Afet Psikolojisi ve Sosyolojisi - Acil Durum ve Afet Yönetimi

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi doğa olayı kaynaklı afetlerden biri değildir?

savaşlar

tsunami

kasırga

deprem

sel

Açıklama:

Deprem, sel, tsunami ve kasırga doğa kaynaklı afetler iken, savaşlar insan eliyle yaratılan tehlikelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin tanımında yer alan kayıp boyutlarından biri değildir?

ekonomik

sosyal

psikolojik

çevresel

fiziksel

Açıklama:

Afetler insanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplar doğuran, normal yaşamını ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen, etkilenen topluluğun yerel imkan ve kaynaklarını kullanarak baş edemeyeceği doğa kökenli, teknolojik veya insan kökenli olayların sonuçlarıdır.
psikolojik

Doğru Cevap: C

Soru 3

Türkiye'de afet psikolojisi alanındaki araştırmalar aşağıdaki afet türlerinden hangisi sonrasında artmıştır?

kasırgalar

maden kazaları

seller

depremler

terör olayları

Açıklama:

1999 Marmara depremleri sonrası afet psikolojisi çalışmalarından belirgin bir artış olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Afet psikolojisi özellikle hangi dönemde önem kazanmıştır?

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Balkan Savaşları

Çernobil faciası

Fukuşima depremi

Açıklama:

Afet psikolojisi özellikle II. Dünya Savaşı sonrası önem kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlere kısaca verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

TSSB

TSG

PİY

TENTS

DSM

Açıklama:

Travma sonrası gelişim (TSG) afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlere verilen ismin kısaltmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Afet psikolojisinin temel alanlarından biri olan psikolojik müdahalelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Bu müdahaleler afetten hemen sonra başlamalıdır.

Destek uygulamaları tüm afetzedelerin ulaşabileceği şekilde düzenlenmelidir.

Kısa vadede tamamlanmalıdır.

Afetten daha çok etkilenenlerin saptanması gerekir.

Psikolojik ilk yardım uygulaması, iyi eğitilmiş, fakat ruh sağlığı uzmanı olmayan kişiler tarafından da yapılabilir.

Açıklama:

Bu müdahaleler uzun dönemde de devam etmelidir.
Kısa vadede tamamlanmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Psikososyal destek ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Psikolojik problemlere sınırlı şekilde odaklanır.

Sosyal birlikteliği destekler.

Afetzedelerin saygınlığını ve bağımsızlığını destekler.

Psikolojik sorunların gelişmesini engellemeyi hedefler.

Sosyal dağılmayı engellemeyi hedefler.

Açıklama:

Psikososyal destek, geniş bir yelpazede psikososyal problemlere odaklanır.
Psikolojik problemlere sınırlı biçimde odaklanır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Afet psikolojisi alanındaki bilimsel araştırmaların önemli bir odak noktası afetlerin yarattığı ....................... etkilerin değerlendirilmesidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

ekonomik

siyasi

eğitimsel

psikososyal

ailevi

Açıklama:

Afet psikolojisi alanındaki bilimsel araştırmaların önemli bir odak noktası afetlerin yarattığı psikososyal etkilerin değerlendirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I- Araştırma örnekleminin çerçevelenmesi
II- Zamanlama
III- Genellenebilirlik
IV- Geçerlilik
Yukarıdakilerden hangileri afet psikolojisi alanında yürütülen araştırmalarda karşılaşılan temel zorluklardandır?

I, II

III, IV

II, IV

II, III

I, IV

Açıklama:

Afet psikolojisi alanında yürütülen araştırmalarda karşılaşılan temel zorluklar; zamanlama, araştırma evreninin belirlenmesi ve genellenebilirlik'tir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi afetlerde psikososyal destek uygulamalarında uyulması gereken temel ilkelerden biri değildir?

dürüstlük

yeterlilik

yararlı olmak

bilgilendirilmiş onam

hayvan haklarına saygı

Açıklama:

Afetlerde psikososyal destek uygulamalarında uyulması gereken temel ilkeler; dürüstlük, yeterlilik, yararlı olmak, bilgilendirilmiş onam ve insan haklarına saygı'dır.
hayvan haklarına saygı

Doğru Cevap: E

Soru 11

Afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlere ne denir?

Travma Sonrası Gelişim

Travma

Psikolojik İlk Yardım

Müdahale

Sosyal Destek

Açıklama:

Afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlere travma sonrası gelişim denir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Afetzedelere;

Güvenlik duygusu verme
Sakinleştirme
Sosyal destek ağları ile bağ kurmalarını sağlama
Öz yeterlik duygularını pekiştirme
Umut aşılama

yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Psiko-Eğitim

Psikolojik İlk Yardım

Psikososyal Müdahale

Anlamlandıma Grupları

Paylaşım Grupları

Açıklama:

Psikolojik ilk yardım; afetzedelere güvenlik duygusu verecek, onları sakinleştirecek, sosyal destek ağları ile bağ kurmalarını, öz yeterlik duygularını pekiştirecek, kaynaklarla ilgili bilgi verecek ve umut aşılayacak bir yöntemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Afetlerin çocuklar ve yetişkinlerde yaratabileceği ruhsal ve fiziksel sorunları ve bunlarla başa çıkmak için uygulanabilecek yöntemler konusunda afetzedelere verilen eğitim aşağıdakilerden hangisidir?

Psikoeğitim

Psikolojik İlk Yardım

Psikososyal Müdahale

Psikososyal Destek

Kriz Yönetimi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 14

Afet yönetiminde;

Sosyal birlikteliği ve afetzedelerin saygınlığını ve bağımsızlığını desteklemeyi,
Psikolojik sorunların gelişmesini
Sosyal dağılmayı engellemeyi

amaçlayan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Aktivitelere Katılım

Psikoterapi

Psikososyal Müdahale

Psikososyal Destek

Paylaşım Grupları

Açıklama:

Psikososyal destek; sosyal birlikteliği ve afetzedelerin saygınlığını ve bağımsızlığını desteklemeyi, psikolojik sorunların gelişmesini ve sosyal dağılmayı engellemeyi amaçlayan bir süreçtir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Afetlerin psikososyal etkileri ile ilgili araştırmalar ilk olarak hangi meslek grubu tarafından başlatılmıştır?

Psikiyatristler

Psikologlar

Sosyologlar

Sosyal Çalışmacılar

Öğretmenler

Açıklama:

Afetlerin psikososyal etkileri ile ilgili araştırmalar ilk olarak sosyologlar tarafından başlatılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Kaçınma davranışı
Travmatik anıyı tekrar tekrar imgeleme
Aşırı uyarılmışlık

Kişinin yaşamış olduğu bir afet sonrası, yukarıda verilen semptomları göstermesi aşağıdaki hangi hastalık tanılamasını akla getirmektedir?

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Depresyon

Anksiyete

Komplike Yas

Öfke Kontrol Güçlüğü

Açıklama:

Travmatik bir yaşantısı olan kişilerde kaçınma, travmatik anıyı tekrar tekrar imgelemek ve aşırı uyarılmışlık tepkileri, travma sonrası stres bozukluğunu akla getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bilimsel araştırmalarda aşağıdakilerden hangisi afetlerin yarattığı psikososyal etkileri değerlendirme sürecinde, afet yaşayan kişilerin karşılaştıkları durumlar arasında yer almaz?

Stres yaratıcı olayların neler olduğu

Afet durumunu nasıl değerlendirdikleri

Yaşanan travma ile başa çıkmak için ne gibi stratejiler kullanıldıkları

Sosyal destek algıları

Ekonomik sıkıntıları

Açıklama:

Kişilerin yaşadığı bir afet durumunda; stres yaratıcı olayların neler olduğu, afet durumunu nasıl değerlendirdikleri, yaşanan travma ile başa çıkmak için ne gibi stratejiler kullanıldıkları ve sosyal destek algıları bilimsel araştırmalarda afetlerin yarattığı psikososyal etkileri değerlendirme sürecinde yer alır.
Ekonomik sıkıntıları

Doğru Cevap: E

Soru 18

Afet sonrası çocuklar ve gençler ile yürütülen ve bu örneklem grubuna erişmek için kolay bir yol olarak görülen araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Yüz yüze Araştırmalar

Telefon tabanlı Araştırmalar

Okul tabanlı Araştırmalar

Web tabanlı Araştırmalar

Nitel Araştırmalar

Açıklama:

Afet sonrası çocuklar ve gençler ile yürütülen ve bu örneklem grubuna erişmek için kolay bir yol olarak görülen araştırma yöntemi, okul tabanlı araştırmalardır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Psikolojik temelli uygulama programlarının afetler konusunda yeterli eğitimi alarak, uygulamaları da denetim altında yapmış uzmanlar tarafından sağlanması afetlerde psikososyal destek uygulamalarındaki hangi etik ilke doğrultusunda gerçekleştirilir?

Bilgilendirilmiş Onam

Yetkinlik/Yeterlilik

Yararlı Olmak ve Zarar Vermemek

Dürüstlük

İnsan Haklarına Saygı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 20

Bireyin belli bir amaca ulaşmak için gereken eylemleri yapabileceğine ilişkin inancına ne denir?

Empati

Öz-yeterlik

Sempati

Destekleme

Benlik

Açıklama:

Bireyin belli bir amaca ulaşmak için gereken eylemleri yapabileceğine olan inancına öz-yeterlik denir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen, etkilenen topluluğun yerel imkân ve kaynaklarını kullanarak baş edemeyeceği olaylar şeklinde tanımlanan kavram hangisidir?

Olay

Afet

Darboğaz

İflas

Karantina

Açıklama:

Afet psikolojisi ile ilgili ayrıntılara değinmeden önce afet tanımını incelemek yararlı olacaktır. Afetler, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen, etkilenen topluluğun yerel imkân ve kaynaklarını kullanarak baş edemeyeceği olaylardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıda verilenlerden hangisi afetlerin tehlike çeşitlerinin sayısını doğru olarak göstermektedir?

Açıklama:

Afetlere yol açabilecek çeşitli tehlike kaynakları vardır. Kaynaklarına göre afetler doğa olayı kaynaklı (ör. deprem, sel, tsunami, kasırga), insan eli ile yaratılan tehlikeler (ör. savaşlar, terör olayları) ve teknolojik tehlikeler (ör. maden kazaları, nükleer patlamalar) sonunda oluşan afetler olarak üç grupta incelenebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

"Afet ............... temel olarak afetlere hazırlıklı olmayı güçlendiren, afetlerin etkilerini değerlendiren ve bunları önlemeye ve azaltmayı hedefleyen, temelini kuram ve araştırmalarından alan bir alandır." ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Fizyolojisi

Sosyolojisi

Biyolojisi

Psikolojisi

Etimolojisi

Açıklama:

Afet psikolojisi temel olarak afetlere hazırlıklı olmayı güçlendiren, afetlerin psikolojik etkilerini değerlendiren ve bunları önlemeye ve azaltmayı hedefleyen, temelini psikoloji disiplini kuram ve araştırmalarından alan bir alandır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Afetler şiddetlerine, yarattıkları yıkıma ve kaynaklarına bağlı çok çeşitli ve göreceli farklı psikolojik etkilere yol açabilmektedir. Aşağıda verilenlerden hangisi ruh sağlığı sorunları olarak afetlerden sonra en çok görülen sorunlar arasında yer almaz?

Travma sonrası stres bozukluğu

Depresyon

Komplike yas

Madde kullanımı

Aşırı tüketim

Açıklama:

Ruh sağlığı sorunları olarak afetlerden sonra en çok travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, komplike yas, madde kullanımında artış gibi sorunlar görülmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Zamanlama
Araştırma evreninin belirlenmesi
Genellenebilirlik
Analiz

Yukarıda verilenlerden hangileri afet psikolojisinde yürütülen araştırmalarda karşılaşılan zorluklara arasında yer almaktadır?

I, II ve III

II, III ve IV

II ve IV

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

Bu zorluklar temel olarak üç alt başlıkta incelenebilir
(Norris, 2006; Stallings, 2007):
• Zamanlama
• Araştırma evreninin belirlenmesi
• Genellenebilirlik Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Afetlerin psiko-sosyal etkileri ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini derinlemesine anlamak amaçlı olarak kullanılan çalışmalar afetzedeler için önemli temaları ortaya koyması açısından değerlidir. Bu tür çalışmalarda derinlemesine görüşmelerden elde edilen cevaplar dikkatlice incelenir ve belirlenen temalar/konular ortaya çıkar. Şeklinde tanımlanan afet araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Yüz yüze Araştırmalar

Telefon tabanlı Araştırmalar

Nitel Araştırmalar

Okul tabanlı Araştırmalar

Web tabanlı Araştırmalar

Açıklama:

Nitel Araştırmalar: Afetlerin psikososyal etkileri ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini derinlemesine anlamak amaçlı olarak kullanılan nitel çalışmalar afetzedeler için önemli temaları ortaya koyması açısından değerlidir. Bu tür çalışmalarda derinlemesine görüşmelerden elde edilen cevaplar dikkatlice incelenir ve belirlenen temalar/konular ortaya çıkar. Nitel çalışmaların, nicel anket çalışmaları ile birleştirilmeleri araştırma konusu ile ilgili çok detaylı bilgiler sunabilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Afetlerde Psikososyal Destek Uygulamalarında Etik İlkeler arasında yer almamaktadır?

Bilgilendirilmiş Onam

Veri Paylaşımı

Yararlı Olmak ve Zarar Vermemek

İnsan Haklarına Saygı

Yetkinlik/Yeterlili

Açıklama:

Veri paylaşımı etik ilkeler arasında yer almaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Afetzedelerle çalışırken psikologların kendi sınırlarını bilmesi gerekmektedir. Afetzedeleri rahatlatmak için bilmedikleri konularda güvence vermemeleri gerekmektedir. İfadesi hangi etik ilkeyi açıklamaktadır.

Bilgilendirilmiş Onam

Yetkinlik/Yeterlilik

Yararlı Olmak ve Zarar Vermemek

Dürüstlük

İnsan Haklarına Saygı

Açıklama:

Dürüstlük: Afetzedelerle çalışırken psikologların kendi sınırlarını bilmesi ve dürüst olmaları gerekmektedir. Afetzedeleri rahatlatmak için bilmedikleri konularda güvence vermemeleri gerekmektedir. Örneğin, bilgileri olmadığı hâlde afetzedelere yakınlarının iyi olduğu hakkında güvence vermek bu tür dürüst olmayacak bir davranış örneğidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıda verilenlerden hangisi afet sürecinde sunulan psikososyal destek türlerinden birisi değildir?

Güvenlik hissinin sağlanması

Sakinleştirmenin yapılması

Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi,

Umudun artırılması

Bireyselliği arttırma

Açıklama:

Bunların ya da bileşenlerinin acil durumlardan sonraki erken dönemde ya da orta vadede önleme ya da müdahale çalışmaları kapsamında uygulanmasını önermişlerdir. Bu prensipler,
1. Güvenlik hissinin sağlanması,
2. Sakinleştirmenin yapılması,
3. Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi,
4. Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi ve
5. Umudun artırılmasıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Afetlerin ve acil durumların doğasında kişilerin yaşamlarının, sevdiklerinin ve değer verdikleri şeylerin tehdit altında olması bulunmaktadır. Afetler sonrası travma sonrası stres, depresyon, yoğun kaygı, yas tepkileri gibi ruh sağlığı sorunları yaşayan bireylerde tehdit ve tehlike sürdükçe bu sorunların da sürebildiği bilinmektedir. Bununla birlikte, kişiler için güvenli ortamlar sağlandığında, bu sorunların şiddetinin hafiflediği görülmektedir. Bu açıklama afet sonrası sunulacak psikososyal desteklerden hangisidir?

Güvenlik hissinin sağlanması

Sakinleştirmenin yapılması

Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi

Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi

Umudun artırılması

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Güvenlik hissinin sağlanması: Afetlerin ve acil durumların doğasında kişilerin yaşamlarının, sevdiklerinin ve değer verdikleri şeylerin tehdit altında olması bulunmaktadır. Afetler sonrası travma sonrası stres, depresyon, yoğun kaygı, yas tepkileri gibi ruh sağlığı sorunları yaşayan bireylerde tehdit ve tehlike sürdükçe bu sorunların da sürebildiği bilinmektedir. Bununla birlikte, kişiler için güvenli ortamlar sağlandığında, bu sorunların şiddetinin hafiflediği görülmektedir. Doğru cevap A'dı.r

Doğru Cevap: A

Soru 31

Sadece deprem, sel gibi doğal olayları kapsar.
Doğal, teknoloji ve insan kökenli olayları kapsar.
Fiziksel kayıplara neden olur.
Ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplara yol açar.

Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri afet tanımı kapsamında doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II, III ve IV

I ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

İnsanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplar doğuran, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen, etkilenen topluluğun yerel imkân ve kaynaklarını kullanarak baş edemeyeceği doğa kökenli, teknolojik veya insan kökenli olayların sonuçlarına afet denilmektedir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi afet psikolojisinin çalışma alanlarından biri değildir?

Psikolojik etkilerin ve bunlarla ilişkili değişkenlerin incelenmesi

Arama kurtarma çalışmalarının organizasyonunu sağlamak

Psikolojik etkileri azaltmak için afetzedelere uygulanacak kısa vadeli müdahaleler

Psikolojik etkileri azaltmak için afetzedelere uygulanacak uzun vadeli müdahaleler

Toplumda farkındalık yaratmak üzere eğitimler düzenlemek

Açıklama:

Afet psikolojisinin çalışma alanlarını temelde üç grupta incelemek mümkündür. Bunlar afetlerin yol açabileceği psikolojik etkilerin ve bunlarla ilişkili değişkenlerin incelenmesi, ikincisi bu etkileri azaltmak için afetzedelere uygulanabilecek kısa ve uzun vadeli müdahaleler ve son olarak da afetlere hazırlıklı olmak için toplumu eğitmek, farkındalık yaratmak ve hazırlıklı olma davranışlarını teşvik etmektir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

I. İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan araştırma ve uygulamalar
II. Vietnam Savaşı sonrası dönen askerlerin psikolojik sorunlar yaşaması
III. 1999 Marmara Depreminin Ekonomik Sonuçları
IV. 1990 Düzce Depremi sonrası gerçekleştirilen araştırmalar
V. 2011 Van Depreminin psikososyal etkileri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Amerikan Psikiyatri Birliği ruhsal rahatsızlıkların sınıflandırılması sisteminin DSM III'te Travma Sonrası Stres Bozukluğu tanısına yer vermesini hazırlayan nedenlerdendir?

Yalnız I

I, II, III ve IV

III, IV ve V

I ve II

Yalnız II

Açıklama:

Afet psikolojisi alanında yapılan araştırmalar ve uygulamalar özellikle II. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkmıştır. 1950’ler sonrasında afet çalışmaları süreklilik göstermeye başlamıştır. Daha sonra Vietnam savaşında görev yapan askerlerin bir kısmının savaştan psikolojik olarak etkilendikleri gözlemlenmiştir. Bazı askerlerin uzun süreli psikiyatrik sorunlar yaşamaya başladığı ve savaş öncesi psikolojik ve psikiyatrik sorunu olmayanların da önemli psikolojik sorunlar yaşadığı görülmüştür. Amerikan Psikiyatri Birliğinin hazırladığı ruhsal rahatsızlıkların sınıflandırılması sistemi olan DSM-III’te, 1980 yılında ilk defa travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tanısına yer verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi "Toplumda afet bilinci ve hazırlıklı olma davranışlarının" psikolojinin çalışma alanlarından birisi olmasının nedenlerinden biri değildir?

Toplumda/bireylerde risk farkındalığı yaratabilmek

Bireyleri risklerle ilgili tedbir davranışlarına motive etmek

Tedbir davranışlarını gerçekleştirebileceklerine ilişkin inanç geliştirmelerini desteklemek

Birey/toplumların risk davranışlarını belirlemek için araştırmalar yapmak

Bireylerin kişiliklerini tespit etmek

Açıklama:

Toplumda/bireylerde risk farkındalığı yaratabilmek, onları bu davranışları yapmak için motive etmek, niyet oluşturmalarını sağlamak ne yapacaklarını ve nasıl yapacaklarını bilmeleri, bunları yapabilmek için kaynaklarının olması ve kendilerinin bunu yapabileceklerine inanmaları, yani öz-yeterlik inancının güçlü olması gerekmektedir. risk algısı en etkin şekilde nasıl geliştirilebilir, risk algısından davranışa giden faktörler nelerdir gibi sorulara psikoloji biliminin kuram ve bulguları ile cevaplar bulunabilir. Bu bakımdan hazırlıklı olma konusu çok farklı disiplin ile birlikte psikolojinin de çalışma alanıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Suriye'den Ülkemize gelen Hatay'da kampta kalan göçmenlere yönelik savaş mağdurlarında gözlenen Travma Sonrası Stres Belirtilerini azaltmaya yönelik uygulanan bilişsel davranışçı terapi müdahalesi sonrası anket uygulanmıştır. Yukarıdaki örnek aşağıdaki araştırma türlerinden hangisine uygundur?

Afet yaşantısı sonrası belirli ruh sağlığı sorunlarının görülme olasılığı ya da yaygınlığı

Uygulanan psikososyal müdahale yöntemlerinin ve tekniklerinin etkililiği

Afetlere hazırlıklı olmak ve risk farkındalığını arttırmak için etkili programların geliştirilmesi

Afet bölgelerinde çalışan personelin psikososyal sorunları

Riskleri azaltan koruyucu faktörlerin belirlenmesi

Açıklama:

Afet sonrası psikososyal sorunların değerlendirilmesi dışındaki diğer bir araştırma konusu ise uygulanan psikososyal müdahale yöntemlerinin ve tekniklerinin etkililiği olmaktadır. Afetlerden çok geniş kitleler etkilendikleri için afetlerden hemen sonraki dönemde geniş kitlelere destek olabilecek etkili müdahalelerin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu müdahaleler için uygun bireysel ve toplumsal kaynakların belirlenmesi ve kullanımına ve müdahâle edenlerin sorunlarına yönelik araştırmalar da afet psikolojisinin konuları arasında yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Otuz afetzede ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek yaşadıkları psikososyal sorunlarla ilgili temaların ortaya konduğu afet araştırmasının türü aşağıdakilerden hangisidir?

Okul tabanlı araştırma

Nitel Araştırma

Deneysel Araştırma

Alan Araştırması

Belgesel Araştırma

Açıklama:

Afetlerin psikososyal etkileri ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini derinlemesine anlamak amaçlı olarak kullanılan nitel çalışmalar afetzedeler için önemli temaları ortaya koyması açısından değerlidir. Bu tür çalışmalarda derinlemesine görüşmelerden elde edilen cevaplar dikkatlice incelenir ve belirlenen temalar/konular ortaya çıkar. Derinlemesine görüşmeler kullanan araştırmalarda, daha az sayıda katılımcının afetden nasıl etkilendikleri açık uçlu sorular sorularak öğrenilmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Bir afet sırasında yakınlarını kaybetmiş ve kendisi de yaralanmış afetzedeye psikososyal destek ekibi tarafından gerekli izin alınmaksızın ymüdahalelerde bulunmak aşağıdaki etik kurallardan hangisine ters düşmektedir?

Yetkinlik/yeterlilik

Yararlı olmak/Zarar vermemek

Bilgilendirilmiş Onam

Dürüstlük

İnsan Haklarına Saygı

Açıklama:

Herhangi bir müdahale programını uygulamadan önce bu programdan yararlanacak gruba uygulanacak programın özellikleri, ne kadar etkili olabileceği, diğer alternatif uygulamalar ve eğer varsa, verebileceği zararlar hakkında bilgi vermek gereklidir. Bu bilginin içinde programın neleri kapsayacağı, süresi ve olası etkileri hakkında bilgi verilir. Ayrıca bu durumda kullanılabilecek alternatif uygulamalar da anlatır. Katılımcılardan tüm bu bilgileri aldıktan sonra, yani bilgilendikten sonra verilecek destek programına katılmayı kabul ettiklerini gösteren onay almak gerekir. Bu onaya “bilgilendirilmiş onam” denmektedir. Afet durumunda psikososyal müdahalelere çok hızlı bir şekilde başlanması gerektiğinden, afetzedelerin özellikle ilk dönemlerde şok tepkileri içinde olabilmeleri veya yaşlarının küçük olması gibi hususlar bilgilendirilmiş onam almayı zorlaştıran hususlardır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Afetzedeyi sevdikleri, tanıdıkları ile bir araya getirmek afet sonrası gerçekleştirilen müdahaleler için gerekli temel prensiplerden hangisine örnektir?

Sakinleştirme

Güvenlik hissinin sağlanması

Umudun güçlendirilmesi

Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi

Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi

Açıklama:

Afetler kişilerin kendilerini yalnız ve sevdiklerinden kopmuş hissetmelerine yol açabilir. Afetler öncesi destek aldığımız komşularımız ve arkadaşlarımız da afetden etkilendilerse kendi sorunları ile ilgilenmek zorunda olabilirler ve bu afetzedeleri iyice yalnızlaştırabilir. Bu nedenle yapılan uygulamalarda afetzedeyi sevdikleri, tanıdıkları ile bir araya getirebilmek Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesidir. Bunun mümkün olmadığı durumlarda dışarıdan sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin verdiği destek de bağlantılı olma duygusunu verebilmek için çok değerlidir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Travma sonrası stres bozukluğu
Depresyon
Travma sonrası gelişim
Komplike yas
Sınav kaygısı

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afetlerin hemen ardından gözlenen ruh sağlığı sorunlarındandır?

I, II ve IV

I ve II

Yalnız I

III ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Afetlerin olumsuz psikolojik etkilerinin yanı sıra bazı kişilerde dayanıklılık olarak adlandırılan, afet etkileri karşısında güçlü durabilme durumu da gözlenmektedir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda travma sonrası gelişim (TSG) olarak adlandırılan bir sonuç da bildirilmektedir. TSG, afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlerdir. Kişi yaşama bakışında daha olumlu olup, yaşam önceliklerini değiştirebilir. Sevdiklerine ve insanlara karşı daha toleranslı olmaya başlayabilir. Sınav kaygısı bir sonuç olabilir ancak hemen afet sonrası gözlenen bozukluklar sorulmuştur. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Afet psikolojisinin önem kazanmasına neden olan tarihsel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı

Büyük Buhran

II. Dünya Savaşı

Petrol Krizi

Vietnam Savaşı

Açıklama:

Afet psikolojisi, özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında önem kazanmış olan bir alandır. Bu çerçevede, afetlere hazırlıklı olmayı, afetler sonrası görülen psikolojik tepkileri anlamayı ve bunları önlemeyi ya da azaltmayı amaçlamaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

"Afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümler" aşağıdakilerden hangisidir?

PİY

Sakinleştirme

TSG

Psikoeğitim

TSB

Açıklama:

Afetlerden sonra ruh sağlığı sorunları olarak en çok travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, komplike yas, madde kullanımında artış gibi sorunlar görülmektedir. Bununla birlikte, son yıllarda yapılan araştırmalarda travma sonrası gelişim (TSG) olarak adlandırılan bir sonuç da bildirilmektedir. TSG, afetin olumsuz etkileri ile başa çıkma süreci sonunda afetzedelerde meydana gelen olumlu dönüşümlerdir. Bu çerçevede, kişi yaşama bakışında daha olumlu olup, yaşam önceliklerini değiştirebilir; sevdiklerine ve insanlara karşı daha toleranslı olmaya başlayabilir; yaşamın kıymetini anlayabilir ve kendi gücünü fark edebilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Psikolojik ilk yardıma ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Afetzedelere güvenlik duygusu verir.

Ruh sağlığı uzmanları tarafından yapılır.

Umut aşılayan bir yöntemdir.

Sosyal destek ağları ile bağ kurulmasını sağlar.

Afetzedelerin öz yeterlik duygularını artırır.

Açıklama:

Psikolojik ilk yardım (PİY), afetzedelere güvenlik duygusu veren, onları sakinleştiren, sosyal destek ağları ile bağ kurmalarını sağlayan, öz yeterlik duygularını pekiştiren, kaynaklarla ilgili bilgi veren ve umut aşılayan bir yöntemdir. Bununla birlikte PİY uygulaması eğitilmiş, ancak ruh sağlığı uzmanı olmayan kişiler tarafından da yapılabilir. Çünkü PİY uygulaması afetlerden etkilenen çok sayıda afetzedeye destek verecek uzman sağlanmasının zorluğundan kaynaklanmıştır ve dolayısıyla halktan eğitim almış herkesin yapabileceği şekilde düşünülmüştür. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Afetlerin psikososyal etkileri ile ilgili araştırmalar ilk olarak hangi disiplin çerçevesinde başlamıştır?

Psikoloji

Sosyoloji

Psikiyatri

Tıp

Sosyal çalışma

Açıklama:

Afetlerin psikososyal etkileri ile ilgili araştırmalar ilk olarak sosyologlar tarafından başlatılmış, daha sonra psikoloji, psikiyatri, sosyal çalışma gibi disiplinlerin de alana katkıları olmuştur. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Afet psikolojisi alanındaki araştırma yöntemlerinden nitel araştırmaları değerli kılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Afetlerin etkilerini derinlemesine anlamayı sağlaması

Hızlı ulaşım sağlaması

Büyük araştırma evrenlerine ulaşım sağlaması

Bireysel anket uygulamalarını kapsaması

Öncelikle çocuklara ve gençlere uygulanması

Açıklama:

Nitel araştırmalar, afetlerin psikososyal etkileri ve uygulanan müdahalelerin etkinliğini derinlemesine anlamak amaçlı olarak kullanılması ve afetzedeler için önemli temaları ortaya koyması açısından değerlidir. Bu tür çalışmalarda derinlemesine görüşmelerden elde edilen cevaplar dikkatlice incelenir ve belirlenen temalar ve konular ortaya çıkarılır. Ayrıca nitel çalışmaların, nicel anket çalışmaları ile birleştirilmeleri araştırma konusu ile ilgili çok detaylı bilgiler sunabilir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

"Herhangi bir müdahale programını uygulamadan önce programın neleri kapsayacağı, süresi ve olası etkileri hakkında bilgi verilmesi” aşağıdaki etik ilkelerden hangisinin kapsamına girmektedir?

Yararlı olmak ve zarar vermemek

Yetkinlik/Yeterlilik

İnsan haklarına saygı

Bilgilendirilmiş onam

Dürüstlük

Açıklama:

Herhangi bir müdahale programını uygulamadan önce bu programdan yararlanacak gruba uygulanacak programın özellikleri, ne kadar etkili olabileceği, diğer alternatif uygulamalar ve eğer varsa, verebileceği zararlar hakkında bilgi vermek gereklidir. Bu bilginin içinde programın neleri kapsayacağı, süresi ve olası etkileri hakkında da bilgi verilir. Ayrıca bu durumda kullanılabilecek alternatif uygulamalar da anlatılır. Katılımcılardan tüm bu bilgileri aldıktan sonra, yani bilgilendikten sonra verilecek destek programına katılmayı kabul ettiklerini gösteren onay almak gerekir. Bu onaya “bilgilendirilmiş onam” denmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Özellikle travma sonrası stres yaşayan afetzedelerin deneyimlediği “dünyanın tehlikeli bir yer olduğu” inancına yönelik müdahale aşağıdaki prensiplerden hangisine dayanmaktadır?

Güvenlik hissinin sağlanması

Sakinleştirmenin yapılması

Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi

Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi

Umudun artırılması

Açıklama:

Afetler sonrası travma sonrası stres, depresyon, yoğun kaygı, yas tepkileri gibi ruh sağlığı sorunları yaşayan bireylerde tehdit ve tehlike sürdükçe bu sorunların da sürebildiği bilinmektedir. Bununla birlikte, kişiler için güvenli ortamlar sağlandığında, bu sorunların şiddetinin hafiflediği görülmektedir. Özellikle travma sonrası stres yaşayan afetzedeler “dünyanın tehlikeli bir yer olduğu” inancını sıklıkla bildirmektedir. Bu nedenle, afet yaşayanlara afetin geçtiği ve artık güvende oldukları duygusunun aşılanması gerekmektedir. Çünkü güvenlik hissi sağlanamadığı durumda afetzedelerde tehlike algısı sürmeye devam edebileceğinden psikolojik sorunların ortaya çıkma olasılığı artmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Ülkemizde afet yönetiminde koordinasyon sorunlarını gidermek amacı ile kurulan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) hangi tarihte kurulmuştur?

1979

1989

1999

2009

2019

Açıklama:

Psikososyal destek hizmetleri verilirken yaşanan zorluklardan biri destek sağlayan kurumlar ve kişiler arasındaki koordinasyon eksikliği ve sorunlarıdır. Bu çerçevede, afet yönetiminde koordinasyon sorunlarını gidermek amacı ile 2009 yılında Başbakanlık’a bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) kurulmuş ve böylece yetki ve sorumluluklar tek bir çatı altında toplanmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi “Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği”ni (APHB) oluşturan sivil toplum kuruluşlarından biri değildir?

Türk Kızılayı

Türk Psikologlar Derneği

Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği

Sosyoloji Derneği

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği

Açıklama:

Psikososyal hizmetlerin koordinasyonunda meydana gelen sorunların giderilmesi amacıyla 2006 yılında Türk Kızılayı, Türk Psikologlar Derneği, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği, Türkiye Psikiyatri Derneği, Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Derneği ve Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği bir protokol hazırlamış ve “Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği” (APHB) oluşturulmuştur. Bu birliğin amacı afet durumlarında güç birliği yapabilmek ve koordinasyon içinde hizmet verebilmektir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Afetlere ilişkin aşağıdaki uygulamalardan hangisi Türk Kızılayı tarafından yürütülmüştür?

Afete Hazırlık ve Müdahale Eğitimi

Marmara Depreminden Etkilenen Halkın Depremlere Hazırlıklı Olma Kapasitesinin Artırılması Projesi

Afete Hazır Türkiye Bilinçlendirme ve Eğitim Projesi

Çevrimiçi Doğal Afet Risk Yönetimi Sertifika Programı

Afet, Travma ve Kriz Çalışma Grupları

Açıklama:

Türk Kızılayı bünyesinde 2000 yılından bu yana kurum personeli, üyeleri, gönüllüleri ve paydaşlarına "Afete Hazırlık ve Müdahale Eğitimi" (AHM) verilmektedir. Muhtarlar, imamlar ve öğretmenlerin eğitici olarak yer aldığı AHM kapsamında, beş gün süren 50’ye yakın eğitim ile 1000’in üzerinde kişiye ulaşılmıştır ve eğitim sonundaki testi başarıyla geçen katılımcılar sertifikalandırılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Çoğu afet olayının ne zaman gerçekleşeceğinin bilinmemesi ve meydana gelen yıkımları etkileyebilmenin mümkün olmaması insanların hangi duyguları üzerinde yıkıcı bir etkiye neden olmaktadır?

Çaresizlik duyguları

Yaşamları üzerindeki kontrol duyguları

Bağımlılık duyguları

Suçluluk duygusu

Depresyon

Açıklama:

Afetler daha önceden tahmin edilmeleri güç olması ve çok yıkıcı zarar ve kayıplara yol açmaları nedeni ile maruz kalan bireylerde travmatik psikolojik etkiler yaratabilmektedir. Terör olayları buna çok iyi bir örnektir. Örneğin, bir bombalama olayının nerede olacağını bilebilmek mümkün olmadığından buna hazırlanmak da göreceli olarak mümkün değildir. Böyle bir terör olayında olay yerinde bulunan çok sayıda kişi doğrudan etkilenmektedir. Doğrudan ya da birincil olarak etkilenenlerin yanı sıra olay ile ilgili medyada verilen haberleri izleyenler, olay yerinde çalışanlar, olay yerinde olanların yakınları gibi grupları da düşündüğümüzde çok geniş bir kitlenin doğrudan veya dolaylı olarak etkilenebilecekleri öngörülebilir. Bunun yanı sıra çoğu afet olayında ne olacağını kontrol edebilmek ve meydana gelen yıkımları etkileyebilmek, en azından olay olduktan sonra, mümkün değildir. Bu nedenle afet olayları insanların kontrol ve yaşamları üzerinde söz sahibi olabilme duygularını da yıkabilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıda yer alan afetzedelere sunulan psikososyal hizmetler hakkındaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

Sınırlı afetzedelere sunulan bir hizmettir.

Afetin üzerinden zaman geçtikten sonra sunulan bir hizmettir.

Afetzedelere sunulan psikososyal hizmetler uzun süreli olmalıdır.

Afetzedelerden önce sosyal destek kaynaklarına destek sağlamalıdır.

Psikososyal hizmetlerde sağlık açısından ilk yardımın uygulanması önceliklidir.

Açıklama:

Afet psikolojisinin ikinci temel alanı psikolojik etkileri önlemeyi ve azaltmayı hedefleyen uygulamaları geliştirmek ve uygulamaktır. Bu uygulamaları genel olarak psikososyal müdahaleler olarak adlandırmak mümkündür. Bu müdahaleler afetten hemen sonra başlamalı ve uzun dönemde de devam etmelidir. Destek uygulamaları tüm afetzedelerin ulaşabileceği şekilde düzenlenmelidir. Psikolojik ilk yardım, psikoeğitim ve anlamlandıma/paylaşım grupları bu uygulamalardan bazılarıdır. Bu müdahaleler sırasında afetten daha çok etkilenenlerin saptanması ve uygun psikolojik/psikiyatrik müdahale için yetkin kişilere/ kurumlara yönlendirilmeleri de gerekir. Psikolojik ilk yardım (PİY), afetzedelere güvenlik duygusu verecek, onları sakinleştirecek, sosyal destek ağları ile bağ kurmalarını, öz yeterlik duygularını pekiştirecek, kaynaklarla ilgili bilgi verecek ve umut aşılayacak bir yöntemdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Travmatik bir yaşantısı olan kişilerde kaçınma, travmatik anıyı tekrar tekrar imgeler olarak veya rüyalarda yaşamak ve aşırı uyarılmışlık tepkileri ile belirlenen ilk defa DSM-III'te tanımlanan bozukluk aşağıdakilerden hangisindedir?

Kaygı Bozukluğu

Duygusal İstismar

Depresyon

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Obsesif-Kompulsif Bozukluk

Açıklama:

Amerikan Psikiyatri Birliğinin hazırladığı ruhsal rahatsızlıkların sınıflandırılması sistemi olan DSM-III’te, 1980 yılında ilk defa travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tanısına yer verilmiştir. Bu tanı, travmatik bir yaşantıAsı olan kişilerde kaçınma, travmatik anıyı tekrar tekrar imgeler olarak veya rüyalarda yaşamak ve aşırı uyarılmışlık tepkileri ile belirlenmektedir. TSSB’nin resmî olarak tanınması ile birlikte afetlerin olası psikolojik etkileri ve bu etkileri azaltmaya yönelik müdahalelerle ilgili araştırmalar hız kazanmıştır. Afetler sonrası ortaya çıkabilecek TSSB, depresyon, komplike yas gibi psikiyatrik bozuklukların tedavisi afet psikolojisi içerisinde yer almakla birlikte, afet psikolojisinin alanı bir önceki bölümde anlatıldığı gibi çok daha geniştir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi araştırmacıların afet psikolojisi alanında yürütecekleri çalışmaları önceden planlamalarında "zamanlama" ile ilgili zorluklardan birisidir?

Afetin öngörülemez olması

Afet bölgesinin yaşanamaz olabilmesi

Afetlere maruz kalanların tespitinin zorlukları

Afetzedelerle yürütülen araştırma sonuçlarının genellenebilirliğinde karşılaşılan zorluklar

Yaygın toplumsal inançların yarattığı zorluklar

Açıklama:

Afet psikolojisi alanında yürütülen araştırmalarda çok çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Ancak, afetlerin tanımları gereği nispeten ani olarak ortaya çıkmaları, araştırmacılar için yürütecekleri çalışmaları daha önceden planlama olanaklarını kısıtlamakta ve bazı zorluklar yaratabilmektedir. Bu zorluklar temel olarak üç alt başlıkta incelenebilir:
• Zamanlama
• Araştırma evreninin belirlenmesi
• Genellenebilirlik
Zamanlama ile ilgili araştırmalarda ortaya çıkan temel sorun afetlerin gerçekleştikleri zamanın sıklıkla öngörülemez olmasından ileri gelmektedir. Araştırmalarda, afetin bir süreç olması nedeniyle, afetin etkisinin başlangıç ve bitiş noktalarını belirlemek güç olmaktadır. Ayrıca, afetler çoğunlukla öngörülemeyen olaylardır. Bu nedenle, araştırmacıların hızlıca afet bölgesine ulaşabilmeleri ve çalışmalarını titiz şekilde planlamaları mümkün olamayabilmektedir. Özellikle afet sonrası müdahaleler hakkında yapılan araştırmalarda iyileşmenin doğal bir seyir olabileceği da göz önünde bulundurulmalı ve afetten sonraki zaman diliminde afet yaşayanların ihtiyaçlarının farklılaşabileceğini akılda tutmak önemlidir. Dolayısıyla araştırmaların değişik zaman dilimlerinde, boylamasına veri toplanarak yürütülmesi daha yararlı olabilir. Ancak, pratik zorluklardan dolayı genellikle araştırma verileri bir kez belli bir zaman diliminde toplanmaktadır. Zamanlama konusunda bir başka zorluk ise, araştırmalar için etik izin alma konusudur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi afet psikolojisinin kapsamı dahilinde yer almamaktadır?

