Sözlük anlamına bakıldığında kent, nüfusunun çoğu ticaret, endüstri, hizmet veya yönetimle ilgili işlerle uğraşan, genellikle tarımsal etkinliklerin olmadığı ya da oldukça sınırlı olduğu yerleşim alanı olarak tanımlanmaktadır.

Kimi zaman “şehir” ve “kent “kavramlarının farklı olduğu öne sürülmektedir ancak “şehir” kelimesi Farsça olup Türkçe karşılığı “kent”tir.

Uygarlık bir ülke veya toplumun, maddi ve manevi varlıklarının, düşünce, sanat, bilim, teknoloji ürünlerinin tamamını ifade eder.

Avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik toplumlara dönüşmesi sırasında dört aşamadan söz etmek mümkündür. Bunlar:

1. Aşama: Magaralar, Kayalıklar


2. Aşama Daire Tabanlı Geçici Barınaklar


3. Aşama Dağınık Geçici Kamplar


4. Aşama Köy Devletleri

Yazının bulunması: Sadece kentlerin oluşumuna değil uygarlıkların da gelişmesinde önemli bir dönüm noktası yazının bulunmasıdır. Artı ürünün yönetimi ve kayıt altında tutulması için belirli semboller kullanılması ve zamanla bu sembollerin evrilmesi ile yazı bulunmuştur.

Heterojen yapı nüfusun ayrışık yapısıdır. Orta Çağ kentlerinin yeniden canlanmasını sağlayan etmenlerden değildir.

Endüstri devrimi öncesinde pusula, barut ve matbaanın keşfi kentlerin dönüşümünde büyük rol oynamıştır. Pusulanın keşfi ile uzun mesafe deniz yolculukları mümkün olabilmiş ve bunun sonucunda Amerika kıtası keşfedilmiştir. Bu keşif deniş aşırı ticaretin gelişmesini sağlamış ve yeni besin ve hammadde kaynaklarına erişimi mümkün hala getirmiştir.

Atmosfere salınan karbondioksit gibi sera etkisi yaratan gazların, yer kabuğu ve denizlerin ortalama sıcaklıklarında artışa neden olması olarak tanımlanabilecek küresel ısınma sonucunda iklim değişiklikleri ortaya çıkmaktadır. Bu değişiklikler ise şiddetli kasırgalara ve sellere neden olarak kentleri etkilemektedir. İklim değişikliği sonucunda uzun süreli kuraklıklar ve çölleşmeler de ortaya çıkmaktadır.

Kentsel yayılma, öncelikle Amerika’da daha sonra da Avrupa kentlerinde, doğru büyümeyi engelleyen, refah düzeyini düşüren ve toprağın tükenmesine ve çevresel sorunlara neden olan bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır

Yüksek maliyetli riskler olarak tanımlanabilecek riskler beraberinde telafi edilemez hasarlar getiren risklerdir. Uzun vadede sonuçları bilinemediği ve değerlendirilemediği için bu riskler karşısında çözüm üretilmesi neredeyse imkânsızdır. Örnek vermek gerekirse 1986 yılında yaşanan Çernobil Nükleer felaketinin uzun vadeli sonuçları hala tam olarak hesaplanamamıştır. Benzer durumun İngiltere’deki deli dana hastalığı, II. Dünya savaşı sırasında Japonya’ya atılan atom bombası, küresel ısınma, kuş gribi ve benzeri olaylar için de geçerli olduğu söylenebilir.

Bir yerleşimin kent olarak nitelendirilmesinde yerleşime ait farklı ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar; nüfus büyüklüğü, nüfusun yoğunluğu ve ayrışık (heterojen) yapısı, yönetsel ve ekonomik yapısı, toplumsal işbölümü, örgütlenme ve uzmanlaşma olarak sıralanabilir.

Topluluklar ilk aşamada mağaralar ve korunaklı kayalıklar gibi doğal yapıları geçici barınma için kullanmışlardır. Bunu izleyen aşamada topluluklar değişen avlanma bölgelerinde kontrolü sağlayabilmek için daire tabanlı geçici barınaklar yapmaya başlamışlardır. Bu barınaklar taşınabilir olduğu ve topluluklar sürekli besin bulabilmek için hareket ettiğinden dolayı dağınık geçici kamplar kurulmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde yabani bitki toplayıcılığı ile topluluklar ilkel düzeyde tarımsal faaliyetlere başlamıştır. Bunun sonucunda da barınaklar köy yerleşimlerine benzer şekilde bir araya gelmeye başladıkları aşamada köy devletlerini oluşmuştur.

