerin bulundukları yerin gerçek fotoğraflarını (örneğin, Google Street view), harita üzerindeki ayrıntılı bilgileri (örneğin, sokak, cadde) yada sadece konumu ve hedefi arasındaki rotayı görebilmesini sağlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 51
Özel gereksinimli bireylere sunulan hizmetlerin temel amacı nedir?
Seçenekler
A
Okuma yazma öğretmek
B
Bağımsız yaşamasını sağlamak
C
Konuşmayı öğretmek
D
İş becerilerini kazandırmak
E
Çevresel koşulları iyileştirmek
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere sunulan hizmetlerin temel amacı, bireye gereken destekleri sunarak içinde bulunduğu toplum içerisinde ve toplumla bütünleşmiş olarak mümkün olan en yüksek düzeyde bağımsız yaşamasını sağlamaktır. Doğru cevap B’dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını saylayan cihaz grubudur?
Seçenekler
A
Yer değiştirme cihazları
B
Destekleyici iletişim cihazları
C
Pozisyonlama cihazları
D
Bilgisayar erişim cihazları
E
Alternatif iletişim cihazları
Açıklama:
Pozisyonlama cihazlarının temel amacı, özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlamaktır. Pozisyonlama cihazlarının kullanımına nesneyi bir yerden başka bir yere taşımak için kolları dik tutma, yemek yeme, yazı yazma, karşılıklı konuşma gibi etkinlikler için oturur halde bekleme ve uyku için yatış̧ pozisyonuna gelme gibi etkinlikler örnek olarak gösterilebilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yer değiştirme cihazlarından değildir?
Seçenekler
A
Büyük tuşlu klavye
B
Tekerlekli sandalye
C
Yürüteç
D
Akülü araba
E
Koltuk değneği
Açıklama:
Yer değiştirme cihazları, bireyin vücudunun bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını sağlayan cihazlar olarak tanımlanmaktadır. Bu cihazların en bilinen örnekleri tekerlekli sandalye, yürüteç̧ (walker), akülü araba, koltuk değneği olarak sıralanabilmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyleri desteklemek amacıyla kullanılan yüksek teknolojili cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Kaset çalar
B
Hesap makinası
C
Tekerlekli sandalye
D
Tablet bilgisayar
E
Kalem tutacağı
Açıklama:
Yüksek teknolojili cihazlar, düşük ve orta düzey teknolojilere kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır. Yüksek teknolojili cihazlar pahalı olmalarına karşın, çoğunlukla birden fazla amaçla kullanılabilen işlevsel cihazlardır. Örneğin, tablet bilgisayar otizmli bir birey için hem alternatif iletişim aracı olarak hem de müzik veya video oynatıcı olarak kullanılabilmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireyler için uygun yardımcı teknoloji hizmetini belirlemenin anahtar noktalarından biridir?
Seçenekler
A
Bireyin tercihleri
B
Cinsiyet
C
Birincil duyu kanalı
D
Yaş
E
Zeka düzeyi
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyler için uygun yardımcı teknoloji cihazı/hizmetini belirmenin anahtar noktaları; bireylerin yetersizliğinin türü, şiddeti ve birincil duyu kanalının belirlenmesidir. Birincil duyu kanalı görme yetersizliği olan bireylere sunulacak eğitsel ve sosyal desteklerin doğru olarak belirlenmesinde çok önemli bir bilgidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireyin kalan işitme eşiğini kullanabilmesini sağlamak ve duyduğu seslerin seviyesini yükseltmek amacıyla kullanılan yardımcı teknolojilerden biridir?
Seçenekler
A
Alt yazılı telefon
B
Koklear implant cihazı
C
Işıklı uyarı sistemi
D
Resimli iletişim kartları
E
Web tabanlı alternatif iletişim cihazı
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireyler son yıllarda yüksek teknolojili cihazları daha sık kullanmaktadır. Bu cihazlar arasında en bilineni işitme cihazlarıdır. İşitme cihazları; bireyin kalan işitme eşiğini kullanabilmesini sağlamak ve duyduğu seslerin seviyesini yükseltmek amacıyla kulak kepçesinin içerisine yerleştirip çıkarılabilen dış̧ cihazlar ve ameliyatla iç̧ kulak içerisinde bulunan salyangozun manyetik bir cihazla değiştirildiği koklear implant cihazlarıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda otizmin görülme sıklığıdır?
Seçenekler
A
250 çocukta 1
B
140 çocukta 1
C
68 çocukta 1
D
40 çocukta 1
E
10 çocukta 1
Açıklama:
Otizmli bireylerde sıklıkla tekrarlayıcı konuşma, basma kalıp davranışlar sergileme, duyusal uyaranlara aşırı tepkiler verme, konuşamama, akranlarıyla etkileşim kurmaktan kaçınma ve yalnızlığı tercih etme gibi davranışlar görülmektedir. ABD Sağlık Bakanlığı Hastalık Kontrolü ve Önleme Merkezlerine göre otizm dünyada her 68 çocuktan birini etkilemektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yetersizliği olan bireylere temel hareketleri (örn., oturma, yürüme) kazandırmak amacıyla kullanılan yüksek teknoloji cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Tekerlekli sandalye
B
Koltuk değneği
C
Demir at
D
Yürüteç
E
Terapötik robotlar
Açıklama:
Gelişen teknolojiyle birlikte fiziksel yetersizliği olan bireylerde kullanılan yüksek teknolojili cihazlarda artış görülmektedir. Akülü̈ sandalyeler, terapotik robotlar, gelişmiş̧ kas uyarım cihazları, artırılmış sanal gerçeklik uygulamaları gibi. Terapötik robotlar fiziksel yetersizlikleri olan bireylere temel hareketleri (oturma, kalmak, yürüme, uzanma gibi) kazandırmak amacıyla kullanılan robotlardır. Doğru cevap E’dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durum anlarında sağlık ve tahliyeden sorumlu personelin özel gereksinimli bireyleri takip etmesini sağlayabilir?
Seçenekler
A
CBS
B
AUS
C
DSRC
D
GPS
E
MKS
Açıklama:
Yön bulma ve navigasyon hizmetlerinde son yıllarda kullanımı yaygınlaşan yardımcı teknolojilerden biri de coğrafi bilgi sistemleri (CBS)’dir. Coğrafi bilgi sistemleri (CBS); GPS uydularından alınan bilgileri, farklı görünüm özellikleri, görsel ve işitsel desteklerle birleştiren, kullanıcının nerede olduğunun bilgisini başkalarıyla paylaşmasını sağlayan veya kullanıcıya bir hedefe ilişkin bilgilerin gönderilebildiği yazılımlara verilen genel isimdir. CBS afet ve acil durum anlarında, sağlık ve tahliyeden sorumlu personelin özel gereksinimli bireyleri takip etmesini ve belirlenen alanlara yönlendirilmesini sağlayabilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Unutma
B
İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar
C
Kısa süreli ve az sayıda ilaç kullanma
D
Yan etkilerinin doğru değerlendirilmesindeki zorluklar
E
İlaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörler şöyle sıralanabilmektedir; a) Unutma b) İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar (örneğin ağır derecede fiziksel yetersizlik gösterme nedeniyle ilaçlara ulaşamama) c) Yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar d) Uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç̧ kullanma e) İlaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar. Doğru cevap C’dir.
Soru 61
Özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Seçenekler
A
Yardımcı teknoloji cihazı
B
Yardımcı teknoloji hizmeti
C
Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazı
D
Orta düzey teknolojili yardımcı teknoloji cihazı
E
Yüksek teknolojili yardımcı teknoloji cihazı
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları, özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi olarak tanımlanabilmektedir. Yardımcı teknoloji hizmetleri ise özel gereksinimli bireylere yardımcı teknoloji araçlarının seçimi, edinilmesi veya kullanımı için sunulan hizmetlerin bütününü kapsamaktadır. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 62
Özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlamayı amaçlayan yardımcı teknoloji araçları aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Seçenekler
A
Yer değiştirme cihazları
B
Pozisyonlama cihazları
C
Alternatif ve destekleyici iletişim cihazları
D
Bilgisayar erişim cihazları
E
Uyarlanmış oyuncaklar
Açıklama:
Pozisyonlama cihazlarının temel amacı, özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlamaktır. Pozisyonlama cihazlarının kullanımına nesneyi bir yerden başka bir yere taşımak için kolları dik tutma, yemek yeme, yazı yazma, karşılıklı konuşma gibi etkinlikler için oturur halde bekleme ve uyku için yatış pozisyonuna gelme gibi etkinlikler örnek olarak gösterilebilir. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 63
Çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlar aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Pozisyonlama cihazları
B
Yer değiştirme cihazları
C
Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları
D
Bilgisayar erişim cihazları
E
Uyarlanmış oyuncaklar
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim cihazları, çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Soru 64
Sıralananlardan hangileri düşük teknolojili cihazlara örnek gösterilebilir? I. Tekerlekli sandalyele II. Kalem tutacakları III. Renklendirilmiş ve büyük yazılarla hazırlanmış görseller IV. Elektronik okuma kalemi V. Elektronik beyaz baston
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Elektronik okuma kalemi ve elektronik beyaz baston yüksek teknolojili cihazlara örnektir. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 65
Beyaz baston aşağıdaki gruplardan hangisi tarafından kullanılan bir yardımcı teknoloji aracıdır?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği olan bireyler
B
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler
C
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
D
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
E
Görme yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Beyaz baston görme yeersizliği olan bireyler tarafından kullanılan bir yardımcı teknoloji aracıdır?
Soru 66
Sesli kitaplar aşağıdaki gruplardan hangisi tarafından kullanılır?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği olan bireyler
B
Görme yetersizliği olan bireyler
C
Otizm spektrum bozuklu olan bireyler
D
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
E
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Sesli kitaplar görme yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılan yardımcı teknoloji araçlarıdır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 67
Alt yazılılı telefonların bir yardımcı teknoloji aracı olarak aşağıdaki gruplardan hangisi tarafından kullanılması olasılığı daha yüksektir?
Seçenekler
A
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
B
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
C
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler
D
İşitme yetersizliği olan bireyler
E
Görme yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
İşitme yetersizliği gösteren bireyler tarafından kullanılan alt yazılı telefon, kullanıcıların birbirlerine hem sesli hem de yazılı mesajlar ulaştırarak görüşme yapmalarına olanak sağlayan orta düzey teknolojili cihazlardandır.
Soru 68
Demir at aşağıdaki gruplardan hangisi tarafından kullanılır?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği olan bireyler
B
İşitme yetersizliği olan bireyler
C
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
D
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler
E
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Demir at özellikle serebral palsili bireyleri belirli bir pozisyonda sabit tutmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu cihazda birey tüm eklemleri, bel kısmı ve gövdesinden özel aparatlarla bağlanarak bireyin pozisyonunun sabit kalması sağlanmaktadır. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 69
Etkinlik çizelgeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Otizmli bireyler
B
Görme yetersizliği olan bireyler
C
Yaşlılar
D
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
E
İşitme yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Otizmli bireylerde sıklıkla kullanılan düşük teknolojili yardımcı teknoloji araçlarından biri etkinlik çizelgeleridir. Etkinlik çizelgesi bireyin bir etkinliği yerine getirmesi için gereken adımların resimli kartlardan oluşan bir sıralamayla kendisine sunulmasıdır. Günümüzde farklı türleri olmasına karşın etkinlik çizelgeleri özellikle orta ve ağır düzeyde otizmli bireylerin bağımsız olarak günlük yaşamlarını sürdürebilmelerinde önemli rol oynamaktadır.
Soru 70
Koklear implant cihazı aşağıdaki gruplardan hangisi için kullanılır?
Seçenekler
A
Otizmli bireyler
B
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
C
İşitme yetersizliği olan bireyler
D
Görme yetersizliği olan bireyler
E
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Koklear implant cihazı işitme yetersizliği için kullanılır? Yanıt C şıkkıdır.
Soru 71
"Özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi" olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yardımcı teknoloji cihazları
B
Yardımcı teknoloji
C
Engelli teknolojisi
D
Engellilere yardımcılık
E
Yardımcı servis
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin, gereksinim duydukları alanlarda desteklenmelerinin
en önemli şartlarından biri, yardımcı teknolojiye erişimdir. Yardımcı teknoloji kullanımı birçok birey için toplum yaşamına ilişkin hakları kullanma veya onlardan mahrum kalma arasındaki farkı belirlemektedir.
Yardımcı teknoloji cihazları, "Özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi" olarak tanımlanmaktadır.
en önemli şartlarından biri, yardımcı teknolojiye erişimdir. Yardımcı teknoloji kullanımı birçok birey için toplum yaşamına ilişkin hakları kullanma veya onlardan mahrum kalma arasındaki farkı belirlemektedir.
Yardımcı teknoloji cihazları, "Özel gereksinimli bireylere işlevsel yaşam becerileri kazandırmak ve var olan becerilerini daha akıcı şekilde kullanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan ekipman veya parçası, yazılım ya da ürün sistemi" olarak tanımlanmaktadır.
Soru 72
"Pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim vb." olarak sınıflanan yardımcı teknoloji cihazları hangi şekilde gruplandırılımıştır?
Seçenekler
A
Yapılarına göre
B
İşlevlerine göre
C
Materyallerine göre
D
Kullanışlılığına göre
E
Engel türüne göre
Açıklama:
Yardımcı teknoloji sistemleri, işlevlerine göre ve yapılarına göre iki türde sınıflandırılabilmektedirler.
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Soru 73
Özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlayan yardımcı teknolojiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Pozisyonlama cihazları
B
Yer değiştirme cihazları
C
Bilgisayar erişim cihazları
D
Uyarlanmış oyun ve oyuncaklar
E
Alternatif ve destekleyici iletişim
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlayan cihazlar pozisyonlama cihazıdır.
Özel gereksinimli bireyin istenen etkinlik veya işlevin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu almasını sağlayan cihazlar pozisyonlama cihazıdır.
Soru 74
Çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pozisyonlama cihazları
B
Uyarlanmış oyun ve oyuncaklar
C
Alternatif ve destekleyici iletişim cihazları
D
Bilgisayar erişim cihazları
E
Günlük yaşama yardımcı cihazlar
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları: ADİ cihazları, çeşitli nedenlerle
konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları: ADİ cihazları, çeşitli nedenlerle
konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Soru 75
Özel gereksinimli bireylerin ev, okul, iş ve diğer ortamlarda, çevrelerini kontrol etmek için kullandıkları cihazlar aşağıdaki yardımcı teknoloji türlerinden hangisine girmektedir?
Seçenekler
A
Uyarlanmış oyun ve oyuncaklar
B
Pozisyonlama cihazları
C
Alternatif ve destekleyici iletişim
D
Günlük yaşama yardımcı cihazlar
E
Öğretimsel destek cihazları
Açıklama:
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır.
Günlük yaşama yardımcı cihazlar: Bu cihazlar özel gereksinimli bireylerin günlük yaşamlarını sürdürdükleri ev, okul, iş ve diğer ortamlarda, çevrelerini kontrol etmek için kullandıkları cihazlardır. Bu cihazların en sık karşılaşılan örnekleri ise, uzaktan kumandayla kontrol edilebilen aydınlatma cihazları, televizyonlar, buzdolabı ve çamaşır makineleri, ayrıca son günlerde oldukça popüler olan akıllı ev sistemleridir.
Günlük yaşama yardımcı cihazlar: Bu cihazlar özel gereksinimli bireylerin günlük yaşamlarını sürdürdükleri ev, okul, iş ve diğer ortamlarda, çevrelerini kontrol etmek için kullandıkları cihazlardır. Bu cihazların en sık karşılaşılan örnekleri ise, uzaktan kumandayla kontrol edilebilen aydınlatma cihazları, televizyonlar, buzdolabı ve çamaşır makineleri, ayrıca son günlerde oldukça popüler olan akıllı ev sistemleridir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi "düşük teknolojili cihazlar" sınıfına örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Kaset çalarlar
B
Tablet bilgisayar
C
Elektronik sözlükler
D
Hesap makinası
E
Tekerlekli sandalyeler
Açıklama:
Düşük teknolojili cihazlar, kullanımı için genellikle eğitim gerektirmeyen, düşük bütçeli ve karmaşık mekanik özellikleri olmayan cihazlardır. Bu grupta yer alan
yardımcı teknoloji cihazlarında pahalı bir elektronik donanım veya bunlarla ilişkili bir parça da bulunmamaktadır.
Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazlarına; kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller örnek olarak gösterilebilir.
yardımcı teknoloji cihazlarında pahalı bir elektronik donanım veya bunlarla ilişkili bir parça da bulunmamaktadır.
Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazlarına; kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller örnek olarak gösterilebilir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangi tür, diğer teknolojili cihazlara kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır?
Seçenekler
A
Yüksek teknolojili cihazlar
B
Düşük teknolojili cihazlar
C
Orta düzey teknolojili cihazlar
D
En üst düzey teknolojili cihazlar
E
En alt düzey teknolojili cihazlar
Açıklama:
Yardımcı teknoloji türleri, çalışma biçimleri, kullandıkları sistemler ve yapılarına göre; düşük teknolojili, orta düzey teknolojili ve yüksek teknolojili cihazlar olarak üç grupta incelenmektedir.
Yüksek teknolojili cihazlar, düşük ve orta düzey teknolojilere kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır. Yüksek teknolojili cihazlar pahalı
olmalarına karşın, çoğunlukla birden fazla amaçla kullanılabilen işlevsel cihazlardır.
Yüksek teknolojili cihazlar, düşük ve orta düzey teknolojilere kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır. Yüksek teknolojili cihazlar pahalı
olmalarına karşın, çoğunlukla birden fazla amaçla kullanılabilen işlevsel cihazlardır.
Soru 78
"Okuma kalemi, görme yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılan yüksek teknolojili bir cihazdır. Okuma kalemi, bir sensör yardımıyla üzerinden gezdirildiği
metni tarayarak, seslendirir ve üzerinde bulunan ekrandan yazıyı gösterir. Böylelikle çok küçük boyutlarda yazılmış yazılar bile görme yetersizliği olan birey tarafından anlaşılabilir."
Yukarıdaki örnekte yer alan "okuma kalemi" yetersizliği olan bireylerin kullandığı hangi tür yardımcı teknolojiyi örneklendirmektedir?
metni tarayarak, seslendirir ve üzerinde bulunan ekrandan yazıyı gösterir. Böylelikle çok küçük boyutlarda yazılmış yazılar bile görme yetersizliği olan birey tarafından anlaşılabilir."
Yukarıdaki örnekte yer alan "okuma kalemi" yetersizliği olan bireylerin kullandığı hangi tür yardımcı teknolojiyi örneklendirmektedir?
Seçenekler
A
Düşük teknolojili cihazlar
B
En düşük düzeyde teknolojili cihazlar
C
Yüksek teknolojili cihazlar
D
Orta düzey teknolojili cihazlar
E
En yüksek düzeyde teknolojili cihazlar
Açıklama:
Yüksek teknolojili cihazlar pahalı olmalarına karşın, çoğunlukla birden fazla amaçla
kullanılabilen işlevsel cihazlardır.
Yüksek teknolojili cihazlar, düşük ve orta düzey teknolojilere kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır.
kullanılabilen işlevsel cihazlardır.
Yüksek teknolojili cihazlar, düşük ve orta düzey teknolojilere kıyasla genellikle daha pahalı olan ve kullanımı için belirli bir düzeyde eğitim gerektiren, çoğunlukla bilgisayar destekli olarak sürdürülen cihazlardır.
Soru 79
Braille tabletleri ve abaküsler, görme yetersizliği olan bireyler için kullanılabilecek hangi tür cihazlara örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Optik olmayan cihazlar
B
Optik cihazlar
C
Orta düzey teknolojili cihaz
D
Yüksek teknolojili cihaz
E
Yarı optik cihazlar
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır.
Optik olmayan cihazların diğer örnekleri olarak kabartılmış çizgili defterler, Braille tabletleri ve abaküsler gösterilebilir.
Optik olmayan cihazların diğer örnekleri olarak kabartılmış çizgili defterler, Braille tabletleri ve abaküsler gösterilebilir.
Soru 80
Otizmli bireyler ile kullanılan ve "Çoğunlukla üzerinde resimler olan kartlardan oluşan, bireyin istek, duygu ya da bir konuya ilişkin yorumlarını kartlarla ifade edebilmesini sağlamayı amaçlayan" yardımcı teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yazılı etkinlik çizelgeleri
B
PECS (Picture Exchange Communication System)
C
Bas konuş ve dil kartları
D
Akıllı telefonlar
E
Resimli etkinlik çizelgeleri
Açıklama:
Otizmli bireylerin görsel uyaranlara diğer uyaranlardan daha fazla dikkat gösterdikleri bilinmektedir. Bu nedenle otizmli bireylere yönelik olarak geliştirilen yardımcı teknoloji cihazlarının önemli bir kısmı görsel uyaranları içermektedir.
Otizmli bireylerde kullanılan düşük düzeyde teknolojik cihazlar arasında en sık karşılaşılanı, Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System) dir. Çoğunlukla üzerinde resimler olan kartlardan oluşan PECS sistemi; bireyin istek, duygu ya da bir konuya ilişkin
yorumlarını kartlarla ifade edebilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.
Otizmli bireylerde kullanılan düşük düzeyde teknolojik cihazlar arasında en sık karşılaşılanı, Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS (Picture Exchange Communication System) dir. Çoğunlukla üzerinde resimler olan kartlardan oluşan PECS sistemi; bireyin istek, duygu ya da bir konuya ilişkin
yorumlarını kartlarla ifade edebilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.
Soru 81
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde özel gereksinimli bireylerin karşı karşıya kaldığı eşitsizlikler doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Süreğen sağlık sorunlar
II. Sınırlı eğitim olanakları
III. Daha az ekonomik fırsata sahip olma
IV. Etnik köken
V. Aile tutumları
VI. Cinsiyetçilik
VII. Toplumsal önyargılar
I. Süreğen sağlık sorunlar
II. Sınırlı eğitim olanakları
III. Daha az ekonomik fırsata sahip olma
IV. Etnik köken
V. Aile tutumları
VI. Cinsiyetçilik
VII. Toplumsal önyargılar
Seçenekler
A
I-II-III-VII
B
I-II-III-IV-V-VI-VII
C
I-II-III-V-VII
D
I-II-III-V-VI-VII
E
II-III-IV-V-VI-VII
Açıklama:
Giriş
Özel gereksinimli bireyler, süreğen sağlık sorunları, sınırlı eğitim olanakları ve daha az ekonomik fırsata sahip olmaları gibi birçok nedene bağlı olarak, tipik gelişen akranlarından daha fazla eşitsizliğe maruz kalmaktadır. Bazı toplumlarda etnik kökenler, aile tutumları, cinsiyetçilik ve toplumsal önyargılar gibi farklı pek çok faktörün birleşmesiyle özel gereksinimli bireylerin maruz kaldıkları eşitsizliklerin şiddeti ve yoğunluğu artabilmektedir.
Özel gereksinimli bireyler, süreğen sağlık sorunları, sınırlı eğitim olanakları ve daha az ekonomik fırsata sahip olmaları gibi birçok nedene bağlı olarak, tipik gelişen akranlarından daha fazla eşitsizliğe maruz kalmaktadır. Bazı toplumlarda etnik kökenler, aile tutumları, cinsiyetçilik ve toplumsal önyargılar gibi farklı pek çok faktörün birleşmesiyle özel gereksinimli bireylerin maruz kaldıkları eşitsizliklerin şiddeti ve yoğunluğu artabilmektedir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi yardımcı teknolojilerin ortaya çıkış amacını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Yardımcı teknolojiler bireye gereken destekleri sunarak toplumla bütünleşmesini sağlamak üzere ortaya çıkmıştır.
B
Yardımcı teknolojiler bireyin potansiyelini tam olarak sergilemesini sağlamak üzere ortaya çıkmıştır.
C
Yardımcı teknolojiler bireyin gereksinimlerine uygun gerekli hizmetleri sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır.
D
Yardımcı teknolojiler bireye işlevsel yaşam becerilerini kazandırmak üzere ortaya çıkmıştır.
E
Yardımcı teknolojiler bireyin ihtiyaç duyduğu destekleri kişi ve kurumlardan bağımsız ve sürdürülebilir biçimde sunabilmek amacıyla ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
Yardımcı Teknoloji Kavramı
Özel gereksinimli bireylere sunulan hizmetlerin temel amacı, bireye gereken destekleri sunarak içinde bulunduğu toplum içerisinde ve toplumla bütünleşmiş olarak mümkün olan en yüksek düzeyde bağımsız yaşamasını sağlamaktır. Bu açıdan bakıldığında yardımcı teknolojiler bireyin ihtiyaç duyduğu destekleri kişi ve kurumlardan bağımsız ve sürdürülebilir biçimde sunabilmek amacıyla ortaya çıkmıştır. Özel gereksinimli bireylerde yardımcı teknolojilerin temel amacı, bireylerin ve yakınlarının yardımcı teknoloji cihazları ve yardımcı teknoloji hizmetleri aracılığıyla daha yüksek bir yaşam kalitesine ulaşmasını sağlamaktır.
Özel gereksinimli bireylere sunulan hizmetlerin temel amacı, bireye gereken destekleri sunarak içinde bulunduğu toplum içerisinde ve toplumla bütünleşmiş olarak mümkün olan en yüksek düzeyde bağımsız yaşamasını sağlamaktır. Bu açıdan bakıldığında yardımcı teknolojiler bireyin ihtiyaç duyduğu destekleri kişi ve kurumlardan bağımsız ve sürdürülebilir biçimde sunabilmek amacıyla ortaya çıkmıştır. Özel gereksinimli bireylerde yardımcı teknolojilerin temel amacı, bireylerin ve yakınlarının yardımcı teknoloji cihazları ve yardımcı teknoloji hizmetleri aracılığıyla daha yüksek bir yaşam kalitesine ulaşmasını sağlamaktır.
Soru 83
Çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uyarlanmış oyun ve oyuncaklar
B
Günlük yaşam yardımcıları
C
Alternatif ve destekleyici iletişim
D
Yer değiştirme
E
Öğretimsel destekler
Açıklama:
Yardımcı Teknoloji Türleri
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır. Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları, çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre pozisyonlama, yer değiştirme, alternatif ve destekleyici iletişim, bilgisayar erişimi, uyarlanmış oyun ve oyuncaklar, günlük yaşam yardımcıları ve öğretimsel destekler olmak üzere yedi grupta sınıflandırılmaktadır. Alternatif ve destekleyici iletişim(ADİ) cihazları, çeşitli nedenlerle konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar yaşayan bireylerin, temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade edebilmeleri amacıyla üretilmiş olan cihazlardır.
Soru 84
Kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller hangi tür yardımcı teknolojilere bir örnektir?
Seçenekler
A
Orta düzey teknolojili yardımcı teknoloji cihazları
B
Yüksek teknolojili yardımcı teknoloji cihazları
C
Basit teknolojili yardımcı teknoloji cihazları
D
Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazları
E
Üst düzey teknolojili yardımcı teknoloji cihazları
Açıklama:
Yardımcı teknoloji türleri bir diğer sınıflandırma sisteminde çalışma biçimleri, kullandıkları sistemler ve yapılarına göre düşük teknolojili, orta düzey teknolojili ve yüksek teknolojili cihazlar olarak üç grupta incelenmektedir. Düşük teknolojili yardımcı teknoloji cihazlarına kalem tutacakları, tekerlekli sandalyeler, renklendirilmiş mutfak eşyaları ve büyük yazı/numaralarla hazırlanmış görseller örnek olarak gösterilebilir. Düşük teknolojili cihazlar arasında en bilinenlerinden birisi, otizmli çocuklara iletişim becerileri kazandırma amacıyla kullanılan resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi yani PECS’dir (Picture Exchange Communication System).
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere özellikle akademik becerilerde ve günlük yaşam becerilerinde yardımcı olan optik cihazlardan biridir?
Seçenekler
A
Büyüteçler
B
Beyaz baston
C
Kabartılmış çizgili defterler
D
Abaküsler
E
Braille kabartma sistemleri
Açıklama:
Görme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Kullanılan Yardımcı Teknolojiler
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır. Optik olmayan cihazlar arasında en bilineni beyaz bastondur. Beyaz baston bireylerin bağımsız hareket etmelerini kolaylaştırması ve herhangi bir karmaşık sistem içermemesi nedeniyle süreğen şekilde kullanılabilen ve nispeten ucuz bir cihazdır. Braille kabartma sistemleri görme yetersizliği olan bireylere özellikle akademik becerilerde ve günlük yaşam becerilerinde yardımcı olan ve optik olmayan cihazlardan bir diğeridir. Son yapılan yasal düzenlemeler ile kamusal alanların tamamında kullanılan işaret ve yazıların kabartma hallerinin de eklenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Optik olmayan cihazların diğer örnekleri olarak ise kabartılmış çizgili defterler, Braille tabletleri ve abaküsler gösterilebilir.
Optik cihazlar arasında ise sıklıkla kullanılan cihaz büyüteçtir. Büyüteçler normal metin ya da işaretlerin herhangi bir ek düzenlemeye gerek kalmaksızın daha kolay görülebilir olmalarını sağlamaktadır. Taşınabilir olmamasına karşın sıklıkla karşılaşılan diğer bir optik cihaz ise tepegözdür. Tepegöz camı üzerine yerleştirilen şeffaf asetat üzerindeki metin veya görselleri, çok büyük boyutlarda duvara ya da perdeye yansıtabilmektedir. Gelişen teknolojiyle beraber optik cihazlar yerlerini taşınabilir elektronik kameralar ve büyüteç yazılımlarına bırakmıştır.
Görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan düşük teknolojili cihazlar, optik ve optik olmayan cihazlar olarak iki grupta yer almaktadır. Optik olmayan cihazlar arasında en bilineni beyaz bastondur. Beyaz baston bireylerin bağımsız hareket etmelerini kolaylaştırması ve herhangi bir karmaşık sistem içermemesi nedeniyle süreğen şekilde kullanılabilen ve nispeten ucuz bir cihazdır. Braille kabartma sistemleri görme yetersizliği olan bireylere özellikle akademik becerilerde ve günlük yaşam becerilerinde yardımcı olan ve optik olmayan cihazlardan bir diğeridir. Son yapılan yasal düzenlemeler ile kamusal alanların tamamında kullanılan işaret ve yazıların kabartma hallerinin de eklenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Optik olmayan cihazların diğer örnekleri olarak ise kabartılmış çizgili defterler, Braille tabletleri ve abaküsler gösterilebilir.
Optik cihazlar arasında ise sıklıkla kullanılan cihaz büyüteçtir. Büyüteçler normal metin ya da işaretlerin herhangi bir ek düzenlemeye gerek kalmaksızın daha kolay görülebilir olmalarını sağlamaktadır. Taşınabilir olmamasına karşın sıklıkla karşılaşılan diğer bir optik cihaz ise tepegözdür. Tepegöz camı üzerine yerleştirilen şeffaf asetat üzerindeki metin veya görselleri, çok büyük boyutlarda duvara ya da perdeye yansıtabilmektedir. Gelişen teknolojiyle beraber optik cihazlar yerlerini taşınabilir elektronik kameralar ve büyüteç yazılımlarına bırakmıştır.
Soru 86
……………………………… bireyin kalan işitme eşiğini kullanabilmesini sağlamak ve duyduğu seslerin seviyesini yükseltmek amacıyla ameliyatla iç kulak içerisinde bulunan salyangozun manyetik bir cihazla değiştirildiği uygulamadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
İşitme cihazı
B
FM yükselticileri
C
Koklear implant cihazları
D
Web veya tablet tabanlı alternatif iletişim cihazları
E
Canlı konuşma altyazı cihazları
Açıklama:
İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Kullanılan Yardımcı Teknolojiler
İşitme yetersizliği olan bireyler son yıllarda yüksek teknolojili cihazları daha sık kullanmaktadır. Bu cihazlar arasında en bilineni işitme cihazlarıdır. İşitme cihazları bireyin kalan işitme eşiğini kullanabilmesini sağlamak ve duyduğu seslerin seviyesini yükseltmek amacıyla kulak kepçesinin içerisine yerleştirip çıkarılabilen dış cihazlar ve ameliyatla iç kulak içerisinde bulunan salyangozun manyetik bir cihazla değiştirildiği koklear implant cihazlarıdır. Teknolojik ilerlemelerle işitme cihazları daha küçük boyutlarda üretilmektedir. İşitme yetersizliği olan bireylerde görülen bir diğer yüksek teknolojili cihaz ise FM yükselticileridir. FM yükselticileri bir mikrofondan yönlendirilen sesin, dışsal seslerden ayıklanarak, herhangi bir kablo bağlantısı kullanmaksızın, yüksek radyo frekanslarıyla bireylerin kulaklarında bulunan alıcıya iletilmesi biçiminde çalışmaktadır. Bu cihazlar ses aktarımı için FM gibi yüksek radyo dalgalarını kullanabildiği gibi bluetooth veya kızıl ötesi gibi farklı kablosuz ses aktarma teknolojilerini de kullanmaktadırlar. Yüksek teknolojili cihazlara farklı örnekler olarak web veya tablet tabanlı alternatif iletişim cihazları, canlı konuşma altyazı cihazları örnek olarak gösterilebilir.
İşitme yetersizliği olan bireyler son yıllarda yüksek teknolojili cihazları daha sık kullanmaktadır. Bu cihazlar arasında en bilineni işitme cihazlarıdır. İşitme cihazları bireyin kalan işitme eşiğini kullanabilmesini sağlamak ve duyduğu seslerin seviyesini yükseltmek amacıyla kulak kepçesinin içerisine yerleştirip çıkarılabilen dış cihazlar ve ameliyatla iç kulak içerisinde bulunan salyangozun manyetik bir cihazla değiştirildiği koklear implant cihazlarıdır. Teknolojik ilerlemelerle işitme cihazları daha küçük boyutlarda üretilmektedir. İşitme yetersizliği olan bireylerde görülen bir diğer yüksek teknolojili cihaz ise FM yükselticileridir. FM yükselticileri bir mikrofondan yönlendirilen sesin, dışsal seslerden ayıklanarak, herhangi bir kablo bağlantısı kullanmaksızın, yüksek radyo frekanslarıyla bireylerin kulaklarında bulunan alıcıya iletilmesi biçiminde çalışmaktadır. Bu cihazlar ses aktarımı için FM gibi yüksek radyo dalgalarını kullanabildiği gibi bluetooth veya kızıl ötesi gibi farklı kablosuz ses aktarma teknolojilerini de kullanmaktadırlar. Yüksek teknolojili cihazlara farklı örnekler olarak web veya tablet tabanlı alternatif iletişim cihazları, canlı konuşma altyazı cihazları örnek olarak gösterilebilir.
Soru 87
Zihin yetersizliği olan bireylerin bir kısmı kendilerine söylenen komutları yerine getirebilmekte ancak okuma-yazma öğrenememektedir. Bu bireyler için bu metinlerin bireyler tarafından anlaşılır olmasını sağlayan cihaz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akıllı saatler
B
Akıllı telefonlar
C
Tabletler
D
Metni konuşmaya dönüştüren yazılımlar
E
Akıllı tahtalar
Açıklama:
Zihin Yetersizliği Olan Bireyler İçin Kullanılan Yardımcı Teknolojiler
Zihin yetersizliği olan bireylerde kullanılan yüksek teknolojili cihazlardan biri de metni konuşmaya dönüştüren yazılımlardır. Metni konuşmaya dönüştüren yazılımlar, bir cihaza gelen veya cihazın kendi içerisinde bulunan yazılı bilgileri ya da çevrede bulunan yazılı bir uyarı metnini tarayarak seslendirebilen cihaz ve yazılımlardır. Zihin yetersizliği olan bireylerin bir kısmı kendilerine söylenen komutları yerine getirebilmekte ancak okuma-yazma öğrenememektedir. Metni konuşmaya dönüştüren yazılımlar bu metinlerin bireyler tarafından anlaşılır olmasını sağlamaktadır.
Zihin yetersizliği olan bireylerde kullanılan yüksek teknolojili cihazlardan biri de metni konuşmaya dönüştüren yazılımlardır. Metni konuşmaya dönüştüren yazılımlar, bir cihaza gelen veya cihazın kendi içerisinde bulunan yazılı bilgileri ya da çevrede bulunan yazılı bir uyarı metnini tarayarak seslendirebilen cihaz ve yazılımlardır. Zihin yetersizliği olan bireylerin bir kısmı kendilerine söylenen komutları yerine getirebilmekte ancak okuma-yazma öğrenememektedir. Metni konuşmaya dönüştüren yazılımlar bu metinlerin bireyler tarafından anlaşılır olmasını sağlamaktadır.
Soru 88
Afet ve acil durum anlarında sağlık ve tahliyeden sorumlu personelin özel gereksinimli bireyleri takip etmesini ve belirlenen alanlara yönlendirilmesini sağlayan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Navigasyon cihazları ve yazılımları
B
Coğrafi bilgi sistemleri (CBS)
C
Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS)
D
Yaya erişim cihazları
E
GPS destekli bastonlar
Açıklama:
Navigasyon (Yön Bulma) Cihazları
Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) GPS uydularından alınan bilgileri, farklı görünüm özellikleri, görsel ve işitsel desteklerle birleştiren, kullanıcının nerede olduğunun bilgisini başkalarıyla paylaşmasını sağlayan veya kullanıcıya bir hedefe ilişkin bilgilerin gönderilebildiği yazılımlara verilen genel isimdir. CBS afet ve acil durum anlarında sağlık ve tahliyeden sorumlu personelin özel gereksinimli bireyleri takip etmesini ve belirlenen alanlara yönlendirilmesini sağlayabilir. Örneğin afet ve acil durum anında, aile özel gereksinimli çocuklarının kaybolduğu şikâyetiyle görevlilere başvurduğunda ilk sorulması gereken soru, bireyin üzerinde herhangi bir navigasyon cihazının bulunup bulunmadığıdır. Eğer var ise görevli personel cihazın özelliklerin göre bireyin yerini tespit edebilir. Bunun üzerine bireyin acil durum merkezinin bulunduğu alana gelmesini sağlamak için rota bilgisi ulaştırabilir ya da bireyi almak için bir ekip görevlendirebilir. Ya da görevli personel acil durum anında özel gereksinimli olduğundan şüphelendiği bireyle iletişim kurarak CBS tabanlı bir navigasyon cihazını bireye yerleştirebilir. Bu sayede bireyin kaybolmadan hedef noktaya güvenle ulaşması ve bu rota üzerinde nerelere gittiğinin bilgisi acil durum yönetim merkezi tarafından takip edilebilir.
Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) GPS uydularından alınan bilgileri, farklı görünüm özellikleri, görsel ve işitsel desteklerle birleştiren, kullanıcının nerede olduğunun bilgisini başkalarıyla paylaşmasını sağlayan veya kullanıcıya bir hedefe ilişkin bilgilerin gönderilebildiği yazılımlara verilen genel isimdir. CBS afet ve acil durum anlarında sağlık ve tahliyeden sorumlu personelin özel gereksinimli bireyleri takip etmesini ve belirlenen alanlara yönlendirilmesini sağlayabilir. Örneğin afet ve acil durum anında, aile özel gereksinimli çocuklarının kaybolduğu şikâyetiyle görevlilere başvurduğunda ilk sorulması gereken soru, bireyin üzerinde herhangi bir navigasyon cihazının bulunup bulunmadığıdır. Eğer var ise görevli personel cihazın özelliklerin göre bireyin yerini tespit edebilir. Bunun üzerine bireyin acil durum merkezinin bulunduğu alana gelmesini sağlamak için rota bilgisi ulaştırabilir ya da bireyi almak için bir ekip görevlendirebilir. Ya da görevli personel acil durum anında özel gereksinimli olduğundan şüphelendiği bireyle iletişim kurarak CBS tabanlı bir navigasyon cihazını bireye yerleştirebilir. Bu sayede bireyin kaybolmadan hedef noktaya güvenle ulaşması ve bu rota üzerinde nerelere gittiğinin bilgisi acil durum yönetim merkezi tarafından takip edilebilir.
Soru 89
Araçlarda kullanılan akıllı ulaşım sistemlerinin bireye en önemli yararı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Kullanıcının ulaşım hedefine alternatif rotalar kullanarak daha hızlı ve güvenli şekilde ulaşabilmesini sağlamak
B
Kullanıcının seyahat rotasını planlamasına ve değiştirmesine yardımcı olmak
C
Kullanıcının kendisini güvende hissetmesini sağlamak
D
Kullanıcının bulunduğu konumu bilmesini sağlamak
E
Kullanıcının seyahat emniyetini ve araç verimliliğini arttırmak
Açıklama:
Ulaştırma Sistemleri
Araçlarda kullanılan akıllı ulaşım sistemlerinin başında, yol bulma sistemleri gelmektedir. Bu sistemlerin diğer navigasyon araçlarından en önemli farklılığı, yalnızca bireyin bulunduğu konum ve hedef konumu hakkında bilgi vermenin dışında, yol üzerinde karşılaşılabilecek olası riskli durumlar (örneğin, okul geçitleri, tren geçitleri, yol çalışmaları vb.) hakkında kullanıcıya sesli ve görüntülü uyarılar vermektir. Bu yolla kullanıcı ulaşım hedefine, alternatif rotalar kullanarak daha hızlı ve güvenli şekilde ulaşabilmektedir.
Araçlarda kullanılan akıllı ulaşım sistemlerinin başında, yol bulma sistemleri gelmektedir. Bu sistemlerin diğer navigasyon araçlarından en önemli farklılığı, yalnızca bireyin bulunduğu konum ve hedef konumu hakkında bilgi vermenin dışında, yol üzerinde karşılaşılabilecek olası riskli durumlar (örneğin, okul geçitleri, tren geçitleri, yol çalışmaları vb.) hakkında kullanıcıya sesli ve görüntülü uyarılar vermektir. Bu yolla kullanıcı ulaşım hedefine, alternatif rotalar kullanarak daha hızlı ve güvenli şekilde ulaşabilmektedir.
Soru 90
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan etmenler doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Unutma
II. İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar
III. Yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar
IV. Uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma
V. İlaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar
I. Unutma
II. İlaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar
III. Yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar
IV. Uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma
V. İlaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar
Seçenekler
A
I-II-IV-V
B
II-III-IV-V
C
I-III-IV-V
D
I-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
İlaç Destek Sistemleri
Özel gereksinimli bireylerin önemli bir kısmının süreğen bir tedavisi bulunmaktadır. Ancak birçoğu yetersizliklerinden ve destek gereksinimlerinden dolayı bağımsız bir şekilde uygun ilaç tedavisi sürdürememektedir. Özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörler şöyle sıralanabilmektedir: Unutma, ilaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar (örneğin ağır derecede fiziksel yetersizlik gösterme nedeniyle ilaçlara ulaşamama), yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar, uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma, ilaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar.
Özel gereksinimli bireylerin önemli bir kısmının süreğen bir tedavisi bulunmaktadır. Ancak birçoğu yetersizliklerinden ve destek gereksinimlerinden dolayı bağımsız bir şekilde uygun ilaç tedavisi sürdürememektedir. Özel gereksinimli bireylerin uygun ilaç kullanımına engel olan faktörler şöyle sıralanabilmektedir: Unutma, ilaç kullanımının yönetimindeki fiziksel zorluklar (örneğin ağır derecede fiziksel yetersizlik gösterme nedeniyle ilaçlara ulaşamama), yan etkilerin doğru değerlendirilmesindeki sorunlar, uzun süreyle çok sayıda ve çeşitte ilaç kullanma, ilaçların kullanma yönergelerini anlamaya ilişkin zorluklar.
Ünite 5
Soru 1
Hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Acil durum uyarı sistemleri
B
Acil durum iletişim sistemleri
C
Acil durum takip sistemleri
D
Acil tehdit sistemleri
E
Acil yardım sistemleri
Açıklama:
Acil durum iletişim sitemleri, hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen bir sistemdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Afet ve acil durumlarda da kullanılması önerilen sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Acil durum iletişim sistemleri
B
Dil iletişim sistemleri
C
Tehdit durumu iletişim ağ sistemleri
D
Alternatif ve destekleyici iletişim
E
Afet ve acil durum haberi yayma sistemleri
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için kullanılan sembollerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yüz ifadeleri
B
Fotoğraflar
C
Hareketler ve çizimler
D
Alfabedeki harfleri temsil eden semboller
E
Kuş dilinin sembolleri
Açıklama:
ADİ sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yüz ifadeleri, hareketler, çizimler, fotoğraflar, alfabedeki harfleri temsil eden semboller bunlardan yalnızca bir kaçıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 4
Bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayanan Alternatif ve destekleyici iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri
B
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim sistemleri
C
İletişim haber ağı sistemleri
D
Acil durum iletişim sistemleri
E
Afet ve acil durum haberleşme sistemleri
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
Aşağıdaki iletişim sistemlerinden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemlerinden biridir?
Seçenekler
A
Alıcı dil sistemleri
B
Konuşma üreten cihazlar
C
Vücut dili
D
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi
E
İletişim panoları
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahip olan Alternatif ve destekleyici iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim araçları
B
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları
C
İşaret diline dayalı iletişim ağı
D
Acil durum iletişim ve haberleşme araçları
E
Afeti haber veren sistemler
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi ek araç gerektiren Alternatif ve destekleyici iletişim sistem türleri arasındayer almaktadır?
Seçenekler
A
Jestler
B
Vücut dili
C
Parmak alfabesi
D
Konuşma üreten cihazlar
E
İşaret dili
Açıklama:
İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren Alternatif ve destekleyici iletişim sistem türleri arasındadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçlarından biri olan ve resimli semboller aracılığıyla talep etme, sorulara yanıt verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılması amacıyla kullanılan iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi
B
Parmak alfabesi
C
Jestler
D
Vücut dili
E
İşaret dili
Açıklama:
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi, Resimli semboller aracılığıyla talep etme, sorulara cevap verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılmasını sağlayan bir iletişim sistemidir. Bir iletişim klasörü ve pek çok resimli karttan oluşan araçtır. Doğru cevap A'dır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Ülkemizde en az kullanabildiğimiz Alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerinden biridir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
PECS
C
İletişim panoları
D
Jest ve mimikler
E
Konuşma üreten cihazlar
Açıklama:
Konuşma cihazları Ülkemizde en az kullanabildiğimiz Alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerinden biridir. ülkemizde statik görünümlü konuşma üreten cihaz kullanımına ilişkin örneklere rastlanmamakla birlikte, dokunmatik cihazların konuşma üreten cihaz olarak kullanılabilmesi için sınırlı sayıda yazılım geliştirilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Sağlık Bakanlığı tarafından 112 Acil Çağrı Merkezi’ni kullanamayan işitme engelli bireyler için kurulmuştur?
Seçenekler
A
Engelliler İçin Acil Durum Haber Merkezi
B
Engelli Bireyler İletişim Merkezi
C
Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi
D
Engelsiz Afet ve Acil Durum İletişim Merkezi
E
Engelsiz Acil Durum İletişim Merkezi
Açıklama:
Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi Sağlık Bakanlığı tarafından 112 Acil Çağrı Merkezi’ni kullanamayan işitme engelli bireyler için kurulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemlerindendir?
Seçenekler
A
İletişim panoları
B
İşaret dili
C
Konuşma üreten cihazlar
D
Kağıt kalem
E
PECS
Açıklama:
İşaret dili, ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemlerindendir.
Soru 12
2015 yılında Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bir Türk İşaret Dili sözlüğü yayımlanmıştır. Sözlükte işitme yetersizliği olan bireylerin günlük konuşmalarında en sık kullandıkları sözcük sayısı kaç adettir?
Seçenekler
A
2607
B
2500
C
2400
D
3000
E
1000
Açıklama:
2015 yılında Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bir Türk İşaret Dili sözlüğü yayımlanmıştır. Sözlükte işitme yetersizliği olan bireylerin günlük konuşmalarında en sık kullandıkları sözcük sayısı 2607'dir.
Soru 13
I.Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
II. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
III. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri günlük yaşantımızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmemiz gereken bazı hususlardan biri(ler)idir?
II. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
III. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri günlük yaşantımızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmemiz gereken bazı hususlardan biri(ler)idir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I,II ve III
Açıklama:
I.Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
II. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
III. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Yukarıdaki üç madde de günlük yaşantımızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmemiz gereken bazı hususlardan biridir.
II. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
III. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Yukarıdaki üç madde de günlük yaşantımızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmemiz gereken bazı hususlardan biridir.
Soru 14
Günlük yaşantımızda sıklıkla kullandığımız jestlerden biri olan aynı anda başı iki yana sallama ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Hayır
B
Evet
C
Hoşça kal
D
Kararsızım
E
Merhaba
Açıklama:
Günlük yaşantımızda sıklıkla kullandığımız jestlerden biri olan aynı anda başı iki yana sallama hayır anlamına gelmektedir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi konuşma becerisini sonradan yitirenler kapsamında değerlendirilmez?
Seçenekler
A
Parkinson
B
Afazi
C
Sağ Beyin Hasarı
D
Down Sendromu
E
Multiple Skleroz (MS)
Açıklama:
Down sendromu, doğuştan yetersizlik kapsamında değerlendirilir.
Soru 16
I.Kelimelerin karşılığı olan işaretleri yapabilmek için ellerini ve kollarını kullanabilecek düzeyde motor becerilere sahip olma,
II.İşaretleri öğrenme, öğrendikleri işaretleri akılda tutma ve işaretleri kullanmaları gerektiğinde hatırlama becerilerine sahip olma
III.Etkili bir iletişim kurabilmek için işaret dili bilen bir çevreye sahip olma,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işaret dilini kullanmak isteyen bireylerin sahip olması gereken özellik(ler)dir?