Afetlere hazırlıklı olmaya teşvik edici bilinçlendirme programları hazırlamak

Afet sonrası ruh sağlığı bozukluklarının çeşitliliği ve yaygınlığını belirlemek

Afetzedelerin iyilik hallerini artırmak için hangi psikososyal destek programlarının etkili olduğunu belirlemek

Afetten psikolojik olarak etkilenecek risk gruplarının belirlenmesi

Afetzedelerin yeni bir hayat kurmaları için gerekli olan tüm destek olanaklarının sağlanması

Açıklama:

Afet psikolojisinin kapsamı oldukça geniştir ve alanları üç grupta toplanabilir. Bunlardan ilki afetler meydana gelmeden önce yapılan, toplumları ve bireyleri afetlere hazırlıklı olmaya teşvik edici bilinçlendirme programlarının tasarlanması ve uygulanmasıdır. İkincisi ise, afetler sonrası psikososyal sorunların ve ruh sağlığı bozukluklarının çeşitleri ve yaygınlığı, bu sorunlara yol açan etmenlerin incelenmesi, daha çok etkilenebilecek risk gruplarının belirlenmesidir. Üçüncü alan ise, afetlerden sonra afetzedelerin iyilik hâllerini arttırmak için hangi psikososyal destek programlarının etkili olduğu ve bunların uygulanmasında gereken süreçlerin incelenmesi ve bilimsel kanıta dayalı bulunan müdahalelerin uygulanmasıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Bilgileri olmadığı hâlde afetzedelere yakınlarının iyi olduğu hakkında güvence vermek afet sonrası müdahale uygulamalarında uyulması gereken hangi etik ilkeye aykırı bir durumdur?

Bilgilendirilmiş Onam

İnsan Haklarına Saygı

Dürüstlük

Yetkinlik/Yeterlilik

Yararlı Olmak

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Afetzedelere sunulan psikososyal hizmetlerde onlara yaşam tarzları farklı olsa bile saygı göstermek aşağıda yer alan etik ilkelerden hangisi kapsamına girmektedir?

Yetkinlik/Yeterlilik

Bilgilendirilimiş onam

Dürüstlük

Yararlı olmak

İnsan haklarına saygı

Açıklama:

İnsan Haklarına Saygı: Afetlerden etkilenen kesim ile ilişkilerde insan haklarına saygılı olmak, hiç bir ayrım yapmamak, afetzedelerin haklarını ve gizlilik ilkesine bağlı kalmak önemlidir. Etkilenen kesim ile değerler, beklentiler ve yaşam tarzları açısından farklılıklar olsa bile bunlara saygı göstermek önemlidir. Afetzedelerden alınan bilgilerin gizliliğinin korunduğundan emin olmak, afetzedeleri kimlikleri, inançları ve değerleri konularında yargılamamak önemlidir. Doğru cevap E seneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi afetler gibi toplu travmatik olaylar sonrası gerçekleştirilecek müdahaleler için bilimsel temele dayalı belirlenen prensiplerden birisi değildir?

Güvenlik hissinin sağlanması

Sakinleştirmenin yapılması

Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi

İlk yardım müdahalelerinin gerçekleştirilmesi

Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi

Açıklama:

Hobfoll ve arkadaşları (2007) afetler gibi toplu travmatik olaylar sonrası gerçekleştirilecek müdahaleler için bilimsel temele dayalı beş temel prensip belirlemişlerdir. Bunların ya da bileşenlerinin acil durumlardan sonraki erken dönemde ya da orta vadede önleme ya da müdahale çalışmaları kapsamında uygulanmasını önermişlerdir. Bu prensipler,
1. Güvenlik hissinin sağlanması,
2. Sakinleştirmenin yapılması,
3. Öz-yeterlik ve toplumsal yeterlik hissinin güçlendirilmesi,
4. Bağlantılı olma duygusunun pekiştirilmesi ve
5. Umudun artırılmasıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Türkiye'de afetzedelere sunulan psikolojik destek hizmetlerinin öneminin belirgin bir şekilde görülmeye başlandığı olay aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Güneydoğu Anadolu terör olayları

1999 Marmara depremi

1939 Erzincan depremi

Sur olayları

2011 Van depremi

Açıklama:

Türkiye’de afetler sonrası afetzedelere psikososyal destek sağlamak amacı ile yürütülen uygulamalar çok büyük yıkıcı etkileri olan 1999 Marmara ve Düzce-Kaynaşlı depremleri sonrası daha belirgin olarak başlamıştır. Bu tarihten önce afetzedelere destek verilmekle birlikte özellikle sistemli ve hem fiziksel hem de psikolojik ihtiyaçlara cevap veren programların önemi belirgin bir şekilde görülmemekteydi. 1999 depremleri sonrası alanda çok sayıda kamu kuruluşu ve sivil toplum örgütü psikososyal destek faaliyetleri yürütmüştür. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Afet yönetiminde koordinasyon sorunlarını gidermek amacıyla kurulan kurum aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Sağlık Bakanlığı

Türk Kızılayı

Diyanet İşleri Başkanlığı

Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Açıklama:

1999 Marmara ve Düzce depremleri sonrası psikososyal destek hizmetleri verilirken iki önemli zorluk yaşanmıştır. Bunlardan ilki destek sağlayan kurumlar ve kişiler arasındaki koordinasyon eksikliği ve sorunlarıdır. Koordinasyon sorununu çözmek için ülkemizde afet yönetim yapısındaki sorunlar göz önünde tutularak önemli yasal, kurumsal ve örgütsel değişikliklere gidilmiştir. Bu çerçevede, afet yönetiminde koordinasyon sorunlarını gidermek amacı ile 2009 yılında Başbakanlık’a bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) kurulmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Araştırmaların yürütülmesinde afet bölgelerine ulaşım sorunları nedeniyle kolaylık sağlayan veri toplama yöntemi aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Yüz yüze araştırmalar

Okul tabanlı araştırmalar

Telefon tabanlı araştırmalar

Nitel araştırmalar

Web tabanlı araştırmalar

Açıklama:

Telefon tabanlı Araştırmalar: Telefon tabanlı araştırmalar, büyük araştırma evrenlerine hızlıca ulaşmaya olanak sağlaması açısından önemlidir. Resmî kurumlardan alınan listeler (örneğin, afette hayatını kaybedenlerin yakınları) kullanılabileceği gibi, rastgele aranan telefon numaraları yoluyla da olası katılımcılara ulaşmak mümkün olmaktadır. Afet bölgelerine ulaşım sorunları nedeni ile kolaylık sağlayan bu yöntem uygulanırken afet bölgelerinde telefona erişim kısıtlılıkları gibi konular kısıtlılık yaratabilmektedir. Dolayısıyla, afet araştırmalarında telefon aracılığıyla katılımcılara ulaşmadaki önemli konulardan biri, bu yöntemin katılımcı seçmeden ziyade telefon numarası seçme üzerine kurgulanmış olmasıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

I. Doğa olayı kaynaklı afetler
II. Toplumsal infial kaynaklı afetler
III. İnsan eli ile yaratılan tehlikeler
IV. Teknolojik tehlikeler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kaynaklarına göre afet türleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 62

I. Afetlerin yol açabileceği psikolojik etkilerin ve bunlarla ilişkili değişkenlerin incelenmesi II. Afetlerin afetzedeler üzerindeki etkilerini azaltmak için uygulanabilecek kısa ve uzun vadeli müdahaleler III. Afetlere hazırlıklı olmak için toplumu eğitmek Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet psikolojisinin çalışma alanları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi afetler sonrası afetzedelerin karşılaştığı psikososyal stres kaynakları arasında yer almamaktadır?

Sosyal yaşamın sekteye uğraması

Dramatik medya haber ve görsellerine maruz kalmak

Kaynak kayıpları

Sosyal destek eksikliği

Değişen fiziksel çevre

Açıklama:

Afetler sonrası afetzedeler çok çeşitli psikososyal stres kaynakları ile karşılaşırlar. Çarpıcı şekilde değişen fiziksel çevre (ör. yıkılan binalar, yerinden gitmek zorunda kalmak), kaynak kayıpları (ör. yaralanmalar, ölümler, mal kaybı, iş kaybı), günlük yaşamın ve sosyal yaşamın sekteye uğraması, dramatik medya haber ve görsellerine maruz kalmak, ileride afet olayının yinelenmesi kaygısı ve güvenlik, kontrol gibi konularda temel varsayımların sarsılması bu stres kaynaklarından bazılarıdır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Psikolojik ilk yardım uygulamasının temelindeki mantık aşağıdakilerden hangisidir?

Afetzedelere güvenlik duygusu vermek ve onları sakinleştirmek

Ruhsal ve fiziksel sorunlara ilişkin afetzedelere eğitim verilmesi

Çok sayıda afetzedeye destek verecek uzman sağlamanın zor olması

Afetten daha çok etkilenmiş olanların saptanması ve uygun müdahalelerde bulunulması

Afetzedelerin sosyal destek ağları ile bağ kurmalarını sağlamak

Açıklama:

Afetten daha çok etkilenmiş olanların saptanması ve uygun müdahalelerde bulunulması

Doğru Cevap: D

Soru 65

Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ilk defa Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM)'ın kaçıncısında tanımlanmıştır?

DSM-II

DSM-III

DSM-IV

DSM-V

DSM-I

Açıklama:

Amerikan Psikiyatri Birliğinin hazırladığı ruhsal rahatsızlıkların sınıﬂandırılması sistemi olan DSM-III’te, 1980 yılında ilk defa travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tanısına yer verilmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

I. Araştırma evrenin belirlenmesi
II. Genellenebilirlik
III. Zamanlama
IV. Örnekleme yönteminin seçimi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet psikolojisinde araştırma yaparken doğrudan deneyimlenen zorluklar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Afet psikolojisinde araştırma yapmanın zorlukları temel olarak üç alt başlıkta incelenebilir:
• Zamanlama
• Araştırma evreninin belirlenmesi
• Genellenebilirlik
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Bir afet psikolojisi araştırmasında araştırma evrenini temsil edecek katılımcıların belirlenip seçilmesi işine ne ad verilmektedir?

Genellenebilirlik

Ölçüt sağlama

Örnekleme

Geçerlilik

Güvenilirlik

Açıklama:

Araştırma evreni, belirli bir zamanda sınırları tanımlı bir bölgede yaşayan insan sayısıdır. Araştırma örnekleminin dahil olduğu grubun tamamını belirtir. Araştırma örneklemi ise araştırmada yararlanılan katılımcılar grubunu temsil etmektedir. Örneklemin, evreni temsil edecek şekilde seçilmesi, verilerin genellenebilmesi açısından önemlidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

I. Okul tabanlı araştırmalar
II. Nitel araştırmalar
III. Web tabanlı araştırmalar
IV. Telefon tabanlı araştırmalar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet psikolojisi araştırmalarında veri toplamak amacıyla kullanılabilmektedir?

Yalnız I

I ve II

II ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Afet psikolojisi araştırmalarında, veriler farklı şekillerde toplanabilmektedir. Bunlar yüz yüze, telefonla ya da Web ortamında yapılan araştırmalar, çocuklar için okul tabanlı çalışmalar ve ayrıca, nitel yöntemlerle yapılan araştırmaları içermektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi afet psikolojisi araştırmalarında uyulması gereken etik ilkeler arasında yer almamaktadır?

İnsan haklarına saygı

Geçerlilik-güvenilirlik çalışmaları

Bilgilendirilmiş onam

Yetkinlik/yeterlilik

Dürüstlük

Açıklama:

Afet psikolojisi araştırmalarında uyulması gereken etik ilkeler şunlardır:
-Bilgilendirilmiş onam
-Yetkinlik/yeterlilik
-Yararlı olmak ve zarar vermemek
-Dürüstlük
-İnsan haklarına saygı
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

I- Afetlerin her zaman önceden tahmin edilebilir olmaması
II- Bireylerin afetler karşısında kontrol algısının yüksek olması
III- Afetlerin yaşam beklentimizi ve inançlarımızı desteklemesi
Yukarıdakilerden hangileri afet deneyiminin kendine özgü ayırt edici özellikleri arasındadır?

Yalnızca I

Yalnızca II

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

Bireylerin afetler karşısında kontrol algısının yüksek olması ve afetlerin yaşam beklentimizi ve inançlarımızı desteklemesi afet deneyiminin kendine özgü ayırt edici özellikleri arasında yer almaz.
Afetlerin her zaman önceden tahmin edilebilir olmaması afet deneyiminin kendine özgü ayırt edici özellikleri arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Afet sonrası aşamalar arasında genellikle en kısa süreli olan aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Balayı

Etki

Kahramanlık

İyileşme

Kurtarma

Açıklama:

Afet sonrası aşamalar arasında genellikle en kısa süreli olan aşama etki aşamasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Afet sonrası sıklıkla yalnızca birkaç hafta süren ve toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu aşama aşağıdakilerden hangisidir?

iyileşme

hayal kırıklığı

afet öncesi

balayı

etki

Açıklama:

Afet sonrası sıklıkla yalnızca birkaç hafta süren ve toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu aşama balayı aşamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Afet sonrası yaşanan aşamalar arasında en uzun süreli olan ............. aşamasında fiziksel, maddi, duygusal, manevi açıdan genel bir toparlanma hissi hakimdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki sözcüklerden hangisi doğru biçimde tamamlar?

kahramanlık

balayı

etki

afet öncesi

iyileşme

Açıklama:

Afet sonrası yaşanan aşamalar arasında en uzun süreli olan iyileşme aşamasında fiziksel, maddi, duygusal, manevi açıdan genel bir toparlanma hissi hakimdir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi travmatik olayların ardından yaşanan kayıplar arasında sayılmaz?

alışkanlıklar

kendine güven

aile üyeleri

zaman

iş

Açıklama:

Travmatik olayların ardından yaşanan kayıplar arasında alışkanlıkların değişmesi, kendine güven kaybı, aile üyelerinin ve işin kaybı sayılabilir. Zaman kaybı travmatik olayların ardından yaşanan kayıplar arasında değildir.
kendine güven bir kayıp değil kazanımdır

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası stres bozukluğu riskinin daha yüksek olduğu gruplar arasında değildir?

kadınlar

sosyal çevreden yeterli destek alamayanlar

olayda az kayıp yaşayanlar

olay öncesi psikolojik sıkıntıları olanlar

olay öncesinde yakın bir tarihte kayıp yaşayanlar

Açıklama:

Olayda az kayıp yaşayanlar travma sonrası stres bozukluğu riskinin daha yüksek olduğu gruplar arasında değildir. Diğer taraftan kadınlar, sosyal çevreden destek alamayanlar, olay öncesi psikolojik sıkıntıları olanlar ve olay öncesinde yakın bir tarihte kayıp yaşayanlar travma sonrası stres bozukluğu riski daha yüksek gruplardır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası stres bozukluğunun dört temel belirti grubu arasında yer almaz?

kişilik bozukluğu

aşırı uyarılma

düşüncelerde olumsuz değişiklikler

yeniden yaşama

kaçınma

Açıklama:

Kişilik bozukluğu travma sonrası stres bozukluğunun dört temel belirti grubu arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Tedeshi ve Calhoun'un modeline göre travmatik olay sonrası "kendimi diğer insanlara daha yakın hissetmeye başladım" ifadesini kullanan bir kimsenin yaşadığı değişim alanı aşağıdakilerden hangisidir?

bireysel güçlülük

kişilerarası ilişkilerin güçlenmesi

manevi değişim

yaşamın kıymetini anlama

yeni olanakların algılanması

Açıklama:

Tedeshi ve Calhoun'un modeline göre travmatik olay sonrası "kendimi diğer insanlara daha yakın hissetmeye başladım" ifadesini kullanan bir kimsenin yaşadığı değişim alanı kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi alanına işaret etmektedir.
kişilerarası ilişkilerin güçlenmesi

Doğru Cevap: B

Soru 9

Tedeshi ve Calhoun'un modeline göre travmatik olay sonrası "olaydan sonra, yaşadığım her günün değerini anladım" ifadesini kullanan bir kimsenin yaşadığı değişim alanı aşağıdakilerden hangisidir?

kişilerarası ilişkilerin güçlenmesi

yaşamın kıymetini anlama

bireysel güçlülük

manevi değişim

yeni olanakların algılanması

Açıklama:

Tedeshi ve Calhoun'un modeline göre travmatik olay sonrası "olaydan sonra, yaşadığım her günün değerini anladım" ifadesini kullanan bir kimsenin yaşadığı değişim alanı yaşamın kıymetini anlama alanıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

I- Erkek olma
II- Bekar olma
III- İyimser olma
IV- Deneyime açık olma
Yukarıdakilerden hangileri TSG düzeylerini artıran faktörlerdir?

I ve II

II ve III

I ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

İyimser ve deneyime açık olma TSG düzeylerini artıran faktörlerdir.
III- İyimser olma
IV- Deneyime açık olma

Doğru Cevap: E

Soru 11

Birtakım ............... .......... aracılığıyla, bireylerin afetler sonrasında olumsuz psikolojik etkiler yaşamaması ya da en baştan olumsuz etkilerin ortaya çıkmaması mümkün olabilmektedir. İfadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Önleyici anlaşmalar

Koruyucu faktörler

İşbirliği koşulları

Olumsuz davranışlar

Plansız hareket

Açıklama:

Birtakım koruyucu faktörler aracılığıyla, bireylerin afetler sonrasında olumsuz psikolojik etkiler yaşamaması ya da en baştan olumsuz etkilerin ortaya çıkmaması mümkün olabilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Psikolojik etkenlerin ve sosyal çevrenin birey üzerinde birleşik bir etkisi olduğu ve bu psikolojik ve sosyal etkenlerin bireyin fiziksel ve ruh sağlığını etkilediği varsayımına dayanmakta olan afet etkilerinde kullanılan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Psikolojik

Psiko-ekonomik

Psiko-seksüel

Psiko-sosyal

Psiko-teknik

Açıklama:

Psikososyal yaklaşım, psikolojik etkenlerin ve sosyal çevrenin birey üzerinde birleşik bir etkisi olduğu ve bu psikolojik ve sosyal etkenlerin bireyin fiziksel ve ruh sağlığını etkilediği varsayımına dayanmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıda verilenlerden hangisi afet sonrası aşamalara göre psikososyal etkilerin kendi için ayrıldığı aşamalardan birisi değildir?

Afet önleme aşaması

Etki aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Balayı aşaması

Hayal kırıklığı aşaması

Açıklama:

Afet önleme aşaması değil afet öncesi aşama olarak bir aşama mevcuttur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Bu aşama aylar ve hatta yıllar boyu sürebilmektedir. Genellikle afetin ilk yıl dönümü gibi tetikleyici olaylar nedeniyle süresi uzayabilmektedir. Bu aşamada, bireyler ve toplumlar gerçekliği ve kısıtlılıkları daha iyi görmeye başlarlar. Bu nedenle, öfke gibi olumsuz tepkiler ortaya çıkabilir. Afetzedeler yalnız bırakıldıklarını ve terk edildiklerini düşünebilir. Şeklinde açıklanan afet sonrası psikososyal etki aşamalarından hangisinin tanımı verilmiştir?

Etki aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Balayı aşaması

Hayal kırıklığı aşaması

Açıklama:

Hayal kırıklığı aşaması: Bu aşamanın bir önceki balayı aşamasının tam tersi olduğu söylenebilir. Bu aşama aylar ve hatta yıllar boyu sürebilmektedir. Genellikle afetin ilk yıl dönümü gibi tetikleyici olaylar nedeniyle süresi uzayabilmektedir. Bu aşamada, bireyler ve toplumlar gerçekliği ve kısıtlılıkları daha iyi görmeye başlarlar. Bu nedenle, öfke, hayal kırıklığı ortaya çıkabilir. Afetzedeler yalnız bırakıldıklarını ve terk edildiklerini düşünebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Travmatik olaylar, ‘normal/gündelik’ yaşantının doğal akışını ve dengesini bozduğu gibi farklı ölçülerde kayıplar da yaşatır. Aşağıda verilenlerden bunlardan birisi değildir?

Maddi kayıplar

Ev, okul, iş değişikliği

Günlük rutinlerin işleyişi

Aile üyesi, akraba, arkadaş kaybı

Kendine ve kişilere güven

Açıklama:

Travmatik olaylar, ‘normal/gündelik’ yaşantının doğal akışını ve dengesini bozduğu gibi farklı ölçülerde kayıplar da yaşatır. Bu kayıplardan bazıları şöyle sıralanabilir:
• Maddi kayıplar (ör. ev, eşyalar, iş)
• Ev, iş, okul, düzen, yer değişikliği, alışkanlıklar
• Aile üyeleri, akrabalar, komşular, arkadaşlar
• Kendine ve diğerlerine güven. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aynı ‘afet ya da travmatik’ olay deneyimi yaşayanların tamamı, birebir aynı tepkileri, herkesle aynı zamanda ve aynı süreklilikte göstermez. İfadesi aşağıda verilen kavramlardan hangisine vurgu yapmaktadır.

Bireysel farklılık

Sosyal benzerlik

İşbirliği

Sosyal destek

Kültürel paylaşım

Açıklama:

Aynı ‘afet ya da travmatik’ olay deneyimi yaşayanların tamamı, birebir aynı tepkileri, herkesle aynı zamanda ve aynı süreklilikte göstermez ifadesi bireysel farklılık kavramının travmalarda bile farklılaştığını kişilerin algılarına göre değiştiğini açıklamaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Baş ağrısı, bulantı
İş,evlilik, aile ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar
Sosyalleşme isteğinde artış
Her şeyi kontrol altında tutma isteği

Yukarıda verilenlerden hangileri Travmatik bir olayın ardındaki ilk iki gün ile dört hafta arasında görülebilen akut stres tepkileri arasında yer alır?

I ve II

II, III ve IV

I, II ve IV

I, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Travmatik bir olayın ardındaki ilk iki gün ile dört hafta (APA, 2010) arasında görülebilen akut stres tepkileri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
• Dikkati toplamada zorlanma
• Geçmişi göre artmış sinirlilik hâli
• İçine kapanıp hiç konuşmama veya sürekli olayla ilgili konuşma, detayları tekrar tekrar anlatma
• Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü
• Ani irkilme ve tedirginlikler
• Baş ağrısı, bulantı
• Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklarda artış
• İş,evlilik, aile ve arkadaş ilişkilerindesorunlar
• Huzursuzluk, güvensizlik, insanlardan uzaklaşma, aşırı yargılayıcı ve suçlayıcı olma
• Her şeyi kontrol altında tutma isteği
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıda verilenlerden hangileri DSM-5’te , travma sonrası stres bozukluğu dört temel belirti grubu arasında yer almaz?

Yeniden yaşama

Yüzleşme

Kaçınma

Aşırı uyarılma ve aşırı tepki

Düşüncelerde ve duygularda olumsuz

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.
DSM-5’te (APA, 2013), travma sonrası stres bozukluğu dört temel belirti grubunu içerir. Bunlar;
• yeniden yaşama,
• kaçınma,
• aşırı uyarılma ve aşırı tepki gösterme biçiminde yer alan belirgin olumsuz değişiklikler ve
• düşüncelerde ve duygularda olumsuz değişikliklerdir. Doğr ucevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi afet travmasının çeşitlerini doğru olarak vermektedir.

Bireysel-İşbirlikçi

İşbirlikçi-Toplı

Sınırlı-Geniş

Bireysel-Kollektif

Basit-Karmaşık

Açıklama:

Afet travması ikiye ayrılır. Bunlar bireysel travma ve toplu/kolektif travmadır. Afetler bireyde çeşitli stres tepkilerine neden olabilirken, toplumsal düzeyde sosyal bağların zayıflamasına ve günlük hayatın olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bireyin çevresinde destekleyici bir ortam yoksa, bireysel düzeyde iyileşmenin tam olarak sağlanması da mümkün olmayacaktır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Hazırlan
Planla
İzle
Dinle
Bağlantı kur

Yukarıda verilenlerden hangileri Psikolojik ilk yardım (PİY) uygulama süreci aşamalarındandır?

I, II, III ve IV

II, III, IV ve V

I, III ve IV

II ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

0) Hazırlan:
• Kriz olayı hakkında bilgi edinin.
• Mevcut hizmetler ve destekler hakkında bilgi edinin.
• Emniyet ve güvenlik problemleri hakkında bilgi edinin.
1) İzle:
• Güvenliği kontrol edin.
• Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin.
• Ciddi stres tepkileri gösteren insanları kontrol edin.
2) Dinle:
• Desteğe ihtiyacı olabilecek insanlara yaklaşın.
• İnsanların ihtiyaç ve kaygılarını sorun.
• İnsanları dinleyin ve sakinleşmelerine yardımcı olun.
3) Bağlantı kur:
• İnsanların temel ihtiyaçlarını bildirmelerine ve hizmetlere ulaşmalarına yardım edin.
• Problemleriyle baş etmelerine yardım edin.
• Bilgi verin.
• İnsanların sevdikleriyle bağlantı kurmasına ve sosyal destek sağlamasına yardım edin. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Afetler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Afetler her zaman önceden tahmin edilebilir.

Bireylerin afetler karşısındaki kontrol algısı sıklıkla azdır.

Afetler, zarar görme ihtimalimizi hatırlatmaları açısından özeldir.

Afet deneyimi, bireyin her an her şeyin olabileceğinin farkına varmasına neden olmaktadır.

Afetler yaşam ve Dünya hakkındaki beklentilerimizin boşa çıkmasına ve inançlarımızın sarsılmasına da yol açabilir.

Açıklama:

Afet deneyiminin kendine özgü ayırt edici özellikleri bulunmaktadır. Bunlardan ilki, afetlerin her zaman önceden tahmin edilebilir olmamasıdır. Birçok afet olayında, bireylerin olacaklara kendilerini tam olarak hazırlamaları mümkün olmamaktadır.
Afetler her zaman önceden tahmin edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

.............. yaklaşım psikolojik etkenlerin ve sosyal çevrenin birey üzerinde birleşik bir etkisi olduğu ve bu psikolojik ve sosyal etkenlerin bireyin fiziksel ve ruh sağlığını etkilediği varsayımına dayanır.
Yukarıdaki ifadede noktalı yere aşağıdaki yaklaşımlardan hangi gelmelidir?

Psikolojik

Sosyal

Psikososyal

Biyolojik

Bilişsel

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Afetin özelliklerine bağlı yoğun duygusal tepkiler görülür.
II. Şok, panik, korku, şaşkınlık gibi tepkiler ortaya çıkabilir.
Afet sonrası toparlanma ile ilgili olarak dördü afet sonrası olmak üzere altı genel aşamanın varlığından bahsedilmektedir. Buradan yola çıkarak yukarıdaki maddelerde özellikleri verilen aşama hangisidir?

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Etki aşaması

Balayı aşaması

Hayal kırıklığı aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Açıklama:

Tüm aşamalar içinde genellikle en kısa süreli aşama olan etki aşamasında, afetin özelliklerine bağlı yoğun duygusal tepkiler görülmektedir. Daha yavaş ortaya çıkan afetlerin ani oluşan afetlere kıyasla farklı etkiler ile ilişkili olabileceği bilinmektedir. Bu aşamada şok, panik, korku, şaşkınlık gibi tepkiler ortaya çıkabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

I. Balayı aşaması
II. Hayal kırıklığı aşaması
III. İyileşme/toparlanma aşaması
Afet sonrası toparlanma ile ilgili olarak dördü afet sonrası olmak üzere altı genel aşamanın varlığından bahsedilmektedir. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası aşamalardandır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda verilen aşamaların hepsi, afet sonra aşamalardır.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 25

Afetler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kişisel geçmiş ve kişilik özellikleri kişilerin afetten etkilenme düzeylerini etkileyebilir.

Aynı afeti yaşayanların tamamı, birebir aynı tepkileri herkesle aynı zamanda gösterir.

Sosyal destek bireylerin afet sonrası yaşadıkları üzerinde etkilidir.

Endişe, olay hakkında istemeden düşünmek, olayı hatırlatan her şey ve herkesten kaçmak afet sonrası görülebilecek psikolojik tepkilerdendir.

Afet sonrası bireylerde bedensel yakınmalar görülebilir.

Açıklama:

Aynı ‘afet ya da travmatik’ olay deneyimi yaşayanların tamamı, birebir aynı tepkileri, herkesle aynı zamanda ve aynı süreklilikte göstermez.
Aynı afeti yaşayanların tamamı, birebir aynı tepkileri herkesle aynı zamanda gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

I. Yeniden yaşama
II. Kaçınma
III. Aşırı uyarılma ve aşırı tepki gösterme biçiminde yer alan belirgin olumsuz değişiklikler
IV. Düşüncelerde ve duygularda olumsuz değişiklikler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri DSM-5’te (APA, 2013) yer alan travma sonrası stres bozukluğunun belirtilerindendir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

DSM-5’te (APA, 2013), travma sonrası stres bozukluğu dört temel belirti grubunu içerir. Bunlar; • yeniden yaşama, • kaçınma, • aşırı uyarılma ve aşırı tepki gösterme biçiminde yer alan belirgin olumsuz değişiklikler ve • düşüncelerde ve duygularda olumsuz değişikliklerdir.
I, II, III ve IV

Doğru Cevap: E

Soru 27

Araştırmalar birtakım gruplar için travma sonrası stres bozukluğu riskinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplardan biri değildir?

Travmayı bire bir, doğrudan ve şiddetli şekilde yaşayanlar

Olay öncesinde yakın bir tarihte kayıp yaşayanlar

Evinden ya da yaşadıkları toplumdan ayrılmak zorunda kalanlar

Boşanma ya da iş kaybı gibi stres verici etkenlere maruz kalanlar

Sosyal çevreden yeterli destek alanlar

Açıklama:

Araştırma bulguları, birtakım gruplar için TSSB riskinin daha yüksek olduğunu göstermiştir (NZMH, 2016; PAHO, 2012). Bu gruplar aşağıdaki gibidir: • Travmayı bire bir, doğrudan ve şiddetli şekilde yaşayanlar • Olayda yoğun kayıp yaşayanlar (kişi ve mal/mülk) • Olay öncesinde yakın bir tarihte kayıp yaşayanlar • Olay öncesi dönemde psikolojik sıkıntıları olanlar • Kadınlar • Evinden ya da yaşadıkları toplumdan ayrılmak zorunda kalanlar • Boşanma ya da iş kaybı gibi stres verici etkenlere maruz kalanlar • Sosyal çevreden yeterli destek alamayanlar • Uzun dönemde uyumlu olmayan başa çıkma yolları (ör. duygu odaklı başa çıkma) kullananlar • Bazı kişilik özelliklerine (ör. duygusal ve davranışsal tutarsız/dengesiz kişilik özelliği) sahip olanlar
Sosyal çevreden yeterli destek alanlar

Doğru Cevap: E

Soru 28

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına ne denir?

Ruminasyon

Kompulsiyon

Travma

Kaygı

Depresyon

Açıklama:

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına ruminasyon denir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

"Afet sonrası dönemde birçok afetzedenin ‘somut’ desteğe ihtiyacı vardır. Ruh sağlığı alanında görev yapan uzmanlar, bireylere karar verme ve sorun çözme süreçlerinde destek olabilirler. Çoğu zaman bilgi verme, yönlendirme, hizmetlere ulaşımda destek sağlama, afetzedeleri verilecek kararlara dahil etme gibi yöntemlerle afet bölgesindeki sorunlara doğrudan müdahale edebilirler. "
Yukarıdaki paragrafta afetlerle ilgili psikososyal destek yaklaşımlarının hangi özelliği anlatılmıştır?

Afet yaşayan herkes bu deneyimden bir şekilde etkilenir.

Afet sonrası bireylerin gösterdikleri stres tepkilerinin çoğu normal dışı bir olaya verilen normal tepkilerdir.

Afetler sonrası ruh sağlığı hizmetleri sıklıkla psikolojik olmaktan ziyade pratiktir.

Afete maruz kalanlar afet sonrası tüm yardımları ve desteği ret edebilirler.

Afet sonrası destek uygulamaları bazı durumlarda “ikinci bir afet” hâline gelebilir.

Açıklama:

fetler sonrası ruh sağlığı hizmetleri sıklıkla psikolojik olmaktan ziyade pratiktir. Afet sonrası dönemde birçok afetzedenin ‘somut’ desteğe ihtiyacı vardır. Ruh sağlığı alanında görev yapan uzmanlar, bireylere karar verme ve sorun çözme süreçlerinde destek olabilirler. Çoğu zaman bilgi verme, yönlendirme, hizmetlere ulaşımda destek sağlama, afetzedeleri verilecek kararlara dahil etme gibi yöntemlerle afet bölgesindeki sorunlara doğrudan müdahale edebilirler.
Afetler sonrası ruh sağlığı hizmetleri sıklıkla psikolojik olmaktan ziyade pratiktir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. Güvenliği kontrol edin.
II. Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin.
III. Ciddi stres tepkileri gösteren insanları kontrol edin.
Psikolojik ilk yardım, afetler sonrası zorluk yaşayan, desteğe ve yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan insani ve destekleyici müdahaleleri kapsamaktadır ve bazı temel ilkeleri vardır. Yukarıda özellikleri verilen psikolojik ilk yardım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hazırlan

İzle

Dinle

Bağlantı kur

Uygula

Açıklama:

Yukarıda psikolojik ilk yardım ilkelerinden "izle"nin özellikleri verilmiştir.
İzle

Doğru Cevap: B

Soru 31

I.Şok
II.Panik
III.Uyarı
IV.Korku
V.Tehdit
VI.Şaşkınlık
Yukarıdakilerden hangileri afet öncesi aşamasının bileşenleridir?

I ve II

II ve IV

III ve V

III ve IV

IV ve VI

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Afet öncesi aşama, sıralı iki bileşendenmeydana gelmektedir: Uyarı ve tehdit.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdaki hangisi afetten daha olumsuz etkilenme eğiliminde olan yetişkin grupları arasında yer almaz?

Yaşlılar

Engelliler

Kültürel ve etnik gruplar

Erkekler

Acil durum çalışanları

Açıklama:

Yetişkinler arasında, afetten daha olumsuz etkilenme eğilimine sahip risk grupları arasında kadınlar, yaşlılar, engelliler, belirli kültürel ve etnik gruplar, dezavantajlı sosyoekonomik gruplar, acil durum çalışanları gibi bölgede görev yapanların olası risk grupları olduğu bilinmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Afet bölgesine yardımların ulaştığı ve medya ilgisinin yüksek olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Etki aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Balayı aşaması

Hayal kırıklığı aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Açıklama:

Balayı aşaması: Afetten birkaç gün sonra sıklıkla balayı aşaması olarak adlandırılan bir dönem başlamaktadır. Sıklıkla yalnızca birkaç hafta süren bu dönem, toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu bir aşamayı ifade etmektedir. Afet gibi olumsuz bir deneyimi birlikte paylaşmış olma hissi toplumdaki bireylerde yaygındır. Afet bölgesine dış destek ulaşmıştır ve medya ilgisi üst düzeydedir; afet yaşayanlar kendileri ve yakınları hayatta kalanlar her şeyin kolaylıkla yoluna gireceği hakkında iyimser ve rahatlamış hissetmektedirler. Afetzedelerin, sıklıkla vaatlerden ötürü, devletten ve diğer kurumlardan alacakları yardımlara yönelik beklentileri artmıştır. Bu dönem, bölgedeki kuruluşlar ya da yardım sağlayıcılar için birçok fırsat sunmaktadır. Gönüllü destek çağrıları ve maddi destek toplanması için özellikle uygun bir aşamadır. Bu aşamada, paydaşlar ve afetzedeler arasında ilişkilerin kurulması için de olanaklar ortaya çıkmaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi akut stres tepkileri arasında yer almaz?

Dikkati toplamada zorlanma

Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü

Baş ağrısı, bulantı

Travma sonrası stres bozukluğu

Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklarda artış

Açıklama:

Araştırmalar göstermektedir ki yaşanılan bir travma sonrasındaki üç ila altı ay arasında bireylerin %75’i belirgin olarak iyileşmekte ve sadece %25’i akut stres tepkileri veya bozukluğu yaşamaktadır. Bir yıl içinde ise toplamda bireylerin %82,5’inde tamamen iyileşme görülmektedir. Diğer bir tarafta, travmatik olaylar sonrasında toparlanamayan ve ruhsal sıkıntılar yaşayan bir grup birey de yer almaktadır. Bu sıkıntılardan en sıklıkla çalışılan afetler sonrası etkinin travma sonrası stres bozukluğu olduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşüncelere ne ad verilir?

Ruminasyon

Travma sonrası stres bozukluğu

Depresyon

Kaygı bozukluğu

Oryantasyon kaybı

Açıklama:

Bireylerin yaşadıkları olaylar sonrasında tekrar tekrar o olay ve ilgili kişi, durumlar hakkında düşünüp yaşadıklarını anlamlandırmaya çalıştıkları sürece ruminasyon ismi verilir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Travma sonrası gelişim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Afet yaşayanların tamamı travma sonrası gelişim yaşamaktadır.

Afetten etkilenme düzeyi ile travma sonrası gelişim arasında ilişki vardır.

Kadınlarda travma sonrası gelişim daha az gözlenir.

Bireysel özellikler travma sonrası gelişimde rol oynamaz.

Tedeschi ve Calhoun’un modeline göre, bireyler üç farklı alanda değişim yaşamaktadır

Açıklama:

Kişilerin yaşadıkları olaya ilişkin etkenler de bireylerin travma sonrasında yaşadıkları gelişim düzeylerini belirgin bir şekilde etkilemektedir. Örneğin, deprem gibi bir doğal afet yaşantısı olan bireylerin olayda yaralanma düzeyleri, konutlarını kaybetme veya konutlarının hasar alması, geçici konutlara yerleşmeleri gibi maruz kalma etkenlerinin travma sonrası gelişim düzeylerini artırdığı görülmüş; bunları yaşayan bireylerin daha fazla destek talep etme ve alma eğiliminde olabilecekleri belirtilmiştir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Psikolojik destek uygulanırken dikkate alınması gereken ilke ve yönergeler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Afet yaşayan herkes bu deneyimden etkilenmeyebilir.

Afet sonrası bireylerin gösterdikleri stres tepkilerinin çoğu normal bir olaya verilen normal dışı tepkilerdir

Afetler sonrası ruh sağlığı hizmetleri sıklıkla pratik olmaktan ziyade psikolojiktir.

Afetzedeler diğerlerinden gelen etkin ilgi ve alakaya yanıt vermezler.

Afete maruz kalanlar afet sonrası tüm yardımları ve desteği ret edebilirler

Açıklama:

Afetin erken aşamalarındaki iyimserlik, kahramanlık ve özgecilik hisleri bazı bireylerin kendisinin durumunun diğerlerinden daha iyi olduğunu düşünmesine neden olabilir. Ya da bazıları yardım almaktan dolayı utanmış ya da gururu incinmiş hissedebilirler. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi ruh sağlığı ve psikolojik destek katmanları arasında yer almaz?

Medya ve kamuoyu desteği

Temel hizmetler ve güvenlik

Toplumsal destek ve aile desteği

Odaklı, genel hizmetler

Özel hizmetler

Açıklama:

Afetler sonrası uygulanacak psikososyal destek, dört katman hâlinde incelenmektedir. Bunlar en alt katmandaki temel hizmetler ve güvenlik, sonrasında toplumsal destek ve aile desteği, sonrasında odaklı, genel hizmetler ve en son özel hizmetler olmak üzere dört adettir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

İç ve dış kaynaklardan yararlanarak afet sonrası sorunlara çözüm bulmaya çalışılan psikososyal destek aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

İhtiyaç ve kaynak değerlendirmesi

Psikolojik ilk yardım

Sevk etme ve yönlendirme

Bilgi merkezi oluşturma

Toplumu harekete geçirme

Açıklama:

Toplumu harekete geçirme aşamasında bireylerin kendine yardım ve bakım becerilerini geliştirmek amacıyla, iç ve dış kaynaklardan yararlanarak afet sonrası sorunlara çözüm bulmaya çalışılır. Bireylerin güven ve kontrol algılarını yeniden yapılandırılma, normalleştirme için çalışmalar yürütülür. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Afetler sonrası yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan insani ve destekleyici müdahalelere ne ad verilir?

Psikoterapi

Psikolojik ilk yardım

Psikanaliz

Başa çıkma

Bilişsel davranışçı terapi

Açıklama:

Afetler sonrası zorluk yaşayan, desteğe ve yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan insani ve destekleyici müdahalelere psikolojik ilk yardım ismi verilir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdaki psikolojik ilk yardım ilkesi ve eylemi eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Dinle - Güvenliği kontrol edin.

İzle - Desteğe ihtiyacı olabilecek insanlara yaklaşın.

Bağlantı kur - Problemleriyle baş etmelerine yardım edin.

Dinle - İnsanların sevdikleriyle bağlantı kurmasına ve sosyal destek sağlamasına yardım edin.

Bağlantı kur - Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin

Açıklama:

PİY’in üç temel eylem ilkesi bulunmaktadır. Bunlar “izle (İng. look)”, “dinle (İng. listen)” ve “bağlantı kur (İng. link)” olarak adlandırılır.
1) İzle:
• Güvenliği kontrol edin.
• Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin.
• Ciddi stres tepkileri gösteren insanları kontrol edin.
2) Dinle:
• Desteğe ihtiyacı olabilecek insanlara yaklaşın.
• İnsanların ihtiyaç ve kaygılarını sorun.
• İnsanları dinleyin ve sakinleşmelerine yardımcı olun.
3) Bağlantı kur:
• İnsanların temel ihtiyaçlarını bildirmelerine ve hizmetlere ulaşmalarına yardım edin.
• Problemleriyle baş etmelerine yardım edin.
• Bilgi verin.
• İnsanların sevdikleriyle bağlantı kurmasına ve sosyal destek sağlamasına yardım edin.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi bireylerin afet sonrası psikososyal etkileri belirleyecek hususlardan biri değildir?

Afete maruz kalan bireyin afet öncesi aldığı eğitimi

Afet öncesi bireyin maddi kaynakları

Afet öncesi bireyin sosyal desteği

Afet sırasında ve sonrasında bireyin maruz kaldığı zorlayıcı yaşam olayları

Afet öncesi bireyin fiziksel ve ruh sağlığı

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Afete maruz kalan bireyin travma sonrası stres bozukluğu afet sonrası psikososyal etkileri belirleyecek hususlardan birisi değil, afet sonrası görülebilecek sonuçlardan birisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdaki risk gruplarından hangisi için afet sonrası sağlık ve bağımsız yaşama ile ilgili endişeler daha geçerli olabilmektedir?

belirli kültürel ve etnik gruplar

yaşlılar grubu

acil durum çalışanları gibi bölgede görev yapanların olası risk grupları

kadınlar grubu

dezavantajlı sosyoekonomik gruplar

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Afet sonrası sağlık ve bağımsız yaşama ile ilgili endişeler yaşlılar grubu için daha geçerli olabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Afet sonrası ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?