Avcı-toplayıcı yaşam şeklinden yerleşik düzene geçiş sürecinde su kaynağı, tarımsal üretime elverişli doğal yapılar, volkanik cam gibi önemli kayaçların bulunduğu kaynaklar, yerleşimler arasındaki ekonomik ilişkilerin kurulmuş olması ve savunma ihtiyacının varlığı önemli rol oynamıştır.

Childe’e göre (1950) bir yerleşmenin kent olabilmesi için aşağıda sıralanan ve birbirleri ile doğrudan bağlantılı özelliklerin bulunması gerekir. Bunlar; nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu, tarım dışı aktivitelerin varlığı, artı ürünün yönetimi, kamusal yapıların varlığı, yönetici sınıfın varlığı, yazının bulunması, doğal bilimlerin varlığı, sanatsal faaliyet ve uğraşların varlığı, uzun mesafeli ticari ilişkinin ve ticaret yollarıyla bağlantının varlığı, savunmanın varlığıdır.

MÖ.3000’li yıllarda yaşanan kentsel devrimden uzun zaman sonra 18.yüzyılda kentlerin değişiminde önemli bir kırılma noktası olan endüstri devrimi gerçekleşmiştir. Arada kalan zaman diliminde ise antik dönem ve orta çağ kentlerinden söz etmek mümkündür.

Antik Dönem uygarlıklarının ortak özelliği demir kullanımının başlaması ile artan tarımsal üretimden faydalanıyor olmalarıdır. Bu dönemi öncekilerden ayıran bir diğer etken de tarım ekonomisindeki kazanımlara paralel bir savaş ekonomisinin varlığıdır. Değiş-tokuş ekonomisinden para ekonomisine geçiş ise Ortaçağ dönemine ait bir olgudur.

Fordist üretim biçimiyle insanlar yoğun ve kalabalık kent merkezlerinde yaşamak yerine, kentin dışında devletten de destek alarak düşük maliyetlerle sahip olabilecekleri müstakil konutlarda yaşamayı tercih etmişlerdir. Bu yapılara da yörekent adı verilmiştir.

Kentsel yayılma bir taraftan da ormanlar, su kaynakları ve kentsel alanları çevreleyen alanlar üzerinde baskı oluşturmuştur. Kentsel yayılma sonucunda kentsel altyapı maliyetleri daha da yükselmiş, sosyal hayatı etkilemiş ve özellikle ulaşımda daha fazla enerji tüketimi ortaya çıkmıştır. Küresel ısınma da şiddetli kasırgalara ve sellere neden olarak kentleri etkilemektedir. İklim değişikliği sonucunda uzun süreli kuraklıklar ve çölleşmeler de ortaya çıkmaktadır. Endüstriyel üretimin etkisi ile doğal alanlar da dönüşmeye başlamış, teknolojik devrimle ve üretim sistemi farklı olsa da kitlesel tüketimin hızla artmasıyla çevre kirliliği de artmıştır.

Beck, riskleri temel olarak dışsal ve üretilmiş riskler olarak ikiye ayırmaktadır. Üretilmiş riskler çevresel riskleri tanımlayan, elde edilen bilginin dünya üzerindeki etkisinden kaynaklanan ve hakkında tarihsel bir deneyime sahip olunamayan risklerdir.

1970 lere gelindiğinde Fordist üretim sisteminde bir takım problemler ortaya çıkmıştır. Kitlesel üretim sonucunda pazar belirli bir doygunluğa ulaşmış ve ortaya çıkan tek tip ve orta kalitedeki ürünler için tüketici talebi hızla düşmeye başlamıştır. Talebin düşmesiyle, seri üretim için fabrikaların kurulması yüksek maliyetli olmaya başlamıştır. Buna ek olarak 1974 ve 1979-80 yıllarındaki petrol krizleri nedeniyle hammadde fiyatlarının da artmış olması Fordist üretim sisteminde ve ekonomide krize yol açmıştır.

Topluluklar ilk aşamada mağaralar ve korunaklı kayalıkları barınma için kullanmışlardır. Daha sonra ki aşamada daire tabanlı geçici barınaklar yapmaya başlamışlardır. Zaman içerisinde yabani bitki toplayıcılığı ve mevsimlerin gözlemlenmesi ile topluluklar Dagınık Geçici Kamplar kurmuşlardır. Bunun sonucunda da köy devletlerini oluşmuştur.

İlk kentler, ilk yerleşimlerin de oluştuğu, Fırat ve Dicle nehirlerinin havzalarında oluşan bereketli hilal olarak bilinen Mezopotamya’nın yanı sıra, Nil Vadisinde, Anadolu’da ve İndus Nehrinin çevresinde gelişmiştir

Yönetimi elinde bulunduran aristokrat sınıfın otoritesini ise sarsılmış ve “polis” adı verilen Yunan şehir devletlerinin kurulması sözkonusu olmuştur.