II.İşaretleri öğrenme, öğrendikleri işaretleri akılda tutma ve işaretleri kullanmaları gerektiğinde hatırlama becerilerine sahip olma
III.Etkili bir iletişim kurabilmek için işaret dili bilen bir çevreye sahip olma,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işaret dilini kullanmak isteyen bireylerin sahip olması gereken özellik(ler)dir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I,II ve III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
I.Kelimelerin karşılığı olan işaretleri yapabilmek için ellerini ve kollarını kullanabilecek düzeyde motor becerilere sahip olma,
II.İşaretleri öğrenme, öğrendikleri işaretleri akılda tutma ve işaretleri kullanmaları gerektiğinde hatırlama becerilerine sahip olma
III.Etkili bir iletişim kurabilmek için işaret dili bilen bir çevreye sahip olma,
Yukarıdaki üç madde de işaret dilini kullanmak isteyen bireylerin sahip olması gereken özelliklerdir.
II.İşaretleri öğrenme, öğrendikleri işaretleri akılda tutma ve işaretleri kullanmaları gerektiğinde hatırlama becerilerine sahip olma
III.Etkili bir iletişim kurabilmek için işaret dili bilen bir çevreye sahip olma,
Yukarıdaki üç madde de işaret dilini kullanmak isteyen bireylerin sahip olması gereken özelliklerdir.
Soru 17
I. Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir,
II.Eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri özel gereksinimli bireylerin iletişim panolarında kurabilecekleri iletişim çeşit(ler)indendir?
II.Eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri özel gereksinimli bireylerin iletişim panolarında kurabilecekleri iletişim çeşit(ler)indendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
I. Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir,
II.Eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir
Yukarıdaki üç madde de özel gereksinimli bireylerin iletişim panolarında kurabilecekleri iletişim çeşitlerindendir.
II.Eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir
Yukarıdaki üç madde de özel gereksinimli bireylerin iletişim panolarında kurabilecekleri iletişim çeşitlerindendir.
Soru 18
Braille alfabesi kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Lois Braille
B
Skinner
C
Bruner
D
Vygotsky
E
Chomsky
Açıklama:
Braille alfabesi, Lois Braille tarafından geliştirilmiştir.
Soru 19
Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi (PECS) kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Louis Braille
B
Piaget
C
Bruner
D
Vygotsky
E
Andy Bondy ve Lori Frost
Açıklama:
Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi (PECS) Andy Bondy ve Lori Frost tarafından geliştirilmiştir.
Soru 20
'İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.'
Yukarıdaki bahsedilen PECS evresi kaçıncı evredir?
Yukarıdaki bahsedilen PECS evresi kaçıncı evredir?
Seçenekler
A
Evre 3
B
Evre 1
C
Evre 6
D
Evre 5
E
Evre 2
Açıklama:
'İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.'
Yukarıdaki bahsedilen PECS evresi 1. evredir.
Yukarıdaki bahsedilen PECS evresi 1. evredir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bir gönderenden bir ya da çok alıcıya mesajın gönderilmesi işlemidir?
Seçenekler
A
Çok yönlü iletişim
B
Tek yönlü iletişim
C
Çift yönlü iletişim
D
Acil durum iletişim sistemi
E
Acil durum bildirme sistem iletişimi
Açıklama:
Tek yönlü iletişim, bir gönderenden bir ya da çok alıcıya mesajın gönderilmesidir. Amaç, mesajın alıcıya ulaştırılmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Tek yönlü iletişimin sınırlılıklarını ortadan kaldıran, gönderen ve alıcının rollerinin değiştiğinden alıcının yeni bir mesajla tepkide bulunarak mesajın alıcı tarafından ne düzeyde algılandığına ilişkin tespitte bulunulabildiği iletişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Afet v e acil durum iletişimi
B
Karma iletişim
C
Tek yönlü iletişim
D
Çok yönlü iletişim
E
Çift yönlü iletişim
Açıklama:
Çift yönlü iletişim tek yönlü iletişimin sınırlılıklarını ortadan kaldıran etkili bir iletişim sürecidir. Bu süreçte, gönderen ve alıcının rolleri değişmekte ve alıcı yeni bir mesajla tepkide bulunmaktadır. Böylece mesajın alıcı tarafından ne düzeyde algılandığına ilişkin tespitte bulunulabilir ve mesaj amacına ulaşabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tek yönlü iletişim
B
Çift yönlü iletişim
C
Acil durum iletişim sistemi
D
Çok yönlü iletişim
E
Afet sistemi
Açıklama:
Acil durum iletişim sistemleri; hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen bir sistemdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir?
Seçenekler
A
Alternatif ve destekleyici iletişim
B
Sözlü iletişim
C
Tek yönlü iletişim
D
Afet ve acil durum iletişimi
E
Çok yönlü iletişim
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi acil destekleyici iletişim sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için kullanılan sembollerden biri değildir?
Seçenekler
A
Alfabedeki harfleri temsil eden semboller
B
Fotoğraflar
C
Yüz ifadeleri
D
Rakamlar
E
Çizimler
Açıklama:
Acil destekleyici iletişim sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yüz ifadeleri, hareketler, çizimler, fotoğraflar, alfabedeki harfleri temsil eden semboller bunlardan yalnızca bir kaçıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 26
Bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalı olan alternatif ve destekleyici iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim sistemleri
B
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri
C
Çok yönlü iletişim sistemleri
D
Tek yönlü iletişim sistemleri
E
Acil durum iletişim sistemleri
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçlarından biridir?
Seçenekler
A
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi
B
İşaret dili
C
Vücut dili
D
Jestler
E
Parmak alfabesi
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
Afet ve Acil Durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi’ni kullanamayan işitme engelli bireyler için aşağıdaki kurumlardan hangisi kurulmuştur?
Seçenekler
A
Afet Birimi
B
Acil Sağlık Birimi
C
Afet Durumu Bildirme Müdürlüğü
D
Acil Durum İletişim Merkez Müdürlüğü
E
Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM)
Açıklama:
112 Acil Çağrı Merkezi’ni kullanamayan işitme engelli bireyler için Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM) kurulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol içeren ve dijitalleştirilmiş ya da yapay sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardan oluşan alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerindendir?
Seçenekler
A
Radyo
B
Jest ve mimikler
C
Konuşma üreten cihazlar
D
İletişim panoları
E
Resim değiş tokuşuna dayalı sistemler
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar; bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol (örneğin; fotoğraf, renkli ya da siyah-beyaz çizimler) içeren ve dijitalleştirilmiş (önceden kaydedilmiş başka birinin konuşması) ya da yapay (bilgisayar tarafından üretilen konuşma) sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin kullandığı iletişim türünü belirlemeye ilişkin doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözleyin ve soru sorun
B
Soru sorunca kişiye cevap vermesi için ekstra zaman vermeye gerek kalmaz
C
Soruları sorarken gruba yönelik soru sorulup cevabı alınabilir
D
Kişinin eylemlerini veya size anlattıklarını anladığınızı doğrulamaya gereksinim yoktur
E
Sorular zorlu sorular olmalıdır
Açıklama:
Bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözleyin (işaret etme, jestler ve mimikler, sesler, göz teması ve göz kırpmalarına dikkat edin). İletişim yöntemi tanımlandıktan sonra, birkaç temel soru sorun ama sorularınızı tek tek sorun ve kişiye cevap vermesi için ekstra zaman verin. Doğru cevap A'dır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi ADİ sistemlerini kullanmaya aday gruplarından biri değildir?
Seçenekler
A
Otizmli bireyler
B
Beyin hasarı nedeniyle konuşamayan bireyler
C
Afazili bireyler
D
Serabral palsili bireyler
E
Konuşabilen down sendromlu bireyler
Açıklama:
ADİ Sistemleri Kullanmaya Aday Bireyler:
A. Doğuştan Yetersizliği Olanlar
- Otizm
- Serebral palsi
- Down sendromu
- Fragile X sendromu
- Angleman sendromu
- Diğer doğuştan gelen yetersizlikler
B. Konuşma Becerisini Sonradan Yitirenler
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları
A. Doğuştan Yetersizliği Olanlar
- Otizm
- Serebral palsi
- Down sendromu
- Fragile X sendromu
- Angleman sendromu
- Diğer doğuştan gelen yetersizlikler
B. Konuşma Becerisini Sonradan Yitirenler
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi konuşma becerisini sonradan yitiren bireyler arasındadır?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Down sendromu
C
Parkinson hastalığı
D
Otizm
E
Angleman sendromu
Açıklama:
Konuşma Becerisini Sonradan Yitirenler:
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde en çok tercih edilen ADİ sistemidir?
Seçenekler
A
PECS
B
İşaret dili
C
İletişim panoları
D
Konuşma üreten cihazlar
E
Jest ve mimikler
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar, işaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerinin sınırlılıklarından hareketle geliştirilmiş elektronik cihazlardır. Günümüzde hem eğitmenler hem de kullanıcılar tarafından diğerlerine kıyasla daha çok tercih edilen bir ADİ sistemidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanımı gerektirmeyen bir alternatif ve destekleyici iletişim sistemidir?
Seçenekler
A
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi
B
Konuşma üreten cihazlar
C
İletişim panoları
D
Parmak alfabesi
E
Kalem ve kağıt
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri ikiye ayrılır; ek araç kullanımı gerektirenler (Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi , iletişim panoları, konuşma üreten cihazlar) ve ek araç kullanımı gerektirmeyenler (işaret dili, vücut dili, parmak alfabesi).
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlar öncesinde, sırasında ve sonrasında kullanabileceğimiz ADİ sistemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Özel gereksinimli bireyin yakınları
C
İletişim panoları
D
Konuşma üreten cihazlar
E
Vücut dili
Açıklama:
"Özel gereksinimli bireyin yakınları" ADİ sistemi değildir.
Soru 36
İşaret dilini en yaygın kullanan yetersizlik grubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
B
Otizmli bireyler
C
İşitme yetersizliği olan bireyler
D
Görme yetersizliği olan bireyler
E
Çoklu yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
İşaret dili, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin ve işitme yetersizliği olan bireylerin yaygın olarak kullandığı ADİ türlerinden biridir.
İşaret dilini en yaygın kullanan yetersizlik grubu İşitme yetersizliği olan bireylerdir.
İşaret dilini en yaygın kullanan yetersizlik grubu İşitme yetersizliği olan bireylerdir.
Soru 37
Konuşma üreten cihazlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Konuşma üreten cihazlar ek araç kullanımı gerektirmez.
B
Bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol içeren ve dijitalleştirilmiş ya da yapay ses çıktısı/sesli mesajlar sunabilen cihazlardır.
C
Düşük maliyetli cihazlardır.
D
Statik görünümlü konuşma üreten cihazlar dokunmatik ekranlıdır.
E
Konuşma üreten cihaz kullanan bireylerle iletişim kurmak için özel bir eğitim almak gereklidir.
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar; bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok içeren ve dijitalleştirilmiş ya da yapay ses çıktısı/sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardır. Bir sembole dokunulduğunda bağlama uygun sesli çıktısı sunar.
Soru 38
İşaret diliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Dünya genelinde kullanılan bir işaret dili vardır.
B
Sadece el hareketleri kullanılarak bireylerin kendilerini ifade ettikleri bir dildir.
C
Ülkemizde tüm özel gereksinimli bireyler tarafından kullanılmaktadır.
D
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Türk işaret dili sözlüğünü 2005 yılında yayımlamıştır.
E
Ülkemizin farklı bölgelerinde kullanılan işaret dilindeki farklılıkları ortadan kaldırmak için standart bir sözlük yayınlanmıştır.
Açıklama:
Ülkemizde Türk İşaret Dili yaygın olarak kullanılmamakla birlikte yalnızca işitme yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılmaktadır ve her bölgenin işaret dilinde de farklılıklar bulunmaktadır. Bölgeler arasındaki farklı kullanımları ortadan kaldırmak ve bir standardı yakalamak için 2015 yılında Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bir Türk İşaret Dili sözlüğü yayımlanmıştır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi PECS’in avantajlarından biridir?
Seçenekler
A
Düşük maliyetlidir
B
Taşımak zamanla zorlaşabilir
C
Resimli kartlar kaybolabilir
D
Kartların hazırlanması zaman alabilir
E
Toplumsal ortamlarda istenmeyen dikkate neden olabilir
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim türlerinin birbirine kıyasla avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır:
a) İşaret dili ve PECS’e kıyasla konuşma üreten cihazlar maliyetlidir,
b) İşaret dilini öğrenmek için bilgiyi akılda tutma ve hatırlama gibi bilişsel becerilere sahip olmak gerekir ancak PECS ve konuşma üreten cihazlar görsel sembollerden oluştuğu için ve herhangi bir önkoşul beceriye gereksinim duyulmadığı için öğrenmek daha kolaydır,
c) İşaret diliyle iletişim kurabilmek için iletişim ortağının da işaret dili bilmesi gerekir ancak PECS ve konuşma üreten cihazlarda iletişim ortağının bir eğitim alması gerekmez,
d) işaret dili ve PECS toplumsal ortamlarda istenmeyen dikkate neden olurken konuşma üreten cihazların toplumsal ortamlarda kullanımı istenmeyen dikkate neden olmaz.
a) İşaret dili ve PECS’e kıyasla konuşma üreten cihazlar maliyetlidir,
b) İşaret dilini öğrenmek için bilgiyi akılda tutma ve hatırlama gibi bilişsel becerilere sahip olmak gerekir ancak PECS ve konuşma üreten cihazlar görsel sembollerden oluştuğu için ve herhangi bir önkoşul beceriye gereksinim duyulmadığı için öğrenmek daha kolaydır,
c) İşaret diliyle iletişim kurabilmek için iletişim ortağının da işaret dili bilmesi gerekir ancak PECS ve konuşma üreten cihazlarda iletişim ortağının bir eğitim alması gerekmez,
d) işaret dili ve PECS toplumsal ortamlarda istenmeyen dikkate neden olurken konuşma üreten cihazların toplumsal ortamlarda kullanımı istenmeyen dikkate neden olmaz.
Soru 40
İşitme yetersizliği olan bireylerle konuşurken aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun olmaz?
Seçenekler
A
Konuştuğumuzu farketmesini sağlamalıyız.
B
İşitme cihazı kullanan biriyle yüksek sesle konuşmalıyız.
C
Konuşurken elimizle ağzımızı kapatmamalıyız.
D
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşmalıyız.
E
İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmalıyız.
Açıklama:
Günlük yaşantınızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmeniz gereken bazı hususlar bulunmaktadır.
a. Öncelikle işitme engeli olan bireyin sizin onunla konuştuğunuzu farketmesini sağlayın (örn., arkası size dönükken konuşmayın, omzuna dokunarak size bakmasını sağlayın).
b. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin.
c. Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
d. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
e. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
f. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
a. Öncelikle işitme engeli olan bireyin sizin onunla konuştuğunuzu farketmesini sağlayın (örn., arkası size dönükken konuşmayın, omzuna dokunarak size bakmasını sağlayın).
b. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin.
c. Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
d. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler.
e. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
f. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi, acil durum iletişim sistemlerine bir örnektir?
Seçenekler
A
Kalp krizi için ambulans hizmetinin istenmesi
B
Meteorolojiden şiddetli yağış uyarısı yapılması
C
Belediyenin heyelan tehlikesi anonsu yapması
D
Deprem detaylarının televizyonda anlatılması
E
Artçı depremler ile ilgili radyoda bilgi verilmesi
Açıklama:
Acil durumlarda destek ve hizmet almak için aranan acil durum numaraları, acil durum iletişim sistemlerinin en tipik örneğidir. Şiddetli yağış ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması, yaşanan bir deprem detayları ve olası artçı depremler ile ilgili televizyonlarda bilgi verilmesi, acil durum bildirim sistemlerine örnektir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 42
Sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin mevcut iletişim becerilerinin yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan iletişim sistemlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tek yönlü iletişim
B
Alternatif ve destekleyici iletişim
C
Acil durum bildirim sistemi
D
Acil durumlarda iletişim
E
Bilgi iletim amaçlı iletişim
Açıklama:
Sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemler Alternatif ve Destekleyici İletişim sistemleridir. Bireylerin düşüncelerini, isteklerini, ihtiyaçlarını, fikirlerini paylaşmaları için konuşmanın dışında kullandıkları tüm iletişim biçimleridir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçlarına bir örnektir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Vücut dili
C
İletişim panoları
D
Jestler
E
Parmak alfabesi
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi, konuşma becerisinin sonradan yitirilmesine yol açan bir sağlık sorunudur?
Seçenekler
A
Otizm
B
Angleman sendromu
C
Down sendromu
D
Parkinson hastalığı
E
Fragile X sendromu
Açıklama:
Konuşma becerisini sonradan yitirenler ve bu özellikleri itibariyle Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemlerini kullanmaya aday bireyler arasında afazi, parkinson hastalığı ve beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluklarına sahip bireyler vardır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi, işaret dili ile ilgili yanlıştır?
Seçenekler
A
Konuşulan bir dilden türememiştir.
B
Konuşulan dilden farklı dilbilgisi kuralları vardır.
C
Kelimelerin cümle içinde sırası farklıdır.
D
El hareketleri ve yüz mimiklerini içerir.
E
Tüm dünyada tek bir işaret dili kullanılır.
Açıklama:
İşaret dili, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin ve işitme yetersizliği olan bireylerin yaygın olarak kullandığı ADİ türlerinden biridir. Bireylerin el hareketleri ve yüz mimiklerini kullanarak kendilerini ifade ettikleri bir dildir. İşaret dilleri, konuşulan bir dilden türememiştir. Konuşulan dilden farklı dilbilgisi kuralları vardır ve kelimelerin cümle içindeki sırası da farklıdır. Dünya genelinde çeşitli işaret dilleri kullanılmaktadır. Her ülkenin işaret dili farklıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 46
Vedalaşırken "Hoşça kal!" demek ve bunu el sallama hareketi ile desteklemek, hangi Alternatif ve Destekleyici İletişim türüne örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
Jest ve mimikler
B
İşaret dili
C
Resim değiş-tokuşu
D
Konuşma üreten cihazlar
E
İletişim panoları
Açıklama:
Jestler ve mimiklerin kullanımı özellikle konuşulan dili anlamakta güçlük çeken otizmli ve işitme yetersizliği olan bireylerde daha yararlı olabilir. Örneğin, vedalaşırken “hoşça kal!” deyip el sallamak oradan ayrılmak üzere olduğunuzu somutlaştırmaktadır ve otizmli veya işitme yetersizliği olan bireylerin anlamasını kolaylaştırmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi, statik görünümlü konuşma üreten cihazlar ile ilgili yanlıştır?
Seçenekler
A
Sabit görünümlüdür.
B
Dokunmatik ekranlıdır.
C
Sınırlı sayıda sembol içerir.
D
Sembol adedi kadar mesaj içerir.
E
Artan sembol sayısı, boyut ve ağırlığın da artmasına yol açar.
Açıklama:
Statik görünümlü konuşma üreten cihazlar sabit görünümlü, sınırlı sayıda sembol içeren cihazlardır. Sadece her bir sembol için kaydedilen sesli mesajlar kullanılabilir. Daha fazla sayıda sembol içerenler ise boyutları ve ağırlıkları arttığı için taşıma güçlüğü yaratmaktadır. Ayrıca oldukça yüksek maliyetlidir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 48
Özel gereksinimli bireylerin iletişim kurarken kullanması için hazırlanan ve deneysel olarak etkisi sınanan ilk mobil uygulama, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ses Ver
B
Konuşuyorum
C
Dokun Konuş
D
Dinliyorum
E
Bas Dinle
Açıklama:
Ülkemizde dokunmatik cihazların konuşma üreten cihaz olarak kullanılabilmesi için sınırlı sayıda yazılım geliştirilmiştir. Özel gereksinimli bireylerin kullanımı için hazırlanan ve deneysel olarak etkisi sınanan ilk uygulama, Dokun Konuş mobil uygulamasıdır. Dokun Konuş kişiye özgü düzenlemeler yapabilme özelliği ile özel gereksinimli ve hastalık ya da travma sonrası konuşma becerisini daha sonra yitiren bireylerin iletişim ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilen bir mobil uygulamadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi, konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsel, sembol veya alfabenin yer aldığı iletişim sistemidir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Jest ve mimikler
C
Konuşma üreten cihazlar
D
İletişim panoları
E
Resim değiş-tokuşu
Açıklama:
İletişim Panoları: Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir. İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı Alternatif ve Destekleyici İletişim sistemlerinden biridir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 50
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi, özellikle hangi özel gereksinimli grup için geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği olanlar
B
Görme yetersizliği olanlar
C
Konuşma yetersizliği olanlar
D
Gelişimsel yetersizliği olanlar
E
Otizmli olanlar
Açıklama:
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi (PECS), özellikle otizmli bireyler için geliştirilmiştir. Otizmli bireylerin yaklaşık %60’ına zihinsel yetersizlik de eşlik etmektedir. Dolayısıyla tüm becerileri öğretmek için yapıldığı gibi iletişim becerilerini de öğretmek için becerileri aşamalandırmak gerekmektedir. Bu bağlamda PECS 6 evreden oluşmaktadır ve her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 51
Yaşanabilecek bir hortum öncesi yerel ve ulusal medyanın bu konuda uyarı yapması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Alternatif iletişim sistemleri
B
Acil durum bildirim sistemleri
C
Destekleyici iletişim sistemleri
D
Çift yönlü iletişim
E
Acil durum iletişim sistemleri
Açıklama:
Meydana gelen veya beklenen bir acil durumun ayrıntılarıyla bir veya daha fazla sayıda kişiye mesajların tek yönlü dağıtılmasını veya yayınlanmasını kolaylaştıran yöntemlerin kullanıldığı bir sistemdir. Amaç̧, yalnızca mesajın alıcıya iletilmesidir. Örneğin, şiddetli yağış̧ ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması, yaşanan bir deprem detayları ve olası artçı depremler ile ilgili televizyonlarda bilgi verilmesi, acil durum bildirim sistemlerine örnektir. Doğru cevap B’dir.
Soru 52
Bireyin yaşadıkları yerde başlayan bir orman yangınını bildirmek destek almak için 110 numaralı acil numarayı araması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Tek yönlü iletişim
B
Destekleyici iletişim sistemleri
C
Acil durum iletişim sistemleri
D
Acil durum bildirim sistemleri
E
Alternatif iletişim sistemleri
Açıklama:
Acil durum iletişim sistemleri: Hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü̈ ve iki yönlü̈ iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen bir sistemdir. Acil durum bildirim sistemlerinde olduğu gibi iletişim sistemleri de genellikle alıcıya mesajı iletir. Ancak aynı zamanda; acil durum iletişim personeli, etkilenen kişiler ve alanda ilk müdahale edenler arasındaki iletişimi kolaylaştırmak için iki yönlü̈ iletişimi de içermektedir. Acil durum iletişim sistemlerinin amacı, acil durumlarda haberleşmeyi en iyi hale getirmektir. Acil durumlarda destek ve hizmet almak için aranan acil durum numaraları, acil durum iletişim sistemlerinin en tipik örneğidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 53
Sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin varolan iletişim becerilerinin yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
ADİ
B
CBS
C
GPS
D
AUS
E
MKS
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. Doğru cevap A’dır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen alternatif iletişim sistemlerinden biridir?
Seçenekler
A
İletişim panoları
B
Resim değiş tokuşuna dayalı sistemler
C
Tablet kullanımı
D
İşaret dili
E
Kağıt-Kalem
Açıklama:
ADİ sistemleri ek araç̧ kullanmayı gerektiren ve gerektirmeyen sistemler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Ek araç̧ kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç̧ kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 55
İşitme engelli bireylerle konuşurken dikkat edilmesi gereken özelliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İşitme engelli bireyin hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenmek.
B
Konuşurken ellimizle ağzımızı kapamamak.
C
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşmak.
D
İşitme cihazı kullanan biriyle çok yüksek sesle konuşmak.
E
İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmak.
Açıklama:
Günlük yaşantınızda ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat etmeniz gereken bazı hususlar bulunmaktadır. a. Öncelikle işitme engeli olan bireyin sizin onunla konuştuğunuzu fark etmesini sağlayın (örn., arkası size dönükken konuşmayın, omzuna dokunarak size bakmasını sağlayın). b. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletiştim kurduğunu öğrenin. c. Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun. d. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler. e. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz. f. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin. Doğru cevap D’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde özel gereksinimli bireylerin kullanımı için hazırlanan ve deneysel olarak etkisi sınan ve konuşma üreten ilk uygulamadır?
Seçenekler
A
Alt yazılı telefon
B
Dokun-konuş
C
İletişim panosu
D
Resimli değiş-tokuşu
E
Kalem-kağıt kullanımı
Açıklama:
Dünyada konuşma üreten cihazlar, çeşitli nedenlerle konuşamayan bireyler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, ülkemizde statik görünümlü konuşma üreten cihaz kullanımına ilişkin örneklere rastlanmamakla birlikte, dokunmatik cihazların konuşma üreten cihaz olarak kullanılabilmesi için sınırlı sayıda yazılım geliştirilmiştir. Özel gereksinimli bireylerin kullanımı için hazırlanan ve deneysel olarak etkisi sınanan ilk uygulama, Dokun Konuş̧ mobil uygulamasıdır. Dokun Konuş kişiye özgü düzenlemeler yapabilme özelliği ile özel gereksinimli ve hastalık ya da travma sonrası konuşma becerisini daha sonra yitiren bireylerin iletişim ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilen bir mobil uygulamadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi hem konuşma hem de görme yetersizliği olan bireylerle iletişim kurmak için yararlanılabilecek bir iletişim yöntemdir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Dokun konuş
C
Braille alfabesi
D
Telefon
E
Resim değiş-tokuşu
Açıklama:
Hem konuşma hem de görme yetersizliği olan bireylerde ise görsellerden yararlanmak mümkün olamamaktadır. Ancak görme yetersizliği olan bireylerle iletişim kurmak için Braille alfabesinden yararlanılabilir. Görme yetersizliği olan bireyler Braille alfabesi ile yazılmış̧ yazıları parmak uçları ile dokunarak okuyabilirler. Doğru cevap C’dir.
Soru 58
Alternatif iletişim sistemleri arasında yer alan PECS özellikle hangi gelişimsel yetersizlik gösteren grup için geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği
B
Görme yetersizliği
C
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
D
Duygusal ve davranışsal bozukluklar
E
Otizm spektrum bozukluğu
Açıklama:
PECS özellikle otizmli bireyler için geliştirmiştir. Otizmli bireylerin yaklaşık %60’ına zihinsel yetersizlik de eşlik etmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden PECS’in sınırlılıkları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yurt dışında geliştirilmiştir.
B
Klasördeki resimli kart sayısının fazlalığında ağır olabilir.
C
Kartların hazırlanması uzun zaman alabilir.
D
Kullanıcının gerekli resmi bulmak için klasör sayfalarını incelemesi zaman alabilir.
E
Kullanıcı ve iletişim kuracağı kişinin yakın mesafede olması gerekmektedir.
Açıklama:
PECS’in olumlu etkilerinin yanı sıra bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. İlk olarak klasördeki resimli kart sayısı arttıkça iletişim klasörlerinin hantal ve ağır olması taşıma zorluğuna neden olmaktadır. Ayrıca, farklı iletişim becerilerine hizmet edebilmesi için çok sayıda resimli kart hazırlığı gerektirmektedir. Resimli kartlar hazırlamak için en uygun görselin bulunması, kartın uzun süre kullanılabilmesi için sağlamlaştırılması gibi ek hazırlıklar gerekmektedir. Diğer yandan, gerekli resmi bulmak için klasör sayfalarını incelerken kullanıcılar için zaman kaybına neden olmaktadır. Örneğin, acil durumda bir yakınının telefon numarasını arayan bir kişi, yüzlerce resim arasından aradığı kartı bulmak için çok zaman harcayabilir. Son olarak kullanıcıların resimleri değiş-tokuş yapabilmesi için iletişim kuracakları kişiye yakın mesafede olmalarını gerektirmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlarında özel gereksinimli bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözlem sırasında dikkat edilmesi gereken noktalarla ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kişiye cevap vermesi için fazladan zaman verme.
B
Dikkatli dinlemek için zaman ayırma.
C
Soruları ard arda aralıksız sorma.
D
Kişinin eylemlerini doğrulamak için her zaman tekrarlama.
E
Bireyin jest, mimik ve göz kırpmalarına dikkat etme.
Açıklama:
Bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözleyin (işaret etme, jestler ve mimikler, sesler, göz teması ve göz kırpmalarına dikkat edin. Ayrıca, a) Dikkatli, dinlemek için zaman ayırın, b) kişiye cevap vermesi için ekstra zaman tanıyın, c) Kişinin eylemlerini ve /veya size anlattıklarını anladığınızı doğrulamak için her zaman tekrarlayın. d) Nasıl evet dediğini göstermesini isteyin, e) Nasıl hayır dediğini göstermesini isteyin, f) Sorularınızı tek tek sorun, g) Evet ve hayır cevabı ile kolayca cevaplanabilecek sorular sorun. Doğru cevap C’dir.
Soru 61
Şiddetli yağış ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması aşağıdakilerden hangisine örnek olabilir?
Seçenekler
A
İletişim
B
Acil durum bildirimi
C
Acil durum iletişimi
D
Çift yönlü iletişim
E
Alıcı dil
Açıklama:
Acil durum bildirim sistemi: Meydana gelen veya beklenen bir acil durumun ayrıntılarıyla bir veya daha fazla sayıda kişiye mesajların tek yönlü dağıtılmasını veya yayınlanmasını kolaylaştıran yöntemlerin kullanıldığı bir sistemdir. Amaç, yalnızca mesajın alıcıya iletilmesidir. Yetkililer vatandaşları uyarmak, bilgilendirmek ve bilginin yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla acil durum bildirim sistemlerini kullanmaktadır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 62
Sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan çalışmalar aşağıdakilerden hangisiye adlandırılır?
Seçenekler
A
Alternatif ve destekleyici iletişim
B
Tek yönlü iletişim
C
Çift yönlü iletişim
D
Acil durum bildirim sistemleri
E
Acil durum iletişim sistemleri
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. ADİ sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 63
Sıralananlardan hangileri alternatif ve destekleyici iletişim sürecinde kullanılabilir?
I. Yüz ifadeleri
II. Çizimler
III. Fotoğraflar
IV. Alfabedeki harfler
I. Yüz ifadeleri
II. Çizimler
III. Fotoğraflar
IV. Alfabedeki harfler
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yüz ifadeleri, hareketler, çizimler, fotoğraflar, alfabedeki harfleri temsil eden semboller bunlardan yalnızca bir kaçıdır. E şıkkı doğru yanıttır.
Soru 64
Sıralananlardan hangileri ek araç kullanmayı gerektirmeyen alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri arasında yer alır?
I. Jest ve işaretler
II. İşaret dili
III. Parmak alfabesi
IV. PECS
I. Jest ve işaretler
II. İşaret dili
III. Parmak alfabesi
IV. PECS
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II,III ve IV
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 65
Sıralananlardan hangileri alternatif ve destekleyici iletişime gereksinim duyabilirler?
I. Doğuştan yetersizliği olduğu için konuşma güçlüğü olan bireyler
II. Konuşma becerisini sonradan yitiren bireyler
III. Geçici süreyle konuşma becerisini kaybeden bireyler
IV. Yaşa bağlı nedenlerle konuşma güçlüğü çeken bireyler
I. Doğuştan yetersizliği olduğu için konuşma güçlüğü olan bireyler
II. Konuşma becerisini sonradan yitiren bireyler
III. Geçici süreyle konuşma becerisini kaybeden bireyler
IV. Yaşa bağlı nedenlerle konuşma güçlüğü çeken bireyler
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici (ADİ) iletişim sistemlerine gereksinim duyanlar iki gruba ayrılmaktadır: a) Doğuştan yetersizliği olanlar, b) Konuşma becerisini sonradan yitirenler.Özel gereksinimli bireylerin yanı sıra afet ve acil durum sırasında ya da sonrasında yaşanan olumsuzluklar nedeniyle geçici süreyle konuşma becerisini kaybeden bireyler de ADİ sistemlerinden yararlanabilirler. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi işitme engelli bireylerle konuşurken yapılması gerekenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Öncelikle işitme engeli olan bireyin sizin onunla konuştuğunuzu farketmesini sağlayın.
B
İşitme engelli bireylerin hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin.
C
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
D
Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın
E
İşitme cihazı kullanan biriyle bağırarak konuşun.
Açıklama:
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 67
Konuşma üreten cihazlar yardımıyla sıralananlardan hangisi ya da hangileri yapılabilir?
I. Talep etme
II. Yorum Yapma
III. Selamlaşma
IV. Sorulara Yanıt verme
I. Talep etme
II. Yorum Yapma
III. Selamlaşma
IV. Sorulara Yanıt verme
Seçenekler
A
I
B
I ve III
C
I ve II
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar; bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol (örneğin; fotoğraf, renkli ya da siyah-beyaz çizimler) içeren ve dijitalleştirilmiş (önceden kaydedilmiş başka birinin konuşması) ya da yapay (bilgisayar tarafından üretilen konuşma) sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardır. Bu mesajlar talep etme, yorum yapma, selamlama ya da sorulara yanıt verme gibi pek çok iletişimsel işleve hizmet etmektedir. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 68
Sıralananlardan hangileri ek araç kullanımı gerektiren alternatif ve destekleyici iletişim araçları arasında yer alır?
I. PECS
II. Konuşma üreten cihazlar
III. Jest ve işaretler
IV. İletişim panoları
V. İşaret dili
I. PECS
II. Konuşma üreten cihazlar
III. Jest ve işaretler
IV. İletişim panoları
V. İşaret dili
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
I, II ve III
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 69
Resimli kartlar aracılığıyla talep etme, sorulara cevap verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılmasını sağlayan, bir iletişim klasörü ve pek çok resimli kart içeren iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
İletişim panosu
C
PECS
D
Konuşma içeren cihazlar
E
Jest ve işaretler
Açıklama:
PECS resimli semboller aracılığıyla talep etme, sorulara cevap verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılmasını sağlayan bir iletişim sistemidir. Bir iletişim klasörü ve pek çok resimli karttan oluşan bir araçtır. Mesaj iletimi için resimli kartlar kullanılır. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 70
PECS (Resim Değiş tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi) uygulamasında önce aşağıdakilerden hangisi öğretilir?
Seçenekler
A
İletişim girişiminde bulunmak
B
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve farklı nesnelerle gerçekleştirmek
C
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapmak
D
Resimli kartlarla cümle kurmak
E
Görüş bildirmek
Açıklama:
PECS uygulamasının ilk aşamasında iletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 71
İnsanın başkalarını anlayabilmesine ne denir?
Seçenekler
A
iletişim
B
alıcı dil
C
ifade edici dil
D
anlaşma
E
bilgi iletimi
Açıklama:
İletişim, en genel anlamda insanın başkalarını anlayabilmesi ve kendisini başkalarına anlatabilmesidir. İnsanın başkalarını anlayabilmesi alıcı dil; kendisini başkalarına anlatabilmesi ifade edici dildir.
Soru 72
Bir gönderenden bir ya da çok alıcıya mesajın gönderilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
iletişim
B
çift yönlü iletişim
C
tek yönlü iletişim
D
çok yönlü iletişim
E
acil iletişim
Açıklama:
Tek Yönlü İletişim (Bilgi iletimi): İletişim bir gönderenden bir ya da çok alıcıya mesajın gönderilmesidir.
Soru 73
".................................... hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen bir sistemdir"
Yukarıdaki boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
Seçenekler
A
iletişim sistemi
B
çok yönlü iletişim sistemi
C
afet durumu iletişim sistemi
D
acil durum iletişim sistemi
E
acil durum bildirim sistemi
Açıklama:
Acil durum iletişim sistemleri: Hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek amacıyla organize edilen bir sistemdir.
Soru 74
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, ek araç kullanımı bakımından kaç ana gruba ayrılırlar?
Seçenekler
A
iki
B
üç
C
dört
D
beş
E
altı
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, ek araç kullanmayı gerektiren ve gerektirmeyen sistemler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Soru 75
Ahmet bey, işitme engelli bir birey olarak işyerindeki bir kaza anında işaret diliyle yardım istediğinde, hangi iletişim sisteminden yararlanmış olur?
Seçenekler
A
Ek araç kullanmayı gerektiren sistemler
B
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemler
C
Özel eğitim iletişim sistemleri
D
Engelli birey iletişim sistemleri
E
Sözsüz iletişim sistemleri
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır.
Soru 76
ADİ sistemlerine ihtiyaç duyan kişilerden hangisi konuşma becerisini sonradan yitirenler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Angleman sendromu
B
Fragile X sendromu
C
Serebral parsi
D
Otizm
E
Parkinson hastalığı
Açıklama:
ADİ sistemlerine ihtiyaç duyanlardan konuşma becerisini sonradan yitirenler
Afazi
Parkinson hastalığı
Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları olarak sıralanabilir.
Afazi
Parkinson hastalığı
Beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları olarak sıralanabilir.
Soru 77
İşaret dilinde her iki el göğüs hizasında açıktsa, avuç içi aşağı bakacak şekilde, eller sağa sola sallanırsa aşağıdakilerden hangisi anlatılmaktadır?
Seçenekler
A
Deprem
B
Sel
C
Kalp krizi
D
Üşüme
E
Nefes darlığı
Açıklama:
İşaret dilinde deprem gösterilirken; her iki el göğüs hizasında açıktır. Avuç içi aşağı bakacakşekilde, eller sağa sola sallanır.
Soru 78
"........................., konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir." Yukarıdaki boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
Seçenekler
A
Pecs klasörü
B
resim değiş-tokuş sistemi
C
işaret dili
D
iletişim panoları
E
dokun konuş mobil uygulaması
Açıklama:
İletişim panoları, konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir.
Soru 79
İşaret dilini kullanan bir bireyi anlamak için işaret dili eğitimi almış olmak gereklidir. İşaret dili kullanımındaki bu sınırlılık nedeniyle hangisi daha çok tercih edilir?
Seçenekler
A
işaret panoları
B
broşürler
C
afişler
D
mobil uygulamalar
E
resim değiş-tokuşu
Açıklama:
Afet ve acil durumlarda iletişim pano-ları, görsel semboller ve yazılı ifadelerden oluştuğu için işaret diline kıyasla daha çok tercih edilebilir. İşaret dilini kullanan bir bireyi anlamak için işaret dili eğitimi almış olmak gereklidir ancak iletişim panolarındaki görseller ve yazılar aracılığıyla iletişim kurmak için eğitim almak gerekli değildir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
iletişim panoları
B
kağıt kalem
C
parmak alfabesi
D
değiş-tokuşa dayalı sistemler
E
konuşma üreten cihazlar
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır
Soru 81
Bölgeler arasındaki farklı kullanımları ortadan kaldırmak ve bir standardı yakalamak için Özel Eğitim ve Rehberlik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Türk İşaret Dili sözlüğü hangi yılda yayınlanmıştır?
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Türk İşaret Dili sözlüğü hangi yılda yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
2015
B
2010
C
2014
D
2011
E
2013
Açıklama:
Ülkemizde Türk İşaret Dili yaygın olarak kullanılmamakla birlikte yalnızca işitme yetersizliği olan bireyler tarafından kullanılmaktadır ve her bölgenin işaret dilinde de farklılıklar bulunmaktadır.
Bölgeler arasındaki farklı kullanımları ortadan kaldırmak ve bir standardı yakalamak için 2015 yılında Özel Eğitim ve Rehberlik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bir Türk İşaret Dili sözlüğü yayımlanmıştır.
Bölgeler arasındaki farklı kullanımları ortadan kaldırmak ve bir standardı yakalamak için 2015 yılında Özel Eğitim ve Rehberlik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bir Türk İşaret Dili sözlüğü yayımlanmıştır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat edilmesi gereken hususlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
B
Konuşurken el ile ağız kapatılmamalıdır, böylece dudakları okuyabilirler.
C
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun.
D
Konuşurken yüksek sesle konuşmaya özen gösterin.
E
İşaret dili, yazarak ya da konuşarak iletişim yollarından hangisiyle iletişim kurduğunu öğrenin.
Açıklama:
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken normal ses tonunuzla
konuşabilirsiniz.
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken normal ses tonunuzla
konuşabilirsiniz.
Soru 83
Alıcının mesajı tam olarak algılayıp algılamadığının ölçülmesinin amaçlanmadığı iletişim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkili iletişim
B
Çift Yönlü İletişim
C
Tek Yönlü İletişim
D
Acil Durum İletişimi
E
İnteraktif Etkileşim
Açıklama:
Tek Yönlü İletişim (Bilgi iletimi): İletişim bir gönderenden bir ya da çok alıcıya mesajın gönderilmesidir. Amaç, mesajın alıcıya ulaştırılmasıdır. Bu iletişim biçimde, alıcının mesajı tam olarak algılayıp algılamadığının ölçülmesi amaçlanmamaktadır.
Soru 84
Acil durum iletişim sistemlerinde iki yönlü iletişimin önemi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Personeli, etkilenen kişiler ve alanda ilk müdahale edenler arasındaki iletişimi kolaylaştırmak
B
Alıcı ve verici arasındaki etkileşimi döngüsel olarak sürdürebilmek ve rol değişimi yaşanmasını sağlamak
C
Hem bireyler hem de gruplar arasındaki iki yönlü iletişimi artırmak ve sürdürebilmek
D
İletişim sistemlerinin belirlenmesini ve etkili kullanımını sağlamak
E
Alıcı ve personel arasındaki iletişim süresini uzatabilmeyi sağlamak
Açıklama:
Acil durum iletişim personeli, etkilenen kişiler ve alanda ilk müdahale edenler arasındaki iletişimi kolaylaştırmak için iki yönlü iletişim önemlidir.
Soru 85
Acil durum sırasında özel gereksinimli bireylerle etkili iletişimde aşağıdakilerden hangisi rol oynamaktadır?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireyin refakatçisi ile iletişim kurmak
B
Alternatif iletişim sistemlerini kullanmak
C
Tek yönlü iletişim sistemlerini kullanmak
D
Tüm bireyler için aynı planlamayı yapmak
E
Özel gereksinimli bireylerin hizmetlerini kısıtlamak
Açıklama:
Acil durum sırasında ve sonrasında özel gereksinimli
bireylerle etkili iletişimin sağlanabilmesi
ise acil durum öncesinde yapılacak uyarı ve
bilgilendirme çalışmaları kadar önemlidir. Özel
gereksinimli bireylerin önemli bir bölümü konuşamamaktadır
ve konuşulan dili anlamakta güçlük
çekmektedir. Bu nedenle iletişim gereksinimlerini
karşılamak için alternatif iletişim sistemlerini kullanmaktadırlar.
bireylerle etkili iletişimin sağlanabilmesi
ise acil durum öncesinde yapılacak uyarı ve
bilgilendirme çalışmaları kadar önemlidir. Özel
gereksinimli bireylerin önemli bir bölümü konuşamamaktadır
ve konuşulan dili anlamakta güçlük
çekmektedir. Bu nedenle iletişim gereksinimlerini
karşılamak için alternatif iletişim sistemlerini kullanmaktadırlar.
Soru 86
Alternatif iletişim sistemlerinde aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektiren sistemlerden biridir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Vücut dili
C
Jest ve mimikler
D
İletişim panoları
E
Parmak alfabesi
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji
gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma
üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture
Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma
üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture
Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Soru 87
Alternatif iletişim sistemlerinde aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden biridir?
Seçenekler
A
İletişim panoları
B
Konuşma üreten cihazlar
C
Jestler ve işaret dili
D
Resim değiş-tokuşu
E
PECS
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına
dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden
birkaçıdır.
dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden
birkaçıdır.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi alternatif iletişim sistemlerini kullanan özel gereksinimli bireylerden konuşma becerisini sonradan kaybeden bireylere örnektir?
Seçenekler
A
Otizm Spektrum Bozukluğu
B
Down Sendromu
C
Angleman Sendromu
D
Serebral Palsi
E
Afazi
Açıklama:
Afazi, alternatif iletişim sistemlerini kullanan özel gereksinimli bireylerden konuşma becerisini sonradan kaybeden bireylere örnektir.
Soru 89
"Her iki el gögüs hizasında açıktır. Avuç içi asagı bakacak"sekilde, eller saga sola sallanır." açıklaması ile görseli verilen kavramın adı aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
Salıncak
B
Sarsıntı
C
Ev
D
Korku
E
Düzgün
Açıklama:
Kavramın açıklaması, yer kabugunun derin katmanlarının kırılıp yer degistirilmesi veya yanardagların püskürme veya
yanardagların püskürme durumuna geçmesi yüzünden sarsıntı, yer sarsıntısı, hareket, zelzeledir.
yanardagların püskürme durumuna geçmesi yüzünden sarsıntı, yer sarsıntısı, hareket, zelzeledir.
Soru 90
Dokunmatik ekranlı, konuşmacının sembolü bulmak için sayfayı kaydırabildiği ve sembollerin kategorilere ayrıldığı alternatif iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
PECS
B
Sabit görünümlü konuşma üreten cihaz
C
Dinamik görünümlü konuşma üreten cihaz
D
İletişim panosu
E
ADİ
Açıklama:
Dinamik görünümlü konuşma üreten cihazlar ise dokunmatik ekranlıdır (Resim 5.7). Dokunmatik
ekranlı konuşma üreten cihazlarda kullanıcı bir sembole dokunduğunda, cihazda farklı bir ekran
görünebilir ya da kullanıcı bir sembolü bulmak için sayfayı yukarı-aşağı, sağa-sola kaydırılabilir. Dinamik
görünümlü konuşma üreten cihazlara bireyin gereksinimleri doğrultusunda onlarca kategori (örneğin,
yiyecekler, iş yeri, hobilerim, acil durum, kişisel bilgilerim), her bir kategori için yüzlerce sembol
eklenebilir.
ekranlı konuşma üreten cihazlarda kullanıcı bir sembole dokunduğunda, cihazda farklı bir ekran
görünebilir ya da kullanıcı bir sembolü bulmak için sayfayı yukarı-aşağı, sağa-sola kaydırılabilir. Dinamik
görünümlü konuşma üreten cihazlara bireyin gereksinimleri doğrultusunda onlarca kategori (örneğin,
yiyecekler, iş yeri, hobilerim, acil durum, kişisel bilgilerim), her bir kategori için yüzlerce sembol
eklenebilir.
Soru 91
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görseller hangileridir?
Seçenekler
A
PECS
B
İletişim panoları
C
ADİ
D
Sabit görünümlü konuşma üreticiler
E
İşitme cihazları
Açıklama:
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görseller iletişim panolarıdır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyin kullandığı iletişim türünü belirlemek için uygulanabilecek yöntemlerden biridir?
Seçenekler
A
Arkanız dönükken bireyle konuşmayı sürdürün.
B
Sorularınızı art arda sorarak bekleyin.
C
Sorunuza cevap vermediğinde iletişimi sonlandırın.
D
Kişinin anlattıklarını anladığınızı doğrulamak için tekrarlayın.
E
Cevabı evet/hayır olabilecek soruları yöneltmekten kaçının
Açıklama:
Dikkatli dinlemek için zaman ayırmak, kişiye cevap vermesi için ekstra zaman vermek, kişinin eylemlerini ve / veya size anlattıklarını anladığınızı doğrulamak için her zaman tekrarlamak, nasıl evet ve hayır dediğini göstermesini istemek, sorularınızı tek tek sormak ve EVET veya HAYIR cevabı ile kolayca cevaplanabilecek soruları sormak özel gereksinimli bireyle kurulacak iletişimde ipuçlarıdır.
Soru 93
I. Sözlü iletişim becerilerinde problem bulunmaktadır.
II. Var olan iletişim becerilerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Bir birey için yukarıdaki tanımlamaları yapan eğitmen, bireye aşağıdakilerden hangisini önermektedir?
II. Var olan iletişim becerilerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Bir birey için yukarıdaki tanımlamaları yapan eğitmen, bireye aşağıdakilerden hangisini önermektedir?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma terapisi alma
B
Yatılı bakım evlerinde ikamet etme
C
Alternatif ve destekleyici iletişim kullanma
D
İşaret dili öğrenme
E
Sinyalizasyon araçları kullanma
Açıklama:
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin halihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. İşaret dili de bu sistemin içerisindekilerden biridir ancak tek başına yeterli olmayabilir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemlerinden biridir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
İletişim panoları
C
Konuşma üreten cihazlar
D
Değiş-tokuşa dayalı sistemler
E
PECS
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullan- masına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistem- lerden birkaçıdır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
PECS
B
İletişim panosu
C
Konuşma üreten cihazlar
D
Değiş-tokuşa dayalı sistemler
E
Parmak alfabesi
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullan- masına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Soru 96
I. İşaret dili - ek araç gerektiren iletişim sistemi
II. Parmak alfabesi - ek araç gerektirmeyen iletişim sistemi
III. İletişim panosu - ek araç gerektirmeyen iletişim sistemi
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Parmak alfabesi - ek araç gerektirmeyen iletişim sistemi
III. İletişim panosu - ek araç gerektirmeyen iletişim sistemi
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
Yalnız III
E
II ve III
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi ADİ sistemlerini kullanmaya aday bireyler içinde Konuşma becerisini sonradan yitirenler arasındadır?