İyileşme/toparlanma aşaması

Balayı aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Hayal kırıklığı aşaması

Etki aşaması

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Afet sonrası ilk aşama Kurtarma/kahramanlık aşamasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki afetin genel aşamalarından hangisi, sıralı iki bileşen, uyarı ve tehditten meydana gelmektedir?

Afet öncesi aşama

Etki aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Balayı aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Afet öncesi aşama sıralı iki bileşen, uyarı ve tehditten meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisinde afetin aşamaları ve bireylerin o aşamalara verdiği tepkiler yanlış şekilde verilmiştir?

Afet öncesi aşama/ Bu aşamada afete maruz kalan bireylerde korku ve belirsizlik hissi belirgindir.

Etki aşaması/Bu aşamada afete maruz kalan bireylerde şok, panik, korku, şaşkınlık gibi tepkiler ortaya çıkabilmektedir.

Kurtarma,kahramanlık aşaması/ Bu aşamada toplumdaki bireylerde baskın olan özgeci davranışlar ve duygulardır.

Balayı aşaması/Bu aşamada, bireylerde stres tepkileri, madde kullanımı gibi sorunlar ile fiziksel tükenmişlik başlayabilir.

İyileşme,toparlanma aşaması/ Bu aşamada, fiziksel, maddi, duygusal, manevi açıdan genel bir toparlanma hissi hakimdir.

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Afetin Balayı aşaması toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu bir aşamayı ifade etmektedir. Bireylerde stres tepkileri, madde kullanımı gibi sorunlar ile fiziksel tükenmişlik başlatabilen aşamaysa Afetin Hayal kırıklığı aşamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdaki tepkilerden hangisi travmatik bir olayı takip eden ilk iki gün ile dört hafta (APA, 2010) arasında görülebilen akut stres tepkiler arasında yer almamaktadır?

Dikkati toplamada zorlanma

Geçmişi göre artmış sinirlilik hâli

Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü

Ani irkilme ve tedirginlikler

Özgüven kaybı

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Özgüven kaybı travmatik bir olayın ardındaki ilk iki gün ile dört hafta (APA, 2010) arasında görülebilen akut stres tepkilerden değil, genel olarak Afet sonrası görülebilecek tepkilerden birisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına ne denir?

somatizasyon

psikoterapi

Depresyon

ruminasyon

TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu)

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına ruminasyon denir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki ifadelerden hangisi TSG'in değişim dönemini özetlemektedir?

Bu dönemde kendini sürekli yorgun ve mutsuz hissetme, aşırı uyuma veya uykusuzluk, kısa bir süre içinde aşırı kilo kaybı veya alımı, ilgisizlik, hiçbir şeyden ve hayattan keyif alamama, geleceğe ve yaşama dair karamsarlık, kendine zarar verme düşünceleri, kendine güvensizlik ve değersizlik duyguları, kendini suçlama gibi psikolojik sıkıntılar yaşanmaktadır.

Bu dönemde stresli, travmatik yaşam olayları arasında yer alan afetler sonrasında, zorluklarla başa çıkma sonucunda, bazı bireylerde olumlu değişimler oluşmaktadır.

Bu dönemde afet sonrasında olaya dair takıntılı düşünceler ortaya çıkabilmekte, olumsuz olayların tekrarlama olasılığı üzerine ve geleceğe dair yoğun endişe yaşanabilmektedir.

Bu dönemde afete maruz kalan kişiler afet sonrasındaki içsel değişimleri olumsuz yorumlayabilmekte, ani ya da nedensiz korkular ve panik ataklar yaşayabilmektedir.

Bu dönemde afete maruz kalan kişinin hissettiği tüm korku ve gerginlikler dışarıya hızlı kalp atımı, titreme, aşırı terleme gibi kaygı göstergeleri olarak yansıyabilmektedir.

Açıklama:

Doğru cevap B dir. TSG'in değişim döneminde stresli, travmatik yaşam olayları arasında yer alan afetler sonrasında, zorluklarla başa çıkma sonucunda, bazı bireylerde olumlu değişimler oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Psikososyal destek uygulamaların ilk bileşenidir?

psikolojik ilk yardım

Sevk etme ve yönlendirme

bilgi merkezi oluşturma

toplumu harekete geçirme

ihtiyaç ve kaynak değerlendirmesi

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Psikososyal destek uygulamaların ilk bileşeni ihtiyaç ve kaynak değerlendirmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdaki terimlerden hangisini zihinsel ya da ruhsal sorunların ve/veya bunlarla ilişkili bedensel belirtilerin psikolojik yöntemler kullanılarak tedavi edilmesi süreci olarak tanımlanmaktadır?

ruminasyon

PİY

Psikoterapi

Depresyon

TSG

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Psikoterapi zihinsel ya da ruhsal sorunların ve/veya bunlarla ilişkili bedensel belirtilerin psikolojik yöntemler kullanılarak tedavi edilmesi sürecidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Afet psikolojisine göre aşağıdakilerden hangisi, yetişkinler arasında afetten daha olumsuz etkilenme eğilimine sahip risk grupları arasında değildir?

Kadınlar

Yaşlılar

Engelliler

Askerler

Acil durum çalışanları

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 53

Toplumdaki bağların oldukça kuvvetlendiği, afet bölgesine dış desteğin ulaştığı ve medya ilgisinin üst düzeyde olduğu afet sonrası aşama, aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Kurtarma / Kahramanlık Aşaması

Balayı Aşaması

Hayal Kırıklığı Aşaması

İyileşme / Toparlanma Aşaması

Etki Aşaması

Açıklama:

Afetten birkaç gün sonra sıklıkla balayı aşaması olarak adlandırılan bir dönem başlamaktadır. Sıklıkla yalnızca birkaç hafta süren bu dönem, toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu bir aşamayı ifade etmektedir. Afet gibi olumsuz bir deneyimi birlikte paylaşmış olma hissi toplumdaki bireylerde yaygındır. Afet bölgesine dış destek ulaşmıştır ve medya ilgisi üst düzeydedir; afet yaşayanlar kendileri ve yakınları hayatta kalanlar her şeyin kolaylıkla yoluna gireceği hakkında iyimser ve rahatlamış hissetmektedirler. Afetzedelerin, sıklıkla vaatlerden ötürü, devletten ve diğer kurumlardan alacakları yardımlara yönelik beklentileri artmıştır. Bu dönem, bölgedeki kuruluşlar ya da yardım sağlayıcılar için birçok fırsat sunmaktadır. Gönüllü destek çağrıları ve maddi destek toplanması için özellikle uygun bir aşamadır. Bu aşamada, paydaşlar ve afetzedeler arasında ilişkilerin kurulması için de olanaklar ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

I. Bireylerin kendilerini artık güvende hissetmemeleri
II. Eğitim, sağlık gibi hizmetlere erişimin engellenmesi
III. Mülkün ve geçim yollarının kaybedilmesi
IV. Afet sonrası zorunlu olarak gidilen yerlerde ayrımcılığa maruz kalınması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası karşılaşılan sorunlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bireyler afetten sonra kendilerini artık güvende hissetmeyebilirler. Özgüven kaybı görülebilir. Sosyal alt yapının ve kurumların etkilenmesi nedeniyle, bireylerin afet öncesi kullanmakta oldukları eğitim, sağlık gibi hizmetlere erişimleri engellenebilir. Sahip oldukları mülkü ve geçim yollarını kaybedebilirler. Aile üyelerinden ve yakınlardan ayrı kalabilirler. Afet sonrasında yaşadıkları yerlerden uzaklaşmak zorunda kalanların gittikleri yerlerde ayrımcılığa maruz kalmaları olasıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

I. Yas
II. Çökkünlük
III. Yoğun kaygı
IV. Karar vermede güçlük
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası yaşanan zorluklar neticesinde ortaya çıkan başlıca sorunlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

II, III

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Yaşanan zorluklara bağlı olarak, yas, alkol ve madde kötüye kullanımı, çökkünlük, yoğun kaygı, stres tepkileri gibi belirtiler görülebilir. Herkesin bu etkileri hangi düzeyde yaşayacaklarını kesin olarak bilmek çoğu zaman mümkün olmamakla birlikte bazı kişilerin risk gruplarında olabileceği belirtilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Deprem felaketinde bulundukları bina yıkılmasına rağmen sağ kurtulan Hasan'ın, travma sonrası gösterebileceği muhtemel akut stres tepkileri aşağıdakilerden hangisidir?

Dikkati toplamada zorlanma.

İçine kapanıp hiç konuşmama veya sürekli olayla ilgili konuşma.

Ani irkilme ve tedirginlikler.

Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü.

Hepsi

Açıklama:

Travmatik bir olayın ardındaki ilk iki gün ile dört hafta arasında görülebilen akut stres tepkileri aşağıdaki şekilde özetlenebilir;
• Dikkati toplamada zorlanma
• Geçmişi göre artmış sinirlilik hâli
• İçine kapanıp hiç konuşmama veya sürekli olayla ilgili konuşma
• Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü
• Ani irkilme ve tedirginlikler
• Baş ağrısı, bulantı
• Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklarda artış
• İş,evlilik, aile ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar
• Huzursuzluk, güvensizlik, insanlardan uzaklaşma, aşırı yargılayıcı ve suçlayıcı olma
• Her şeyi kontrol altında tutma isteği

Doğru Cevap: E

Soru 57

Travmatik bir olay yaşayan Didem Hanım, yaşadığı sıkıntıları atlatmak için farklı etkinlikler ile meşgul olmasına rağmen ne yaparsa yapsın olayı aklından çıkaramamaktadır. "Çabalamama rağmen bu düşünceyi durduramıyorum" diyen Didem Hanım'ın içinde bulunduğu durum, aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?

Halüsinasyon

Aglütinasyon

Ruminasyon

Reenkarnasyon

Sibernasyon

Açıklama:

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına ruminasyon denir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Heyelan felaketi ile yaşadığı mahalle neredeyse yok olan ve birçok arkadaşını kaybeden Serdar, üniversitede okuduğu bölümü bırakmış, jeoloji mühendisliği için tekrar sınava hazırlanmaya karar vermiştir. Bölüm değiştirme fikrine tepki gösteren çevresine; "Artık hayatımı daha iyi ve yararlı şeyler yaparak geçirmeye karar verdim" demiştir. Tedeschi ve Calhoun’un modeline göre Serdar, travma sonrası hangi alanda değişim yaşamıştır?

Yeni olanakların algılanması

Kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi

Bireysel güçlülük

Manevi değişim

Yaşamın kıymetini anlama

Açıklama:

Travma sonrası süreçte birey kendini, yaşamını, çevresini ve ilişkilerini farklı boyutlarıyla sorgular. Tedeschi ve Calhoun’un modeline göre, bireyler beş farklı alanda değişim yaşamaktadır. Bu değişim alanları ve travmatik olaylar sonrası bu türde gelişim yaşayanlarda çok sık rastlanan ifadeler şöyle sıralanmaktadır;
1. Yeni olanakların algılanması: “Yaşadığım bu olaydan sonra hayatıma yeni bir yön verdim”, “Hayatımı daha iyi ve yararlı şeyler yaparak geçirebileceğimi anladım”
2. Kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi: “Bu yaşadığım olay sonrasında zor zamanlarda başkalarına güvenebileceğimi anladım”, “Kendimi diğer insanlara daha yakın hissetmeye başladım”
3. Bireysel güçlülük: “Bu olaydan sonra düşündüğümden daha güçlü olduğumu anladım”, “Olayları olduğu gibi kabullenmeyi öğrendim”
4. Manevi değişim: “Olaydan sonra manevi konuları daha iyi anladım”
5. Yaşamın kıymetini anlama: “Olaydan sonra, yaşadığım her günün değerini anladım”

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi afetten daha olumsuz etkilenme eğilimine sahip yetişkin risk grupları arasında arasında yer almamaktadır?

Engelliler

Kadınlar

Belirli etnik gruplar

Sosyoekonomik gruplar

Acil durum çalışanları

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 60

I. Etki aşaması
II. Kurtarma/kahramanlık aşaması
III. Afet öncesi aşama
IV. Balayı aşaması
V. Hayal kırıklığı aşaması
VI. İyileşme/toparlanma aşaması
Afet sonrası toparlanmanın yukarıda yer alan aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru bir sıra ile verilmiştir?

III-II-IV-V-VI

III-I-II-V-IV-VI

III-I-II-IV-V-VI

III-IV-II-I-V-VI

III-I-V-IV-II-VI

Açıklama:

Afet sonrası toparlanmanın aşamaları şu şekilde sıralanmaktadır:
-Afet öncesi aşama
-Etki aşaması
-Kurtarma/kahramanlık aşaması
-Balayı aşaması
-Hayal kırıklığı aşaması
-İyileşme/toparlanma aşaması
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Yalnızca birkaç hafta süren ve toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu afet sonrası toparlanmaya ilişkin aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Afet öncesi aşama

Balayı aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Etki aşaması

Açıklama:

Sıklıkla yalnızca birkaç hafta süren ve toplumdaki bağların oldukça kuvvetli olduğu aşama "balayı aşaması"dır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Afet sonrası toparlanma sürecinde sırasıyla en kısa ve en uzun süren aşamalar aşağıdakilerden hangileridir?

Afet öncesi aşama-İyileşme/toparlanma aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması-Balayı aşaması

Etki aşaması-İyileşme/toparlanma aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması-Hayalkırıklığı aşaması

Etki aşaması-Kurtarma/kahramanlık aşaması

Açıklama:

Tüm aşamalar içinde genellikle en kısa süreli olan aşama etki aşamasıdır. Bu aşamada afetin özelliklerine bağlı yoğun duygusal tepkiler görülmektedir. En uzun süreli olan aşama ise afetten sonraki son aşama olan ve uzun yıllar hatta sürekli olarak devam edebilen iyileşme ya da toparlanma aşamasıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Toplumdaki bireylerde özgeci davranışlar ve duyguların baskın olduğu afet sonrası aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Etki aşaması

Kurtarma/kahramanlık aşaması

Balayı aşaması

Hayalkırıklığı aşaması

İyileşme/toparlanma aşaması

Açıklama:

Toplumdaki bireylerde özgeci davranışlar ve duyguların baskın olduğu, afetten hemen sonra başlayan ve sıklıkla kısa süren bir dönemi kapsayan aşama "kurtarma ya da kahramanlık aşaması"dır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Travmatik bir olayın ardından akut stres tepkilerinin görüldüğü zaman aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

2 gün-4 hafta

4 hafta-3 ay

3 ay-6 ay

6 ay-1 yıl

1 yıl ve sonrası

Açıklama:

Akut stres tepkileri travmatik bir olayın ardından ilk iki gün ile dört hafta arasında görülebilmektedir. Ayrıca araştırmalara göre yaşanılan bir travma sonrasındaki üç ila altı ay arasında bireylerin %75’i belirgin olarak iyileşmekte ve sadece %25’i akut stres tepkileri veya bozukluğu yaşamaktadır. Bir yıl içinde ise toplamda bireylerin %82,5’inde tamamen iyileşme görülmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzı aşağıdakilerden hangisidir?

Ruminasyon

Somatizasyon

Oryantasyon

Normalizasyon

Motivasyon

Açıklama:

Yaşanan travmatik olaya ilişkin, gün içinde tekrarlayıcı şekilde akla gelen ve durdurulamayan düşünce tarzına “ruminasyon” denmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

“Olayları olduğu gibi kabullenmeyi öğrendim” ifadesini kullanan bir birey TSG sonrasındaki değişimlerden hangisini yaşamaktadır?

Yeni olanakların algılanması

Kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi

Bireysel güçlülük

Manevi değişim

Yaşamın kıymetini anlama

Açıklama:

Tedeschi ve Calhoun’un modeline göre, bireyler beş farklı alanda değişim yaşamaktadır. Travmatik olaylar sonrası bu türde bir gelişim yaşayanlarda çok sık rastlanan ifadelerden olan “bu olaydan sonra düşündüğümden daha güçlü olduğumu anladım” ve “olayları olduğu gibi kabullenmeyi öğrendim” ifadeleri “bireysel güçlülük” aşamasında gerçekleşmektedir. Diğer aşamalar ise, “yeni olanakların algılanması”, “kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi”, “manevi değişim” ve “yaşamın kıymetini anlama” aşamalarıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası gelişimi (TSG) olumlu yönde etkileyen durumlardan biri değildir?

Erkek olmak

Evli olmak

Genç olmak

İyimser olmak

Deneyime açık olmak

Açıklama:

Bu noktada tam olarak görüş birliği sağlandığı söylenememekle birlikte, TSG düzeyini arttıran bazı faktörler söz konusudur. Genel araştırma sonuçlarına bakıldığında, kadınların paylaşmaya ve sosyalleşmeye daha açık oldukları; evli olmanın bir çeşit sosyal destek sağladığı; gençlerin uyum sağlama becerilerinin daha fazla olduğu düşünülmektedir. Tüm bunların yanısıra iyimser olmak ve deneyime açık olmak gibi kişilik özellikleri de TSG düzeyini artırmaktadır. Kısacası, kadın, evli, genç, iyimser ve deneyime açık olmak TSG'yi olumlu yönde etkileyen özelliklerdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Psikososyal destek uygulanırken göz önünde bulundurulması gereken ilkeler ve yönergelere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Afet yaşayan herkes bu deneyimden etkilenmez.

Afet sonrasında insanlar genellikle iş yaşamında daha etkili olur.

Ruh sağlığı çalışanları geleneksel yöntemlerle çalışmalıdır.

Afet sonrası verilen tepkiler genellikle normal tepkilerdir.

Afet sonrası verilen hizmetler genellikle psikolojiktir.

Açıklama:

Psikososyal destek uygulanırken, afet yaşantısı ve genel olarak müdahaleler ile ilgili göz önünde bulundurulması gereken çeşitli ilkeler ve yönergeler bulunmaktadır. Buna göre, afet yaşayan herkes bu deneyimden etkilenirken, afet sırasında ve sonrasında insanlar kendilerini toparlasalar da, sosyal yaşamda ve iş yaşamlarında daha az etkili olabilmektedirler. Ayrıca afetler sonrası ruh sağlığı hizmetleri sıklıkla psikolojik olmaktan ziyade pratiktir; ruh sağlığı çalışanlarının geleneksel yöntemleri bir kenara koyması, ruh sağlığı etiketlerini kullanmaktan kaçınması ve müdahale için etkin bir destek programı kullanılması gerekmektedir. Bununla birlikte, afet sonrası bireylerin gösterdikleri stres tepkilerinin çoğu normal dışı bir olaya verilen normal tepkilerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Afetlerdeki ruh sağlığı ve psikolojik destek katmanlarından özel hizmetlerin kapsamına giren destek örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerin itibarını koruyan temel hizmetlerin sağlanmasına yönelik çalışmalar

Sosyal ağların etkinleştirilmesi

Belirli sorunlar için uzmanlar tarafından sunulan hedefe yönelik bireysel müdahaleler

Ruh sağlığı uzmanlarının sunduğu ileri düzeydeki sosyal hizmetler

Çeşitli yaş grupları için destekleyici programlar

Açıklama:

Afetlerdeki ruh sağlığı ve psikolojik destek katmanları “temel hizmetler ve güvenlik”, “toplumsal destek ve aile desteği”, “odaklı, genel hizmetler” ve “özel hizmetler” olarak sıralanabilir. Şıklarda verilen, “bireylerin itibarını koruyan temel hizmetlerin sağlanmasına yönelik çalışmalar” temel hizmetler ve güvenlik; “sosyal ağların etkinleştirilmesi” ve “çeşitli yaş grupları için destekleyici programlar” toplumsal destek ve aile desteği; “belirli sorunlar için uzmanlar tarafından sunulan hedefe yönelik bireysel müdahaleler” odaklı, genel hizmetler ve “ruh sağlığı uzmanlarının sunduğu ileri düzeydeki sosyal hizmetler” özel hizmetler katmanına dair destek örnekleridir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdaki psikososyal destek uygulamaları bileşenlerinden hangisi psikolojik ilk yardım bileşeni ile eş zamanlı olarak başlar?

Sevk etme ve yönlendirme

İhtiyaç ve kaynak değerlendirmesi

Bilgi merkezi oluşturma

Toplumu harekete geçirme

Sosyal projeler

Açıklama:

Psikososyal destek uygulamaları, sekiz araca ya da bileşene sahiptir. Bunlar, “ihtiyaç ve kaynak değerlendirmesi”, “psikolojik ilk yardım”, “sevk etme ve yönlendirme”, “bilgi merkezi oluşturma”, “toplumu harekete geçirme”, “sosyal projeler”, “eğitimler” ve “çalışana destek uygulamaları” olarak sıralanabilir. Psikolojik ilk yardım ile eşzamanlı başlayan bileşen “ihtiyaç ve kaynak değerlendirmesi” bileşenidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi psikolojik ilkyardımın (PİY) eylem ilkelerinden izle ilkesinin kapsamına girmektedir?

Kriz olayı hakkında bilgi edinin

Desteğe ihtiyacı olabilecek insanlara yaklaşın

Problemleriyle baş etmelerine yardım edin

Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin

Emniyet ve güvenlik problemleri hakkında bilgi edinin

Açıklama:

PİY’in “izle”, “dinle” ve “bağlantı kur” olmak üzere üç temel eylem ilkesi bulunmaktadır. Bu üç ilke, kriz durumunda uygulayıcıların nasıl davranmaları ve maruz kalan kişilere nasıl yaklaşmaları gerektiğini anlatmaktadır. “Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin” talimatı izle ilkesinin kapsamına girmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Afet sonrası destek uygulamaları bazı durumlarda “ikinci bir afet” haline gelebilir. Psikososyal desteğin ilke ve yönergelerinden olan bu maddeye uygun örnek, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

Afet bölgesine görev icabı giden kameramanlar ve haber spikerleri yaşanan felaketten dolaylı olarak etkilenmiş, uzun süre etkisinden kurtulamamışlardır.

Afet bölgesine ülke genelinden yapılan yardımların abartılması ve gerekli gereksiz her türlü malzemenin gönderilmesi ile afetzedeler utandırılmış gururları incitilmiştir.

Sel felaketi yaşayan ve evlerinden olan vatandaşlar, belediyeye yaptıkları müracaatlardan gerekli desteği alamamış; çaresizlik yerini öfke ve hayal kırıklığına bırakmıştır.

İnsanlar tarafından sürekli acınılarak bakılan afetzede, "zaten çevremin bana yaklaşımları değişik, bir de ruh sağlığı hizmeti aldığımı duyarlarsa bana hepten deli derler" diye düşünmüştür.

"Arkadaşlarım benim yanımdayken üzüleceğimi düşünerek konuyu hiç açmıyorlar. Oysa ki ben konuştukça rahatlıyorum" diyen bir afetzede, rahatsızlığını dile getirmiştir.

Açıklama:

Psikososyal desteğin ilke ve yönergelerine diğer seçeneklerde verilen örnekler, aşağıdaki gibidir;
A Seçeneği : Afet yaşayan herkes bu deneyimden bir şekilde etkilenir.
B Seçeneği : Afete maruz kalanlar afet sonrası tüm yardımları ve desteği ret edebilirler.
D Seçeneği : Birçok birey afet sonrasında ruh sağlığı hizmetlerine ihtiyaç duymadığını düşünür ve bu nedenle, bu hizmetlere yönelik başvuru yapmayabilir.
E Seçeneği : Afetzedeler diğerlerinden gelen etkin ilgi ve alakaya yanıt verirler.
Afet sonrası destek uygulamaları bazı durumlarda “ikinci bir afet” hâline gelebilir. Bireyler afet sonrasında barınma, gıda gibi konularda yardım alabilmek için bürokratik bağlar kurmak ve resmî süreçler başlatmak zorunda kalabilirler. Bu süreçlerin beraberinde getirdikleri zorluklar bir süre sonra bireylerde öfkenin ve hayal kırıklığının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu duyguların, afetzede destek gruplarında olduğu gibi, yapıcı kanallara aktarılması önemlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

I. Dikkati toplamada zorlanma
II. Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü
III. Ani irkilme ve tedirginlikler
IV. Geçmişe göre artmış sinirlilik hali
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri travmatik bir olayın ardından görülebilen akut stres tepkileri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Travmatik bir olayın ardındaki ilk iki gün ile dört hafta arasında görülebilen akut stres tepkileri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
• Dikkati toplamada zorlanma
• Geçmişi göre artmış sinirlilik hâli
• İçine kapanıp hiç konuşmama veya sürekli
olayla ilgili konuşma, detayları tekrar tekrar anlatma
• Gerginlik, yorgunluk, uyuma güçlüğü
• Ani irkilme ve tedirginlikler
• Baş ağrısı, bulantı
• Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklarda artış
• İş, evlilik, aile ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar
• Huzursuzluk, güvensizlik, insanlardan
uzaklaşma, aşırı yargılayıcı ve suçlayıcı olma
• Her şeyi kontrol altında tutma isteği
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi DSM-5'e göre travma sonrası stres bozukluğunun belirti grupları arasında yer almamaktadır?

Araştırma

Kaçınma

Yeniden yaşama

Aşırı uyarılma ve aşarı tepki gösterme

Düşünce ve duygularda olumsuz değişiklikler

Açıklama:

DSM-5’te, travma sonrası stres bozukluğu dört temel belirti grubunu içerir. Bunlar;
• yeniden yaşama,
• kaçınma,
• aşırı uyarılma ve aşırı tepki gösterme biçiminde yer alan belirgin olumsuz değişiklikler ve
• düşüncelerde ve duygularda olumsuz değişikliklerdir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

"Yaşadığımız sel felaketinin ardından kendimi daha güçlü hissediyor ve sorunların üstesinden gelebileceğimi düşünüyorum" diyen birinin Tedeschi ve Calhoun'un modeline göre hangi yönde gelişim yaşadığı söylenebilmektedir?

Yeni olanakların algılanması

Kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi

Bireysel güçlülük

Manevi değişim

Yaşamın kıymetini anlama

Açıklama:

Tedeschi ve Calhoun’un modeline göre, bireyler beş farklı alanda değişim yaşamaktadır. Bu değişim alanları ve travmatik olaylar sonrası bu türde gelişim yaşayanlarda çok sık rastlanan ifadeler şöyle sıralanmaktadır:
1. Yeni olanakların algılanması: “Yaşadığım bu olaydan sonra hayatıma yeni bir yön verdim”,
“Hayatımı daha iyi ve yararlı şeyler yaparak geçirebileceğimi anladım”
2. Kişiler arası ilişkilerin güçlenmesi: “Bu ya- şadığım olay sonrasında zor zamanlarda baş- kalarına güvenebileceğimi anladım”, “Kendimi diğer insanlara daha yakın hissetmeye başladım”
3. Bireysel güçlülük: “Bu olaydan sonra düşündüğümden daha güçlü olduğumu anladım”,
“Olayları olduğu gibi kabullenmeyi öğrendim”
4. Manevi değişim: “Olaydan sonra manevi konuları daha iyi anladım”
5. Yaşamın kıymetini anlama: “Olaydan sonra, yaşadığım her günün değerini anladım”
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası gelişim düzeyini artıran faktörler arasında yer almamaktadır?

Olaya ilişkin faktörler

Olay hakkında düşünme tarzı

Olaydan uzaklaşma zamanı

Olay ile baş etmede kullanılan yöntemler

Kişilik özellikleri

Açıklama:

TSG düzeylerini arttıran bazı faktörler bulunmuştur. Bu faktörlerden bazıları şöyle sıralanabilir:
• Sosyodemografik özellikler (kadınlar, evli
olanlar, gençler)
• Kişilik özellikleri (iyimser olanlar; deneyime açık olanlar)
• Olaya ilişkin faktörler
• Olay üzerinden geçen zaman
• Olay sonrasında sosyal destek
• Olay hakkında düşünme tarzı
• Olay ile baş etmede kullanılan yöntemler
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

I. Dinle
II. Hazırlan
III. Bağlantı kur
IV. İzle
Psikolojik ilk yardım uygulayacak kişi mevcut durum, hizmetler ve sorunlar hakkında bilgi toplamak için yukarıdaki aşamaları hangi sıra ile takip etmelidir?

II-III-IV-I

II-IV-I-III

II-I-IV-III

II-I-III-IV

II-III-I-IV

Açıklama:

Eyleme geçmeden önce, PİY uygulayacak kişinin hazırlanarak, mevcut durum, hizmetler ve sorunlar hakkında bilgi toplaması da özellikle önemlidir. PİY uygulayacak kişi aşağıdaki aşamaları takip ederek bilgi toplayabilir:
-Hazırlan
-İzle
-Dinle
-Bağlantı kur
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Afet sonrası sorunlara çözüm bulmak için iç ve dış kaynaklardan yararlanma olarak tanımlanan, bireyleri normalleştirme hareketi olarak ifade edilen, psikososyal destek uygulamaları araç ya da bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

İhtiyaç ve kaynak değerlendirmesi

Psikolojik ilk yardım

Sevk etme ve yönlendirme

Bilgi merkezi oluşturma

Toplumu harekete geçirme

Açıklama:

Psikososyal destek uygulamaları, sekiz araca ya da bileşene sahiptir;
1- İhtiyaç ve kaynak değerlendirmesi
2- Psikolojik ilk yardım
3- Sevk etme ve yönlendirme
4- Bilgi merkezi oluşturma
5- Toplumu harekete geçirme : Bireylerin kendine yardım ve bakım becerilerini geliştirmek amacıyla, iç ve dış kaynaklardan yararlanarak afet sonrası sorunlara çözüm bulmaya çalışılır. Bireylerin güven ve kontrol algılarını yeniden yapılandırılma, normalleştirme için çalışmalar yürütülür.
6- Sosyal Projeler
7- Eğitimler
8- Çalışana destek uygulamaları

Doğru Cevap: E

Soru 79

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, afet sonrası ruh sağlığı ve psikososyal destek ile ilgili yanlış bilgi içerir?

Psikolojik İlk Yardım, ciddi bir kriz yaşamış ve destek talep eden her yaştaki bireye uygulanabilir.

Mehmetçik Ortaokulu matematik öğretmeni Kenan Bey, eğitimini alarak Psikolojik İlk Yardım destek hizmeti verebilir.

Psikolojik ilk yardım, afet sonrası zorluk yaşayan, desteğe ve yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan insani ve destekleyici müdahaleleri kapsamaktadır.

Psikolojik İlk Yardım, yalnızca ruh sağlığı alanındaki uzmanların sunduğu bir destek hizmetidir.

Psikolojik İlk Yardım, psikolojik ya da psikiyatrik bir müdahale ya da bir psikolojik danışmanlık hizmeti değildir.

Açıklama:

Psikolojik ilk yardım, afet sonrası zorluk yaşayan, desteğe ve yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan insani ve destekleyici müdahaleleri kapsamaktadır. Ciddi bir kriz yaşamış ve destek talep eden her yaştaki bireye uygulanabilir. Psikolojik İlk Yardım (PİY), genellikle yalnızca ruh sağlığı alanındaki uzmanların sunduğu bir destek hizmeti değildir. Hekimler ve hemşireler gibi tıp alanındaki uzmanlar, polis ve itfaiye teşkilatı personeli, okullarda görev yapan öğretmenler ve rehberler, sivil toplum kuruluşlarında görev yapan uzmanlar ve yerel yöneticiler, yardım kuruluşlarında çalışanlar ve hatta bölgede yaşayan yerel halk ve aileler de PİY konusunda eğitim alarak destek verebilir. Bu açıdan, psikolojik ya da psikiyatrik bir müdahale ya da bir psikolojik danışmanlık hizmeti değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Psikolojik ilk yardımın; Kriz olayı, Mevcut hizmetler ve destekler, Emniyet ve güvenlik problemleri hakkında bilgi edinme gibi eylem öncesi hazırlık dönemi vardır. Hazırlık döneminden sonra; kriz durumda PİY uygulayıcılarının sırasıyla takip etmesi gereken üç temel eylem, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

İzle - Dinle - Bağlantı Kur

Teşhis et - Odaklan - Harekete geç

Can güvenliği - Çevre güvenliği - Kazazedenin güvenliği

Ambulans - İtafiye - Kolluk Kuvvetlerini bilgilendir.

Analiz - İlk yardım - Terapi

Açıklama:

Psikolojik ilk yardım eylem ilkeleri;
0) Hazırlan:
• Kriz olayı hakkında bilgi edinin.
• Mevcut hizmetler ve destekler hakkında bilgi edinin.
• Emniyet ve güvenlik problemleri hakkında bilgi edinin.
1) İzle:
• Güvenliği kontrol edin.
• Acil temel ihtiyaçları olan kişileri kontrol edin.
• Ciddi stres tepkileri gösteren insanları kontrol edin.
2) Dinle:
• Desteğe ihtiyacı olabilecek insanlara yaklaşın.
• İnsanların ihtiyaç ve kaygılarını sorun.
• İnsanları dinleyin ve sakinleşmelerine yardımcı olun.
3) Bağlantı kur:
• İnsanların temel ihtiyaçlarını bildirmelerine ve hizmetlere ulaşmalarına yardım edin.
• Problemleriyle baş etmelerine yardım edin.
• Bilgi verin.
• İnsanların sevdikleriyle bağlantı kurmasına ve sosyal destek sağlamasına yardım edin.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Travma Sonrası Stres Bozukluğu tanı kriterlerini karşılayan afetzedeler için, farmakoterapi (ilaçlar yoluyla tedavi) ve / veya psikoterapinin bir arada uygulanması için uygun zaman aşağıdakilerden hangisidir?

Afetten bir hafta geçtikten sonra

Afetten bir ay geçtikten sonra

Afetten altı ay geçtikten sonra

Afetten bir yıl geçtikten sonra

Afetten bir buçuk yıl geçtikten sonra

Açıklama:

Afetlerin ardından yapılan uzun dönem psikososyal müdahaleler ise, afetzedenin ihtiyaçlarına göre tasarlanan farmakoterapi, yani ilaçlar yoluyla tedavi ve/veya psikoterapi uygulamalarını içerir. Ancak, önceden mevcut olan psikolojik bozukluklar için kullanılan ilaçlar haricinde, şiddetli ve nadir olgular dışında afetten sonraki ilk bir ayda farmakoterapinin başlatılmaması önerilmektedir. Afetten bir ay geçtikten sonra TSSB tanı kriterlerini karşılayan afetzedeler için farmakoterapi ve psikoterapinin bir arada sunulması uygundur.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

I- Ruh sağlığı sorunları
II- Kötümserlik
III- Afetlere hazırlılık
IV- Bireyler arası farklılıklar
Yukarıdakilerden son on beş yıl içinde uluslararası alan yazında afet sonrası çocuklarla ilgili odaklanılan konular arasındadır?

I,III

II,IV

II,III

I,II

III,IV

Açıklama:

Ruh sağlığı sorunları ve afetlere hazırlılık son on beş yıl içinde uluslararası alan yazında afet sonrası çocuklarla ilgili odaklanılan konular arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I- Terör eylemleri
II- Savaşlar
III- Depremler
IV- Seller
Yukarıdakilerden hangileri çocukları etkileyen insan eliyle ortaya çıkan afetlerdendir?

III, IV

I, IV

II,III

I,II

I,III

Açıklama:

Terör eylemleri ve savaşlar, çocukları etkileyen insan eliyle ortaya çıkan afetlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

I- Herşeyin ulaşılabilir olduğu
II- Kişinin değerli olduğu
III- İnsanların eşit olduğu
IV- Dünyanın anlamlı bir yer olduğu
Yukarıdakilerden hangileri travmatik olaylar sonrası kişinin kendisi, insanlar ve dünya ile ilgili sarsılan temel inançları arasındadır?

I,III

I,II

III,IV

II,III

II,IV

Açıklama:

Kişinin değerli ve dünyanın anlamlı bir yer olması, travmatik olaylar sonrası kişinin kendisi, insanlar ve dünya ile ilgili sarsılan temel inançları arasındadır.
Kişinin değerli olduğu, dünyanın anlamlı bir yer olduğu

Doğru Cevap: E

Soru 4

Kişiye dehşet veren, genellikle beklenmedik ve ani gelişen, kişinin yaşamını tehdit eden bir travmatik olay sonrasında gelişen psikiyatrik bozukluğa ............ denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki sözcüklerden hangisi doğru biçimde tamamlar?

Afazi

Depresyon

Travma sonrası stres bozukluğu

Panik atak

Nomofobi

Açıklama:

Kişiye dehşet veren, genellikle beklenmedik ve ani gelişen, kişinin yaşamını tehdit eden bir tarvmatik olay sonrasında gelişen psikiyatrik bozukluğa travma sonrası stres bozukluğu denir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası çocuklarda görülen duygusal tepkilerden biri değildir?

Korku

Ölüm

Kaygı

Gerileme

Suçluluk

Açıklama:

Gerileme afet sonrası çocuklarda görülen duygusal tepkilerden biri değil, davranışsal tepkilerden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası çocuklarda görülen bilişsel tepkilerden biri değildir?

Akademik başarısızlık

Dikkat sorunları

Zihinsel karmaşa

Bilişsel kaçınma

Kontrolü kaybetme korkusu

Açıklama:

Akademik başarısızlık, afet sonrası çocuklarda görülen bilişsel tepkilerden biri değildir, davranışsal tepkilerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası çocuklarda görülen bedensel tepkiler arasındadır?

Duygusal küntlük

Tikler

Yetersizlik

Öfke

Yas

Açıklama:

Tikler, afet sonrası çocuklarda görülen bedensel tepkilerden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası çocuklarda görülen sosyal tepkilerden biridir?

İntihar düşünceleri

Utanç

İçe çekilme

Depresyon

Suçluluk

Açıklama:

İçe çekilme, afet sonrası çocuklarda görülen sosyal tepkilerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi çocukların afet sonrası yaşadığı psikolojik belirtileri belirleyen risk etkenleri içinde afet yaşantısı ile ilgili değildir?

Afetin türü

Afetin şiddeti

Maruz kalma düzeyi

Sosyal destek kaynakları

Afet sonrası risk etkenleri

Açıklama:

Sosyal destek kaynakları, çocukların afet sonrası yaşadığı psikolojik belirtileri belirleyen risk etkenleri içinde afet yaşantısı ile ilgili değildir, çevresel özelliklerle ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi çocukların afet sonrası yaşadığı psikolojik belirtileri belirleyen risk etkenleri içinde çocuğun bireysel özellikleri ile ilgili değildir?

Ailenin özellikleri

Gelişim düzeyi

Cinsiyet

Yaş

Geçmiş travmatik deneyimler

Açıklama:

Ailenin özellikleri, çocukların afet sonrası yaşadığı psikolojik belirtileri belirleyen risk etkenleri içinde bireysel özellikleri ile ilgili değildir, çevresel özelliklerle ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Afet yaşantısının fiziksel, sosyal ve psikolojik etkileri karşısında en korunmasız ve kırılgan gruplardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlılar

Yetişkinler

Orta Yaşlılar

Gençler

Çocuklar

Açıklama:

Çocuklar ve gençler dünya nüfusunun %30’unu oluşturmakta ve dolayısıyla günümüzde afetlerden etkilenen en geniş grubu temsil etmektedirler. Aynı zamanda çocuklar, afet yaşantısının fiziksel, sosyal ve psikolojik etkileri karşısında en korunmasız ve kırılgan gruplardan birini oluşturmaktadırlar Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Fiziksel Bütünlük
Ekonomik Bütünlük
Psikolojik Bütünlük
Toplumsal Bütünlük

Doğal afetlerin çocuklarda yarattığı uzun süreli psikolojik etkilerin üç yolla oluşabileceğini vurgulamaktadır. Yukarıda verilenlerden hangileri bu üç yolun içinde yer alır?

I, II ve III

I ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

II ve III

Açıklama:

Araştırmacılar, doğal afetlerin çocuklarda yarattığı uzun süreli psikolojik etkilerin üç yolla oluşabileceğini vurgulamaktadır. İlk olarak, afetler çocukların fiziksel bütünlüklerine ve sağlıklarına zarar verme yoluyla olumsuz etkilere neden olmaktadırlar. Çocukların doğal afetlerden etkilendiği ikinci yol, afet sonrasında gelişebilecek psikolojik rahatsızlıkları içermektedir. Afetler toplumsal sistemlere verdiği hasar nedeniyle de çocuklar üzerinde olumsuz etkiler ortaya çıkarmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Duygu
Düşünce
Sosyallik
Davranış

Yukarıda verilenlerden hangileri bir travmatik olay sonrasında gelişen bir psikiyatrik bozukluk tanısı konması için travmatik olaya maruz kalan kişinin temel belirtileri arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

I ve IV

II ve III

Açıklama:

Travma sonrası stres bozukluğu, kişiye dehşet veren, genellikle beklenmedik ve ani gelişen, kişinin yaşamını tehdit eden bir travmatik olay sonrasında gelişen bir psikiyatrik bozukluktur. Bu tanının konulması için travmatik olaya maruz kalan kişinin üç temel belirti kategorisine uyan düşünce, duygu ya da davranışları göstermesi beklenmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

TSSB’nin bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı öncelikle Vietnam Savaşı’ndan dönen askerlerin tepkilerini anlama ve sınıflandırma çabası ile başlamıştır. Bu sınıflandırma çabası sonrasında ruh sağlığı çalışanlarının el kitabı olarak kullanılan ........ basımında, erişkinler için TSSB tanı kategorisi yer almaya başlamıştır İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

DSM 6

DSM 5

DSM 4

DSM 3

DSM 2

Açıklama:

TSSB’nin bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı öncelikle Vietnam Savaşı’ndan dönen askerlerin tepkilerini anlama ve sınıflandırma çabası ile başlamıştır. Bu sınıflandırma çabası sonrasında ruh sağlığı çalışanlarının el kitabı olarak kullanılan Ruhsal
Bozuklukların Tanısal ve Sayısal Elkitabı (DSM: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) 1980 yılında yayımlanan üçüncü basımında, erişkinler için TSSB tanı kategorisi yer almaya başlamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Afetler Sonrasında Çocuklarda Görülebilecek Olası Tepkiler arasında yer almaz?