Kral tek üretim kaynağı olan toprağın kullanım hakkını büyük oranda elinde bulundurmuş ve kimi zaman bu hakkını dini otoritelere ya da yarı askeri idarecilere kira karşılığı bırakmıştır. Feodalizm olarak adlandırılan bu sistem Orta Çağ boyunca tarımsal üretimin artmasına da katkıda bulunmuştur.

İngiltere’de 1760-1850 yılları arasında yaşanan endüstri devrimi, diğer Avrupa ülkeleri ve ABD’de gecikmeyle gerçekleşmiştir.

Üretim-tüketim dengesinin tekrar sağlanabilmesi için kitlesel üretim bir kenara bırakılarak özel ve talebe dayalı esnek bir üretim sistemi geliştirilmiştir. Fordist üretim sistemi yerini post-fordist ve neo-liberal sistemlere bırakmaya başlamıştır.

Endüstri devrimi öncesinde pusula, barut ve matbaanın keşfi kentlerin dönüşümünde büyük rol oynamıştır. Pusulanın keşfi ile Amerika kıtası keşfedilmiştir. Barutun keşfi eski kent surlarının işlevlerini yitirmelerine neden olmuştur. Matbaanın keşfi ile de Rönesans döneminin entelektüel bilgi birikimi yaygınlaşmıştır.

Kentsel yayılma sonucunda kentsel altyapı maliyetleri daha da yükselmiş, sosyal hayatı zayıflamış ve özellikle ulaşımda daha fazla enerji tüketimi ortaya çıkmıştır. Kentsel yayılma, öncelikle Amerika’da daha sonra da Avrupa kentlerinde, doğru büyümeyi engelleyen, refah düzeyini düşüren ve toprağın tükenmesine ve çevresel sorunlara neden olan bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır.

Uzun vadede sonuçları bilinemediği ve değerlendirilemediği için bazı riskler karşısında çözüm üretilmesi neredeyse imkânsızdır. Örnek vermek gerekirse 1986 yılında yaşanan Çernobil Nükleer felaketinin uzun vadeli sonuçları hala tam olarak hesaplanamamıştır. Benzer durumun İngiltere’deki deli dana hastalığı, 2. Dünya savaşı sırasında Japonya’ya atılan atom bombası, küresel ısınma, kuş gribi ve benzeri olaylar için de geçerli olduğu söylenebilir..

Atmosfere salınan karbondioksit gibi sera etkisi yaratan gazların, yer kabuğu ve denizlerin ortalama sıcaklıklarında artışa neden olması olarak tanımlanabilecek küresel ısınmadır.

Sözlük anlamına bakıldığında kent, nüfusunun çoğu ticaret, endüstri, hizmet veya yönetimle ilgili işlerle uğraşan, genellikle tarımsal etkinliklerin olmadığı ya da oldukça sınırlı olduğu yerleşim alanı olarak tanımlanmaktadır.

Avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik toplumlara dönüşmesi sırasında dört aşamadan söz etmek mümkündür. 1. Mağaralar, Kayalıklar, 2. Daire tabanlı geçici barınaklar, 3. Dağınık Geçici Kamplar, 4. Köy Devletleri. Doğru seçenek C

Volkanik cam (obsidiyen) avlanma ve balıkçılık için kullanılan aletlerin yapımı için önemli bir kayaçtır.

Çatalhöyük’te tarım dışı aktiviteler ile uğraşan, seramik ve tekstil ürünü üreten ve birbirine bitişik yapılarda yaşayan bir toplum olduğu ortaya çıkmıştır. Doğru seçenek B

Erken dönem Sümer kentleri olarak bilinen şehirlerin ilki Uruk’tur.

Anadolu’da ilk yerleşimleri incelediğimizde Güneydoğu Anadolu, Orta Anadolu ve biraz daha gecikmeli bir gelişme ile Trakya olmak üzere üç alt bölge tanımlanabilir.

Roma İmparatorluğu’nda kentler çok etkin çalışan bir yol ve köprü sistemiyle birbirine bağlanmış ve önemli kentlere su kemerleriyle temiz su taşınırken bazılarında da kanalizasyon sistemi ile kirli sular kent dışına taşınmıştır.

Devrimin başlamasına yol açan en önemli etkenler tekstil üretimi, buhar makinesinin keşfi ve bunun aracılığı ile demir üretiminin mümkün olmasıdır.