Seçenekler
A
Angleman sendromu
B
Otizm
C
Down sendromu
D
Fragile X sendromu
E
Afazi
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkıdır.Soru 98
I. Serebral palsi - Doğuştan yetersizliği olanlar
II. Down sendromu - Konuşma becerisini sonradan yitirenler
III. Parkinson hastalığı - Doğuştan yetersizliği olanlar
Aşağıdaki ADİ kullanmaya aday bireylerle ilgili eşleştirmelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Down sendromu - Konuşma becerisini sonradan yitirenler
III. Parkinson hastalığı - Doğuştan yetersizliği olanlar
Aşağıdaki ADİ kullanmaya aday bireylerle ilgili eşleştirmelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
Yalnız III
E
II ve III
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır.Soru 99
I. Konuşulan dille aynı dil bilgisi kurallarına sahiptir
II. Dünya genelinde ortak bir dil kullanılmaktadır
III. Konuşulan bir dilden türememiştir
İşaret dili ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi veya hangilerini söylenebilir?
II. Dünya genelinde ortak bir dil kullanılmaktadır
III. Konuşulan bir dilden türememiştir
İşaret dili ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi veya hangilerini söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
Yalnız III
E
II ve III
Açıklama:
İşaret dili, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin ve işitme yetersizliği olan bireylerin yaygın olarak kullandığı ADİ türlerinden biridir. Bireylerin el hareketleri ve yüz mimiklerini kullanarak kendilerini ifade ettikleri bir dildir. İşaret dilleri, konuşulan bir dilden türememiştir. Konuşulan dilden farklı dilbilgisi kuralları vardır ve kelimelerin cümle içindeki sırası da farklıdır. Dünya genelinde çeşitli işaret dilleri kullanılmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 100
İşaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerinin sınırlılıklarından hareketle geliştirilmiş elektronik cihazlardır. Günümüzde hem eğitmenler hem de kullanıcılar tarafından diğerlerine kıyasla daha çok tercih edilen bir ADİ sistemidir.
Yukarıdaki açıklamayı yapan birisi aşağıdaki ADİ sistemlerinden hangisine ait bilgi vermektedir?
Yukarıdaki açıklamayı yapan birisi aşağıdaki ADİ sistemlerinden hangisine ait bilgi vermektedir?
Seçenekler
A
Konuşma üretici sistemler
B
Jest mimik
C
Parmak alfabesi
D
Değiş-tokuş sistemleri
E
Vücut dili
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar, işaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerinin sınırlılıklarından hareketle ge- liştirilmiş elektronik cihazlardır. Günümüzde hem eğitmenler hem de kullanıcılar tarafından diğerlerine kıyasla daha çok tercih edilen bir ADİ sistemidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 101
I. Normal iletişim ve dil gelişimi aşamalarını temel alarak hazırlanmıştır.
II. 1990'ların basından geliştirilmiştir.
III. Bir iletişim klasörü ve pek çok resimli karttan oluşan bir araçtır.
Yukarıda özellikleri sunulan ADİ sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
II. 1990'ların basından geliştirilmiştir.
III. Bir iletişim klasörü ve pek çok resimli karttan oluşan bir araçtır.
Yukarıda özellikleri sunulan ADİ sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
PECS
B
Parmak alfabesi
C
Konuşma üretici sistemler
D
İşaret dili
E
Vücut dili
Açıklama:
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi (Picture Exchange Communication System-PECS) normal iletişim ve dil gelişimi aşamalarını temel alarak hazırlanmış olan, alternatif bir iletişim sistemidir. 1990’ların başında ABD’de Andy Bondy ve Lori Frost tarafından geliştirilmiştir. Tüm dünyada yaygın biçimde kullanılmakla birlikte ülkemizde de diğer ADİ sistemlerine kıyasla daha fazla bilinen ve kullanılan bir sistemdir. PECS resimli semboller aracılığıyla talep etme, sorulara cevap verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılmasını sağlayan bir iletişim sistemidir. Bir iletişim klasörü ve pek çok resimli karttan oluşan bir araçtır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 102
I. Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanmaktadır
II. Elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir
III. Günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir.
Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki ADİ uygulamalarından hangisini tanımlamaktadır?
II. Elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir
III. Günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir.
Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki ADİ uygulamalarından hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Vücut dili
B
Konuşma üretici sistemler
C
İşaret dili
D
Parmak alfabesi
E
İletişim panoları
Açıklama:
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir. İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir. Özel gereksinimli bireyler, bu panolarla iletişim kurmak için farklı yollar kullanabilir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi örnek bir acil durum kartı içinde yer alan bilgilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kan grubu
B
Adres
C
Kullandığı ilaçlar
D
Medeni hal
E
Alerjiler
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkıdır.Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi, konuşma becerisini sonradan yitirenler grubunda yer alan ve bu sebeple alternatif ve destekleyici iletişim becerisini kullanacak olan bireylerden biridir?
Seçenekler
A
Otizm
B
Serebral Palsi
C
Fragile X sendromu
D
Angleman sendromu
E
Afazi
Açıklama:
Konuşma becerisini sonradan yitirenler grubunda yer alanlar; afazi, parkinson hastalığı ve beyin hasarına bağlı olarak dil ve konuşma bozuklukları yaşayan bireylerdir.
Soru 105
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Alternatif ve Destekleyici İletişim (ADİ) Türlerinden biri olan "işaret dili" ile ilgili olarak doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
İşaret dili yalnızca işitme yetersizliği olan bireylerin kullandığı bir ADİ türüdür.
B
İşaret dilleri konuşulan bir dilden türemiştir.
C
Tüm dünyada ortak bir işaret dili kullanılmaktadır.
D
Ülkelerde bölgeler arasında işaret dili farklılığı görülmektedir.
E
İşaret Dili Sözlüğü evrensel bir sözlüktür.
Açıklama:
İşaret dili, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin ve işitme yetersizliği olan bireylerin yaygın olarak kullandığı ADİ türlerinden biridir. Bireylerin el hareketleri ve yüz mimiklerini kullanarak kendilerini ifade ettikleri bir dildir. İşaret dilleri, konuşulan bir dilden türememiştir.
İşaret dili sadece işitme yetersizliği olan bireyler değil farklı yetersizliklerden etkilenmiş ve sesli iletişim kuramayan tüm yetersizlik grupları tarafından kullanılmaktadır. Her ülkenin ve ülkelerde her bölgenin ayrı işaret dilleri bulunmaktadır. İşaret dili sözlüğü de her ülkenin kendi diline uygun olarak geliştirilmiştir.
İşaret dili sadece işitme yetersizliği olan bireyler değil farklı yetersizliklerden etkilenmiş ve sesli iletişim kuramayan tüm yetersizlik grupları tarafından kullanılmaktadır. Her ülkenin ve ülkelerde her bölgenin ayrı işaret dilleri bulunmaktadır. İşaret dili sözlüğü de her ülkenin kendi diline uygun olarak geliştirilmiştir.
Soru 106
Aşağıdaki hususlardan hangisi günlük hayatta ya da acil durumlarda işitme engelli bireylerle konuşurken dikkat edilmesi gerekenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İşitme engelli bireyler işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler, bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenmek gerekir.
B
Konuşurken el ile ağzı kapatmamak gerekir, böylece işitme engelli bireyler karşısındakinin dudaklarını okuyabilirler.
C
İşitme engelli bireylerle konuşurken yüksek sesle konuşmak gerekir.
D
İşitme engelli bireylerle iletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen göstermek gerekir.
E
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşmak gerekir.
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireylerle iletişime geçerken hangi yolla iletişim kurulacağını bilmek önemlidir.
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmaya gerek yoktur. Normal ses tonuyla konuşulabilir.
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmaya gerek yoktur. Normal ses tonuyla konuşulabilir.
Soru 107
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemlerinden "konuşma üreten cihazlar" ile ilgili olarak doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Konuşma üreten cihazlar yasalar gereği geliştirilmiş elektronik cihazlardır.
B
Konuşma üreten cihazlar gereksinime göre kendini ayarlayarak yapılacak konuşmayı seçer.
C
Eğitmenler ve aileler tarafından oldukça az tercih edilen bir ADİ sistemidir.
D
Eğitmenler ve aileler tarafından diğerlerine kıyasla daha fazla tercih edilen bir ADİ sistemidir.
E
İşaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerine destek olarak geliştirilmiş elektronik cihazlardır.
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar; bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol (örneğin; fotoğraf, renkli ya da siyah-beyaz çizimler) içeren ve dijitalleştirilmiş (önceden kaydedilmiş başka birinin konuşması) ya da yapay (bilgisayar tarafından üretilen konuşma) sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardır.
Konuşma üreten cihazlar, işaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerinin sınırlılıklarından hareketle geliştirilmiş elektronik cihazlardır. Günümüzde hem eğitmenler hem de kullanıcılar tarafından diğerlerine kıyasla daha çok tercih edilen bir ADİ sistemidir.
Konuşma üreten cihazlar, işaret dili ve PECS gibi ADİ sistemlerinin sınırlılıklarından hareketle geliştirilmiş elektronik cihazlardır. Günümüzde hem eğitmenler hem de kullanıcılar tarafından diğerlerine kıyasla daha çok tercih edilen bir ADİ sistemidir.
Soru 108
"Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir." şeklinde tanımlanan Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Resim değiş tokuşuna dayalı iletişim sistemi
B
İletişim panoları
C
İşaret dili
D
Bas-konuş cihazları
E
Konuşma üreten cihazlar
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler, bu panolarla iletişim kurmak için farklı yollar kullanabilir: a) kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir, b) eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya c) iletişim partnerinin desteğini alabilir.
İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir.
İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin iletişim panoları ile iletişim kurmak için kullandıkları yollardan biridir?
Seçenekler
A
Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir.
B
Daima başkasının desteği ile kullanabilir.
C
İletişim panolarının kullanımında iletişim partnerine gereksinim duyulmadığından kişi kendisi kullanır.
D
Kişi kendi adını söylediğinde kendisine özel bir menü hazırlanır.
E
Kişi iletişi panolarından hangisini kullanacağını önceden belirler.
Açıklama:
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir. İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir.
Özel gereksinimli bireyler, bu panolarla iletişim kurmak için farklı yollar kullanabilir: a) kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir, b) eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya c) iletişim partnerinin desteğini alabilir.
Özel gereksinimli bireyler, bu panolarla iletişim kurmak için farklı yollar kullanabilir: a) kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir, b) eğer fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir ve/veya c) iletişim partnerinin desteğini alabilir.
Soru 110
Aşağıdaki ifadelerden hangisi "Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi"nin 4. evresinde gerçekleşenleri aktarmaktadır?
Seçenekler
A
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
B
Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
C
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
D
İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
E
Görüş bildirmek öğretilmektedir. Birey nesne ve olaylarla ilgili görüş bildirmek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
Açıklama:
PECS 6 evreden oluşmaktadır ve her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır.
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sisteminin 4. evresinde "Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır."
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sisteminin 4. evresinde "Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır."
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi "Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi"nin 3. evresinde gerçekleştirilenleri aktarmaktadır?
Seçenekler
A
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
B
Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
C
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
D
Görüş bildirmek öğretilmektedir. Birey nesne ve olaylarla ilgili görüş bildirmek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
E
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir.
Açıklama:
PECS özellikle otizmli bireyler için geliştirmiştir. Otizmli bireylerin yaklaşık %60’ına zihinsel yetersizlik de eşlik etmektedir. Dolayısıyla tüm becerileri öğretmek için yapıldığı gibi iletişim becerilerini de öğretmek için becerileri aşamalandırmak gerekmektedir.
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
Soru 112
Aşağıdaki ifadelerden hangisi "resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi"nin 2. evresinde hedeflenen beceriyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
B
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
C
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
D
Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
E
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
Açıklama:
PECS özellikle otizmli bireyler için geliştirmiştir. Otizmli bireylerin yaklaşık %60’ına zihinsel yetersizlik de eşlik etmektedir. Dolayısıyla tüm becerileri öğretmek için yapıldığı gibi iletişim becerilerini de öğretmek için becerileri aşamalandırmak gerekmektedir. Bu bağlamda PECS 6 evreden oluşmaktadır ve
her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır.
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır.
İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına
vererek istediği nesneye ulaşmaktadır.
Soru 113
I. İşaret dili, konuşma dilinden türemiştir.
II. İşaret dilinin farklı gramer kuralları vardır.
III.Kelimelerin cümle içerisindeki sırası değişebilir.
IV.Dünya genelinde kabul gören tek işaret dili vardır.
Yukarıda işaret dili ilgili verilenlerden hangileri doğrudur?
II. İşaret dilinin farklı gramer kuralları vardır.
III.Kelimelerin cümle içerisindeki sırası değişebilir.
IV.Dünya genelinde kabul gören tek işaret dili vardır.
Yukarıda işaret dili ilgili verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I ve IV
D
II ve III
E
II ve IV
Açıklama:
İşaret dili, bireylerin el hareketleri ve yüz mimiklerini kullanarak kendilerini ifade ettikleri bir dildir. İşaret dilleri, konuşulan bir dilden türememiştir. Konuşulan dilden farklı dilbilgisi kuralları vardır ve kelimelerin cümle içindeki sırası da farklıdır. Dünya genelinde çeşitli işaret dilleri kullanılmaktadır.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi, afet durumlarında işitme engelli bireylerle konuşulurken dikkat edilmesi gereken durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Yüksek sesle konuşmak
B
Abartılı ağız hareketleri kullanmak
C
Mutlaka el hareketleri ile konuşmayı desteklemek
D
Oldukça yavaş konuşmak
E
Yüz yüze ve yakın mesafeden konuşmak
Açıklama:
İşitme engeli olan bireyin sizin onunla konuştuğunuzu farketmesini sağlayın. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin. Açık ve anlaşılır konuşun. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
Soru 115
I. Sabit görünümlüdür.
II.Sınırlı sayıda sembol içermektedir.
III. Sembollerden sesli mesajlar üretmektedir.
Yukarıda özellikleri verilen alternatif ve destekleyici iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
II.Sınırlı sayıda sembol içermektedir.
III. Sembollerden sesli mesajlar üretmektedir.
Yukarıda özellikleri verilen alternatif ve destekleyici iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Statik görünümlü konuşma üreten cihaz
B
Dinamik görünümlü konuşma üreten cihaz
C
PECS
D
İpod Touch
E
Analog bilgisayar
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar görünümleri açısından iki gruba ayrılmaktadır: a) statik görünümlü b) dinamik görünümlü konuşma üreten cihazlar. Statik görünümlü konuşma üreten cihazlar sabit görünümlü, sınırlı sayıda sembol içeren cihazlardır.
Soru 116
I. Elektronik veya bilgisayar tabanlı olmayan görseller barındırır.
II. Konuşamayan bireylerin iletişim kurması için tasarlanmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen alternatif ve destekleyici iletişim sistemi, aşağıdakilerden hangisidir?
II. Konuşamayan bireylerin iletişim kurması için tasarlanmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen alternatif ve destekleyici iletişim sistemi, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konuşma üreten cihazlar
B
İletişim panoları
C
Braille alfabesi
D
PECS
E
Dokun - Konuş
Açıklama:
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görseller; iletişim panolarıdır. İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı alternatif veya destekleyici iletişim sistemlerinden biridir.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi, afetler için hazırlanan iletişim panosunda yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Fener
B
Su
C
Saat
D
Battaniye
E
İlaç
Açıklama:
Afetler için hazırlanan iletişim panosunda, fener, su battaniye, ilaç, kazak, temizlik ve ilk yardım malzemesi, çakı, kibrit, kimlik, yiyecek, sırt çantası yer almaktadır.
Soru 118
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
Yukarıda anlatılan evre PECS kullanımının kaçıncı evresidir?
Yukarıda anlatılan evre PECS kullanımının kaçıncı evresidir?
Seçenekler
A
Evre 1
B
Evre 2
C
Evre 3
D
Evre 4
E
Evre 5
Açıklama:
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır. Bu evre PECS evrelerinin beşincisine karşılık gelmektedir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi afet durumlarında PECS kullanımının oluşturduğu sınırlılıklarından biri olabilir?
Seçenekler
A
İletişim klasörlerinin hantal ve ağır olması
B
PECS'in web ortamında ücretsiz erişimi olması
C
PECS'in sadece otizm spektrum bozukluğu olan bireler için kullanılması
D
PECS'de cümle şeritlerinin bulunması
E
PECS'i kullanabilecek uzmanın çok az olması
Açıklama:
PECS’in bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. İlk olarak klasördeki resimli kart sayısı arttıkça iletişim klasörlerinin hantal ve ağır olması taşıma zorluğuna neden olmaktadır.Ayrıca, farklı iletişim becerilerine hizmet edebilmesi için çok sayıda resimli kart hazırlığı gerektirmektedir. Resimli kartlar hazırlamak için en uygun görselin bulunması, kartın uzun süre kullanılabilmesi için sağlamlaştırılması gibi ek hazırlıklar gerekmektedir.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin kullandığı iletişim türünü belirlemeye yönelik önerilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözleyin
B
Kişiye cevap vermesi için ekstra zaman verin
C
Nasıl evet dediğini göstermesini isteyin
D
Evet veya hayır cevabı ile kolayca cevaplanabilecek sorular sorun
E
Abartılı ağız hareketleri ile yüksek sesle konuşun
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin kullandığı iletişim türünü belirlemeye yönelik öneriler şunlardır;
- Evet veya hayır cevabı ile kolayca cevaplanabilecek sorular sorun
- Nasıl evet dediğini göstermesini isteyin
- Bireyin kullandığı temel iletişim türünü belirlemek için gözleyin
- Kişiye cevap vermesi için ekstra zaman verin
- Sorularınızı tek tek sorun
Soru 121
Şiddetli yağış ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması, yaşanan bir depremin detayları ve olası artçı depremlerle ilgili televizyonlarda bilgi verilmesi aşağıdaki durumlardan hangisinin kullanımına örnektir?
Seçenekler
A
Acil durum iletişim sistemi
B
Acil durum bildirim sistemi
C
Tek yönlü iletişim sistemi
D
Çok yönlü iletişim sistemi
E
Kırmızı kod iletişim sistemi
Açıklama:
Afet ve Acil Durumlarda İletişim
Acil durum bildirim sistemi: Meydana gelen veya beklenen bir acil durumun ayrıntılarıyla bir veya daha fazla sayıda kişiye mesajların tek yönlü dağıtılmasını veya yayınlanmasını kolaylaştıran yöntemlerin kullanıldığı bir sistemdir. Amaç, yalnızca mesajın alıcıya iletilmesidir. Yetkililer vatandaşları uyarmak, bilgilendirmek ve bilginin yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla acil durum bildirim sistemlerini kullanmaktadır. Örneğin, şiddetli yağış ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması, yaşanan bir deprem detayları ve olası artçı depremler ile ilgili televizyonlarda bilgi verilmesi, acil durum bildirim sistemlerine örnektir.
Acil durum bildirim sistemi: Meydana gelen veya beklenen bir acil durumun ayrıntılarıyla bir veya daha fazla sayıda kişiye mesajların tek yönlü dağıtılmasını veya yayınlanmasını kolaylaştıran yöntemlerin kullanıldığı bir sistemdir. Amaç, yalnızca mesajın alıcıya iletilmesidir. Yetkililer vatandaşları uyarmak, bilgilendirmek ve bilginin yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla acil durum bildirim sistemlerini kullanmaktadır. Örneğin, şiddetli yağış ve heyelan tehlikesi durumunda belediyelerin anons yapması, yaşanan bir deprem detayları ve olası artçı depremler ile ilgili televizyonlarda bilgi verilmesi, acil durum bildirim sistemlerine örnektir.
Soru 122
Özel gereksinimli bireylerin de acil durum bildirim sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanmaları için aşağıda yer alan uygulamalardan hangisine/hangilerine yer verilmelidir?
Seçenekler
A
Acil durum sırası ve sonrasındaki durumlar için özel gereksinimli bireylere bilgilendirme yapılması
B
Özel gereksinimli bireylerin alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri konusunda çevresindeki bireylere bilgi sunması
C
Acil durum öncesinde özel gereksinimli bireylerle acil durumda yapılacaklarla ilgili bilgilendirme yapılması
D
İşaret diliyle anlatım, altyazı, açık ve anlaşılır bir dil kullanma ve sesli betimlemelere yer verilmesi
E
Acil durumda yapılacaklarla ilgili özel gereksinimli bireylerle canlandırma çalışmaları yapılması
Açıklama:
Afet ve Acil Durumlarda İletişim
Dünyanın pek çok yerinde ve ülkemizde acil durum uyarı ve bilgilendirme sistemlerinin özel gereksinimli bireylerin özelliklerine göre yapılmadığı dikkat çekmektedir. Acil durum bildirim sistemleri kullanılırken işaret diliyle anlatım, altyazı ve sesli betimlemelere yeterince yer verilmediği görülmektedir. Dolayısıyla özel gereksinimli bireyler acil durum iletişim sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanamamaktadırlar. Ancak acil durum uyarı ve bilgilendirme sistemlerinden diğer bireyler kadar özel gereksinimli bireylerin de yararlanabilmesi için planlamanın ayrıntılı yapılması büyük önem taşımaktadır. Örneğin acil durum bildirim sistemleri kullanılırken işaret diliyle anlatım, altyazı, açık ve anlaşılır bir dil kullanma ve sesli betimlemelere yer vermeye özen gösterilmelidir. Böylece özel gereksinimli bireylerin de acil durum bildirim sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanmaları sağlanabilir.
Dünyanın pek çok yerinde ve ülkemizde acil durum uyarı ve bilgilendirme sistemlerinin özel gereksinimli bireylerin özelliklerine göre yapılmadığı dikkat çekmektedir. Acil durum bildirim sistemleri kullanılırken işaret diliyle anlatım, altyazı ve sesli betimlemelere yeterince yer verilmediği görülmektedir. Dolayısıyla özel gereksinimli bireyler acil durum iletişim sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanamamaktadırlar. Ancak acil durum uyarı ve bilgilendirme sistemlerinden diğer bireyler kadar özel gereksinimli bireylerin de yararlanabilmesi için planlamanın ayrıntılı yapılması büyük önem taşımaktadır. Örneğin acil durum bildirim sistemleri kullanılırken işaret diliyle anlatım, altyazı, açık ve anlaşılır bir dil kullanma ve sesli betimlemelere yer vermeye özen gösterilmelidir. Böylece özel gereksinimli bireylerin de acil durum bildirim sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanmaları sağlanabilir.
Soru 123
………………………………………………. sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin hâlihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri
B
Koklear imlant sistemleri
C
Resim değiş tokuşuna dayalı sistemler
D
Sözcükleri yazıya çeviren sistemler
E
İşaret dili sistemleri
Açıklama:
Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin hâlihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. ADİ sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yüz ifadeleri, hareketler, çizimler, fotoğraflar, alfabedeki harfleri temsil eden semboller bunlardan yalnızca bir kaçıdır.
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİ) sistemleri, sözlü iletişim becerilerinde geriliği olan bireylerin hâlihazırdaki iletişim becerilerinin (örneğin sözlü ya da yazılı iletişim) yerine geçmeyi ya da bu becerileri desteklemeyi amaçlayan sistemlerdir. ADİ sistemlerinde nesneleri, eylemleri ve duyguları temsil etmek için çeşitli semboller kullanılır. Yüz ifadeleri, hareketler, çizimler, fotoğraflar, alfabedeki harfleri temsil eden semboller bunlardan yalnızca bir kaçıdır.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi ADİ sistemlerini kullanmaya aday bireyler arasında yer alıp konuşma becerisini sonradan yitirenler arasındadır?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Otizm spektrum bozukluğu
C
Fragile X sendromu
D
Angleman sendromu
E
Afazi
Açıklama:
Kimler Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemlerinden Yararlanabilir?
ADİ sistemlerinin bireylere yaşam boyu yarar sağlayabileceği ve pek çok yetişkin ya da çocuğun kalıcı ya da geçici süreyle ADİ sistemlerine ihtiyaç duyabileceği söylenebilir. Yaş, cinsiyet, ırk, sosyo-ekonomik düzey gibi değişkenler açısından ADİ sistemlerine duyulan gereksinim farklılaşmamaktadır. ADİ sistemlerine gereksinim duyanlar iki gruba ayrılmaktadır: a) Doğuştan yetersizliği olanlar (otizm, serebral palsi, Down sendromu, Fragile x sendromu, Angleman sendromu, diğer doğuştan gelen yetersizlikler), b) konuşma becerisini sonradan yitirenler (afazi, parkinson hastalığı, beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları).
ADİ sistemlerinin bireylere yaşam boyu yarar sağlayabileceği ve pek çok yetişkin ya da çocuğun kalıcı ya da geçici süreyle ADİ sistemlerine ihtiyaç duyabileceği söylenebilir. Yaş, cinsiyet, ırk, sosyo-ekonomik düzey gibi değişkenler açısından ADİ sistemlerine duyulan gereksinim farklılaşmamaktadır. ADİ sistemlerine gereksinim duyanlar iki gruba ayrılmaktadır: a) Doğuştan yetersizliği olanlar (otizm, serebral palsi, Down sendromu, Fragile x sendromu, Angleman sendromu, diğer doğuştan gelen yetersizlikler), b) konuşma becerisini sonradan yitirenler (afazi, parkinson hastalığı, beyin hasarına bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları).
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi işitme kayıplı bir bireyle konuşurken dikkat edilmesi gereken noktalardan biridir?
Seçenekler
A
İşitme kayıplı bireyle sadece işaret diliyle iletişim kurun.
B
İşitme kayıplı bireyle konuşurken hızlı konuşsanız da olur, her koşulda sizi anlar.
C
İşitme kayıplı bireyin sizin onunla konuştuğunuzu fark etmesini sağlayın.
D
İşitme kayıplı bireyle konuşurken bağırarak konuşursanız sizi daha iyi duyar.
E
İşitme kayıplı bireyle konuşurken yüz yüze iletişime gerek yoktur.
Açıklama:
Afet ve Acil Durumlarda İşaret Dilinin Kullanımı
Günlük yaşantınızda ya da acil durumlarda engelli bireylerle konuşurken dikkat etmeniz gereken bazı hususlar bulunmaktadır. a. Öncelikle işitme engelli bireyin sizin onunla konuştuğunuzu fark etmesini sağlayın (örn., arkası size dönükken konuşmayın, omzuna dokunarak size bakmasını sağlayın). b. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin. c. Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun. d. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler. e. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz. f. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
Günlük yaşantınızda ya da acil durumlarda engelli bireylerle konuşurken dikkat etmeniz gereken bazı hususlar bulunmaktadır. a. Öncelikle işitme engelli bireyin sizin onunla konuştuğunuzu fark etmesini sağlayın (örn., arkası size dönükken konuşmayın, omzuna dokunarak size bakmasını sağlayın). b. İşitme engelli bireylerin işitme kaybı hafif, orta ya da çok ağır olabilir. Dolayısıyla işaret diliyle, yazarak ya da konuşarak iletişim kurabilirler. Bu nedenle hangi yolla iletişim kurduğunu öğrenin. c. Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun. d. Konuşurken elinizle ağzınızı kapatmayın. Böylece dudaklarınızı okuyabilirler. e. İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz. f. İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
Soru 126
Bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol içeren ve dijitalleştirilmiş ya da yapay sesli mesajlar sunabilen elektronik cihaz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişim panosu
B
Acil durum kartı
C
Resimli iletişim sistemi
D
Konuşma üreten cihaz
E
Güç kartı
Açıklama:
Konuşma üreten cihazlar; bir kelime ya da cümleciği temsil eden pek çok sembol (örn., fotoğraf, renkli ya da siyah-beyaz çizimler) içeren ve dijitalleştirilmiş (önceden kaydedilmiş başka birinin konuşması) ya da yapay (bilgisayar tarafından üretilen konuşma) sesli mesajlar sunabilen elektronik cihazlardır. Bu mesajlar talep etme, yorum yapma, selamlama ya da sorulara yanıt verme gibi pek çok iletişimsel işleve hizmet etmektedir. Cihazdaki herhangi bir sembole dokunmak, bağlama uygun sesli mesajı sunmaktadır. Örneğin, su sembolüne dokununca cihaz “çorba” ya da “Çorba istiyorum.” gibi bir kelime ya da cümle üretmektedir.
Soru 127
Özel gereksinimli bireylerin iletişim panolarını kullanarak iletişim kurmak için kullanabileceği farklı yollar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir.
II. Fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir.
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir.
I. Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir.
II. Fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir.
III. İletişim partnerinin desteğini alabilir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II
C
II-III
D
Yalnızca I
E
Yalnızca II
Açıklama:
Konuşamayan bireylerin iletişim kurabilmeleri için hazırlanan elektronik ve bilgisayar tabanlı olmayan görsellerdir. İletişim panoları, bir kişinin yeteneklerine ve günlük gereksinimlerine uyan resimler, semboller ve/veya alfabenin yer aldığı ADİ sistemlerinden biridir. Özel gereksinimli bireyler, bu panolarla iletişim kurmak için farklı yollar kullanabilir: a) Kendileri parmaklarıyla görselleri gösterebilir. b) Fiziksel bir engeli varsa gözüyle görselleri işaret edebilir. c) İletişim partnerinin desteğini alabilir.
Soru 128
Bireye “Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamanın öğretildiği ve bireyin de bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurduğu PECS aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evre 3
B
Evre 2
C
Evre 4
D
Evre 6
E
Evre 5
Açıklama:
Resim Değiş Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi
PECS 6 evreden oluşmaktadır ve her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır. Evre 1: İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 2: İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 3: Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 4: Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 5: “Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır. Evre 6: Görüş bildirmek öğretilmektedir. Birey nesne ve olaylarla ilgili görüş bildirmek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
PECS 6 evreden oluşmaktadır ve her bir evrede farklı bir iletişim amacı kazandırmak amaçlanmaktadır. Evre 1: İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir. Birey, masada duran resimli kartı karşısında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 2: İletişim girişimini farklı ortamlarda, farklı kişilerle ve istediği farklı nesnelerle gerçekleştirmesi öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartı uzağında oturan iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 3: Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir. Birey iletişim klasöründeki resimli kartlar arasından bir kart seçip iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 4: Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir. Birey iki ya da daha fazla resimli kartı cümle şeridi üzerine takıp cümle şeridini iletişim ortağına vererek istediği nesneye ulaşmaktadır. Evre 5: “Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir. Birey bu soruya karşılık vermek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır. Evre 6: Görüş bildirmek öğretilmektedir. Birey nesne ve olaylarla ilgili görüş bildirmek için iletişim klasörünü kullanarak cümle kurmaktadır.
Soru 129
Afet ve acil durum sırasında veya sonrasında AFAD görevlilerinin bireye “Burada mı oturuyorsun?”, “Ailen var mı?”, “Evde başka biri var mı?”, “Vücudunda ağrıyan/acıyan bir yer var mı?”, “Beni anlayabiliyor musun?” gibi duruma uygun sorular sorup özel gereksinimli bireyin klasöründe bulunan resimli kartlar aracılığıyla bu sorulara cevap vermesi aşağıdakilerden hangisinin kullanımına örnektir?
Seçenekler
A
İletişim panosu
B
Güç kartı
C
PECS
D
Konuşma üreten cihaz
E
Acil durum kartı
Açıklama:
Afet ve Acil Durumlarda Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemlerinin Kullanımı
Afet ve acil durum sırası veya sonrasında yanında PECS klasörü taşıyan bir bireyle iletişim kurmak için AFAD görevlileri, bireyin klasöründe acil durumlarda kullanılabilecek görseller olup olmadığını incelemek için klasöre hızlıca göz atabilirler. Uygun görseller bulunması durumunda, klasörü bireye geri vererek sorular sorabilirler. Örneğin, “Burada mı oturuyorsun?”, “Ailen var mı?”, “Evde başka biri var mı?”, “Bize söyleyebileceğin bir telefon numarası var mı?”, “Vücudunda ağrıyan/acıyan bir yer var mı?”, “Beni anlayabiliyor musun?” gibi duruma uygun sorular sorulabilir. Klasörü kullanan kişinin resimli kartlar aracılığıyla bu sorulara cevap vermesi beklenebilir.
Afet ve acil durum sırası veya sonrasında yanında PECS klasörü taşıyan bir bireyle iletişim kurmak için AFAD görevlileri, bireyin klasöründe acil durumlarda kullanılabilecek görseller olup olmadığını incelemek için klasöre hızlıca göz atabilirler. Uygun görseller bulunması durumunda, klasörü bireye geri vererek sorular sorabilirler. Örneğin, “Burada mı oturuyorsun?”, “Ailen var mı?”, “Evde başka biri var mı?”, “Bize söyleyebileceğin bir telefon numarası var mı?”, “Vücudunda ağrıyan/acıyan bir yer var mı?”, “Beni anlayabiliyor musun?” gibi duruma uygun sorular sorulabilir. Klasörü kullanan kişinin resimli kartlar aracılığıyla bu sorulara cevap vermesi beklenebilir.
Soru 130
Acil durum kartıyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Acil durum kartını kullanan bireylerle iletişim kurmak için özel bir eğitim almak gereklidir.
B
Acil durum kartında özel gereksinimli bireyin adı, acil durumlarda iletişim kurulabilecek kişinin adı ve iletişim bilgileri, kişinin bakımıyla ilgili bilinmesi gereken önemli konular ve tıbbi acil durum bilgileri vb. yer almalıdır.
C
Dünya genelinde çok yaygın olarak kullanılan bir iletişim sistemidir.
D
Toplumsal ortamlarda çevresindeki bireylerin istenmeyen dikkate neden olabilir.
E
Kullanıcıların iletişim kuracakları kişiye yakın mesafede olmalarını gerektirmektedir.
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylerle Etkili İletişim İçin Acil Müdahale Personeline Yönelik İpuçları
Afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylerin gereksinimlerini belirleyebilmenin bir diğer yolu ise özel gereksinimli birey için hazırlanan acil durum kartı olabilir. Özel gereksinimli bireylerin kişisel bilgilerini içeren bu kartlar acil durum sırasında ya da sonrasında acil durum personeli için yardımcı olabilir. Acil durum kartlarında; özel gereksinimli bireyin adı, acil durumlarda iletişim kurulabilecek kişinin adı ve iletişim bilgileri, kişinin bakımı ile ilgili bilinmesi gereken önemli konular ve tıbbi acil durum bilgileri gibi detaylara yer verilmektedir. Ayrıca kişinin iletişim amaçlı kullandığı bir ADİ sistemi varsa acil durum kartında bu bilgiye de yer verilmelidir.
Afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylerin gereksinimlerini belirleyebilmenin bir diğer yolu ise özel gereksinimli birey için hazırlanan acil durum kartı olabilir. Özel gereksinimli bireylerin kişisel bilgilerini içeren bu kartlar acil durum sırasında ya da sonrasında acil durum personeli için yardımcı olabilir. Acil durum kartlarında; özel gereksinimli bireyin adı, acil durumlarda iletişim kurulabilecek kişinin adı ve iletişim bilgileri, kişinin bakımı ile ilgili bilinmesi gereken önemli konular ve tıbbi acil durum bilgileri gibi detaylara yer verilmektedir. Ayrıca kişinin iletişim amaçlı kullandığı bir ADİ sistemi varsa acil durum kartında bu bilgiye de yer verilmelidir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Değiş-tokuşa dayalı sistemler
B
İşaret dili
C
Yazılı iletişim
D
İletişim panoları
E
Konuşma üreten cihazlar
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır.
Soru 132
İşaret dilleri hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bireyler el hareketi ve yüz mimiklerini kullanırlar.
B
Dünya genelinde çeşitli işaret dilleri mevcuttur.
C
Konuşulan dille aynı kurallara sahiptir.
D
Türkiye'de bölgesel farklılıklar bulunmaktadır.
E
Gelişimsel yetersizliği olan bireyler de işaret dili kullanabilmektedir.
Açıklama:
İşaret dili, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin ve işitme yetersizliği olan bireylerin yaygın olarak kullandığı ADİ türlerinden biridir. Bireylerin el hareketleri ve yüz mimiklerini kullanarak kendilerini ifade ettikleri bir dildir. İşaret dilleri, konuşulan bir dilden türememiştir. Konuşulan dilden farklı dilbilgisi kuralları vardır ve kelimelerin cümle içindeki sırası da farklıdır.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi işitme engelli bireylerle günlük yaşantı ya da acil durumlarda iletişim esnasında dikkat edilmesi gereken hususlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bireyin yüzü dönükken konuşmak
B
Açık ve anlaşılır biçimde konuşmak
C
Konuşurken ağzını kapamamak
D
Bağırarak duymasını sağlamak
E
Duyabileceği bir mesafede konuşmak
Açıklama:
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Soru 134
Normal iletişim ve dil gelişimi aşamalarını temel alarak hazırlanmış, resimli semboller aracılığıyla talep etme, sorulara cevap verme ve yorum yapma gibi iletişim becerilerinin kazandırılmasını sağlayan bir iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konuşma üreten cihazlar
B
İşaret dili
C
İletişim tablosu
D
PECS
E
Braille alfabesi
Açıklama:
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi (Picture Exchange Communication System-PECS) normal iletişim ve dil gelişimi aşamalarını temel alarak hazırlanmış olan, alternatif bir iletişim sistemidir.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi PECS'in avantajları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Pek çok resim hazırlanmasını gerektirmesi
B
Resmi bulmak için klasör sayfalarını incelemek gerekmesi
C
Değiş-tokuş için iletişim kurulacak kişiyle yakın mesafede olmak gerekmesi
D
İletişim klasörünün ağır ve hantal olması
E
Kullanıcı birden fazla kart kullanarak cümle kurabilir.
Açıklama:
Kullanıcı birden fazla kart kullanarak cümle kurabilir bu sistemin sağladığı avantajdır.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi acil durum iletişim sistemine örnektir?
Seçenekler
A
Gazetede çıkan deprem haberleri
B
Belediye acil durum anonsu
C
Acil durum numaraları
D
Artçı depremler ile ilgili televizyon haberi
E
Televizyonda sel uyarısı
Açıklama:
Acil durum iletişim sistemleri: Hem bireyler hem de gruptaki kişiler arasındaki acil durum mesajlarının tek yönlü ve iki yönlü iletişimini desteklemek
amacıyla organize edilen bir sistemdir. Doğru cevap C şıkkıdır.
amacıyla organize edilen bir sistemdir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi ADI sistemleri kullanmaya aday doğuştan yetersizlik grubunda arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Serebral palsi
B
Afazi
C
Parkinson hastalığı
D
Travmatik beyin hasarı
E
MS hastalığı
Açıklama:
Serebral palsi doğru cevaptır.
Soru 138
Konuşma üreten cihazlar hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ek yardımcı bir araç gerektirmezler.
B
En fazla maliyete sahip sistemlerdir.
C
En az tercih edilen sistemlerdir.
D
Kullanımı oldukça zordur.
E
Sadece statik görünümlü cihazlar mevcuttur.
Açıklama:
ADİ sistemleri
arasında en maliyetli olanı teknoloji kullanımı nedeniyle konuşma üreten cihazlardır.
arasında en maliyetli olanı teknoloji kullanımı nedeniyle konuşma üreten cihazlardır.
Soru 139
Türkiye'de özel gereksinimli bireylerin kullanımı için hazırlanan ve deneysel olarak
etkisi sınanan ilk konuşma üreten cihaz uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?
etkisi sınanan ilk konuşma üreten cihaz uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dokun konuş
B
PECS
C
İletişim tablosu
D
Elle söyle
E
Konuş göster
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin kullanımı için hazırlanan ve deneysel olarak
etkisi sınanan ilk uygulama, Dokun Konuş mobil uygulamasıdır. Dokun Konuş kişiye özgü düzenlemeler yapabilme özelliği ile özel gereksinimli ve hastalık ya da travma sonrası konuşma becerisini daha sonra yitiren bireylerin iletişim ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilen bir mobil uygulamadır.
etkisi sınanan ilk uygulama, Dokun Konuş mobil uygulamasıdır. Dokun Konuş kişiye özgü düzenlemeler yapabilme özelliği ile özel gereksinimli ve hastalık ya da travma sonrası konuşma becerisini daha sonra yitiren bireylerin iletişim ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilen bir mobil uygulamadır.
Soru 140
Aşağıdakilerden hangisi işaret dili öğrenmek için gereken yeterlilikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hatırlama becerilerine sahip olma
B
İşaret dili bilen bir çevreye sahip olma
C
İşaretleri öğrenebilme becerisine sahip olma
D
Normal işitme becerisine sahip olma
E
Yeterli düzeyde düzeyde motor becerilere sahip olma
Açıklama:
İşitme duyusunun normal olması gereklilik değildir.
Soru 141
İletişimin temel öğelerinden biri olan ve "insanın başkalarını anlayabilmesi" işlevini içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alıcı
B
Gönderen
C
İfade edici dil
D
Alıcı dil
E
İletişim kanalı
Açıklama:
İletişim, en genel anlamda insanın başkalarını anlayabilmesi (alıcı dil) ve kendisini başkalarına anlatabilmesidir (ifade edici dil). Temel beş ögeden biri olan alıcı dil doğru cevaptır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektiren alternatif iletişim yöntemlerinden bir tanesidir?
Seçenekler
A
İşaret dili
B
Parmak alfabesi
C
Vücut dili
D
Dudak okuma
E
Değiş tokuşa dayalı sistemler
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektiren iletişim araçları, kâğıt-kalem kullanımı gibi temel teknoloji ürünleri ile yüksek teknoloji gerektiren elektronik cihazların kullanımına kadar geniş bir yelpazeye sahiptir. İletişim panoları, konuşma üreten cihazlar ve değiş-tokuşa dayalı sistemler (örneğin, Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi-Picture Exchange Communication System [PECS]) yaygın olarak kullanılan ek araç gerektiren ADİ türleri arasındadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi ek araç kullanmayı gerektirmeyen alternatif iletişim sistemlerinden bir tanesidir?
Seçenekler
A
İletişim panoları
B
Konuşma üreten cihazlar
C
Değiş-tokuşa dayalı sistemler
D
Parmak alfabesi
E
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sistemi
Açıklama:
Ek araç kullanmayı gerektirmeyen iletişim sistemleri; bireyin mesaj iletmek için kendi vücudunu kullanmasına dayalıdır. İşaret dili, vücut dili, jestler ve parmak alfabesi ek araç kullanmayı gerektirmeyen sistemlerden birkaçıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 144
Alternatif iletişim sistemler doğuştan yetersizliği olan ya da konuşma becerisini sonradan yitiren bireyler tarafından kullanılabilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi konuşma yeteneğini sonradan kaybeden aday gruplarından biridir?
Seçenekler
A
Otizm
B
Fragile X sendromu
C
Afazi
D
Angleman sendromu
E
Down sendromu
Açıklama:
Konuşma Becerisini Sonradan Yitirenler
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak
ortaya çıkan dil ve konuşma
bozuklukları
Doğru cevap C seçeneğidir.
- Afazi
- Parkinson hastalığı
- Beyin hasarına bağlı olarak
ortaya çıkan dil ve konuşma
bozuklukları
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 145
Türk İşaret Dili'nde "Her iki elinde göğüs hizasında parmakların hepsi açık, yanyana ve avuç içi aşağı bakacak şekilde durduğu ve ellerin sağa sola sallandığı" işaret aşağıdaki anlamlardan hangisini taşımaktadır?
Seçenekler
A
Yangın
B
Alev
C
Aşı
D
Deprem
E
Sel
Açıklama:
Açıklaması yapılan işaret "deprem" anlamına gelmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 146
Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşamımızda ya da acil durumlarda işitme engellilerle konuşurken yapmamız gereken davranışlardan biridir?
Seçenekler
A
İşitme engellilerle konuşurken ses tonunuzu yükseltin.
B
Açık, anlaşılır ve yavaş konuşun
C
İletişim kurarken yüz yüze ve yakın mesafede olmaya özen gösterin.
D
Hangi iletişim yoluyla iletişim kurmayı tercih ettiklerini öğrenin
E
Arkanız dönükken konuşmayın.
Açıklama:
İşitme cihazı kullanan biriyle konuşurken bağırmanıza gerek yoktur. Normal ses tonunuzla konuşabilirsiniz.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 147
Resim değiş-tokuşuna dayalı iletişim sisteminin (PECS) öğretiminde kullanılan evrelerden ilki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Görüş bildirmek öğretilmektedir.
B
“Ne istiyorsun?” sorusunu yanıtlamak öğretilmektedir.
C
İletişim girişiminde bulunmak öğretilmektedir.
D
Birden fazla resimli kart arasından seçim yapması öğretilmektedir.
E
Resimli kartlarla cümle kurmak öğretilmektedir.
Açıklama:
PECS evrelerinden ilki iletişim girişiminde bulunmanın öğretilmesini içermektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi afit ve acil durumlarda kullanabilecğimiz alternatif iletişim sistemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşaret Dili
B
Parmak Alfabesi
C
Vücut Dili
D
İletişim Panoları
E
Tercüme için özel gereksinimli bireyin yakını
Açıklama:
Acil durumlarda özel gereksinimli bireyin yakınını bularak tercümanlık yapmasını istemek her zaman mümkün ya da etik olmayabilir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 149
İşaret dilinde "Her iki el göğüs hizasında, her iki elin tüm parmakları açık kıvrık ve avuç içleri yukarı bakacak şekilde, eller aşağı yukarı bakacak şekilde, eller aşağı yukarı zıt yönde hakeket ettirilir." şeklinde açıklanan işaret aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ateş
B
Deprem
C
Sel
D
Kalp krizi
E
Kan kaybı
Açıklama:
İşaretin anlamı "ateş" kelimesidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 150
Türk İşaret Dili'nde "Her iki el karın hizasında düz ve kıvrık, bilek içleri birbirine değecek şekilde, bilekler birbirine dokundurulur." şeklinde açıklanan işaret aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aile
B
Ev
C
Deprem
D
Çıkış
E
Beklemek
Açıklama:
Tanımlamada anlatılan işaret "aile" anlamına gelmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Ünite 6
Soru 1
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Bu bağlamda yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya geçme gibi beceriler hangi beceriler kapsamına girer?
Seçenekler
A
sosyal beceriler
B
Uyumsal beceriler
C
Dil ve iletişim becerileri
D
Akademik beceriler
E
Özbakım becerileri
Açıklama:
Uyumsal beceriler, bireyin toplumda bağımsız olarak yaşayabilmesi
için sergilemesi gereken birçok farklı beceriyi kapsar. Uyumsal beceriler arasında kişisel hijyen ve bakım becerileri, boş zaman etkinlikleriyle meşgul
olma ya da bir iş yerinde çalışma gibi toplumsal beceriler sayılabileceği gibi yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya
geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme gibi güvenlik becerilerini de içerir. Doğru cevap B'dir.
için sergilemesi gereken birçok farklı beceriyi kapsar. Uyumsal beceriler arasında kişisel hijyen ve bakım becerileri, boş zaman etkinlikleriyle meşgul
olma ya da bir iş yerinde çalışma gibi toplumsal beceriler sayılabileceği gibi yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya
geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme gibi güvenlik becerilerini de içerir. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Evde özel gereksinimli bireylerin yanlış temizlik malzemesi ya da ilaç kullanımı, son kullanım tarihi geçmiş ürünleri kullanma gibi durumları önlemeye dönük kazandırılması gereken beceriler hangi başlık altında yer alır?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
C
Acil numaraları arama ve yardım isteme
D
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
E
Ürün uyarılarına dikkat etme
Açıklama:
Evde özel gereksinimli bireylerin yanlış temizlik malzemesi ya da ilaç kullanımı, son kullanım tarihi geçmiş ürünleri kullanma gibi durumları önlemeye dönük kazandırılması gereken beceriler, ürün uyarılarına dikkat etme başlığı altında yer alır. Doğru cevap E'dir.
Soru 3
I. İş yerinin içerisinde ve çevresinde otomatik kapıların kaldırılması
II. Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması
II. Sabit çalışma saatlerinin belirlenmesi
Hangisi iş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasına dönük uygulamalardandır?
II. Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması
II. Sabit çalışma saatlerinin belirlenmesi
Hangisi iş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasına dönük uygulamalardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili birtakım öneriler şunlardır:
Doğru cevap B'dir.
- İş yerinin içerisinde ve çevresinde erişim rampaları ve otomatik kapıların oluşturulması,
- Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması,
- Çalışma saatlerinin değiştirilmesi veya
esnek çalışma saatleri (örneğin, iş yoğunluğunun az olduğu zamanlarda görevler verilmesi ya da tehlikeli iş aletlerinin taşınması, kaldırılması) oluşturulması, - İş yerinde özel gereksinimli bireyi tacizden, fiziksel/duygusal istismardan korumak için bir plan hazırlanması.
Doğru cevap B'dir.
Soru 4
Özel gereksinimli bireye cep telefonunu kullanarak yardım isteme becerisini öğretirken doğru tuşlara basmasının elinden, gerekirse parmaklarından tutarak yaptırılması Davranışsal Öğretim Paketleri'nin hangi öğesiyle örtüşür?
Seçenekler
A
Rol oyun
B
Geri bildirim
C
Fiziksel ipucu
D
Sözel ipucu
E
Model olma
Açıklama:
Fiziksel ipucu, bireyin hedef davranışı doğru bir biçimde yerine getirme olasılığını arttıran fiziksel yardımdır. Bu bağlamda verilen örnekteki yardım fiziksel ipucu ile örtüşmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 5
Bireye öğretilmek istenen beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu
sunulması ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltılması (silikleştirilmesi) veya artırılması süreci hangisiyle adlandırılır?
sunulması ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltılması (silikleştirilmesi) veya artırılması süreci hangisiyle adlandırılır?
Seçenekler
A
Davranışsal Öğretim Paketleri
B
Görsel Destekler
C
Sosyal Öyküler
D
Yanlışsız Öğretim Yöntemleri
E
Video Modelle Öğretim
Açıklama:
Bireye öğretilmek istenen beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu
sunulması ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltılması (silikleştirilmesi) veya artırılması süreci, Yanlışsız Öğretim Yöntemleri olarak adlandırlır. Doğru cevap D'dir.
sunulması ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltılması (silikleştirilmesi) veya artırılması süreci, Yanlışsız Öğretim Yöntemleri olarak adlandırlır. Doğru cevap D'dir.