İşbirlikçi Tepkiler

Duygusal Tepkiler

Davranışsal ve Sosyal Tepkiler

Bedensel ve Fizyolojik Tepkiler

Bilişsel Tepkiler

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.
Afetlere bağlı travmatik deneyimlerin ardından çocuklarda çeşitli stres tepkileri ortaya çıkabilir. Bunlar, bilişsel, duygusal, davranışsal/sosyal ve bedensel/fizyolojik tepkiler olmak üzere dört ana başlık altında incelenebilir. Doğru cevağ A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Genellikle zihnin sürekli olarak travmatik olayla meşgul olması ve buna bağlı dikkat sorunları, zihinsel karmaşa, yaşanan travmatik olaya ilişkin girici düşünce ve imgeler, kontrolü kaybetme korkusu ve travmanın yeniden yaşanacağına yönelik korkular olarak kendini gösteren afetler sonrası çocuklardaki hangi tepkiler arasında yer alır?

Bilişsel Tepkiler

Duygusal Tepkiler

Davranışsal Tepkiler

Sosyal Tepkiler

Bedensel ve Fizyolojik Tepkiler

Açıklama:

Bilişsel tepkiler genellikle zihnin sürekli olarak travmatik olayla meşgul olması ve buna bağlı dikkat sorunları, zihinsel karmaşa, yaşanan travmatik olaya ilişkin girici düşünce ve imgeler, bilişsel kaçınma, kontrolü kaybetme korkusu ve travmanın yeniden yaşanacağına yönelik korkular olarak kendini gösterir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Tetikte olma hâli, huzursuzluk, irkilme tepkisi, travmatik hatırlatıcılar karşında gösterilen artmış fizyolojik tepkisellik ve uyku zorlukları şeklinde kendisini gösteren Çocuk ve Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu belirtilerinden hangisidir?

Yeniden Yaşantılama

Kaçınma

Aşırı Uyarılma

Uyum bozuklukları

Görmezden gelme

Açıklama:

Aşırı Uyarılma: Son belirti grubu olan aşırı uyarılma ise aşırı tetikte olma hâli, huzursuzluk, irkilme tepkisi, travmatik hatırlatıcılar karşında gösterilen artmış fizyolojik tepkisellik ve uyku zorlukları şeklinde kendisini gösterir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Çocukların travmatik stres karşısında farklı tepkiler verdikleri bilinmektedir. Kız çocuklarında depresyon, kaygı gibi içe yöneltilmiş belirtiler daha sık gözlenirken, erkek çocuklarında saldırgan davranışlar, karşı gelme davranışları gibi dışa yöneltilmiş sorunlara daha sık rastlanılmaktadır. Bu ifade çocukların hangi özelliklerine vurgu yapmaktadır?

Gelişim düzeyi

Yaş

Geçmiş travmatik deneyimler ve psikiyatrik öykü

Cinsiyet

Başa çıkma yolları

Açıklama:

Cinsiyet: Kız ve erkek çocukların travmatik stres karşısında farklı tepkiler verdikleri bilinmektedir. Kız çocuklarında depresyon, kaygı gibi içe yöneltilmiş belirtiler daha sık gözlenirken, erkek çocuklarında saldırgan davranışlar, karşı gelme davranışları gibi dışa yöneltilmiş sorunlara daha sık rastlanılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Ekonomik temelli müdahale
Toplum temelli müdahale
Okul temelli müdahale
Aile temelli müdahale

Yukarıda verilenlerden hangileri psikososyal müdahale türleri arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I ve IV

I, III ve IV

I ve II

II, III ve IV

Açıklama:

Bu kapsamda, çocuğun temel gereksinimleri belirlendikten sonra, psikososyal müdahaleler, toplum temelli müdahaleler, ailelere yönelik müdahaleler ve okul temelli müdahaleler olmak üzere üç eksende uygulanabilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Afetleri izleyen ........... ay içerisinde stres belirtilerinde azalma olmayan ya da artış gözlenen veya risk grubuna giren çocuk ve ergenlere yönelik klinik değerlendirme yapılması önerilmektedir. İfadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Afetleri izleyen ilk bir ay içerisinde stres belirtilerinde azalma olmayan ya da artış gözlenen veya risk grubuna giren çocuk ve ergenlere yönelik klinik değerlendirme yapılması önerilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi afetler sonrasında çocuklarda görülebilecek davranışsal tepkilerden birisidir?

Kontrolü Kaybetme Korkusu

Suçluluk Duyma

Utanç Duyma

Saldırgan Davranışlar

Aşırı Uyarılmışlık

Açıklama:

Saldırgan davranışlar afetler sonrası çocuklardan görülebilecek davranışsal/sosyal tepkilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Yaşanan travmatik olay sonrasında ortaya çıkan ve duygusal olarak hiçbir şey hissedememe şeklinde gözlenen psikolojik durum hangisidir?

Duygusal Küntleşme

Psikosomatik Yakınma

Oryantasyon Güçlüğü

İçe Çekilme

Bilişsel Kaçınma

Açıklama:

Yaşanan travmatik olay sonrasında ortaya çıkan ve duygusal olarak hiçbir şey hissedememe şeklinde gözlenen psikolojik durum, duygusal küntleşmedir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Olası bir afet durumunda çocuklardaki psikolojik kökenli strese bağlı olarak ortaya çıkan baş ve karın ağrısı gibi bedensel yakınmalar aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilir?

Bilişsel Kaçınma

Zihnin Afetle Ve Güvenlikle Aşırı Meşgul Olması

Ayrılık Kaygısı

Psikosomatik Yakınma

Duygu Kontrolünde Güçlük

Açıklama:

Olası bir afet durumunda çocuklardaki psikolojik kökenli strese bağlı olarak ortaya çıkan baş ve karın ağrısı gibi bedensel yakınmalar, çocukların göstermiş olduğu psikosomatik yakınmalardır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdaki ikili eşleştirmelerden hangisi afetler sonrası çocuklarda ortaya çıkabilecek kaygı bozukluğu sorunlarıdır?

Sürekli Zihne Gelen İstenmeyen Düşünceler-Tedirginlik Hisleri

Kaçınma Davranışları-Umutsuzluk

Çaresizlik-Titreme

Kendini Öldürme Düşünceleri-Duygusal Patlamalar

İçe Kapanma-Kas Kasılmaları

Açıklama:

Afetler sonrası ortaya çıkabilecek kaygı bozuklukları çocuklarda sürekli zihne gelen istenmeyen düşünceler, tedirginlik hisleri, kaçınma davranışları, titreme ya da terleme nöbetleri, kas kasılmaları, mide sorunları ve dikkat ya da bellek sorunları gibi belirtilerle kendini gösterirken depresif bozukluklar ise çocuklarda umutsuzluk, çaresizlik ya da suçluluk duyguları, uyku ya da iştah sorunları, kendini öldürme düşünceleri, duygusal patlamalar, etkinliklerden eskisi kadar keyif alamama ve içe kapanıklık belirtileri ile ortaya çıkar.
Sürekli Zihne Gelen İstenmeyen Düşünceler-Tedirginlik Hisleri

Doğru Cevap: A

Soru 25

Afet sonrası ağır ve yoğun bir duyguyla baş edemeyen bir çocuğun, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlaması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Regresyon

Kaçınma

Fizyolojik Tepki

Disosiyasyon

Normalizasyon

Açıklama:

Afet sonrası ağır ve yoğun bir duyguyla baş edemeyen bir çocuğun, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlaması, regresyon ile açıklanır.
72

Doğru Cevap: A

Soru 26

Afet sonrası bir çocuğun;

Kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi
Gerçeklikten uzaklaşması
Olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması
Olayı yaşayan kendisi değilmiş gibi hissetmesi

Aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

TSSB

Disosiyasyon

Uzamış Yas Bozukluğu

Gerileme

Aşırı Uyarılma

Açıklama:

Afet sonrası bir çocuğun; kişinin kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi, gerçeklikten uzaklaşması, olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması ve olayı yaşayan kendisi değilmiş gibi hissetmesi disosiyasyon ile açıklanır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Ölümü tam olarak kavramlaştıramama
Ölümü ayrılık, yolculuk ya da uyku olarak görme
Neden-sonuç ilişkisi kuramama
Regresyon, uyku iştah sorunları gösterme

Olası afet sonucu, ebeveynlerden birinin kaybını ve yukarıda belirtilen durumları yaşayan bir çocuk hangi gelişim dönemi içerisinde olabilir?

0-2 Yaş

2-7 Yaş

7-9 Yaş

9-12 Yaş

12-18 Yaş

Açıklama:

Ölümü tam olarak kavramlaştıramama, ölümü ayrılık, yolculuk ya da uyku olarak görme neden-sonuç ilişkisi kuramama ve regresyon, uyku iştah sorunları gösterme 2-7 yaş okul öncesi dönem çocuklarının kayıp sonrası gösterdiği tepkilerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

1999 Marmara Depremi sonrasında UNICEF’in desteği ile Marmara Depremi Psikolojik İlk Yardım Projesi’ni yaşama geçiren kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Psikologlar Derneği

Türkiye Psikiyatri Derneği

Ruh Sağlığı Derneği

Sağlık Bakanlığı

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Açıklama:

1999 Marmara Depremi sonrasında UNICEF’in desteği ile Marmara Depremi Psikolojik İlk Yardım Projesi’ni yaşama geçiren kuruluş, Türk Psikologlar Derneği’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Deprem
Sel
Terör
Savaş
Çığ

Yukarıda verilen afet türleri eşleştirildiğinde hangileri diğerlerinden farklı değerlendirilir?

I-III

II-III

III-IV

IV-V

IV-I

Açıklama:

Deprem, sel ve çığ doğal afet türü iken terör ve savaş insan eliyle gerçekleşen afet türleri olarak değerlendirilir.
III-IV

Doğru Cevap: C

Soru 30

Dünya Sağlık Örgütünün 2011 yılında yayınladığı raporda, doğa olayları kaynaklı ölüm ve yaralanmaların yüzde kaçının çocukları kapsadığı bildirilmiştir?

%10-15 Arasının

%15-20 Arasının

%20-25 Arasının

%25-30 Arasının

%30-50 Arasının

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütünün 2011 yılında yayınladığı raporda, doğa olayları kaynaklı ölüm ve yaralanmaların %30-50 arasının çocukları kapsadığı bildirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki afetlerden hangisi Çocuk ve ergen ruh sağlığı alanına ilişkin son 15 yılı içeren uluslararası alanyazına göre üzerinde en fazla çalışma yapılan doğal afetlerden birisi değildir?

Hint Okyanusu’nda meydana gelen tsunami

Marmara Depremi

Katrina Kasırgası (ABD)

Japonya Tohoku deprem ve tsunami felaketi

Pakistan Depremi

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Hint Okyanusu’nda meydana gelen tsunami 2004’te , Katrina Kasırgası (ABD) ve Pakistan Depremi 2005’te, Japonya Tohoku deprem ve tsunami felaketi 2011, Marmara Depremiyse 1999 gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Doğal afetler veya insan eliyle ortaya çıkan afetler karşısında uzmanlar çocuk ve ergenlere müdahale daha özel bir önemde görülmekte, afetlerden etkilenen bu gruba daha hassas ve etkili yaklaşımlar kullanılabilmektedir. Bu durumun en temel nedeni ne olabilir?

Günümüzde yaklaşık 535 milyon çocuğun - tüm dünya çocuklarının yaklaşık dörtte biri - çatışma ya da felaketlerden etkilenen ülkelerde yaşamını sürdürmesi.

Çocukların eğitim hayatlarının devamlılığının sağlanabilmesi için özel ve hızlı müdahalenin yapılması gerekliliği

Çocukların fiziksel, duygusal ve bilişsel gelişim süreçlerinin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle afetlerin yol açtığı sonuçlarla başa çıkma kapasitelerinin yetersiz kalması

Afetlerin olumsuz etkilerinin çocuklar arasında çok daha kolay yayılabileceği düşüncesi

Çocukların yaşamlarının hem doğal afetler hem de insan eliyle ortaya çıkan afetler nedeniyle tehdit altında olması.

Açıklama:

Günümüzde çocuklar gerek doğa olaylarına bağlı olarak gerekse insan eliyle ortaya çıkan çeşitli afetlerin olumsuz etkilerine maruz kalmakta ve bu etkiler karşısında en kırılgan gruplardan birini oluşturmaktadırlar. Daha detaylı açıklamak gerekirse çocuklar, afet yaşantısının fiziksel, sosyal ve psikolojik etkileri karşısında en korunmasız ve kırılgan gruplardan birini oluşturmaktadırlar. Bunun temel nedeni çocukların fiziksel, duygusal ve bilişsel gelişim süreçlerinin henüz tamamlanmamış olması ve dolayısıyla afetlerin yol açtığı sonuçlarla başa çıkma kapasitelerinin yetersiz kalmasıdır. Bu doğrultuda doğru cevap C seçeneğidir. Diğer seçenekler afet durumunda çocuk ruh sağlığı açısından doğru veya geçerli seçenekler değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Doğal afetlerin çocuklarda yarattığı olumsuz sonuçların etki mekanizmaları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde en doğru ve kapsayıcı şekilde verilmektedir?

Fiziksel bütünlükleri ve sağlıklarının bozulması - Psikolojik sağlıklarının olumsuz etkilenmesi - Toplumsal sistemlerin aksaması ve bozulması

Fiziksel bütünlüğün bozulması - Psikolojik sağlığın bozulması - Beslenme ve barınak koşullarının bozulması

Beslenme ve barınak koşullarının bozulması - Sağlık sistemlerinin aksaması -Toplum ruh sağlığının bozulması

Psikolojik sağlığın bozulması - Ekonomik dengelerin sarsılması - Toplum ruh sağlığının bozulması

Güvenlik ve tehdit algısının bozulması - Toplumsal düzenin bozulması - Ekonomik dengenin sarsılması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 34

1999 da yaşanan Marmara Depremiyle ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Deprem sonrasında Türk Psikologlar Derneği (TPD), UNICEF’in desteği ile Marmara Depremi Psikolojik İlk Yardım Projesi’ni yaşama geçirmiştir.

Psikolojik İlk Yardım Projesi 7 ay sürmüştür.

Bu proje kapsamında 500 psikolog gönüllü olarak hizmet vermiştir.

Emirdağ ilçesi bu projenin verdiği hizmetin dışındaydı.

Bu proje kapsamında, deprem bölgelerinde yaşayan yaklaşık 12.000 kişiye ulaşılarak bireysel ve gruplar hâlinde psikoeğitim hizmetleri sunulmuştur.

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Türk Psikologlar Derneği (TPD) tarafından başlatılan Psikolojik İlk Yardım Projesinin verdiği hizmet Emirdağ ilçesini de kapsıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde 2013›ten beri yaklaşık 19.000 çocuk zorla askere alınmıştır?

Suriye

Nijerya

Güney Sudan Cumhuriyeti

Kamerun

Demokratik Kongo Cumhuriyeti

Açıklama:

Doğru cevap C dir. 2013›ten beri yaklaşık 19.000 çocuk zorla askere alınan ülke Güney Sudan Cumhuriyeti'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

TSSB ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı öncelikle Vietnam Savaşı’ndan dönen askerlerin tepkilerini anlama ve sınıflandırma çabası ile başlamıştır.

Erişkinler için TSSB tanı kategorisi 1980 yılında yayımlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayısal Elkitabı'nın (DSM:Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) üçüncü basımında yer almaya başlamıştır.

2013 yılında DSM-5’in yayımlanmasına kadar çocuklarda TSSB tanısını koymada erişkinler için geliştirilmiş bu tanı ölçütleri kullanılmıştır.

2014 yılında yayınlanan DSM-5 Tanı Ölçütleri Kitabı’nda artık okul-öncesi dönemi kapsayan 6 yaş ve öncesi çocuklara TSSB tanısı koymak için kullanılabilecek, bu yaş grubuna özgü ayrı ölçütler belirlenmiştir.

DSM-5’te çocukların travmatik olay sonrası geliştirdikleri ruhsal bozuklukları belirlemek için TSSB dışında başka bir tanı bulunmamaktadır.

Açıklama:

Doğru cevap E dir. DSM-5’te çocukların travmatik olay sonrası geliştirdikleri ruhsal bozuklukları belirlemek için TSSB tanımıyla yanı sıra “Akut Stres Bozukluğu”tanısı kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Travmatik olay sonrası çocukların verdiği aşağıdaki tepkilerden hangileri duygusal tepkilerdendir?

dikkat sorunları

kontrolü kaybetme korkusu

suçluluk ve utanç

zihinsel karmaşa

bellek sorunları

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Suçluluk ve utanç çocukların travmatik olay sonrası verdiği tepkilerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Travmatik olay sonrası çocukların verdiği aşağıdaki tepkilerden hangileri davranışsal ve sosyal tepkilerdendir?

gerileme davranışlar

Korku ve kaygı

Kin

bilişsel kaçınma

gelecek algısını bozulması

Açıklama:

Gerileme davranışlar travmatik olay sonrası çocukların davranışsal ve sosyal tepkilerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Son yıllarda, alanyazında doğal afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini ele alan araştırmaların sayısında ciddi bir artış olmuştur. Ülkemizde konuyla ilgili bilimsel araştırmaların artmasında aşağıda verilen doğal afetlerden hangisi en etkili olmuştur?

2010 Mavi Marmara Saldırısı

1999 Marmara Depremi

2004 Sumatra Tsunamisi

1939 Büyük Erzincan Depremi

2011 Van Depremi

Açıklama:

Son yıllarda, alanyazında doğal afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini ele alan araştırmaların sayısında ciddi bir artış olmuştur. Ülkemizde 1999 Marmara Depremi’nden sonraki ilk 10 yıl içinde afet ruh sağlığı alanında yapılmış çalışmaların niceliği ve niteliğinde önemli bir artış meydana geldiği saptanmıştır. 1999 Marmara Depremi sonrasında Türk
Psikologlar Derneği (TPD), UNICEF’in desteği ile Marmara Depremi Psikolojik İlk Yardım Projesi’ni yaşama geçirmiştir. Yedi ay süresince 500 psikoloğun gönüllü hizmet verdiği proje kapsamında, deprem bölgelerinde yaşayan yaklaşık 12.000 kişiye ulaşılarak bireysel ve gruplar hâlinde psikoeğitim hizmetleri sunulmuştur. Bu gönüllü hizmetler sırasında ve/veya sonrasında bilimsel amaçlı araştırmalar da yürütülmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Travmatik olay sonrası çocukların verdiği aşağıdaki tepkilerden hangileri bedensel ve fizyolojik tepkilerden değildir?

Uyku sorunları

karanlık korkusu

iştahın bozulması

mide bulantısı

karın ağrısı

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Karanlık korkusu bedensel ve fizyolojik tepkilerden değil, duygusal tepkilerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdaki davranışlardan hangisi afetlere maruz kalan çocukların gelişiminde gerileme davranışlarının örneği sayılabilir?

afetlere maruz kalan çocukların uyarılmaya irkilerek tepki vermesi

afetlere maruz kalan çocuklarda afet yaşanan yerlere geri dönerken o anda yaşadıkları fizyolojik tepkilerin (kalp atışında hızlanma, terleme vb.) tekrarlanması

afetlere maruz kalan çocukların içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar (altını ıslatma, parmak emme ve b. gibi) sergilemesi

afetlere maruz kalan çocukların belli duyguları hissedememesi

afetlere maruz kalan çocukların insanlardan uzaklaşmış ya da onlara yabancılaşmış hissetmesi

Açıklama:

Doğru cevap C' dir. Afetlere maruz kalan çocukların gelişiminde gerileme davranışlarının örneği içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar (altını ıslatma, parmak emme ve b. gibi) sergilemesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdaki terimlerden hangisi çocuğun içsel dünyası ve çevresiyle olan ilişkisini tanımlamaktadır?

Disosiyasyon (çözülme, kopma)

Gerileme (regresyon)

Normalleştirme (ya da normalizasyon)

Duygusal küntleşme

Psikososyal

Açıklama:

Doğru cevap E dir. “Psikososyal” terimi, çocuğun içsel dünyası ve çevresiyle olan ilişkisini tanımlamak üzere kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdaki ifadelerden hangisi afetlere maruz kalan okul öncesi dönem çocuklara yönelik psikososyal müdahale açısından yanlıştır?

Çocuğun zedelenen güven duygusunun onarılabilmesi için, ailelerin mümkün olduğunca çocuktan uzak kalmamak konusunda uyarılmadılır;

Küçük yaştaki çocuklar için anne babanın fiziksel teması yatıştırıcı olmaktadır

Gerek duyulduğundaçocukların geçici olarak anne babalarının yanında yatmasına izin verilebilir.

Travma anının oyunlarda tekrar tekrar canlandırılması olumsuz sonuçlanabilir ve çocuğa zarar verebilir.

Ailelerin çocukların gerileme davranışları hakkında bilgilendirilmeleri de önemlidir.

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Travma anının tekrar tekrar canlandırılması, kimi zaman ebeveynler tarafından olumsuz ve çocuğa zarar verici olarak algılansa da aslında çocuklar bu oyunlar sırasında kavranılması güç olan travmatik olayı anlamlandırmaya çalışmaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 44

İnsan eliyle gerçekleşen afetlerin çocuklar üzerindeki yıkıcı etkilerini açıkça ortaya koyan proje aşağıdakilerden hangisidir ?

Kentsel gelişim projesi

Unicef 2015

Unıcef 2016

Unıcef 2017

Unıcef 2018

Açıklama:

UNICEF’in 2017 yılına ilişkin raporları, insan eliyle gerçekleşen afetlerin çocuklar üzerindeki yıkıcı etkilerini açıkça ortaya koymaktadır. UNICEF’e göre 2017 yılı, çatışma ve kuşatılmış bölgelerde yaşamak zorunda kalan çocuklar açısından en ağır olumsuz etkilerin yaşandığı yıllardan biri olmuştur.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Zedelenen güven duygusunun yerini hangi duygu almaktadır?

artmış korkular

artmış sinirsel gerginlik

artmış tehdit algısı

azalmış sevgi hissi

artmış pişmanlık

Açıklama:

Zedelenen güven duygusunun yerini artmış tehdit algısı alır. Çocuklar kendilerini tehlikelerle dolu, neyle karşılaşacaklarını önceden kestiremedikleri bir dünyada korunaksız hissetmeye başlarlar.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Yoğun stres içeren afetler sonrasında çocuklar ne kadar süreyle psikolojik etkiler gösterir?

3 ay

1 yıl

2 - 4 yıl

5 -7 yıl

8-9 yıl

Açıklama:

1972-1981 yılları arasında üç etkileyici çalışma (Gleser, Green ve Wignet, 1981; Lacey, 1972; Terr, 1979) yayımlanmış ve bunlar, yoğun stres içeren afetler sonrasında çocukların 2 ila 4 yıl süresince psikolojik etkiler gösterebileceğini ortaya koymuştur.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Travmatik yaşantıların gerek olay anında gerekse olay sonrasında yüksek düzeyde olumsuz duygular ortaya çıkardığına işaret etmeye ne denir?

Bedensel tepkiler

Duygusal tepkiler

Fizyolojik tepkiler

Travma sonrası stres bozukluğu

Yeniden yaşantılama

Açıklama:

Duygusal Tepkiler: Araştırmalar, travmatik yaşantıların gerek olay anında gerekse olay sonrasında yüksek düzeyde olumsuz duygular ortaya çıkardığına işaret etmektedir.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Uyku sorunları uykuya dalmakta güçlük, afete ilişkin tekrarlayan rüyalar ya da kâbuslar şeklinde ortaya çıkan sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Davranışsal tepkiler

Fizyolojik tepkiler

Duygusal tepkiler

Stres bozukluğu

Kaçınma

Açıklama:

Fizyolojik uyarılma, uyku sorunlarına neden olabilmektedir. Uyku sorunları uykuya dalmakta güçlük, afete ilişkin tekrarlayan rüyalar ya da kâbuslar şeklinde ortaya çıkabilir. Uyku düzensizliklerinin yanı sıra, iştahta bozulma da görülebilmektedir.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Çocuğun ağır ve yoğun bir duyguyla ya da yeni durumla baş edemediğinde, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlamasına ne denir?

Akut stres

Uyarılma

Korkma

Kaçınma

Gerileme

Açıklama:

Gerileme (regresyon), çocuğun ağır ve yoğun bir duyguyla ya da yeni durumla baş edemediğinde, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlamasıdır.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Çocuğun kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi, gerçeklikten uzaklaşması, olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması ve olayı yaşayan kendisi değilmiş gibi hissetmesini kapsayan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Yeniden Yaşantılama

Aşırı Uyarılma

Uyum bozuklukları

Disosiyasyon

Maruz Kalma Düzeyi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 51

Çocuğun yaşadığı travmatik olayı tekrar tekrar canlandırdığı oyunlara ne denir?

Dramatik oyun

Tepkisel oyun

Travmatik oyun

Hatırlatıcı oyun

Yaşantılama oyun

Açıklama:

Travmatik oyun, çocuğun yaşadığı travmatik olayı tekrar tekrar canlandırdığı oyunlardır. Travmatik olay, çocuk için yeni, beklenmedik ve dehşet verici bir olay olduğu için, çocuğun bu olayı bilişsel ya da duygusal olarak işlemleyebilmesi zor olmaktadır. Bu işlemlemeyi yapabilmek için de çocuk, günlük rutinin bir parçası olan oyunları kullanabilmektedir.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Huzursuzluk, irkilme tepkisi, travmatik hatırlatıcılar karşında gösterilen artmış fizyolojik tepkisellik ve uyku zorlukları şeklinde kendisini gösteren durum aşağıdakilerden hangisidir?

Yeniden yaşantılama

Aşırı uyarılma

Akut stres bozukluğu

Gerileme

Kaçınma

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi ergenlik döneminde en yoğun görülen TSSB belirtileri arasında yer almaz?

Kaygı

Depresyon

Çaresizlik

İntihar

Fiziksel şiddet

Açıklama:

Ergenlik döneminde ise en yoğun görülen TSSB belirtileri, kaygı, depresyon, çaresizlik, suçluluk duyguları ve intihar düşüncelerini kapsamaktadır.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

"Kişiye dehşet veren, genellikle beklenmedik ve ani gelişen, kişinin yaşamını tehdit eden bir travmatik olay sonrasında gelişen bir psikiyatrik bozukluktur."
Yukarıda sözü edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Travma sonrası güven bozukluğu

Obsesif kompülsif bozukluk

Panik atak

Travma sonrası stres bozukluğu

Paranoya

Açıklama:

Travma sonrası stres bozukluğu, kişiye dehşet veren, genellikle beklenmedik ve ani gelişen, kişinin yaşamını tehdit eden bir travmatik olay sonrasında gelişen bir psikiyatrik bozukluktur.

Doğru Cevap: D

Soru 55

I. Dikkat sorunları
II. Zihinsel karmaşa
III. Bilişsel kaçınma
IV. Travmanın yeniden yaşanacağı korkusu
V. Kontrolü kaybetme korkusu
Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası çocukların bilişsel tepkilerindendir?

II-III-V

I-III-IV

III-IV-V

I-II-III-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Bilişsel tepkiler genellikle zihnin sürekli olarak travmatik olayla meşgul olması ve buna bağlı dikkat sorunları, zihinsel karmaşa, yaşanan travmatik olaya ilişkin girici düşünce ve imgeler, bilişsel kaçınma, kontrolü kaybetme korkusu ve travmanın yeniden yaşanacağına yönelik korkular olarak kendini gösterir

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin çocuklarda bir travma olarak nitelendirilmesine gerekçe olarak gösterilebilir?

Afetin kendisinin veya yakınların fiziksel bütünlüğüne tehdit oluşturması

İş istihdamlarının olmaması

Mesleki tükenmişlik

Bakmakla yükümlü oldukları kişilerin olması

Gelir sağlayıcılık işlevlerini yerine getirememeleri

Açıklama:

Afetlerin bir travma olarak nitelendirilmesine yol açan bir diğer özelliği ise çocuğun kendisine ya da kendisi için önem taşıyan diğer kişilerin yaşamına ve fiziksel bütünlüğüne yönelik doğrudan ya da dolaylı tehdit oluşturmasıdır. Afetler, ortaya çıkardıkları ölüm düşüncesi ve tehdit algısı nedeniyle çocuklarda yoğun ve derin korkuya neden olurlar.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Afetler sonrasında en sık rapor edilen psikolojik sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Anksiyete

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Depresyon

Bulimia Nervosa

Açıklama:

Afetler sonrasında en sık rapor edilen psikolojik sorun olan travma sonrası stres bozukluğunun(TSSB) 1800’lere dek uzanan bir geçmişi olmasına karşın, bu konuya ilişkin alanyazın çoğunlukla erişkinlerin travma sonrası tepkilerine odaklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Travmatik olay sonrası çocukların verdiği aşağıdaki tepkilerden hangileri davranışsal/sosyal tepkilerdendir?

Ayrılık kaygısı

Girici Düşünce ve İmgeler

Konuşma güçlükler

Duygusal küntleşme

Gastrointestinal sorunlar

Açıklama:

Bilişsel Tepkiler :
Girici düşünce ve imgeler, bilişsel kaçınma, zihinsel işleyişte bozulmalar, bellek işlevlerinde bozulma, dikkati toplama ve sürdürmede güçlük, öğrenme güçlükleri, zaman algısında bozulmalar, kafa karışıklığı, oryantasyon güçlükleri, zihnin afetle ve güvenlikle aşırı meşgul olması
Duygusal Tepkiler
Kaygı / korku,üzüntü,depresyon, yas, öfke, umutsuzluk, çaresizlik, yetersizlik, suçluluk, utanç, intihar düşünceleri, duygu kontrolünde güçlük, duygusal kentleşme
Davranışsal /Sosyal Tepkiler
Sosyal etkinliklere yönelik ilgi kaybı, ayrılık kaygısı, okula gitmek istememe, otoriteye karşı direnç, öfke patlamaları, saldırgan davranışlar, içe çekilme, arkadaşlardan uzaklaşma, sevilen etkinliklerden uzaklaşma, travmayı oyun ve resimlerle yeniden canlandırma
Bedensel/Fizyolojik Tepkiler
Aşırı uyarılmışlık, iştahta artma ya da azalma, uyku sorunları / kâbuslar, karın ağrısı, baş ağrısı, konuşma güçlükleri, tikler, tanımlanamayan acı ve ağrılar, gastrointestinal sorunlar

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda Travma Sonrası Stres Bozukuluğu tanısına işaret eden yeniden yaşantılama belirti grubunda oluşan davranışlardandır?

Çocukların gelişimsel olarak kazandığı becerilerde gerilemesi

İnsanlardan uzaklaşması ve onlara yabancı hissetmesi

Çocuğun kendisine olayı hatırlatan uyaranlardan uzaklaşması

Çocuğun isteği dışında aniden ve sürekli olarak zihnine gelen düşüncelerin olması

Okul çağı coçuklarında akademik zorluklar yaşanması

Açıklama:

A,B,C seçenekleri Kaçınma davranış özellikleridir. Davranışsal kaçınma belirtileri çocuğun kendisine olayı hatırlatan uyaranlardan uzaklaşma çabası olarak kendini gösterirken, bilişsel ve duygusal kaçınma olayı hatırlama güçlüğü, belli duyguları hissedememe (ör. eskisi gibi mutlu hissedememe, üzüntü duymama vb.) ve insanlardan uzaklaşmış ya da onlara yabancılaşmış hissetme olarak ortaya çıkabilir. Belli hatırlatıcılardan ya da duygulardan kaçınma, çocuğun isteği dâhilinde olabileceği gibi, istemsiz ve fark etmeden gerçekleşiyor da olabilir.
E seçeneği aşırı uyarılma. fizyolojik aşırı uyarılmadan kaynaklı uyku sorunlarının afetlere maruz kalan çocuklarda çok sık görüldüğü rapor edilmiştir. Bu tür aşırı uyarılma belirtileri, dikkat sorunlarını ve dolayısıyla da okul çağı çocuklarında akademik zorlukları beraberinde getirebilir.
B seçeneği Yeniden yaşantılama.Yeniden yaşantılama belirtileri olarak anılan belirti grubu; travmatik olayla ilgili, çocuğun isteği dışında aniden ve sürekli olarak zihnine gelen düşünceler, anılar ya da rüyaları kapsamaktadır. Bu tür anı ya da düşünceler çocuğun kendi kontrolü olmadan aniden zihninde belirirler.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Çocuğun kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi, gerçeklikten uzaklaşması, olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması durumuna ne denir ?

Obsesyon

Amnezi

Kompulsiyon

Disosiyasyon

Derealizasyon

Açıklama:

Disosiyasyon (çözülme, kopma) belirtileri, çocuğun kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi, gerçeklikten uzaklaşması, olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması ve olayı yaşayan kendisi değilmiş gibi hissetmesini kapsamaktadır.
Amnezi (Hafıza kaybı veya zaman sapması hissi)
Derealizasyon (Çevredeki ortamın yabancı, garip veya gerçekdışı olduğunu hissetmek)
Obsesyon; kişinin zihninden atamadığı, istenmeyen, takıntılı düşünce, fikir ve görüntüler olarak tanımlanır.
Kompulsiyon; obsesif kompulsif bozukluğa sahip kişilerin obsesif düşüncelerinden kaynaklanan, tekrar eden davranışlar olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Bu yaştaki çocuklar ölümü genellikle ayrılık, yolculuk ya da uyku gibi görme eğilimindedirler. Ölümü tam olarak kavramsallaştıramayan çocukların ebeveynlerine ya da yakınlarındaki diğer kişilere sık sık ölüme ilişkin sorular sordukları gözlemlenmektedir. Bu yaş grubundaki çocuklarda sıklıkla gözlenen tepkiler arasında mutsuzluk, gerileme davranışları, uyku ve iştah sorunları, yadsıma (inkâr) ve umutsuzluk yer almaktadır.
Yukarıda bahsedilen yas tepkileri hangi yaş grubu arasında gözlemlenmektedir?

Bebeklik(0-2)

Okul Öncesi Dönem (2-7)

İlkokul Dönemi(7-10)

Ortaokul Dönemi(11-13)

Ergenlik (12-18)

Açıklama:

Okul öncesi döneme gelindiğinde (2-7 yaşları arası), dil gelişimi ve dolayısıyla sosyal etkileşimi başlayan çocukların ölümü kavramsallaştırma da zorluklar yaşadıkları bilinmektedir. Zaman, mekân, sonsuzluk gibi kavramlar henüz gelişmediğinden ölümü anlamalarının zor olduğu vurgulanmaktadır. Bu yaştaki çocuklar ölümü genellikle ayrılık, yolculuk ya da uyku gibi görme eğilimindedirler. Ölümü tam olarak kavramsallaştıramayan çocukların ebeveynlerine ya da yakınlarındaki diğer kişilere sık sık ölüme ilişkin sorular sordukları gözlemlenmektedir. Bu yaş grubundaki çocuklarda sıklıkla gözlenen tepkiler arasında mutsuzluk, gerileme davranışları, uyku ve iştah sorunları, yadsıma (inkâr) ve umutsuzluk yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden durumlardan hangisi çocuğun afet yaşantısını etkileyen bireysel özelliklerden biri değildir ?

Gelişim düzeyi ve yaşı

Cinsiyet

Geçmiş travmatik deneyimler

Travmatik olaylar sonrası başa çıkma yolları

Sosyal destek kaynakları

Açıklama:

A,B,C,D seçenekleri bireysel özelliklerinden kaynaklanan durumlar olurken E şıkkı çevresel özellikler ile ilgili bir durumdur.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Çocuk ve ergenlere yönelik afet sonrası psikososyal müdahale yaklaşımları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır ?

Çocuklar ve ergenlerin psikolojik tepkilerini normalleştirmeyi amaçlar.

Travmanın yarattığı kaygıyı hafifletmeyi sağlar.

Çocuklar ve ailelerin stres tepkileri konusunda bilgilendirilmeler yapar.

Bireysel ve toplumsal düzeyde sadece psikolojik gereksinimlerinin giderilmesine yönelik çalışmaları kapsar.

Başetme kapasitelerini arttırarak toparlanma sürecini hızlandırmayı hedefler.

Açıklama:

Afet sonrası psikososyal müdahaleler, afet sonrasında toplumun psikososyal ortamını düzenlemeye odaklanmakta; afetlerden etkilenen toplumların hem bireysel hem de toplumsal düzeyde psikolojik, sosyal ve fiziksel gereksinimlerinin giderilmesine yönelik çalışmaları kapsamakta ve bireylerin, ailelerin ve toplumların psikolojik iyilik hâllerine olabildiğince hızlı ulaşmalarının desteklenmesini amaçlamaktadır. Bu müdahaleler, çocukların psikolojik tepkilerini normalleştirmeyi, travmanın yarattığı kaygıyı hafifletmeyi ve başetme kapasitelerini arttırarak toparlanma sürecini hızlandırmayı hedeflemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

I.Toplum temelinde yapılacak müdahalelerin dayandığı temel ilke, güvenliği sağlamak olmalıdır. II.Toplum temelli psikososyal müdahalelerin temel amacı çocukları ve gençleri etken kimliğinden, edilgen kimliğine doğru desteklemektir. III.Toplum temelli psikososyal müdahaleler planlanırken, farklı yaş gruplarının gelişimsel özellikleri ve gereksinimleri dikkate alınmaz, tek bir plan oluşturulur. IV.Toplumsal müdahalelerin anne babaları ya da tüm aileyi de içermesi gerekir. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri toplum temelli müdahaleler için doğrudur ?

I-IV

II-III

I-III

II-IV

III-IV

Açıklama:

Psikososyal çalışmalar planlanırken, çocukların kendilerini güvende hissetmeleri öncelikli tutulmalıdır. Dolayısıyla, toplum temelinde yapılacak müdahalelerin dayandığı temel ilke, güvenliği sağlamak olmalıdır. (I)
Afetler, beraberlerinde getirdikleri pek çok yıkıcı etki nedeniyle çocukların kendilerini yaşam üzerinde herhangi bir kontrolü olmayan, “edilgen” birer “mağdur” olarak görmelerine yol açmaktadır. Toplum temelli psikososyal müdahalelerin temel amacı çocukları ve gençleri bu “mağdur” kimliğin-den, “ayakta kalan” kimliğine doğru desteklemektir. Bir başka deyişle, edilgen kimlikten sıyrılıp, kendilerini etkin birer birey olarak algılamalarına yardımcı olmaktır. (II)
Toplum temelli psikososyal müdahaleler planlanırken, farklı yaş gruplarının gelişimsel özellikleri ve gereksinimleri dikkate alınarak, buna uygun düzenlemeler yapılmalıdır. Küçük yaştaki çocukların psikososyal gelişimi ve uyumu açısından temel güven duygusu merkezî bir öneme sahiptir. (III)
Çocukların iyilik hâlini belirleyen en önemli etken, anne babalarının psikolojik iyilik hâli olduğundan, çocukları hedefleyen toplumsal müdahalelerin anne babaları ya da tüm aileyi de içermesi gerektiği unutulmamalıdır. (IV)

Doğru Cevap: A

Soru 65

Alanyazında, travma sonrası stres bozukluğuna müdahalede etkili olduğu kanıtlanmış birçok yaklaşım tanımlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu yaklaşımlardan biri değildir ?

Genogram(Aile dizimi)

Bilişsel davranışcı terapi

EMDR(/Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşlemleme)

Grup Psikoterapileri

Anne baba katılımını içeren tedavi yaklaşımları

Açıklama:

Alanyazında, TSSB’ye müdahalede etkili olduğu kanıtlanmış birçok psikoterapi yaklaşımı tanımlanmaktadır. Özellikle, bilişsel davranışçı terapi stratejilerini içeren ve çocukların uyuma yönelik düşünce ve davranış örüntüleri geliştirmesine yardımcı olan tedavi yaklaşımlarının (ör. Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi; TF-CBT) en yüksek etkiye sahip olduğu rapor edilmektedir. Bu tedavi yaklaşımlarının, özellikle korkulan durumlara ve afetle ilişkili travmatik anılara maruz bırakmayı içerdiği durumlarda daha da etkili oldukları bulgulanmıştır. Etkililiği kanıtlanmış diğer yaklaşımlar arasında EMDR (Eye Movement De-sensitization and Reprocessing/Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşlemleme) ve grup psikoterapileri yer almaktadır. Ayrıca, anne baba katılımını içeren tedavi yaklaşımlarının da daha olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu bulunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Psikososyal müdahale yaklaşımları hangi konularda müdahaleleri içerir?

Klinik Müdahaleler

Toplum Temelli-Okul Temelli-Aile Temelli Müdahaleler

Psikoterapötik yöntemler

Toplum Temelli-Arkadaş Temelli-Okul Temelli Müdahaleler

Davranış Temelli-Psikolojik Temelli müdahaler

Açıklama:

Psikososyal müdahale yaklaşımları, toplum temelli, okul temelli ve aile temelli müdahaleleri içerir. Klinik müdahale ise, afet sonrasında gelişen psikolojik sorunların psikoterapötik yöntemlerle ele alınmasına dayalıdır. Uygun müdahale yaklaşımının belirlenmesinde değerlendirme önemli bir rol oynamaktadır. Çocuklara yönelik psikososyal değerlendirmelerde gelişimsel-ekolojik model kullanışlı bir çerçeve sunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. Suriye II. Güney Sudan III. Kamerun IV. Nijerya V. Demokratik Kongo Cumhuriyeti UNICEF’e göre 2017 yılı, çatışma ve kuşatılmış bölgelerde yaşamak zorunda kalan çocuklar açısından en ağır olumsuz etkilerin yaşandığı yıllardan biri olmuştur. Yukarıdaki ülkelerden hangilerinde yaşananlar çocukların olumsuz etkilenmesine örnek gösterilebilir?