Dışsal riskler endüstri modernleşmesi içerisinde geleneğin ya da doğanın sabitliklerinden kaynaklanan risklerdir. Üretilmiş riskler ise çevresel riskleri tanımlayan, elde edilen bilginin dünya üzerindeki etkisinden kaynaklanan ve hakkında tarihsel bir deneyime sahip olunamayan risklerdir. Dışsal riskler, son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir özelliktedir. Dolayısıyla bu risklere karşı önlem almak mümkündür.

Feodalizm olarak adlandırılan bu tarım temelli sistem Orta Çağ boyunca tarımsal üretimin artmasına da katkıda bulunmuştur.

Kentleşme belirli bir süre içerisindeki demografik, ekonomik ve sosyo-kültürel değişmeyi
ifade etmektedir. Kentleşme ile bağlantılı olarak ortaya çıkan bir olgu da kentliliktir. Kentliliği kentleşme süreci sonucunda ortaya çıkan bir toplumsal değişim olarak tanımlamak mümkündür. Doğru cevap E seçeneğidir.

Topluluklar ilk aşamada mağaralar ve korunaklı kayalıklar gibi doğal yapıları geçici barınma için kullanmışlardır. Burada su ve yiyecek (av hayvanları, balık ve yabani bitkiler) kaynaklarına yakın olmak ve doğanın zorlayıcı şartlarına karşı koyabilmek önemli olmuştur. Sürekli yer değiştirme söz konusu olduğu için belirli bir mekânsal yapı bulunmamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Göçerlik, bir toplumsal birliğin, yaşamak için gerekli kaynakları elde edebilmek üzere düzenli aralıklarla yer değiştirme geleneğinde veya alışkanlığında olmasıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğal bilimlerin varlığı: Yazının bulunması ve kullanımı ile insanlar aritmetik, geometri ve astronomi gibi doğal bilimler ile uğraşmaya, bilgi üretmeye ve bu bilgiyi saklamaya başlamışlardır. Bu bilimler ile ilgilenme, mevsimsel ve tarımsal döngünün takip edilebilmesi ve takvim oluşturulabilmesine de olanak sağlamıştır. Bu takvimler sayesinde de doğal afetlere karşı önlem alma olanağı ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Tarım dışı aktivitelerin varlığı: Kentlerde tarım ve hayvancılık dışında, zanaatkâr, tüccar ve rahipdin adamı gibi farklı gruplar oluşur. Bu gruplar üretim yapmayabilir, ancak değiş-tokuş için bazı hizmetler sunarlar. Doğru cevap A seçeneğidir.

Fransızca kökenli olan “endüstri” ham maddeleri işlemek, enerji kaynaklarını yaratmak
için kullanılan yöntemlerin ve araçların bütünü olarak tanımlanabilir. Endüstri Devrimi, en basit şekli ile yeni buluşlarla birlikte buhar gücünün yerini makineleşmiş endüstrinin alması sonucunda ortaya çıkan gelişmelerle birlikte sermaye birikiminin artışını ifade eder. Doğru cevap A seçeneğidir.

Küreselleşme, ürünlerin, fikirlerin, kültürlerin ve dünya görüşlerinin alış verişinden doğan bir uluslararası bütünleşme sürecidir. Temelde ekonomik bir süreç olmakla beraber siyasal, teknolojik ve kültürel boyutları da bulunmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Kral tek üretim kaynağı olan toprağın kullanım hakkını büyük oranda elinde bulundurmuş ve kimi zaman bu hakkını piskopos, rahip gibi dini otoritelere ya da dük, kont, baron, şövalye gibi yarı askeri idarecilere kira karşılığı bırakmıştır. Feodalizm olarak adlandırılan
bu tarım temelli sistem Orta Çağ boyunca tarımsal üretimin artmasına da katkıda bulunmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Yörekent genellikle konut alanı niteliğinde olan, şehir merkezinden uzakta veya sınırlarına
yakın yerlerde bulunan şehir yöresi, banliyö, olarak tanımlanabilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

20.yy’da ilk kez ortaya çıkan yörekentler, nüfusun artması, kent merkezlerinin kalabalıklaşması ve yaşam alanları için yetersiz kalmasıyla, zaman içinde artmış günümüze dek kentlerin daha da büyümesine yol açmıştır. Bu büyüme sonucunda yörekentler kırsal alanlarla birleşmeye başlamış ve buralarda konut ve ticaret bölgeleri ortaya çıkmıştır. Kentsel yayılma olarak tanımlayabileceğimiz bu süreçte konut alanlarının yanı sıra alışveriş merkezleri ve boş zaman etkinlikleri için planlanan rekreasyon alanları, parklar ve benzeri kullanımlar da kent merkezinin uzağında konumlanmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Kentleşme belirli bir süre içerisindeki demografik, ekonomik ve sosyo-kültürel değişmeyi ifade etmektedir.