Soru 6
Hangisi görme yetersizliği olan bireyin, pozisyonunu ve çevresindeki diğer önemli nesnelerle ilişkisini belirleme sürecinde (yönelim becerilerinde) kullandığı duyulardan değildir?
Seçenekler
A
Tat alma
B
Görme
C
İşitme
D
Dokunma
E
Koklama
Açıklama:
Yönelim Becerileri, görme yetersizliği olan bireyin görme,
işitme, dokunma ve koklama duyularını kullanarak pozisyonunu ve çevresindeki
diğer önemli nesnelerle ilişkisini belirleme sürecidir. Tat alma duyusu bu duyular arasında yer almaz. Doğru cevap A'dır.
işitme, dokunma ve koklama duyularını kullanarak pozisyonunu ve çevresindeki
diğer önemli nesnelerle ilişkisini belirleme sürecidir. Tat alma duyusu bu duyular arasında yer almaz. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
Hangisi görme yetersizliği olan bireylere belirli bir yol güzergahını bulabilmek için bilgi veren sistemdir?
Seçenekler
A
Lazer Baston
B
Konuşan İşaretler
C
Mesafe Büyüteçleri
D
Sesli Levhalar
E
Radyo Frekansı Tanımlama Sistemi
Açıklama:
Radyo Frekansı Tanımlama Sistemi (Radio Frequency Identification System), belirli bir yol güzergahını bulabilmek için görme yetersizliği olan bireye bilgi veren bir sistemdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 8
I. İş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak
II. Duvarları mat renklere boyamak
III. İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak
Görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada kullanılabilecek yöntemler hangisidir?
II. Duvarları mat renklere boyamak
III. İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak
Görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada kullanılabilecek yöntemler hangisidir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada iş yerlerinde yardımcı teknolojilerin kullanımıyla birtakım önlemler alınabilir:
• Bağımsız hareket edebilmeyi kolaylaştırmak için iş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak,
• Merdivenlere veya kapı yollarına yaklaşırken zeminde değişiklikler yapmak (örneğin, halıdan parkeye veya parkeden küp karoya geçiş) veya parlak renkli bantlar kullanmak,
• İş yerine güvenli giriş ve çıkış yapılabilmesi için tedbirler almak (örneğin, giriş-çıkışlar için büyük formatta oldukça görülebilen işaretler ya da yazılar kullanmak),
• İş yerinde olası bir kazayı önlemek için ofisin cam kapısı ve ön duvarın cam duvarlarına dikkat çekici şeritler takmak,
• İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak,
• İş yeri duvarlarını parlak boyalarla boyamak ve korkuluklar yapmak.
Duvarlarda mat boya kullanımı doğru bir uygulama değildir. Doğru cevap D'dir.
• Bağımsız hareket edebilmeyi kolaylaştırmak için iş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak,
• Merdivenlere veya kapı yollarına yaklaşırken zeminde değişiklikler yapmak (örneğin, halıdan parkeye veya parkeden küp karoya geçiş) veya parlak renkli bantlar kullanmak,
• İş yerine güvenli giriş ve çıkış yapılabilmesi için tedbirler almak (örneğin, giriş-çıkışlar için büyük formatta oldukça görülebilen işaretler ya da yazılar kullanmak),
• İş yerinde olası bir kazayı önlemek için ofisin cam kapısı ve ön duvarın cam duvarlarına dikkat çekici şeritler takmak,
• İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak,
• İş yeri duvarlarını parlak boyalarla boyamak ve korkuluklar yapmak.
Duvarlarda mat boya kullanımı doğru bir uygulama değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 9
Hangisi işitme yetersizliği olan bireylerin çalıştıkları iş yerlerinde iş güvenliğini arttırmada kullanılabilecekleri önlemler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Binaya girmeden önce iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilgi vermek
B
Acil çıkış kapılarının yerlerini göstermek
C
Yanıp sönen uyarı lambalarını kaldırmak
D
İş yerinin diğer kısımlarına da yanıp sönen alarmlar yerleştirmek
E
İş yerlerindeki tüm kesişme noktalarına aynalar yerleştirmek
Açıklama:
Yanıp sönen uyarı lambalarını kaldırmak hatalı bir davranış olacaktır. Tam aksine bu uyarı lambalarını tüm araçlarda bulundurmak gereklidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
I. Yangını fark etmek II. En kısa ve güvenilir yoldan yangın olan ortamdan uzaklaşmak III. Yangın sonrası daha önceden belirlenmiş bir buluşma yerinde güvenilir bir yetişkini beklemek IV. Hemen telefonla bir aile bireyi veya yetişkini aramak Özel gereksinimli bireylerin yangından korunma becerisinin sergilenmesinde hangi basamakları yerine getirmesi beklenir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yangından korunma becerisinin sergilenmesinde üç basamağın yerine getirilmesi gerekir. Bu basamaklar:
• Yangını fark etmek,
• En kısa ve güvenilir yoldan yangın olan ortamdan uzaklaşmak,
• Yangın sonrası daha önceden belirlenmiş bir buluşma yerinde güvenilir bir yetişkini beklemek (aile üyeleri, polis memuru vb.).
Doğru cevap C'dir.
• Yangını fark etmek,
• En kısa ve güvenilir yoldan yangın olan ortamdan uzaklaşmak,
• Yangın sonrası daha önceden belirlenmiş bir buluşma yerinde güvenilir bir yetişkini beklemek (aile üyeleri, polis memuru vb.).
Doğru cevap C'dir.
Soru 11
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan becerilere hangi isim verilir?
Seçenekler
A
Sosyal beceriler
B
Dil ve iletişim becerileri
C
Özbakım becerileri
D
Güvenlik becerileri
E
Akademik beceriler
Açıklama:
Güvenlik Becerileri: özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi, özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel beceriler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Uyumsal beceriler
B
Güvenlik becerileri
C
Özbakım becerileri
D
Sosyal beceriler
E
Dil ve iletişim becerileri
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Bu beceriler arasında; sosyal beceriler, dil ve iletişim becerileri, özbakım becerileri, akademik beceriler
ve uyumsal beceriler sayılabilir.
ve uyumsal beceriler sayılabilir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri kapsamındaki 'temel ilk yardım becerileri' arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bıçak, makas, jilet vb. kesici aletlerle oluşabilecek sıyrıklar
B
Çakmak, ocak vb. ateşli cihazlarla oluşabilecek yanıklar
C
Güvenilir bir yetişkini arama
D
Göze yabancı cisim kaçması vb. yaralanma
E
Kulak ve buruna yabancı cisim kaçması vb. yaralanma
Açıklama:
Temel İlk Yardım Becerileri: Kapsamı daha geniş olmakla birlikte bu ünitede, bıçak, makas, jilet vb. kesici aletlerle ve bardak, tabak gibi kırılabilir eşyalarla oluşabilecek sıyrıklar, kesikler ile çakmak, ocak vb. ateşli cihazlarla oluşabilecek yanıklar; göz,
kulak ve buruna yabancı cisim kaçması vb. yaralanma durumlarında uygulanan becerileri “temel ilk yardım becerileri” olarak ele alacağız.
kulak ve buruna yabancı cisim kaçması vb. yaralanma durumlarında uygulanan becerileri “temel ilk yardım becerileri” olarak ele alacağız.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerileri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ürün uyarılarına dikkat etme
B
Acil durumlardan korunma
C
Acil numaraları arama ve yardım isteme
D
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
E
Cinsel istismardan korunma
Açıklama:
Okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerilerini; yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, cinsel istismardan korunma ve fiziksel/duygusal istismardan korunma olmak üzere üç başlık altında inceleyeceğiz.
Soru 15
“Rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı uygulamaya hangi isim verilmektedir?
Seçenekler
A
Davranışsal Öğretim Paketleri
B
Sosyal Öyküler
C
İş Güvenligi Becerilerinin Ögretimi
D
Toplum Temelli Ögretim
E
Yanlıssız Ögretim Yöntemleri
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu,
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış
analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleri
olarak tanımlayabiliriz.
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış
analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleri
olarak tanımlayabiliriz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli olan bireye gereksinim duyduğu becerinin doğal ortamlarda (okul, park, alışveriş merkezi, ev vb.) öğretilmesine verilen isimdir?
Seçenekler
A
Görsel Destekler
B
Toplum Temelli Öğretim
C
Sosyal Öyküler
D
Video Modelle Öğretim
E
Yanlışsız Öğretim Yöntemleri
Açıklama:
Toplum Temelli Öğretim: Özel gereksinimli olan bireye gereksinim duyduğu becerinin doğal ortamlarda (okul, park, alışveriş merkezi, ev vb.) öğretilmesidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek uygulamalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sosyal Öyküler
B
Grup Çalısmaları
C
Yardımcı Teknolojiler
D
Davranıssal Ögretim Paketi
E
Yönelim ve Bagımsız Hareket Becerilerinin Ögretimi
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek uygulamaları dört başlık altında inceliyoruz: 1-Davranıssal Ögretim Paketi, 2-Yönelim ve Bagımsız Hareket Becerilerinin Ögretimi, 3-Yardımcı Teknolojiler, 4-Grup Çalısmaları
Soru 18
Görme yetersizliği olan bireyin görme, işitme, dokunma ve koklama duyularını kullanarak pozisyonunu ve çevresindeki diğer önemli nesnelerle ilişkisini belirleme sürecine hangi isim verilmektedir?
Seçenekler
A
Davranışsal Öğretim Paketleri
B
Toplum Temelli Öğretim
C
Görsel Destekler
D
Yönelim Becerileri
E
Rota
Açıklama:
Yönelim Becerileri: Görme yetersizliği olan bireyin görme, işitme, dokunma ve koklama duyularını kullanarak pozisyonunu ve çevresindeki diğer önemli nesnelerle ilişkisini belirleme süreci olarak tanımlanabilir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireylerin dikkatini çekmek için kullanılan yükseltilmiş ses ve/veya görsel bir sinyal ve titreşim sağlayan cihazlara verilen isimdir?
Seçenekler
A
İşitme Teknolojisi Cihazları
B
Sistematik Yön İpuçları
C
Uyarı Cihazları
D
Düzeltici Geri Bildirim
E
Lazer Baston
Açıklama:
Uyarı Cihazları: İşitme yetersizliği olan bireylerin dikkatini çekmek için kullanılan yükseltilmiş ses ve/veya görsel bir sinyal ve titreşim sağlayan cihazlar olarak tanımlanabilir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi gebelik döneminde annenin alkol kullanımından kaynaklanan doğumdan itibaren bebeklerde görülen bir sendromdur?
Seçenekler
A
Frajil x sendromu
B
Prader-Willi sendromu
C
William sendromu
D
Down sendromu
E
Fetal alkol sendromu
Açıklama:
Fetal alkol sendromu gebelik döneminde annenin alkol kullanımından kaynaklanan
doğumdan itibaren bebeklerde görülen bir sendromdur. Fetal alkol sendromu
olan bireylerde büyüme yetersizlikleri, zihinsel yetersizlik ve yaşam boyunca devam eden davranışsal sorunları olabilir.
doğumdan itibaren bebeklerde görülen bir sendromdur. Fetal alkol sendromu
olan bireylerde büyüme yetersizlikleri, zihinsel yetersizlik ve yaşam boyunca devam eden davranışsal sorunları olabilir.
Soru 21
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel
becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu beceriler dışında kalmaktadır?
becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu beceriler dışında kalmaktadır?
Seçenekler
A
Öz bakım
B
Motor beceriler
C
Sosyal beceriler
D
Dil ve iletişim becerileri
E
Uyumsal beceriler
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel
becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Bu beceriler arasında; sosyal beceriler, dil ve iletişim
becerileri, özbakım becerileri, akademik beceriler ve uyumsal beceriler sayılabilir.
becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Bu beceriler arasında; sosyal beceriler, dil ve iletişim
becerileri, özbakım becerileri, akademik beceriler ve uyumsal beceriler sayılabilir.
Soru 22
Özel gereksinimli bireylere öğretilebilecek güvenlik becerileri kaç sınıflandırma ile ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere öğretilebilecek güvenlik becerilerini (1) evde, (2) okulda, (3) iş yerinde ve (4) diğer toplumsal ortamlarda gereksinim duyulan güvenlik becerileri olmak üzere dört grupta sınıflandırmamız mümkündür.
Soru 23
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri ile ilgili sınıflandırmayı düşündüğümüzde hangi seçenek bu sınıflandırma dışında kalmaktadır?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Acil numaraları arama ve yardım isteme
C
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
D
Ürün uyarılarına dikkat etme
E
Acil durumalrda evde güvenlik alanı yaratma
Açıklama:
evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerini; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama
ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta incelenmektedir.
ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta incelenmektedir.
Soru 24
I. Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması.
II. Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması,
III. Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi
IV. Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için verilen ifadeleri beceri basamaklarına göre nasıl sıralanmaktadır?
II. Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması,
III. Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi
IV. Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için verilen ifadeleri beceri basamaklarına göre nasıl sıralanmaktadır?
Seçenekler
A
II.-IV-III-I
B
I-III-IV-II
C
IV-I-II-III
D
I-II-III-IV
E
III-I-II-IV
Açıklama:
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için gereksinim duyulabilecek beceri basamakları şu şekilde sıralanabilir (Summers ve diğ., 2011):
• Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması,
• Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi,
• Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi,
• Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
• Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması,
• Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi,
• Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi,
• Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
Soru 25
Kaçırma girişimlerinden korunma, cinsel istismardan korunma ve fiziksel/duygusal istismardan korunma en çok hangi ortamlar için geçerli güvenlik becerileridir?
Seçenekler
A
Ev
B
Alışveriş merkezleri
C
Toplu taşıma araçları
D
Okul
E
Hepsi
Açıklama:
Okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerilerini; yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, cinsel istismardan korunma ve fiziksel/duygusal istismardan korunma olmak üzere üç başlık altında incelenmektedir. Bu bireyler, söz konusu becerilere okul ortamında gereksinim duyalabilecekleri gibi toplumsal ortamlarda da gereksinim duyabilirler.
Soru 26
Zihinsel Yetersizliği Olan/Otizmli Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılan Etkili
Uygulamalar arasında sayılan yöntemlerden hangisinde rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme gibi öğretim uygulamaları yer almaktadır?
Uygulamalar arasında sayılan yöntemlerden hangisinde rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme gibi öğretim uygulamaları yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal öyküler
B
Davranışsal öğretim paketleri
C
Yanlışsız öğretim yöntemleri
D
Video modelle öğretim
E
Görsel Destekler
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz.
Soru 27
bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesi) veya artırdığımız süreç hangi yöntemi kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Davranışçı öğretim paketleri
B
Sosyal öyküler
C
Yanlışsız öğretim yöntemleri
D
Görsel destek
E
Toplum temelli öğretim
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemleri; bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesi) veya artırdığımız süreçtir.
Soru 28
I. Grup çalışmaları
II.Davranışsal öğretim paketleri
III.Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
IV.İş Güvenliği Becerilerinin Öğretimi
Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek Etkili Uygulamalar düşünüldüğünde hangi ifade ya da ifadeler bu yöntemlere dahildir?
II.Davranışsal öğretim paketleri
III.Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
IV.İş Güvenliği Becerilerinin Öğretimi
Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek Etkili Uygulamalar düşünüldüğünde hangi ifade ya da ifadeler bu yöntemlere dahildir?
Seçenekler
A
I.IV
B
I.II.III
C
II.IV.
D
II.III.IV.
E
I.III
Açıklama:
I. Grup çalışmaları
II. Davranışsal öğretim paketleri
III. Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi, Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek Etkili Uygulamalardandır.
II. Davranışsal öğretim paketleri
III. Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi, Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek Etkili Uygulamalardandır.
Soru 29
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi İşitme Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Yardımcı Teknoloji Cihazlar arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
İşitme Teknolojisi Cihazları
B
İletişim Desteği Sağlayan Cihazlar
C
Uyarı Cihazları
D
MP3 çalar vb. ses teknolojileri
E
TV, Ipad vb. görsel teknoloji cihazları
Açıklama:
İşitme Teknolojisi cihazları: Belirli düzeylerde işitme kaybı olan bireyler için kullanılabilen cihazlardır. Uyarı Cihazları İşitme yetersizliği olan bireylerin dikkatini çekmek için kullanılan yükseltilmiş ses ve/ veya görsel bir sinyal ve titreşim sağlayan cihazlar olarak tanımlanabilir. İletişim desteği sağlayan yardımcı teknoloji cihazlar; iki ya da daha fazla kişinin bilgi alışverişinde bulunması sırasında kullandıkları cihazlar olarak tanımlanabilir. Bu cihazlar doğrudan bilgisayar, TV, MP3, iPod veya radyo gibi diğer cihazlara bağlanabilir. Dolayısıyla video modelle öğretim ya da sosyal öykülerin yardımcı dinleme cihazları desteğiyle belirli düzeylerde işitme kaybı olan bireyler için de kullanılabileceği söylenebilir. İşitme cihazları ile ses cihazları kullanılabilir ancak tek başına kullanılamayacağından dolayı D seçeneğidir.
Soru 30
Gebelik döneminde annenin alkol kullanımından kaynaklanan doğumdan itibaren bebeklerde görülen sendroma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cushing Sendromu
B
Alkol sendromu
C
Fetal Alkol Sendromu
D
Down Sendromu
E
Metabolik Sendrom
Açıklama:
Fetal alkol sendromu gebelik döneminde annenin alkol kullanımından kaynaklanan doğumdan itibaren bebeklerde görülen bir sendromdur. Fetal alkol sendromu olan bireylerde büyüme yetersizlikleri, zihinsel yetersizlik ve yaşam boyunca devam eden davranışsal sorunları olabilir.
Soru 31
Trafikte karşıdan karşıya geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme özel gereksinimli bireylerin yeterine getirebilecekleri hangi temel becerilerden biridir?
Seçenekler
A
Uyumsal beceriler
B
Güvenlik becerileri
C
Sosyal beceriler
D
Akademik beceriler
E
Özbakım becerileri
Açıklama:
Güvenlik Becerileri: Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir (Ergenekon, 2012; Taber ve diğ., 2003; Timko ve Sainato, 1999).
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya
geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme güvenlik becerilerinden bazılarıdır.
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya
geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme güvenlik becerilerinden bazılarıdır.
Soru 32
Pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, hangi tür yetersizliği olan bireylerin yangından korunma becerisinin öğretiminde kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma bozukluğu
B
Ortopedik yetersizlik
C
İşitme yetersizliği
D
Görme yetersizliği
E
Zihinsel yetersizliği
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylere yangından korunma becerisinin öğretiminde;
pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, bağımsız hareket becerilerinin öğretimi ya da yardımcı teknolojilerin kullanımı gerekir.
pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, bağımsız hareket becerilerinin öğretimi ya da yardımcı teknolojilerin kullanımı gerekir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma
B
Fiziksel istismardan korunma
C
Duygusal istismardan korunma
D
Cinsel istismardan korunma
E
Kapıyı çalan yabancıdan korunma
Açıklama:
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, Fiziksel/duygusal istismardan korunma ve cinsel istismardan korunma okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerileridir.
Kapıyı çalan yabancıdan korunma ev ortamında gereksinim duyulan güvenlik becerilerinden biridir.
Kapıyı çalan yabancıdan korunma ev ortamında gereksinim duyulan güvenlik becerilerinden biridir.
Soru 34
Bireyin, kendisinden farklı bir bireyin karakterini ve davranışını duygusal/bilişselolarak canlandırması davranışsal öğretim paketlerinde yer alan uygulamalardan hangisidir?
Seçenekler
A
Rol oyun
B
Model olma
C
Geri bildirim
D
Fiziksel ipucu
E
Sözel ipucu
Açıklama:
Rol Oyun: Bireyin, kendisinden farklı bir bireyin karakterini ve davranışını duygusal/bilişsel olarak canlandırmasıdır. Örneğin, kaybolmanın ne demek olduğunu özel gereksinimli bireye rol-oyun uygulamasıyla öğretmek istiyorsanız bir film sahnesi gibi rol yapıp bu davranışı özel gereksinimli
bireyin karşısında sergilemelisiniz; (“nerede olduğumu bilmiyorum, burası neresi, kimseyi tanımıyorum, sanırım kayboldum. Güvenebileceğim bir kişiden yardım istemeliyim”)
bireyin karşısında sergilemelisiniz; (“nerede olduğumu bilmiyorum, burası neresi, kimseyi tanımıyorum, sanırım kayboldum. Güvenebileceğim bir kişiden yardım istemeliyim”)
Soru 35
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci davranışsal öğretim paketinde yer alan uygulamalardan hangisidir?
Seçenekler
A
Ödül
B
Sözel ipucu
C
Fiziksel ipucu
D
Model olma
E
Geri bildirim
Açıklama:
Geri Bildirim: Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme sürecidir. Örneğin, özel gereksinimli bireye cep telefonuyla bir kişiden yardım istemeyi denemesini istediğinizde, cep telefonunun açma/kapama tuşu yerine ses açma/kapama tuşuna basıyorsa “Telefona erişim sağlamak için açma/kapama tuşunu kullanmalısın” şeklinde geribildirim verebilirsiniz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi sosyal öyküler yazarken dikkat edilmesi gereken noktalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ben dilini kullanmak
B
Sen dilini kullanmak
C
Kısa, kurallı yazılan cümleler yazmak
D
Betimleyici, yansıtıcı, yönlendirici, doğrulayıcı, kontrol cümlesi yazmak
E
Her bir cümleyi fotoğraf veya resimlerle desteklenmek
Açıklama:
Öğretim sürecine başlamadan önce yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma becerisiyle ilgili kısa, kurallı ve ben dilini kullanarak bir öykü yazmanız gerekmektedir. Bu öykünün tablet bilgisayarda Microsoft PowerPoint programını kullanarak yazmanız hem öykünün yıpranmaması hem de öğretim sürecinin ilgi çekici olması açısından yardımcı olabilir. Yazacağınız öykü belirli bir formatta, kısa, kurallı yazılan cümleleri içermeli (betimleyici, yansıtıcı, yönlendirici, doğrulayıcı, kontrol cümlesi, işbirlikçi cümle) ve her bir cümle fotoğraf veya resimlerle desteklenmelidir.
Soru 37
Otizmli bireyler hangi uyaranları daha kolay algılar?
Seçenekler
A
Görsel
B
İşitsel
C
Duyusal
D
Duygusal
E
Dilsel
Açıklama:
Otizmli bireyler görsel uyaranları işitsel uyaranlara kıyasla daha kolay algılar. Buna bağlı olarak görsel destekler otizmli bireylerin eğitiminde sıklıkla kullanılmaktadır. Görsel destekler arasında yazılı metinler, resimler, fotoğraflar, çizimler, etkinlik çizelgeleri ya da video görüntüleri sayılabilir.
Soru 38
Braille alfabesi hangi tür yetersizliği olan bireylerin yaşamını kolaylaştırır?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma bozukluğu
B
Zihinsel yetersizlik
C
Görme yetersizliği
D
İşitme yetersizliği
E
Ortopedikyetersizlik
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyleri deprem, yangın vb. acil durumlarda binadan tahliyelerini kolaylaştırmak için duvarlarda braille alfabesi yer alabilir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmak için iş yerlerinde yardımcı teknolojilerin kullanımıyla alınan önlemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bağımsız hareket edebilmeyi kolaylaştırmak için iş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak
B
Merdivenlere veya kapı yollarına yaklaşırken zeminde değişiklikler yapmak veya parlak renkli bantlar kullanmak
C
İş yerinde olası bir kazayı önlemek için ofisin cam kapısı ve ön duvarın cam duvarlarına dikkat çekici şeritler takmak
D
İş yeri duvarlarını parlak boyalarla boyamak ve korkuluklar yapmak
E
İş yerinin aydınlatma sistemini kapatmak
Açıklama:
İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak, görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada iş yerlerinde yardımcı teknolojilerin kullanımıyla alınacak önlemlerden biridir.
Soru 40
İş ortamında gürültü seviyelerine maruz kalmayı azaltmak için kulaklık verilmesi, iyi havalandırılan bir ofis alanı sağlanması ve ofisine yastıklar ve battaniyeler getirilmesi kimlere iş güvenliğinin sağlanması için yardımcı olan teknolojilerdir?
Seçenekler
A
Otizim tanılı bireylere
B
Serebral palsili bireylere
C
Çoklu yetersiliği olan bireylere
D
Ortopedik yetersizliği olan bireylere
E
Epilepsi tanılı bireylere
Açıklama:
Epilepsi tanılı bireylere iş güvenliğinin sağlanması konusunda kullanılabilecek yardımcı teknolojiler şu şekilde sıralanabilir:
• İş ortamında gürültü seviyelerine maruz kalmayı azaltmak için kulaklık verilmesi,
• İyi havalandırılan bir ofis alanı sağlanması,
• Ofisine yastıklar ve battaniyeler getirilmesi,
• Nöbet geçirirse başını desteklemek için minder kullanılabilmesi.
• İş ortamında gürültü seviyelerine maruz kalmayı azaltmak için kulaklık verilmesi,
• İyi havalandırılan bir ofis alanı sağlanması,
• Ofisine yastıklar ve battaniyeler getirilmesi,
• Nöbet geçirirse başını desteklemek için minder kullanılabilmesi.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi, 'özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler' olarak tanımlanabilen kavramdır?
Seçenekler
A
Sosyal beceriler
B
Akademik beceriler
C
Güvenlik becerileri
D
İletişim becerileri
E
Beşeri beceriler
Açıklama:
'Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler' olarak tanımlanabilen kavram 'Güvenlik Becerileri'dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi, özel gereksinimli bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan öğretim uygulamalarının sunulmasında dikkat edilmesi gereken hususlardır?
Seçenekler
A
Sistematik bir şekilde ve bireyselleştirilerek sunulması gerekir.
B
Sistematik bir şekilde ve kategorileştirilerek sunulması gerekir.
C
Yapılandırılmış bir şekilde ve bireyselleştirilerek sunulması gerekir.
D
Özgün bir şekilde ve bireyselleştirilerek sunulması gerekir.
E
Sistematik bir şekilde ve özgün içeriklerle sunulması gerekir.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan öğretim uygulamalarının, sistematik bir şekilde ve bireyselleştirilerek sunulması gerekir.
Soru 43
Özel gereksinimli bireylerin tehlikelerden korunarak toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler hangi grup beceriler arasında ele alınmalıdır?
Seçenekler
A
Özbakım becerileri
B
Sosyal beceriler
C
Akademik beceriler
D
Güvenlik becerileri
E
Dil ve iletişim becerileri
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler sadece ev, okul, park vb. toplumsal ortamlarda değil günlük hayatta birçok farklı ortam (iş, eğlence merkezi, cadde ve sokaklar vb.) ve durumda (ev kazaları, yangın, deprem vb.) çeşitli tehlikelerle karşılaşabilirler. Bu tehlikelerden
korunabilmeleri için bazı temel güvenlik becerilerini yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Güvenlik Becerileri özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir.
korunabilmeleri için bazı temel güvenlik becerilerini yerine getirebiliyor olmaları gerekir. Güvenlik Becerileri özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin ev ortamında gereksinim duyacağı güvenlik becerilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Ürün uyarılarına dikkat etme
C
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
D
Acil numaraları arama ve yardım isteme
E
Fiziksel/duygusal istismardan korunma
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylerin Ev Ortamında Gereksinim Duyulabileceği Güvenlik Becerileri: Temel ilk yardım becerileri, Acil numaraları arama ve yardım isteme, Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma, Ürün uyarılarına dikkat etme.
Okul Ortamında Gereksinim Duyulabilecek Güvenlik Becerileri: Kaçırma girişimlerinden
korunma, Cinsel istismardan korunma, Fiziksel/duygusal istismardan korunma.
Okul Ortamında Gereksinim Duyulabilecek Güvenlik Becerileri: Kaçırma girişimlerinden
korunma, Cinsel istismardan korunma, Fiziksel/duygusal istismardan korunma.
Soru 45
I. İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması.
II. Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi.
III. Değişikliklerin izlenmesi.
IV. Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi.
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi ve iş güvenliğinin sağlanması için izlenmesi gereken temel adımlar yukarıda karışık sırayla verilmiştir. Bu adımlar aşağıdaki şıkların hangisinde doğru şekilde sıralanmıştır?
II. Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi.
III. Değişikliklerin izlenmesi.
IV. Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi.
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi ve iş güvenliğinin sağlanması için izlenmesi gereken temel adımlar yukarıda karışık sırayla verilmiştir. Bu adımlar aşağıdaki şıkların hangisinde doğru şekilde sıralanmıştır?
Seçenekler
A
IV-I-II-III
B
IV-II-I-III
C
II-IV-I-III
D
I-II-III-IV
E
II-III-IV-I
Açıklama:
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi sürecinde izlenmesi gereken adımlar şu şekilde sıralanabilir:
1. Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi.
2. Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi.
3. İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması.
4. Değişikliklerin takip edilmesi.
1. Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi.
2. Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi.
3. İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması.
4. Değişikliklerin takip edilmesi.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin ev ortamında gereksinim duyulabileceği güvenlik becerilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Acil numaraları arama ve yardım isteme
C
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
D
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
E
Ev işlerine yardım etme konusunda yönlendirilme
Açıklama:
Ev işlerine yardım etme konusunda yönlendirilme, özel gereksinimli bireylerin ev ortamında gereksinim duyulabileceği güvenlik becerilerinden biri değildir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için gereksinim duyulabilecek beceri basamakları arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması
B
Evde kimse yokken dahi kapıdaki şahıs tanıdıksa kapıyı açması
C
Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi
D
Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi,
E
Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
Açıklama:
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için gereksinim duyulabilecek
beceri basamakları şu şekilde sıralanabilir; kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı
kapalı tutması, ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi, aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi, evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
beceri basamakları şu şekilde sıralanabilir; kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı
kapalı tutması, ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi, aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi, evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
Soru 48
I. Toplum Temelli Öğretim
II. Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
III. Sosyal Öyküler
IV. Davranışsal Öğretim Paketi
V. Yardımcı Teknolojiler
Yukarıda verilenlerden hangileri görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek etkili uygulamalar arasındadır?
II. Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
III. Sosyal Öyküler
IV. Davranışsal Öğretim Paketi
V. Yardımcı Teknolojiler
Yukarıda verilenlerden hangileri görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek etkili uygulamalar arasındadır?
Seçenekler
A
II-IV
B
II-V
C
I-II-V
D
II-III-V
E
II-IV-V
Açıklama:
Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Etkili Uygulamalar: Davranışsal Öğretim Paketi, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi, Yardımcı Teknolojiler, Grup Çalışmaları
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi 'cinsel haz almak veya cinsellik üzerinden maddi çıkarlar sağlamak amacıyla bireyle etkileşimde bulunma' olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Cinsel zorbalık
B
Cinsel zorlama
C
Cinsel istismar
D
Cinsel yönelim
E
Cinsel suç
Açıklama:
Cinsel istismar, cinsel haz almak veya cinsellik üzerinden maddi çıkarlar sağlamak
amacıyla bireyle etkileşimde bulunma olarak tanımlanmaktadır.
amacıyla bireyle etkileşimde bulunma olarak tanımlanmaktadır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi iş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi sürecinde izlenmesi gereken adımlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi
B
Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi
C
İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için atılması gereken adımların belirlenmesi
D
Çalışanların olası tazminat davaları hakkında bilgilendirilmesi
E
Değişikliklerin takip edilmesi
Açıklama:
Çalışanların olası tazminat davaları hakkında bilgilendirilmesi, iş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi sürecinde izlenmesi gereken adımlardan biri değildir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi, özel gereksinimli bireylerin alışveriş yapma, bankamatik kullanma, sinemaya gitme vb. günlük yaşam becerilerini bağımsız olarak sergileyebilmeleri için yerine getirebilmeleri gereken becerilerdir?
Seçenekler
A
Doğal afetlerden ve insan kaynaklı afetlerden korunma
B
Kaybolduğunda kendini koruma
C
Temel yaya becerileri
D
Temel sosyal beceriler
E
Temel akademik beceriler
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin alışveriş yapma, bankamatik kullanma, sinemaya gitme vb. günlük yaşam becerilerini bağımsız olarak sergileyebilmeleri için temel yaya becerilerini yerine getirebilmeleri gerekmektedir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi, davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim paketlerinin bir arada kullanıldığı öğretim uygulamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Rol-oyun
B
Model olma
C
Geri bildirim
D
Fiziksel ipucu
E
Ceza
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu,
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleri
olarak tanımlayabiliriz.
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleri
olarak tanımlayabiliriz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi cep telefonunu kullanarak bir kişiden yardım isteme becerisiyle ilgili örnek bir beceri analizi basamaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Cep telefonunu kulağına götürüp sembolik oyun kurgusu yapması beklenir.
B
Cep telefonunun açma/kapama tuşunu basılı tutup telefonun açılması beklenir.
C
Telefon açıldıktan sonra telefon menüsünden rehber uygulaması seçilir.
D
Aramak istediğiniz kişinin adı rehberden bulunup ara tuşuna basılır.
E
Aradığınız kişinin telefonu açması beklenir.
Açıklama:
Cep telefonunu kullanarak bir kişiden yardım isteme becerisiyle ilgili örnek bir beceri analizi, aşağıdaki basamaklara benzer şekilde oluşturulabilir:
• Cep telefonunun açma/kapama tuşunu basılı tutup telefonun açılması beklenir,
• Telefon açıldıktan sonra telefon menüsünden rehber uygulaması seçilir,
• Aramak istediğiniz kişinin adı rehberden
bulunup ara tuşuna basılır,
• Aradığınız kişinin telefonu açması beklenir.
• Cep telefonunun açma/kapama tuşunu basılı tutup telefonun açılması beklenir,
• Telefon açıldıktan sonra telefon menüsünden rehber uygulaması seçilir,
• Aramak istediğiniz kişinin adı rehberden
bulunup ara tuşuna basılır,
• Aradığınız kişinin telefonu açması beklenir.
Soru 54
"Davranışsal öğretim paketlerini “...........” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz."
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Artan ipuçları
B
Video model
C
Sosyal öyküler
D
Rol-oyun
E
Eş zamanlı ipucu
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu,
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz.
sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi trafik ışığını kullanarak karşıya geçme becerisi öğretimi basamaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yaya geçidine gelir
B
Yola inmeden önce kaldırımda durur
C
Önce sola, daha sonra sağa, tekrar sola bakarak yolu kontrol eder
D
Araç gelmiyorsa veya çok uzak mesafedeyse yola hızlıca atlar
E
Yolun ortasına geldiğinde tekrar sağa bakar
Açıklama:
Trafik ışığını kullanarak karşıya geçme becerisini basamaklara (beceri analizi) ayırdığımızda söz konusu basamaklar şöyle sıralanabilir;
1. Yaya geçidine gelir,
2. Yola inmeden önce kaldırımda durur,
3. Önce sola, daha sonra sağa, tekrar sola bakarak yolu kontrol eder,
4. Araç gelmiyorsa veya çok uzak mesafedeyse
yolda dik olarak yürür,
5. Yolun ortasına geldiginde tekrar sağa bakar,
6. Yaya geçidi çizgileri üzerinden koşmadan
hızlı adımlarla yürür ve geçisi tamamlar.
1. Yaya geçidine gelir,
2. Yola inmeden önce kaldırımda durur,
3. Önce sola, daha sonra sağa, tekrar sola bakarak yolu kontrol eder,
4. Araç gelmiyorsa veya çok uzak mesafedeyse
yolda dik olarak yürür,
5. Yolun ortasına geldiginde tekrar sağa bakar,
6. Yaya geçidi çizgileri üzerinden koşmadan
hızlı adımlarla yürür ve geçisi tamamlar.
Soru 56
"Veli öğretmen öğrencisi Ayşe'ye 110 yangın ihbar hattı telefon numarasını aramayı öğretmeye çalışmaktadır. Veli öğretmen 2 adet oyuncak telefonu sıranın üzerine koyar. Telefonlardan birini eline alır ve Ayşe'ye dikkatle izlemesini söyleyerek 110 numarasını tuşlar. Ardından Ayşe'den kendi önündeki telefonu alarak 110'u aramasını ister."
Yukarıda verilen örnek olayda Veli öğretmenin öğretimde kullandığı uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda verilen örnek olayda Veli öğretmenin öğretimde kullandığı uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Görsel ipuçları
B
Rol-oyun
C
Geri bildirim
D
Model olma
E
Rehberli uygulamalar
Açıklama:
Model Olma: Bir becerinin sergilenmesi için gerekli beceri basamaklarını adım adım sözlü/sözsüz olarak bireye gösterilmesi ve daha sonra bu davranışı bireyin kendi başına gerçekleştirmesine fırsat verilmesidir. Örneğin, özel gereksinimli bireye cep telefonuyla bir kişiden yardım istemeyi model olma uygulamasıyla gösterirken cep telefonundan bir kişiyi aramak için gerekli beceri basamaklarını adım adım bireyin görebileceği şekilde sergilemeniz gerekir. Sonra bireye bu beceriyi sergilemesi için fırsat verilerek beceriyi doğru bir şekilde sergileyip sergilemediği kontrol edilir.
Soru 57
Bireye öğretmek istenilen beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu sunulması ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltılması (silikleştirilmesi) veya artırılmasını içeren süreç olarak tanımlanan öğretim uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geri Bildirim
B
Görsel Destekler
C
Yanlışsız Öğretim
D
Model Olma
E
Sosyal Öyküler
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemleri; bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesi) veya artırdığımız süreçtir.
Soru 58
"Görme yetersizliği olan birey gitmek istediği yöne doğru cihazı tutar ve düğmesine basar; cihaz, gidilecek yeri sözel olarak tarif eder ve bireyi yönlendirir. Bu cihazı arabalarda bulunan bir tür navigasyon cihazı olarak düşünebilirsiniz."
Yukarıda özellikleri anlatılan görme engellilere yönelik yardımcı teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda özellikleri anlatılan görme engellilere yönelik yardımcı teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lazer Baston
B
Mesafe Büyüteci
C
Konuşan Pusula
D
Sesli Levhalar
E
Radyo Frekansı Tanımlama Sistemi
Açıklama:
Konuşan Pusula: Görme yetersizliği olan birey gitmek istediği yöne doğru pusulayı tutar ve düğmesine basar; pusula, gidilecek yeri sözel olarak tarif eder ve bireyi yönlendirir. Bu cihazı arabalarda bulunan bir tür navigasyon cihazı olarak düşünebilirsiniz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Grup Çalışmaları
B
Sosyal Öyküler
C
Rol-oyun
D
Yardımcı Teknolojiler
E
Geri Bildirim
Açıklama:
Görme Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Etkili Uygulamalar: Davranışsal öğretim paketleri (rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme), Grup Çalışmaları, Yardımcı Teknolojiler, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
Soru 60
"Semra öğretmen öğrencisi Emin ile güvenlik becerilerine yönelik çalışmaktadır. Semra öğretmen öncelikle ilgili beceriye yönelik kısa ve net cümleler içeren, her bir cümlenin belirli bir kurala göre yazıldığı ve görselle desteklendiği bir metin oluşturmuştur. Ardından bu metni Emin'in okumasını istemiştir. Emin metni okuduktan sonra metin ile ilgili 5N1K soruları sormuş ve cevaplamışlardır. Daha sonra Semra öğretmen Emin'i önceden kurguladığı ve Emin'in beceriyi sergilemesi gereken ortama götürerek Emin'in beceriyi ne düzeyde sergilediğine bakmıştır."
Yukarıda verilen örnekte Semra öğretmenin kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda verilen örnekte Semra öğretmenin kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Video model
B
Rol-oyun
C
Model olma
D
Sosyal öyküler
E
Yanlışsız öğretim
Açıklama:
Sosyal Öyküler: Zihinsel yetersizliği olan/otizmli bireylere sosyal becerileri öğretmek amacıyla belirli bir formatta yazılan, sosyal bilgiyi doğrudan ve kolay anlaşılır
bir biçimde sunan, kısa öykülerdir (Gray ve Garand, 1993). Sosyal öyküler sosyal becerilerin yanı sıra çeşitli güvenlik becerilerinin (yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma, cinsel tacizden korunma ve alay etmeyle başa çıkma) öğretiminde de kullanılabilir.
bir biçimde sunan, kısa öykülerdir (Gray ve Garand, 1993). Sosyal öyküler sosyal becerilerin yanı sıra çeşitli güvenlik becerilerinin (yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma, cinsel tacizden korunma ve alay etmeyle başa çıkma) öğretiminde de kullanılabilir.
- Öğretim sürecine başlamadan önce yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma becerisiyle ilgili kısa, kurallı ve ben dilini kullanarak bir öykü yazmanız gerekmektedir. Yazacağınız öykü belirli bir formatta, kısa, kurallı yazılan cümleleri içermeli (betimleyici, yansıtıcı, yönlendirici, doğrulayıcı, kontrol cümlesi, işbirlikçi cümle) ve her bir cümle fotoğraf veya resimlerle desteklenmelidir.
- Öyküyü siz de okuyabilirsiniz bireyin kendisi de okuyabilir. Bu konudaki önerimiz eğer birey okumayı biliyorsa öyküyü kendisinin okumasıdır.
- Zihinsel yetersizliği olan/otizmli birey öyküyü okuduktan sonra öyküyle ilgili sorular sorun. Soru kökleri sosyal öykünün uygulanmasında sorulması gereken 5N1K (ne, neden, nasıl, ne zaman, nerede, kim) sorularını içermelidir.
- Bireyin hedeflediğiniz beceriyi ne düzeyde sergileyebileceğini görmek için daha önceden kurguladığınız ortama geçin ve bir deneme yapın.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi güvenlik becerilerine örnektir?
Seçenekler
A
Dört işlemi yapabilmek.
B
Kaybolduğunda yardım istemek.
C
Diş fırçalamak.
D
Tanıdığı bir kişiye selam vermek.
E
Yazma bilmek.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler ev kazalarından korunmak, kaybolduğunda yardım istemek ya da kötü niyetli yabancı kişilerden korunmak gibi kişisel güvenlik becerilerinin yanı sıra yangın, deprem, sel vb. doğal afetlerden veya savaş̧/seferberlik gibi insan kaynaklı afetlerden kendilerini koruyabilme konularında normal gelişim gösteren bireylere kıyasla bazı yetersizlikler yasayabilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerine örnektir?
Seçenekler
A
Fiziksel istismardan korunma
B
Tehlikeli iş aletlerinden korunma
C
Acil durumları arama ve yardım isteme
D
Kaçırma girişimlerinden korunma
E
Trafik işaretlerini anlama
Açıklama:
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerini; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş̧ gruptur. Doğru cevap C’dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi çocukların çamaşır suyu/ilaç yutma olasılıklarını en aza indirmek için öğretilmesi gereken beceridir?
Seçenekler
A
Ürün uyarılarına dikkat etme
B
Acil numaraları arama ve yardım isteme
C
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
D
Kapalı mekanları tahliye etme
E
Temel ilk yardım becerileri
Açıklama:
Çocuk yaştaki bireylerde çamaşır suyu/ilaç̧ yutma, ileri yaştaki bireylerde ise yanlış̧ temizlik malzemesi ya da ilaç̧ kullanımı, son kullanım tarihi geçmiş̧ ürünleri kullanma vb. durumlar; dikkat edilmeyen ve çeşitli zehirlenmelere neden olabilen durumlardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerilerinden biridir?
Seçenekler
A
Kaybolduğunda kendini koruma
B
İş yerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi
C
Ürün uyarılarına dikkat etme
D
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma
E
Temel ilk yardım becerileri
Açıklama:
Okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerileri, yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, cinsel istismardan korunma ve fiziksel/duygusal istismardan korunmadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi davranışsal öğretim paketinin içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Rol oyun
B
Model olma
C
Geri bildirim
D
Video model
E
Fiziksel ipucu
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz. Doğru cevap D’dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik ipucu sunulan ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullanılan ipucunun yavaş yavaş azaltıldığı öğretim yöntemidir?
Seçenekler
A
Video modelle öğretim
B
Yanlışsız öğretim yöntemleri
C
Sosyal öyküler
D
Toplum temelli öğretim
E
Görsel desteklerle öğretim
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemleri; bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesi) veya artırdığımız süreçtir. Doğru cevap B’dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek uygulamalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Davranışsal öğretim paketi
B
Grup çalışmaları
C
Video modelle öğretim
D
Yardımcı teknolojiler
E
Yönelim becerilerinin öğretimi
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek uygulamaları dört başlık altında inceleyebiliriz. Bunlar: davranışsal öğretim paketi, grup çalışmaları, yardımcı teknolojiler, yönelim ve bağımsız hareket becerilerinin öğretimi. Doğru cevap C’dir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi A noktasından B noktasına gitmek için başlangıç ve bitiş noktaları arasındaki yol olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Navigasyon
B
Yönelim
C
Bağımsız hareket edebilme
D
Pozisyonlama cihazı
E
Rota
Açıklama:
Rota, A noktasından B noktasına gitmek için başlangıç̧ ve bitiş̧ noktaları arasındaki yol ya da yön olarak tanımlanabilir. Doğru cevap E’dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylerde kullanılan yardımcı teknolojiler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Görsel destekler
B
Lazer baston
C
Konuşan pusula
D
Mesafe büyüteçleri
E
Sesli levhalar
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyleri deprem, yangın vb. acil durumlarda binadan tahliyelerini kolaylaştırmak için duvarlarda Braille alfabesi yer alabilir. Bunun yanında konuşan işaretler diğer adıyla sesli levhalar, elektronik seyahat cihazları ve radyo frekans tanımlama ayrıca pusula, lazer baston ve mesafe büyüteçleri gibi cihazlar sayılabilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireylerin dikkatini çekmek için kullanılan yükseltilmiş ses ve/veya görsel bir sinyal sağlayan cihazlar olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
İşitme teknolojisi cihazları
B
Dikkatli dinlemek için zaman ayırma
C
Uyarı cihazları
D
İletişim desteği sağlayan cihazlar
E
Mesafe büyüteçleri
Açıklama:
Uyarı Cihazları, işitme yetersizliği olan bireylerin dikkatini çekmek için kullanılan yükseltilmiş̧ ses ve/ veya görsel bir sinyal ve titreşim sağlayan cihazlar olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 71
Sıralanan öğretim uygulamalarından hangileri davranışsal öğretim paketleri içinde yer alabilir?
I. Fiziksel ipucu II. Geri bildirim III. Sözel ipucu IV. Rol oyun
I. Fiziksel ipucu II. Geri bildirim III. Sözel ipucu IV. Rol oyun
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
III ve IV
D
I, II, III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketleri “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleridir. Soruda yer verilen tüm uygulamalar bu paketlerde yer alabilir. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 72
Bireye sergilediği davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Sözel ipucu
B
Geri bildirim
C
Model olma
D
Beceri analizi
E
Yanlışsız öğretim
Açıklama:
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci geri bildirim sunma olarak adlandırılır. Yanıt B şıkıkdır.
Soru 73
Kapıyı açmaya çalışan bir çocuğa öğretmenin "kolu aşağı doğru bastır" demesi aşağıdakilerden hangisinin örneği olabilir?
Seçenekler
A
Yanlışsız öğretim
B
Model ipucu
C
Geri bildirim
D
Sözel ipucu
E
Rol oyun
Açıklama:
Sözel ipucu bireyin hedef davranışı doğru bir biçimde yerine getirme olasılığını arttıran sözel yardımdır. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 74
Bir becerinin sergilenmesi için gerekli beceri basamaklarının bireye gösterilmesi ve daha sonra bu davranışı bireyin gerçekleştirmesine fırsat verilmesi aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Model olma
B
Rol oyun
C
Ödül
D
Sözel ipucu
E
Fiziksel İpucu
Açıklama:
Model Olma bir becerinin sergilenmesi için gerekli beceri basamaklarını adım adım sözlü/sözsüz olarak bireye gösterilmesi ve daha sonra bu davranışı bireyin kendi başına gerçekleştirmesine fırsat verilmesidir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 75
Bireylerin öğretim sırasında yaptıkları hatalarla değil gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalarla öğrenmesinin daha doğru olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Video modelle öğretim
B
Sosyal öykülerle öğretim
C
Yanlışsız öğretim
D
Davranışsal öğretim paketleri
E
Toplum temelli öğretim
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemlerinde bireyler öğretim sırasında yaptıkları hatalarla değil gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalarla beceriyi öğrenirler. Yanıt C şıkıdır.
Soru 76
Sosyal öykülere ilişkin sıralanan ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Bilgiyi doğrudan ve kolay anlaşılır biçimde sunarlar.
II. Sosyal öykülerdeki ifadeler fotoğraf gibi görsellerle desteklenir.
III. Sosyal öyküler bilgisayarlar yardımıyla da hazırlanabilir.
IV. Sosyal öyküler bilgisayarlar yardımıyla da sunulabilir.
V. Bir sosyal öykünün en az beş dakika sürmesi gerekir.
I. Bilgiyi doğrudan ve kolay anlaşılır biçimde sunarlar.
II. Sosyal öykülerdeki ifadeler fotoğraf gibi görsellerle desteklenir.
III. Sosyal öyküler bilgisayarlar yardımıyla da hazırlanabilir.
IV. Sosyal öyküler bilgisayarlar yardımıyla da sunulabilir.
V. Bir sosyal öykünün en az beş dakika sürmesi gerekir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Sosyal öykülerin olabildiğince açık ve anlaşılır ifadelerle öğretilmesi istenen davranışı betimlemesi beklenir. Uygulanması için açık bir süre limiti konmasa da uzun sürecek kadar yoğun bir içerik taşıması beklenmez. Dolayısıyla 5 numaralı ifade doğru değildir. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 77
Sıralananlardan hangileri otizmli bireylere afetlere hazırlanmaya ilişkin becerileri öğretirken kullanılacak görsel uyaranlar arasında yer alabilir? I. Video görüntüleri II. Fotoğraflar III. Yazılı ifadeler IV. Jestler V. Çizimler
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, II ve V
D
I, II, III ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Soruda yer alan unsurların tümü otizmli bireylere öğretim sunarken kullanılabilecek görseller arasında yer alabilir. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 78
Yönelim ve bağımsız hareket becerilerinin öğretimi aşağıdaki gruplardan hangisi için daha öncelikli ve önemlidir?