II-III-V

I-II-III-IV-V

III-IV-V

I-II-III-IV

I-III-V

Açıklama:

UNICEF’e göre 2017 yılı, çatışma ve kuşatılmış bölgelerde yaşamak zorunda kalan çocuklar açısından en ağır olumsuz etkilerin yaşandığı yıllardan biri olmuştur. Örneğin, Suriye’deki çatışmalardan yaklaşık 5 milyon çocuk etkilenmiş- tir. Bu çocuklar, evleri, okulları, hastaneler ve oyun alanları gibi güvenli olması gereken yerlerde şiddete maruz kalmaktadırlar. Suriyeli çocukların 2.6 mil- yonu mülteci olarak ya da güvenlik arayışı içinde yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır. Ülke genelin- de 1.75 milyon çocuğun okula devam edemediği, yalnızca 2018 yılının ilk iki ayında 1,000 Suriyeli çocuğun şiddet eylemleri sırasında yaralandığı ya da öldürüldüğü rapor edilmiştir.
Çocukların uzun süreli çatışmaların hedefi ol- duğu bir diğer bölge Afrika’dır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Kasai bölgesinde, yalnızca 1 yıl- da bir milyon çocuk yerinden edilmiş ve 400’den fazla okula kasıtlı saldırı düzenlenmiştir. Nijerya ve Kamerun’da, 135 çocuk intihar bombacısı ola- rak kullanılmıştır ve bu sayı bir yıl öncesine göre beş kat daha fazladır. Güney Sudan’da, 2013›ten beri yaklaşık 19.000 çocuk zorla askere alınmıştır. Güney Sudan’daki çatışmalarda, bir yıldan kısa bir süre içinde 490.000 çocuk yerinden edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası çocuklarda meydana gelen duygusal tepkilerden korkunun kendini gösterme biçimlerinden biri değildir?

Olayın yeniden yaşanma korkusu

Ölüm korkusu

Bağlanma korkusu

Yalnız kalma korkusu

Karanlık korkusu

Açıklama:

Yaygın olarak gö- rülen korkular; karanlık, yalnız kalma, ölüm, olayın yeniden yaşanması ya da yeni bir travma yaşamaya yöneliktir

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. Dürtü kontrolünde azalma
II. Hiperaktivite
III. Öfori
IV. Saldırgan davranışlar
V. Risk alma davranışları
Yukarıdakilerden hangileri travma sonrası çocuklarda meydana gelebilecek sosyal ve davranışsal tepkilerdendir?

II-IV-V

I-III-V

II-III-IV-V

I-II-III-IV

I-II-IV-V

Açıklama:

Araştırmalar, travmatik olaylar sonrasında çocukların dürtü kontrolünde azalma, hiperaktivite, saldırgan davranışlar ve risk alma davranışlarının görüldüğüne işaret etmektedir. Afetlerde, travmanın yarattığı öfke duygusunu yöneltecek somut bir nesne bulamayan çocuklar, bu öfkeyi genellikle yakın çevrelerine yansıtırlar. Travmatik deneyim yaşamış çocuklar sosyal etkileşimlerden kendilerini geri çekebilir, olayı hatırlatan kişi, ortam ve nesnelerden uzak durma eğilimi gösterebilir ve insanlara güvenmekte zorluk yaşayabilirler. Bütün bu nedenlerle çocukların aile ve akran ilişkileri de olumsuz yönde etkilenir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası çocuklarda görülen bedensel ve fizyolojik tepkilerden biri değildir?

Aşırı uyarılmışlık

İştahta artma ya da azalma

İşitme kaybı

Karın ağrısı

Konuşma güçlükleri

Açıklama:

Aşırı uyarılmışlık
İştahta artma ya da
azalma
Uyku sorunları /
kâbuslar
Karın ağrısı
Baş ağrısı
Konuşma güçlükleri
Tikler
Tanımlanamayan acı ve
ağrılar
Gastrointestinal sorunlar

Doğru Cevap: C

Soru 71

Çocuğun ağır ve yoğun bir duyguyla ya da yeni durumla baş edemediğinde, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlamasıdır.
Yukarıda sözü geçen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aşırı uyarılma

Uzamış yas bozukluğu

Disosiyasyon

Gerileme (Regresyon)

Akut stres bozukluğu

Açıklama:

Gerileme (regresyon), çocuğun ağır ve yoğun bir duyguyla ya da yeni durumla baş edemediğinde, içinde bulunduğu gelişimsel dönemden daha önceki bir döneme ait davranışlar sergilemeye başlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Çocuğun gereksinimlerinin belirlenmesini, risk etkenleri ve koruyucu etkenlerin tanımlanmasını ve tüm bunların kapsayıcı bir şekilde müdahaleye entegre edilmesini içermektedir

Psikolojik müdehale

Psikososyal değerlendirme

Psikososyal gereksinim belirleme

Toplumsal entegre yaklaşımları

Travma sonrası değerlendirme

Açıklama:

Psikososyal değerlendirme, çocuğun gereksinimlerinin belirlenmesini, risk etkenleri ve koruyu- cu etkenlerin tanımlanmasını ve tüm bunların kapsayıcı bir şekilde müdahaleye entegre edilmesini içermektedir

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi psikososyal müdahalalerin temel amaçları arasında gösterilemez?

Çocukların ve ailelerin afet sonrası gereksinimlerinin saptanması

Gereksinimlerin uygun toplumsal kaynaklar aracılığıyla giderilmesi

Sanatsal faaliyetlere yoğun katılım sağlanması

Başa çıkma kapasitelerinin arttırılması

İyilik hâllerine ulaşmalarının desteklenmesi

Açıklama:

Psikososyal müdahalalerin temel amacı, çocukların ve ailelerin afet sonrası gereksinimlerinin saptanması, bu gereksinimlerin uygun toplumsal kaynaklar aracılığıyla giderilmesi, başa çık- ma kapasitelerinin arttırılması ve iyilik hâllerine ulaşmalarının desteklenmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında üzerinde en çok çalışma yapılan afetlerden biri değildir?

2004 Jeanne Kasırgası

2005 Katrina Kasırgası

2005 Pakistan Depremi

2008 Çin Depremi

2011 Japonya Depremi

Açıklama:

Çocuk ve ergen ruh sağlığı alanına ilişkin son 15 yılı içeren uluslararası alanyazın incelendiğinde üzerinde en fazla çalışma yapılan doğal afetlerin, 2004’te Hint Okyanusu’nda meydana gelen tsunami, 2005’te yaşanan Katrina Kasırgası ve Pakistan Depremi, 2008’de Çin’in Siçuan eyaletinde gerçekleşen deprem ve 2011 Japonya Tohoku depremi ve tsunami felaketi olduğu görülmektedir. Bu çalışmalar genellikle afet sonrasında çocuklarda ortaya çıkan ruh sağlığı sorunları, risk etkenleri ve afetlere hazırlıklı olmak gibi konulara odaklanmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı aşağıdaki gruplardan hangisine yönelik olarak başlamıştır?

Çocuklar

Depremzedeler

Göçmenler

Askerler

Kadınlar

Açıklama:

TSSB’nin bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı öncelikle Vietnam Savaşı’ndan dönen askerlerin tepkilerini anlama ve sınıflandırma çabası ile başlamış, bu sınıflandırma çabası sonrasında ruh sağlığı çalışanlarının el kitabı olarak kullanılan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayısal Elkitabı’nın 1980 yılı basımında erişkinler için TSSB tanı kategorisi yer almaya başlamıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda afet sonrası görülen bilişsel tepkilerden biri değildir?

Girici düşünce ve imgeler

Dikkat dağınıklığı

Zaman algısında bozulmalar

Oryantasyon güçlükleri

Uyku sorunları

Açıklama:

Afetlere bağlı travmatik deneyimlerin ardından çocuklarda çeşitli stres tepkileri ortaya çıkabilir. Bunlar, “bilişsel”, “duygusal”, “davranışsal ve sosyal” ve “bedensel ve fizyolojik” tepkiler olmak üzere dört ana başlık altında incelenebilir. Şıklarda verilen tepkilerden uyku sorunları bilişsel değil bedensel ve fizyolojik tepkilerden biridir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Travmatik olaylar sonrasında ortaya çıkan ve duygusal olarak hiçbir şey hissedememe şeklinde gözlenen psikolojik durum aşağıdakilerden hangisidir?

Psikosomatik yakınma

İçe çekilme

Gastrointestinal sorun

Duygusal küntleşme

Aşırı uyarılmışlık

Açıklama:

Yaşanan travmatik olay sonrasında ortaya çıkan ve duygusal olarak hiçbir şey hissedememe şeklinde gözlenen psikolojik durum “duygusal küntleşme”dir. Bu durum, yaşanan olayın farklı ve şiddetli duygulara yol açmasıyla ortaya çıkan duygusal ağırlıktan kaynaklanmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdaki travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerinden hangisi 0-5 yaş arası çocuklarda görülmektedir?

Dikkat bozukluğu

Sinirlilik

Gerileme davranışları

Depresyon

Suçluluk duygusu

Açıklama:

TSSB belirtilerinin bir kısmı tüm yaş gruplarında ortak olmakla birlikte, çocuğun yaş ve gelişimsel düzeyine bağlı olarak farklı biçimlerde de ortaya çıkabilmektedir. Okul öncesi dönemde (0-5 yaş arası) TSSB, stresin sözel olarak dile getirilmesinden ziyade genellikle çocuğun sessiz kalıp içe kapanması, korkular (özellikle anne babadan ayrılıkta yaşanan korku) ve gerileme davranışları (parmak emme, geceleri altını ıslatma, anne babaya yapışma vb.) gibi belirtiler ile kendisini göstermektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

“Çocuğun kendisini olay anından kopuyor gibi hissetmesi, gerçeklikten uzaklaşması, olayın yaşandığını ya da ayrıntılarını hatırlayamaması ve olayı yaşayan kendisi değilmiş gibi hissetmesi” aşağıdaki psikolojik sorunlardan hangisinin belirtileridir?

Uzamış yas bozukluğu

Disosiyasyon

TSSB

Regresyon

Uyum bozukluğu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdaki “psikolojik belirtileri belirleyen risk etkenleri ve koruyucu etkenlerden” hangisi çevresel özellikler arasında yer almaktadır?

Maruz kalma düzeyi

Afetin türü ve şiddeti

Gelişim düzeyi

Geçmiş travmatik deneyimler

Ailenin özellikleri

Açıklama:

Çocukların afetlere verdikleri tepkileri ve psikolojik belirtilerin gelişimini etkileyen etkenler “çocuğun bireysel özelliklerini”, “çevresel özellikleri” ve “afet yaşantısı ve afetin özelliklerini” kapsamaktadır. Şıklarda verilen “maruz kalma düzeyi” ve “afetin türü ve şiddeti” afet yaşantısı ve afetin özelliklerinden; “gelişim düzeyi” ve “geçmiş travmatik deneyimler” çocuğun bireysel özelliklerinden iken, “ailenin özellikleri” ise çevresel özelliklerden biridir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Afetler sonrası çocukların psikososyal değerlendirmesini yaparken “çocuğun ailesi, arkadaş çevresi, yaşadığı mahalle ve okulu tarafından çevrelendiği” kabulünden hareket eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Psikolojik yaklaşım

Sosyal-çevresel yaklaşım

Sosyolojik yaklaşım

Gelişimsel-ekolojik yaklaşım

Psikososyal yaklaşım

Açıklama:

Çocuğun, ailesi, arkadaş çevresi, yaşadığı mahalle ve okulu tarafından çevrelendiği kabulünden hareket eden yaklaşım “gelişimsel-ekolojik yaklaşım”dır. Bu yaklaşıma göre, çocuğu içine alan en dış çevresel katman ait olduğu toplum ve içinde yaşadığı kültürdür. Gelişimsel-ekolojik değerlendirme modeli, hem çocuğa, hem içinde bulunduğu çevreye, hem de aralarındaki ilişkiye odaklanılmasına yardımcı olmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Stres belirtilerinde azalma olmayan ya da artış gözlenen veya risk grubuna giren çocuk ve ergenlere yönelik klinik değerlendirmenin afeti takiben hangi süre içinde başlatılması önerilmektedir?

İlk 3 gün

İlk 1 hafta

İlk 15 gün

İlk 1 ay

İlk 3 ay

Açıklama:

Stres belirtilerinde azalma olmayan ya da artış gözlenen veya risk grubuna giren çocuk ve ergenlere yönelik klinik değerlendirmenin afetleri izleyen ilk bir ay içerisinde yapılması önerilmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi çocukların sosyal destek ağlarını ve baş etme mekanizmalarını ölçmek için kullanılan araçlardan biridir?

Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği

Olayların Etkisi Ölçeği

Çocuklar için Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği

DSM-V Travma Sonrası Stres Belirtileri Şiddet Ölçeği Çocuk Formu

Çocuk ve Ergenler için Stresle Başa Çıkma Ölçeği

Açıklama:

“Çocuk ve Ergenler için Klinisyen Tarafından Uygulanan Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği”, “Olayların Etkisi Ölçeği”, “Çocuklar için Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği” ve “DSM-V Travma Sonrası Stres Belirtileri Şiddet Ölçeği Çocuk Formu” gibi psikolojik sorun ve belirtilerin ölçümüne yönelik araçlara ek olarak, “Çocuklar için Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği”, “Çocuk ve Ergenler için Stresle Başa Çıkma Ölçeği” ve “Güçler ve Güçlükler Anketi” gibi çocukların sosyal destek ağlarını ve baş etme mekanizmalarını ölçen araçlar da bulunmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de afet farkındalığını arttırmak ve tüm toplumda hazırlıklı olma davranışlarını pekiştirmek için geliştirilen çalışmalar kapsamında değerlendirilemez?

Üniversitelerin psikoloji bölümlerine afet psikolojisi derslerinin konulması

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın afet bölgesinde yürüttüğü psikososyal destek programları

Çevrimiçi Doğal Afet Risk Yönetimi Sertifika Programı kapsamında Afetlerde Psikososyal Destek kurslarının açılması

Türk Kızılayı bünyesinde yürütülen Afete Hazırlık ve Müdahale Eğitimleri

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yürütülen “Marmara
Depreminden Etkilenen Halkın Depremlere Hazırlıklı Olma Kapasitesinin Artırılması” projesi

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir. Diğer seçeneklerin bazılarında, depremden etkilenen veya etkilenmeyen halkın afet konusunda farkındalığının arttırılmasına yönelik çalışmalar yer almaktadır. Bazılarında ise afet süreci öncesinde uzmanların eğitim ve hazırlığına yönelik çalışmalar yer almaktadır. Ancak B seçeneğinde bir doğal afet gerçekleştikten sonra bölge halkına verilen psikososyal çalışmalardan, diğer deyişle bir krize müdahale çalışmasından bahsedilmektedir. Bu nedenle B seçeneği afet farkındalığını arttırma çalışmaları içerisinde yer almamaktadır.
Bu projede 1999 Marmara ve Düzce depremlerinden etkilenen halkın afet farkındalığı ve hazırlıklı olmalarını geliştirmek amaçlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Çocuk ve ergenlerde afetlere bağlı travmatik stresin incelenmesi konusundaki tarihsel gelişim incelendiğinde, çocukların afetlerden etkilenmediği yönünde bir günümüzde geçerliğini yitirmiş bir anlayış olduğu görülmektedir. Bu anlayışa yol açan olgu aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?

Geçmiş yıllarda çocuğa yeterince değer ve önem verilmemesi.

Çocukların çeşitli travmatik olaylardan psikolojik olarak değil fiziksel olarak etkilenebileceğinin düşünülmesi

Travmaların insanlar üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmaların görece az olması

Çocukların travmatik olayları kolaylıkla atlatabilecekleri yönündeki yaygın toplumsal anlayış.

Travmatik olaylar sonrasında çocukların tepkilerini incelemek üzere yapılan araştırmaların yetişkinlere yönelik ölçütler dikkate alınarak yapılmış olması.

Açıklama:

Travmatik olaylar sonrasında çocukların tepkilerini incelemek üzere 1950’lerde yapılan çalışmaların genellikle tek bir zaman aralığında alınan ölçümlere dayalı ve ebeveynlerden bilgi toplama yoluyla edinilen sonuçları içerdiği gözlemlenmektedir. Bu çalışmaların bulguları ise, çocukların afetlerden etkilenmediğini yönünde bir günümüzde geçerliğini yitirmiş bir çıkarıma yol açmıştır. Çocukların olaylardan etkilenmediği sonucuna varılmasının asıl nedeni, ölçümlerin yetişkinlere yönelik ölçütler dikkate alınarak yapılmış olması ve o dönemlerde çocukların travmatik olayları fark etmeyip anlamayacağı yönünde yaygın bir toplumsal anlayışın varoluşudur.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Çocuk ve ergenlerde afetlere bağlı travmatik stres belirtilerine tanı konmasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Travma Sonrası Stres Bozukluğu'nun bir tanı kategorisi olarak ortaya çıkışı Vietnam Savaşı’ndan sonra olmuştur.

Çocukların gelişimsel özelliklerini göz önünde bulunduran kriterler kullanıldığında, kullanılmamasına kıyasla travma konusunda psikiyatrik tanı almalarının 3 ila 8 kat fazla olduğunu vurgulamaktadır.

Travmatik tepkilere doğru tanı konulması için kullanılan DSM-5 Tanı Ölçütleri Kitabı okul öncesi dönem çocukları için kullanılamamaktadır.

1950’lerde çocuklardaki travmatik belirtileri anlamaya yönelik yapılan çalışmalarda genellikle ebeveynlerden bilgi toplama yöntemi kullanılmıştır.

Çocuklarda travmatik stres belirtileriyle ilgili tanı süreçleri nitelik kazandıkça etkili müdahale yöntemlerinin sistematik ve ayrıntılı olarak incelenmesi de mümkün olmaktadır.

Açıklama:

Son yıllarda, hem klinisyenler hem de araştırmacılar, travmatik olayların çocuk ve ergenler üzerindeki psikolojik etkilerini ve oluşan bu etkilerin tedavisini anlama ve geliştirme konusuna daha fazla ilgi göstermeye başlamışlardır. Bu alanda artan çalışmalar sonrasında, 2014 yılında yayınlanan DSM-5 Tanı Ölçütleri Kitabı’nda artık okul-öncesi dönemi kapsayan 6 yaş ve öncesi çocuklara TSSB tanısı koymak için kullanılabilecek, bu yaş grubuna özgü ayrı ölçütler belirlenmiştir. Çocukların gelişimsel özelliklerini göz önünde bulunduran kriterler kullanıldığında, kullanılmamasına kıyasla bir psikiyatrik tanı almalarının 3 ila 8 kat fazla olduğunu vurgulamaktadır. Bu bilgiler ışığında doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

I- Travmatik bir boşanma olayı ardından ilkokul öğrencisi olan Güneş, altını ıslatma, parmak emme gibi davranışlar göstermeye başlamıştır.
II- Okul öncesi eğitime devam eden Özgür, yaşadıkları ev yangını sonrasında sık sık karın ağrısı, baş ağrısı gibi şikayetler bildirmektedir.
Yukarıda travmatik yaşantıların ardından çocuklarda sıklıkla görülen davranış örnekleri yer almaktadır. Örneklenen bu davranışların psikoloji bilimindeki kavramsal karşılığı doğru sırayla verilmektedir?

I- Gerileme davranışları, II- Bilişsel yakınma

I- Psikosomatik yakınmalar, II- Aşırı uyarılmışlık

I- Gerileme davranışları, II- Duygusal küntleşme

I- Gerileme davranışları, II- Psikosomatik yakınmalar

I-Psikosomatik yakınmalar, II- Duygusal küntleşme

Açıklama:

Travmatik bir boşanma olayı ardından ilkokul öğrencisi olan Güneş'in, altını ıslatma, parmak emme gibi davranışlar göstermeye başlaması gerileme davranışlarına örnektir. Diğer örnekteki Özgür'ün, yaşadıkları ev yangını sonrasında sık sık karın ağrısı, baş ağrısı gibi şikayetler bildirmesi ise psikosomatik yakınmaya örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Afetler sonrasında, bir çocukta Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) tanısına işaret eden üç ana belirti grubu aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Yeniden Yaşantılama - Kaçınma - Aşırı Uyarılma

Psikosomatik Belirtiler - Kaçınma - Aşırı Uyarılma

Kaçınma - Aşırı Uyarılma - Gerileme

Disosiyasyon - Gerileme - Akut Fiziksel Tepkiler

Aşırı Uyarılmışlık - Yeniden Yaşantılama - Psikosomatik Belirtiler

Açıklama:

Afetler sonrasında çocuklarda en sık gözlenen ve araştırılan psikolojik sorunlardan biri Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)'dur. TSSB daha çok yetişkinlerde araştırılan bir bozukluk olsa da özellikle son yıllarda çocuklara yönelik psikolojik ölçüm araçlarının da gelişmesiyle beraber TSSB’nin çocuklarda tanınması ve bulgulanması yönünde bir ilerleme kaydedilmiştir. Afetler sonrasında, bir çocukta TSSB tanısına işaret eden üç belirti grubu bulunmaktadır:Yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılma. Bu bilgi ışığında sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

"Afete bağlı travmatik bir yaşantının ardından bir çocuğun hiçbir duygu göstermiyor ya da ifade etmiyor olması, çocuğun bu konuda hiç bir şey hissetmediği, üzülmediği ya da umursamadığı yönünde yorumlanmamalıdır. Travmatik yaşam olaylarından sonra çocuğun hiçbir duygu yaşayamıyor gibi hissetmesi şeklinde kendini gösteren psikolojik tepkiler görülebilmektedir."
Yukarıda tanımlanan ve çocukluk çağıdan travmatik olayların ardından sıkça görülebilecek olan psikolojik tepki hangisidir?

Duygusal Bağlanma

Duygusal Yoksunluk

Duygusal Küntleşme

Duygusal Karmaşa

Duygusal Dengesizlik

Açıklama:

Travmatik yaşam olaylarından sonra, duygusal küntleşme adı verilen ve çocuğun hiçbir duygu yaşayamıyor gibi hissetmesi şeklinde kendini gösteren psikolojik tepkilere sık rastlanılmaktadır. Bu bilgi ışığında doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi travmatik olaylardan sonra planlanan toplum temelli psikososyal müdahaleler planlanırken ve uygulanırken dikkat edilmesi gereken hususlardan değildir?

Farklı yaş gruplarının gelişimsel özellikleri ve gereksinimleri dikkate alınarak, buna uygun düzenlemeler yapılmalıdır.

Psikososyal çalışmalar planlanırken, çocukların kendilerini güvende hissetmeleri öncelikli tutulmalıdır.

Psikososyal çalışmaları yürüten ekiplerin afet bölgesinde ulaşılabilir durumda olması, mümkünse bir bir merkezlerinin bulunması önem taşımaktadır.

Doğal afetlerden sonra güvenli barınma koşulları ve temel ihtiyaçların karşılanabilmesi önceliklidir. Bu nedenle çocuk ve ergenlere yönelik psikososyal çalışmalar için Çocuk Dostu Alanların oluşturulması öncelik kazanmaktadır.

Travmatik olaylar ve afetlerdenn sonra ilk psikososyal destek çocuk ve ergenlere yönelik olmalıdır.

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Travmatik yaşantılar sonrası yürütülen toplum temelli psikososyal destek çalışmalarında yetişkin ve çocuklara aynı anda, eşit kalitede ve eşit öncelikli hizmet sağlama ilkesi geçerlidir. Çocuklara veya yetişkinlere öncelik verilmesi gibi bir ilke söz konusu değildir. Burada kritik olan durum, her grubun ihtiyaçlarına ve gelişimsel özelliklerin uygun psikososyal desteğin zamanında sunulabilmesidir. Bu gerekçeyle E seçeneğindeki ifade doğru bir ifade değildir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Goodwin ve Scimecca, klasik sosyologlar olarak nitelendirilen sosyolojinin ilk dönemindeki bilim anlayışının ve bu anlayışa eklemlenmiş vaadin arka planında Aydınlanmacı İskoç ve ........... düşünürlerin olduğunu ileri sürmektedir.

Fransız

İngiliz

Alman

Avusturyalı

İspanyol

Açıklama:

Goodwin ve Scimecca, klasik sosyologlar olarak nitelendirilen sosyolojinin ilk dönemindeki bilim anlayışının ve bu anlayışa eklemlenmiş vaadin arka planında Aydınlanmacı İskoç ve Fransız düşünürlerin olduğunu ileri sürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün odaklandığı soru aşağıdakilerden hangisidir?

Afetlerin çocuklar üzerinde kalıcı bir etkisi var mıdır?

İnsanlar afete nasıl tepki vermektedir?

Afetlerin ekonomiye etkisi nedir?

Afetlerin psikolojik boyutları nelerdir?

Afet araştırmacıları hangi yöntemi izlemelidir?

Açıklama:

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün odaklandığı soru: "İnsanlar afete nasıl tepki vermektedir?" sorusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Bilim sınıflamasında ideografik bilimleri, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik bilimler olarak sınıflandıran kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Drabek

Quarantelli

Windelband

Kreps

Dynes

Açıklama:

Windelband, ideografik bilimleri, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik bilimler olarak sınıflandırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

İnsanların afetlere gösterdikleri tepkiler arasında kültürel benzerlikler ................... tarafından ortaya çıkarılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Dynes

Stallings

Bates

Faupel

Parker

Açıklama:

İnsanların afetlere gösterdikleri tepkiler arasında kültürel benzerlikler Parker tarafından ortaya çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I- İtalya
II- Amerika
III- Japonya
IV- İngiltere
Yukarıdaki ülkelerden hangilerinde yapılan çalışmalarda afet karşısında görülen tepkilerin kültürel açıdan farklılaştığı saptanmıştır?

II,IV

I,III

II,III

I,IV

I,II

Açıklama:

İtalya ve Japonya'da yapılan çalışmalarda afet karşısında görülen tepkilerin kültürel açıdan farklılaştığı saptanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I- Afetlerde toplumsal cinsiyet
II- Afetlerin ekonomik boyutu
III- Afet teorileri
IV- Afetlere ilişkin mitler
Yukarıdakilerden hangileri afet sosyolojisi literatürü açısından önemli boyutlar arasında yer alır?

III,IV

I,II

I,III

II,III

I,IV

Açıklama:

Afet teorileri ve afetlere ilişkin mitler afet sosyolojisi literatürü açısından önemli boyutlar arasında yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki kuramcılardan hangisi afeti bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/ veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay olarak tanımlar?

Perry

Faupel

Fritz

Drabek

Portiriev

Açıklama:

Drabek, afeti bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/ veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay olarak tanımlar

Doğru Cevap: D

Soru 8

Kolektif stres perspektifini temel alarak afet müdahale etme süreçlerinin göreli etkililiğini öngörebilecek bir model oluşturan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Hoetmer

Neal

Drabek

Quarantelli

Phillips

Açıklama:

Drabek, kolektif stres perspektifini temel alarak afet müdahale etme süreçlerinin göreli etkililiğini öngörebilecek bir model oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Afet sosyolojisi alanına sosyal sermaye teorisiyle katkıda bulunan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Drabek

Phillips

Quarantelli

Dynes

Stallings

Açıklama:

Dynes, afet sosyolojisi alanına sosyal sermaye teorisiyle katkıda bulunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı kimler tarafından kaleme alınmıştır?

Drabek ve Hoetmer

Nakagawa

Bates

Peacock

Shaw

Açıklama:

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı Drabek ve Hoetmer tarafından kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Afetler ve afet süreçlerine yönelik yanlış inanışlar hangis başlık altında değerlendirilir ?

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Afet kuramları

Açıklama:

Drabek (2005)e göre afet sosyolojisi alanındaki konuların derinliği ve çeşitliliği dikkate alınarak söz konusu çalışmaların literatüre katkıları göz önünde bulundurulduğunda dört önemli boyut ön plana çıkmaktadır:
Afetlere Yönelik Toplumsal Mitlerin Deşifre Edilmesi: Sosyolojik perspektiften yapılan afet çalışmalarının insanların afete yönelik tepkileri konusundaki birtakım yanlış inanışların düzeltilmesini sağlar
Afet araştırma yöntemleri : Afet alanına ilişkin sosyolojik yaklaşımlar, afet araştırmalarına ilişkin yöntemsel arayışlar açısından önemli katkılar sağlamıştır. Bu noktada, afet araştırmalarının çok boyutlu ve birçok farklı disiplinin katkılarını (monografiler, coğrafi bilgi sistemleri vs) gerektirecek sorularla ilişkilendirilmesi noktasında sosyolojik perspektiflerin katkıları önemlidir. Bugün birçok metodolojik açıdan yeni yöntemsel araçlar tasarlanmakta ve araştırma metodolojisi içerisine dahil edilmektedir. Afet çalışmaları alanında aynı nesneye ilişkin interdisipliner perspektiflerin katkılarını bir araya getirecek yöntemsel tasarımlara yönelik ihtiyaç kadar, afet sosyolojisi açısından mikro-makro, yapı-birey, nitel-nicel ve teori-pratik ayrımlarını aşan bütüncül perspektiflerin geliştirilmesine büyük ihtiyaç bulunmaktadır.
Afet teorileri : afet süreçlerinin kuramsal açıklamaları afet ve sonrası hizmetler konusunda gerçekleştirilecekler konusunda katkı sunmuştur.
Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu : Afet sosyolojisinin afet çalışmaları açısından son önemli bir katkısı afet çalışmaları alanına sosyal eleştiri boyutunun eklemlenmesini sağlamış olmasıdır. Afet müdahalesi konusunda sosyologlar tarihsel süreç açısından hem müdahale hem de müdahale politikaları hakkındaki temel kusurları vurgulamışlardır

Doğru Cevap: A

Soru 12

Afeti sosyolojik olarak kavramak demek özellikle hangi anlamı ifade etmektedir?

Afeti toplumsal yapı ve süreçlerin bir parçası olarak ele almak demektir

Afeti disiplin içi bir süreç olarak ele almak demektir

Afet sosyolojisi ve psikolojisini ayırmak anlamına gelmektedir

Afet sosyolojisinin tarihçesini göz önüne almak demektir

Afet sosyolojisinin metadolojik sayıltılarını göz önüne almak demektir

Açıklama:

Afeti toplumsal yapı ve süreçlerin bir parçası olarak ele almak öncelikle afeti toplumsal yapı ve süreçlerin bir parçası olarak ele almak demektir. Afet- lerle toplumsal yapı arasındaki ilişki kaçınılmaz görünmesine rağmen, bu kavrayış afetin sosyolojik anlamını her zaman temsil etmiş değildir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Sosyolojinin rahatsız edici birtakım gerçeklerin bilimsel dayanaklarının olmadığını ortaya koyması demek, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilemez?

Siyasal olması

Çıkar ve tutku gibi şeylerden kaynaklanması

Göreceli olması

Aydınlanmacı odaklanmanın bir ürünü olması

Görecelileştirilebilir olması

Açıklama:

Sosyolojinin rahatsız edici birtakım gerçeklerin bilimsel dayanaklarının olmadığını ortaya koyması demek; onların “siyasal” olduklarını; “çıkar” ve “tutku” gibi şeylerden kaynaklandıklarını ve bu nedenle de göreceli ya da görecelileştirilebilir olduklarını ortaya koyuyor olması anlamına gelmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi sosyoloji ile afetler arasındaki yakından bir ilişkiyi açıklayan cümlelerden birisi değildir?

Toplum nedir ve nasıl mümkün olabilmektedir

Sosyolojinin rahatsız edici birtakım gerçeklerin bilimsel dayanaklarının olmadığını ortaya koymaktadır.

Özgürlüğün en iyi biçimde gerçekleştirilebileceği bir toplum geliştirilmesine yardımcı olmaktadır.

İnsani konulara ve problemlere aydınlanmacı odaklanmanın bir ürünüdür.

Afetler gerek ortaya çıkma olasılıkları öncesi toplumsal hazırlık aşamasında ve gerekse ortaya çıktıklarında ve sonrasında toplumsal bakımdan nasıl tepki gösterilebileceklerine ilişkin bir bilgi konusudur.

Açıklama:

İnsani konulara ve problemlere aydınlanmacı odaklanmanın bir ürünü olarak sosyoloji ile bu anlamda “afetler” arasında çok yakından bir ilişki bulunmaktadır. Afetler; tamamen kendilerinden özgürleşilebilecek vakalar olmamakla birlikte, gerek ortaya çıkma olasılıkları öncesi toplumsal hazırlık aşamasında ve gerekse ortaya çıktıklarında ve sonrasında toplumsal bakımdan nasıl tepki gösterilebileceklerine ilişkin bir bilgi konusu olarak sosyolojik boyutta ele alınabilirlik taşımaktadırlar. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Drabek' e göre afeti açıklayan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur

Ailelerin ve toplulukların karşı karşıya kalabilecekleri risk, savunmasızlık ya da maruz kalma durumunu yansıtmaktadır.

Bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olaydır

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi

Kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması süreci

Açıklama:

Drabek' e göre afet; “bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay” anlamına gelmektedir. Bunun aksine bir tehlike; “toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur”. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Yer kabuğundaki bir hareket aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Afet

Felaket

Tehlike

Acil durum

Mekanik olay

Açıklama:

Yer kabuğundaki hareket bir afet değildir. Sarsıntı gibi mekanik bir olay, ancak insan yaşamını etkilediği, büyük çapta ölüm ve hasara yol açtığı anda afet olur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyolojisi literatürü açısından önemli boyutlardan birisi değildir?

Afet sonrası sığınma

Afet araştırma yöntemleri

Afetlere ilişkin mitler

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Açıklama:

Afet Sosyolojisi Literatürü Açısından Dört Önemli Boyut;
Afetlere ilişkin mitler
Afet araştırma yöntemleri
Afet teorileri
Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Drabek in örgütler arasındaki yetersiz eşgüdüm ve iletişimden kaynaklanan “operasyonel sorunları” ortaya koyduğu çalışma aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Acil müdahale tipolojisi

Açıklama:

Afet sosyolojisinin afet çalışmaları açısından son önemli bir katkısı afet çalışmaları alanına sosyal eleştiri boyutunun eklemlenmesini sağlamış olmasıdır. Örneğin Drabek’in DCR’de yayınlanan çalışması bu konuda önemli bir örnek teşkil etmektedir. Drabek (1968: 155-156) bu çalışmasında örgütler arasındaki yetersiz eşgüdüm ve iletişimden kaynaklanan “operasyonel sorunları” ortaya koymuştur. Doğru cevap D seçeneğidir

Doğru Cevap: D

Soru 19

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı (Drabek ve Hoetmer, 1991) aşağıdakilerden hangisini yansıtmaktadır?

Acil organize müdahale birimleri , düzenli olmayan görevleri gerçekleştirmek için kullanılan yeni yapıları yansıtmaktadır.

Sosyoloji, kamu yönetimi ve diğer disiplinlerden çok çeşitli kavramların, sonuçların ve analizlerin bir araya getirilmesini yansıtmaktadır.

Tarihsel süreç açısından hem müdahale hem de müdahale politikaları hakkındaki temel kusurları vurgulamıştır

Afete müdahale etme süreçlerinin göreli etkililiğini öngörebilecek bir model oluşturmuştur.

Topluluk tarafından yerel liderlere gösterilen yüksek güven derecesinin, afete müdahale etmeyi kolaylaştıran en önemli faktör olduğunu göstermiştir.

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki genel bir eğilim olarak afet alanında çalışan sosyologların, diğer disiplinlerin teorik ve metodolojik araçlarını kendi araştırma programları ile bütünleştiren bir eğilim sergiledikleri gözlemlenmektedir. Nitekim, acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı (Drabek ve Hoetmer, 1991) bu türden bir eğilimi gözler önüne sermektedir. Söz konusu çalışma sosyoloji, kamu yönetimi ve diğer disiplinlerden çok çeşitli kavramların, sonuçların ve analizlerin bir araya getirilmesini yansıtmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

“İnsanlar arasındaki etkileşimin” çalışılmasına odaklanan bir disiplin olduğu belirtilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Psikoloji

Sosyoloji

Ekonomi

Topoloji

Biyoloji

Açıklama:

Sosyolojinin birçok farklı açıdan tanımı yapılmaya çalışılmıştır. Sosyolojinin “insanlar arasındaki etkileşimin” çalışılmasına odaklanan bir disiplin olduğu konusunda büyük ölçüde bir uzlaşımın varlığından söz edilebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılan bir terim aşağıdakilerden hangisidir?

Planlama ve hazırlık faaliyetleri

Afet planları davranışsal tepkileri

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Acil müdahaleleri yönetmek

Sosyal bilim alanının araştırma bilgisi

Açıklama:

Tüm tehlikeler yaklaşımı; doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılan bir terimdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Planlama ve hazırlık faaliyetleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sürekli süreçler

Gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Davranışsal tepki için kılavuzlar

Kaynak temelli teorik modeller

Açıklama:

Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde nirengileme kavramını açıklayan kelimeler doğru olarak verilmiştir?

Kuramsal, gözlemsel

Nitel ve nicel veriye dayalı. gözlemsel

Sosyal ve bireysel, kuramsal

Nitel ve nicel veriye dayalı, gözlemsel, kuramsal

Sosyal ve bireysel, kuramsal, gözlemsel

Açıklama:

Afet çalışmaları ve özelde afet sosyolojisi alanında alternatif kuramsal perspektiflerin teşvik edilmesi ve karşılaştırmalı araştırma tasarımları içinde çeşitli nirengileme (kuramsal, gözlemsel, nitel ve nicel veriye dayalı) biçimleri bugün üzerinde durulması gereken önemli metodolojik konulara işaret etmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması hangi yıl gerçekleştirilmiştir ?

1920

1930

1940

1950

1960

Açıklama:

Prince’in (1920) Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını (6 Aralık 1917) temel alan öncü doktora çalışmasından bu yana bu soru, sosyolojik araştırma gündemini belirleyen anahtar sorulardan birini oluşturmuştur (Drabek, 2005). Bu çalışma afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması olduğu için önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi afet sosyolojisinini temel epistemelojik vasrsayımıdır ?

Afetlerin tamamının benzer olduğu

Afetlerde insanların afetler karşısında gösterdikleri örüntüleşmiş davranış kalıplarının tespit edilebileceği

Afetlerden çok sosyolojik etkilerinin daha büyük olduğu

Afetlerde en etkili yardımın sosyolojik yaklaşımla mümkün olduğu

Afetlerin temelde sosyolojik olgular olduğu

Açıklama:

Afet sosyolojisi açısından temel epistemolojik varsayım, tüm faciaların ve afetlerin tarihsel açıdan (bir defalık tarihsel olay düzleminde) onları diğer afetlerden benzersiz kılan yönlerinin sosyal görecelilik çerçeveleri açısından bulunuyor olmakla birlikte, onları diğer afetlerle ve facialarla tarihsel bir karşılaştırmalı analiz çerçevesinde (Weberyen anlamda ideal tipsel olgu düzeyinde) benzer kılan ve söz konusu afetlerde insanların afetler karşısında gösterdikleri örüntüleşmiş davranış kalıplarının tespit edilebileceği sayıltısına dayanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Afet sosyolojisi alanındaki temel analiz birimleri dikkate alındığında seçeneklerden hangisi gündelik yaşamı düzenleyen sosyal normları ifade etmktedir ?

Mikro düzey

Toplumsal Düzey

Mezo Düzey

Makro Düzey

Kozmos

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki söz konusu çalışmaların bu anlamda, bireylerden başlayarak, en mikro sosyal etkileşim ve bu etkileşimlere yüklenen anlamlar düzeyinden başlayarak, mezo (orta) ve makro seviyelere kadar ilerleyen bir ilişkisel bütünlük içinde ele alınması gerekliliği yolundaki bir eğilime işaret ediyor oldukları söylenebilir.
Makro düzey : Sosyal düzenin tüm yapılarını
Mikro düzey : Yakın çevre ile etkileşimi ifade etmektedir. Soru kökünde mezo düzey kapsamı verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi afet durum yöneticiler için geliştirilen önerilerden biri değildir?

Tüm tehlikeler yaklaşımı esastır.

Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler.

Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye koşulsuz bağlılık ile mümkündür.

Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir.

Planlama ve hazırlık faaliyetleri sürekli süreçlerdir.

Açıklama:

Özellikle Drabek ve Hoetmer (1991) tarafından hazırlanan metin bu konuda önemli bir belge niteliğindedir. Söz konusu öneriler arasında şunlar bulunmaktadır:

Tüm tehlikeler yaklaşımı (all-hazards approach) esastır (Drabek ve Hoetmer, 1991).
Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir (Dynes ve diğerleri, 1972).
Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir (Quarantelli ve Dynes, 1972).
Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler (Dynes ve Drabek, 1994).
Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir (Dynes, 1994; Neal ve Phillips, 1995; Drabek, 2003).

Doğru Cevap: C

Soru 28

Tüm tehlikeler yaklaşımı hangi kuramcılar tarafından savunulmuştur ?

Drabek ve Hoetmer

Dynes ve arkadaşları

Domborsky

Bates ve Peacock

Kreps ve arkadaşları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı hangi araştırmacı/araştırmacılar tarafından hazırlanmıştır ?

Drabek ve Hoetmer

Dynes

Neal ve Phillips

Quarantelli

Bates

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 30

“Afet-Tehlike” Farklılaşmasını tanımlayan araştırmacı aşağıdaki seçenklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Drabek

Quarantelli

Dynes

Hoetmer

Kreps

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Afetlere müdahale sürecinde yerel liderlerin süreci kolaylaştıracağını savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?