Topluluklar ilk aşamada mağaralar ve korunaklı kayalıklar gibi doğal yapıları geçici barınma için kullanmışlardır. Sürekli yer değiştirme söz konusu olduğu için belirli bir mekânsal yapı bulunmamaktadır. Bunu izleyen aşamada topluluklar değişen avlanma bölgelerinde kontrolü sağlayabilmek için daire tabanlı geçici barınaklar yapmaya başlamışlardır. Bu barınaklar taşınabilir olduğu ve/veya kimi zaman taşkın gibi doğal olaylardan zarar görüp yıkıldığı için yerleşik düzen henüz oluşmamış, topluluklar sürekli besin bulabilmek için mevsimsel olarak mekânda hareket eder durumda kalmışlardır. Bu yer değiştirme sürecinin sonrasındaki aşamada ise dağınık geçici kamplar kurulmaya başlanmıştır. Bu oluşumlar daha çok doğanın olumsuzluklarından korunmak ve yabani bitki toplayıcılığı için önemli olmuştur. Ayrıca bu kampların yarı-yerleşik yapılar olduğu da söylenmektedir. Zaman içerisinde yabani bitki toplayıcılığı ve mevsimlerin gözlemlenmesi ile topluluklar ilkel düzeyde tarımsal faaliyetlere başlamıştır. Bunun sonucunda da barınaklar köy yerleşimlerine benzer şekilde bir araya gelmeye başladıkları aşamada köy devletlerini oluşturmuştur.

Göçerlik, bir toplumsal birliğin, yaşamak için gerekli kaynakları elde edebilmek üzere düzenli aralıklarla yer değiştirme geleneğinde veya alışkanlığında olmasıdır.

Anadolu’da büyük ölçekli kentlerin kuruluşu MÖ 2750’de gerçekleşmiştir. Bu süreç Balkanlar’dan Anadolu’ya giren ve daha sonrasında Kızılırmak yayı etrafında bir imparatorluk oluşturan Hititler ile bağlantılıdır. Hitit İmparatorluğu özellikle Anadolu’nun mevcut yerleşimleri üzerinde bir dönüşüm ve büyüme yaratmıştır. Bu dönemin en önemli örneği Çorum sınırları içerisindeki Hattuşa’dır.

Kentsel nüfus vergilendirme ve kira yoluyla nakit gelir sağlarken toprağa dayalı yeni bir ekonomik düzen oluşmuştur. Bu düzenin en tepesinde yer alan Kral tek üretim kaynağı olan toprağın kullanım hakkını büyük oranda elinde bulundurmuş ve kimi zaman bu hakkını piskopos, rahip gibi dini otoritelere ya da dük, kont, baron, şövalye gibi yarı askeri idarecilere kira karşılığı bırakmıştır. Feodalizm olarak adlandırılan bu tarım temelli sistem Orta Çağ boyunca tarımsal üretimin artmasına da katkıda bulunmuştur.

Diğer pek çok ülkeden önce gerçekleşen İngiliz burjuva devrimi, bu ülkeye ticari avantajlar sağlamış, ülke içindeki sermaye dolaşımını ve birikimini hızlandırmıştır. Bu gelişmeler bir yandan üretimin artmasını ve üretim maliyetlerinin düşürülmesini gerekli kılarken diğer yandan kentler arası rekabeti de arttırmıştır. Bu durum endüstri devriminin İngiltere’de başlamasını da mümkün kılmıştır. İngiltere’de 1760-1850 yılları arasında yaşanan endüstri devrimi, diğer Avrupa ülkeleri ve ABD’de gecikmeyle gerçekleşmiştir.

İnsanların yoğun ve kalabalık kent merkezlerinde yaşamak yerine, kentin dışında devletten de destek alarak düşük maliyetlerle sahip olabilecekleri müstakil konutlarda yaşamayı tercih etmeleri olmuştur. Böylelikle kitlesel tüketim için de imkânlar oluşmaya başlamıştır. Elektrik bütün evlere ulaşırken, yaşam alanları büyümüştür. İlk yörekentler oluşurken telefon, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi ürünlerin evlerde bulunması olağan hale gelmiş, araba lüks olmaktan çıkıp herkesin erişebileceği bir meta olmuştur. Yörekent genellikle konut alanı niteliğinde olan, şehir merkezinden uzakta veya sınırlarına yakın yerlerde bulunan şehir yöresi, banliyö, olarak tanımlanabilir.