Seçenekler
A
Otizmli bireyler
B
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
C
İşitme yetersizliği olan bireyler
D
Görme yetersiliği olan bireyler
E
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi ve sosyal gereksinimlerini karşılaması, büyük oranda hareket özgürlüğüne bağlıdır. Hareket özgürlüğünün “yönelim” ve “bağımsız hareket” olmak üzere iki temel boyutu vardır. Bağımsız hareket becerileri, görme yetersizliği olan bireyin güvenli bir şekilde hareket edebilmesini sağlayan beceri ve etkinliklerin tümünü kapsar. Yönelim becerileri “Ben neredeyim?”, “nereye gideceğim?”, “gideceğim yere nasıl ulaşabilirim?” gibi sorulara cevap bulmayı sağlayan becerilerdir. Yanıt D şıkıkdır.
Soru 79
Lazer bastonlar aşağıdaki gruplardan hangisi için geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği olan bireyler
B
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
C
İşitme yetersizliği olan bireyler
D
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
E
Otizmli bireyler
Açıklama:
Görme yetersizliği olan birey bu cihazı yolda yürürken bir baston gibi kullanabilir. Diğer beyaz bastondan farklı olarak lazer baston, sensörü sayesinde yolda bir engel tespit ettiğinde titreşerek bireye sinyal verir ve olası kazaları önler. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 80
Dokunsal haritalar aşağıdaki gruplardan hangisi için geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği olan bireyler
B
Görme yetersizliği olan bireyler
C
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
D
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
E
Otizmli bireyler
Açıklama:
Rota öğretimiyle ilgili önemli uygulamalardan biri dokunsal haritalardır. Dokunsal haritalar; bir ortamın belli bir orana/ölçeğe göre küçültülerek kuşbakışı görünümüyle bir düzlem üzerine çizilmiş biçimi, bir tür planıdır. Görme yetersizliği olan bireylerle kullanılır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi uyumsal beceriler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Problem çözebilme
B
Bir iş yerinde çalışma
C
Trafikte karşıdan karşıya geçme
D
Yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma
E
Kişisel hijyen ve bakım becerileri
Açıklama:
Uyumsal beceriler arasında kişisel hijyen ve bakım becerileri, boş zaman etkinlikleriyle meşgul olma ya da bir iş yerinde çalışma gibi toplumsal beceriler sayılabileceği gibi yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, trafikte karşıdan karşıya geçme ya da acil telefon görüşmeleri yapabilme gibi güvenlik becerilerini de saymak mümkündür.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için güvenlik becerilerinin sınıflandırılması kapsamında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Evde güvenlik becerileri
B
Hastanede güvenlik becerileri
C
İş yerinde güvenlik becerileri
D
Okulda güvenlik becerileri
E
Diğer toplumsal ortamlarda güvenlik becerileri
Açıklama:
Şekil 6.1 Özel Gereksinimli Bireyler İçin Güvenlik Becerilerinin Sınıflandırılması
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için ev ortamında gereksinim duyulabilen güvenlik becerilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ürün uyarılarına dikkat etme
B
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
C
Cinsel istismara karşı koruma
D
Acil numaraları arama ve yardım isteme
E
Temel ilk yardım becerileri
Açıklama:
Şekil 6.2 Özel Gereksinimli Bireylerin Ev Ortamında Gereksinim Duyulabileceği Güvenlik Becerileri
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için gereksinim duyulabilecek beceri basamaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması
B
Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması
C
Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi
D
Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı "kim o" diyerek kontrollü şekilde yabancı kişiye açması
E
Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi
Açıklama:
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma için gereksinim duyulabilecek beceri basamakları şu şekilde sıralanabilir (Summers ve diğ., 2011): • Kapı zili çalındıktan sonra çocuğun kapıyı kapalı tutması, • Ev içerisinde aile üyelerinden birinin bulunduğu ortama gitmesi, • Aile üyelerinden birine kapıda yabancı bir kişinin olduğunu bildirmesi, • Evde herhangi bir aile üyesi yoksa kapıyı yabancı kişiye kapalı tutması.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi Bireyin fiziksel/duygusal olarak istismar edilme durumlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bireyin arkadaşları/akranları tarafından dışlanması
B
Bireyin arkadaşları/akranları tarafından alay edilmesi
C
Bireyin arkadaşları/akranları tarafından ısırılması
D
Saçının çekilmesi
E
Farklı aletlerle yaralanması
Açıklama:
Bireyin fiziksel/duygusal olarak istismar edilmesi; bireyin arkadaşları/akranları veya çevresindeki diğer bireyler tarafından dışlanması, alay edilmesi, yalnız bırakılması; ısırılması, saçının çekilmesi, vurulması, itilmesi vb. biçimlerde fiziksel tacizlerde bulunulması ya da şiddet içerikli tehditler alması biçiminde gerçekleşebilmektedir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi iş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili sunulabilecek önlemler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İş yerinde bireyler için iş koçu bulundurulması
B
Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması
C
İş yerinde özel gereksinimli bireyi tacizden, fiziksel/duygusal istismardan korumak için bir plan hazırlanması
D
Çalışma saatlerinin değiştirilmesi veya esnek çalışma saatlerin oluşturulması
E
İş yerinin içerisinde ve çevresinde erişim rampaları ve otomatik kapıların oluşturulması
Açıklama:
İş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili birtakım öneriler aşağıda sıralanmaktadır: • İş yerinin içerisinde ve çevresindeerişim rampaları ve otomatik kapıların oluşturulması, • Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması, • Çalışma saatlerinin değiştirilmesi veya esnek çalışma saatleri (örneğin, iş yoğunluğunun az olduğu zamanlarda görevler verilmesi ya da tehlikeli iş aletlerinin taşınması, kaldırılması) oluşturulması, • İş yerinde özel gereksinimli bireyi tacizden, fiziksel/duygusal istismardan korumak için bir plan hazırlanması
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi zihinsel yetersizliği olan/otizmli bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan etkili uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
İş Güvenliği Becerilerinin Öğretimi
B
Problem çözme tekniği
C
Yanlışsız Öğretim Yöntemleri
D
Video Modelle Öğretim
E
Toplum Temelli Öğretim
Açıklama:
Şekil 6.4 Zihinsel Yetersizliği Olan/Otizmli Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılan Etkili Uygulamalar
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerini öğretirken kullanılan davranışsal öğretim paketi içerisinde yer alan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sözel ipucu
B
Geri bildirim
C
Sosyal öykü
D
Rol oynama
E
Model olma
Açıklama:
Davranışsal öğretim paketlerini “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı öğretim paketleri olarak tanımlayabiliriz.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek etkili uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yardımcı teknolojiler
B
Grup çalışmaları
C
Davranışsal öğretim paketi
D
Video modelle öğretim
E
Yönelim ve bağımsız hareket becerilerinin öğretimi
Açıklama:
Şekil 6.5 Görme Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Etkili Uygulamalar
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada iş yerlerinde yardımcı teknolojilerin kullanımıyla birlikte alınması gereken önlemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İş yerine güvenli giriş ve çıkış yapılabilmesi için tedbirler almak
B
İş yerinde olası bir kazayı önlemek için ofisin cam kapısı ve ön duvarın cam duvarlarına dikkat çekici şeritler takmak
C
Merdivenlere veya kapı yollarına yaklaşırken zeminde değişiklikler yapmak veya renkli bantlar kullanmak
D
Bağımsız hareket edebilmeyi kolaylaştırmak için iş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak
E
Acil çıkış kapılarının yerlerini göstermek
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylerin iş güvenliğini arttırmada iş yerlerinde yardımcı teknolojilerin kullanımıyla birtakım önlemler alınabilir. Bu önlemler aşağıda sıralanmaktadır: • Bağımsız hareket edebilmeyi kolaylaştırmak için iş yeri zemininde dokunsal yüzey göstergelerini bulundurmak, • Merdivenlere veya kapı yollarına yaklaşırken zeminde değişiklikler yapmak (örneğin, halıdan parkeye veya parkeden küp karoya geçiş) veya parlak renkli bantlar kullanmak, • İş yerine güvenli giriş ve çıkış yapılabilmesi için tedbirler almak (örneğin, giriş-çıkışlar için büyük formatta oldukça görülebilen işaretler ya da yazılar kullanmak), • İş yerinde olası bir kazayı önlemek için ofisin cam kapısı ve ön duvarın cam duvarlarına dikkat çekici şeritler takmak, • İş yerinin aydınlatma sistemini arttırmak, • İş yeri duvarlarını parlak boyalarla boyamak ve korkuluklar yapmak
Soru 91
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanan beceri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel bakım becerileri
B
Güvenlik becerileri
C
Öz bakım becerileri
D
Bilişsel becerileri
E
Motor becerileri
Açıklama:
Tanımlanan beceriler güvenlik becerileridir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin ev ortamında gereksinim duyulabileceği güvenlik becerilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Acil numaraları arama ve yardım isteme
C
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
D
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
E
Ürün kullanma kılavuzunu öğrenme
Açıklama:
Ürün kullanma kılavuzunu özel gereksinimli bireyler değil onların bakımıyla ilgilenen kişilerin bilmesi ve uyarıları dikkate alması gereklidir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerilerinden biridir?
Seçenekler
A
Kesici aletlerden koruma
B
Cinsel istismardan korunma
C
Besin zehirlenmelerinden kaçınma
D
Tek başına tuvaleti kullanmaktan kaçınma
E
Arkadaşlarından ayrı oturma
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin okul ortamında gereksinim duyulabilecek güvenlik becerileri; yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden korunma, fiziksel/duygusal istismardan korunma, cinsel istismardan korunma başlıkları altına incelenir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 94
Çalıştığı iş yerinde yoğun yağmur ve sel sonrasında mahsur kalan ve fizik engeli bulunan özel gereksinimi birey için iş yeri sahibi aşağıdaki önlemlerden hangisini öncelikli olarak almalıdır?
Seçenekler
A
Çalışma saatlerinin değiştirilmesi
B
Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması
C
İş yerinin içerisine ve çevresine rampa ve asansör sistemi kurulması
D
Tehlikeli iş aletlerinin taşınması
E
Doğal afetlerden korunma yollarının öğretilmesi
Açıklama:
İş yerinin öncelikli olarak ulaşımı kolaylaştırmaya yönelik tedbirler almalıdır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 95
- Davranışsal öğretim paketleri
- Yanlışsız öğretim yöntemleri
- Toplum temelli öğretim
Seçenekler
A
Otizmli
B
İşitme Engelli
C
Görme Engelli
D
Serebral Palsili
E
Öğrenme Güçlüğü Olan
Açıklama:
Sıralanan uygulamalar zihinsel yetersizliği olan/otizmli bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan etkili uygulamalar içerisindedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 96
Rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yanlışsız öğretim yöntemleri
B
Sosyal öyküler
C
Toplum temelli öğretim
D
Davranışsal öğretim paketleri
E
Görsel destekler
Açıklama:
Sıralanan davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının bir arada kullanıldığı uygulama davranışsal öğretim paketleridir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 97
Görme yetersizliği olan bireyin güvenli bir şekilde hareket edebilmesini sağlayan beceri ve etkinliklerin tümünü kapsayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yönelim becerileri
B
Bağımsız hareket becerileri
C
Model alam becerileri
D
Güvenlik becerileri
E
Temel bakım becerileri
Açıklama:
Bağımsız hareket becerileri, görme yetersizliği olan bireyin güvenli bir şekilde hareket edebilmesini sağlayan beceri ve etkinliklerin tümünü kapsar. Doğru yanıt B'dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek yardımcı teknoloji cihazlarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşitme teknolojisi cihazları
B
Uyarı cihazları
C
İletişim desteği sağlayan cihazlar
D
Telekomünikasyon cihazları
E
Dokunsal haritalar
Açıklama:
Dokunsal haritalar genellikle görme yetersizliği olan bireyler için kullanılmaktadır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 99
Dil ve konuşma bozukluğu olan bireylere temel ilk yardım becerilerinin öğretimi için aşağıdaki yöntemlerden hangisi önerilmektedir?
Seçenekler
A
Geri bildirim
B
Sözel ipucu
C
Model olma
D
Ödül
E
Konuşan pusula
Açıklama:
Dil ve konuşma bozukluğu olan bireylere temel ilk yardım becerilerinin öğretiminde model olma yöntemi kullanılabilir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 100
Özel gereksinimli bireylere öğretilebilecek güvenlik becerileri sınıflandırmasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Evde
B
Kampta
C
İş yerinde
D
Diğer toplumsal ortamlarda
E
Okulda
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere öğretilebilecek güvenlik becerilerini (1) evde, (2) okulda, (3) iş yerinde ve (4) diğer toplumsal ortamlarda gereksinim duyulan güvenlik becerileri olmak üzere dört grupta sınıflandırmamız mümkündür.
Soru 101
Özel gereksinimli bireylerin ev ortamında ihtiyaç duyulabileceği güvenlik becerileri arasında hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Acil numaraları arama ve yardım isteme
C
Ürün uyarılarına dikkat etme
D
Kapıyı çalan yabancı kişilere sıcak davranma
E
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylerin Ev Ortamında Gereksinim Duyulabileceği Güvenlik Becerileri:
- Temel ilk yardım becerileri
- Acil numaraları arama ve yardım isteme
- Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
- Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
- Ürün uyarılarına dikkat etme
Soru 102
Güvenilir bir yetişkini arama (anne, baba, kardeş, öğretmen, polis vb.) ya da diğer acil telefon numaralarını (110 Yangın, 112 Acil ve 155 Polis vb.) arama hangi becerilerin öğretimine hizmet etmektedir?
Seçenekler
A
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma
B
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme
C
Ürün uyarılarına dikkat etme
D
Temel ilk yardım becerileri
E
Acil numaraları arama ve yardım isteme
Açıklama:
Acil Numaraları Arama ve Yardım İsteme: Acil numaraları arama ve yardım isteme, ev ortamının yanı sıra diğer toplumsal ortamlarda da bilinmesi gereken önemli güvenlik becerileri arasında yer alır. Acil numaralar arasında; güvenilir bir yetişkini arama (anne, baba, kardeş, öğretmen, polis vb.) ya da diğer acil telefon numaralarını (110 Yangın, 112 Acil ve 155 Polis vb.) arama becerileri sayılabilir.
Soru 103
- Değişikliklerin takip edilmesi
- Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi
- İş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanması
- İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi
- Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi
Seçenekler
A
IV-V-III-I-II
B
II-V-IV-III-I
C
IV-I-III-II-V
D
II-IV-V-I-III
E
V-IV-I-III-II
Açıklama:
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi, işveren ve özel gereksinimli bireylerin temsilcilerinden oluşan bir değerlendirme ekibi tarafından gerçekleştirilebilir. Değerlendirme ekibi; iş yerinde tehlikeli durumları, malzemeleri ya da araç/gereçleri inceleyerek olası iş kazalarını belirlemeye çalışır. Değerlendirme sürecinde izlenmesi gereken adımlar şu şekilde sıralanabilir (CUPE, 2018):
- Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi: Değerlendirme ekibi; iş yerinde bulunan tüm çalışma alanlarını, iş yerindeki ekipman/araçları ve işlerin nasıl organize edildiğini incelemelidir.
- Çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi: Değerlendirme ekibi olası iş kazalarında özel gereksinimli bireylerin ne şekilde zarar görebileceğini anlayabilmek için özel gereksinimli bireyleri de değerlendirme ekibine dahil etmelidir.
- İş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için atılması gereken adımlar: Özel gereksinimli bireylerin iş güvenliğini arttırmada yardımcı araç-gereçler ya da teknolojiler de dahil olmak üzere diğer tüm gereksinimler (fiziksel, sosyal, mekansal vb.) dikkate alınmalıdır. İş yerinde iş güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili mekansal değişiklikler ya da uyarlamalar (örneğin, kesici, yanıcı vb. tehlikeli iş aletlerinin belirli bir alanda saklanması, özel gereksinimli bireyin çalıştığı ortamdan uzak tutulması vb.) özel gereksinimli olsun veya olmasın tüm çalışanları ilgilendiren bir konudur. Dolayısıyla ilgili değişiklikler ya da uyarlamalar bir plan dahilinde gerçekleştirilmelidir. Değerlendirme ekibi; iş güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili çalışanların gereksinim duydukları alanlardaki eğitim ihtiyacını da dikkate almalıdır.
- İş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili birtakım öneriler aşağıda sıralanmaktadır:
- İş yerinin içerisinde ve çevresinde erişim rampaları ve otomatik kapıların oluşturulması,
- Ekstra aydınlatma sisteminin oluşturulması,
- Çalışma saatlerinin değiştirilmesi veya esnek çalışma saatleri (örneğin, iş yoğunluğunun az olduğu zamanlarda görevler verilmesi ya da tehlikeli iş aletlerinin taşınması, kaldırılması) oluşturulması,
- İş yerinde özel gereksinimli bireyi tacizden, fiziksel/duygusal istismardan korumak için bir plan hazırlanması.
Soru 104
Bir becerinin sergilenmesi için gerekli beceri basamaklarını adım adım sözlü/sözsüz olarak bireye gösterilmesi ve daha sonra bu davranışı bireyin kendi başına gerçekleştirmesine fırsat verilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Model Olma
B
Ödül
C
Rol Oyun
D
Geri Bildirim
E
Sözel İpucu
Açıklama:
Model Olma: Bir becerinin sergilenmesi için gerekli beceri basamaklarını adım adım sözlü/sözsüz olarak bireye gösterilmesi ve daha sonra bu davranışı bireyin kendi başına gerçekleştirmesine fırsat verilmesidir.
Soru 105
Güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan, bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesii) veya artırdığımız süreç hangisidir ?
Seçenekler
A
Görsel Destekler
B
Video Modelle Öğretim
C
Toplum Temelli Öğretim
D
Sosyal Öyküler
E
Yanlışsız Öğretim Yöntemleri
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemleri; bireye öğretmek istediğimiz beceriyle ilgili sistematik olarak ipucu (sözel, fiziksel, jestsel vb.) sunmamız ve birey bu beceriyi öğrenmeye başladıktan sonra kullandığımız ipucunu yavaş yavaş azalttığımız (silikleştirilmesi) veya artırdığımız süreçtir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan etkili uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal Öyküler
B
Grup Çalışmaları
C
Yardımcı Teknolojiler
D
Davranışsal Öğretim Paketi
E
Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
Açıklama:
Görme Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Etkili Uygulamalar
- Davranışsal Öğretim Paketi
- Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Öğretimi
- Yardımcı Teknolojiler
- Grup Çalışmaları
Soru 107
Dokunsal haritalar hangi tür yetersizliği olan bireylerin eğitiminde kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Zihinsel yetersizlik
B
İşitme yetersizliği
C
Dil ve konuşma bozukluğu
D
Görme yetersizliği
E
Ortopedik yetersizlik
Açıklama:
Rota öğretimiyle ilgili önemli uygulamalardan bir diğeri de dokunsal haritalardır. Dokunsal haritalar; bir ortamın belli bir orana/ölçeğe göre küçültülerek kuş bakışı görünümüyle bir düzlem üzerine çizilmiş biçimi, bir tür planıdır. Görme yetersizliği olan bireylere doğal afetlerden korunma becerilerinin öğretiminde dokunsal haritalardan yararlanılabilir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi işitme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılan yardımcı teknoloji cihazlarından biridir?
Seçenekler
A
Konuşan İşaretler
B
Uyarı Cihazları
C
Konuşan Pusula
D
Lazer Baston
E
Mesafe Büyüteçleri
Açıklama:
İşitme Yetersizliği Olan Bireylere Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Kullanılabilecek Yardımcı Teknoloji Cihazları:
- İşitme Teknolojisi Cihazları
- Uyarı Cihazları
- İletişim Desteği Sağlayan Cihazlar
Soru 109
Bireyi belirli bir noktadan başka bir noktaya yönlendirmek için sistematik olarak tekrarlanan işitsel veya görsel ipuçları olarak tanımlanan yardımcı teknoloji hangisidir?
Seçenekler
A
Düzeltici geri bildirim
B
Uyarı Cihazları
C
Sistematik yön ipuçları
D
Dokunsal haritalar
E
Sesli levha
Açıklama:
Sistematik yön ipuçları, bireyi belirli bir noktadan başka bir noktaya yönlendirmek için sistematik olarak tekrarlanan işitsel veya görsel ipuçları olarak tanımlanmaktadır.
Soru 110
Aşağıdaki ifadelerden hangisi "özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler" şeklinde tanımlanan becerilerdir?
Seçenekler
A
Güvenlik becerileri
B
Özbakım becerileri
C
Günlük yaşam becerileri
D
Ev içi becerileri
E
Dil ve konuşma becerileri
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız olarak hayatlarını sürdürebilmeleri için bazı temel becerileri yerine getirebiliyor olmaları gerekir.
Güvenlik becerileri "özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız
birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler" olarak tanımlanabilir.
Güvenlik becerileri "özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız
birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler" olarak tanımlanabilir.
Soru 111
Aşağıdaki yetersizlik gruplarından hangisi için yangından korunma becerisinin öğretiminde; pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, bağımsız hareket becerilerinin öğretimi ya da yardımcı teknolojilerin kullanımı en uygun yöntemlerdir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği
B
Görme yetersizliği
C
Dikkat eksikliği
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Zihin yetersizliği
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler, güvenlik becerilerini öğrenme konusunda uzmanlar tarafından özel olarak geliştirilmiş öğretim uygulamalarına gereksinim duyarken farklı yetersizlikleri olan bireyler için kullanılabilecek öğretim uygulamaları ya da alınabilecek önlemler de farklılaşabilmektedir.
Görme yetersizliği olan bireylere yangından korunma becerisinin öğretiminde; pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, bağımsız hareket becerilerinin öğretimi ya da yardımcı teknolojilerin kullanımı gerekir.
Görme yetersizliği olan bireylere yangından korunma becerisinin öğretiminde; pekiştirme, sözel ipuçları gibi uygulamaların yer aldığı öğretim paketleri, bağımsız hareket becerilerinin öğretimi ya da yardımcı teknolojilerin kullanımı gerekir.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için evde gereksinim duyulabilecek güvenlik becerileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Temel ilk yardım becerileri
B
Acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme becerisi
C
İş kazalarından korunma becerisi
D
Kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma becerisi
E
Acil numaraları arama ve yardım isteme becerisi
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin evde, okulda, iş yerinde ve diğer toplumsal ortamlarda gereksinim duyabilecekleri güvenlik becerilerinin neler olduğunu bilmek önemlidir.
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta toplanabilir.
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta toplanabilir.
Soru 113
Özel gereksinimli bireylerin güvenlik becerileri söz konusu olduğunda, "rol oyun, model olma, ödül, geri bildirim" gibi öğretim uygulamaları hangi etkili öğretim yönteminin altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Davranışsal öğretim paketleri
B
Yanlışsız öğretim yöntemleri
C
Video modelle öğretim
D
Sosyal öyküler
E
Toplum temelli öğretim
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin öğrenme süreleri birbirinden farklılaşabilir. Örneğin, zihinsel yetersizliği olan bir birey bir beceriyi bir ayda öğrenebilirken zihinsel yetersizliği olan başka bir birey aynı beceriyi bir haftada öğrenebilir.
Davranışsal öğretim paketleri “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleridir.
Davranışsal öğretim paketleri “rol-oyun, model olma, geri bildirim, fiziksel ipucu, sözel ipuçları, olumlu pekiştirme” gibi davranışçı yaklaşım ve uygulamalı davranış analizine dayalı öğretim uygulamalarının birarada kullanıldığı öğretim paketleridir.
Soru 114
Güvenlik becerilerinin öğretimi sırasında "bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziksel ipucu
B
Model olma
C
Geri bildirim
D
Ödül
E
Sözel ipucu
Açıklama:
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi vermek yani geri bildirim sağlamak, gerçekleştirilen becerinin öğretimi için önemli bir basamaktır.
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci geri bildirim olarak adlandırılır.
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme süreci geri bildirim olarak adlandırılır.
Soru 115
Özel gereksinimli olan bireye gereksinim duyduğu becerinin doğal ortamlarda (okul, park, alışveriş merkezi, ev vb.) öğretilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplum temelli öğretim
B
Sosyal öykülerle öğretim
C
Görsel desteklerle öğretim
D
Video modelle öğretim
E
Fiziksel ipucuyla öğretim
Açıklama:
Özel gereksinimli bir bireye video modelle öğretim uygulamasını kullanarak yangın ya da deprem gibi doğal afetlerden korunma becerilerinin öğretiminin ve becerinin öğrenilip öğrenilmediğine ilişkin
denemelerin toplumsal bir ortamda (örneğin; ev, okul, alışveriş merkezi vb. ortamlar) yapılması süreci, toplum temelli öğretim uygulamasına bir örnek olabilir.
Özel gereksinimli olan bireye gereksinim duyduğu becerinin doğal ortamlarda (okul, park, alışveriş merkezi, ev vb.) öğretilmesi "toplum temelli öğretim"dir.
denemelerin toplumsal bir ortamda (örneğin; ev, okul, alışveriş merkezi vb. ortamlar) yapılması süreci, toplum temelli öğretim uygulamasına bir örnek olabilir.
Özel gereksinimli olan bireye gereksinim duyduğu becerinin doğal ortamlarda (okul, park, alışveriş merkezi, ev vb.) öğretilmesi "toplum temelli öğretim"dir.
Soru 116
"Davranıssal Ögretim Paketi, Grup Çalısmaları, Yardımcı Teknolojiler, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Ögretimi" hangi yetersizlik grubuna güvenlik becerilerinin öğretimi sırasında kullanılabilecek öğretim stratejileridir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği
B
Zihinsel yetersizlik
C
Otizm spektrum bozukluğu
D
Görme yetersizliği
E
Dikkat eksikliği
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimi sırasında çoklu uyaran sunmak öğrenmelerini kolaylaştıracaktır.
"Davranıssal Ögretim Paketi, Grup Çalısmaları, Yardımcı Teknolojiler, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Ögretimi" görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimi sırasında kullanılabilecek öğretim stratejileridir.
"Davranıssal Ögretim Paketi, Grup Çalısmaları, Yardımcı Teknolojiler, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerilerinin Ögretimi" görme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimi sırasında kullanılabilecek öğretim stratejileridir.
Soru 117
Dokunsal haritalar kullanarak güvenlik becerilerinin öğretimini gerçekleştirmek hangi yetersizlik grubunda uygun olur?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği
B
Otizm
C
İşitme yetersizliği
D
Ortopedik yetersizlik
E
Görme yetersizliği
Açıklama:
Dokunsal haritalar; bir ortamın belli bir orana/ölçeğe göre küçültülerek kuşbakışı görünümüyle bir düzlem üzerine çizilmiş biçimi, bir tür planıdır. Görme yetersizliği olan bireylere doğal afetlerden korunma becerilerinin öğretiminde dokunsal haritalardan yararlanılabilir.
Görme yetersizliği olan bireylere dokunsal haritalar kullanarak güvenlik becerilerinin öğretimini gerçekleştirmek mümkündür.
Görme yetersizliği olan bireylere dokunsal haritalar kullanarak güvenlik becerilerinin öğretimini gerçekleştirmek mümkündür.
Soru 118
İşitme teknolojisi cihazları, uyarı cihazları ve iletişim desteği sağlayan cihazlar aşağıdaki yetersizlik gruplarından hangisine güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılacak yardımcı teknolojilerdir?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği
B
Görme yetersizliği
C
Zihin yetersizliği
D
Ortopedik yetersizlik
E
Duygu ve davranış bozukluğu
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireyler farklı ortamlarda (ev, okul, market, alışveriş merkezi, park vb.) yardımcı teknolojileri kullanarak hayatlarını kolaylaştırabilir ve güvenli bir yaşam sürebilirler.
İşitme teknolojisi cihazları, uyarı cihazları ve iletişim desteği sağlayan cihazlar işitme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılacak yardımcı teknolojilerdir.
İşitme teknolojisi cihazları, uyarı cihazları ve iletişim desteği sağlayan cihazlar işitme yetersizliği olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminde kullanılacak yardımcı teknolojilerdir.
Soru 119
"Temel ilk yardım gerektiren becerileri sergileyebilme, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme,
kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri" hangi grupta ele alınması gereken becerilerdir?
kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri" hangi grupta ele alınması gereken becerilerdir?
Seçenekler
A
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri
B
Okul ortamında gereksinim duyulan güvenlik becerileri
C
İş yerinde gereksinim duyulan güvenlik becerileri
D
Toplumsal ortamlarda gereksinim duyulan güvenlik becerileri
E
Tanıdık olmayan bireylerin bulunduğu ortamlarda gereksinim duyulan güvenlik becerileri
Açıklama:
İlk yardım gerektiren beceriler farklı ortamlara göre çeşitlilik göstermektedir.
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerini; temel ilk yardım
gerektiren becerileri sergileyebilme, acil numaraları arama
ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme,
kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına
dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta inceleyebiliriz.
Evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerini; temel ilk yardım
gerektiren becerileri sergileyebilme, acil numaraları arama
ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme,
kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına
dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta inceleyebiliriz.
Soru 120
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde özel gereksinimli bireylere güvenlik becerilerinin öğretilmesinin nedeni doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi
II. Güvenli bir yaşam sürdürebilmesi
III. Bir işte çalışabilmesi
IV. Toplumsal ortamlara katılabilmesi
I. Toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi
II. Güvenli bir yaşam sürdürebilmesi
III. Bir işte çalışabilmesi
IV. Toplumsal ortamlara katılabilmesi
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II-IV
E
II-III-IV
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireyler ve Güvenlik Becerileri
Güvenlik becerileri özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir.
Güvenlik becerileri özel gereksinimli bireylerin toplumda bağımsız birer birey olarak yaşayabilmesi, güvenli bir yaşam sürdürebilmesi, bir işte çalışabilmesi ve toplumsal ortamlara katılabilmesi için gerekli olan beceriler olarak tanımlanabilir.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerinden biridir?
Seçenekler
A
Kendini savunma becerileri
B
Tehlikelerden kendini koruma becerileri
C
Gerektiğinde yardım isteme becerileri
D
Kaza önleme becerileri
E
Temel ilk yardım becerileri
Açıklama:
Evde Gereksinim Duyulabilecek Güvenlik Becerileri
Ev ortamında basit ev kazalarının yanı sıra bazı hayati tehlikelerin de yaşanabileceği durumlarla karşılaşılabilir (örneğin, eve yabancı bir kişinin girmesi, göz, kulak veya buruna yabancı bir cisim kaçması vb.). Bu nedenle evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerin öğretimi oldukça önemli, aynı zamanda yaşamsal bir konudur. Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta toplanabilir.
Ev ortamında basit ev kazalarının yanı sıra bazı hayati tehlikelerin de yaşanabileceği durumlarla karşılaşılabilir (örneğin, eve yabancı bir kişinin girmesi, göz, kulak veya buruna yabancı bir cisim kaçması vb.). Bu nedenle evde gereksinim duyulan güvenlik becerilerin öğretimi oldukça önemli, aynı zamanda yaşamsal bir konudur. Evde gereksinim duyulan güvenlik becerileri; temel ilk yardım becerileri, acil numaraları arama ve yardım isteme, acil durumlarda kapalı alanları tahliye etme, kapıyı çalan yabancı kişilerden korunma ve ürün uyarılarına dikkat etme becerileri olmak üzere beş grupta toplanabilir.
Soru 122
Bireye dondurma, şeker vb. yiyecekler vereceğini söyleyerek kandırmaya çalışma aşağıdaki tuzak tiplerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Özendirici tip tuzak
B
Emredici tip tuzak
C
Yardım isteme tipi tuzak
D
İltifat etme tipi tuzak
E
Dikkatini dağıtma tipi tuzak
Açıklama:
Okul Ortamında Gereksinim Duyulabilecek Güvenlik Becerileri
Kaçırma vakaları, yabancı kişiler tarafından düzenlenmiş tuzaklarla bireyin güvenli bölgeden uzaklaştırılması şeklinde gerçekleşebilmektedir. Özellikle zihinsel yetersizliği olan/otizmli bireyler normal gelişim gösteren bireylere kıyasla sosyal durumları anlamlandırmada yaşamış oldukları zorluklardan dolayı yabancı bir kişi tarafından sunulan tuzaklara (emredici tip tuzak; bireye anne/babasının geldiğini söyleyip kendisiyle beraber gelmesi gerektiğini söyleyerek kandırma, özendirici tip tuzak; dondurma, şeker vb. yiyecekler vereceğini söyleyerek kandırmaya çalışma vb.) inanma konusunda daha savunmasızdırlar. Bu nedenle özel gereksinimli bireylerin yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden nasıl korunabileceklerini öğrenmeleri, kaçırma vakalarının önlenmesinde önemli rol oynayabilir.
Kaçırma vakaları, yabancı kişiler tarafından düzenlenmiş tuzaklarla bireyin güvenli bölgeden uzaklaştırılması şeklinde gerçekleşebilmektedir. Özellikle zihinsel yetersizliği olan/otizmli bireyler normal gelişim gösteren bireylere kıyasla sosyal durumları anlamlandırmada yaşamış oldukları zorluklardan dolayı yabancı bir kişi tarafından sunulan tuzaklara (emredici tip tuzak; bireye anne/babasının geldiğini söyleyip kendisiyle beraber gelmesi gerektiğini söyleyerek kandırma, özendirici tip tuzak; dondurma, şeker vb. yiyecekler vereceğini söyleyerek kandırmaya çalışma vb.) inanma konusunda daha savunmasızdırlar. Bu nedenle özel gereksinimli bireylerin yabancı kişilerin kaçırma girişimlerinden nasıl korunabileceklerini öğrenmeleri, kaçırma vakalarının önlenmesinde önemli rol oynayabilir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için iş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi sürecinde izlenecek adımlardan biridir?
Seçenekler
A
Varolan durumun belirlenmesi
B
İş yerindeki işleyişin belirlenmesi
C
Değişikliklerin takip edilmesi
D
İş planlarının görsel olarak hazırlanması
E
Uyarı levhalarının konması
Açıklama:
İş Yerinde Olası Tehlikelerin Değerlendirilmesi
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi, işveren ve özel gereksinimli bireylerin temsilcilerinden oluşan bir değerlendirme ekibi tarafından gerçekleştirilebilir. Değerlendirme ekibi iş yerinde tehlikeli durumları, malzemeleri ya da araç/gereçleri inceleyerek olası iş kazalarını belirlemeye çalışır. Değerlendirme sürecinde izlenmesi gereken adımlar şu şekilde sıralanabilir: Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi, çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi, iş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için atılması gereken adımlar, iş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili birtakım öneriler geliştirilmesi, değişikliklerin takip edilmesi.
İş yerlerinde olası tehlikelerin değerlendirilmesi, işveren ve özel gereksinimli bireylerin temsilcilerinden oluşan bir değerlendirme ekibi tarafından gerçekleştirilebilir. Değerlendirme ekibi iş yerinde tehlikeli durumları, malzemeleri ya da araç/gereçleri inceleyerek olası iş kazalarını belirlemeye çalışır. Değerlendirme sürecinde izlenmesi gereken adımlar şu şekilde sıralanabilir: Çalışanlara zarar verebilecek olası tehlikelerin belirlenmesi, çalışanların olası iş kazalarında ne şekilde zarar görebileceklerinin belirlenmesi, iş yerinin daha güvenli hale getirilmesi için atılması gereken adımlar, iş yerinde özel gereksinimli bireylerin güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili birtakım öneriler geliştirilmesi, değişikliklerin takip edilmesi.
Soru 124
Savaş, seferberlik vb. durumlardan korunma becerisi olarak tanımlanan alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğal afetlerden korunma becerileri
B
Klimatik afetlerden korunma becerileri
C
Biyolojik afetlerden korunma becerileri
D
İnsan kaynaklı afetlerden korunma becerileri
E
Teknolojik afetlerden korunma becerileri
Açıklama:
Doğal Afetlerden ve İnsan Kaynaklı Afetlerden Korunma
Doğal afetlerden korunma becerilerini deprem, yangın, sel, fırtına vb. durumlardan korunma becerisi olarak insan kaynaklı afetlerden korunma becerisini de savaş/seferberlik vb. durumlardan korunma becerisi olarak tanımlayabiliriz. Doğal afetlerden ve insan kaynaklı afetlerden korunma becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek etkili öğretim uygulamalarının yanı sıra doğal afetler öncesinde alınabilecek önlemler de son derece önemlidir. Dolayısıyla bu becerilerin özel gereksinimli bireyler tarafından farklı ortamlarda sergilenip sergilenmediği incelenmelidir.
Doğal afetlerden korunma becerilerini deprem, yangın, sel, fırtına vb. durumlardan korunma becerisi olarak insan kaynaklı afetlerden korunma becerisini de savaş/seferberlik vb. durumlardan korunma becerisi olarak tanımlayabiliriz. Doğal afetlerden ve insan kaynaklı afetlerden korunma becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek etkili öğretim uygulamalarının yanı sıra doğal afetler öncesinde alınabilecek önlemler de son derece önemlidir. Dolayısıyla bu becerilerin özel gereksinimli bireyler tarafından farklı ortamlarda sergilenip sergilenmediği incelenmelidir.
Soru 125
Özel gereksinimli bireye cep telefonuyla bir kişiden yardım istemeyi denemesini istediğinizde, birey cep telefonunun açma/kapama tuşu yerine ses açma/kapama tuşuna basıyorsa “Telefona erişim sağlamak için açma/kapama tuşunu kullanmalısın.” denmesi aşağıdakilerden hangisinin kullanımına örnektir?
Seçenekler
A
Model olma
B
Rol oyun
C
İpucu sunma
D
Olumlu pekiştirme
E
Geri bildirim sunma
Açıklama:
Geri Bildirim
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme sürecidir. Örneğin özel gereksinimli bireye cep telefonuyla bir kişiden yardım istemeyi denemesini istediğinizde, cep telefonunun açma/kapama tuşu yerine ses açma/kapama tuşuna basıyorsa “Telefona erişim sağlamak için açma/kapama tuşunu kullanmalısın” şeklinde geribildirim verebilirsiniz.
Bireye yapmış olduğu davranışın doğruluğuna ilişkin bilgi verme sürecidir. Örneğin özel gereksinimli bireye cep telefonuyla bir kişiden yardım istemeyi denemesini istediğinizde, cep telefonunun açma/kapama tuşu yerine ses açma/kapama tuşuna basıyorsa “Telefona erişim sağlamak için açma/kapama tuşunu kullanmalısın” şeklinde geribildirim verebilirsiniz.
Soru 126
Bireylerin öğretim sırasında yaptıkları hatalardan değil gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalardan öğrendiklerini ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğrudan öğretim
B
Yanlışsız öğretim
C
Toplum temelli öğretim
D
Video teknolojisiyle öğretim
E
Geleneksel öğretim
Açıklama:
Yanlışsız öğretim yöntemlerinde bireyler öğretim sırasında yaptıkları hatalarla değil gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalarla beceriyi öğrenirler. “Yanlışsız öğretim” olarak adlandırılan bu yaklaşımda pek çok yöntem yer almaktadır.
Soru 127
Belirli bir formatta yazılan, sosyal bilgiyi doğrudan ve kolay anlaşılır bir biçimde sunan, kısa, kurallı yazılan cümleleri içeren, fotoğraf veya resimlerle desteklenen öğretim uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkinlik çizelgesi
B
Güç kartı
C
Görsel ipucu
D
Sosyal öykü
E
Video model
Açıklama:
Sosyal öyküler belirli bir formatta yazılan, sosyal bilgiyi doğrudan ve kolay anlaşılır bir biçimde sunan, kısa, kurallı yazılan cümleleri (betimleyici, yansıtıcı, yönlendirici, doğrulayıcı, kontrol cümlesi, işbirlikçi cümle) içeren, fotoğraf veya resimlerle desteklenen öğretim uygulamasıdır.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi yetişkinliğe geçiş sürecindeki özel gereksinimli bireylerin programlarında yer verilmesi gereken konulardan biridir?
Seçenekler
A
Temel sağlık becerileri
B
Akademik beceriler
C
Özbakım becerileri
D
Motor beceriler
E
Öğrenmeye hazırlık becerileri
Açıklama:
Zihinsel Yetersizliği Olan/Otizmli Bireylere İş Güvenliği Becerilerinin Öğretimi
Özel gereksinimli bireylere iş güvenliği becerilerinin öğretimiyle ilgili uygun ortamlar sağlanmasının yanı sıra çeşitli kamu kuruluşlarının da desteğine gereksinim vardır. Özel gereksinimli bireylere yönelik iş istihadamı ve iş güvenliğiyle ilgili okuldan yetişkinlik hayatına geçiş programları oluşturulmalıdır. Geçiş programlarını oluştururken somut, görsel desteklerin kullanıldığı, eğlenceli etkinliklerin yer aldığı, temel mesleki güvenlik ve sağlık becerilerinin öğretimi üzerinde yoğunlaşılmalıdır.
Özel gereksinimli bireylere iş güvenliği becerilerinin öğretimiyle ilgili uygun ortamlar sağlanmasının yanı sıra çeşitli kamu kuruluşlarının da desteğine gereksinim vardır. Özel gereksinimli bireylere yönelik iş istihadamı ve iş güvenliğiyle ilgili okuldan yetişkinlik hayatına geçiş programları oluşturulmalıdır. Geçiş programlarını oluştururken somut, görsel desteklerin kullanıldığı, eğlenceli etkinliklerin yer aldığı, temel mesleki güvenlik ve sağlık becerilerinin öğretimi üzerinde yoğunlaşılmalıdır.
Soru 129
“Ben neredeyim?”, “Nereye gideceğim?”, “Gideceğim yere nasıl ulaşabilirim?” gibi sorulara cevap bulmayı sağlayan beceriler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımsız hareket becerileri
B
Rota takibi becerileri
C
Yönelim becerileri
D
Teknoloji kullanma becerileri
E
Harita okuma becerileri
Açıklama:
Yönelim becerileri “Ben neredeyim?”, “Nereye gideceğim?”, “Gideceğim yere nasıl ulaşabilirim?” gibi sorulara cevap bulmayı sağlayan becerilerdir.
Ünite 7
Soru 1
Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili yaşanan zorlukların ilki ve belki de en temeli; genel olarak özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları fiziksel, çevresel, sosyal ve psikolojik güçlük ve bariyerlere ilişkin ................................ eksikliğidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
maddi kaynak
B
planlanlama ve uygulama
C
bilgi ve farkındalık
D
rehabilitasyon elemanı
E
rehabilitasyon kurumu
Açıklama:
Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili yaşanan zorlukların ilki ve belki de en temeli; genel olarak özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları fiziksel, çevresel, sosyal ve psikolojik güçlük ve bariyerlere ilişkin bilgi ve farkındalık eksikliğidir. Bu durum, özel gereksinimli bireylere ilişkin diğer hizmet alanlarına yansıdığı gibi acil durum ve afet planlarının hazırlanması ve uygulanmasına da yansıyabilmekte ve acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireyler açısından yıkıcı sonuçlara yol açabilmektedir. Doğru seçenek (C)dir.
Soru 2
- Öz değerlendirmenin günlük yaşam, tahliye ve hareketliliğin sağlanması olmak üzere üç boyutu vardır.
- Bireyin günlük öz bakım rutini içinde yer alan banyo, tıraş, giyim gibi aktivitelerle ilgili ne derecede yardım ve desteğe ihtiyaç duyduğu konusu, öz değerlendirmenin günlük yaşam boyutunda gözden geçirilir.
- Su ve/veya elektrik kesintisi hallerinde bireyin ihtiyaçlarının karşılanabilmesi konusundaki alternatiflerin değerlendirmesi, öz değerlendirmenin tahliye boyutu ile ilgilidir.
- Afet durumunda binanın çıkış güzergâhına ilişkin bilgilerin değerlendirilmesi öz değerlendirmenin günlük yaşam boyutu ile ilgilidir.
Özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afetlere hazırlanmasının öz değerlendirme aşaması ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Öz değerlendirmenin günlük yaşam, tahliye ve hareketliliğin sağlanması olmak üzere üç boyutu vardır. Öz değerlendirmenin ilk boyutu olan günlük yaşam, bireyin rutin olarak uyguladığı öz bakım aktiviteleri ile beslenme gibi günlük yaşam gereksinimlerini ve bunları karşılarken kullandığı donanım ve yardımcı cihazlar ile ilgili bilgileri içerir. Bu kapsamda bireyin günlük öz bakım rutini içinde yer alan banyo, tıraş, giyim gibi aktivitelerle ilgili ne derecede yardım ve desteğe ihtiyaç duyduğu ve bu aktiviteler sırasında kullandığı özel sandalye, transfer ekipmanı ve benzeri donanım ve yardımcı cihazlar ve bunların nasıl çalıştırıldığı gözden geçirilir. Bu bağlamda bireylerin su ve/veya elektrik kesintisi hallerinde bu ihtiyaçların karşılanabilmesi konusundaki alternatifleri değerlendirmesi önerilir. Öz değerlendirmenin ikinci boyutu tahliye ile ilgilidir. Bu bağlamda binada aktive edilebilir bir alarmın olup olmadığı, asansörün çalışmaması veya deprem gibi bir sebeple kullanılamaz durumda olması halinde alte
Doğru seçenek (B)dir.
Doğru seçenek (B)dir.
Soru 3
Ülkemizde acil durum ve afetlerle ilgili görev yapan temel ulusal kuruluş olan AFAD hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1979
B
1989
C
1999
D
2009
E
2109
Açıklama:
Ülkemizde acil durum ve afetlerle ilgili görev yapan temel ulusal kuruluş olan AFAD, 2009 yılında çıkarılan 5902 sayılı yasa ile kurulmuştur. Doğru seçenek (D)dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet hali planı oluşturulurken hazırlanan acil sağlık bilgi kartında yer verilmesi gereken bilgilerden değildir?
Seçenekler
A
Tıbbi ilaçlar, sağlık sorunları
B
Kullanılan destek cihazları, iletişim kurulması istenen önemli insanların bilgileri
C
Alerjik duyarlılıklar, varsa iletişim sorunları
D
kan grubu, tedavi alınan yerler
E
Bulunulan mekândan çıkış rotasını gösteren bilgiler
Açıklama:
Acil sağlık bilgi kartı, kurtarma ekibinin özel gereksinimli bireyin bilinç kaybı yaşadığı bir durumda onunla ilgili önemli sağlık bilgilerini öğrenmesini sağlar. Acil sağlık bilgi kartında yer verilecek bilgiler, tıbbi ilaçlar, sağlık sorunları, kullanılan destek cihazları, alerjik duyarlılıklar, varsa iletişim sorunları, kan grubu, tercih edilen tıbbi tedavi, tedavi alınan yerler ve iletişim kurulması istenen önemli insanların bilgileridir
Soru 5
- Acil durum çantası, herhangi bir acil durum veya afet hali sırasında ve sonrasında aile üyelerinin rahatlığını ve güvenliğini sağlayacak eşya ve malzemelerden oluşan bir pakettir.
- Acil durum çantası, yatak odasında ve mümkün olduğunca yatağın yakınında bulundurulmalıdır.
- Acil durum çantası, kolay taşınılabilir olmalıdır.
- Acil durum çantasının içeriği yılda en az bir kez veya ailedeki bireylerin, özelikle de özel gereksinimli bireyin değişen ihtiyaçlarına göre yeri geldiğinde daha sık olmak üzere yeniden gözden geçirilmelidir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, III ve IV
D
I ve II
E
Yalnız I
Açıklama:
Acil durum çantası, herhangi bir acil durum veya afet hali sırasında ve sonrasında aile üyelerinin rahatlığını ve güvenliğini sağlayacak eşya ve malzemelerden oluşan bir pakettir. Bu çanta kolay taşınılabilir olmalı ve çıkış kapısının mümkün olduğunca yakınında bulundurulmalıdır. Bu çantanın içeriği yılda en az bir kez veya ailedeki bireylerin, özelikle de özel gereksinimli bireyin değişen ihtiyaçlarına göre yeri geldiğinde daha sık olmak üzere yeniden gözden geçirilmelidir. Ayrıca benzer bir çantanın kullanılan aracın içerisinde ve işyerinde de bulundurulması önerilir.
Doğru seçenek (C)dir.
Doğru seçenek (C)dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemelerden değildir?