Acil durum yönetimi

Sosyal hizmet teorisi

Afetlere müdahale teorisi

Sosyal sermaye teorisi

Kolektif stres teorisi

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki bir başka ve önemli katkı ise Dynes’in (2002, 2003) sosyal sermaye teorisidir. Dynes’in bu analizi, Nakagawa ve Shaw’ın (2004), 1995 yılında Japonya’nın Kobe kentindeki yıkıcı deprem sonrasındaki yeniden yapılanma süreci içinde gerçekleştirilen vaka çalışmaları çerçevesinde genişletilmiştir. Onların çalışmaları açık bir şekilde, topluluk tarafından yerel liderlere gösterilen yüksek güven derecesinin, afete müdahale etme ve toparlanma süreci boyunca alınacak ortak kararların kabul edilmesini kolaylaştıran en önemli faktör olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılmasına ......................... adı verilir.
Yukarıdaki cümlede boşluğa en uygun kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Afet

Risk

Tehlike

Afet analizi

Acil durum yönetimi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıda verilen hangi olay sonucu yapılan çalışma afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması olduğu için önem taşımaktadır?

Bhola

Korona

Nargis

Katrina

Halifax

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 34

Windelband’ın bilimler sınıflamasına göre .................... bilimler, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik olan bilimler olarak sınıflandırılmış ve sosyal bilimsel anlamda tarihsel tekil “olan” üzerinde yoğunlaşan bilimsel eğilim olarak dikkat çekmektedir. İfadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İdiografik

Nomotetik

Sosyolojik

Psikolojik

Olgusal

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 35

Ekolojik sosyal katman modeline göre aşağıda verilenlerden hangisi mikro katman düzeyinde yer almaz?

Okul

Komşu

Çalışma yeri

Küresel alan

Aile

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 36

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasına örnek olarak verilebilecek ilk olay aşağıdakilerden hangisidir?

Terör Olayları

Düzce Depremi

Marmara Depremi

Karadeniz Sel Baskını

Van Depremi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıda verilenlerden hangisi Afet Sosyolojisi Literatürü Açısından Dört Önemli Boyuttan birisi değildir?

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet ilişkileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Açıklama:

Afet Sosyolojisi Literatürü Açısından Dört
Önemli Boyut
• Afetlere ilişkin mitler
• Afet araştırma yöntemleri
• Afet teorileri
• Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını (6 Aralık 1917) temel alan öncü doktora çalışması kime aittir?

Burton

Scimecca

Prince

Kates

White

Açıklama:

Prince’in (1920) Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını (6 Aralık 1917) temel alan öncü doktora çalışması.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Halifax Patlaması, 6 Aralık 1917 sabahında Halifax kentinin limanında Fransız patlayıcı yüklü kargo gemisi SS Mont-Blanc ile Norveç SS Imo gemisinin çarpışmasının ardından gemide çıkan yangın sonucu meydana gelen patlamadır. Halifex kenti hangi ülkededir?

Fransa

Norveç

İngiltere

ABD

Kanada

Açıklama:

Halifax Patlaması, 6 Aralık 1917 sabahında Kanada’nın Halifax kentinin limanında Fransız patlayıcı yüklü kargo gemisi SS Mont-Blanc ile Norveç SS Imo gemisinin çarpışmasının ardından gemide çıkan yangın sonucu meydana gelen patlamadır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

İdiografik-nomotetik bilimler sınıflandırması kime aittir?

Windelband

Rickert

Lask

Lotze

Natorp

Açıklama:

Windelband’ın idiografik- nomotetik bilimler sınıflandırması.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Marmara Depremi kaç yılında yaşanmıştır?

1997

1998

1999

2000

2001

Açıklama:

1999 Marmara Depremi

Doğru Cevap: C

Soru 42

“Afet Araştırma Merkezi” Ohio State Üniversitesi tarafından kaç yılında kurulmuştur?

1961

1962

1963

1964

1965

Açıklama:

Bu uygulamalar, başta “Afet Araştırma Merkezi” olmak üzere büyük araştırma merkezleri tarafından desteklenmiş özellikle 1963’te Ohio State Üniversitesi’nde kurulan bu söz konusu merkez çerçevesinde, bu kavramsal araçların kullanılması teşvik edilmiş, entegre edilmiş ve uygulanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Doğal Tehlikeleri Araştırma ve Uygulama Bilgi Merkezi (Natural Hazards Research and Applications Information Center) hangi üniversitededir?

Ohio Üniversitesi

Colorado Üniversitesi

Utah Üniversitesi

Michigan Üniversitesi

Minnesota Üniversitesi

Açıklama:

Colorado Üniversitesi’ndeki Doğal Tehlikeleri Araştırma ve Uygulama Bilgi Merkezi (Natural Hazards Research and Applications Information Center)

Doğru Cevap: B

Soru 44

Japonya’nın Kobe kentindeki yıkıcı deprem kaç yılında gerçekleşmiştir?

1992

1993

1994

1995

1996

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 45

1985 yılında “Afet Araştırma Merkezi” Ohio Üniversitesi'nden hangi üniversiteye taşınmıştır?

Delaware Üniversitesi

Harvard Üniversitesi

Michigan Üniversitesi

Minnesota Üniversitesi

Washington Üniversitesi

Açıklama:

1985 yılında “Afet Araştırma Merkezi” Delaware Üniversitesi’ne taşındıktan sonra da felaket tehlikesi ve afet senaryoları çerçevesindeki çalışmaları devam etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

"Disaster" terimi Türkçe'de ne anlama gelmektedir?

Acil

Afet

Deprem

Tehlike

Müdahale

Açıklama:

“afet” (disaster)

Doğru Cevap: B

Soru 47

Jeanne Kasırgası (Hurricane Jeanne) kaç yılında meydana gelmiştir?

2001

2002

2003

2004

2005

Açıklama:

Sosyologlar için, afetler terimi; Jeanne Kasırgası (2004) gibi belirli olaylara işaret etmekte kullanılırken, tehlikeler; genel anlamı ile kasırgalar ya da depremler gibi genel bir tehdit sınıfını ifade etmek için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

"Yapılan çalışmalarda İngilizlerin afetlere verdiği tepkiler ile Amerikalılarınkini karşılaştırılması, ya da Avustralyalı ve diğerlerinin verdikleri tepkileri araştırılmış ve olaylara verilen örüntü düzeyindeki tepkilerdeki benzerliklere dikkat çekilmiştir" açıklamasında İnsanların afete yönelik olarak gösterdikleri tepkilerden hangi boyut üzerinde durulmaktadır?

Ekonomik

Kültürel

Fizyolojik

Bireysel

Tarihsel

Açıklama:

İnsanların afete yönelik olarak gösterdikleri tepkiler kültürel açıdan önemli farklılıklar gösteriyor olsalar da söz konusu tepkilerin taşıdıkları kültürel benzerlikleri ortaya koyan çalışmalarda, örneğin İngilizlerin tepkileri ile Amerikalılarınkini karşılaştıranlar (Parker, 2000), ya da Avustralyalı (Britton and Clapham, 1991) ve diğerlerinin (Parr, 1997-98, Domborsky and Schorr, 1986) verdikleri tepkileri araştırmış olan çalışmalar aracılığıyla örüntü düzeyindeki benzerliklere dikkat çekilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

“Toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tehlike

Korku

Salgın

Olağanüstü hal

Terör

Açıklama:

Bir tehlike; “toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur”. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

............. yaklaşımı doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılan bir terimdir. İfadesinde boş bırakılan yeri tamamlayınız.

İlişkisel paylaşım

Karşılıklık

Tekil sorunlar

Süreç izlemi

Tüm tehlike

Açıklama:

Tüm tehlikeler yaklaşımı doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılan bir terimdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Bugün afet çalışmaları alanındaki gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda, afet çalışmaları alanında özellikle göze çarpan bir “...............” vizyonu olduğu görülmektedir. İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Bireyselleşme

İzolasyon

Küreselleşme

Bağımsızlaşma

Farklılaşma

Açıklama:

Bugün afet çalışmaları alanındaki gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda, afet çalışmaları alanında özellikle göze çarpan bir “küreselleşme” vizyonu olduğu görülmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün afet ortaya çıktığında daha çok aşağıdaki sorulardan hangisi üzerinde durdukları söylenebilir?

Afete neden olan etmenler nelerdir?

Afetin olası olumsuz etkileri nasıl giderilebilir?

İnsanlar bu afete nasıl tepki gösterirler?

Tekrardan böyle bir afet olmaması için neler yapılabilir?

Afetler sonrasında yapılabilecek müdahale çalışmaları neler olmalıdır?

Açıklama:

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün afet ortaya çıktığında “insanların buna nasıl tepki göstermekte oldukları?” sorusu üzerine odaklandıkları dikkat çekmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Afet sosyolojisi alanındaki ilk sistematik sosyal bilim çalışması kime aittir?

A.Comte

Prince

Windelband

Quarantelli

Ulrich Beck

Açıklama:

Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını temel alan öncü doktora çalışması afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması olduğu için önemlidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Tüm faciaların ve afetlerin tarihsel açıdan (bir defalık tarihsel olay düzleminde) onları diğer afetlerden benzersiz kılan yönlerinin sosyal görecelilik çerçeveleri açısından bulunuyor olduğunu ileri süren afet sosyolojisinin varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

Ontolojik varsayımı

Aksiyolojik varsayım

Metadolojik varsayımı

Epistemelojik varsayımı

Sosyolojik varsayımı

Açıklama:

Afet sosyolojisi açısından temel epistemolojik varsayım, tüm faciaların ve afetlerin tarihsel açıdan onları diğer afetlerden benzersiz kılan yönlerinin sosyal görecelilik çerçeveleri açısından bulunuyor olmakla birlikte, onları diğer afetlerle ve facialarla tarihsel bir karşılaştırmalı analiz çerçevesinde benzer kılan ve söz konusu afetlerde insanların afetler karşısında gösterdikleri örüntüleşmiş davranış kalıplarının tespit edilebileceği sayıltısına dayanmaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

İdiografik-nomotetik bilimler sınıflandırması aşağıdakilerden hangisine aittir?

Edmond Goblot

Heinrich Rickert

Herbert Spencer

Wilhelm Dilthey

Wilhelm Windelband

Açıklama:

Sosyolojik açıdan söz konusu farklılaşma ve ideal tipsel örüntüsel benzerliklerin ilişkilendirilmesi noktasında sosyolojik açıdan önemli bir kavramsal ayrım olarak olay-olgu ilişkisi, Windelband’ın idiografik-nomotetik bilimler sınıflandırmasına dayalı eğilimler üzerinden gösterilebilemektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

I. Tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik olan bilimler olarak sınıflandırılmış
II. Bilimsel anlamda tarihsel tekil “olan” üzerinde yoğunlaşan bilimsel eğilim olarak dikkat çekmektedir
III. Nomotetik eğilim, nomos, kural, yasa arayıcı eğilim olarak dikkat çekmektedir
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Windelband’ın bilimler sınıflamasına göre idiografik bilimler ile ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Windelband’ın bilimler sınıflamasına göre idiografik bilimler, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik olan bilimler olarak sınıflandırılmış ve sosyal bilimsel anlamda tarihsel tekil “olan” üzerinde yoğunlaşan bilimsel eğilim olarak dikkat çekerken, nomotetik eğilim, nomos, kural, yasa arayıcı eğilim olarak dikkat çekmektedir. Zaman-mekân koordinatları içindeki bir sosyal bilimsel anlamdaki bir “olay” ile “olayların örüntü kalıbı” olarak “olgu” arasındaki ilişkiselliğin kurulması açısından bu ayrım önem taşımaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Afet sosyolojisi alanındaki söz konusu çalışmaların genel olarak nasıl bir süreç izledikleri görülmektedir?

Sadece bireyleri ele almaktadırlar

Sadece toplumu ve toplumsal olayları dikkate almaktadırlar

Toplumdan başlayarak aileye ve bireye doğru bir yol izlemektedir

Bireyden başlayarak aileye ve topluma doğru bir yol izlemektedir

İlişkisel bir bütünlük göstermemektedir

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki söz konusu çalışmaların bu anlamda, bireylerden başlayarak, en mikro sosyal etkileşim ve bu etkileşimlere yüklenen anlamlar düzeyinden başlayarak, mezo (orta) ve makro seviyelere kadar ilerleyen bir ilişkisel bütünlük içinde ele alınması gerekliliği yolundaki bir eğilime işaret ediyor oldukları söylenebilir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

''Sosyologlar için, .......... terimi; Jeanne Kasırgası gibi belirli olaylara işaret etmekte kullanılırken, ............. ise; genel anlamı ile kasırgalar ya da depremler gibi genel bir sınıfı ifade etmek için kullanılmaktadır.''
Yukarıdaki açıklamanın anlamlı olabilmesi için boşluklara sırasıyla aşağıdaki ifadelerden hangileri gelmelidir?

Afetler-Tehlikeler

Tehlikeler-Afetler

Tehditler-Tehlikeler

Afetler-Felaketler

Doğal afetler-İnsan etmenli afetler

Açıklama:

Sosyologlar için, afetler terimi; Jeanne Kasırgası (2004) gibi belirli olaylara işaret etmekte kullanılırken, tehlikeler; genel anlamı ile kasırgalar ya da depremler gibi genel bir tehdit sınıfını ifade etmek için kullanıl- maktadır. Bu nedenle, “kasırga tehlikesi”nden bahsedilmesi demek söz konusu tehlikenin afete dönüşmesi durumunda (bir olay olarak gerçekleşmesi durumunda) ailelerin ve toplulukların karşı karşıya kalabilecekleri risk, savunmasızlık ya da maruz kalma durumunu yansıtmaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakileren hangisi afet sosyolojisi literatürü açısından önemli olarak kabul edilen dört boyuttan biri değildir?

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet önleme birimleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri

Açıklama:

Drabek (2005)'e göre afet sosyolojisi alanındaki konuların derinliği ve çeşitliliği dikkate alınarak söz konusu çalışmaların literatüre katkıları göz önünde bulundurulduğunda dört önemli boyut ön plana çıkmaktadır. Bu boyutlar:

Afetlere ilişkin mitler
Afet araştırma yöntemleri
Afet teorileri
Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutudur.

Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyologlarının afet durum yöneticileri için ortaya koyduğu önerilerden biri değildir?

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedeflerdir

Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir

Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler

Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir

Açıklama:

Afet sosyologlarının afet çalışmaları alanındaki bir diğer önemli katkısı acil durum yönetiminden sorumlu birimlere yönelik öneriler geliştirmiş olmalarıdır. Özellikle Drabek ve Hoetmer (1991) tarafından hazırlanan metin bu konuda önemli bir belge niteliğindedir. Söz konusu öneriler arasında şunlar bulunmaktadır:
• Tüm tehlikeler yaklaşımı (all-hazards approach) esastır
• Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir
• Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir
• Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler
• Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Sosyolojinin ilk dönemindeki bilim anlayışının ve bu anlayışa eklemlenmiş vaadin arka planında Aydınlanmacı İskoç ve Fransız düşünürlerin bulunduğunu kim ileri sürmüştür?

Goodwin ve Scimecca

Bourdieu

Burton

Kates ve White

Prince

Açıklama:

Goodwin ve Scimecca (2015: 20), klasik sosyologlar olarak nitelendirilen sosyolojinin ilk dönemindeki bilim anlayışının ve bu anlayışa eklemlenmiş vaadin arka planında Aydınlanmacı İskoç ve Fransız düşünürlerin (filozoflar) bulunduğunu ileri sürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını (6 Aralık 1917) temel alan ve afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması kime aittir?

Burton

Prince

Bourdieu

White

Kates

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 63

İdiografik- nomotetik bilimler sınıflandırması kime aittir?

Windelband

Prince

Bourdieu

Burton

White ve Kates

Açıklama:

İdiografik- nomotetik bilimler sınıflandırması Windelband’a aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Afet sosyolojisi literatürü açısından FEMA Yüksek Öğrenim Projesi kapsamında, eğitim kurslarındaki eğitmenler için hazırlamış olan ve felaketlerin sosyal boyutları üzerine odaklanan iki önemli literatür araştırmasına dayalı çalışması bulunan kişi kimdir?

Drabek

Prince

Burton

White

Bourdieu

Açıklama:

Afet sosyolojisi literatürü açısından FEMA Yüksek Öğrenim Projesi kapsamında Drabek (1996, 2004)in eğitim kurslarındaki eğitmenler için hazırlamış olduğu ve felaketlerin sosyal boyutları üzerine odaklanan iki önemli literatür araştırmasına dayalı çalışması bulunmaktadır (Sociology of Disaster: Instructor Guide 1996 ve Social Dimensions of Disaster: Instructor Guide 2004).

Doğru Cevap: A

Soru 65

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınması ve bu alanda ilk sosyolojik çalışmaların yapılması kaçlı yıllara dayanmaktadır?

1990’lı yılların sonları

1990’lı yılların başı

1980’li yılların sonu

1980’li yılların başı

1970’li yıllar

Açıklama:

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasının tarihi çok yenidir; bu alanda yapılmış ilk sosyolojik çalışmalar ancak 1990’lı yılların sonlarına uzanmaktadır. 1999 Marmara Depremi afet araştırmalarının içeriği ve yönelimi açısından da bir dönüm noktası oluşturmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması sürecine ne denir?

İlk yardım

Afet yardımı

Acil durum yönetimi

Afet sosyolojisi

Doğal afet

Açıklama:

Acil durum yönetimi, “potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması sürecidir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Sosyal bir sonuç doğurması
İnsanlara, sosyal sistemlere ve binalara yaygın bir hasar vermesi
Bireysel, sosyal ve fizilsel tahribata yol açması
Genel sosyal, ekonomik ve politik aktiviteyi sekteye uğratması

Rutin bir doğal sürecin afet olarak nitelendirilmesi için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gereklidir?

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyolojisi literatürü açısından önemli olan dört boyuttan biri değildir?

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Doğal afetler

Açıklama:

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyolojisi literatürü açısından önemli olan dört boyut: Afetlere ilişkin mitler, Afet araştırma yöntemleri, Afet teorileri ve Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutudur.
Doğal afetler

Doğru Cevap: E

Soru 69

Acil durumlarda, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektiren acil durum yöneticileri için verilebilecek öneri aşağıdakilerden hangisidir?

Acil müdahaleleri yönetme

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Planlama ve Hazırlık Faaliyetleri

Araştırma Bilgisine Dayanma

Davranışsal Tepki Kılavuzları Oluşturma

Açıklama:

Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir (Dynes, 1994; Neal ve Phillips, 1995; Drabek, 2003).

Doğru Cevap: A

Soru 70

“........................ doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılan bir terimdir.”
Yukarıdaki noktalı yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Acil müdahaleleri yönetme

Planlama faaliyetleri

Hazırlık faaliyetleri

Afet planları davranışsal tepki kılavuzu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 71

Afet sosyolojisi alanında Samuel Prince tarafından yapılan öncü çalışma hangi afeti konu edinmektedir?

Titanik gemisi

Halifax patlaması

Hiroşima atom bombası

Pelee yanardağı

Messina depremi

Açıklama:

Samuel Prince’in Halifax Limanı’nda iki geminin çarpışması faciasını (6 Aralık 1917) temel alan öncü doktora çalışması, afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması olduğu için önemlidir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Türkiye'de afet sosyolojisi çalışmaları hangi afetten sonra önem kazanmıştır?

1939 Erzincan Depremi

1957 Ankara Seli

1979 Independenta Patlaması

1999 Gölcük Depremi

2014 Soma Maden Ocağı Patlaması

Açıklama:

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasının tarihi çok yenidir; bu alanda yapılmış ilk sosyolojik çalışmalar ancak 1990’lı yılların sonlarına uzan-maktadır. 1999 Marmara Depremi afet araştırmalarının içeriği ve yönelimi açısından da bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu deprem bir yandan, afetleri sonuçları toplumsal olan ‘doğal’ bir olgu olarak inceleme eğilimine sahip fen bilimcilerin aksine, afetin kendisine toplumsal bir olgu olarak yaklaşan sosyolojik araştırmaların yükselişine neden olmuştur. Bir yandan da afetleri devlet- sivil toplum ilişkisinin ve demokrasi sorununun bir konusu hâline getirerek yeni tartışma alanları yaratmıştır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması sürecine ne ad verilir?

Acil durum

Tehlike

Acil durum yönetimi

Afet

Acil Müdahale

Açıklama:

Acil durum yönetimi; “potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması süreci” olarak tanımlanmaktadır. Acil durum yönetimi kavramsallaştırmasının bu noktada yöneldiği temel amaç, bir felakete ilişkin olarak; “bir felaketin yaşam döngüsünü”, afet öncesi, afet anı ve sonrasını; ona hazırlıklı olmak, yanıt vermek, iyileştirme ve etkilerini en aza indirgeme gibi birtakım strateji ve taktiklerin uygulanması yoluyla acil durumların veya felaketlerin maliyetlerinin sınırlandırılması oluşturmaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyolojisi literatürünün dört önemli boyutu arasında yer almaz?

Afetlere ilişkin mitler

Afet teorileri

Afet araştırma yöntemleri

Afet terminolojisi

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Açıklama:

Drabek'e göre afet sosyolojisi alanındaki konuların derinliği ve çeşitliliği dikkate alınarak söz konusu çalışmaların literatüre katkıları göz önünde bulundurulduğunda dört önemli boyut ön plana çıkmaktadır: Bunlar, Afetlere yönelik toplumsal mitlerin deşifre edilmesi, afet sosyolojisinin afet araştırmalarına yönelik yöntemsel tasarımlara katkısı, afet çalışmalarına kuramsal katkılar ve afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutudur. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

I. Tüm tehlikeler yaklaşımı esastır.
II. Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir.
III. Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir.
IV. Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmalıdır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri Drabek ve Hoetmer tarafından acil durum yöneticilerine hazırlanan öneriler arasında yer almaktadır?

I. ve II.

II. III. ve IV.

I. II. ve III.

I. ve III.

Hepsi

Açıklama:

Söz konusu öneriler arasında şunlar bulunmaktadır:
• Tüm tehlikeler yaklaşımı esastır.
• Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir.
• Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir.
• Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler.
• Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Tamamen kendilerinden özgürleşilebilecek vakalar olmamakla birlikte, gerek ortaya çıkma olasılıkları öncesi toplumsal hazırlık aşamasında ve gerekse ortaya çıktıklarında ve sonrasında toplumsal bakımdan nasıl tepki gösterilebileceklerine ilişkin bir bilgi konusu olarak sosyolojik boyutta ele alınabilirlik taşımaktadırlar.
Yukarıda bahsedilen özellikler aşağıdaki terimlerden hangisine aittir?

Tehlike

Afet

Afet sosyolojisi

Acil durum yönetimi

Afet araştırma merkezi

Açıklama:

Afet;Tamamen kendilerinden özgürleşilebilecek vakalar olmamakla birlikte, gerek ortaya çıkma olasılıkları öncesi toplumsal hazırlık aşamasında ve gerekse ortaya çıktıklarında ve sonrasında toplumsal bakımdan nasıl tepki gösterilebileceklerine ilişkin bir bilgi konusu olarak sosyolojik boyutta ele alınabilirlik taşımaktadırlar.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün afet ortaya çıktığında “......................................................................................?” sorusu üzerine odaklandıkları dikkat çekmektedir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki sorulardan hangisi getirilebilir ?

İnsanların birbirleri ile olan iletişimleri?

İnsanların buna nasıl tepki göstermekte oldukları ?

İnsanların olaylara bakış açıları ?

İnsanların olay anında yaşadıkları?

İnsanların geçmiş yaşantıları ?

Açıklama:

Afet sosyolojisinin tarihçesi açısından sosyologların büyük bir bölümünün afet ortaya çıktığında “insanların buna nasıl tepki göstermekte oldukları?” sorusu üzerine odaklandıkları dikkat çekmektedir.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Afet sosyolojisi alanında ilk sistematik sosyal bilim çalışması aşağıdakilerden hangisidir?

Haiti depremi

Katrina kasırgası

Bhola kasırgası

Marmara depremi

Halifax patlaması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 79

Şimdiye kadarki en büyük nükleer olmayan patlama aşağıdakilerden hangisidir?

Çernobil faciası

Teksas felaketi

Halifax patlaması

Trinity patlaması

Tunguska patlaması

Açıklama:

HALİFAX PATLAMASI Halifax Patlaması, 6 Aralık 1917 sabahında Kanada’nın Halifax kentinin limanında Fransız patlayıcı yüklü kargo gemisi SS Mont-Blanc ile Norveç SS Imo gemisinin çarpışmasının ardından gemide çıkan yangın sonucu meydana gelen patlamadır. Patlama 1945’te ilk atom bombasının patlatılmasına kadar insan eliyle gerçekleştirilmiş en büyük patlama olup, şimdiye kadarki nükleer olmayan en büyük patlamadır. Halifax kentinin kuzey yakası önce sular altında kalırken ardından bir tsunami yaşanmış ve yaklaşık 2000 kişi hayatını kaybederken, 9000 kişi patlamanın etkisiyle kör ve sakat, 25000’den fazla kişi ise evsiz kalmıştır.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi mikro düzey etkileşime örnek gösterilebilir?

Çalışma arkadaşları

Aile

Okul

Site sakinleri

Arkadaş grupları

Açıklama:

Mikro düzey etkileşim grubu yakın çevre içindeki etkileşim grubudur. Seçeneklerde ki aile grubu buna bir örnektir Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Türkiye'de afetlerin sosyolojik olarak ele alınmasının tarihi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir ?

1700'lü yılların sonları

1880'li yılların sonları

1990 yılların sonları

2000'li yılların başları

2010

Açıklama:

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasının tarihi çokyenidir; bu alanda yapılmış ilk sosyolojik çalışmalar ancak 1990’lı yılların sonlarına uzan-maktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Türkiye'de hangi olay afet araştırmalarının içeriği ve yönelimi açısından bir dönüm noktası oluşturmuştur?

Van depremi

Erzincan depremi

Marmara depremi

Erzurum depremi

Dinar depremi

Açıklama:

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasının tarihi çokyenidir; bu alanda yapılmış ilk sosyolojik çalışmalar ancak 1990’lı yılların sonlarına uzan-maktadır. 1999 Marmara Depremi afet araştırmalarının içeriği ve yönelimi açısından da bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu deprem bir yandan, afetleri sonuçları toplumsal olan ‘doğal’ bir olgu olarak inceleme eğilimine sahip fen bilimcilerin aksine, afetin kendisine toplumsal bir olgu olarak yaklaşan sosyolojik araştırmaların yükselişine neden olmuştur. Doğru cevap C'dir

Doğru Cevap: C

Soru 83

Bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay tanımı aşağıdaki terimlerden hangisine aittir?

Doğal felaket

Ziyan

Felaket

Deprem

Afet

Açıklama:

Afet çalışmalarının tarihçesi açısından, tipik olarak, sosyologlar “afet terimi” ile “tehlikeleri” birbirinden ayırt etme eğilimindedirler. Örneğin Drabek (2004), bu terimleri aşağıdaki biçimde tanımlamıştır. Drabek (2004:1)e göre afet; “bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay” anlamına gelmektedir. Bunun aksine bir tehlike; “toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur”. Afetin bu şekilde kavramsallaştırılması, alana ilişkin olarak gerçekleştirilen erken dönem çalışmalar tarafından önerilen ya da ima edilen kavramsallaştırma biçimleri ile tutarlılık taşımaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Acil durum yönetiminin görevi nedir?

Sivil toplum kuruluşlarının bir araya getirilerek acil durumlarla ilgili bilgi verilmesi süreci

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması süreci

Oluşmuş olan afetlerde kişilerin sağlığını koruma süreci

Acill durum halinde özel mülkerin güvenliğini sağlamak

Arama kurtarma çalışması yaparak kişileri tehlikeden uzaklaştırmak

Açıklama:

Afet ve tehlike tanımları arasındaki bu söz konusu ayrımdan hareketle, birçok sosyoloğun acil durum yönetimini; “potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması süreci” olarak nitelendirdiği görülmektedir. Acil durum yönetimi kavramsallaştırmasının bu noktada yöneldiği temel amaç, bir felakete ilişkin olarak; “bir felaketin yaşam döngüsünü”, afet öncesi, afet anı ve sonrasını; ona hazırlıklı olmak, yanıt vermek, iyileştirme ve etkilerini en aza indirgeme gibi birtakım strateji ve taktiklerin uygulanması yoluyla acil durumların veya felaketlerin maliyetlerinin sınırlandırılması oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Drabek ve Hoetmer'in Acil durum yöneticileri için hazırladığı öneriler arasında yer almaz ?

Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir.

Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler.

Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir.

Tüm tehlikeler yaklaşımı (all-hazards approach)ihtiyaç duyulduğunda gerekli konularda uygulanmalıdır.

Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir.

Açıklama:

Afet sosyologlarının afet çalışmaları alanındaki bir diğer önemli katkısı acil durum yönetiminden sorumlu birimlere yönelik öneriler geliştirmiş olmalarıdır. Özellikle Drabek ve Hoetmer (1991) tarafından hazırlanan metin bu konuda önemli bir belge niteliğindedir. Söz konusu öneriler arasında şunlar bulunmaktadır: • Tüm tehlikeler yaklaşımı (all-hazards approach) esastır (Drabek ve Hoetmer, 1991). • Planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir (Dynes ve diğerleri, 1972). • Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir (Quarantelli ve Dynes, 1972). • Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler (Dynes ve Drabek, 1994). • Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir (Dynes, 1994; Neal ve Phillips, 1995; Drabek, 2003).Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olaydır. Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tehlike

Risk

Afet

Risk algısı

Savunmasızlık

Açıklama:

Afet çalışmalarının tarihçesi açısından “afet terimi” ile “tehlikeleri” birbirinden ayırt edilme eğilimindedir. Drabek (2004:1)e göre afet; “bir topluluğun önemli ölçüde vergilendirilmeye uygun kaynakları olarak kişilerin ve/veya mülklerin ciddi bir biçimde zarar gördüğü bir olay” anlamına gelmektedir. Bunun aksine tehlike; “toplum veya çevreye zararı olma riski olan -olgusal- bir durumdur” olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Rutin bir doğal sürecin afet olarak nitelendirilmesi için, sosyal bir sonuç doğurması gerekmektedir.
Bu bilgiden hareketle aşağıdaki seçeneklerde yer alan doğa olaylarının hangisi afet olarak nitelendirilebilir?

Heyelan sonucu büyük kara parçalarının koparak parçalanması

Şiddetli kasırgaların oluşması

Büyük çaplı tsunamilerin meydana gelmesi

Yerleşim yerlerinin sel suları altında kalması

8,5 büyüklüğünde bir deprem yaşanması

Açıklama:

Rutin bir doğal sürecin afet olarak nitelendirilmesi için, sosyal bir sonuç doğurması; insanlara, sosyal sistemlere ve binalara yaygın bir hasar vermesi; bireysel, sosyal ve fiziksel tahribata yol açması; genel sosyal, ekonomik ve politik aktiviteyi sekteye uğratması gereklidir. Kısacası, doğal riskler, bireylere, binalara, sosyal, ekonomik ve politik yaşama zarar verdiğinde bir doğal afetle karşı karşıya kalınmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Drabek (2005)'e göre, afet sosyolojisi konusundaki çalışmaların literatüre katkı sağladığı boyutlardan biri değildir?

Afetlere ilişkin toplumsal mitlerin deşifre edilmesi

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Afet bölgesinin arkeolojik arka planının analizi

Açıklama:

Afetlere ilişkin mitler

Afet araştırma yöntemleri

Afet teorileri

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutudur.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden araştırmacılardan hangisi topluluk tarafından yerel liderlere gösterilen yüksek güven derecesinin afete müdahale etme ve toparlanma süreci boyunca alınacak ortak kararların kabul edilmesini kolaylaştıran en önemli faktör olduğunu ileri süren sosyal sermaye teorisini ortaya koymuştur?

Dynes

Faupel

Stallings

Quarantelli

Drabek

Açıklama:

Dynes’in (2002, 2003) sosyal sermaye teorisi, afet sosyolojisi alanındaki önemli bir diğer katkıdır. Dynes’in bu analizi, Nakagawa ve Shaw’ın (2004), 1995 yılında Japonya’nın Kobe kentindeki yıkıcı deprem sonrasındaki yeniden yapılanma süreci içinde gerçekleştirilen vaka çalışmaları çerçevesinde genişletilmiştir. Onların çalışmaları açık bir şekilde, topluluk tarafından yerel liderlere gösterilen yüksek güven derecesinin, afete müdahale etme ve toparlanma süreci boyunca alınacak ortak kararların kabul edilmesini kolaylaştıran en önemli faktör olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Acil durum yönetiminden sorumlu birimlere yönelik öneriler geliştirmiş olmaları, afet sosyologlarının afet çalışmaları alanına sundukları önemli katkılardan biridir. Buna göre, mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmeli şeklindeki öneriyi getiren araştırmacı veya araştırmacılar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Drabek ve Hoetmer

Quarantelli ve Dynes

Dynes ve Drabek

Neal ve Phillips

Drabek ve Quarantelli

Açıklama:

Afet sosyologlarının afet çalışmaları alanındaki bir diğer önemli katkısı acil durum yönetiminden sorumlu birimlere yönelik öneriler geliştirmiş olmalarıdır. Buna göre, Quarantelli ve Dynes (1972), mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmesi önerisinde bulunmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi, acil müdahaleleri yönetmenin, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirdiğini savunan araştırmacılardan birisi değildir?

Dynes

Drabek

Neal

Stallings

Phillips

Açıklama:

Acil durum yöneticileri için getirilen önerilerde, Dynes (1994), Neal ve Phillips (1995) ve Drabek (2003) gibi araştırmacılar, acil müdahaleleri yönetmenin, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirdiğini vurgulamaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri afet sosyologlarının acil durum yöneticileri için getirdikleri öneriler arasında yer alır?

Planlama ve hazırlık faaliyetleri, sürekli süreçler değil gerçekleştirilmesi gereken hedeflerdir
Tüm tehlikeler yaklaşımı esastır
Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Acil durum yöneticileri için getirilen öneriler şu şekildedir:

Tüm tehlikeler yaklaşımı esastır (Drabek ve Hoetmer, 1991).
Mitlere değil sosyal bilim alanının araştırma bilgisine dayalı olarak, program etkinliklerine, önceliklerine ve uygulama stratejilerine rehberlik edilmelidir (Quarantelli ve Dynes, 1972).
Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler (Dynes ve Drabek, 1994).
Acil müdahaleleri yönetmek, otoriteye dayalı olmaktan ziyade kaynak temelli teorik modellerin uygulanmasını gerektirir (Dynes, 1994; Neal ve Phillips, 1995; Drabek, 2003).
Ancak tam tersi bir şekilde, planlama ve hazırlık faaliyetleri, gerçekleştirilmesi gereken ve alınacak hedefler değil, sürekli süreçlerdir (Dynes ve diğerleri, 1972).

Doğru Cevap: D

Soru 93

Sosyal sermaye teorisi

Acil durum yönetimi

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Kolektif stres teorisi

Afetlere müdahale teorisi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 94

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı kimler tarafından kaleme alınmıştır?

Drabek ve Hoetmer

Neal ve Phillips

Quarantelli ve Dynes

Bates ve Peacock

Dynes ve Drabek

Açıklama:

Acil müdahale yönetimi ile ilgili ilk önemli ders kitabı, Drabek ve Hoetmer (1991) tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Kreps ve arkadaşlarının afetlere verilen tepkileri kodladıkları toplumsal örüntü kodlarken dayandıkları unsurlardan değildir?
I. Materyal kaynaklar
II. Görevler
III. İhtiyaçlar
IV. Yönetsel kaynaklar

Yalnız I

I ve II

I, III ve IV

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Kreps ve ekip arkadaşları, kasırga, fırtına ve benzeri felaketler sırasında verilen tepkilerin, toplumsal yapı örüntüleri olarak sergiledikleri modelleri belgelemek amacıyla yüzlerce DRC mülakatını kodlamışlardır. Onların yapısal örüntü kodları dört temel anahtar analitik niteliği yansıtmaktadır. Bunlar; alanlar, görevler, aktiviteler, insani ve materyal kaynaklardır.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi Windelband’ın bilimler sınıflamasına göre, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik olan bilimler olarak sınıflandırılmış ve sosyal bilimsel anlamda tarihsel tekil “olan” üzerinde yoğunlaşan bilimsel eğilim olarak dikkat çeker?

Nomotetik eğilim

İdiografik bilimler

Olanın bilgisi

Hakim değerler

Metodoloji

Açıklama:

Windelband’ın bilimler sınıflamasına göre idiografik bilimler, tekil bir defalık olanı anlamaya yönelik olan bilimler olarak sınıflandırılmış ve sosyal bilimsel anlamda tarihsel tekil “olan” üzerinde yoğunlaşan bilimsel eğilim olarak dikkat çekerken, nomotetik eğilim, nomos, kural, yasa arayıcı eğilim olarak dikkat çekmektedir. Zaman-mekân koordinatları içindeki bir sosyal bilimsel anlamdaki bir “olay” ile “olayların örüntü kalıbı” olarak “olgu” arasındaki ilişkiselliğin kurulması açısından bu ayrım önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Afet sosyolojisi alanındaki çalışmalar hangi düzeyden başlayarak ele alınmalıdırlar?

Ontolojik sayıltılar

Bütünlüklü bakış açısı

Makro seviyelere etkileşim

Mezo (orta) seviyelere etkileşim

Mikro sosyal etkileşim

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki söz konusu çalışmaların bu anlamda, bireylerden başlayarak, en mikro sosyal etkileşim ve bu etkileşimlere yüklenen anlamlar düzeyinden başlayarak, mezo (orta) ve makro seviyelere kadar ilerleyen bir ilişkisel bütünlük içinde ele alınması gerekliliği yolundaki bir eğilime işaret ediyor oldukları söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Afetlerin “temel nedenleri” üzerine değerlendirmeler için önem taşıyan çalışma hangi bilim insanına aittir?

Enarson

Drabek

Quarantelli

Dynes

Kreps

Açıklama:

Drabek (2005)in literatür araştırmalarına dayanarak yaptığı değerlendirmeye göre, afetlerin “temel nedenleri” üzerine yapılan, afetlerin öncesindeki hazırlık ve afetlerin yaratacağı tahribatı azaltmaya yönelik çalışmaların sayısı, afet sonrası yapılan çalışmaların sayısı ile karşılaştırıldığında oldukça yetersiz kalmaktadır.
Drabek (2005)e göre, afet öncesi hazırlıklara yönelik olarak Quarantelli (1984), afetlerin yaratabileceği tahribatları azaltmaya yönelik olarak Drabek ve diğerleri (1983) ve afetlerin “temel nedenleri” üzerine değerlendirmeler için Enarson ve diğerleri (2003)nin çalışmaları önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Türkiye’de afetlerin sosyolojik bir problem olarak ele alınmasının tarihi aşağıdakilerden hangisine dayanır?

2011 Van Depremi

1999 Düzce Depremi

1999 Marmara Depremi

1998 Adana Depremi

1992 Erzincan Depremi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi Afet Literatüründe Afet-Tehlike Ayrımı Açısından “Acil Durum Yönetimi” için söylenemez?

Potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi sürecidir

Potansiyel tehlikeli durumlarda kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması sürecidir

Afet öncesi, afet anı ve sonrasında strateji ve taktiklerin uygulanmasını sağlamak

Acil durumların veya felaketlerin maliyetlerinin sıfırlanması

Bir felaketin yaşam döngüsüne hazırlıklı olmak

Açıklama:

Afet Literatüründe Afet-Tehlike Ayrımı Açısından “Acil Durum Yönetimi”:
Afet ve tehlike tanımları arasındaki bu söz konusu ayrımdan hareketle, birçok sosyoloğun acil durum yönetimini; “potansiyel tehlikeli durumlarda var olan belirsizliklerin en aza indirgenmesi ve kamu güvenliğinin en üst düzeye çıkartılması süreci” olarak nitelendirdiği görülmektedir. Acil durum yönetimi kavramsallaştırmasının bu noktada yöneldiği temel amaç, bir felakete ilişkin olarak; “bir felaketin yaşam döngüsünü”, afet öncesi, afet anı ve sonrasını; ona hazırlıklı olmak, yanıt vermek, iyileştirme ve etkilerini en aza indirgeme gibi birtakım strateji ve taktiklerin uygulanması yoluyla acil durumların veya felaketlerin maliyetlerinin sınırlandırılması oluşturmaktadır. Bu maliyetlerin sıfırlanması söz konusu olamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi rutin bir doğal sürecin afet olarak nitelendirilmesi için gereken unsurlardan birisi değildir?

Sosyal bir sonuç doğurması

İnsanlara, sosyal sistemlere ve binalara yaygın bir hasar vermesi

İklim değişikliklerine yol açması

Bireysel, sosyal ve fiziksel tahribata yol açması

Genel sosyal, ekonomik ve politik aktiviteyi sekteye uğratması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi afet sosyolojisi literatürü açısından dört önemli boyuttan birisi değildir?

Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Afet önleme amacıyla doğaya müdahale

Afet teorileri

Afet araştırma yöntemleri

Afetlere ilişkin mitler

Açıklama:

Afet Sosyolojisi Literatürü Açısından Dört Önemli Boyut:
• Afetlere ilişkin mitler
• Afet araştırma yöntemleri
• Afet teorileri
• Afet çalışmalarında sosyal eleştiri boyutu

Doğru Cevap: B

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi Kreps ve ekip arkadaşlarının yapısal örüntü kodlarının yansıttığı dört temel anahtar analitik niteliğinden birisi değildir?