Büyüme sonucunda yörekentler kırsal alanlarla birleşmeye başlamış ve buralarda konut ve ticaret bölgeleri ortaya çıkmıştır. Kentsel yayılma olarak tanımlayabileceğimiz bu süreçte konut alanlarının yanı sıra alışveriş merkezleri ve boş zaman etkinlikleri için planlanan rekreasyon alanları, parklar ve benzeri kullanımlar da kent merkezinin uzağında konumlanmıştır. Kentsel yayılma bir taraftan da ormanlar, su kaynakları ve kentsel alanları çevreleyen alanlar üzerinde baskı oluşturmuştur. Kentsel yayılma sonucunda kentsel altyapı maliyetleri daha da yükselmiş, sosyal hayatı zayıflamış ve özellikle ulaşımda daha fazla enerji tüketimi ortaya çıkmıştır.

Beck, riskleri temel olarak dışsal ve üretilmiş riskler olarak ikiye ayırmaktadır. Dışsal riskler endüstri modernleşmesi içerisinde geleneğin ya da doğanın sabitliklerinden kaynaklanan risklerdir. Üretilmiş riskler ise çevresel riskleri tanımlayan, elde edilen bilginin dünya üzerindeki etkisinden kaynaklanan ve hakkında tarihsel bir deneyime sahip olunamayan risklerdir. Dışsal riskler, son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir özelliktedir. Dolayısıyla bu risklere karşı önlem almak mümkündür.

Yüksek maliyetli riskler olarak tanımlanabilecek riskler de beraberinde telafi edilemez hasarlar getiren risklerdir. Uzun vadede sonuçları bilinemediği ve değerlendirilemediği için bu riskler karşısında çözüm üretilmesi neredeyse imkânsızdır. Örnek vermek gerekirse 1986 yılında yaşanan Çernobil Nükleer felaketinin uzun vadeli sonuçları hala tam olarak hesaplanamamıştır. Benzer durumun İngiltere’deki deli dana hastalığı, 2. Dünya savaşı sırasında Japonya’ya atılan atom bombası küresel ısınma, kuş gribi ve benzeri olaylar için de geçerli olduğu söylenebilir.

Doğru cevap D dir. Nüfusun yaş grupları, bir yerleşimin kent olarak nitelendirilmesinde kullanılabilecek ölçütlerden birisi değildir.
Dolayısıyla bir yerleşimin, kent olarak nitelendirilmesinde yerleşime ait farklı ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar, nüfus büyüklüğü,
nüfusun yoğunluğu ve ayrışık (heterojen) yapısı, yönetsel ve ekonomik yapısı, toplumsal işbölümü, örgütlenme ve uzmanlaşma olarak sıralanabilir

Doğru cevap B dir. Avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik toplumlara dönüşmesi sırasında geçtiği dört aşaması bu şekildedir: 1. Aşama - Mağaralar, Kayalıklar, 2. Aşama - Daire tabanlı geçici barınaklar, 3. Aşama- Dağınık Geçici Kamplar, 4. Aşama - Köy Devletler

Doğru cevap E dir. Gordon Childe’ın ''Tarım dışı aktivitelerin varlığı'' başlığı altındaki açıklamasında İlk Kentlerde oluşan tarım, hayvancılık, zanaatkâr, tüccar gruplarından ve rahip-din adamlardan bahsedilmiştir.

Doğru cevap D dir. Takvimin oluşturulması, ilk kentlerde Doğal bilimlerin varlığının kanıtıdır.
Doğal bilimlerin varlığı: Yazının bulunması ve kullanımı ile insanlar aritmetik, geometri ve astronomi gibi doğal bilimler ile uğraşmaya, bilgi üretmeye ve bu bilgiyi saklamaya başlamışlardır. Bu bilimler ile ilgilenme, mevsimsel ve tarımsal döngünün takip edilebilmesi ve takvim oluşturulabilmesine de olanak sağlamıştır. Bu takvimler sayesinde de doğal afetlere karşı önlem alma olanağı ortaya çıkmıştır.

Doğru cevap C dir. Gordon Childe’e göre bir kentin yakın çevresindeki tarımsal alanların veya bulunan diğer ham maddelerin (bakır, demir, volkanik cam vb.) yetersiz kalması, uzun mesafeli ticari ilişkileri ve ticaret yollarıyla bağlantılarını geliştirmiştir.

Doğru cevap B dir. İlk kentlerden sayılan Harappa kenti İndus vadi'sindeydi.

Doğru cevap A dır. “Polis” adı verilen Yunan şehir devletlerinin kurulması, Orta Çağ kentlerinin gelişimeleriden birisi değildir.

Doğru cevap C dir. Pusulanın keşfi ile uzun mesafe deniz yolculukları mümkün olabilmiş ve bunun sonucunda Amerika kıtası keşfedilmiştir.

Doğru cevap A dır. 1903 yılında Henry Ford’un araba fabrikası ABD'de kurulmuştur.