Seçenekler
A
Üç gün yetebilecek kadar konserve ve konserve açacağı
B
Üç gün yetebilecek kadar su (kişi başı günlük 3 litre kadar su)
C
Bireyin özel gereksinime ilişkin ilaç, gözlük, işitme cihazı için pil gibi madde ve materyaller
D
Evde bebek varsa, mama, bebek bezi, emzik gibi malzemeler
E
İhtiyaç duyacak diğer insanlara dağıtılmak üzere depolanmış yiyecek, içecek, giyecek gibi yardım malzemeleri
Açıklama:
Acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemeler şunlardır: • Üç gün yetebilecek kadar konserve ve konserve açacağı • Üç gün yetebilecek kadar su (kişi başı günlük 3 litre kadar su) • Pille çalışan radyo ve yedek pil • El feneri ve yedek pil • İlk yardım malzemeleri • Tuvalet kâğıdı gibi temizlik malzemeleri • Su almayan bir kutuda bulundurulan kibrit ve/veya çakmak • Düdük • Yedek giysi ve battaniye, • Kimlik kartı fotokopileri • Para • Bireyin özel gereksinime ilişkin ilaç, gözlük, işitme cihazı için pil gibi madde ve materyaller • Evde bebek varsa, mama, bebek bezi, emzik gibi malzemeler • Varsa aileye mahsus diğer malzemeler
İhtiyaç duyacak diğer insanlara dağıtılmak üzere depolanmış yiyecek, içecek, giyecek gibi yardım malzemeleri, acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemelerden değildir. Doğru seçenek (E)dir.
İhtiyaç duyacak diğer insanlara dağıtılmak üzere depolanmış yiyecek, içecek, giyecek gibi yardım malzemeleri, acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemelerden değildir. Doğru seçenek (E)dir.
Soru 7
Acil durum planının güvenli bir şekilde devam ettirilebilmesi için hangi aralıklarla gözden geçirilmesi gerekir?
Seçenekler
A
Altı saatte bir
B
Altı günde bir
C
Altı haftada bir
D
Altı ayda bir
E
Altı yılda bir
Açıklama:
Acil durum planının altı ayda bir gözden geçirilmesi planın güvenli bir şekilde devam ettirilmesini sağlar.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylere yönelik yeniden yapılandırma aşamasının içerdiği müdahaleler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Hayat kurtarmak ve özel gereksinimliliğe yol açabilecek durumların önüne geçmek için yaralıların tespiti ve uygun tıbbi müdahale
B
Kamp ve geçici barınaklardaki özel gereksinimli bireylerin tespiti
C
Afet ve acil durum öncesinde de özel gereksinimi bulunan bireylerle ilgilenilmesi ve bu bireyler arasında ikamet ettikleri yerden uzaklaşmak durumunda kalmış olan ve/veya aile ve yakınlarını kaybetmiş olanların tespiti
D
Özel gereksinimli bireylere yönelik ihtiyaç analizi yapılması ve belirlenen ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilecek mevcut kaynak ve imkânların değerlendirilmesi
E
Özel gereksinimlilik durumuna yol açabilen yaralanmaların takibi ve bunların şiddetini azaltıcı tedavi ve müdahalelerin uygulanması
Açıklama:
Diğer seçeneklerdeki müdahaleler, afet ve acil durum hallerini takip eden ilk 6 ila 12 haftayı kapsayan akut aşama'nın içerdiği öncelikli müdahalelerdir.
Özel gereksinimli bireylere yönelik ihtiyaç analizi yapılması ve belirlenen ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilecek mevcut kaynak ve imkânların değerlendirilmesi, acil durum ve afet hallerini takip eden ilk 4 ayın sonrasından itibaren başlayan yeniden yapılandırma aşamasının içerdiği müdahaleler arasında yer alır. Doğru seçenek (D)dir.
Özel gereksinimli bireylere yönelik ihtiyaç analizi yapılması ve belirlenen ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilecek mevcut kaynak ve imkânların değerlendirilmesi, acil durum ve afet hallerini takip eden ilk 4 ayın sonrasından itibaren başlayan yeniden yapılandırma aşamasının içerdiği müdahaleler arasında yer alır. Doğru seçenek (D)dir.
Soru 9
- Tıbbi rehabilitasyon, travma ve yaralanmaların ardından bireylerin fiziksel ve işlevsel kapasite ve becerilerinin geri kazandırılmasına odaklı olarak sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsar.
- Tıbbi rehabilitasyon, genellikle beyin cerrahı, cildiye uzmanı ve diş hekimi gibi profesyonellerden oluşan bir rehabilitasyon ekibi tarafından sağlanır.
- Tıbbi rehabilitasyon, bireyin tedavisinin hemen ardından başlar ve birey topluma geri kazandırılana dek sürer.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Tıbbi rehabilitasyon, travma ve yaralanmaların ardından bireylerin fiziksel ve işlevsel kapasite ve becerilerinin geri kazandırılmasına odaklı olarak sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsar. Genellikle psikiyatrist, fizik tedavi uzmanı ve ortotist/prostetist gibi profesyonellerden oluşan bir rehabilitasyon ekibi tarafından sağlanır. Tıbbi rehabilitasyon, bireyin tedavisinin hemen ardından başlar ve birey topluma geri kazandırılana dek sürer. Yaralı bireyin iyileşmesi yukarıda belirtilen rehabilitasyon uzmanlarından alınan görüşlerin koordinasyonunu ve süregiden tıbbi problemlerin tedavisini içerir.
Doğru seçenek (C)dir.
Doğru seçenek (C)dir.
Soru 10
"Toplumun eşit birer bireyi olabilmelerini sağlamak için özel gereksinimli bireylere yönelik tıbbi rehabilitasyonun ötesindeki fırsatların yaratılması ve bunların özel gereksinimli bireyler tarafından kullanılabilmesini kolaylaştırıcı bir destek sisteminin oluşturulması" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel destek ağı
B
Öz-değerlendirme
C
Acil durum planı
D
Tıbbi rehabilitasyon
E
Toplum temelli rehabilitasyon
Açıklama:
Toplum temelli rehabilitasyon, toplumun eşit birer bireyi olabilmelerini sağlamak için özel gereksinimli bireylere yönelik tıbbi rehabilitasyonun ötesindeki fırsatların yaratılması ve bunların özel gereksinimli bireyler tarafından kullanılabilmesini kolaylaştırıcı bir destek sisteminin oluşturulması şeklinde tanımlanmaktadır. Doğru seçenek (E)dir.
Soru 11
Deprem veya benzeri acil durumlar tüm bireyler için yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte özel gereksinimli bireyler bu tür durumlarda kayıp ve yıkım yaşama bakımından çok daha büyük risklerle karşı karşıyadırlar. Aşağıdakilerin hangisi bu duruma uygun bir açıklama olabilir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin kendilerini koruyabilme becerileri halihazırda zaten sınırlıdır
B
Özel gereksinimli bireylerin yardım alacakları ek kaynakları yoktur
C
Özel gereksinimli bireylerin felaketlere yakalanma riskleri daha fazladır
D
Özel gereksinimli bireylerin bedensel kayıplara uğrama riskleri daha fazladır
E
Özel gereksinimli bireyler doğal afetlere daha fazla maruz kalmaktadırlar
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere Acil Durum ve Afet Hallerinde Sunulan Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önem ve Kapsamı konusunu okuyunuz.
A seçeneği dışında verilen açıklamaların hiç biri özel gereksinimli bireylerin özgül durumları için uygun açıklamalar olamazlar. Bu bireylerin de sosyaldestek kaynakları olabilir (B), C, D ve E seçeneklerinde verilen durumlargerçeği yanıstmamaktadır. Ancak A seçneğinde verilen "Özel gereksinimli bireylerin kendilerini koruyabilme becerileri halihazırda zaten sınırlıdır" ifadesi tam olarak bu bireylerin felaketler karşısında daha korunmasız hale geldiğini göstermektedir.
A seçeneği dışında verilen açıklamaların hiç biri özel gereksinimli bireylerin özgül durumları için uygun açıklamalar olamazlar. Bu bireylerin de sosyaldestek kaynakları olabilir (B), C, D ve E seçeneklerinde verilen durumlargerçeği yanıstmamaktadır. Ancak A seçneğinde verilen "Özel gereksinimli bireylerin kendilerini koruyabilme becerileri halihazırda zaten sınırlıdır" ifadesi tam olarak bu bireylerin felaketler karşısında daha korunmasız hale geldiğini göstermektedir.
Soru 12
Özel gereksinimli bireyleri acil durum ve afet halleri karşısında diğer bireylere kıyasla daha dezavantajlı kılan birtakım faktörler bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyleri diğer bireylere kıyasla felaketler karşısında daha dezavantajlı kılan ne önemli faktör olarak değerlendirebilir?
Seçenekler
A
Aile desteğinden yoksun kalmak
B
Sahip olunan yetersizliğin türü ve derecesi
C
Yardımcı cihazlarını ve donanımlarını kaybetmek
D
Bilgiye ulaşma zorluğu yaşamak
E
Kullanılan cihazların hasar görmesi
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere Acil Durum ve Afet Hallerinde Sunulan Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önem ve Kapsamı konusunu okuyunuz.
Özel gereksinimli bireyleri diğer bireylere kıyasla afetler karşısında daha riskli hale getiren en önemli unsur bireyin sahip olduğu yetersizliğin türü ve derecesidir. B seçeneği dışındakiler de önemlidir ancak hepsinin temelinde B seçeneğindeki gibi yetersizliğin derecesi ve türü yer almaktadır.
Özel gereksinimli bireyleri diğer bireylere kıyasla afetler karşısında daha riskli hale getiren en önemli unsur bireyin sahip olduğu yetersizliğin türü ve derecesidir. B seçeneği dışındakiler de önemlidir ancak hepsinin temelinde B seçeneğindeki gibi yetersizliğin derecesi ve türü yer almaktadır.
Soru 13
Dünya Sağlık Örgütü afet sonrasında ortaya çıkan sonuçlardan yola çıkarak afet sonrası rehabilitasyon hizmetlerine özel bir önem vermektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu sonuçlardan biri olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Afet sonrasında özel gereksinimli bireylerin yardım kaynaklarına daha zor ulaşabilmeleri
B
Afet sonrasında kayıplara bağlı olarak özel gereksinimli bireylerin sayısında artışın olması
C
Hatalı tedavi ve müdahale yaklaşımlarının kalıcı yetersizliklere yol açması
D
Bireylere verilen rehabilitasyonun onların bilinçlenmesine hizmet etmesi
E
Doğal afet sonrası yardım kuruluşlarının bireylere ulaşmada yetersiz kalması
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere Acil Durum ve Afet Hallerinde Sunulan Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önem ve Kapsamı konusunu okuyunuz.
E seçeneği dışındaki açıklamaların hepsi Dünya Sağlık Örgütünün rehabilitasyon hizmetlerine önem vermesinde etkili olan durumlardır. Doğru yanıt E dir.
E seçeneği dışındaki açıklamaların hepsi Dünya Sağlık Örgütünün rehabilitasyon hizmetlerine önem vermesinde etkili olan durumlardır. Doğru yanıt E dir.
Soru 14
Acil durum ve afet hallerinde afet sonrasında özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili çalışmalar son derece önemlidir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde rehabilitasyon hizmetlerinin özel gereksinimli bireyler için nihai amacı tarif edilmektedir?
Seçenekler
A
Bireylerin yetersizliğini tedavi etmek
B
Kayıp ve ölümlerin önüne geçmek
C
Bireylerin işlevlerini arttırmak
D
Bireyleri afet öncesindeki işlevsel düzeylerine getirmek
E
Toplumu afet durumlarına hazırlamak
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere Acil Durum ve Afet Hallerinde Sunulan Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önem ve Kapsamı konusunu okuyunuz.
Acil durum ve afet hallerinde afet sonrasında özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili çalışmaların nihai amacı bireyleri afet öncesindeki işlevsellik düzeyine getirmektir. Bu nedenle doğru yanıt D dir.
Acil durum ve afet hallerinde afet sonrasında özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili çalışmaların nihai amacı bireyleri afet öncesindeki işlevsellik düzeyine getirmektir. Bu nedenle doğru yanıt D dir.
Soru 15
Tekerlekli sandalyesi olan özel gereksinimli bir bireyin deprem sırasında ne yapacağını bilmediği için yaşamını kaybetmesi acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu konusundaki aşağıdaki zorluklardan daha çok hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Bireyin engelinin derecesi
B
Gerekli tıbbi destek yetersizliği
C
Uygun fiziksel olanakların yetersizliği
D
Bilgi ve farkındalık eksikliği
E
Sosyal destek yetersizliği
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hallerinde Özel Gereksinimli Bireylerin Rehabilitasyonu
Konusundaki Zorluklar konusunu okuyunuz.
Soruda bireyin bilgi ve farkındalığının düşük olduğu anlaşılmaktadır. BU nedenle doğru yanıt D dir.
Konusundaki Zorluklar konusunu okuyunuz.
Soruda bireyin bilgi ve farkındalığının düşük olduğu anlaşılmaktadır. BU nedenle doğru yanıt D dir.
Soru 16
Bir toplumda özel gereksinimli bireylerin doğal afetlerden diğer bireylerle aynı derecede etkilenmeleri o toplumdaki özel gereksinimli bireylerin daha dezavantajlı olmadığı anlamına gelir. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma gelebilmek için alınabilecek en önemli tedbir olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Bilgi ve farkındalık eksikliklerini gidermek
B
Sosyal destek mekanizmalarını harekete geçirmek
C
Fiziksel koşulları düzenlemek
D
Tıbbi ve ilk yardım hizmetlerini yapılandırmak
E
Afet sonrası hizmetleri hızlandırmak
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hallerinde Özel Gereksinimli Bireylerin Rehabilitasyonu
Konusundaki Zorluklar konusunu okuyunuz.
B, C, D ve E seçeneklerinde verilenlerin hepsi özel gereksinimli bireylerin afetlere karşı dezavantajlı olmaktan uzaklaştıran tedbirlerdir. Ancak bunların gerçekleşemesi için öncelikle duurmun farkında olmak ve durumla ilgili bilgi sahibi olmak gereknektedir. BU nedenle en önemli önlem öncelikle bilgi ve farkındalık eksikliklerini gidermektir. Doğru yanıt A dır.
Konusundaki Zorluklar konusunu okuyunuz.
B, C, D ve E seçeneklerinde verilenlerin hepsi özel gereksinimli bireylerin afetlere karşı dezavantajlı olmaktan uzaklaştıran tedbirlerdir. Ancak bunların gerçekleşemesi için öncelikle duurmun farkında olmak ve durumla ilgili bilgi sahibi olmak gereknektedir. BU nedenle en önemli önlem öncelikle bilgi ve farkındalık eksikliklerini gidermektir. Doğru yanıt A dır.
Soru 17
Afet hallerinde özel gereksinimli bireyler gibi yanında yaşadıkları diğer aile üyeleri de afetten etkilenmekte ve bazen özel gereksinimli olmayan diğer aile üyeleri özel gereksinimli bir bireye yardımcı olamayabilmektedir. Bu varsayımdan hareketle özel gereksinimli bireylerin afet sürecinden en az etkilenmeleri için öncelikle aşağıdakilerden hangisinin gerekli olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Bireyin yetersizliğinin afet öncesinde tedavi edilmesi
B
Bireye destek olabilecek başka kişilerin önceden belirlenmesi
C
Bireye acil durumlarda ulaşılacak bir telefon numarasının ezberletilmesi
D
Bireyin afet sırasında neler yapabileceği hakkında önceden eğitilmesi
E
Afet öncesinde ilgili kurumlara bireyin yaşadığı yerin bildirilmesi
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acildurum ve afetlere hazırlanması konusunu okuyunuz.
En öncelikli ve arzu edilen tedbir olabildiğince bireyin kendisinin bilinçlenmesidir. Diğer seçeneklerde verilenler elbette önemlidir ancak en öncelikli olan şey D seçeneğinde verilmektedir.
En öncelikli ve arzu edilen tedbir olabildiğince bireyin kendisinin bilinçlenmesidir. Diğer seçeneklerde verilenler elbette önemlidir ancak en öncelikli olan şey D seçeneğinde verilmektedir.
Soru 18
Özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durumlara hazırlanmasının planlama aşamasında bireysel destek ağının oluşturulması oldukça önemlidir. Aşağıdakilerden hangisi bireysel destek ağı ile ilgili doğru bir belirlemedir?
Seçenekler
A
Bireysel destek ağının oluşturulması için bireyin kendi başına o ağdaki kişilere ulaşma yeterliğinin olması ön koşuldur
B
Yardım veya destek isteme konusunda gereken becerilere sahip olmayan bireyler için destek ağı oluşturulamaz
C
Bireysel destek ağına dahil edilecek olan kişilerin bireyin yakınında veya uzağında olmasının bir önemi yoktur
D
Bireysel destek ağı mümkün olduğunca bireye hem duygusal hem de fiziksel olarak yakın olan kişilerden oluşturulmalıdır
E
Bireysel destek ağı doğallığı içinde kendiliğinden oluştuğundan ayrıca bir yapılandırmaya gerek yoktur
Açıklama:
Bireysel Destek Ağının Oluşturulması konusunu okuyunuz.
D seçeneği dışındaki tüm belirlemeler hatalı belirlemelerdir. Doğru yanıt D dir.
D seçeneği dışındaki tüm belirlemeler hatalı belirlemelerdir. Doğru yanıt D dir.
Soru 19
Afet hallerinde bireye diğerleri tarafından verilen her türlü desteğin çok büyük önemi olmakla birlikte bireyin kendi kendine yapacaklarının da hayati önemi vardır ve bu durum öz değerlendirme yoluyla ortaya konabilir. Aşağıdakilerden hangisi öz değerlendirme sonucunda ortaya konabilecek olan bir durum olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Afet sırasında bireye kimlerin yardımcı olabileceği
B
Afet sırasında sosyal destek ağındaki kişilerin fiziksel uzaklığı
C
Bireyin afet sırasında yardım isteme yeterliğinin düzeyi
D
Afet sırasında verilecek tıbbi desteğin kalitesi
E
Afet sırasında bireye destek verecek kişilerin sayısı
Açıklama:
Öz Değerlendirme konusunu okuyunuz.
Bireyin afet sırasında yardım isteme yeterliğinin düzeyi doğrudan bireyin kendi yeterlikleriyle ilgiliyken (C), diğer seçeneklerdeki durumlar sosyaldestek ağıyla ilgilidir. Doğru yanıt C dir.
Bireyin afet sırasında yardım isteme yeterliğinin düzeyi doğrudan bireyin kendi yeterlikleriyle ilgiliyken (C), diğer seçeneklerdeki durumlar sosyaldestek ağıyla ilgilidir. Doğru yanıt C dir.
Soru 20
Doğal afet hallerinde özel gereksinimli bireylere verilecek hizmetler akut ve yeniden yapılandırma aşamalarında farklılıklar göstermektedir. Aşağıdakilerden hangisi yeniden yapılandırma aşamasında verilen bir hizmet olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Hayati tehlikelerin bertaraf edilmesi
B
Bireyin geçici barınaklara yerleştirilmesi
C
Bireyin yakın ve uzak akrabalarının tespit edilmesi
D
Bireyin rehabilitasyon merkezlerine yönlendirilmesi
E
Bireye psikolojik yardım sunulması
Açıklama:
Yeniden Yapılandırma Aşaması konusunu okuyunuz.
E seçeneği dışındaki önlemlerin hepsi akut dönemde verilmesi gereken hizmetler arasındadır. Ancak E seçeneğinde bireyin yeniden yapılandırma aşamasında alabileceği bir hizmet örneklenmektedir. Doğru yanıt E dir.
E seçeneği dışındaki önlemlerin hepsi akut dönemde verilmesi gereken hizmetler arasındadır. Ancak E seçeneğinde bireyin yeniden yapılandırma aşamasında alabileceği bir hizmet örneklenmektedir. Doğru yanıt E dir.
Soru 21
Özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afetlere hazırlık planında yer alan bireysel desek ağında en az kaç kişi bulunmalıdır?
Seçenekler
A
Yakın çevresinden en az bir kişi
B
Yakın çevresinden en az iki kişi
C
Yakın çevresinden en az üç kişi
D
Yakın çevresinden en az dört kişi
E
Yakın çevresinde yer alan tüm kişiler
Açıklama:
Hastalık ve veya izinde olma gibi beklenmedik nedenlerle destek ağındaki bireylere ulaşımın sekteye uğrayabileceği zamanların da göz önünde bulundurulması gerektiğinden, bireysel destek ağının sadece bir kişiye dayandırılmaması ve sıkça zaman geçirilen her mekândan en az üçer kişinin destek ağına dâhil edilmesi önerilir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyin olası bir acil durum ve afet hali sırasında ve sonrasında ortaya koyabileceği işlevsel kapasiteyi tanımlar?
Seçenekler
A
Öz değerlendirme
B
Bireysel değerlendirme
C
Gelişimsel değerlendirme
D
Bilişsel değerlendirme
E
Akademik değerlendirme
Açıklama:
Öz-değerlendirme, özel gereksinimli bireyin olası bir acil durum ve afet hali sırasında ve sonrasında ortaya koyabileceği işlevsel kapasiteyi ve ihtiyaç duyması muhtemel desteğin biçim ve boyutunu acil durum ve afet hali yaşanmadan önce değerlendirmesi sürecidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlarda öz değerlendirmenin ikinci boyutu olan tahliye ile ilgili uygun bir ifadedir ?
Seçenekler
A
Bireyin günlük öz bakım rutininin ve destek ağının belirlenmesi
B
Binada aktive edilebilir bir alarmın olup olmadığının belirlenmesi
C
Aktiviteler sırasında kullandığı yardımcı cihazların belirlenmesi
D
Bireyin yiyecek, ilaç ve tıbbi alışveriş gibi ihtiyaçlara ulaşımının belirlenmesi
E
Bireyin ailesinin ve yakın çevresinin sorumluluklarının planlanması
Açıklama:
Öz değerlendirmenin ikinci boyutu tahliye ile ilgilidir. Bu bağlamda binada aktive edilebilir bir alarmın olup olmadığı, asansörün çalışmaması veya deprem gibi bir sebeple kullanılamaz durumda olması halinde alternatiflerin (merdiven, pencere ya da rampa gibi) neler olabileceği, çıkış güzergâhında klasik yazı veya gerektiğinde Braille alfabesi ile yazılmış okunabilir acil durum işaretlerinin bulunup bulunmadığı gibi bilgiler değerlendirilir
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet halleriyle ilgili ilk yapılması gereken hazırlık basamağıdır?
Seçenekler
A
Acil sağlık bilgi kartının oluşturulması
B
İletişim ağının oluşturulması
C
Destek ağının oluşturulması
D
Bilinçlendirmenin yapılması
E
Mekanda acil çıkış noktalarının belirlenmesi
Açıklama:
Acil durum ve afetlere hazırlığın ilk basamağını bu durumlarla ilgili bilinçlenme oluşturur. Bu bağlamda, ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların bilinmesi ve takip edilmesi önemlidir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemeler arasında değildir?
Seçenekler
A
El feneri ve yedek pil
B
Gereksinime ilişkin ilaç, gözlük ve vb.
C
Konserve ve konserve açacağı
D
Kimlik kartı fotokopileri
E
Eğitici bir materyal
Açıklama:
Acil durum paketi içerisinde bulundurulması önerilen malzemeler şunlardır: • Üç gün yetebilecek kadar konserve ve konserve açacağı • Üç gün yetebilecek kadar su (kişi başı günlük 3 litre kadar su) • Pille çalışan radyo ve yedek pil • El feneri ve yedek pil • İlk yardım malzemeleri • Tuvalet kâğıdı gibi temizlik malzemeleri • Su almayan bir kutuda bulundurulan kibrit ve/veya çakmak • Düdük • Yedek giysi ve battaniye, • Kimlik kartı fotokopileri • Para • Bireyin özel gereksinime ilişkin ilaç, gözlük, işitme cihazı için pil gibi madde ve materyaller • Evde bebek varsa, mama, bebek bezi, emzik gibi malzemeler • Varsa aileye mahsus diğer malzemeler
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durum halleri sonrasında özel gereksinimli bireylere yapılan akut aşama müdahalelerinden biridir?
Seçenekler
A
Yaşanılan afet ve acil durum halinde özel gereksinimli hale gelmiş olan bireylerin (mevcutsa) rehabilitasyon merkezlerine havale edilmesi.
B
İhtiyaçların karşılanmasında kullanılabilecek mevcut kaynak ve imkânların değerlendirilmesi.
C
Psikolojik yardım ve yardımcı donanım ve cihazların sağlanabilmesine için gerekli alt yapının düzenlemesi.
D
Uzun ve/veya kısa süreli işlevsel ve fiziksel yetersizlik yaşaması olası bireylerin belirlenmesi.
E
Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılayacak kaynaklara ulaşımları konusunda toplum temelli rehabilitasyon hizmetlerinin başlatılması.
Açıklama:
- Afet ve acil durum hallerini takip eden ilk 6 ila 12 hafta içerisinde akut aşamada yapılan öncelikli müdahale şunları içerir (WHO, 2005): • Hayat kurtarmak ve özel gereksinimliliğe yol açabilecek durumların önüne geçmek için yaralıların tespiti ve uygun tıbbi müdahale • Kamp ve geçici barınaklardaki özel gereksinimli bireylerin tespiti • Afet ve acil durum öncesinde de özel gereksinimi bulunan bireylerle ilgilenilmesi ve bu bireyler arasında ikamet ettikleri yerden uzaklaşmak durumunda kalmış olan ve/veya aile ve yakınlarını kaybetmiş olanların tespiti • Özel gereksinimlilik durumuna yol açabilen yaralanmaların takibi ve bunların şiddetini azaltıcı tedavi ve müdahalelerin uygulanması, • Ülkenin hali hazırda sahip olduğu tıbbı, cerrahi ve rehabilitasyon kaynaklarının ve koşullarının kullanılması,• Afet ve acil durum halinde özel gereksinimli hale gelmiş olan bireylerin (mevcutsa) rehabilitasyon merkezlerine havale edilmesi
Soru 27
Afet ve acil durum halleri sonrasında özel gereksinimli bireylere yapılan yeniden yapılandırma müdahale aşaması ne zaman planlanmalıdır.
Seçenekler
A
Acil durum ve afetin hemen sonrasında
B
Acil durum ve afetin öncesinde
C
Acil durum ve afetten iki ay sonra
D
Acil durum ve afetten dört ay sonra
E
Acil durum ve afetten bir yıl sonra
Açıklama:
Acil durum ve afet hallerini takip eden ilk 4 ayın sonrasında yeniden yapılandırma aşaması müdahaleleri başlamalıdır.
Soru 28
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde acil durum ve afet halleri doğru olarak verilmiştir?
I. Deprem
II. Yangın
III. Sel
IV. Terör saldırıları
I. Deprem
II. Yangın
III. Sel
IV. Terör saldırıları
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
Yalnızca I
C
Yalnızca II
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Giriş
Deprem, yangın, sel ve terör saldırıları gibi acil durum ve afet halleri saniyeler içerisinde oluşabilen olaylardır ve özel gereksinimi olsun ya da olmasın tüm bireyler bu tür durumlar karşısında fiziksel ve psikolojik tehlike ve güçlüklere maruz kalırlar. Bu nedenle acil durum ve afet halleri konusunda planlama, hazırlık ve bilinçlenme gibi faktörler tüm bireyler açısından önem teşkil eder. Öte yandan, fiziksel, işitsel, zihinsel, görme veya öğrenme ile ilgili güçlüklerle mücadele eden bireylerin acil durum ve afetler karşısında daha dezavantajlı bir konumda bulunduğu da yadsınamaz bir gerçektir. Ayrıca acil durum ve afet hâlleri öncesinde özel gereksinimi bulunmayan bireylerde de bu tür güçlüklere neden olan fiziksel ve psikolojik hasar ve travmalara yol açabilmektedir. Bu durum acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu konusunu daha da önemli hale getirmektedir.
Deprem, yangın, sel ve terör saldırıları gibi acil durum ve afet halleri saniyeler içerisinde oluşabilen olaylardır ve özel gereksinimi olsun ya da olmasın tüm bireyler bu tür durumlar karşısında fiziksel ve psikolojik tehlike ve güçlüklere maruz kalırlar. Bu nedenle acil durum ve afet halleri konusunda planlama, hazırlık ve bilinçlenme gibi faktörler tüm bireyler açısından önem teşkil eder. Öte yandan, fiziksel, işitsel, zihinsel, görme veya öğrenme ile ilgili güçlüklerle mücadele eden bireylerin acil durum ve afetler karşısında daha dezavantajlı bir konumda bulunduğu da yadsınamaz bir gerçektir. Ayrıca acil durum ve afet hâlleri öncesinde özel gereksinimi bulunmayan bireylerde de bu tür güçlüklere neden olan fiziksel ve psikolojik hasar ve travmalara yol açabilmektedir. Bu durum acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu konusunu daha da önemli hale getirmektedir.
Soru 29
Özel gereksinimli bireylere acil durum ve afet hallerine ilişkin yeterlik kazandırılmasının önemi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Acil durum ve afet hallerinin özel gereksinimli bireyler için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilmesi
II. Özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afet halleri karşısında diğer bireylere kıyasla daha dezavantajlı durumda olmaları
III. Acil durum ve afet hallerinden sonra bireylerin yaşamlarında oluşan güçlük ve gereksinimlerinin uzun süreli olması
IV. Yardım ekiplerinin acil durum ve afet hallerine bilinçsiz ve uygunsuz müdahalelerinin bireyde farklı travma ve yaralanmalara yol açması ve bu durumun özel gereksinimli hale gelmiş yeni grupların oluşmasına neden olabilmesi
I. Acil durum ve afet hallerinin özel gereksinimli bireyler için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilmesi
II. Özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afet halleri karşısında diğer bireylere kıyasla daha dezavantajlı durumda olmaları
III. Acil durum ve afet hallerinden sonra bireylerin yaşamlarında oluşan güçlük ve gereksinimlerinin uzun süreli olması
IV. Yardım ekiplerinin acil durum ve afet hallerine bilinçsiz ve uygunsuz müdahalelerinin bireyde farklı travma ve yaralanmalara yol açması ve bu durumun özel gereksinimli hale gelmiş yeni grupların oluşmasına neden olabilmesi
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
Yalnızca III
D
I-II-III-IV
E
I-II-III
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylere Acil Durum ve Afet Hallerinde Sunulan Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önem ve Kapsamı
Dünya Sağlık Örgütüne göre, kısıtlı altyapı ve sağlık imkânlarına sahip ülkelerde doğal veya insan kaynaklı nedenlere dayalı olarak oluşması fark etmeksizin, acil durum ve afet halleri özel gereksinimli bireyler için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilmektedir. Bu durum, özel gereksinimli bireyleri acil durum ve afet halleri karşısında diğer bireylere kıyasla daha dezavantajlı kılan birtakım faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bu faktörler sadece sahip olunan özel gereksinim türüne dayalı güçlüklerle sınırlı kalmamakta, destek alınan aile ve yakınlardan ayrı düşmek, donanım ve yardımcı cihazların kaybı ve hasar görmesi ve bilgiye ulaşma zorluğu gibi konular da acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireyler açısından problem oluşturmaktadır. Bu durum, acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylere yönelik rehabilitasyon hizmetlerine verilmesi gereken öneme işaret etmektedir. Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylere yönelik rehabilitasyon hizmetlerinin önemini ortaya koyan diğer bir faktör, acil durum ve afet hallerinden sonra bireylerin yaşamlarında oluşan güçlük ve gereksinimlerin uzun süreli olmasıdır. Her ne kadar diğer ülkelerden acil durum ve afet hallerinin yaşandığı ülkelere yardım ve destek sağlanabiliyor olsa da özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları ihtiyaç ve güçlükler süreklilik arz etmekte; buna rağmen sözü edilen yardımlar genellikle kısa süreli olmaktadır. Ayrıca yardım ekiplerinin acil durum ve afet hallerine bilinçsiz ve uygunsuz müdahaleleri omurilik zedelenmesi, beyin travması, çevresel sinir sistemi zedelenmesi gibi travma ve yaralanmalara yol açmakta ve bu yaralanmalar da özel gereksinimli hale gelmiş yeni grupların oluşmasına neden olabilmektedir. Rehabilitasyon hizmetlerine gereken önemin verilmediği ülkelerde bu tür acil durum ve afet hallerinin yol açtığı travma ve yaralanmaların sonucu oluşan güçlük ve gereksinimler, bu ülkelerdeki sosyal imkân ve sağlık hizmetleri üzerinde aşırı talep ve yüklenmeye sebep olabilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütüne göre, kısıtlı altyapı ve sağlık imkânlarına sahip ülkelerde doğal veya insan kaynaklı nedenlere dayalı olarak oluşması fark etmeksizin, acil durum ve afet halleri özel gereksinimli bireyler için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilmektedir. Bu durum, özel gereksinimli bireyleri acil durum ve afet halleri karşısında diğer bireylere kıyasla daha dezavantajlı kılan birtakım faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bu faktörler sadece sahip olunan özel gereksinim türüne dayalı güçlüklerle sınırlı kalmamakta, destek alınan aile ve yakınlardan ayrı düşmek, donanım ve yardımcı cihazların kaybı ve hasar görmesi ve bilgiye ulaşma zorluğu gibi konular da acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireyler açısından problem oluşturmaktadır. Bu durum, acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylere yönelik rehabilitasyon hizmetlerine verilmesi gereken öneme işaret etmektedir. Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylere yönelik rehabilitasyon hizmetlerinin önemini ortaya koyan diğer bir faktör, acil durum ve afet hallerinden sonra bireylerin yaşamlarında oluşan güçlük ve gereksinimlerin uzun süreli olmasıdır. Her ne kadar diğer ülkelerden acil durum ve afet hallerinin yaşandığı ülkelere yardım ve destek sağlanabiliyor olsa da özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları ihtiyaç ve güçlükler süreklilik arz etmekte; buna rağmen sözü edilen yardımlar genellikle kısa süreli olmaktadır. Ayrıca yardım ekiplerinin acil durum ve afet hallerine bilinçsiz ve uygunsuz müdahaleleri omurilik zedelenmesi, beyin travması, çevresel sinir sistemi zedelenmesi gibi travma ve yaralanmalara yol açmakta ve bu yaralanmalar da özel gereksinimli hale gelmiş yeni grupların oluşmasına neden olabilmektedir. Rehabilitasyon hizmetlerine gereken önemin verilmediği ülkelerde bu tür acil durum ve afet hallerinin yol açtığı travma ve yaralanmaların sonucu oluşan güçlük ve gereksinimler, bu ülkelerdeki sosyal imkân ve sağlık hizmetleri üzerinde aşırı talep ve yüklenmeye sebep olabilmektedir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu konusunda yaşanan zorluklar arasındadır?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerle ilgili konularda yeterli ve sağlıklı verilerin olmaması ve bu verilere kolayca ulaşılamaması
B
Destek sağlayacak personelin özel gereksinimli bireylerle iletişim kurmada, sürdürmede ve sonlandırmada sorunlar yaşaması
C
Özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları fiziksel, çevresel, sosyal ve psikolojik güçlük ve bariyerlere ilişkin bilgi ve farkındalık eksikliği
D
Özel gereksinimli bireylerin ailelerinin aşırı korumacı tutumlarının acil durum ve afet hallerinde müdahaleyi zorlaştırması
E
Özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları yoğun davranış problemlerinin müdahale sürecini zorlaştırması
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hallerinde Özel Gereksinimli Bireylerin Rehabilitasyonu Konusundaki Zorluklar
Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili yaşanan zorlukların ilki ve belki de en temeli, genel olarak özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları fiziksel, çevresel, sosyal ve psikolojik güçlük ve bariyerlere ilişkin bilgi ve farkındalık eksikliğidir. Mevcut veriler, genel olarak özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durum risk yönetimi ve hazırlığı için yürütülen planlama ve karar verme mekanizmalarında yeterince temsil edilmediklerini göstermektedir. Bu bireylerin çoğu afet ve acil durum hallerinde daha fazla ölüm ve yaralanma riski ile karşı karşıya olmalarına rağmen, toplum nezdinde adeta görünmez bir konumda bulunmaktadırlar. Bu noktada toplumların özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afet hallerinde yaşadıkları güçlüklere dair farkındalık kazanması ve bu farkındalığı acil durum hazırlık planlarına yansıtması gerektiği söylenebilir.
Acil durum ve afet hallerinde özel gereksinimli bireylerin rehabilitasyonu ile ilgili yaşanan zorlukların ilki ve belki de en temeli, genel olarak özel gereksinimli bireylerin yaşadıkları fiziksel, çevresel, sosyal ve psikolojik güçlük ve bariyerlere ilişkin bilgi ve farkındalık eksikliğidir. Mevcut veriler, genel olarak özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durum risk yönetimi ve hazırlığı için yürütülen planlama ve karar verme mekanizmalarında yeterince temsil edilmediklerini göstermektedir. Bu bireylerin çoğu afet ve acil durum hallerinde daha fazla ölüm ve yaralanma riski ile karşı karşıya olmalarına rağmen, toplum nezdinde adeta görünmez bir konumda bulunmaktadırlar. Bu noktada toplumların özel gereksinimli bireylerin acil durum ve afet hallerinde yaşadıkları güçlüklere dair farkındalık kazanması ve bu farkındalığı acil durum hazırlık planlarına yansıtması gerektiği söylenebilir.
Soru 31
Özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durumlara hazırlığının planlama aşamasına ilişkin boyutlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Planlama ve hazırlık yapma
B
Farkındalık oluşturma ve hazırlama
C
Farkındalık oluşturma ve öğretim sunma
D
Farkındalık, destek ağı oluşturma ve genelleme
E
Bireysel destek ağı oluşturma ve öz değerlendirme
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durumlara hazırlığının planlama aşaması iki boyutludur. Bunlardan ilki bireysel destek ağının oluşturulması diğeri ise öz değerlendirmedir.
Soru 32
Özel gereksinimli bireyin sıkça zaman geçirdiği yerler olan ev, okul, işyeri vb. diğer mekânlar ve bu mekânlarda sıkça etkileşimde bulunduğu ev ya da oda arkadaşı, akrabalar, komşular, arkadaşlar ve iş arkadaşları gibi üyeler ……………………………………………….…. oluşturan kişilerdir.
Yukarıdaki cümlede boşluğu en iyi tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boşluğu en iyi tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yardım ekibi
B
Bireysel destek ağı
C
BEP ekibi
D
Geçiş ekibi
E
Yakın çevre
Açıklama:
Bireysel Destek Ağının Oluşturulması
Bireysel destek ağı (öz-yardım ekibi), acil durum ve afet hallerine hazırlık sürecinde gerekli kaynakları tespit ve tedarik etmesinde özel gereksinimli bireye destek olabilecek ve herhangi bir acil durum ve afet hali yaşandığında ise bireyin yardıma ihtiyacı olup olmadığını kontrol edebilecek kişilerden oluşan gruptur. Bu ağın kapsamında bireyin sıkça zaman geçirdiği yerler arasında yer alan ev, okul, işyeri ve benzeri diğer mekânlar ve bu mekânlarda sıkça etkileşimde bulunduğu ev/oda arkadaşı, akrabalar, komşular, arkadaşlar ve iş arkadaşları gibi üyeler vardır. Bireysel destek ağına dâhil edilen üyelerin özel gereksinimli bireyin güvendiği ve gerektiğinde bireyin yardıma ihtiyacı olup olmadığını kontrol edebilecek kişiler olması önemlidir.
Bireysel destek ağı (öz-yardım ekibi), acil durum ve afet hallerine hazırlık sürecinde gerekli kaynakları tespit ve tedarik etmesinde özel gereksinimli bireye destek olabilecek ve herhangi bir acil durum ve afet hali yaşandığında ise bireyin yardıma ihtiyacı olup olmadığını kontrol edebilecek kişilerden oluşan gruptur. Bu ağın kapsamında bireyin sıkça zaman geçirdiği yerler arasında yer alan ev, okul, işyeri ve benzeri diğer mekânlar ve bu mekânlarda sıkça etkileşimde bulunduğu ev/oda arkadaşı, akrabalar, komşular, arkadaşlar ve iş arkadaşları gibi üyeler vardır. Bireysel destek ağına dâhil edilen üyelerin özel gereksinimli bireyin güvendiği ve gerektiğinde bireyin yardıma ihtiyacı olup olmadığını kontrol edebilecek kişiler olması önemlidir.
Soru 33
Ülkemizde acil durum ve afetlerle ilgili görev yapan temel ulusal kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arama Kurtarma Araştırma Derneği (AKA)
B
Sivil Toplum Afet Platformu (SİTAP)
C
Türkiye Kızılay Derneği Afet Operasyon Merkezi (AFOM)
D
Arama Kurtarma Derneği (AKUT)
E
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Halleri ile İlgili Bilinçlenme
Başbakanlığa bağlı olarak 2009 yılında çıkarılan 5902 sayılı yasa ile kurulan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), ülkemizde acil durum ve afetlerle ilgili görev yapan temel ulusal kuruluş olması itibariyle bilinmelidir. AFAD illerde doğrudan valiye bağlı İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri ve 11 ilde bulunan Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri vasıtasıyla çalışmalarını yürütmektedir.
Başbakanlığa bağlı olarak 2009 yılında çıkarılan 5902 sayılı yasa ile kurulan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), ülkemizde acil durum ve afetlerle ilgili görev yapan temel ulusal kuruluş olması itibariyle bilinmelidir. AFAD illerde doğrudan valiye bağlı İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri ve 11 ilde bulunan Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri vasıtasıyla çalışmalarını yürütmektedir.
Soru 34
Acil durum ve afet halleri için oluşturulan acil durum planının bileşenleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
I. Özel gereksinimli bireyin aile üyeleri, bakımıyla ilgilenen yakınları, bireysel destek ağındaki bireyler ve apartman yöneticisi gibi bireylerle biraya gelerek bölgedeki acil durum tehlikeleri ve bunlara yönelik hazırlıkların neler olabileceğine ilişkin konuşmalıdır.
II. Acil durum hallerinde aile üyelerinin birbirlerinden ayrı düşme ihtimalleri olduğu için buluşmak için ortak bir nokta belirlenmelidir.
III. Yangın gibi geniş çaplı bir alanı etkilemesi muhtemel bir afet durumu da ihtimaller arasına alınarak yaşanılan mahalle dışından da bir yer belirlenmelidir.
IV. İl dışında yaşayan bir arkadaş veya aile yakını belirlenmeli ve telefon numarası hem bireyin kendisi hem de tüm aile bireyleri tarafından bilinmelidir.
V. Bir iletişim planı oluşturulmalı ve bu plan bir forma kaydedilmelidir.
VI. Tahliye hatları ve güvenli mekânlar belirlenmelidir.
VII. Özel gereksinimli birey için acil sağlık bilgi kartı hazırlanmalıdır. Bu kart kurtarma ekibinin özel gereksinimli bireyin bilinç kaybı yaşadığı bir durumda onunla ilgili önemli sağlık bilgilerini öğrenmesini sağlar.
I. Özel gereksinimli bireyin aile üyeleri, bakımıyla ilgilenen yakınları, bireysel destek ağındaki bireyler ve apartman yöneticisi gibi bireylerle biraya gelerek bölgedeki acil durum tehlikeleri ve bunlara yönelik hazırlıkların neler olabileceğine ilişkin konuşmalıdır.
II. Acil durum hallerinde aile üyelerinin birbirlerinden ayrı düşme ihtimalleri olduğu için buluşmak için ortak bir nokta belirlenmelidir.
III. Yangın gibi geniş çaplı bir alanı etkilemesi muhtemel bir afet durumu da ihtimaller arasına alınarak yaşanılan mahalle dışından da bir yer belirlenmelidir.
IV. İl dışında yaşayan bir arkadaş veya aile yakını belirlenmeli ve telefon numarası hem bireyin kendisi hem de tüm aile bireyleri tarafından bilinmelidir.
V. Bir iletişim planı oluşturulmalı ve bu plan bir forma kaydedilmelidir.
VI. Tahliye hatları ve güvenli mekânlar belirlenmelidir.
VII. Özel gereksinimli birey için acil sağlık bilgi kartı hazırlanmalıdır. Bu kart kurtarma ekibinin özel gereksinimli bireyin bilinç kaybı yaşadığı bir durumda onunla ilgili önemli sağlık bilgilerini öğrenmesini sağlar.
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-IV-V-VI
C
I-II-III-IV-V-VI-VII
D
I-II-IV-V-VI-VII
E
I-II-III-VI-VII
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Hali Planının Oluşturulması
Acil durum ve afet halleri için önceden bir acil durum planının oluşturulması hayat kurtarıcı olabilmektedir. Bu plan oluşturulurken izleyen basamaklar önerilebilir: 1. Özel gereksinimli bireyin aile üyeleri, bakımıyla ilgilenen yakınları, bireysel destek ağındaki bireyler ve apartman yöneticisi gibi bireylerle biraya gelerek bölgedeki acil durum tehlikeleri ve bunlara yönelik hazırlıkların neler olabileceğine dair konuşmalıdır. 2. Acil durum hallerinde aile üyelerinin birbirlerinden ayrı düşme ihtimalleri olduğu için buluşmak için ortak bir nokta belirlenmelidir. 3. Yangın gibi geniş çaplı bir alanı etkilemesi muhtemel bir afet durumu da ihtimaller arasına alınarak yaşanılan mahalle dışından da bir yer belirlenmelidir. 4. İl dışında yaşayan bir arkadaş veya aile yakını belirlenmeli ve telefon numarası hem bireyin kendisi hem de tüm aile bireyleri tarafından bilinmelidir. 5. Bir iletişim planı oluşturulmalı ve bu plan bir forma kaydedilmelidir. 6. Tahliye hatları ve güvenli mekânlar belirlenmelidir. 7. Özel gereksinimli birey için acil sağlık bilgi kartı hazırlanmalıdır. Bu kart kurtarma ekibinin özel gereksinimli bireyin bilinç kaybı yaşadığı bir durumda onunla ilgili önemli sağlık bilgilerini öğrenmesini sağlar.
Acil durum ve afet halleri için önceden bir acil durum planının oluşturulması hayat kurtarıcı olabilmektedir. Bu plan oluşturulurken izleyen basamaklar önerilebilir: 1. Özel gereksinimli bireyin aile üyeleri, bakımıyla ilgilenen yakınları, bireysel destek ağındaki bireyler ve apartman yöneticisi gibi bireylerle biraya gelerek bölgedeki acil durum tehlikeleri ve bunlara yönelik hazırlıkların neler olabileceğine dair konuşmalıdır. 2. Acil durum hallerinde aile üyelerinin birbirlerinden ayrı düşme ihtimalleri olduğu için buluşmak için ortak bir nokta belirlenmelidir. 3. Yangın gibi geniş çaplı bir alanı etkilemesi muhtemel bir afet durumu da ihtimaller arasına alınarak yaşanılan mahalle dışından da bir yer belirlenmelidir. 4. İl dışında yaşayan bir arkadaş veya aile yakını belirlenmeli ve telefon numarası hem bireyin kendisi hem de tüm aile bireyleri tarafından bilinmelidir. 5. Bir iletişim planı oluşturulmalı ve bu plan bir forma kaydedilmelidir. 6. Tahliye hatları ve güvenli mekânlar belirlenmelidir. 7. Özel gereksinimli birey için acil sağlık bilgi kartı hazırlanmalıdır. Bu kart kurtarma ekibinin özel gereksinimli bireyin bilinç kaybı yaşadığı bir durumda onunla ilgili önemli sağlık bilgilerini öğrenmesini sağlar.
Soru 35
…………………………………………………. herhangi bir acil durum veya afet hali sırasında ve sonrasında aile üyelerinin rahatlığını ve güvenliğini sağlayacak eşya ve malzemelerden oluşan bir pakettir.
Yukarıdaki cümlede boşluğu en iyi tamamlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boşluğu en iyi tamamlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Acil durum çantası
B
İlkyardım kiti
C
Destek paketi
D
Yardım paketi
E
Deprem çantası
Açıklama:
Acil Durum ve Afet Halleri Çantası Hazırlama
Acil durum çantası, herhangi bir acil durum veya afet hali sırasında ve sonrasında aile üyelerinin rahatlığını ve güvenliğini sağlayacak eşya ve malzemelerden oluşan bir pakettir. Bu çanta kolay taşınılabilir olmalı ve çıkış kapısının mümkün olduğunca yakınında bulundurulmalıdır. Bu çantanın içeriği yılda en az bir kez veya ailedeki bireylerin, özelikle de özel gereksinimli bireyin değişen ihtiyaçlarına göre yeri geldiğinde daha sık olmak üzere yeniden gözden geçirilmelidir.
Acil durum çantası, herhangi bir acil durum veya afet hali sırasında ve sonrasında aile üyelerinin rahatlığını ve güvenliğini sağlayacak eşya ve malzemelerden oluşan bir pakettir. Bu çanta kolay taşınılabilir olmalı ve çıkış kapısının mümkün olduğunca yakınında bulundurulmalıdır. Bu çantanın içeriği yılda en az bir kez veya ailedeki bireylerin, özelikle de özel gereksinimli bireyin değişen ihtiyaçlarına göre yeri geldiğinde daha sık olmak üzere yeniden gözden geçirilmelidir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durum hallerini takip eden ilk 6 ila 12 hafta içerisinde yapılan öncelikli müdahalelerden birisidir?