Alanlar

Görevler

Aktiviteler

Sebepler

İnsani ve materyal kaynaklar

Açıklama:

Kreps ve ekip arkadaşları, kasırga, fırtına ve benzeri felaketler sırasında verilen tepkilerin, toplumsal yapı örüntüleri olarak sergiledikleri modelleri belgelemek amacıyla yüzlerce DRC mülakatını kodlamışlardır.
Onların yapısal örüntü kodları dört temel anahtar analitik niteliği yansıtmaktadır; “alanlar”, “görevler”, “aktiviteler”, “insani ve materyal kaynaklar”.
D seçeneği sebepler bunlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 104

Aşağıdaki terimlerden hangisi doğal afetlerin, insan eliyle ortaya çıkmış biyolojik ya da teknolojik tehditlerin, bizi, ailemizi, evimizi, işimizi ve içinde yaşadığımız topluluk ve toplumu etkileyebilmesi anlamında kullanılır?

Afet teorileri

Toplumsal mitlerin deşifre edilmesi

Davranışsal tepki

Otoriteye dayalı olmak

Tüm tehlikeler yaklaşımı

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 105

Dynes ve Drabek' e göre afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, kimler tarafından geliştirilmelidirler?

Uygulayanlar

Araştırmacılar

Teori üretenler

Etkilenenler

Disiplinler arası kurul

Açıklama:

Afet planları davranışsal tepki için kılavuzlar olacaksa, bunları uygulayanlar tarafından geliştirilmelidirler (Dynes ve Drabek, 1994).

Doğru Cevap: A

Soru 106

Afet sosyolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Afet sosyolojisi açısında tüm afetler birbirinden farklıdır.

Sosyologlar afetlerin nasıl ortaya çıktığı ile ilgilenirler.

Afet sosyolojisi çalışmaları bireyden başlar.

Afetlerin tüm boyutları ile değerlendirilebilmesi açısından tözsel tanımlara dayalı analizlere ihtiyaç vardır.

İlişkisel ve bütünlüklü bakış açısı afet sosyolojisi için yetersiz kalmaktadır.

Açıklama:

Afet sosyolojisi alanındaki çalışmaların bireylerden başlayarak, en mikro sosyal etkileşim ve bu etkileşimlere yüklenen anlamlar düzeyinden başlayarak, mezo (orta) ve makro seviyelere kadar ilerleyen bir ilişkisel bütünlük içinde ele alınması gerekliliği yolundaki bir eğilime sahip oldukları söylenebilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 107

Drabek'in ayptığı literatür çalışması hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Afet öncesindeki hazırlıklara yönelik çalışmalar daha azdır.

Afet öncesi hazırlıklara yönelik olarak Quarantelli'nin çalışması önem taşımaktaır.

Drabek araştırmasını FEMA Yüksek Öğrenim Projesi kapsamında hazırlamıştır.

Çalışma felaketlerin fiziksel boyutları üzerine odaklanmıştır.

Bu çalışma, afet-sonrası yapılan yüzlerce alan çalışmasının araştırma sonuçlarını bütünleştiren bir sentez çalışmasıdır.

Açıklama:

Afet sosyolojisi literatürü açısından FEMA Yüksek Öğrenim Projesi kapsamında Drabek'in eğitim kurslarındaki eğitmenler için hazırlamış olduğu ve felaketlerin sosyal boyutları üzerine odaklanan iki önemli literatür araştırmasına dayalı çalışması bulunmaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 108

İngiltere ve ABD'de yaşayan insanların afetlere gösterdikleri tepkilerin benzer olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Ekonomik benzerlik

Coğrafi benzerlik

Kültürel benzerlik

Genetik benzerlik

Afet tiplerinin benzerliği

Açıklama:

İnsanların afete yönelik olarak gösterdikleri tepkiler kültürel açıdan önemli farklılıklar gösterebildiği gibi benzerlikler de gösterebilir. Örneğin İngilizlerin tepkileri ile Amerikalılarınkini karşılaştıranlar örüntü düzeyindeki benzerliklere dikkat çekmiştir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi Kreps ve arkadaşlarının ulaştıkları dört temel anahtar analitik nitelikten biri değildir?

Alanlar

Görevler

Aktiviteler

İnsani ve materyal kaynaklar

Afetler

Açıklama:

Kreps ve ekip arkadaşları, kasırga, fırtına ve benzeri felaketler sırasında verilen tepkilerin, toplumsal yapı örüntüleri olarak sergiledikleri modelleri belgelemek amacıyla yüzlerce DRC mülakatını kodlamışlardır. Onların yapısal örüntü kodları dört temel anahtar analitik niteliği yansıtmaktadır; “alanlar”, “görevler”, “aktiviteler”, “insani ve materyal kaynaklar”. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 110

Örgütler arasındaki yetersiz eşgüdüm ve iletişimden kaynaklanan “operasyonel sorunları” ortaya koyan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Dynes

Quarantelli

Enarson

Kreps

Drabek

Açıklama:

Afet sosyolojisinin afet çalışmaları açısından son önemli bir katkısı afet çalışmaları alanına sosyal eleştiri boyutunun eklemlenmesini sağlamış olmasıdırDrabek çalışmasında örgütler arasındaki yetersiz eşgüdüm ve iletişimden kaynaklanan “operasyonel sorunları” ortaya koymuştur. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik ne olarak ifade edilmektedir?

Cinsel kimlik

Cinsel yönelim

Biyolojik cinsiyet

Cinsiyet rolleri

Toplumsal cinsiyet

Açıklama:

Açıklama yok.
Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik toplumsal cinsiyet olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Toplumsal cinsiyet güç ilişkileri açısından aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Erkeklerde serbest hareketlilik söz konusu iken kadınlarda sınırlı hareketlilik görülmektedir.

Karar verme erki olarak erkekler görülmektedir.

Kadınların siyasete katılmaları erkeklere göre daha azdır.

Kamusal alanlara erişim kadınlar lehinedir.

Mülkiyet hakları konusunda kadınlar erkeklere göre daha dezavantajlıdır.

Açıklama:

Açıklama yok.
Bir toplumun, topluluğun ya da grubun varlığını sağlayan siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel unsurlar, toplumsal cinsiyetin içeriğini oluşturmada ve varlığını devam et- mesini saplamada oldukça etkilidir. Aile, akran ve okulun genel başlıkları olan formel ve formel olmayan eğitim, sosyalleşme özellikle söz konusu rollerin devam ettirme konusunda oldukça işlevseldir. Bu roller ise beraberinde tara ar arasında güç ilişkilerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır ve bu güç ilişkisi de taraflar arasında eşitsizliğin, güç dengesizliğinin oluşmasını beraberinde getirmektedir. Bu eşitsizliğin normal olarak kabul edilmesini sağlamada ise biraz önce ifade edildiği gibi siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel faktörler önemli rol oynamaktadırlar (Pincha, 2009: 6):
Serbest hareketlilik Sınırlı hareketlilik
Karar verme erki Karar verme erkinden yoksunluk
Siyasete katılım Siyasi dışlanmışlık
Kamusal alanlara erişim Kamusal alanlara sınırlı erişim
Mülkiyet hakları Mülkiyet haklarından yoksunluk
Esas değer Yardımcı değer
ERKEKLER KADINLAR
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi kadınların özellikle mahrum bırakıldığı gereksinimlere dayalı haklardır?

Pratik cinsiyet gereksinimleri

Stratejik cinsiyet gereksinimleri

Psikolojik cinsiyet gereksinimleri

Sosyal cinsiyet gereksinimleri

Güvenlik cinsiyet gereksinimleri

Açıklama:

Açıklama yok
Toplumsal cinsiyet açısından bahsi geçen eşitsizlik ve güç dengesizliği, çoğunlukla kadınların aleyhine işleyen bir süreç olarak kabul edilebilir. Kadınların özellikle “stratejik ihtiyaç/gereksinim” olarak kabul edilen haklardan mahrum olmasını sağlayan eşitsizlik, kadın ve kızların siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel olarak daha güçsüz yani daha kırılgan olmasını içermektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

I. Kadınların ve erkeklerin gereksinimleri onların varolan iktidar yapısı içinde toplumsal olarak kabul edilmiş rolleridir
II.Kadınların STCG’leri onların toplum içinde erkekeleri göre ikincil/aşağı pozisyonlarından kaynaklanır.
III.Geliştirilen politika ve programlar toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile doğrudan mücadeleyi içermez.
IV. Kadınların ve erkeklerin gereksinimlerini karşılamaya yönelik politika ve programlar gerekli yaşam koşullarının sağlanmasına odaklanma eğilimindedir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri "Pratik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimleri (PTCG'ler)"ini ifade etmektedir?

Yalnız II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Açıklama yok.
Kadınların Pratik Toplumsal ve Stratejik Toplumsal Cinsiyet İhtiyaç/ Gereksinimleri
Pratik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimleri (PTCG’ler):

Kadınların ve erkeklerin PTCG’leri onların varolan iktidar yapısı içinde toplumsal olarak kabul edilmiş rolleridir.
Kadınların ve erkeklerin PTCG’lerini karşılamaya yönelik politika ve programlar onların ve ailelerinin tıbbi hizmet, gıda, su, çocuk bakımı, geçim fırsatları yaratmak gibi gerekli yaşam koşullarının sağlanmasına odaklanma eğilimindedir.
Bu tür politika ve programlar toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile doğrudan mücadeleyi içermez.
"Kadınların STCG’leri onların toplum içinde erkekeleri göre ikincil/aşağı pozisyonlarından kaynaklanır." ise Stratejik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimleri (STCG’ler) kapsamındadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

................., diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır ve bu yetenek özellik, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile organik ilişki içinde bulunmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Sosyal sermaye

Sosyal ilişki

Cinsiyet rolü

Sosyal kabul

Sosyal cinsiyet

Açıklama:

Açıklama yok.
Sosyal sermaye, diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır ve bu yetenek özellik, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile organik ilişki içinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla karşılaştıkları olumsuz durumlara örnek olarak gösterilemez?

İnsan kaçakçılığı

Şiddet

Cinsel hastalıklar

Psikolojik travmalar

Ağır işlerde çalışma

Açıklama:

Açıklama yok.
Afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla karşılaştıkları olumsuz durumlara insan kaçakçılığı, şiddet, tecavüz, ensest ve bunun neticesindeki istenilmeyen hamilelik, cinsel hastalıklar, psikolojik travmalar örnek olarak verilebilir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerden birisi olarak gösterilemez?

Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler

Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranının yüksek olması

Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı, hasta, engelli, genç gibi) bakımından sorumlu olması

Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete yüksek oranda maruz kalma riski

Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar, bunun yanı sıra sosyal ve kültürel olarak kadınların erkeklere bağımlı olması durumu

Açıklama:

Açıklama yok.
Afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenleri Ariyabandu and Wickramasinghe (2004) şu şekilde sıralamaktadır:

Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar, bunun yanı sıra sosyal ve kültürel olarak kadınların erkeklere bağımlı olması durumu,
Uyarı bilgilerine ulaşmada ve bu uyarılara tepki verme (afet anında yapılması gereken davranışlar) konusunda sınırlılıklarının ve zayı ıklarının olması durumu,
Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete yüksek oranda maruz kalma riski,
Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler,
Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranının düşük olması ve
Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı, hasta, engelli, genç gibi) bakımından sorumlu olması.

Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

"Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır." Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?

Duygusal şiddet

Fiziksel şiddet

Psikolojik şiddet

Sembolik şiddet

Sosyal şiddet

Açıklama:

Açıklama yok.
Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır. Bu durumu Bourdieu (1980)un sembolik şiddet kavramı ile açıklamak mümkün olabilmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin sosyo-ekonomik olumsuz etkilerinden birisidir?

Yeme bozuklukları

İnanç kaybı

İsteksizlik

Alınganlık

Damgalanma

Açıklama:

Açıklama yok.
Uyku bozuklukları fiziksel etkiler arasında yer alırken,
Endişe, korku, utanma, kabus görme, aşağılanma, inanç kaybı, halsizlik, uyuşukluk ve isteksizlik, inkar, öfke, alınganlık gibi durumlar ise duygusal etkilerdendir.
Damgalanma ise sosyo-ekonomik etkiler arasında yer almaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Afetler, erkek ve erkek çocukları hegemonik erkeklik olarak ifade edilen ve toplumda kabul gören erkeklik anlayışına göre davranmaya zorlamaktadır.
II.Geleneksel cinsiyet rolleri açısından bakıldığında erkeklere yüklenen hane dışı sorumluluklardan biri olan ekonomik kaynak sağlama görevi acil durumlarda sekteye uğramaktadır.
III.Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça düşüktür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri afetlerin erkek ve erkek çocukları üzerindeki olumsuz etkileri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Açıklama yok.
Afetlerin erkek ve erkek çocukları açısından bakıldığında şu ana kadar bahsedilen olumsuz etkiler özetlenecek olursa şu şekilde sıralama yapmak mümkündür:

Afetler, erkek ve erkek çocukları hegemonik erkeklik olarak ifade edilen ve toplumda kabul gören erkeklik anlayışına göre davranmaya zorlamaktadır.
Geleneksel cinsiyet rolleri açısından bakıldığında erkeklere yüklenen hane dışı sorumluluklardan biri olan ekonomik kaynak sağlama görevi acil durumlarda sekteye uğramaktadır.
Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça düşüktür.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu kaç yılında gerçekleşmiştir?

1989

1995

1999

2003

2008

Açıklama:

1995 yılındaki Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu olduğunu ifade etmektedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Pekin Deklarasyonunda aşağıdaki hangi konuya dikkat çekilmiştir?

Doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkilerinin varlığı

Geleneksel cinsiyet rolleri

Mülkiyet haklarından yoksunluk

Siyasi alana katılma potansiyeli

Yeni sosyal roller ile tanışmak

Açıklama:

1995 yılındaki Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu olduğunu ifade etmektedirler. Bu deklarasyona göre, doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkilerinin varlığı kabul edilmiş ve bu etkilere yönelik olarak ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çekilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Afet yönetimi

Ötekileşme

Sosyal sermaye

Statüko

Toplumsal cinsiyet

Açıklama:

Sosyal sermaye, diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır

Doğru Cevap: C

Soru 14

Riskin insan yaşamının önemli bir parçası olduğunu belirtirken, risk ile karşı karşıya gelme durumundan insanların temel eğiliminin hayatta kalmaya çalışmak olduğunu aşağıdakilerden hangisi ifade etmiştir?

Enarson

Lindell

Mileti

Pincha

Prater

Açıklama:

Enarson (2009), riskin insan yaşamının önemli bir parçası olduğunu belirtirken, risk ile karşı karşıya gelme durumundan insanların temel eğiliminin hayatta kalmaya çalışmak olduğunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“Duygular sosyolojisinde” modern dünyada irrasyonel olarak nitelendirilen duyguların rasyonel bir şekilde yönetildiğini ifade eden aşağıdakilerden hangisidir?

Connell

Enarson

Horschild

Lindell

Pincha

Açıklama:

Horschild “duygular sosyolojisinde” modern dünyada irrasyonel olarak nitelendirilen duyguların rasyonel bir şekilde yönetildiğini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Kadınlar sorunlar kaşısında çözüm yolları bulma ya da olanları dikkate alma konusunda erkeklere kıyasla daha hassas davranmaktadırlar. Bu durum kadınların hangi yönleri ile açıklanabilir?

Aşağılanma

Damgalanma

İzole olma

Korumacı

Otoriter

Açıklama:

kadınlar sorunlar kaşısında çözüm yolları bulma ya da olanları dikkate alma konusunda erkeklere kıyasla daha hassas davranmaktadırlar. Bu durum, geleneksel rolleri çerçevesinde kadınların korumacı yönleri ile açıklanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin, tehlikelerin bir anlamda afet risklerinin olumsuz etkilerini minimum düzeye düşürmek ve olumlu etkilerini mümkün olan üst seviyelere taşımak amacını taşır?

Afet yönetimi

Ötekileşme

Statüko

Risk yönetimi

Sosyalizasyon

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangi kadınlar afetlerin olumsuz etkilerine karşı daha zayıf bir konumda değildirler?

Bekar anneler

Çalışan kadınlar

Dul kadınlar

Engelli kadınlar

Yaşlı kadınlar

Açıklama:

Kadınlar içerisinde bekar anneler yani hane reisi olan anneler, bekâr ya da dul kadınlar, engelli kadınlar ve yaşlı kadınlar afetlerin olumsuz etkilerine karşı daha zayıf bir konumdadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Afet, kadın ve kızlar için nasıl fırsat kapısı da oluşturmaktadır?

Dinsel faaliyetler

Esas değer

Siyasete katılım

Kamusal alanlara erişim

Çalışamamak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi ‘toplumsal cinsiyet güç ilişkileri’ açısından erkeklerin özellikleri arasında yer almamaktadır?

Esas değer

Karar verme erki

Siyasete katılım

Mülkiyet hakkı

Yardımcı değer

Açıklama:

Toplumsal Cinsiyet Güç İlişkileri
ERKEKLER
Serbest hareketlilik Karar verme erki Siyasete katılım Kamusal alanlara erişim Mülkiyet hakları Esas değer
KADINLAR
Sınırlı hareketlilik Karar verme erkinden yoksunluk Siyasi dışlanmışlık Kamusal alanlara sınırlı erişim Mülkiyet haklarından yoksunluk Yardımcı değer
Şekil 5.1 Toplumsal Cinsiyet Güç İlişkileri

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıda toplumsal cinsiyet kavramına ve özelliklerine ilişkin verilenlerden hangisi doğrudur?

Toplumsal cinsiyet rolü bağlamında kadınlar, erkeklere göre daha görünürdür.

Toplumsal cinsiyet rolü bağlamında erkekler daha çok dinsel faaliyetlerde aktiftir.

Toplumsal cinsiyet rolü bağlamında erkeklerin karar verme yetisi kendi elinde değildir.

Kadın ve erkeğe atfedilen kültürel anlamlar toplumsal cinsiyet rolleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Belirli bir zamanda kadınlar için uygun olduğu kabul edilen bir davranış, erkekler için de uygundur.

Açıklama:

Pincha, toplumsal cinsiyetin dinamik bir nitelik gösterdiğini ve hem zamanla hem de bir kültür içinde ya da kültürler arasında farklılıklar gösterebildiğini ifade etmektedir. Farklı bir deyişle, belirli bir zamanda kadınlar için uygun olduğu ya da kadına özgü olması kabul edilen bir davranış, başka bir toplumda ya da başka bir zamanda bu niteliğini kaybetme potansiyeline sahiptir. Kadın ve erkeğe atfedilen kültürel anlamlar toplumsal cinsiyet rolleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda toplum cinsiyete dayalı güç ilişkilerinde erkekler kadınlara göre toplumda daha görünür ve dinsel faaliyetler yerine siyasette daha aktiftir. Yine toplumsal cinsiyet bağlamında erkeklerin karar verme yetisi daha çok kendi elindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

I. Kadınların toplumdaki görünürlüğünün daha az olması.
II. Kadınların stratejik ihtiyaçlarının tam olarak karşılanamaması.
III. Kadınların afet yönetimine ilişkin eğitime ihtiyaç duymaması.
IV. Kadınların erkeklere göre eğitim düzeyinin daha üst seviyede olması.
Yukarıda verilenlerden hangileri kadınların afet yönetimi ile ilgili kurumlarca uzun süre fark edilememesine sebep olmuştur?

I ve II

I ve III

I ve IV

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Afetlerin, tehlikelerin bir anlamda afet risklerinin olumsuz etkilerini minimum düzeye düşürmek ve olumlu etkilerini mümkün olan üst seviyelere taşımak amacını taşıyan afet yönetimi, afet ve toplumsal cinsiyet tartışmalarında önemli bir yere sahiptir. Özellikle kadının kamusal alanda görünürlüğünün az olması yani stratejik ihtiyaçlarının yeteri kadar sağlanamaması gerçeği afet yönetimi ile ilgili farklı inisiyatifler tarafından uzun bir süre fark edilmemiş ve bu nedenle sorunun çözümü için gerekli adımların atılmasında oldukça geç kalınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi, afetin kadınlar üzerinde olumlu etkilerinden biri sayılabilir?

Kadınların geçici yerleşim yerlerine yerleştirilmesi.

Kadınların karar verme mekanizmalarına dahil olması.

Kadınların sosyal ilişkileri ağlarının daralması.

Kadınların ötekileştirildiği için kendi içlerinde güçlenmesi.

Afet sonrasında kadınların günlük yaşam becerilerinin gelişmesi.

Açıklama:

Bununla birlikte afet, kadınlar için bir fırsat kapısını da oluşturmaktadır. Afet nedeni ile evlerin yıkılması, bir yönü ile kamusal alan ile özel alan arasındaki ayrımı ortadan kaldırabilmektedir. Bu olasılık ise, özel alan içinde olması geleneksel cinsiyet rolleri çerçevesince uygun görülen kadınların kamusal alana çıkmasına olanak sağlamaktadır. Özellikle afet yönetimi sürecinde kadınların da karar verme mekanizmalarına dahil olması ya da dahil olma fırsatına sahip olması, çoğunlukla kamusal alana çıkma ile birlikte gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

I. Sosyal ve kültürel olarak kadınların erkeklere bağımlı olması durumu.
II. Afet anında yapılması gereken davranışlar konusunda sınırlılıklarının olması durumu.
III. Kadınların birbirinden çok fazla çeşitlilik göstermesi.
IV. Cinsel istismara daha çok maruz kalma riski.
Yukarıdakilerden hangileri afetin yarattığı kaos ortamında kadınların erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerindendir?

I ve II

I ve III

I ve IV

I,II ve III

I,II ve IV

Açıklama:

Afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenler şunlardır:
• Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar, bunun yanı sıra sosyal ve kültürel olarak kadınların erkeklere bağımlı olması durumu,
• Uyarı bilgilerine ulaşmada ve bu uyarılara tepki verme konusunda sınırlılıklarının ve zayıflıklarının olması durumu,
• Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete, yüksek oranda maruz kalma riski,
• Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler,
• Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranının düşük olması ve
• Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı, hasta, engelli, genç gibi) bakımından sorumlu olması.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Van Depremi'nde kocasını kaybeden Hülya Hanım, iki çocuğu ile birlikte geçici yerleşim birimine yerleştirilmiştir. Hülya Hanım, deprem sonrasında en çok zorlandığı durumu kocasını kaybetmesi nedeniyle "dul kadın" etiketinin yapıştırılması olarak belirtmiştir.
Yukarıda verilen örnek olayda Hülya Hanım afet sonrası en çok hangi etkenden dolayı olumsuz etkilendiği belirtmiştir?

Toplumdan izole olmak

Kadın sağlığı ile ilgili problemler

Kabus görme ve aşağılanma

Yeni sosyal roller ile tanışmak

Uyuşukluk ve isteksizlik

Açıklama:

Ağrı, uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, jinekolojik, kadın sağlığı ile ilgili problemler, düşük, tecavüz, sakatlık afetin fiziksel olumsuz etkileri; Endişe, korku, utanma, kabus görme, aşağılanma, inanç kaybı, halsizlik, uyuşukluk ve isteksizlik, inkar, öfke, alınganlık afetin duygusal olumsuz etkileri iken; yeni sosyal roller ile tanışmak (dul olma, sakat olma gibi), izole olma, çalışamama, damgalanma, güven kaybı olumsuz sosyo-ekonomik etkilerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

"Hegemonik erkeklik" kavramı, aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?

Kendini farklı biçimde tanımlayan erkektir.

Kültürden bağımsızlaşan erkeklerdir.

Metropollerde yaşayan maskülen erkeklerdir.

Toplumda kabul gören erkeklik anlayışı ve pratiğidir.

Toplumsal cinsiyet bağlamında ele alınamayan erkekliktir.

Açıklama:

Connell (2000) tarafından “hegemonik erkeklik” olarak ifade edilen kavram, toplumda baskın olan, kabul gören erkeklik anlayış ve pratiklerini kapsamaktadır. Bu anlayış ve pratikler sabit bir kimlik değildir, zamana ve koşullara göre değişiklik göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Afetler, erkek ve erkek çocukları hegemonik erkeklik olarak ifade edilen ve toplumda kabul gören erkeklik anlayışına göre davranmaya zorlamaktadır.
Bu durum afetlerde erkekler açısından ilk olarak hangisine sebep olmaktadır?

Erkeklerin afetlerde hayatlarını kaybetme olasılığının yüksek olmasına

Kadınların afetlerde tüm sorumluluğu erkeğe yüklemesine

Erkeklerin afet sonrasında aileyi geçindiren rolünün artmasına

Erkeklerin daha fazla sosyal desteğe ihtiyaca duymasına

Erkeklerin psiko-sosyal gelişimlerinin olumsuz etkilenmesine

Açıklama:

Afetler, erkek ve erkek çocukları hegemonik erkeklik olarak ifade edilen ve toplumda kabul gören erkeklik anlayışına göre davranmaya zorlamaktadır. Bu durum ise, risklerin erkekler tarafından önemsiz olarak değerlendirilmesine yol açmakta ve önlem alma davranışlarını engellemektedir. Bu durum, acil durumlarda erkeklerin ön planda olması ve hayatlarını kaybetme oranlarının kadınlara oranla yüksek olmasına sebep olabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

"Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır. Bu durum, kadının kendisini zor koşullarda bile öncelikli olarak yapması gereken işin annelik statüsünün gereğini rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir"
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik şiddet

Bilişsel çarpıtma

Olumsu yönlendirme

Kaçınma

Duygusal başa çıkma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Van Depremi'nden sonra işini kaybeden Ahmet Bey; yakın çevresindekilere şiddette bulunma eğilimi artmış ve birkaç kez intihar girişiminde bulunmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, Ahmet Bey'in düşünce ve davranışlarındaki bu değişimin sebeplerinden biri olabilir?

Ahmet Bey'in eşinden ayrılmak istemesi

Ahmet Bey'in çocuklarıyla vakit geçirmek istememesi

Ahmet Bey'in yetersizlik hissine kapılması

Ahmet Bey'in başka bir işte çalışmak istememesi

Ahmet Bey'in Van'dan taşınmak istemesi

Açıklama:

Afet ve erkek arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya çalışan girişimler, erkeklik çalışmalarının argümanlarını paylaşmaktadır. Bu tartışmalarda, kadının geleneksel rollerinden kaynaklanan kırılganlığının benzerinin erkeklerde de gözlemlendiği belirtilmektedir. Afet sonrasında geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin, psikolojik olarak kendilerini yetersiz hissettikleri ve bu yetersizlik hissi ile başa çıkmak amacı ile farklı teknikler uyguladıkları literatürde karşımıza çıkmaktadır: içe kapanma, şiddet eğiliminde bulunma (özellikle yakın çevresindekilere yönelik), sigara ve alkol tüketiminin artması, intihar girişiminde bulunma ve afet ile başa çıkma mekanizmalarına örnek olarak verilmektedir. Ahmet Bey de yetersizlik duygusu ile örnekteki davranışları sergileyerek başa çıkmaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

"Diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır ve bu özellik, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile organik ilişki içinde bulunmaktadır."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Stratejik toplumsal cinsiyet

Pratik toplumsal cinsiyet

Sosyal sermaye

Sosyal baskı

Sembolik kazanç

Açıklama:

Sosyal sermaye, diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır ve bu özellik, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile organik ilişki içinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Pincha'ya göre aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyet güç ilişkileri içinde erkeklerle ilişkilendirilen bir unsurdur?

Mülkiyet hakları

Sınırlı hareketlilik

Siyasi dışlanmışlık

Yardımcı değer

Karar verme erkinden yoksunluk

Açıklama:

Pincha'ya göre mülkiyet hakları, toplumsal cinsiyet güç ilişkileri içinde erkeklerle ilişkilendirilen bir unsurdur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I- Akrabalık ilişkileri
II- Sosyal etkileşim
III- Ücretli iş
IV- Siyasi roller
Yukarıdakilerden hangileri Pincha'ya göre toplumda kadına atfedilen kültürel anlamlar içinde toplumsal cinsiyet rolleri arasında yer alır?

III ve IV

I ve III

I ve II

II ve III

II ve IV

Açıklama:

Pincha'ya göre toplumda toplumsal cinsiyet rolleri arasında akrabalık ilişkileri ve sosyal etkileşim kadına atfedilen kültürel anlamlar içinde yer alır.
I- Akrabalık ilişkileri
II- Sosyal etkileşim

Doğru Cevap: C

Soru 33

I- Genellikle yeniden üretim rolüne dayalı işler
II- Görünmez üretim rolü
III- Yüksek ücret
IV- Geçimi sağlayıcı olarak kabul edilme
Yukarıdakilerden hangileri Pincha'ya göre toplumda üretim rolü bağlamında erkeğe atfedilen toplumsal cinsiyet rolleri arasında yer alır?

II ve IV

I ve IV

II ve III

III ve IV

I ve II

Açıklama:

Pincha'ya göre toplumda üretim rolü bağlamında yüksek ücret ve geçimi sağlayıcı olarak kabul edilme erkeğe atfedilen toplumsal cinsiyet rolleri arasında yer alır.
III- Yüksek ücret
IV- Geçimi sağlayıcı olarak kabul edilme

Doğru Cevap: D

Soru 34

Doğal afetlerin kadınlar üzerinde etkilerinin varlığının kabul edildiği ve bu etkilere yönelik ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çeken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa Sosyal Şartı

Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu

BM İnsan ve Çevre Konferansı Bildirgesi

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi

Stockholm Konferansı

Açıklama:

Doğal afetlerin kadınlar üzerinde etkilerinin varlığının kabul edildiği ve bu etkilere yönelik ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çeken ilk adım Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu'dur.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla karşılaştıkları olumsuz durumlardan biri değildir?

Şiddet

Ensest

İnsan kaçakçılığı

Psikolojik travmalar

Toplumsal hareketlilik

Açıklama:

Toplumsal hareketlilik, afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla karşılaştıkları olumsuz durumlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I- Yardım
II- Bilgiye ulaşabilme
III- Akrabalık ilişkileri
IV- Yeni sosyal roller
Yukarıdakilerden hangileri kadınların afete karşı dayanıklı olma çabaları arasında yer alır?

III ve IV

I ve II

II ve III

I ve III

II ve IV

Açıklama:

Yardım ve bilgiye ulaşabilme kadınların afete karşı dayanıklı olma çabaları arasında yer alır.
I- Yardım
II- Bilgiye ulaşabilme

Doğru Cevap: B

Soru 37

I- İnanç kaybı
II- Kabus görme
III- Güven kaybı
IV- Damgalanma
Yukarıdakilerden hangileri afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz duygusal etkilerindendir?

III ve IV

I ve IV

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

İnanç kaybı ve kabus görme afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz duygusal etkilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

I- Düşük
II- Sakatlık
III- Öfke
IV- Alınganlık
Yukarıdakilerden hangileri afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz fiziksel etkilerindendir?

I ve II

III ve IV

II ve III

I ve IV

II ve IV

Açıklama:

Düşük ve sakatlık afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz fiziksel etkilerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I- İzole olma
II- Çalışamama
III- Endişe
IV- Ağrı
Yukarıdakilerden hangileri afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz sosyo ekonomik etkilerindendir?

I ve II

III ve IV

II ve IV

II ve III

I ve IV

Açıklama:

İzole olma ve çalışamama afetlerin kadınlar üzerindeki olumsuz sosyo ekonomik etkilerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin bu yetersizlik hissi ile başa çıkmada kullandığı mekanizmalar arasında değildir?

Sigara tüketiminin artması

Şiddet eğiliminde bulunma

Dışa açılma

İntihar etme

Alkol tüketiminin artması

Açıklama:

Dışa açılma, afet sonrası geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin bu yetersizlik hissi ile başa çıkmada kullandığı mekanizmalar arasında değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Afetlerin toplumsal cinsiyet temelli bir sınıflandırma ile ilişkilendirilmesi toplumun aşağıda verilen hangi özelliği göstermemesinden kaynaklanmaktadır?

Fakirlik

Zenginlik

Huzursuzluk

Homojenlik

Kültürsüzlük

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet temelli bir sınıflandırma gerçek sosyal yaşam pratiklerinde, yaş temelli, ekonomik temelli sınıflandırmalar ile bağlantı içindedir. Farklı ifade ile toplum homojen gruplardan oluşmamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Siyasal
Ekonomik
Sosyo-kültürel
Bağımsızlık

Yukarıda verilenlerden hangileri bir toplumun, topluluğun ya da grubun toplumsal cinsiyetin içeriğini oluşturmada etki eden unsurları arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

Diğer bir ifade ile bir toplumun, topluluğun ya da grubun varlığını sağlayan siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel unsurlar, toplumsal cinsiyetin içeriğini oluşturmada ve varlığını devam etmesini saplamada oldukça etkilidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Toplumsal cinsiyet açısından bahsi geçen eşitsizlik ve güç dengesizliği, çoğunlukla ............. aleyhine işleyen bir süreç olarak kabul edilebilir. İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Erkek

Kadın

Çocuk

Yaşlı

Genç

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet açısından bahsi geçen eşitsizlik ve güç dengesizliği, çoğunlukla kadınların aleyhine işleyen bir süreç olarak kabul edilebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Her bir insan birlikteliğinin (toplum, topluluk, grup, aile gibi) normal, olağan yani alışılagelmiş olan işleyişe ne ad verilmektedir?

Hiyerarşi

Sınıf

Tabaka

Kutuplaşma

Statüko

Açıklama:

Her bir insan birlikteliğinin (toplum, topluluk, grup, aile gibi) normal, olağan yani alışılagelmiş olan işleyişi içinde de var olan bu eşitsizlik, bu normal işleyişi yani “statüko”yu bozan herhangi bir durum ile karşılaştığında çoğunlukla daha derin ve yıkıcı bir nitelik kazanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Afet, kadını ve erkeği farklı yönlerden etkilemektedir. Diğer bir deyişle, kadının ve erkeğin afet deneyimleri birbirlerinden farklılık göstermektedir. İfadesi aşağıdaki deklarasyonlardan hangisinde geçmiştir?

Paris

Brüksel

Pekin

Berlin

Londro

Açıklama:

ilk adımın 1995 yılındaki Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu olduğunu ifade etmektedirler. Bu deklarasyona göre, doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkilerinin varlığı kabul edilmiş ve bu etkilere yönelik olarak ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çekilmiştir. Afet, kadını ve erkeği farklı yönlerden etkilemektedir. Diğer bir deyişle, kadının ve erkeğin afet deneyimleri birbirlerinden farklılık göstermektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıda verilen durumlardan hangisi afet sonrası kadınlar için fırsat durumuna dönüşen bir olaydır?

İnsan kaçakçılğı

Şiddete maruz kalma

Taciz olayları

Stres durumları

Kamusal alana açılma

Açıklama:

Bununla birlikte afet, kadın ve kızlar için bir fırsat kapısını da oluşturmaktadır. Afet nedeni ile evlerin yıkılması, bir yönü ile kamusal alan ile özel alan arasındaki ayrımı ortadan kaldırabilmektedir. Bu olasılık ise, özel alan içinde olması geleneksel cinsiyet rolleri çerçevesince uygun görülen kadınların kamusal alana çıkmasına olanak sağlamaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Kadınların sosyal ilişkilerdeki anahtar konumu, yani “sosyal ...........” güçlü olması, afet yönetiminin sürdürülebilirliğine katkıda bulunacaktır. İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Görüşleri

Sermayeleri

Farkındalıkları

Tepkileri

İnanışları

Açıklama:

Kadınların sosyal ilişkilerdeki anahtar konumu, yani “sosyal sermayalerinin” güçlü olması, afet yönetiminin sürdürülebilirliğine katkıda bulunacaktır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Afet sonrasında geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin, psikolojik olarak kendilerini yetersiz hissettikleri ve bu yetersizlik hissi ile başa çıkmak amacı ile farklı teknikler uyguladıkları ifade edilmektedir. Bu durumun ülkemizin hangi özelliğinden kaynaklanmaktadır?

Ataerkil

Apolitik

Yozlaşmış

Çok Kültürlülük

Faydacılık

Açıklama:

Afet ve erkek arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya çalışan girişimler, erkeklik çalışmalarının argümanlarını paylaşmaktadır. Bu tartışmalarda, kadının geleneksel rollerinden kaynaklanan kırılganlığının benzerinin erkeklerde de gözlemlendiği ve bu durumun temel sorumlusu olarak ataerkil düşünce ve pratiğinin olduğu ileri sürülmektedir. Afet sonrasında geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin, psikolojik olarak kendilerini yetersiz hissettikleri ve bu yetersizlik hissi ile başa çıkmak amacı ile farklı teknikler uyguladıkları literatürde karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Geleneksel cinsiyet rolleri açısından bakıldığında erkeklere yüklenen hane dışı sorumluluklardan biri olan geçim kaynağı sağlama görevi acil ve afet durumlarında sekteye uğramaktadır. İfadesi erkeklerin hangi boyuttaki sorumluluğuna vurgu yapmatadır?

Siyasi

Sosyal

Ekonomik

Fizyolojil

Psikolojik

Açıklama:

Geleneksel cinsiyet rolleri açısından bakıldığında erkeklere yüklenen hane dışı sorumluluklardan biri olan ekonomik kaynak sağlama görevi acil durumlarda sekteye uğramaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Afet sonrası erkeklerin öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için kullandıkları yöntemlerden hangisi en az tercih edilenler arasında yer almaktadır?

Sigara

Alkol

İntihar

Yardım alma

Uyuşturucu

Açıklama:

Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça düşüktür. Daha ziyade sigara alkol ve uyuşturucu kullanımının artması, intihar eğilimleri ve yakın çevreye-özellikle kadın ve çocuklara-şiddet eğilimleri afet sonrasında erkeklerde sıklıkla gözlenmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin kadınlar üzerindeki fiziksel etkilerdendir?

Yeme Bozuklukları

İnanç Kaybı

Öfke

İzole Olma

Damgalanma

Açıklama:

Yeme bozuklukları, afet sonrası kadınların karşılaştığı fiziksel etkilerden birisidir.
Yeme Bozuklukları

Doğru Cevap: A

Soru 52

Afet deneyimi
Afetin türü
III. Afetin şiddeti

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri afet farkındalığının oluşumunda etkili olan unsurlardandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Afet farkındalığının oluşumunda etkili olabilecek unsurlar, afet deneyimi, yaşanılan afet türü, şiddeti ve etkileri şeklinde sıralanabilir.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 53

Doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkisinin varlığının kabul edildiği ve bu etkilere yönelik olarak ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çekilen Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu kaç yılında yapılmıştır?

1995

1997

2000

2005

2007

Açıklama:

Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu, 1995 yılında yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik ........................... olarak ifade edilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyet rolü

Cinsiyet eşitsizliği

Toplumdaki rol

Cinsiyet eşitliği

Açıklama:

Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik toplumsal cinsiyet olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Uyku bozuklukları
Aşağılanma
Yeni sosyal roller ile tanışmak

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri afetlerin kadınlar üzerindeki duygusal etkilerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

Yalnız III

II ve III

Açıklama:

Uyku bozuklukları afetlerin kadınlar üzerindeki fiziksel, aşağılanma afetlerin kadınlar üzerindeki duygusal, yeni sosyal roller ile tanışmak ise afetlerin kadınlar üzerindeki sosyo-ekonomik etkilerindendir.
Yalnız II

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıda ifade edilen, afetlerin erkekler üzerindeki etkilerinden hangisi doğru değildir?

Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça yüksektir.

Sigara ve alkol kullanımının artması afet sonrasında erkeklerde sıklıkla gözlenmektedir.

Yakın çevreye şiddet eğilimleri afet sonrasında erkeklerde sıklıkla gözlenen olumsuz davranışlardandır.

Afet sonrasında iş imkanlarının kaybolması ya da bedensel kayıplar gibi sorunlarla baş etmek için bazı erkekler bulunduğu yerden göç etmeyi tercih edebilmektedir.

Afetler, erkekleri hegemonik erkeklik olarak ifade edilen ve toplumda kabul gören erkeklik anlayışına göre davranmaya zorlamaktadır.

Açıklama:

Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça düşüktür.
Öz saygı ve statü kaybı stresi ile başa çıkmak için yardım alma davranışı erkeklerde kadınlara nazaran oldukça yüksektir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Riskin insan yaşamının önemli bir parçası olduğunu belirtirken, risk ile karşı karşıya gelme durumunda insanların temel eğiliminin hayatta kalmaya çalışmak olduğunu ifade eden kişi kimdir?

Pincha

Connell

Enarson

Pease

Houghton

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili olan faktörler
İstismara ve şiddete yüksek oranda maruz kalma riski
Aile içindeki tüm bireylerin bakımından sorumlu olma ile ilgili faktörler

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ariyabandu and Wickramasinghe’ye göre (2004), afetin yarattığı kaos ortamında kadınların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda verilen nedenlerin hepsi Ariyabandu and Wickramasinghe’ye göre (2004), afetin yarattığı kaos ortamında kadınların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerdendir.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 59

“Geleneksel cinsiyet rollerinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması, kadının kendisini zor koşullarda bile öncelikli olarak yapması gereken işin annelik statüsünün gereğini, rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir.”
Yukarıda anlatılan durum Bourdieu’nun hangi kavramı ile açıklanabilir?

Fiziksel şiddet

Psikolojik şiddet

Sembolik şiddet

Ekonomik şiddet

Duygusal şiddet

Açıklama:

Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır. Bu durumu Bourdieu (1980)un sembolik şiddet kavramı ile açıklamak mümkün olabilmektedir. Geleneksel cinsiyet rollerinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması olarak ifade edilen bu durum, kadının kendisini zor koşullarda bile öncelikli olarak yapması gereken işin annelik statüsünün gereğini rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Uyku bozuklukları
Endişe ve korku
Çalışamama

Yukarıda afetlerin kadınlar üzerindeki bazı etkileri verilmiştir. Bu etkilerin boyutu sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Fiziksel-Duygusal-Sosyo ekonomik

Duygusal-Fiziksel-Sosyo ekonomik

Sosyo ekonomik-Duygusal-Fiziksel

Duygusal-Sosyo ekonomik- Fiziksel

Fiziksel- Sosyo ekonomik- Duygusal

Açıklama:

Yukarıda verilen etkiler sırasıyla Fiziksel-Duygusal-Sosyo ekonomik boyuttadır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal rol

Toplumsal sorumluluk

Toplum bilinci

Sosyal rol

Toplumsal cinsiyet

Açıklama:

Kültürel olarak kadının ve erkeğin biyolojik özelliklerine dayanarak oluşturulan kadınlık ve erkeklik toplumsal cinsiyet olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

I. Üreme ile ilgili minimum iş
II. Çocukları büyütme
III. Yemek pişirme
IV. Karar verme gücü elinde
Yukarıdakilerden hangileri üremede erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerindendir?