Doğru cevap E dir. Kasırgalar, seller, uzun süreli kuraklıklar ve çölleşmeler, iklim değişiklikleri sonucunda oluşmaktadır.
.......iklim değişiklikleri ortaya çıkmaktadır. Bu değişiklikler ise şiddetli kasırgalara ve sellere neden olarak kentleri etkilemektedir. İklim değişikliği sonucunda uzun süreli kuraklıklar ve çölleşmeler de ortaya çıkmaktadır.

Bir yerleşimin, kent olarak nitelendirilmesinde yerleşime ait farklı ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar, nüfus büyüklüğü, nüfusun yoğunluğu ve ayrışık (heterojen) yapısı, yönetsel ve ekonomik yapısı, toplumsal iş bölümü, örgütlenme ve uzmanlaşma olarak sıralanabilir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Kimi zaman “şehir” ve “kent “kavramlarının farklı olduğu öne sürülmektedir ancak “şehir” kelimesi Farsça olup Türkçe karşılığı “kent”tir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Kentleşme belirli bir süre içerisindeki demografik, ekonomik ve sosyo-kültürel değişmeyi ifade etmektedir.
Kentleşme ile bağlantılı olarak ortaya çıkan bir olgu da kentliliktir. Kentliliği kentleşme süreci sonucunda ortaya çıkan bir toplumsal değişim olarak tanımlamak mümkündür. Kentteki gelişmiş toplumsal örgütlenmenin ve ekonomik sistemin bir parçası olma ve bu doğrultuda değişen yaşama uyum sağlama, kentli olmanın gerekleri arasında sıralanabilir. Dolayısıyla kentli olmak sadece mekânsal olarak kentte yaşam anlamına gelmemektedir, kent yaşamına eklemlenmeyi de içermektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Sayfa 5, Resim 1.2 ye bakınız. Doğru cevap D şıkkıdır.

İnsanlık tarihinde, insan yaşamında ekonomik, sosyal ve biçimsel olarak çok büyük etki yaratan ve hızlı nüfus artışına sebep olan temel değişimleri ve kırılma noktalarını tarımsal devrim, kentsel devrim ve endüstri devrimi olarak tanımlamak mümkündür.
Doğru cevap C şıkkıdır.

Yerleşim alanlarının ortaya çıkmasının ardından yaşanan bir takım gelişmeler ve değişiklikler yerleşimlerin kentlere dönüşmesine yol açmıştır. Hangi yerleşimlerin kent olarak nitelendirilebileceği konusunda çeşitli açıklamalar olmakla birlikte en temel açıklama arkeolog Gordon Childe tarafından yapılandır. Childe’e göre (1950) bir yerleşmenin kent olabilmesi için aşağıda sıralanan ve birbirleri ile doğrudan bağlantılı özelliklerin bulunması gerekir.
1. Nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu: Kentler yerleşimlerden daha yoğun ve fazla bir nüfusa sahiptir.
2. Tarım dışı aktivitelerin varlığı: Kentlerde tarım ve hayvancılık dışında, zanaatkâr, tüccar ve rahipdin adamı gibi farklı gruplar oluşur. Bu gruplar üretim yapmayabilir, ancak değiş-tokuş için bazı hizmetler sunarlar.
3. Artı ürünün yönetimi: Üretimdeki ve toplumsal yapıdaki farklılaşma kısıtlı miktarda olan artı ürünün uzmanlaşma ile çoğalmasına neden olur. Artı ürünün fazlalığı ise beraberinde artı ürünün yönetimi konusunda şehirlerde yeni mekanizmaların ortaya çıkmasını sağlar.
4. Kamusal yapıların varlığı: Kamusal yapılar kenti yerleşimden ayıran en önemli fiziksel öğelerdir. Kamusal yapı artı ürünün depolanacağı ve yönetileceği bir tapınak olabileceği gibi, şehri veya bir bölümünü koruyacak bir sur duvarı da olabilir.
5. Yönetici sınıfın varlığı: Artı ürünün yönetimi, depolanması ve korunması, kamusal binalar ve tapınakların inşası gibi süreçler ise belirli bir yönetici sınıfının oluşmasına neden olur.
6. Yazının bulunması: Sadece kentlerin oluşumuna değil uygarlıkların da gelişmesinde
önemli bir dönüm noktası yazının bulunmasıdır. Artı ürünün yönetimi ve kayıt altında tutulması için belirli semboller kullanılması ve zamanla bu sembollerin evrilmesi ile yazı bulunmuştur.
7. Doğal bilimlerin varlığı: Yazının bulunması ve kullanımı ile insanlar aritmetik, geometri ve astronomi gibi doğal bilimler ile uğraşmaya, bilgi üretmeye ve bu bilgiyi saklamaya başlamışlardır. Bu bilimler ile ilgilenme, mevsimsel ve tarımsal döngünün takip edilebilmesi ve takvim oluşturulabilmesine de olanak sağlamıştır. Bu takvimler sayesinde de doğal afetlere karşı önlem alma olanağı ortaya çıkmıştır.
8. Sanatsal faaliyet ve uğraşların varlığı: Kentlerde herhangi bir ürün üretmeden yaşayabilen yönetici, rahip ve asker gibi gruplara sanatçı da bir sosyal sınıf olarak eklenmiştir.
9. Uzun mesafeli ticari ilişkinin ve ticaret yollarıyla bağlantının varlığı: Artan ve yoğunlaşan nüfusla beraber çeşitlenen sosyal yapı nedeniyle bir kentin yakın çevresindeki tarımsal alanların veya bulunan diğer ham maddelerin (bakır, demir, volkanik cam vb.) yetersiz kalması söz konusudur. Bu durumda ham maddenin elde edilebilmesi için ticari ilişkiler ve ticaret yollarıyla bağlantılar kullanılmıştır.
10. Savunmanın varlığı: Kentlerde artan nüfusun ve artı ürünün korunma ihtiyacı oluşturulması gereken güven ortamını ve fiziksel savunma mekanizmalarını da beraberinde
getirmiştir.
Doğru cevap C şıkkıdır.