Seçenekler
A
Uzun ve/veya kısa süreli işlevsel ve fiziksel yetersizlik yaşaması olası bireylerin belirlenmesi
B
Özel gereksinimli bireylere yönelik ihtiyaç analizi yapılması, bu analize dayalı olarak belirlenen ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilecek mevcut kaynak ve imkânların değerlendirilmesi
C
Özellikle psikolojik yardım ve yardımcı donanım ve cihazların sağlanabilmesine olanak veren tıbbi rehabilitasyon programlarının başlatılması için gerekli altyapının düzenlenmesi ve geliştirilmesi
D
Hayat kurtarmak ve özel gereksinimliliğe yol açabilecek durumların önüne geçmek için yaralıların tespiti ve uygun tıbbi müdahale
E
Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılayacak kaynaklara ulaşımları konusunda toplumun diğer üyeleriyle eşit haklara sahip olmaları ve toplumun eşit birer bireyi olarak algılanmaları için gerekli olan toplum temelli rehabilitasyon hizmetlerinin başlatılması
Açıklama:
Akut Aşama (Genellikle 6 ila 12 Hafta İçerisinde)
Afet ve acil durum hallerini takip eden ilk 6 ila 12 hafta içerisinde yapılan öncelikli müdahale şunları içerir: (a) Hayat kurtarmak ve özel gereksinimliliğe yol açabilecek durumların önüne geçmek için yaralıların tespiti ve uygun tıbbi müdahale, (b) Kamp ve geçici barınaklardaki özel gereksinimli bireylerin tespiti, (c) Afet ve acil durum öncesinde de özel gereksinimi bulunan bireylerle ilgilenilmesi ve bu bireyler arasında ikamet ettikleri yerden uzaklaşmak durumunda kalmış olan ve/veya aile ve yakınlarını kaybetmiş olanların tespiti, (d) Özel gereksinimlilik durumuna yol açabilen yaralanmaların takibi ve bunların şiddetini azaltıcı tedavi ve müdahalelerin uygulanması, (e) Ülkenin halihazırda sahip olduğu tıbbı, cerrahi ve rehabilitasyon kaynaklarının ve koşullarının kullanılması, (f) Yaşanılan afet ve acil durum halinde özel gereksinimli hale gelmiş olan bireylerin (mevcutsa) rehabilitasyon merkezlerine havale edilmesi.
Afet ve acil durum hallerini takip eden ilk 6 ila 12 hafta içerisinde yapılan öncelikli müdahale şunları içerir: (a) Hayat kurtarmak ve özel gereksinimliliğe yol açabilecek durumların önüne geçmek için yaralıların tespiti ve uygun tıbbi müdahale, (b) Kamp ve geçici barınaklardaki özel gereksinimli bireylerin tespiti, (c) Afet ve acil durum öncesinde de özel gereksinimi bulunan bireylerle ilgilenilmesi ve bu bireyler arasında ikamet ettikleri yerden uzaklaşmak durumunda kalmış olan ve/veya aile ve yakınlarını kaybetmiş olanların tespiti, (d) Özel gereksinimlilik durumuna yol açabilen yaralanmaların takibi ve bunların şiddetini azaltıcı tedavi ve müdahalelerin uygulanması, (e) Ülkenin halihazırda sahip olduğu tıbbı, cerrahi ve rehabilitasyon kaynaklarının ve koşullarının kullanılması, (f) Yaşanılan afet ve acil durum halinde özel gereksinimli hale gelmiş olan bireylerin (mevcutsa) rehabilitasyon merkezlerine havale edilmesi.
Soru 37
Travma ve yaralanmaların ardından bireylerin fiziksel ve işlevsel kapasite ve becerilerinin geri kazandırılmasına odaklı olarak sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsayan hizmet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mesleki rehabilitasyon
B
Tıbbi rehabilitasyon
C
Ampute rehabilitasyonu
D
Ortopedik rehabilitasyon
E
Pulmoner rehabilitasyon
Açıklama:
Tıbbi rehabilitasyon, travma ve yaralanmaların ardından bireylerin fiziksel ve işlevsel kapasite ve becerilerinin geri kazandırılmasına odaklı olarak sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsar. Genellikle psikiyatrist, fizik tedavi uzmanı ve ortotist/ prostetist gibi profesyonellerden oluşan bir rehabilitasyon ekibi tarafından sağlanır. Tıbbi rehabilitasyon, bireyin tedavisinin hemen ardından başlar ve birey topluma geri kazandırılana dek sürer.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi acil durum ve afet halleri planının sürdürülmesi için yapılması gereken bir önlem değildir?
Seçenekler
A
Suyun yenilenmesi
B
Yiyeceklerin son kullanma tarihlerinin kontrol edilmesi
C
Acil durum planının her ay bir gözden geçirilmesi
D
Pillerinin en az yılda bir kez değiştirilme
E
Ayda bir kez yangın alarmlarının çalışıp çalışmadıklarının kontrol edilmesi
Açıklama:
Acil durum planının altı ayda bir gözden geçirilmesi planın güvenli bir şekilde devam ettirilmesini sağlar. Bu bağlamda, altı ayda bir acil durum paketinde yer alan yiyeceklerin son kullanma tarihlerinin kontrol edilmesi ve suyun yenilenmesi önerilir. Ayrıca, ayda bir kez yangın alarmlarının çalışıp çalışmadıklarının kontrol edilmesi ve pillerinin en az yılda bir kez değiştirilmesi de güvenliği artıran önlemlerdir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi tıbbi rehabilitasyon hizmetlerinin doğasına uygun olduğunu gösteren bir özelliktir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylere yönelik tutumların değiştirilmesi
B
Özel gereksinimli bireylere yönelik istihdamın arttırılması
C
Özel gereksinimli bireylere sunulan eğitim ve destek hizmetlerin arttırlması
D
Özel gereksinimli bireyin fiziksel tedavisinin temel alınması
E
Özel gereksinimli bireyin yaşadığı çevrenin iyileştirilmesi
Açıklama:
Tıbbi rehabilitasyon, travma ve yaralanmaların ardından bireylerin fiziksel ve işlevsel kapasite ve becerilerinin geri kazandırılmasına odaklı olarak sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsar. Genellikle psikiyatrist, fizik tedavi uzmanı ve ortotist/ prostetist gibi profesyonellerden oluşan bir rehabilitasyon ekibi tarafından sağlanır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimliliğe yol açan durumların en az vücutta oluşan işlev bozukluğu kadar çevreden kaynaklanan engellere de dayalı olduğunu savunan modeldir?
Seçenekler
A
Ekolojik model
B
Tıbbi model
C
Hümanist model
D
Psikolojik model
E
Sosyal model
Açıklama:
Sosyal model, özel gereksinimliliğe yol açan durumların en az vücutta oluşan işlev bozukluğu kadar çevreden kaynaklanan engellere de dayalı olduğunu savunur.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi afet öncesi planlamaların beş temel strateji arasında yer alan özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesine ilişkin yapılabilecekler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin yoğun olarak bulunduğu, ev, okul, hastane, bakım ve rehabilitasyon merkezi gibi alanlar haritada işaretlenebilir ya da coğrafi bilgi sistemi kayıtlarına dahil edilerek yerleri belirlenebilir.
B
Özel gereksinimli bireyleri belirlemek ve yerlerini tespit etmek için kullanılabilecek bir diğer önemli strateji; bu gruplarla düzenli olarak çalışan kolluk kuvvetleri, hizmet ve sağlık kuruluşlarıyla ortak hareket etmektir.
C
Numaralandırma işlemi başlangıçta kulağa hoş gelmeyebilir. Ancak özel gereksinimli bireylerin önemli bir bölümünde karşılaşılan iletişim ve etkileşim sorunları nedeniyle bireyden kendine dair bilgi almak mümkün olmayabilir
D
Toplumunun genelinin özel gereksinimli bireyler için hazırlanan acil durum planlarına ve müdahale etkinliklerine katılımının teşvik edilmesi için çeşitli stratejiler kullanılabilir.
E
Sivil toplum kuruluşları (STK), özel gereksinimli bireyleri tanımlamak için başka bir bilgi kaynağı olarak düşünülebilir.
Açıklama:
Toplumunun genelinin özel gereksinimli bireyler için hazırlanan acil durum planlarına ve müdahale etkinliklerine katılımının teşvik edilmesi için çeşitli stratejiler kullanılması özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama stratejisi altında yer alan bir strateji iken diğer şıklarda yer alan stratejiler özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesine ilişkin yapılabilecekler arasında yer alır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 2
"Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir."
Yukarıda verilen açıklama afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili risklerden hangisini açıklamaktadır?
Yukarıda verilen açıklama afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili risklerden hangisini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Dışlanma
B
Bilgi erişimi sorunları
C
Hassas sağlık durumları
D
Sosyal destek ağlarının çökmesi
E
Sağlık hizmetlerinin aksaması
Açıklama:
Dışlanma: Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 3
Aşağıdaki açıklamalardan hangisi afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili risklerden hassas sağlık durumlarını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Afete hazırlık eğitim materyalleri, erken uyarılar ve kriz sırasında halka verilen bilgiler; sıklıkla görme veya işitme yetersizliğine sahip özel gereksinimli bireylerin rahatlıkla erişebileceği biçimlerde sunulmamaktadır. Bu durum hayati önem taşıyan uyarı ve ipuçlarının kaçırılmasına neden olabilmektedir.
B
Özellikle özel gereksinimli bireyler ve aile/vasileri için önemli olan sosyal destek ağlar, olası bir afet ve acil durumdan etkilenmektedir. Bu durumda özel gereksinimli bireyler bakım verenlerinden ayrılabilir, bakım verenler yaralanabilir ya da yaşamını yitirebilir.
C
Örneğin temel bakım veya beslenme konusundaki küçük değişiklikler bile özel gereksinimli bireyler üzerinde tahmin edilenden daha fazla sorun (örneğin öfke nöbetleri, saldırganlık, ağır depresyon, yeme bozukluğu vs.) yaşanmasına neden olabilir.
D
Erişilebilirlik her ne kadar şehirleşme politikalarında sıklıkla ele alınsa da ülkemizin önemli bir bölümünde henüz istenen düzeyde gerçekleşememiştir. Erişilebilirliği sınırlı olan çevresel koşullar, afet ve acil durum anlarında sıklıkla daha kötü bir hal alır. Afet ve acil durumlar mevcut engelleri arttırır veya yenilerini yaratır.
E
Özellikle özel gereksinimli bireyler ve aile/vasileri için önemli olan sosyal destek ağlar, olası bir afet ve acil durumdan etkilenmektedir. Bu durumda özel gereksinimli bireyler bakım verenlerinden ayrılabilir, bakım verenler yaralanabilir ya da yaşamını yitirebilir.
Açıklama:
Hassas sağlık durumları: Özel gereksinimli bireyler, afet ve acil durumlar gibi olağan dışı olaylarda ek sağlık sorunları geliştirme konusunda daha hassastırlar. Örneğin temel bakım veya beslenme konusundaki küçük değişiklikler bile özel gereksinimli bireyler üzerinde tahmin edilenden daha fazla sorun (örneğin öfke nöbetleri, saldırganlık, ağır depresyon, yeme bozukluğu vs.) yaşanmasına neden olabilir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 4
Arama ağaçları hangi yetersizlik gurubunda yer alan bireylere yönelik bir stratejidir?
Seçenekler
A
Fiziksel yetersizlik
B
Cerebral Palsi
C
İşitme yetersizliği
D
Zihin yetersizliği
E
Görme yetersizliği
Açıklama:
Afet ve acil durum planlamalarında görme yetersizliği olan bireyler için kullanılacak stratejilerden birisi arama ağaçlarının oluşturulmasıdır. Arama ağaçları, sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 5
Hangi yetersizlik grubundaki bireylere yönelik olarak hazırlanacak olan risk iletişim mesajları, duyurular ve uyarıların görsele dayalı olması daha önemlidir?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği
B
İşitme yetersizliği
C
Fiziksel yetersizlik
D
Öğrenme güçlüğü
E
Görme yetersizliği
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireyler için afet ve acil durum planlamalarında kullanılacak risk-iletişim mesajları, duyurular ve uyarılar işitsel olmayacak şekilde görsel desteklere dayalı olarak hazırlanmalıdır. Bu tür farklı biçim ve teknolojileri kullanan mesaj ve uyarılar, bu bireylerden oluşan topluluklara erişimi önemli ölçüde artırabilir. Bu amaçla afet öncesi planlamalarda, temel sağlık, ilkyardım, barınma gibi konuları içeren, altyazı ve işaret dili bulunan video materyalleri hazırlanmalı ve tüm toplum üyelerinin kolay erişebileceği şekilde konumlandırılmalıdır.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 6
Olası bir afet durumunda tahliye esnasında ortaya çıkabilecek seslerden en fazla olumsuz etkilenme olasılığı olan yetersizlik grubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği
B
Otizm
C
İşitme yetersizliği
D
Fiziksel yetersizlik
E
Görme yetersizliği
Açıklama:
Otizmli birey ise tahliye esnasındaki seslerden, çok fazla rahatsız olabilir. Bu nedenle deprem öncesi tahliye planlaması yapılırken iletişimin farklı biçimlerine (örneğin, resimli kartlar, kabartma alfabeler, büyük puntolu yazılar, tahliye durumunu açıklayan yazılı belgeler vb.) sahip olmak yararlı olabilir.
Soru 7
Özel gereksinimli bireyin varolduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelen yerinde sığınma kararını aşağıdakilerden hangisi verir?
Seçenekler
A
Emniyet Genel Müdürlüğü
B
AKUT
C
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
D
Çocuk Hizmetleri Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
E
Yerel yöneticiler
Açıklama:
Bazı afet ve acil durum hallerinde, özel gereksinimli bireyler için yerel yöneticiler yerinde sığınma talimatlarını verilebilmektedir. Yerinde sığınma, özel gereksinimli bireyin varolduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelmektedir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 8
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama afet ve acil durum yönetiminin hangi aşamasında alınabilecek tedbirler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Özel Gereksinimli Bireylerde Afet Öncesi Güvenlik Planlamaları
B
Afet Anında Özel Gereksinimli Bireylerin Belirlenmesi
C
Özel Gereksinimli Bireylerde Afet Öncesinde Barınma Hizmetlerini Planlama
D
Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Afet Öncesi Sağlık Hizmetlerinin Planlanması
E
Özel Gereksinimli Bireylerde Afet Öncesi Tahliye Planlanması
Açıklama:
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama afet ve acil durum yönetiminin özel gereksinimli bireylerde afet öncesi güvenlik planlamaları arasında yer alır.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 9
Afet anında da önemli bir risk olarak karşımıza çıkan kayıp olma durumuna aşağıdaki yetersizlik gruplarından hangisinde daha sık rastlanmaktadır?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği
B
İşitme yetersizliği
C
Zihin yetersizliği
D
Fiziksel yetersizlik
E
Öğrenme güçlüğü
Açıklama:
Yapılan araştırmalar, zihin yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylerin normal zamanlarda kayıp olayına en fazla karışan gruplar olduğunu göstermektedir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 10
Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) göre dünyada yalnızca bir yetersizliğe sahip birey sayısı nedir?
Seçenekler
A
50 milyon
B
150 milyon
C
250 milyon
D
Yaklaşık bir milyar
E
Yaklaşık iki milyar
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) göre dünyada yalnızca bir yetersizliğe sahip birey sayısı yaklaşık bir milyardır (WHO, 2011). Rakamların büyüklüklerine rağmen, özel gereksinimli bireylere ilişkin nitelikli bilgi sorunu devam etmektedir. Elde olan örnekler ve yaşanan olaylar, afet risklerini azaltmak veya afet direnci oluşturmak için, özel gereksinimli bireylerin, planlama ve karar verme süreçlerinde önemli bir etkisinin olmadığını göstermektedir.
Soru 11
- Heyelan
- Sel
- Kimyasal saldırı
- Çığ düşmesi
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Afetleri iki grupta incelemek mümkündür. Doğal afetler; doğanın kendi düzeni içerisinde ortaya çıkan deprem, sel, fırtına gibi olaylardır. İnsan eliyle ortaya çıkan savaş, terörizm, yangın gibi olaylar ise insan kaynaklı afetler olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap C'dir çünkü kimyasal sandırı insan eliyle ortaya çıkan bir afet türüdür.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin de dahil olduğu afet öncesi planlamaların içermesi gereken stratejilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
B
Planlama aşamasında bütün yerel yönetim temsilcilerinin de hazır bulunması
C
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
D
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
E
Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin de dahil olduğu afet öncesi planlamaların beş temel stratejiyi içerecek şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Bu stratejiler şu şekilde sıralanabilir:
- Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
- Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
- Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
- Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
- Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme
Soru 13
- Özel gereksinimli bireylerin bulunabileceği bina ve tesislerin ne şekilde ve hangi sıralamayla tahliye edilmeye başlayacağını bildiren bir uyarı hattı oluşturmak
- Boşaltılan binalara veya sığınaklara acil durum malzemelerinin nasıl taşınacağının planlara dahil edilmesi
- Özel gereksinimli bireyleri bir yerden başka bir yere naklederken, bireylerin bakıcıları ve/veya ebeveynlerinin ulaştırma sürecine nasıl dahil edileceğini planlamak
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Acil durum planlamacıları işbirliği çalışmaları kapsamında şunları yapabilir:
- Özel gereksinimli bireylerin bulunabileceği bina ve tesislerin (örneğin, spor sahası, okul, bakım evi, meslek kursu) ne şekilde ve hangi sıralamayla tahliye edilmeye başlayacağını bildiren bir uyarı hattı oluşturma yararlı olacaktır.
- Boşaltılan binalara veya sığınaklara acil durum malzemelerinin nasıl taşınacağının planlara dahil edilmesi önemlidir.
- Bu tesislere su, gıda ve tıbbi malzeme temin etmek için tesis personeli ve nakliye araçları ile taşınması için planlama yapmalıdır.
- Özel gereksinimli bireyleri bir yerden başka bir yere naklederken, bireylerin bakıcıları ve/veya ebeveynlerinin ulaştırma sürecine nasıl dahil edileceğini planlamalıdır.
Soru 14
- Dedikodu
- Sağlık hizmetlerinin aksaması
- Sosyal destek ağlarının çökmesi
- Fiziksel engeller
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Bu riskler şöyle sıralanabilir:
- Dışlanma
- Bilgi erişimi sorunları
- Sağlık hizmetlerinin aksaması
- Hassas sağlık durumları
- Sosyal destek ağlarının çökmesi
- Fiziksel engeller
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebilecekler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
B
Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
C
Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
D
İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
E
Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için komşularından yardım istenmelidir.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden bazıları şunlardır:
- Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
- Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
- Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
- İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
- Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
- Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir. Ayrıca bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır.
- Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
Soru 16
"Acil durum hallerinde hizmetlere erişilebilirliğin sağlanması için kayıt ve yönlendirme prosedürlerini incelenmesi, gereksinimlerin tanımlanması sağlanmalıdır." Bu amaçla aşağıdaki basamaklardan hangileri önerilebilir?
- Afet ve acil durum anında kayıt formları ve ilk bilgi materyali her gereksinim türüne uygun biçimde kullanılabilecek şekilde hazır bulunmalıdır.
- Kayıt formlarındaki bu tür düzenlemelerden işaret dili tercümanlarının, acil durum ekibinin haberdar olması sağlanmalıdır.
- Kayıt işlemini tamamlamak için yardıma ihtiyacı olanlara gereken yardımların sunulması sağlanmalıdır.
- Kullanılması planlanan tüm materyal özel gereksinimli bireylerin kendilerini tanıtmalarına cesaretlendirici şekilde olmalıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Acil durum hallerinde hizmetlere erişilebilirliğin sağlanması için kayıt ve yönlendirme prosedürlerini incelenmesi, gereksinimlerin tanımlanması sağlanmalıdır. Bu amaçla aşağıdaki basamaklar önerilebilir:
- Afet ve acil durum anında kayıt formları ve ilk bilgi materyali her gereksinim türüne uygun biçimde kullanılabilecek şekilde hazır bulunmalıdır.
- Kayıt formlarındaki bu tür düzenlemelerden işaret dili tercümanlarının, acil durum ekibinin haberdar olması sağlanmalıdır.
- Kayıt işlemini tamamlamak için yardıma ihtiyacı olanlara gereken yardımların sunulması sağlanmalıdır.
- Kullanılması planlanan tüm materyal özel gereksinimli bireylerin kendilerini tanıtmalarına cesaretlendirici şekilde olmalıdır.
Soru 17
Özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının yanıtlaması gereken sorular arasında aşağıdakilerden hangileri bulunmaktadır?
- Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
- Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
- Acil durum hallerinde özel gereksinimli bireyin ailesinin/bakıcılarının bireyi bırakıp gitmeyeceği nasıl garanti edilebilir?
- Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının aşağıdaki soruları yanıtlaması yararlı olacaktır:
- Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
- Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
- Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
- Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
- Yerinde sığınma kararı verilen bina özel gereksinimli bireylere sunulacak acil yardım hizmetleri için uygun mu?
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi afet anlarında özel gereksinimli bireylerin belirlenmesi için afet ve acil durum planlamalarında, özel gereksinimli bireylerin özellikleri hakkında eğitim verilmesi gerekenleren biri değildir?
Seçenekler
A
Öğretmenler
B
Tahliye ekibi
C
Güvenlik birimleri
D
İtfaiye
E
İlkyardım ekibi
Açıklama:
Afet anlarında özel gereksinimli bireylerin belirlenmesinin ön koşulu, afet ve acil durum planlamalarında; ilkyardım ekibi, tahliye ekibi, güvenlik birimleri, itfaiye ve acil müdahale ekiplerine, özel gereksinimli bireylerin özellikleri hakkında eğitim verilmesidir. Bu sayede tüm acil durum ekiplerinin karşılaştıkları bireylerdeki farklılıkları anlayabilmesi ve bireyleri koruma altına alması sağlanabilmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 19
- Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
- Derhal 112‘yi arayın.
- Sakince adını sorun.
- Sizi duymuyormuş gibi davranırsa birkaç defa tekrar etmeyi deneyin ve cevap verme konusunda ısrarcı olun.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Acil durum anında acil durum ekibi ya da vatandaşlar, durumlarının diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaşılabilir. Bu ve benzeri durumlarda yapılması gerekenlerden bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Öncelikle sakin olun.
- Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
- Derhal 112‘yi arayın.
- Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar. Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
- Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin.
- Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
- Sakince adını sorun.
- Cevap verirse farklı sorular sorarak acil müdahale ekibi olay yerine ulaşıncaya kadar onunla sohbet edin ve o bölgede kalmasını sağlayın.
- Sizi duymuyormuş gibi davranırsa birkaç defa tekrar etmeyi deneyin ancak cevap verme konusunda üstelemeyin.
- Eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı deneyin.
- Yazdığınız soruları anladığını belli ederse, iletişimi yazılı olarak sürdürün.
- Eğer yazdığınız sorulara cevap veriyorsa, karşınızdaki işitme yetersizliği olan bir birey olabilir. İşitme cihazının olup olmadığını sorun. Eğer cihazı yanındaysa cihazın pillerini değiştirmesini sağlayın.
- Yakınlarıyla ilgili bilgi edinmeye çalışın. Bu bilgileri acil müdahale ekibiyle paylaşın.
- Yazılı olarak sorduğunuz sorulara cevap vermiyor ve huzursuzlanmaya başlıyorsa karşınızdaki birey zihinsel yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu olan bir birey olabilir. Aşırı uyarılmasını engellemek için aranızdaki mesafeyi onu kolaylıkla görebilecek şekilde açarak rahatlamasına izin verin.
- Bazı otizmli bireyler konuşamamalarına rağmen görsel desteklerle iletişim kurabilirler. Bu durumda görsel uyaranlar kullanarak onunla iletişim kurmayı deneyebilirsiniz. Örneğin; anlatmak istediklerinizi jest ve işaretlerle ifade etmeyi deneyebilir ya da resim ve fotoğraf gibi basılı malzemeler kullanmayı düşünebilirsiniz. Yanınızda temel gıdaların (ekmek, su, şeker vb.) ve temel duyguların (örneğin acı, ağlama, korkma, şaşırma vb.) resimlerini içeren kartlar bulundurun. Bireye bu kartlardan hangisini isteğini sorun.
- Bireyi görevlilere teslim ederken, bireyi ilk gördüğünüz anda itibaren edindiğiniz bilgileri paylaşmayı unutmayın.
Soru 20
- Herhangi bir acil durum yönetim sistemi bulunmamaktadır.
- Metropol bölgeler dışında kurtarma ve acil müdahale hizmeti sunulmamaktadır.
- Tahliye uygulamaları araç ve planlama eksikliğinden dolayı tam olarak sürdürülememektedir.
- Özel gereksinimli bireylere ilişkin bir planlama bulunmamaktadır.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Geçmişte farklı Afrika ülkelerinde yaşanan afetlerden elde edilen deneyimler; bu ülkelerde herhangi bir acil durum yönetim sisteminin bulunmadığını, hatta metropol bölgeler dışında kurtarma ve acil müdahale hizmeti sunulmadığını, tahliye uygulamalarının araç ve planlama eksikliğinden dolayı tam olarak sürdürülemediğini göstermektedir. Özel gereksinimli bireylere ilişkin bir planlama bulunmamaktadır. Bütün maddeler doğru olduğu için doğru cevap E'dir.
Soru 21
Özel gereksinimli bireylerinde dahil olduğu afet öncesi planı kaç stratejiden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
5
C
2
D
7
E
9
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerinde dahil olduğu afet öncesi planı beş stratejiden oluşmaktadır.
Soru 22
I.Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
II.Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
III. Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması kapsamında önemlidir?
II.Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
III. Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması kapsamında önemlidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II ve III
E
I ve III
Açıklama:
I.Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
II.Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
III. Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
Yukarıdaki üç madde de planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması kapsamında önemlidir.
II.Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
III. Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
Yukarıdaki üç madde de planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması kapsamında önemlidir.
Soru 23
Afet hazırlık eğitim materyalleri, erken uyarılar ve kriz sırasında halka verilen bilgilerin görme ve işitme yetersizliği olan bireyler tarafından ulaşılamaması hangi risk kapsamında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Bilgi erişimi sorunları
B
Dışlanma
C
Fiziksel engeller
D
Sağlık hizmetlerinin aksaması
E
Hassas sağlık durumları
Açıklama:
Afet hazırlık eğitim materyalleri, erken uyarılar ve kriz sırasında halka verilen bilgilerin görme ve işitme yetersizliği olan bireyler tarafından ulaşılamaması bilgi erişimi sorunları kapsamında değerlendirilir.
Soru 24
Afet ve acil durum planlamalarında arama ağacı oluşturma stratejisi hangi yetersizlik türündeki bireyler için oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
İşitme yetersizliği olan
B
Görme Yetersizliği olan bireyler
C
Dil ve konuşma bozukluğu olan bireyler
D
Zihinsel yetersizliği olan bireyler
E
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler
Açıklama:
Afet ve acil durum planlamalarında arama ağacı oluşturma stratejisi görme yetersizliği olan bireyler için oluşturulmuştur.
Soru 25
I.Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
II. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
III. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri otizm spektrum bozukluğu olan bireyler için hazırlanan görsel(ler)in özelliklerindendir?
II. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
III. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri otizm spektrum bozukluğu olan bireyler için hazırlanan görsel(ler)in özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I,II ve III
D
I ve III
E
I ve II
Açıklama:
I.Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
II. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
III. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
Yukarıdaki üç madde deotizm spektrum bozukluğu olan bireyler için hazırlanan görselerin özelliklerindendir.
II. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
III. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
Yukarıdaki üç madde deotizm spektrum bozukluğu olan bireyler için hazırlanan görselerin özelliklerindendir.
Soru 26
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Triyaj
B
Müdahale
C
Operasyon
D
Tıbbi destek
E
Acil servis bakım hizmeti
Açıklama:
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemine triyaj adı verilir.
Soru 27
I.Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
II. Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
III. Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden biri(ler)idir?
II. Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
III. Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden biri(ler)idir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Yukarıdaki üç madde de özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerdendir.
Soru 28
I.Öncelikle sakin olun.
II.Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
III.Derhal 112‘yi arayın
Acil durum anında yapılması gerekenlerdendir?
II.Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
III.Derhal 112‘yi arayın
Acil durum anında yapılması gerekenlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I,II ve III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
I.Öncelikle sakin olun.
II.Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
III.Derhal 112‘yi arayın
Acil durum anında yapılması gereken üç maddedir.
II.Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
III.Derhal 112‘yi arayın
Acil durum anında yapılması gereken üç maddedir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi doğanın kendi düzeni içinde ortaya çıkan doğal afetlerden biridir?
Seçenekler
A
Savaş
B
Terörizm
C
Yangın
D
Radyasyon
E
Fırtına
Açıklama:
Fırtına, doğanın kendi düzeni içinde ortaya çıkan doğal afetlerden biridir.
Soru 30
Asya kıtasında bulunan ülkelerde yaşayan insanların yalnızca yaklaşık ....... ulusal afet risk azaltma planı kavramına ilişkin bilgi sahibi olduğu, geri kalan nüfusun ise Afet ve Acil Durumlarda Özel Gereksinimli Bireylere Sunulacak Hizmetler böyle bir planlamanın varlığından haberdar olmadığı araştırma sonuçlarıyla vurgulanmaktadır.
Yukarıdaki boş bırakılan yere, Asya kıtasında yaşayan % kaçlık dilim afet risk azaltma planı kavramına ilişkin bilgi sahibidir?
Yukarıdaki boş bırakılan yere, Asya kıtasında yaşayan % kaçlık dilim afet risk azaltma planı kavramına ilişkin bilgi sahibidir?
Seçenekler
A
%20
B
% 13
C
% 25
D
% 39
E
%50
Açıklama:
Asya kıtasında bulunan ülkelerde yaşayan insanların yalnızca yaklaşık %13 ulusal afet risk azaltma planı kavramına ilişkin bilgi sahibi olduğu, geri kalan nüfusun ise Afet ve Acil Durumlarda Özel Gereksinimli Bireylere Sunulacak Hizmetler böyle bir planlamanın varlığından haberdar olmadığı araştırma sonuçlarıyla vurgulanmaktadır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için afet öncesi planlamanın stratejilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
B
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
C
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
D
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
E
Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu malzemelerin sağlanması
Açıklama:
E seçeneğindeki müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu malzemelerin sağlanması özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonların verebileceği önemli bilgilerden biridir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için afet öncesi planlama aşamasında, özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması kapsamında, özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonların önemli bilgiler verebileceği konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler
B
Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
C
Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
D
Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
E
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlanması
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonlar şu konularda önemli bilgiler verebilir:
a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
Doğru cevap E seçeneğidir.
a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 33
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Örneğin, sığınağın yerini işaret eden levhanın görme ve işitme engelli Niyazi Beye uygun olmaması hangi konuda risk taşımaktadır?
Seçenekler
A
Dışlanma
B
Bilgi erişimi sorunları
C
Sağlık hizmetlerinin aksaması
D
Hassas sağlık durumları
E
Sosyal destek ağlarının çökmesi
Açıklama:
Afete hazırlık eğitim materyalleri, erken uyarılar ve kriz sırasında halka verilen bilgiler; sıklıkla görme veya işitme yetersizliğine sahip özel gereksinimli bireylerin rahatlıkla erişebileceği biçimlerde sunulmamaktadır. Bu durum hayati önem taşıyan uyarı ve ipuçlarının kaçırılmasına
neden olabilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
neden olabilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 34
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Planlama
B
Sıralama
C
Travma
D
Triyaj
E
Tahliye
Açıklama:
Triyaj; acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine
göre sınıflanması işlemidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
göre sınıflanması işlemidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi acil durum anında acil durum ekibinin ya da vatandaşların, durumlarının diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaştıklarında yapması gereken bir şeydir?
Seçenekler
A
Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmak
B
Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmak
C
Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol etmek
D
Eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı denemek
E
Yazılı olarak sorduğunuz sorulara cevap vermiyor ve huzursuzlanmaya başlıyorsa yakınından ayrılmamak
Açıklama:
Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol etmek yapılması gerekenlerden biridir.
Soru 36
Uluslararası Engellilik Örgütünün bildirdiğine göre 1994 yılında Kaliforniya’da meydana gelen depremde görevli olan barınak gönüllüleri, Serebral Palsi tanılı bir bireyin kasıntılı vücut hareketlerinin aşırı dozda uyuşturucu madde kullanımı nedeniyle olduğunu düşünmeleri ve bireyi görmezden gelmeleri nedeniyle ölümüne sebep olmuşlardır.
Bu durum aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?
Bu durum aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerde afet öncesinde barınma hizmetlerini planlama
B
Özel gereksinimli bireylerde afet öncesi güvenlik planlamaları
C
Özel gereksinimli bireyleri tanıma, anlama ve yardımcı olma konularındaki bilgi eksiklikleri
D
Afet anında özel gereksinimli bireylerin belirlenmesi
E
Afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireyler için kullanılacak etkili bir tahliye planı uygulanması
Açıklama:
Afet ve acil durum anlarında özel gereksinimli bireyleri tanıma, anlama ve yardımcı olma konularındaki bilgi eksiklikleri, halen çok büyük bir sorundur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Özel Gereksinimli Bireylerde Afet Öncesi Güvenlik Planlamaları kapsamında değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Güvenlik dosyası oluşturma
B
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
C
Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma
D
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama
E
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu kişiler belirlemek
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu kişiler zaten belirlidir. Bu durumda alternatif kişiler belirlemek Güvenlik Planlamaları kapsamındaki öğelerden biridir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde özel gereksinimli bireylere ve afet durumlarına ilişkin yapılan araştırma sonuçları, dünyanın afet görülme sıklığı en fazla bölgelerinden birinde, önemli bir grup kendi afet ve acil durum planına sahip olmadığını ve böyle planların varlığını bilmediklerinden bahsetmektedirler?
Seçenekler
A
Amerika Ülkeleri
B
Asya Ülkeleri
C
Avrupa Ülkeleri
D
Afrika Ülkeleri
E
Uzakdoğu Ülkeleri
Açıklama:
ABD’de özel gereksinimli bireylere ve afet durumlarına ilişkin yapılan araştırma sonuçları, dünyanın afet görülme sıklığı en fazla bölgelerinden
birinde, nüfusun yaklaşık %90’ının afet yönetimi ve risk azaltma süreçlerine katılmadıklarını belirtmektedir. Aynı şekilde önemli bir grup kendi afet ve acil durum planına sahip olmadığını ve böyle planların varlığını bilmediklerinden bahsetmektedirler. Doğru cevap A seçeneğidir.
birinde, nüfusun yaklaşık %90’ının afet yönetimi ve risk azaltma süreçlerine katılmadıklarını belirtmektedir. Aynı şekilde önemli bir grup kendi afet ve acil durum planına sahip olmadığını ve böyle planların varlığını bilmediklerinden bahsetmektedirler. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 39
Hangi bölgede afet ve acil durum planlaması açısından bakıldığında olası bir afet öncesinde yapılması gereken eylemlerin neler olduğu ve nasıl yapılacağı konusunda net açıklamalar ve teknik bilgiler, toplumların çoğunlukla hizmet aldığı kuruluşlara verildiği görülmektedir?
Seçenekler
A
Amerika Ülkeleri
B
Avrupa Ülkeleri
C
Asya Ülkeleri
D
Uzakdoğu Ülkeleri
E
Afrika Ülkeleri
Açıklama:
Avrupa ülkelerinde afet ve acil durum planlaması açısından bakıldığında olası bir afet öncesinde yapılması gereken eylemlerin neler olduğu ve nasıl yapılacağı konusunda net açıklamalar ve teknik bilgiler, toplumların çoğunlukla hizmet aldığı kuruluşlara verildiği görülmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi
B
Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması
C
Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması
D
Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi
E
Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kaldırılması
Açıklama:
Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlar şunlardır:
1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.
Doğru cevap E seçeneğidir.
1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi insan eliyle ortaya çıkan afetlerden biridir?
Seçenekler
A
Deprem
B
Savaş
C
Sel
D
Fırtına
E
Çığ
Açıklama:
Afetler, büyük ölçüte kayıplarla sonuçlanan olağanüstü̈ olaylardır. Afetleri iki grupta incelemek mümkündür. Doğal afetler; doğanın kendi düzeni içerisinde ortaya çıkan deprem, sel, fırtına gibi olaylardır. İnsan eliyle ortaya çıkan savaş terörizm, yangın gibi olaylar ise insan kaynaklı afetler olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi acil ve afet öncesi planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunmasının yararlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin hobileri hakkında fikir verebilir.
B
Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgi verebilir.
C
Risk iletişim uyarılarının biçimi ile ilgili bilgi verebilir.
D
Müdahale edenlerin ihtiyaç duyduğu ekipmanların sağlanması hakkında bilgi verebilir.
E
Özel gereksinimli bireylerin gereksinimleri hakkında fikir verebilir.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonlar şu konularda önemli bilgiler verebilir: a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler, b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler, c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler, d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç̧ duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması. Doğru cevap A’dır.
Soru 43
“Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlarına dahil edilmemesi” durumu afet hallerinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili oluşturduğu risklerden biridir?
Seçenekler
A
Bilgi erişimi sorunları
B
Sosyal destek ağlarının çökmesi
C
Dışlanma
D
Fiziksel engeller
E
Hassas sağlık durumları
Açıklama:
Dışlanma, uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır?
Seçenekler
A
Keşif bitkisi
B
Sondaj ormanı
C
İnceleme fidanı
D
Arama ağacı
E
Kurtarma fidanlığı
Açıklama:
Afet ve acil durum planlamalarında görme yetersizliği olan bireyler için kullanılacak stratejilerden birisi arama ağaçlarının oluşturulmasıdır. Arama ağaçları, sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır. Arama ağaçlarının oluşturulması bu bireylerin afet ve acil durum anlarında, sağlık hizmetlerinden daha iyi yararlanmalarını sağlayabilir. Doğru cevap D’dir.
Soru 45
Otizmli bireyler için hazırlanacak olan resimli kartlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük olmamalıdır.
B
Resimli kartlar mümkün olduğunca karmaşık olmalıdır.
C
Her resimli kart birçok mesaja yer vermelidir.
D
Uyarı amaçlı olarak nadiren kullanılan işaretlere yer vermelidir.
E
Resimli kartlar uyarı konusunda seslerde içermelidir.
Açıklama:
Acil durumlarda kullanılacak mesajlara ilişkin resimli uyarı kartları, kullanım kolaylığı sağlaması açısından acil durum personeli tarafından hazırlanabilir. Burada dikkat edilecek noktalar ise şunlardır: a) Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir. b) Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır. c) Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır. d) Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır. e) Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 46
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Mulaj
B
Pikaj
C
Rodaj
D
Degaj
E
Triyaj
Açıklama:
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir. Doğru cevap E’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma talimatı verebilecek kişilerdir?
Seçenekler
A
Site yöneticisi
B
Özel gereksinimli bireyin ailesi
C
Yerel yöneticiler
D
Emniyet müdürlüğü
E
İtfaiye müdürlüğü
Açıklama:
Bazı afet ve acil durum hallerinde, özel gereksinimli bireyler için yerel yöneticiler yerinde sığınma talimatlarını verilebilmektedir. Yerinde sığınma, özel gereksinimli bireyin varolduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için işlevsel bir acil durum güvenlik planında yer alabilecek öğeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
B
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirleme
C
Güvenlik dosyası oluşturma
D
Yüzme öğrenme
E
Eğitsel amaçlı yönergeler oluşturma
Açıklama:
Aşağıda sıralananlar, özel gereksinimli bireylerin yetersizlik grubu gözetmeksizin, işlevsel bir acil durum güvenlik planında yer alabileceği öğeler arasında sıralanabilir. Bunlar: 1. Güvenlik dosyası oluşturma 2. Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı 3. Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma 4. Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek 5. Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama. Doğru cevap E’dir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi acil ve afet hallerinde toplum içerisinde kolaylıkla ayırt edilebilen özel gereksinimli bireyler arasında yer almaktadırlar?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği olanlar
B
Fiziksel yetersizliği olanlar
C
Otizm spektrum bozukluğu olanlar
D
İşitme yetersizliği olanlar
E
Kısmi görme yersizliği olanlar
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin bir bölümü, sahip oldukları yetersizliklere bağlı olarak oluşan dış görünüm farklılıkları nedeniyle toplum içerisinde kolaylıkla ayırt edilebilmektedir. Ancak işitme yetersizliği, kısmi görme yetersizliği, zihin yetersizliği ve otizmli olan bazı bireyler kolayca anlaşılamamaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 50
2000-2012 yılları arasında Dünyada’ ki hangi coğrafi bölgede en fazla sayıda afet meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Amerika ülkeleri
B
Avrupa ülkeleri
C
Kuzey ülkeleri
D
Asya ülkeleri
E
Afrika ülkeleri
Açıklama:
- 2000’den 2012’ye kadar, Amerika kıtasında (ABD, Kanada, Karayipler, Orta Amerika ve Güney Amerika) 1.253 büyük afet olayı rapor edilmiştir.
- Asya’da 2000-2012 yılları arasında ölüme neden olan yaklaşık 2,620 afet meydana gelmiştir.
- 2000’den 2012 yılına değin Avrupa’nın 25 bölgesinde 243 afet olayının yaşandığını tahmin edilmektedir.
- 2000 ile 2012 yılları arasında Afrika’da 1.525 afet olayının meydana geldiği bilinmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi, özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonların verebileceği önemli bilgileri içeren konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler
B
Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
C
Özel gereksinimli bireylerin ailelerine dair bilgiler
D
Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
E
Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonlar şu konularda önemli bilgiler verebilir: a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler, b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması.”
Özel gereksinimli bireylerin gündelik yaşamlarına dair bilgiler
Özel gereksinimli bireylerin gündelik yaşamlarına dair bilgiler
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi, afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi risklerden değildir?
Seçenekler
A
Sağlık hizmetlerinin aksaması
B
Hassas sağlık durumları
C
Sosyal destek ağlarının çökmesi
D
Sosyal güvencenin olmaması
E
Fiziksel engeller
Açıklama:
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Bu riskler şöyle sıralanabilir: Dışlanma, bilgi erişimi sorunları, sağlık hizmetlerinin aksaması, hassas sağlık durumları, sosyal destek ağlarının çökmesi, fiziksel engeller
sosyal güvencenin olmaması
sosyal güvencenin olmaması
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinde atılması önerilen adımlardan değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması
B
Kullanılan ekipmanın özel gereksinimli bireylere uygun olması
C
Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması
D
Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması
E
Özel gereksinimli bireylerin nüfus sayımının yapılması
Açıklama:
Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlar şunlardır: 1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması, 2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi, 3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması, 4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması, 5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi. 6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması
Özel gereksinimli bireylerin nüfus sayımının yapılması
Özel gereksinimli bireylerin nüfus sayımının yapılması
Soru 54
Yapılan araştırmalara göre, hangi özel gereksinimli bireyler normal zamanlarda kayıp olayına en fazla karışan gruplardır?
Seçenekler
A
Zihin yetersizliği olan ve Otizmli bireyler
B
Görme engelli bireyler
C
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
D
Süreğen hastalıkları olan bireyler
E
İşitme yetersizliği olan bireyler
Açıklama:
Yapılan araştırmalar, zihin yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylerin normal zamanlarda kayıp olayına en fazla karışan gruplar olduğunu göstermektedir.
Zihin yetersizliği olan ve Otizmli bireyler
Zihin yetersizliği olan ve Otizmli bireyler
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi, acil durum ekibi ya da vatandaşların, diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaştıklarında yapmaması gereken davranışlardandır?
Seçenekler
A
Sakin olmak
B
Sakinleştirmek için sarılmak
C
Sakince adını sormak
D
Derhal 112 yi aramak
E
Cevap vermezse soruları yazılı sormak
Açıklama:
Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar. Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
Sakinleştirmek için sarılmak
Sakinleştirmek için sarılmak
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için afet öncesi güvenlik planlamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylere ilkyardım eğitimi vermek
B
Güvenlik dosyası oluşturma
C
Güvenlik amaçlı yardımcı teknolojik sistemleri kullanımı
D
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek
E
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama
Açıklama:
Özel Gereksinimli Bireylerde Afet Öncesi Güvenlik Planlamaları
Özel gereksinimli bireylere ilkyardım eğitimi vermek
Özel gereksinimli bireylere ilkyardım eğitimi vermek
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Özel gereksinimli bireyler için afet öncesi hizmetleri planlama stratejilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
B
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
C
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
D
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
E
Acil durum anında özel gereksinimli bireylere acil durum eğitimi verme
Açıklama:
Acil durum anında özel gereksinimli bireylere eğitim verme
Soru 58
İstatistiklere göre 2000-2102 yılları arasında, en fazla sayıda afet yaşanan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avustralya
B
Amerika Ülkeleri
C
Asya Ülkeleri
D
Avrupa Ülkeleri
E
Afrika Ülkeleri
Açıklama:
Asya Ülkeler
Asya Ülkeleri
Asya Ülkeleri
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi doğal afetlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deprem
B
Yangın
C
Sel
D
Kasırga
E
Heyelan
Açıklama:
Afetler, büyük ölçüde kayıplarla sonuçlanan olağanüstü olaylardır. Afetleri iki grupta incelemek mümkündür. Doğal afetler; doğanın kendi düzeni içerisinde ortaya çıkan deprem, sel, fırtına gibi olaylardır. İnsan eliyle ortaya çıkan savaş, terörizm, yangın gibi olaylar ise insan kaynaklı afetler olarak tanımlanmaktadır
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa ülkelerinde sıkça yaşanan afetlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deprem
B
Sel
C
Orman Yangını
D
İnsan Kaynaklı Afetler
E
Toprak Kayması
Açıklama:
“ Avrupa yıllar içerisinde incelendiğinde, (a) hava koşulları, (b) deprem, (c) sel, (d) orman yangınları ve (e) insan kaynaklı afetler olmak üzere beş afet türünün sıkça yaşandığı görülmektedir.
Toprak Kayması
Toprak Kayması
Soru 61
Sıralananlardan hangileri doğal afetler arasında yer alır?
I. Deprem
II. Sel
III. Terörizm
IV Fırtına
V. Savaş
I. Deprem
II. Sel
III. Terörizm
IV Fırtına
V. Savaş
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II, III ve IV
D
IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Terörizm ve savaş insan eliyle ortaya çıkan durumlardır. Soruda yer alan diğer unsurlar doğal afetler arasında yer alır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 62
Uluslararası istatistiklere göre özel gereksinimli bireyler afetler karşısında diğer bireylere kıyasla hangi düzeyde zarar görmektedir?
Seçenekler
A
2 Kat daha az zarar görürler
B
2-4 Kat daha az zarar görürler
C
2-4 Kat daha fazla zarar görürler
D
3-4 Kat daha fazla zarar görürler
E
4-6 Kat daha fazla zarar görürler
Açıklama:
Uluslararası istatistiklere göre özel gereksinimli bireyler afetler karşısında diğer bireylere kıyasla 2-4 Kat daha fazla zarar görmektedir. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 63
Hangi bireylerin dokunulmaktan rahatsız olma, aşırı işitsel hassasiyet gösterme gibi duyusal hassasiyetler gösterme olasılığı diğerlerine kıyasla daha fazladır.
Seçenekler
A
Görme yetersizliği olan bireyler
B
İşitme yetersizliği olan bireyler
C
Süreğen hastalığı olan bireyler
D
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
E
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler
Açıklama:
Sorudakine benzer duyusal hassasiyetleri diğer gruplara kıyasla daha fazla gösterme olasılığı olan bireyler otizm spektrum bozukluğu olan bireylerdir.
Soru 64
Sıralananlardan hangileri özel gereksinimli bireylerde afet öncesi güvenlik planlamaları sırasında yapılması gerekenler arasında yer alır? I. Güvenlik dosyası oluşturma II. Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanma III. Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma IV. Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirleme
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Güvenlik dosyası oluşturma, güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı, yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma, özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek, ayrıca yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama özel gereksinimli bireylerde afet öncesi güvenlik planlamaları sırasında yapılması gerekenler arasında yer alır. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 65
Afet öncesi güvenlik planlaması yaparken özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlenmesi önerilir. Sıralananlardan hangileri bu kişiler arasında yer alabilir?
I. Okul arkadaşı
II. Öğretmen
III. Komşu
IV. Gönüllü sivil toplum kuruluşu üyeleri
I. Okul arkadaşı
II. Öğretmen
III. Komşu
IV. Gönüllü sivil toplum kuruluşu üyeleri
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Soruda yer verilen kişilerin tamamı özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler arasında yer alabilir? Yanıt D şıkkıdır.
Soru 66
Özel gereksinimli bireyin bulunduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?
Seçenekler
A
Yerinde sığınma
B
Sığınma
C
Tahliye
D
Barınak
E
Erişilebilirlik
Açıklama:
Yerinde sığınma, özel gereksinimli bireyin varolduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelmektedir. Örneğin, özel gereksinimli bireyin ailesi/bakıcıları, Kimyasal, Biyolojik, Nükleer ve Radyolojik (KBNR) tehlikelerde, şiddetli fırtına, ani patlama sesi duyulduğunda veya silahlı saldırı anlarında evin ya da bulundukları binanın bir odasını sığınak olarak belirleyebilirler.
Soru 67
Aşağıdaki gruplardan hangisi için risk-iletişim mesajlarının, görsel desteklere dayalı olarak hazırlanması daha önemlidir?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği olan bireyler
B
İşitme yetersizliği olan bireyler
C
Fiziksel yetersizliği olan bireyler
D
Süreğen hastalığı olan bireyler
E
Duygu davranış bozukluğu olan bireyler
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireyler için afet ve acil durum planlamalarında kullanılacak risk-iletişim mesajları, duyurular ve uyarılar işitsel olmayacak şekilde görsel desteklere dayalı olarak hazırlanmalıdır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi sosyal iletişim sorunları ve sınırlı/tekrarlayıcı davranışlar sergileme ile kendini gösteren, yaşam boyu süren bir nörogelişimsel bir bozukluktur?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği
B
İşitme yetersizliği
C
Zihinsel yetersizlik
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Süreğen hastalık
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu ise, sosyal iletişim sorunları ve sınırlı/tekrarlayıcı davranışlar sergileme ile kendini gösteren, yaşam boyu süren bir nörogelişimsel bozukluktur. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 69
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin yaklaşık yüzde kaçında zihinsel yetersizlik görülür?
Seçenekler
A
%10
B
%20
C
%30
D
%50
E
%80
Açıklama:
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin yaklaşık yüzde 80'inde zihinsel yetersizlik görülür. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 70
Sıralananlardan hangileri özel gereksinimli bireylerin afetlerde sağlık hizmetlerine ulaşımı konusunda ortaya çıkabilecek riskler arasında yer alır?
I. Dışlanma
II. Bilgi erişimi sorunları
II. Sağlık hizmetlerinin aksaması
IV: Sosyal destek ağlarının çökmesi
I. Dışlanma
II. Bilgi erişimi sorunları
II. Sağlık hizmetlerinin aksaması
IV: Sosyal destek ağlarının çökmesi
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Dışlanma, bilgi erişimi sorunları, sağlık hizmetlerinin aksaması, sosyal destek ağlarının çökmesi, hassas sağlık durumları ve fiziksel engeller özel gereksinimli bireylerin afetlerde sağlık hizmetlerine ulaşımı konusunda ortaya çıkabilecek riskler arasında yer alır.
Soru 71
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Bu risklerden hangisi özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir?
Seçenekler
A
Sosyal destek ağlarının çökmesi
B
Bilgi erişimi sorunu
C
Dışlanma
D
Hassas sağlık durumları
E
Fiziksel engeller
Açıklama:
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi risk- ler oluşturabilmektedir. Bu riskler şöyle sıralanabilir:
Dışlanma: Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir.
Dışlanma: Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir.
Soru 72
Görme yetersizliği olan bireylerin özellikle eğitim almamış 18 yaş ve üstündeki yetişkinlerin yüzde kaçı yetersizlikten etkilenmeyen sınırlı görme kapasitesini kullanamamakta ya da kabartma alfabe gibi yardımcı teknolojileri etkin kullanamamaktadır?
Seçenekler
A
10
B
18
C
25
D
30
E
35
Açıklama:
Görme yetersizliği olan bireyler, görsel mesajları algılama ve yabancı çevreyi görsel olarak değerlen- dirme yeteneklerinin sınırlı olması nedeniyle afet ve acil durum anlarında savunmasız kalabilirler. Özellikle eğitim almamış 18 yaş ve üstündeki yetişkinlerin yaklaşık yüzde 10’u, yetersizlikten etkilenmeyen sınırlı görme kapasitesini kullanamamakta ya da kabartma alfabe gibi yardımcı teknolojileri etkin kullanamamaktadır. Dolayısıyla bu tür sınırlılıkları olan bireyler el sinyalleri, renkli ve yanıp sönen ışıklar gibi görsel ipucu ve uyarıları farkedemeyebilirler.
Soru 73
Hangi bireyler, ailelerinden/bakıcılarından ayrı kaldıklarında ya da başka bireylerle bir arada oldukları sığınak gibi toplu yaşanan ortamlarda daha savunmasız hale gelmektedirler?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği
B
İşitme yetersizliği
C
Fiziksel yetersizliği
D
Otizm spektrum bozukluğu
E
Süreğen Hastalıkları
Açıklama:
Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireyler, ailelerinden/bakıcılarından ayrı kaldıklarında ya da başka bireylerle bir arada oldukları sığınak gibi toplu yaşanan ortamlarda daha savunmasız hale gelmektedirler. Bu gibi hallerde, bireyler bağımlı oldukları insanlardan uzak kaldıklarında veya yetişkin gözetimi altında bulundurulmadıklarında istismara açık hale gelebilmektedirler. Bu nedenle zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylere acil durum ve güvenlik becerilerinin öğretimi önem kazanmaktadır.
Soru 74
Afet ve acil durum anlarında hangi iletişim mesajlarının kolayca anlaşılmasını sağlamak, mesaja konu olan eylemlerin (örneğin sık sık ellerin yıkanması, bir bölgenin boşaltılması) gerçekleştirilmesi olasılığını artıracaktır?
Seçenekler
A
Güvenlik
B
Sağlık
C
Afetin türü
D
Trafik
E
Risk
Açıklama:
Afet ve acil durum anlarında risk-iletişim mesajlarının kolayca anlaşılmasını sağlamak, mesaja konu olan eylemlerin (örneğin sık sık ellerin yıkanması, bir bölgenin boşaltılması) gerçekleştirilmesi olasılığını artıracaktır. Ayrıca etkili iletişim kurma, gereksiz tıbbi değerlendirmelerden kaçınma ve işlevsel işbirliği kurma gibi nedenlerle ilkyardım personelinin zaman kazanmasını sağlayacaktır.
Soru 75
Özellikle otizm spektrum bozukluğu olan bireyler görsel uyaranlara diğer uyaranlardan daha fazla tepki gösterip bu uyaranları daha iyi anlayabilirler. Bu yüzden acil durum personelinin hazırladığı resimli uyarı mesajlarını içeren her kartta kaç mesaj olmalıdır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Özellikle otizm spektrum bozukluğu olan bireyler görsel uyaranlara diğer uyaranlardan daha fazla tepki gösterip bu uyaranları daha iyi anlayabilirler. Bu bireylerden herhangi bir eylemi (örneğin, otur, kalk, gel, git, bekle) gerçekleştirmeleri istenirken, sözel ifadenin yanısıra yapılması istenen eylemle ilgili jest ve işaretlerin kullanımı daha yararlı olabilir. Bu tür mesajlara ilişkin resimli uyarı kartları, kullanım kolaylığı sağlaması açısından acil durum personeli tarafından hazırlanabilir. Burada dikkat edilecek noktalar ise şunlardır:
- Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
- Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
- Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
- Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
- Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
Soru 76
Afet ve acil durum hangi planlamalarının temel amacı halk sağlını korumak ve afet durumundan etkilenen bireyleri hızla sağlıklarına kavuşturmaktır?
Seçenekler
A
Risk
B
Tahliye
C
Sağlık
D
Trafik
E
Gıda
Açıklama:
Afet ve acil durum sağlık planlamalarının temel amacı halk sağlını korumak ve afet durumun- dan etkilenen bireyleri hızla sağlıklarına kavuşturmaktır.
Soru 77
I. Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
II. Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
III. Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
IV. Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
V. Yerinde sığınma kararı verilen bina özel gereksinimli bireylere sunulacak acil yardım hizmetleri için uygun mu?
Özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının yukardaki hangi soruları yanıtlaması yararlı olacaktır?
II. Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
III. Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
IV. Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
V. Yerinde sığınma kararı verilen bina özel gereksinimli bireylere sunulacak acil yardım hizmetleri için uygun mu?
Özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının yukardaki hangi soruları yanıtlaması yararlı olacaktır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV ve V
B
II, III, IV ve V
C
III, IV ve V
D
I, II, IV ve V
E
IV ve V
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının aşağıdaki soruları yanıtlaması yararlı olacaktır:
a) Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
b) Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
c) Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
d) Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
e) Yerinde sığınma kararı verilen bina özel gereksinimli bireylere sunulacak acil yardım hizmetleri için uygun mu?
a) Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
b) Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
c) Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
d) Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
e) Yerinde sığınma kararı verilen bina özel gereksinimli bireylere sunulacak acil yardım hizmetleri için uygun mu?
Soru 78
Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için hangisi sık sık yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Tahliye
B
Tatbikat
C
Triyaj
D
Hızlı boşaltma
E
Destek ve koruma hizmeti
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebi- leceklerden bazıları şunlardır:
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
Soru 79
Hangisi acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanma işlemidir?
Seçenekler
A
Destek ve koruma hizmeti
B
Kayıt işlemini tamamlamak
C
Triyaj
D
Tahliye
E
112 Acil servisi armak
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler acil durum anlarında, yetersizliklere sahip olmaları nedeniyle hemen hastaneye taşınmamalıdır. Triyaj kararları, yetersizlik durumu ve hastalık arasında doğru ayrımı yaparak sağlık kurumlarına bildirilmesi için çok önemlidir.
Triyaj: Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.
Triyaj: Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.
Soru 80
ABD’de özel gereksinimli bireylere ve afet durumlarına ilişkin yapılan araştırma sonuçları, dün- yanın afet görülme sıklığı en fazla bölgelerinden birinde, nüfusun yaklaşık yüzde kaçının afet yönetimi ve risk azaltma süreçlerine katılmadıklarını belirtmektedir?
Seçenekler
A
10
B
20
C
50
D
70
E
90
Açıklama:
ABD’de özel gereksinimli bireylere ve afet durumlarına ilişkin yapılan araştırma sonuçları, dünyanın afet görülme sıklığı en fazla bölgelerinden birinde, nüfusun yaklaşık %90’ının afet yönetimi ve risk azaltma süreçlerine katılmadıklarını belirtmektedir. Aynı şekilde önemli bir grup kendi afet ve acil durum planına sahip olmadığını ve böyle planların varlığını bilmediklerinden bahsetmektedirler. Bununla birlikte kendisine görüşleri sorulan bireylerin önemli bir kısmı, özel gereksinimli bir bireyi acil bir durumda gördüğünde ne yapabileceğine ilişkin bilgi sahibi olmayı istediğini ve bu amaçla eğitim almaya istekli olduğunu belirtmiştir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin de dahil olduğu afet öncesi planlamaların temel stratejileri arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin yerlerinin belirlenmesi
B
Planlamada özel gereksinimli bireyin sadece ailesine yer verilmesi
C
Müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
D
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
E
Özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme
Açıklama:
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması: Etkili acil
durum planlamalarının yapılmasında sivil toplum kuruluşları ve yerel müdahale organizasyonlarının da paydaşlar arasında bulunmasının önemli olduğu kabul edilmektedir. Planlama paydaşları olarak özel gereksinimli bireylerin temsilcilerinin de sürece dahil edilmesi, özel gereksinimli bireylere yönelik acil durum planlamaları geliştirmek için önerilen önemli bir stratejidir.
durum planlamalarının yapılmasında sivil toplum kuruluşları ve yerel müdahale organizasyonlarının da paydaşlar arasında bulunmasının önemli olduğu kabul edilmektedir. Planlama paydaşları olarak özel gereksinimli bireylerin temsilcilerinin de sürece dahil edilmesi, özel gereksinimli bireylere yönelik acil durum planlamaları geliştirmek için önerilen önemli bir stratejidir.
Soru 82
Özel gereksinimli bireylere hizmet sunan bireylere bilgilendirme çalışmalarına yardım etmeleri konusunda teşvik edilmesi afet öncesi hangi planlama stratejisine dahildir?
Seçenekler
A
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
B
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
C
Müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
D
Özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme
E
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
Özel gereksinimli bireylere hizmet sunan kişilere (örneğin, fizyoterapist, evde
bakım personeli vb), insanların afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylere yardımcı olmaları için yapılacak bilgilendirme çalışmalarına yardım etmeleri konusunda teşvik edin: Bu kişilerin ücretsiz dağıtabildikleri malzemeler (örneğin, bilgilendirme kitapçıkları, broşürler, videolar, afişler) hazırlayın ve dağıtımını sağlayın.
Özel gereksinimli bireylere hizmet sunan kişilere (örneğin, fizyoterapist, evde
bakım personeli vb), insanların afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylere yardımcı olmaları için yapılacak bilgilendirme çalışmalarına yardım etmeleri konusunda teşvik edin: Bu kişilerin ücretsiz dağıtabildikleri malzemeler (örneğin, bilgilendirme kitapçıkları, broşürler, videolar, afişler) hazırlayın ve dağıtımını sağlayın.
Soru 83
Afet ve acil durumlar özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetlerinde ciddi riskler oluşturabildiği bilinmektedir. Buna göre "öfke nöbeti geçirmesi" hangi riskle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Fiziksel engeller
B
Sosyal destek ağlarının çökmesi
C
Dışlanma
D
Hassas sağlık durumları
E
Bilgi erişimi sorunları
Açıklama:
Hassas sağlık durumları: Özel gereksinimli bireyler, afet ve acil durumlar gibi olağan dışı olaylarda ek sağlık sorunları geliştirme konusunda daha hassastırlar. Örneğin temel bakım veya beslenme konusundaki küçük değişiklikler bile özel gereksinimli bireyler üzerinde tahmin edilenden daha fazla sorun (örneğin öfke nöbetleri, saldırganlık, ağır depresyon, yeme bozukluğu vs.) yaşanmasına neden olabilir.
Soru 84
Özel gereksinimli bireylerin acil durumda tahliye edilmesini kolaylaştırmak için aşağıdakilerin hangisi önerilmez?
Seçenekler
A
Ailelerine destek koruma hizmetleri sunulmalı
B
Sık sık tatbikatlar yapılmalı
C
Sadece sesli sinyaller ile donatılmalı
D
Hızlı tahliye planları yapılmalı
E
Çağrı cihazı gibi acil durum iletişim cihazları edinilmeli
Açıklama:
Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır. İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır. Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır. İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır. Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
Soru 85
Acil durumlarda barınma hizmeti sağlanmasına ilişkin basamaklardan hangisinin yer almadığı belirtilebilir?
Seçenekler
A
Kayıt formlarının her gereksinim türüne uygun biçimde hazır bulunmalı
B
Yapılan düzenlemelerden uzmanların haberdar edilmesi
C
Kayıt işlemleri sırasında gereken yardımlar sunulmalı
D
Kullanılan materyallerin bireylerin kendilerine tanıtmalarına fırsat vermemesi
E
Uzman olmasa da her bireyşn kayıt yapabilmesine imkan vermesi
Açıklama:
Acil durum hallerinde hizmetlere erişilebilirliğin sağlanması için kayıt ve yönlendirme prosedürlerini incelenmesi, gereksinimlerin tanımlanması sağlanmalıdır. Bu amaçla aşağıdaki basamaklar önerilebilir:
a) Afet ve acil durum anında kayıt formları
ve ilk bilgi materyali her gereksinim türüne uygun biçimde kullanılabilecek şekilde
hazır bulunmalıdır. Örneğin kullanılacak form ve malzemelerin büyük yazı tipiyle
yazılmış biçimlerinin, seslendirilmiş hallerinin olması veya formların katılımcılara
yüksek sesle okunması gerekebilmektedir.
b) Kayıt formlarındaki bu tür düzenlemelerden işaret dili tercümanlarının, acil durum
ekibinin haberdar olması sağlanmalıdır.
c) Kayıt işlemini tamamlamak için yardıma ihtiyacı olanlara gereken yardımların sunulması sağlanmalıdır.
d) Kullanılması planlanan tüm materyal özel gereksinimli bireylerin kendilerini tanıtmalarına cesaretlendirici şekilde olmalıdır.
a) Afet ve acil durum anında kayıt formları
ve ilk bilgi materyali her gereksinim türüne uygun biçimde kullanılabilecek şekilde
hazır bulunmalıdır. Örneğin kullanılacak form ve malzemelerin büyük yazı tipiyle
yazılmış biçimlerinin, seslendirilmiş hallerinin olması veya formların katılımcılara
yüksek sesle okunması gerekebilmektedir.
b) Kayıt formlarındaki bu tür düzenlemelerden işaret dili tercümanlarının, acil durum
ekibinin haberdar olması sağlanmalıdır.
c) Kayıt işlemini tamamlamak için yardıma ihtiyacı olanlara gereken yardımların sunulması sağlanmalıdır.
d) Kullanılması planlanan tüm materyal özel gereksinimli bireylerin kendilerini tanıtmalarına cesaretlendirici şekilde olmalıdır.
Soru 86
Özel gereksinimli bireyin koluna takip cihazları takılması afet öncesi hangi güvenlik planlaması arasında yer alır?
Seçenekler
A
Güvenlik dosyası oluşturma
B
Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma
C
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
D
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek
E
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama
Açıklama:
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
Bugünkü teknolojik gelişmeler özel gereksinimli bireylerin güvenliklerinin sağlanması
amacıyla üretilmiş farklı yardımcı teknoloji cihazlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Örneğin birey izleme sistemlerinin gelişmesiyle özel gereksinimli bireyler, bileklerine
takılan saat biçimindeki bir takip cihazıyla acil durumlarda haber verebilmekte, gerektiğinde konumunu aile bireyleri ve üçüncü bir şahsa gönderebilmekte, bakım verenler özel gereksinimli bireylerin bulundukları yeri gerçek zamanlı olarak
takip edebilmektedirler.
Bugünkü teknolojik gelişmeler özel gereksinimli bireylerin güvenliklerinin sağlanması
amacıyla üretilmiş farklı yardımcı teknoloji cihazlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Örneğin birey izleme sistemlerinin gelişmesiyle özel gereksinimli bireyler, bileklerine
takılan saat biçimindeki bir takip cihazıyla acil durumlarda haber verebilmekte, gerektiğinde konumunu aile bireyleri ve üçüncü bir şahsa gönderebilmekte, bakım verenler özel gereksinimli bireylerin bulundukları yeri gerçek zamanlı olarak
takip edebilmektedirler.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi acil durum anında özel gereksinimli bireyle karşılaşıldığında yapılması tavsiye edilmez?
Seçenekler
A
Bireyi kucaklayıp götürmek
B
Sözel olarak cevap veremezse yazılı olarak cevaplamasını denemek
C
Onu tanıtan (kart gibi) bir nesne olup olmadığını kontrol etmek
D
Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmamak
E
Tedirgin edici davranışlarda bulunmamak
Açıklama:
Öncelikle sakin olun.
• Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
• Derhal 112‘yi arayın
• Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar.
Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
• Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin.
• Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar
olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
• Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
• Derhal 112‘yi arayın
• Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar.
Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
• Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin.
• Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar
olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
Soru 88
Uluslararası deneyimlerde özel gereksinimli bireyler açısından afet ve acil durumlara bağlı en çok hangi ülkede hayatını kaybeden insan sayısı fazladır?
Seçenekler
A
Avusturalya
B
Asya ülkeleri
C
Amerika kıtası ülkeler
D
Afrika ülkeleri
E
Avrupa ülkeleri
Açıklama:
Yayımlanan istatistiklere göre, afete bağlı can kaybının sayısı en fazla olduğu bölge/ülke Asya ülkeleridir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi acil durum tahliye hemşirelerinin görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Tahliye planı hazırlanması
B
Tahliye ekibi oluşturulması
C
Kullanılacak taşıtların bakımı
D
Sağlık destek hizmetleri sunma
E
Bina tahliye merdiveni tasarlama
Açıklama:
Afet anlarında özel gereksinimli bireylerin belirlenmesinin ön koşulu, afet ve acil durum planlamalarında; ilkyardım ekibi, tahliye ekibi, güvenlik birimleri, itfaiye ve acil müdahale ekiplerine, özel gereksinimli bireylerin özellikleri hakkında eğim verilmesidir. Bu sayede tüm acil durum ekiplerinin karşılaştıkları bireylerdeki farklılıkları anlayabilmesi ve bireyleri koruma altına alması sağlanabilmektedir. Bununa birlikte güvenlik birimleri tarafından sorumluluk sahalarında özel gereksinimli bireylere yönelik veri tabanları ve iletişim ağları oluşturulması istenmeyen sonuçları azaltabilir.
Soru 90
Afet sonrası tüm bireyler açısından aşağıda verilen gıda güvenliği uygulamalarının hangisi uygun değildir?
Seçenekler
A
Eldeki lmkanlarla yiyecek hazırlama
B
Temiz su sağlama
C
Gıda kaynağının uyun olduğundan emin olunması
D
Gerekirse güvenilir yiyeceğin sağlanmasını bekleme
E
Elimize geçen her yiyeceğin tüketilmesi
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyler göz önüne alındığında gıda güvenliğinin farklı boyutları ortaya
çıkmaktadır. Özel gereksinimli bireylerin önemli bir kısmı farklı düzeylerde zihinsel yetersizlik göstermektedirler. Bu nedenle yiyeceklerin bozulma durumunu ayırt etme suyun temizliğini ayırt etme, yiyecek hazırlanması, güvenilir yiyecek ve su kaynaklarını bulma konusunda sınırlılıklar yaşayabilmektedirler. Bu durumun afet öncesi sağlık planlamalarına dahil edilmemesi durumunda, zaten afet sırasında kaotik bir duruma gelecek olan tıbbi altyapının daha da zorlanmasına, bunun sonucu olarak da hasta sayısının artışına neden olabilecektir.
çıkmaktadır. Özel gereksinimli bireylerin önemli bir kısmı farklı düzeylerde zihinsel yetersizlik göstermektedirler. Bu nedenle yiyeceklerin bozulma durumunu ayırt etme suyun temizliğini ayırt etme, yiyecek hazırlanması, güvenilir yiyecek ve su kaynaklarını bulma konusunda sınırlılıklar yaşayabilmektedirler. Bu durumun afet öncesi sağlık planlamalarına dahil edilmemesi durumunda, zaten afet sırasında kaotik bir duruma gelecek olan tıbbi altyapının daha da zorlanmasına, bunun sonucu olarak da hasta sayısının artışına neden olabilecektir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi insan kaynaklı afetlerden sayılır?
Seçenekler
A
deprem
B
yangın
C
kuraklık
D
nükleer saldırı
E
tsunami
Açıklama:
nükleer saldırı
Soru 92
Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) göre dünyada yalnızca bir yetersizliğe sahip birey sayısı yaklaşık olarak kaçtır?
Seçenekler
A
3 milyar
B
2 milyar
C
1 milyar
D
750 milyon
E
500 milyon
Açıklama:
1 milyar
Soru 93
I-Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
II-Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
III-Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
Yukarıdaki sorulardan hangisi veya hangileri özel gereksinimli bireyler için sığınma uygulamalarına yapılacak planlamalarda kullanılır ?
II-Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
III-Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
Yukarıdaki sorulardan hangisi veya hangileri özel gereksinimli bireyler için sığınma uygulamalarına yapılacak planlamalarda kullanılır ?
Seçenekler
A
yalnız I
B
I ve III
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
I, II ve III
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için yapılacaklardan sayılmaz?
Seçenekler
A
özel gereksinimli bireylerin davranışları için tatbikat
B
işitme yetersizlikli bireyler için görsel ve görme yetersizlikli bireyler için sesli sinyaller
C
işaretler veya alarmların her ortamda duyulabilir ve anlaşılabilirliği
D
bireylere engelleri ve rahatsızlıkları doğrultusunda bilgi ve eğitim
E
kolluk kuvveti ve stk'ların gelmesini beklemek
Açıklama:
kolluk kuvveti ve stk'ların gelmesini beklemek
Soru 95
Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireyler için oluşturulan mesaj kartları ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Resimli kart birden fazla mesaj içerebilir
B
Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve
anlaşılır olmalıdır
anlaşılır olmalıdır
C
Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük
veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
D
Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır
E
Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim
ve yazı içermelidir
ve yazı içermelidir
Açıklama:
Resimli kart birden fazla mesaj içerebilir
Soru 96
İşitme yetersizliği olan bireylerin eğitim alamamış ve daha fazla risk gurubunda olanların oranı kaçtır?
Seçenekler
A
%13 (yüzde onüç)
B
%15 (yüzde onbeş)
C
%17 (yüzde onyedi)
D
%19 (yüzde ondokuz)
E
%21 (yüzde yirmibir)
Açıklama:
%17 (yüzde onyedi)
Soru 97
Özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonlar aşağıdakilerden hangisi hakkında bilgi vermez?
Seçenekler
A
Doğal afetlerin zamanı ve yapılması gerekenler
B
Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler
C
Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
D
Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların
uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
E
Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
Açıklama:
Doğal afetlerin zamanı ve yapılması gerekenler
Soru 98
Afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetlerinde çıkacak risklerden değildir?
Seçenekler
A
dışlanma
B
fiziksel engeller
C
korunma
D
sağlık hizmeti aksaklıkları
E
sosyal destek ağı çökmesi
Açıklama:
korunma
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi doğal afetlerden değildir?
Seçenekler
A
tsunami
B
savaş
C
kuraklık
D
deprem
E
yangın
Açıklama:
savaş
Soru 100
Görme yetersizliği olan bireylerin eğitim alamamış ve daha fazla risk gurubunda olanların oranı kaçtır?
Seçenekler
A
%25
B
%20
C
%15
D
%10
E
%5
Açıklama:
%10
Soru 101
- Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
- Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
- Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon
sağlama
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması, özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama, acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama özel gereksinimli bireylerin özellikleri birbirlerinden farklı olmasına karşın, hazırlanacak afet öncesi planlamanın başarıya ulaşması için gerekli olan stratejiler arasında yer almaktadır. Doğrı cevap E'dir.
Soru 102
- Bilgi erişimi sorunları
- Dışlanma
- Fiziksel engeller
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Bilgi erişimi sorunları, dışlanma ve fiziksel engeller bu riskler arasında yer alır. Doğru cevap E'dir.
Soru 103
- Her resimli kart birden fazla mesaj içermelidir
- Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
- Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireyler için acil durumlarda kullanılabilecek resimli uyarı kartları hazırlanırken her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir. Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır. Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 104
- İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır
- Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları gibi araçlar kullanılmalıdır
- Otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için
uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebilecek bir takım hususlar vardır. Örneğin; işaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır. Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları gibi araçlar kullanılmalıdır. Otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için
uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır. Doğru cevap E'dir.
uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının yanıtlaması gereken sorular arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yerinde sığınma uygulamasının maddi yaptırımları hangi paydaşlar tarafından karşılanmalıdır?
B
Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?
C
Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?
D
Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?
E
Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek?
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyin yaşadığı yer, bina ve konum olarak yerinde sığınma için uygun mu?, Acil durum hallerinde özel gereksinimli birey ve ailesinin/bakıcılarının ne tür gereksinimleri olabilir?, Yerinde sığınma kararı verilen bina gereksinim duyulan malzemelerin temin ve korunması için uygun mu?, Afet ve acil durum hallerinde yerinde sığınma kararı verildikten sonra bina ve çevresi acil durum ekipleri tarafından nasıl kontrol edilecek? gibi sorular özel gereksinimli bireyler için yerinde sığınma uygulamalarına ilişkin yapılacak planlamalarda acil durum planlamacılarının yanıtlaması gereken sorular arasında yer alır. Doğru cevap A'dır.
Soru 106
- Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma
- Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek
- Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma, özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek ve yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama gibi öğeler özel gereksinimli bireylerin yetersizlik grubu gözetmeksizin, işlevsel bir acil durum güvenlik planında yer alabileceği öğeler arasında yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 107
- Tahliye ekibi
- İtfaiye ve acil müdahale ekipleri
- Güvenlik birimleri
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Afet anlarında özel gereksinimli bireylerin belirlenmesinin ön koşulu, afet ve acil durum planlamalarında; ilkyardım ekibi, tahliye ekibi, güvenlik birimleri, itfaiye ve acil müdahale ekiplerine, özel gereksinimli bireylerin özellikleri hakkında eğim verilmesidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 108
- Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışın
- Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin
- Birey eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı deneyin
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Acil durum anında acil durum ekibi ya da vatandaşlar, durumlarının diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaştığında şu önerilere dikkat etmelidir: Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin. Eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı deneyin. Doğru cevap D'dir.
Soru 109
"................ yıllar içerisinde incelendiğinde, (a) hava koşulları, (b) deprem, (c) sel, (d) orman yangınları ve (e) insan kaynaklı afetler olmak üzere beş afet türünün sıkça yaşandığı görülmektedir."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Avrupa'da
B
Asya'da
C
Afrika'da
D
Amerika'da
E
Avusturalya'da
Açıklama:
Avrupa'da yıllar içerisinde incelendiğinde, (a) hava koşulları, (b) deprem, (c) sel, (d) orman yangınları ve (e) insan kaynaklı afetler olmak üzere beş afet türünün sıkça yaşandığı görülmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 110
- Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması
- Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması
- Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması, özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması, afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlar arasında yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 111
- Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
- Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler,
- Özel gereksinimli bireylere yönelik sivil toplum kuruluşlarıyla eşgüdümlü yapılan çalışmalar,
- İnsanların afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylere yardımcı olmaları için yapılacak bilgilendirme çalışmaları,
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II
C
I, III, IV
D
II, III, IV
E
I, IV
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 112
Acil durum planlamasında özel gereksinimli bireyler ve STK’larla çalışmanın yanısıra, özel gereksinimli bireylere hizmet sunan resmi (örneğin; hastane, bakım evi, okul) kurumlar ve özel kuruluşlarla da (örneğin; evde bakım hizmetleri, fizyoterapi merkezleri) işbirliği yapmak önemlidir. Bu işbirliğinin temel amacı nedir?
Seçenekler
A
Acil durum planlarının kapsamını bireyin gün içerisinde bulunabileceği yerleri kapsayacak şekilde genişletmektir.
B
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlanmasıdır.
C
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunmasını sağlamaktır.
D
Acil durumlarda özel gereksinimli bireylerin tanımlanmasıdır.
E
Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda desteklemektir.
Açıklama:
Doğru cevap A'dır.
Soru 113
Afet ve acil durumlar beraberinde özel gereksinimli bireyler için sağlık hizmetleriyle ilgili ciddi riskler oluşturabilmektedir. Seçeneklerden hangisi ya da hangileri Bu risklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dışlanma
B
Bilgi erişimi sorunları
C
Sağlık hizmetlerinin aksaması
D
Fiziksel engeller
E
Sınırlı görme kapasitesi
Açıklama:
Doğru cevap E'dir.
Soru 114
- Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
- Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
- Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
- Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
Seçenekler
A
Süreğen Hastalıkları Olan Bireyler
B
Fiziksel Yetersizliği Olan Bireyler
C
Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler
D
İşitme Yetersizliği Olan Bireyler
E
Görme Yetersizliği Olan Bireyler
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Soru 115
Hiç eğitim almamış 18 yaş ve üstündeki yetişkinlerin yaklaşık olarak yüzde kaçının önemli ölçüde işitme sorunları bulunmaktadır?
Seçenekler
A
15
B
16
C
18
D
17
E
19
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 116
- Özel gereksinimli bireylere ilişkin olarak sağlık kurumları tarafından verilen tavsiye ve bakım önerileri duruma ve mevcut koşullara göre düzenlenmelidir.
- Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
- Afet bölgelerinde tehlikeli bulaşıcı hastalık salgınları, afetin en az kendisi kadar çok can alma potansiyeline sahiptir.
- Özel gereksinimli bireylerin aile ve bakım verenleri yiyecek ve su tedarik ederken gıda güvenliği konusunda özel dikkat göstermelidir.
- Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
Seçenekler
A
I, II, IV
B
I, III, V
C
I, III, IV
D
II, III, V
E
III, IV, V
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Soru 117
- İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
- Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir.
- Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
- Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, III, IV
C
I, II, IV
D
I, II, III, IV
E
II, III, IV
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 118
"Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir". Sözü edilen kavram seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Walker
B
Triyaj
C
Tıbbi ve cerrahi müdahale
D
Sevk Alanı
E
Tedavi Alanı
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 119
- Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
- Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
- Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
- Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
Seçenekler
A
I, III, IV
B
I, II, III, IV
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin de dahil olduğu afet öncesi planlamalarda kullanılan stratejilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi
B
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması
C
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama
D
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama
E
Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri finansal açıdan destekleme
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin de dahil olduğu afet öncesi planlamalarda kullanılan stratejiler:
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi,
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması,
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama,
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama,
Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme.
Özel gereksinimli bireylerin tanımlanması, numaralandırılması ve yerlerinin belirlenmesi,
Planlama aşamasında özel gereksinimli bireyin kendisinin de bulunması,
Özel gereksinimli bireylere yönelik organizasyonlara katılım sağlama,
Acil durum planları ve müdahale süreçlerinde ilgili kuruluşlarla koordinasyon sağlama,
Acil durum planlamasının bir parçası olarak özel gereksinimli bireylerin oluşturduğu örgütleri daha dirençli olmaları konusunda destekleme.
Soru 121
"Sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır." tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arama ağları
B
Arama ağaçları
C
Sosyal destek
D
İhbar hattı
E
Yardım ağı
Açıklama:
Arama ağaçları, sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi afet öncesi planlamalarda işitme yetersizliği olan bireyler için düzenlenmesi gerekenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Afiş, broşür gibi yazılı materyallerde Braille alfabesinin kullanılmalıdır.
B
Temel sağlık, ilk yardım, barınma gibi konuları içeren alt yazı ve işaret dili bulunan video materyalleri hazırlanmalıdır.
C
Işıklı uyaranların olduğu görsel materyaller hazırlanmalıdır.
D
Uyarı mesajlarının resimler, çizimler veya nesnelerin kendilerini içermelidir.
E
Sağlık personelinin etkili iletişim kurması sağlanmalıdır.
Açıklama:
İşitme yetersizliği olan bireyler için afet ve acil durum planlamalarında kullanılacak risk-iletişim mesajları, duyurular ve uyarılar işitsel olmayacak şekilde görsel desteklere dayalı olarak hazırlanmalıdır. Bu tür farklı biçim ve teknolojileri kullanan mesaj ve uyarılar, bu bireylerden oluşan topluluklara erişimi önemli ölçüde artırabilir. Bu amaçla afet öncesi planlamalarda, temel sağlık, ilkyardım, barınma gibi konuları içeren, altyazı ve işaret dili bulunan video materyalleri hazırlanmalı ve tüm toplum üyelerinin kolay erişebileceği şekilde konumlandırılmalıdır. Buna ek olarak, alarm mesajlarını e-posta ve çağrı cihazları vasıtasıyla dağıtacak biçimde hazırlanacak olan uzaktan bildirim sistemi, kamu sağlık mesajlarını işitme yetersizliği olan bireylere dağıtılacak şekilde uyarlanabilir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireyler için hazırlanacak görsellerin özelliklerden biridir?
- Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır.
- Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
- Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız IIII
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bu tür mesajlara ilişkin resimli uyarı kartları, kullanım kolaylığı sağlaması açısından acil durum personeli tarafından hazırlanabilir. Burada dikkat edilecek noktalar ise şunlardır:
a. Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
b. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
c. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
d. Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
e. Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
a. Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
b. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
c. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
d. Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
e. Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştıranlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka
destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
B
Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
C
Zihinsel engelli bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı tahliye yapılmalıdır.
D
İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
E
Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden bazıları şunlardır:
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka
destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
d) İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
e) Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
f) Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir. Ayrıca bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır.
g) Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka
destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme
yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
d) İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
e) Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
f) Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir. Ayrıca bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır.
g) Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
Soru 125
"Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir." tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Triyaj
B
Turnike
C
Seroloji
D
Filyasyon
E
İnflomasyon
Açıklama:
Triyaj:Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.
Soru 126
Afet ve acil durum anlarında bireylerin tedavi edildiği birim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hastane
B
Sığınak
C
Tahliye Merkezi
D
Bakım evi
E
Belediye Çadırı
Açıklama:
Hastane
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa'da en az yaşanan afetlerden birisidir?
Seçenekler
A
Kimyasal saldırı
B
Hava koşulları
C
Deprem
D
Sel
E
Orman yangınları
Açıklama:
Avrupa yıllar içerisinde incelendiğinde, (a) hava koşulları, (b) deprem, (c) sel, (d) orman yangınları ve (e) insan kaynaklı afetler olmak üzere beş afet türünün sıkça yaşandığı görülmektedir.
Soru 128
2000-2012 yılları arasında en fazla hangi kıtada afet meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Amerika
B
Avrupa
C
Afrika
D
Asya
E
Antartika
Açıklama:
Asya’da 2000-2012 yılları arasında ölüme neden olan yaklaşık 2,620 afet meydana gelmiştir.
Soru 129
Acil durum anında acil durum ekibi ya da vatandaşlar, durumlarının diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaşılabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu ve benzeri durumlarda yapılması gerekenlerden biri değilidir?
Seçenekler
A
Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
B
Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
C
Sakince adını sorun.
D
Sizi duymuyormuş gibi davranırsa birkaç defa tekrar etmeyi deneyin ancak cevap verme konusunda üstelemeyin.
E
Derhal 110‘u arayın.
Açıklama:
Acil durum anında acil durum ekibi ya da vatandaşlar, durumlarının diğer bireylerden farklı olduğunu düşündükleri kişilerle karşılaşılabilir. Bu ve benzeri durumlarda yapılması gerekenlerden bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Öncelikle sakin olun.
• Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
• Derhal 112‘yi arayın
• Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle
otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar. Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
• Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin.
• Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
• Sakince adını sorun.
• Cevap verirse farklı sorular sorarak acil müdahale ekibi olay yerine ulaşıncaya kadar onunla sohbet edin ve o bölgede kalmasını sağlayın.
• Sizi duymuyormuş gibi davranırsa birkaç defa tekrar etmeyi deneyin ancak cevap verme konusunda üstelemeyin.
• Eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı deneyin.
• Yazdığınız soruları anladığını belli ederse, iletişimi yazılı olarak sürdürün.
• Öncelikle sakin olun.
• Bireyi tedirgin edici davranışlarda bulunmayın.
• Derhal 112‘yi arayın
• Bireye dokunmaya veya onu fiziksel olarak kontrol altına almaya çalışmayın. Özellikle
otizmli bireylerin bazıları dokunma veya sarılma durumlarında aşırı uyarılmaktadırlar. Bu durum size ve kendisine zarar vermesine neden olabilir.
• Üzerinde tanıtıcı bir nesne (etiket, bileklik, takip cihazı) olup olmadığını kontrol edin.
• Bireyde herhangi bir yaralanma ve hasar olup olmadığını uzaktan gözlemleyin.
• Sakince adını sorun.
• Cevap verirse farklı sorular sorarak acil müdahale ekibi olay yerine ulaşıncaya kadar onunla sohbet edin ve o bölgede kalmasını sağlayın.
• Sizi duymuyormuş gibi davranırsa birkaç defa tekrar etmeyi deneyin ancak cevap verme konusunda üstelemeyin.
• Eğer cevap vermezse sorularını yazılı olarak sormayı deneyin.
• Yazdığınız soruları anladığını belli ederse, iletişimi yazılı olarak sürdürün.
Soru 130
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonların verebileceği bilgilerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler
B
Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
C
Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
D
Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelerin sağlanması
E
Özel gereksinimli bireylere yönelik sivil toplum kuruluşlarıyla eş güdümlü çalışmalar
Açıklama:
Özel gereksinimli bireyleri temsil eden bireyler ve organizasyonlar şu konularda önemli bilgiler verebilir:
a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve
malzemelerin sağlanması
a) Özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçları hakkında bilgi ve fikirler,
b) Özel gereksinimli bireylerin ortak endişelerine ilişkin bilgiler
c) Risk iletişim mesajlarının ve uyarıların uygun içeriği ve biçimi ile ilgili öneriler
d) Müdahale edenlerin ve sığınak sağlayıcılarının ihtiyaç duyduğu ekipman ve
malzemelerin sağlanması
Soru 131
''Özel gereksinimli bireylerin yoğun olarak bulunduğu, ev, okul, hastane, bakım ve rehabilitasyon merkezi gibi alanlar haritada işaretlenebilir ya da coğrafi bilgi sistemi kayıtlarına dahil edilerek yerleri belirlenebilir'' cümlesinde anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Numaralandırma
B
Yer belirleme
C
Hastane
D
Bakım merkezi
E
Rehabilitasyon merkezi
Açıklama:
Yer belirleme işleminde ise;
özel gereksinimli bireylerin yoğun olarak bulunduğu, ev, okul, hastane, bakım ve rehabilitasyon merkezi gibi alanlar haritada işaretlenebilir ya da coğrafi bilgi sistemi kayıtlarına dahil edilerek yerleri belirlenebilir.
özel gereksinimli bireylerin yoğun olarak bulunduğu, ev, okul, hastane, bakım ve rehabilitasyon merkezi gibi alanlar haritada işaretlenebilir ya da coğrafi bilgi sistemi kayıtlarına dahil edilerek yerleri belirlenebilir.
Soru 132
''Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi, bu bireylerin ve ailelerinin toplum sağlığı uygulamalarından yeterince yararlanamamalarına neden olabilmektedir.'' cümlesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Fiziksel engeller
B
Sosyal destek ağlarının çökmesi
C
Dışlanma
D
Sağlık hizmetlerinin aksaması
E
Bilgi erişimi sorunları
Açıklama:
Dışlanma: Uygun olmayan afet yönetimi politikaları ve uygulamaları nedeniyle, özel gereksinimli bireylerin afet planlamalarına dahil edilmemesi,
bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince
yararlanamamalarına neden olabilmektedir.
bu bireylerin ve ailelerinin toplumdan dışlanmasına ve toplum sağlığı uygulamalarından yeterince
yararlanamamalarına neden olabilmektedir.
Soru 133
Arama ağaçları stratejisi hangi bireyler için oluşturulur?
Seçenekler
A
Bilişsel sınırlılıkları olan bireyler
B
Görme engelli bireyler
C
Hassas sağlık durumları olan bireyler
D
Fiziksel engelli bireyler
E
İşitme engelli bireyler
Açıklama:
Afet ve acil durum planlamalarında görme yetersizliği olan bireyler için kullanılacak stratejilerden birisi arama ağaçlarının oluşturulmasıdır. Arama
ağaçları, sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır.Arama ağaçlarının oluşturulması bu bireylerin afet ve acil durum anlarında, sağlık hizmetlerinden daha iyi yararlanmalarını sağlayabilir.
ağaçları, sivil toplum örgütlerinin de desteğiyle, afet ve acil durumlarda görme yetersizliği olan bireylere yine görme yetersizliği olan bireyler tarafından telefon aracılığıyla sağlık desteklerinin sunulmasıdır.Arama ağaçlarının oluşturulması bu bireylerin afet ve acil durum anlarında, sağlık hizmetlerinden daha iyi yararlanmalarını sağlayabilir.
Soru 134
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi resimli uyarı kartları hazırlanırken dikkate alınması gereken hususlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Her resimli kart birden fazla mesaj içermelidir
B
Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
C
Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
D
Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır
E
Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
Açıklama:
resimli uyarı kartları, kullanım kolaylığı sağlaması açısından acil durum personeli tarafından hazırlanabilir. Burada dikkat edilecek noktalar ise şunlardır:
a. Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
b. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
c. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
d. Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
e. Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
a. Her resimli kart yalnızca tek bir mesaj içermelidir.
b. Resimli kartlar mümkün olduğunca sade ve anlaşılır olmalıdır
c. Resimli kartlar taşınamayacak kadar büyük veya görünmeyecek kadar küçük olmamalıdır.
d. Uyarı amaçlı olarak sık bilinen işaretler (örneğin; ünlem işareti) kullanılmalıdır.
e. Resimli kartlar uyarı konusuna ilişkin resim ve yazı içermelidir.
Soru 135
''Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.'' cümlesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Tahliye
B
Tahliye personeli
C
Yönlendirme rayları
D
Triyaj
E
Tahliye koltukları
Açıklama:
Triyaj
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.
Acil yardım birimine başvuran bireylerin, hastalık veya yaralanmalarının şiddetinin tanımlanması ve yaşam risklerinin düzeyine göre sınıflanması işlemidir.
Soru 136
Aşağıdaki ifadelerden hangisi özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını
bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır.
bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır.
B
Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları kullanılmalıdır
C
Otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için
uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
D
Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
E
İşaretler veya alarmlar, sadece belirli alanlarda olmalıdır.
Açıklama:
Özel gereksinimli bireylerin acil durum anlarında tahliye edilmesini kolaylaştırmak için önerilebileceklerden bazıları şunlardır:
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
d) İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
e) Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
f) Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir. Ayrıca bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır
g) Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
a) Kişisel yönlendirmeye ve korunmaya gereksinim duyan, ailelerine ya da destek kuruluşlarına ulaşamayan zihinsel yetersizliği olan bireyler ve otizmli bireylere mutlaka destek ve koruma hizmetleri sunulmalıdır.
b) Özel gereksinimli bireylerin hangi uyarılara nasıl cevap vereceklerini ve nereye gideceklerini bildiklerinden emin olmak için sık sık tatbikatlar yapılmalıdır.
c) Alarm sistemleri, işitme yetersizliği gösteren bireyler için görsel sinyaller ve görme yetersizliği olan bireyler için sesli sinyaller ile donatılmalıdır.
d) İşaretler veya alarmlar, ofisler veya banyolar gibi daha küçük odalarda bile duyulabilir ve hissedilebilir olmalıdır.
e) Tahliye uyarıları konusunda işitme yetersizliği olan bireyleri kişisel olarak bilgilendirmek için SMS bilgilendirmeler, tek tuşla 112 arayabilen acil durum iletişim cihazları (örneğin çağrı cihazı, GSM saat veya cep telefonu) gibi alternatif araçlar kullanılmalıdır.
f) Görme yetersizliği olan bireylere tahliye planlarının açık ve anlaşılır biçimde açıklanması önemlidir. Ayrıca bu bireylerin çıkış yolları ve güvenli toplanma noktalarını bağımsız olarak bulabilmeleri için sıkça tatbikat uygulamaları yapılmalıdır
g) Özellikle otizmli bireyler gibi çevresel değişikliklere aşırı hassas olan bireyler için uyum sağlama ve/veya hızlı boşaltma planları yapılmalıdır.
Soru 137
''............ özel gereksinimli bireyin var olduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelmektedir'' cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Bakımevi
B
Rehabilitasyon merkezi
C
Yerinde sığınma
D
Hastane
E
Sığınak
Açıklama:
Yerinde sığınma, özel gereksinimli bireyin var olduğu noktayı terk etmemesi ve afetten korunma sürecini burada geçirmesi anlamına gelmektedir.
Soru 138
''Örneğin birey izleme sistemlerinin gelişmesiyle özel gereksinimli bireyler, bileklerine takılan saat biçimindeki bir takip cihazıyla acil durumlarda haber verebilmekte, gerektiğinde konumunu aile bireyleri ve üçüncü bir şahsa gönderebilmekte ve ebeveyn/ bakım verenler özel gereksinimli bireylerin bulundukları yeri gerçek zamanlı olarak takip edebilmektedirler'' cümlesi aşağıda sıralananlardan hangisine bir örnektir?
Seçenekler
A
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
B
Yüzme öğrenme ve su güvenliği sağlama
C
Özel gereksinimli bireylerden sorumlu alternatif kişiler belirlemek
D
Yangın, sel, deprem ve diğer acil durumlar için uygulama yönergeleri oluşturma
E
Güvenlik dosyası oluşturma
Açıklama:
Güvenlik amaçlı yardımcı teknoloji sistemleri kullanımı
Bugünkü teknolojik gelişmeler özel gereksinimli bireylerin güvenliklerinin sağlanması amacıyla üretilmiş farklı yardımcı teknoloji cihazlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Örneğin birey izleme sistemlerinin gelişmesiyle özel gereksinimli bireyler, bileklerine takılan saat biçimindeki bir takip cihazıyla
acil durumlarda haber verebilmekte, gerektiğinde konumunu aile bireyleri ve üçüncü bir şahsa gönderebilmekte ve ebeveyn/ bakım verenler özel gereksinimli bireylerin bulundukları yeri gerçek zamanlı olarak takip edebilmektedirler. Bu ve benzeri teknolojiler mümkün olan düzeyde özel gereksinimli bireylerin ebeveyn/bakım verenleri tarafından sağlanmalı ve aktif olarak kullanılmalıdır. Bu cihazlar afet ve acil durum anlarında bireylerin kaybolmalarını yada bulundukları bölgeden uzaklaşmalarını önleme, bireyleri sığınaklarda koruma altına
alma ve izleme açısından hayati önem taşımaktadır. Acil durum planlamaların bu
teknolojik cihazlar, planın sorumluluk alanında bulunan özel gereksinimli kişi sayısı kadar bulundurulmalı ve mümkünse acil müdahale ekipleri tarafından bireylere uygulanması sağlanmalıdır.
Bugünkü teknolojik gelişmeler özel gereksinimli bireylerin güvenliklerinin sağlanması amacıyla üretilmiş farklı yardımcı teknoloji cihazlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Örneğin birey izleme sistemlerinin gelişmesiyle özel gereksinimli bireyler, bileklerine takılan saat biçimindeki bir takip cihazıyla
acil durumlarda haber verebilmekte, gerektiğinde konumunu aile bireyleri ve üçüncü bir şahsa gönderebilmekte ve ebeveyn/ bakım verenler özel gereksinimli bireylerin bulundukları yeri gerçek zamanlı olarak takip edebilmektedirler. Bu ve benzeri teknolojiler mümkün olan düzeyde özel gereksinimli bireylerin ebeveyn/bakım verenleri tarafından sağlanmalı ve aktif olarak kullanılmalıdır. Bu cihazlar afet ve acil durum anlarında bireylerin kaybolmalarını yada bulundukları bölgeden uzaklaşmalarını önleme, bireyleri sığınaklarda koruma altına
alma ve izleme açısından hayati önem taşımaktadır. Acil durum planlamaların bu
teknolojik cihazlar, planın sorumluluk alanında bulunan özel gereksinimli kişi sayısı kadar bulundurulmalı ve mümkünse acil müdahale ekipleri tarafından bireylere uygulanması sağlanmalıdır.
Soru 139
1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.
Yukarıda sıralanan seçeneklerden hangileri Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlardandır?
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.
Yukarıda sıralanan seçeneklerden hangileri Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için atılması önerilen adımlardandır?
Seçenekler
A
1,2,3,5
B
1,2,3,4,5,6
C
1,3,5,6
D
2,4,5,6
E
3,4,5,6
Açıklama:
Afrika ülkelerinde özel gereksinimli bireyler için afet ve acil durum düzenlemelerinin yapılabilmesi için
atılması önerilen adımlar şunlardır:
1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.
atılması önerilen adımlar şunlardır:
1. Özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanması,
2. Afetlere müdahale ile ilgili personele, özel gereksinimli bireylerle iletişim konusunda eğitim verilmesi,
3. Kullanılan ekipmanın (örneğin araçların) özel gereksinimli bireylere uygun olması,
4. Acil durumlarda nasıl davranması gerektiği konusunda özel gereksinimli bireylere erişilebilir şekilde bilgi sağlanması,
5. Afet yönetiminden sorumlu kurumların personeline eğitimli ve deneyimli sosyal hizmet uzmanlarının dahil edilmesi.
6. Özel gereksinimli bireylere uygun erken uyarı sistemlerinin kurulması.