Antik Dönem uygarlıklarının ortak özelliği demir kullanımının başlaması ile artan tarımsal üretimden faydalanıyor olmalarıdır. Bu dönemdeki en önemli uygarlıklar tarımdan üretilen artı değeri örgütlü bir yapı içinde merkezlerde toplamayı başarmış ve öncekilerden daha gelişkin kentler oluşturmuşlardır. Bu dönemi öncekilerden ayıran bir diğer etken de tarım ekonomisindeki kazanımlara paralel bir savaş ekonomisinin varlığıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Endüstri devrimin kentlerde yarattığı olumsuzlukların çözülmeye başlamasının ardından, endüstriyel üretim Avrupa ve Kuzey Amerika’da hızla yayılmaya başlamıştır. Endüstri devriminin yarattığı bu kesintisiz ve hızlı gelişim süreci 1. Dünya Savaşı’yla son bulmuştur. Çok uzun sürmeyen bu durgunluk Fordist üretim süreçleri ile aşılmıştır. 1970li yıllarda
yaşanan diğer bir krizin ardından da teknolojideki gelişmeler ve küreselleşme süreci kentlerin gelişiminde etkili olmuştur.
Doğru cevap D şıkkıdır.

Yörekent genellikle konut alanı niteliğinde olan, şehir merkezinden uzakta veya sınırlarına
yakın yerlerde bulunan şehir yöresi, banliyö, olarak tanımlanabilir.
Doğru cevap D şıkkıdır.

20. ve 21.yy kentlerinin teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişip dönüşmekte olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bu süre içinde, doğal çevrenin özelliklerinin keşfedilerek kentler lehine kullanıldığı, endüstrileşme ile doğal kaynakların üretimde kullanılarak üretimin arttırıldığı ve tüketim toplumunun oluşturulduğu, teknolojik gelişmelerle tüketimin farklı bir şekil aldığı ve kentlerin doğayı ve yaşam çevrelerini yok etmeye başladığı söylenebilir. Bu durumda da kaçınılmaz olan doğal afetlerin yerleşimler ve toplumlar üzerindeki olumsuz etkileri giderek büyümüş ve insan yapımı afetler ortaya çıkmıştır. Bunların yanı sıra yoğun kentleşme ve teknolojik gelişimin sonucu ortaya çıkan küresel ısınma, kentsel saçılma ve çevre problemleri gibi konular kentlerde afet ve risk konularını gündemde tutmuştur. Birçok
farklı alanda kullanılan risk kavramı, son otuz yıldır akademik alanda ve gündelik yaşamda yaygınlaşan bir kullanım alanına kavuşmuştur. Ulrich Beck, ortaya attığı risk toplumu kuramı ile günümüz toplumlarının sorunlarını kavramaya ve sorunlara çözüm önerileri getirmeye çalışmaktadır. Günümüz risk toplumunda, her zaman var olan risklerin çok daha farklı şekillerde ortaya çıkıp bütün toplumu tehdit etmektedir. Modernite bir yandan belirli alanlar ve hayat tarzlarının genel riskliliğini azaltırken, diğer yandan önceki çağlarda büyük ölçüde veya kesinlikle bilinmeyen yeni risk değişkenlerini devreye sokar.
Doğru cevap B şıkkıdır.