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

II-III

I-III

Açıklama:

Çocukları büyütme ve yemek pişirme kadınların toplumsal cinsiyet rollerinden olduğu için doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

I. Akraba ilişkileri
II. Siyasi
III. Prestij ve güç sağlayan
IV. Dinsel faaliyetler
V. Törenlerin (doğum / evlilik/ ölüm) vb. devamını sağlamak
Yukarıdakilerden hangileri kadınların toplumsal cinsiyet rollerindendir?

II-III-V

I-IV-V

I-II-IV

III-IV-V

I-II-III

Açıklama:

Siyasi olma ve Prestij ve güç sağlayan rolller erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Deklarasyona göre, doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkilerinin varlığı kabul edilmiş ve bu etkilere yönelik olarak ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çekilmiştir. Yukarıda sözü geçen deklarasyon aşağıdakilerden hangisidir?

Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformu

Berlin Afet Deklarasyonu

Birleşmiş Milletler Afet Sözleşmesi

Avrupa Afet Yönetim Deklarasyonu

Kyoto Deklarasyonu ve Eylem Platformu

Açıklama:

Işık ve arkadaşları (2015: 5761-64), bu sorunu çözme konusunda uluslararası alandaki ilk adımın 1995 yılındaki Pekin Deklarasyonu ve
Eylem Platformu olduğunu ifade etmektedirler. Bu deklarasyona göre, doğal afetlerin kadınlar üzerindeki etkilerinin varlığı kabul edilmiş ve bu etkilere yönelik olarak ulusal ve uluslararası girişimlerin önemine dikkat çekilmiştir. Afet, kadını ve erkeği farklı yönlerden etkilemekte- dir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla karşılaştıkları olumsuz durumlardan biri değildir?

İnsan kaçakçılığı

Şiddet

İstenmeyen hamilelik

Psikolojik travmalar

İşsizlik

Açıklama:

Afet sonrasında kadın ve kızların sıklıkla kar- şılaştıkları olumsuz durumlara insan kaçakçılığı, şiddet, tecavüz, ensest ve bunun neticesindeki istenilmeyen hamilelik, cinsel hastalıklar, psikolojik travmalar örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerden biri değildir?

Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete yüksek oranda maruz kalma riski

Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı,hasta, engelli, genç gibi) bakımından sorumlu olması

Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler

Psikolojik desteğe daha az ihtiyaç duyması

Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranının düşük olması

Açıklama:

Afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenleri Ariyabandu and Wickramasinghe (2004) şu şekilde sıralamaktadır:

Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar,bunun yanı sıra sosyal ve kültürel olarak ka- dınların erkeklere bağımlı olması durumu,
Uyarı bilgilerine ulaşmada ve bu uyarılaratepki verme (afet anında yapılması gereken davranışlar) konusunda sınırlılıklarının ve zayıflıklarının olması durumu,
Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddeteyüksek oranda maruz kalma riski,
Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler,
Okuma yazma ve okullaşma seviyesininoranının düşük olması ve
Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı,hasta, engelli, genç gibi) bakımından so- rumlu olması.

Doğru Cevap: D

Soru 67

I. Endişe
II. Uyku bozuklukları
III. Korku
IV. Yeme bozuklukları
V. İnanç kaybı
Yukarıdakilerden hangileri afetin kadınlar üzerinde duygusal etkilerindendir?

I-IV-V

II-III-V

I-III-V

II-V

I-IV

Açıklama:

Uyku ve yeme bozuklukları afetin kadınlar üzerinde fiziksel etkilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Geleneksel cinsiyet rollerinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması olarak ifade edilen bu durum, kadının kendisini zor koşullarda bile öncelikli olarak yapması gereken işin annelik statüsünün gereğini rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir.
Yukarıda sözü geçen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Psikolojik şiddet

Kadına Yönelik şiddet

Sembolik şiddet

Sosyolojik şiddet

Ataerkil şiddet

Açıklama:

Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır. Bu durumu Bourdieu (1980)un sembolik şiddet kavramı ile açıklamak mümkün olabilmektedir. Geleneksel cinsiyet rolle- rinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması olarak ifade edilen bu durum, kadının kendisini zor koşullarda bile ön- celikli olarak yapması gereken işin annelik statü- sünün gereğini rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. İçe kapanma II. Şiddet eğiliminde bulunma (özellikle yakın çevresindekilere yönelik) III. Sigara ve alkol tüketiminin artması IV. İntihar girişiminde bulunma ve sıklıkla intihar etme Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin yetersizlik duyduklarında gösterdikleri başa çıkma mekanizmalarındandır?

II-III-IV

I-IV

I-II-III

I-II-III-IV

II-III

Açıklama:

Afet sonrasında geleneksel rollerini yerine getiremeyen erkeklerin, psikolojik olarak kendilerini yetersiz hissettikleri ve bu yetersizlik hissi ile başa çıkmak amacı ile farklı teknikler uyguladıkları literatürde karşımıza çıkmaktadır (Houghton, 2009): içe kapanma, şiddet eğiliminde bulunma (özellikle yakın çevresindekilere yönelik), sigara ve alkol tüketiminin artması, intihar girişiminde bulun- ma ve sıklıkla intihar etme bu tepkilere ve afet ile başa çıkma mekanizmalarına örnek olarak verilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Bu anlayış ve pratikler sabit bir kimlik değildir, zamana ve koşullara göre değişiklik göstermektedir. Bununla birlikte bugün dünyanın pek çok yerinde kabul gören ............................. heteroseksüel, sinirli, otoriter ve cesur olma özelliklerini taşımaktadır.
Yukarıda sözü geçen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hegemonik erkeklik

Sembolik erkeklik

Toplumsal erkek rolü

Sosyolojik erkeklik

Otoriter erkeklik

Açıklama:

Connell (2000) tarafından “hegemonik erkeklik” olarak ifade edilen kavram, toplumda baskın olan, kabul gören erkeklik anlayış ve pratiklerini kapsamaktadır. Bu anlayış ve pratikler sabit bir kimlik değildir, zamana ve koşullara göre değişiklik göstermektedir. Bununla birlikte bugün dünyanın pek çok yerinde kabul gören hegemonik erkeklik heteroseksüel, sinirli, otoriter ve cesur olma özelliklerini taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Pincha'ya göre, aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyetin içeriğini oluşturmada ve varlığını devam etmesini saplamada etkili olan unsurlardan birisi değildir?

Siyasal

Ekonomik

Coğrafik

Sosyal

Kültürel

Açıklama:

Bir toplumun, topluluğun ya da grubun varlığını sağlayan siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel unsurlar, toplumsal cinsiyetin içeriğini oluşturmada ve varlığını devam etmesini saplamada oldukça etkilidir. Aile, akran ve okulun genel başlıkları olan formel ve formel olmayan eğitim, sosyalleşme özellikle söz konusu rollerin devam ettirme konusunda oldukça işlevseldir. Bu roller ise beraberinde taraflar arasında güç ilişkilerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır ve bu güç ilişkisi de taraflar arasında eşitsizliğin, güç dengesizliğinin oluşmasını beraberinde getirmektedir.
Bu eşitsizliğin normal olarak kabul edilmesini sağlamada ise biraz önce ifade edildiği gibi siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel faktörler önemli rol oynamaktadırlar

Doğru Cevap: C

Soru 72

Kadınların Stratejik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimleri hangi durumdan kaynaklanır?

Toplum içinde erkeklere göre ikincil/aşağı pozisyonlarından

kadınların siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel olarak daha güçsüz olmasından

Gerekli yaşam koşullarının sağlanmamasından

Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile doğrudan mücadele edilmemesinden

Pratik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimlerinden

Açıklama:

Kadınların Stratejik Toplumsal Cinsiyet Gereksinimleri (STCG) onların toplum içinde erkeklere göre ikincil/aşağı pozisyonlarından kaynaklanır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Kadın ve afet konusunun afet yönetimi ile ilgili farklı inisiyatifler tarafından uzun bir süre fark edilmemiş olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kadının stratejik ihtiyaçlarının yeteri kadar sağlanamaması

Ekonomik kısıtlamalar

Bilimsel araştırmaların yetersizliği

Yaşanan afetin tüm bireyler üzerindeki olumsuz etkileri

Sivil ve resmî kuruluşlar arasında paralel bir bakış olmaması

Açıklama:

Afetlerin, tehlikelerin bir anlamda afet risklerinin olumsuz etkilerini minimum düzeye düşürmek ve olumlu etkilerini (fırsatlar penceresinde olduğu gibi) mümkün olan üst seviyelere taşımak amacını taşıyan afet yönetimi, afet ve toplumsal cinsiyet tartışmalarında önemli bir yere sahiptir.
Özellikle kadının kamusal alanda görünürlüğünün az olması yani stratejik ihtiyaçlarının yeteri kadar sağlanamaması gerçeği afet yönetimi ile ilgili farklı inisiyatifler tarafından uzun bir süre fark edilmemiş ve bu nedenle sorunun çözümü için gerekli adımların atılmasında oldukça geç kalınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Afet nedeni ile evlerin yıkılması hangi açıdan kadın ve kızlar için bir fırsat kapısı oluşturmaktadır?

Ekonomik destek alabilmeleri

Güvenlikli ve hijyen bir ortamda yaşayabilme

Farklı inisiyatifler tarafından fark edilme

Sosyal ilişkilerde anahtar konumu üstlenmeleri

Kamusal alan ile özel alan arasındaki ayrımı ortadan kalkması

Açıklama:

Afet, kadın ve kızlar için bir fırsat kapısını da oluşturmaktadır. Afet nedeni ile evlerin yıkılması, bir yönü ile kamusal alan ile özel alan arasındaki ayrımı ortadan kaldırabilmektedir. Bu olasılık ise, özel alan içinde olması geleneksel cinsiyet rolleri çerçevesince uygun görülen kadınların kamusal alana çıkmasına olanak sağlamaktadır. Özellikle afet yönetimi sürecinde kadınların da karar verme mekanizmalarına dahil olması ya da dahil olma fırsatına sahip olması, çoğunlukla kamusal alana çıkma ile birlikte gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi kadınların diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır?

Sınırlı hareket

Sosyal hareketlilik

Stratejik ihtiyaç/gereksinim

Sosyal sermaye

Statüko

Açıklama:

Kadınların sosyal ilişkilerdeki anahtar konumu, yani “sosyal sermayalerinin” güçlü olması, afet yönetiminin sürdürülebilirliğine katkıda bulunacaktır. Sosyal sermaye, diğerleri ile ilişki kurabilme, kişileri örgütleyebilme yeteneğini kapsayan bir kavramdır ve bu yetenek, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile organik ilişki içinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Sosyalizasyon sürecinde izlenen hangi tutum kadın ve kızların sel, deprem gibi doğal afetler sırasında hayatta kalma şanslarını düşüren bir etkendir?

Kadın ve kızların fiziksel olarak kırılgan durumda olmaları

Sağlık alanındaki eşitsizlikler

Kadın ve kızların komünal düzeyde çok sayıda riskler ile karşı karşıya

Kızların erkek çocuklarına uygun görülen davranış biçimlerinden yoksun olmaları

Kadının ve erkeğin afet deneyimleri birbirlerinden farklılık göstermesi

Açıklama:

Kadın ve kızları dışlayan onları erkekler ile karşılaştırıldığında ötekileştiren, ikincil konuma atan sosyal koşullar bu sosyal grubun afet ile karşılaşmasında etkisini daha da arttırmaktadır.
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde bu durum oldukça belirgindir. Bu ülkelerde meydana gelen afetlerde hayatını kaybeden nüfus içinde kadın ve kızların oranının fazlalığı bu durumun bir kanıtı olarak kabul edilebilir. Sosyalizasyon süreci içinde kız ve erkek çocuklarına uygun görülen davranış biçimleri (kızların koşmasına, ağaçlara tırmanmasına, yüzmesine izin vermeyen kültürler gibi), kadın ve kızların bu becerilerden yoksun olmasına neden olarak, sel, deprem gibi doğal afetler sırasında hayatta kalma şanslarını düşürmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenlerden birisi değildir?

Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar

Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete yüksek oranda maruz kalma riski

Kadınların kendi içlerinde sosyoekonomik ve kültürel konumlarda farklılık göstermeleri

Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler

Uyarı bilgilerine ulaşmada ve bu uyarılara tepki verme konusunda sınırlılıklar

Açıklama:

Afetin yarattığı kaos ortamında kadın ve kızların, erkeklere nazaran daha kırılgan olmasının arkasında yatan nedenleri Ariyabandu and Wickramasinghe (2004) şu şekilde sıralamaktadır:
• Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar, bunun yanı sıra sosyal ve kültürel olarak kadınların erkeklere bağımlı olması durumu,
• Uyarı bilgilerine ulaşmada ve bu uyarılara tepki verme (afet anında yapılması gereken davranışlar) konusunda sınırlılıklarının ve zayıflıklarının olması durumu,
• Cinsel istismara, hane içi ve dışı şiddete yüksek oranda maruz kalma riski,
• Çocuk doğurma ve büyütme ile ilgili faktörler,
• Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranının düşük olması ve
• Aile içindeki tüm kesimlerin (çocuk, yaşlı, hasta, engelli, genç gibi) bakımından sorumlu olması.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Geleneksel cinsiyet rollerinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik şiddet

Sosyal sermaye

Duygusal etkiler

Stratejik ihtiyaç

Toplumsal cinsiyet güç ilişkileri

Açıklama:

Geleneksel cinsiyet rollerinden biri olan annelik rolünü içselleştirmiş olmak, diğer bir deyişle anneliğin gereklerini yerine getirmeye çalışmak ya da yerine getirememek kadının psikolojik sağlığına olumsuz yansımaktadır.
Bu durumu Bourdieu (1980)un sembolik şiddet kavramı ile açıklamak mümkün olabilmektedir. Geleneksel cinsiyet rollerinin ataerkil düşünce yapısı ve pratiğinin somut unsurlarından biri olması olarak ifade edilen bu durum, kadının kendisini zor koşullarda bile öncelikli olarak yapması gereken işin annelik statüsünün gereğini rollerini yerine getirme konusunda zorunlu hissetmesine neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Doğal afetler özelinde kadınların sorunlar karşısında çözüm yolları bulma ya da olanları dikkate alma konusunda erkeklere kıyasla daha hassas davranmalarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Okuma yazma ve okullaşma seviyesinin oranı

Geleneksel rolleri çerçevesinde kadınların korumacı olmaları

Sosyal hareketlilik açısından sınırlılıklar

Sosyalizasyon süreci

Psikolojik sağlık, biyolojik sağlık ve sosyal konum ve koşullar

Açıklama:

Doğal afetler özelinde farklı toplumlarda gerçekleştirilen araştırmalar, kadınların erkeklere nazaran erken uyarı sistemlerini daha fazla dikkate aldıklarını ifade etmektedirler. Diğer bir deyişle kadınlar sorunlar karşısında çözüm yolları bulma ya da olanları dikkate alma konusunda erkeklere kıyasla daha hassas davranmaktadırlar. Bu durum, geleneksel rolleri çerçevesinde kadınların korumacı yönleri ile açıklanabilir. Böylesine bir özellik kadınlar için bir yandan olumlu bir durumu yaratırken, diğer taraftan büyük bir yük oluşturmaktadır. Aynı argüman erkekler için de geçerlidir. Erkeklerin uyarı sistemlerini dikkate almama eğilimleri, hayatlarını riske sokmalarını beraberinde getirebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Erkeklerin afetlere ilk müdahale eden sosyal kesim olmaları onları hangi açıdan etkiler?

Fiziksel

Ekonomik

Otoriter

Hegemonik

Psikososyal

Açıklama:

Afet çalışmaları, erkeklerin sosyal olarak kırılgan, güçsüz oldukları alanları (eşitsizliğe maruz kaldıkları alanları), afete verdikleri tepkileri ve afet sonrasındaki iyileşme süreçlerini daha ayrıntılı olarak anlama şansını elde etmektedirler. Bu analizler sonucunda erkeklerin afet nedeni ile ölüm oranlarının kadınlara nazaran daha yüksek olduğu, erkeklerin göç etme eğilimlerini afet sonrasında arttığı (yeni bir yaşam kurmak, iş bulmak için), afetlere ilk müdahale eden sosyal kesim oldukları için psikososyal yönden etkilendikleri ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi afet tanımlamalarının genel olarak hemen hemen hepsinde olan ortak noktalardan birisi değildir?

Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde geçici olarak-kısa ya da uzun süreli olabilir- normal işleyişi (statükoyu) bozmaktadırlar.

Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanlarda ve toplum üyelerinin yaşam durumlarında önemli sorunlara (ölüm, yaralanma gibi) yol açmaktadırlar.

Afetler, afet öncesinde kendi kendine yetebilme kapasitesine sahip olan toplumun ya da onun alt kesimlerinin belirli bir süre dışarıya bağımlı hâle gelmesine neden olmaktadır.

Afetler, her toplumda ve kültürde ortaya çıkan etkiler açısından benzer sonuçlar göstermekte, bir farklılık gözlenmemektedir.

Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar, daha iyi koşulları beraberinde getirebilmektedir.

Açıklama:

Açıklama yok.
Aşağıdakilerden hangisi afet tanımlamalarında odak noktaları açısından farklılık göstermiş olmasına rağmen, genel olarak hemen hemen hepsinde olan ortak noktalar bulunmaktadır:
• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde geçici olarak-kısa ya da uzun süreli olabilir- normal işleyişi (statükoyu) bozmaktadırlar.
• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanlarda ve toplum üyelerinin yaşam durumlarında önemli sorunlara (ölüm, yaralanma gibi) yol açmaktadırlar.
• Afetler, afet öncesinde kendi kendine yetebilme kapasitesine sahip olan toplumun ya da onun alt kesimlerinin belirli bir süre dışarıya bağımlı hâle gelmesine neden olmaktadır.
• Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar, daha iyi koşulları beraberinde getirebilmektedir.
Ancak afetlerin, her toplumda ve kültürde benzer etkiler ortaya çıkardığı söylenemez, kültürlerarası farklılıklar söz konusu olabilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

I. Eylem
II. Kapasite
III. Konteks/Bağlam
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri afetten etkilenen toplumu afet öncesi koşullara geri döndürmeye yönelik bu alanda yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Açıklama yok.
Afetten etkilenen toplumu afet öncesi koşullara geri döndürmeye yönelik politika ve uygulamalar mı; yoksa afet öncesi koşullardan farklı yeni bir toplum düzenin yaratılması mı toplumun geneli için daha iyidir sorusu ortaya çıkmaktadır. Her hâli ile sosyal değişmenin bir görünümü olan bu iki seçenekten hangisi tercih edilirse edilsin, bu alanda yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkileyen üç tür faktör söz konusudur: Eylem, Kapasite, Konteks/bağlam.

Doğru Cevap: E

Soru 3

"Afetin gerçekleştiği andaki sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel ortam, değişmenin yön ve hızına etkide bulunabilmektedir. Bu durum afetten etkilenen toplumu iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörlerden hangisini ifade etmektedir?

Eylem

Kapasite

Konteks/bağlam

Zemin

Şekil

Açıklama:

Açıklama yok.
Afetin gerçekleştiği andaki sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel konteks/ bağlam yani ortam da, değişmenin yön ve hızına etkide bulunabilir. Afet, afet öncesi koşulların -özellikle olumsuz koşulların- daha da güçlenmesine olanak sağlayabilmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Afet sonrasında gerçekleşen olumsuz koşullar, yeteri kadar gıda malzemelerinin olmaması gibi durumlar, afet ve sosyal değişme ilişkisi açısından hangi teorik aşamayı ifade etmektedir?

Afet öncesi kırılganlık

Çevresel tehlikeler

Günlük değerlerin kırılması

Afet ile ilişkili yenilikler

Afet tepkisi ve iyileşme

Açıklama:

Açıklama yok.
Günlük değerlerin kırılmasına ilişkin olarak, afet sonrasında gerçekleşen olumsuz koşullar, yeteri kadar gıda malzemelerinin olmaması, iş yaşamının bozulması, sağlık, eğitim, güvenlik hizmetlerinin gerçekleşmemesi ya da yeteri kadar gerçekleşmemesi gibi somut kanıtlar gösterilebilir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması nasıl tanımlanmaktadır?

Travma

Kaygı

Afet

Panik

Stres

Açıklama:

Açıklama yok.
Gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması panik olarak isimlendirilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Afetler sonrasında gelişen "şiddet ve suç" tepkisine ilişkin olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Afet sonrasında ortaya çıkan kaotik durum, şiddetin gerçekleşmesinde önemli bir etkiye sahiptir.

Belirsiz ortam nedeniyle, afet sonrasında eş ve çocuklara yönelik cinsel istismarlara yaygın bir şekilde rastlanılmaktadır.

Afet ortamlarında ortaya çıkan istismarın temel aktörü, çoğunlukla yetişkin erkekler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Afet sonrasında hissedilen güçsüzlük hissi, mal ve yaşam kayıpları, travma sonrası stres bozuklukları gibi psikolojik sağlık sorunları, toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaktadır.

Afet etkilerinin uzun süre devam etmesinin, yani ortamın belirsiz olmasının, bireysel şiddetin ve suçun topluluk düzeyinde görülmesiyle bir ilişkisi yoktur.

Açıklama:

Açıklama yok.
Afet sonrasında ortaya çıkan kaotik durum, şiddetin gerçekleşmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Söz konusu belirsiz ortam nedeniyle, afet sonrasında eş ve çocuklara yönelik cinsel istismarlara yaygın bir şekilde rastlanılmaktadır. Bu istismarın temel aktörü, çoğunlukla yetişkin erkek olarak karşımıza çıkmaktadır. Afet etkilerinin uzun süre devam etmesinin, yani ortamın belirsiz olmasının, bireysel şiddetin ve suçun topluluk düzeyinde görülmesine zemin hazırladığını ifade eden araştırmalar bulunmaktadır.
Afet sonrasında hissedilen güçsüzlük hissi, mal ve yaşam kayıpları, travma sonrası stres bozuklukları gibi psikolojik sağlık sorunları, kaynaklardaki kıtlık, sosyal ilişki ağları ve sosyal destek mekanizmalarının zayı aması ya da ortadan kalkması, yasal düzenlemelerin ve uygulamaların (güvenlik önlemleri gibi) yetersiz kalması, ekonominin bozulması gibi farklı unsurlar afet sonrasında topluluk ya da toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

İnsanın yaşamında karşılaştığı farklı durumlar ile başa çıkmada gücünün yetmeyeceğine ve bunun sonrasında ilahi olana teslim olması ne anlama gelmektedir?

İnkar

Kabullenme

Bırakma

Kadercilik

Takdiri-ilahi

Açıklama:

Açıklama yok.
İnsanın yaşamında karşılaştığı farklı durumlar ile başa çıkmada gücünün yetmeyeceğine ve bunun sonrasında ilahi olana teslim olması "kadercilik" olarak tanımlanmaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Afet sonrası sosyal-güncelik yaşamda meydana gelen aşağıdaki değişikliklerden hangisi sonuçları itibariyle diğerlerine göre olumlu yaşantılar kazandırması daha beklenilir bir durumdur?

Panik

Şiddet

İntihar

Göç

Suç

Açıklama:

Açıklama yok.
Afet sonrası tepki ve iyileşme dönemlerinde, diğer bir deyişle sosyal değişmenin yaşandığı dönemde sıklıkla karşılaşılan tepkilerden biri de göç olgusudur. Sosyal değişmenin önemli bileşenleri arasında yer alan bu nüfus hareketi, afet sonrasında sıklıkla ülke içindeki diğer şehirlere gitme yönündedir. kendi içerisinde birçok olumsuzluk içermesine rağmen, panik, suç-şiddet, intihar davranışına göre değerlendirildiğinde görece daha kabul edilebilir sonuçlar da doğurabilir. Ancak gerçekleştirilen göç etme eylemlerinin “geçici” bir nitelik göstermediği de unutulmamalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

"Afetlerin müdahale ve kontrol edilebilir bir unsur olduğu gerçeğini kabul etmek ve buna uygun olarak davranış biçimlerini geliştirme ve uygulamayı" içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Önleyicilik

Koruyuculuk

Afet farkındalığı

Travma sonrası büyüme

Afetin ikincil kazanılmaları

Açıklama:

Açıklama yok.
Afet sonrasında meydana gelen en önemli değişikliklerden biri afet farkındalığıdır. Afet farkındalığı, afetlerin müdahale ve kontrol edilebilir bir unsur olduğu gerçeğini kabul etmek ve buna uygun olarak davranış biçimlerini geliştirme ve uygulamayı içermektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

I. Nesilden nesile aktarma
II.Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması
III.Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri afetlerin toplumlarda yarattığı travma ile mücadele etmek için geliştirilen kültürel kökenli tepkilerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Açıklama yok.
Afet, meydana geldiği toplumlarda toplumun nerdeyse tümünü kapsayan bir travmaya neden olmaktadır. Bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar şu şekilde özetlenebilir:

Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi
Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması
Nesilden nesile aktarma
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin kurucularından olan August Comte'un, “sosyal fizik” olarak isimlendirdiği çalışma alanının alt dallarından biridir?

sosyal dönüşüm

sosyal statik

sosyal istatistik

sosyal yapı

sosyal kimya

Açıklama:

Sosyal statik bu alt alanlardan biridir.
Sosyolojinin kurucularından olan August Comte, önceleri “sosyal fizik” olarak isimlendirdiği bu çalışma alanını “sosyal statik” ve “sosyal dinamik” şeklinde iki alt alana ayırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi depremin yıkıcılığında etkin değildir?

depremin yerleşim alanlarında meydana gelmesi

yerleşim alanlarında altyapı ve bina kalitesinin yeterli derecede olmaması

çarpık kentleşmenin olması

yüz ölçümünün büyük olması

kentin kapasitesinden fazla nüfusa sahip olması

Açıklama:

Depremin yerleşim alanlarında meydana gelmesi, bu yerleşim alanlarında altyapı ve bina kalitesinin yeterli derecede olmaması, çarpık kentleşmenin olması, kentin kapasitesinden fazla nüfusa sahip olması, denetim mekanizmaları ve yasal süreçlerin yeterli olmaması, aşırı kadercilik gibi kültürel unsurların afet farkındalığına izin vermemesi gibi pek çok faktör depremin yıkıcılığında oldukça güçlü etkiye sahiptirler.
Yüz ölçümünün büyük olması depremle alakalı değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Afetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Afetler kısa ya da uzun süreli olabilir.

Afetler statükoyu bozmazlar.

Afetler önemli sorunlara yol açmazlar.

Afetler toplumu dışarıya bağımlı hale getirmezler.

Afetler toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar yaratmazlar.

Açıklama:

Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde geçici olarak-kısa ya da uzun süreli olabilir.
Afetler kısa ya da uzun süreli olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Afet ve sosyal değişme ilişkisine bakıldığında aşağıdakilerden hangisi çevresel tehlikelerden biridir?

Yoksulluk

Sağlıksız yaşam

Yangın

Çalışma koşulları

Eğitim hakkından mahrum olma

Açıklama:

Çevresel tehlikeler, deprem, sel, hortum, toprak kayması, yangın gibidir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddet

Panik

Suç

İntihar

Göç

Açıklama:

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki panik olmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında topluluk ya da toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaz?

psikolojik sağlık sorunları

kaynaklardaki kıtlık

sosyal ilişki ağları ve sosyal destek mekanizmalarının zayıflaması ya da ortadan kalkması

ekonominin bozulması

nüfus hareketi

Açıklama:

Afet sonrasında hissedilen güçsüzlük hissi, mal ve yaşam kayıpları, travma sonrası stres bozuklukları gibi psikolojik sağlık sorunları, kaynaklardaki kıtlık, sosyal ilişki ağları ve sosyal destek mekanizmalarının zayıflaması ya da ortadan kalkması, yasal düzenlemelerin ve uygulamaların (güvenlik önlemleri gibi) yetersiz kalması, ekonominin bozulması gibi farklı unsurlar afet sonrasında topluluk ya da toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaktadır.
nüfus hareketi

Doğru Cevap: E

Soru 17

Afetlerin müdahale ve kontrol edilebilir bir unsur olduğu gerçeğini kabul etmek ve buna uygun olarak davranış biçimlerini geliştirme ve uygulama nedir?

afet şiddeti

afet boyutu

afet derecesi

afet farkındalığı

afet türü

Açıklama:

Afet farkındalığı, afetlerin müdahale ve kontrol edilebilir bir unsur olduğu gerçeğini kabul etmek ve buna uygun olarak davranış biçimlerini geliştirme ve uygulamayı içermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında ortaya çıkan değişimlerden biri değildir?

doğurganlık oranlarında artış

siyasal organa duyulan güvenin azalması

toplumsal alanda düzenin bozulması

kültürel normların değiştirilmesi/yozlaştırılması

ekonominin düzelmesi

Açıklama:

Afet sonrası ekonomi sekteye uğrar.
ekonominin düzelmesi

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlardan biridir?

Sanat eserleri

Göç

İntihar

Şiddet

Suç

Açıklama:

Kültürel anlamda ortak sembollerin üretilmesi toplumların bir arada var olmasını kolaylaştırmaktadır. Anıtlar, sanat eserleri bu başlık altında değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangileri afet ve afet riski ile ilgili çalışma alanlarının temel ilgisini oluşturmaktadır?

düzenin bozulmasına yönelik hissedilen korku
ekonominin sekteye uğraması
sosyal hizmetlerin sekteye uğraması

II-III

I-II-III

I-III

Açıklama:

İster insan ürünü ister doğal kaynaklı olsun, tüm afetler meydana geldikleri toplumsal alanda en genelde düzenin bozulmasına neden olmaktadır.
Düzenin bozulmasına yönelik hissedilen korku, belirsizlik, panik hisleri ile düzenin bozulmasından kaynaklanan yapısal sorunlar (ekonominin, siyasal alanın ve diğer sosyal hizmetlerin sekteye uğraması gibi), afet ve afet riski ile ilgili çalışma alanlarının temel ilgisini oluşturmaktadır.
I-II-III

Doğru Cevap: D

Soru 21

I. Afetler, normal işleyişi bozmaktadırlar.
II. Afetler, kişilerin yaşam koşullarında önemli sorunlara yol açmaktadır.
III. Afetler, alt kesimlerin belirli bir süre dışarıya bağımlı hale gelmesine neden olmaktadır.
IV. Afetler, bazı kesimler için yeni fırsatlar, daha iyi koşulları beraberinde getirmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afetlerin ortak noktaları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da
onun alt kesimlerinde geçici olarak-kısa ya da uzun süreli olabilir- normal işleyişi (statükoyu) bozmaktadırlar.
• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanlarda ve toplum üyelerinin yaşam durumlarında önemli sorunlara (ölüm, yaralanma gibi) yol açmaktadırlar.
• Afetler, afet öncesinde kendi kendine yetebilme kapasitesine sahip olan toplumun ya da onun alt kesimlerinin belirli bir süre dışarıya bağımlı hâle gelmesine neden olmaktadır.
• Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar, daha iyi koşulları beraberinde getirebilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I. Eylem
II. Dönüşüm
III. Kapasite
IV. Bağlam
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkilen faktörler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Bu alanda yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkileyen üç tür faktör söz konusudur: Eylem, Kapasite, Konteks/bağlam. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Becker ve Reusser'in afet nedenli değişimlerin çok boyutlu değerlendirilmesinde, toplumda hâlihazırda var olan kuralları, pratikleri ve inançları temsil eden boyut aşağıdakilerden hangisidir?

Afet tepkisi

Günlük normların bozulması

Afet ile ilişkili yenilikler

Çevresel tehlikeler

Rejim

Açıklama:

Rejim boyutu ise toplumda hâlihazırda var olan kuralları, pratikleri ve inançları temsil etmektedir.
Bu kurallar, inançlar ve pratikler birbirleri ile sıkı bağ içindedir ve birindeki değişim diğerlerini de etkilemektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Yoksulluk, sağlıksız yaşam, çalışma koşulları, sağlık hizmetlerinden yeteri kadar yararlanmama, eğitim ve siyasi haklardan mahrum olma gibi kanıtlar, Becker ve Reusser'in öne sürdüğü hangi teorik aşamayı göstermektedir?

Afet

Afet öncesi kırılganlık

Afetle ilişkili yenilikler

Günlük değerlerin kırılması

Riskler

Açıklama:

Yoksulluk, sağlıksız yaşam, çalışma koşulları, sağlık hizmetlerinden yeteri kadar yararlanmama, eğitim ve siyasi haklardan mahrum olma, afet öncesi kırılganlığın somut kanıtları arasında yer almaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi afet ile sosyal-gündelik yaşamda meydana gelen değişmeler arasında yer almamaktadır?

Panik

Şiddet ve suç

Dönüşüm

İntihar

Göç

Açıklama:

Panik, şiddet ve suç, intihar ve göç afet ile birlikte sosyal-gündelik yaşamda meydana gelen değişmeler arasında yer almaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddet

Suç

Panik

Göç

Öfke

Açıklama:

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki panik olmaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

İnsanın yaşamında karşılaştığı farklı durumlar ile başa çıkmada gücünün yetmeyeceğine ve bunun sonrasında ilahi olana teslim olmasına ne ad verilmektedir?

Kanıksama

Kadercilik

İntihar

Dışavurum

Panik

Açıklama:

İnsanın yaşamında karşılaştığı farklı durumlar ile başa çıkmada gücünün yetmeyeceğine ve bunun sonrasında ilahi olana teslim olması “kadercilik” olarak tanımlanabilir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

I. Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması
II. Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların geliştirilmesi
III. Nesilden nesile aktarma
IV. Kültürel alışverişin hız kazanması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar arasında tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi, kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması ve nesilden nesile aktarma yer almaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Yahudi soykırımı ile ilgili olarak günümüzde devam eden girişimler, belgeseller ve filmler afet sonrası travma ile mücadele yollarından hangisi içine girmektedir?

Tüm toplumlar tarafından paylaşılan yeni uğraşların geliştirilmesi

Tüm toplumlar tarafından paylaşılan yeni sembollerin geliştirilmesi

Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi

Kültürel normların afet sonrasında yozlaştırılması

Nesilden nesile aktarma

Açıklama:

Yahudi soykırımı ile ilgili olarak günümüzde de devam eden girişimler-belgeseller, filmler nesilden nesile aktarım altında değerlendirilebilir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

I. Afet öncesi toplumda var olan kırılganlıkların ortadan kaldırılması
II. Altyapı sistemlerinin düzenlenmesi
III. Yasal açıdan eksikliklerin tamamlanması
IV. Kültürel anlamda afet farkındalığının kazandırılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet öncesi toplumda var olan kırılganlıkların azaltılması yönündeki çabalara örnek gösterilebilir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Altyapı sistemlerinin düzenlenmesi, yasal açıdan eksikliklerin tamamlanması, kültürel anlamda afet farkındalığının kazandırılması, bahsi geçen kırılganlıkların azaltılması yönündeki çabalara örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

I- Alt yapı yetersizliği
II- Çarpık kentleşme
III- Aşırı rasyonellik
IV- Toplumsal değişme
Yukarıdakilerden hangileri depremin yıkıcılığında güçlü bir etkiye sahip faktörler arasında yer alır?

I ve II

III ve Iv

I ve III

II ve IV

I ve IV

Açıklama:

Alt yapı yetersizliği ve çarpık kentleşme depremin yıkıcılığında güçlü bir etkiye sahip faktörler arasında yer alır.
I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi afet tanımlamalarında ortak noktalardan biri değildir?

Afetler, toplumun ya da onun alt kesimlerinin belirli bir süre dışarıya bağımlı hale gelmesine neden olabilir.

Afetler, afet öncesine göre toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar getirebilir.

Afetler, meydana geldikleri toplum veya onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanda toplum üyelerinin yaşamsal durumlarında önemli sorunlara yol açabilir.

Afetler, meydana geldikleri toplumda geçici veya uzun süreli normal işleyişi bozabilir.

Afetlerin sosyal etkileri kültürden kültüre farklılık göstermez.

Açıklama:

Afetlerin sosyal etkileri kültürden kültüre farklılık gösterir, bu tespit afet tanımlamalarında yer alan ortak noktalardan biri değildir.
Afetlerin sosyal etkileri kültürden kültüre farklılık göstermez.

Doğru Cevap: E

Soru 33

I- Teknoloji
II- Kuram
III- Eylem
IV- Bağlam
Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörler arasındadır?

III ve IV

I ve II

II ve III

I ve III

II ve IV

Açıklama:

İyileştirme faaliyetlerini etkileyen üç faktör olarak
- Eylem,
- Kapasite ve
- Konteks/Bağlam 'dır

Doğru Cevap: A

Soru 34

Afetlerle ilgili olarak "fırsatlar penceresi" kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini kapsamaktadır?

afet öncesi hazırlıklar

afet sonrasındaki süreçler

afet sırasındaki kırılganlıklar

afet öncesi algılar

afet sırasındaki tepkiler

Açıklama:

Afetlerle ilgili olarak "fırsatlar penceresi" kavramı afet sonrasındaki süreçleri kapsamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

I- Panik
II- Hedonizm
III- Asimilasyon
IV- Göç
Yukarıdakilerden hangileri afetler sonrası sosyal gündelik yaşamda meydana gelen değişimler arasındadır?

I ve II

III ve IV

I ve IV

II ve IV

I ve III

Açıklama:

Panik ve göç, afetler sonrası sosyal gündelik yaşamda meydana gelen değişimler arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında topluluk veya toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaz?

mal ve yaşam kayıpları

sosyal ilişki ağları

sosyal destek mekanizmalarının zayıflaması

kaynaklarda bolluk

travma sonrası stres bozukluğu

Açıklama:

Kaynaklarda bolluk, afet sonrasında topluluk veya toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I- Kentleşme
II- Nesilden nesile aktarma
III- Yeni sembollerin geliştirilmesi
IV- Kültürel normların belirginleşmesi
Yukarıdakilerden hangileri toplumların travma ile başa çıkmak için kullandığı tekniklerdir?

II ve IV

I ve IV

II ve III

III ve IV

I ve II

Açıklama:

Nesilden nesile aktarma ve yeni sembollerin geliştirilmesi
II ve III

Doğru Cevap: C

Soru 38

I- İşsizlik II- Kıtlık III- İncinebilirlik IV- Yabancılaşma Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası erkeklerin yakın çevresine şiddet uygulamasının nedenleri arasındadır?

I ve II

III ve IV

II ve III

I ve III

II ve IV

Açıklama:

İşsizlik ve kıtlık
I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 39

Afet sonrasında afetten etkilenen toplumlarda yaşanan çözülme aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilebilir?

etiketlenme

marjinalleşme

ötekileşme

panik

anomi

Açıklama:

Afet sonrasında afetten etkilenen toplumlarda yaşanan çözülme panik kavramıyla ifade edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Afetten hemen sonra yapılan arama kurtarma çalışmaları afet yönetiminde aşağıdaki aşamalardan hangisine karşılık gelmektedir?

etki azaltma

hazırlık

rejim

tepki

yenilik

Açıklama:

Afetten hemen sonra yapılan arama kurtarma çalışmaları afet yönetiminde tepki aşamasına karşılık gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıda verilenlerden hangisi sosyolojinin iki temel unsurudur?

Yapı-Bütülük

Değişme-Farkındalık

Yapı-Değişme

Bilinç-Farklılık

Yapı-Farkındalık

Açıklama:

Sosyolojinin kurucularından olan August Comte, önceleri “sosyal fizik” olarak isimlendirdiği bu çalışma alanını “sosyal statik” ve “sosyal dinamik” şeklinde iki alt alana ayırmıştır. Bu kavramlardan ilki günümüzde “sosyal yapı”, diğeri ise “sosyal değişme” olarak isimlendirilmekte ve sosyolojinin iki temel unsurunu oluşturmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Toplumu daha iyi hâle getirmek için afet öncesi koşullar arasında var olan afete neden olabilecek unsurların ortadan kaldırılarak afet öncesi toplumda var olan kırılganlıkların azaltılmasının hedeflendiği iyileştirme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Eylem

Kapasite

Bağlam

Dönüşüm

Değişim

Açıklama:

Eylem: Topluluğu daha iyi hâle getirmek için afet öncesi koşullar arasında var olan afete neden olabilecek unsurların ortadan kaldırılması gerekmektedir. Diğer bir deyişle afet öncesi toplumda var olan kırılganlıkların azaltılması hedeflenmelidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

STK'lar
Yerel Yönetimler
Kamusal Düzen
Uluslararası Örgütlerin Yerel Yapıları

Yukarıda verilenlerden hangileri mikro boyutta değişimin aktörleri arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Afet öncesinde siyasal alanda yer almayan bir topluluğa politik alana dahil olabilme fırsatını sağlayabilir. Mikro boyutun aktörlerine bakıldığında çoğunlukla sivil toplum kuruluşlarını (STK), yerel yönetimleri ve uluslararası örgütlerin yerel temsilciliklerini görmek mümkündür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin dış unsurlara kısa ya da uzun süreli bağımlı olma durumunda insanların tutum ve davranışlarının farklılaşmasını beraberinde getirdiği sonuçlardan birisi değildir?

Panik

Şiddet ve Suç

İntihar

Göç

İşbirliği

Açıklama:

İşbirliği bu etkiler arasında yer almaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Afet sürecinde gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması aşağıdaki hangi kavram olarak isimlendirilmektedir?

Şüphe

Panik

Buhran

İsyan

Ayrıştırma

Açıklama:

Gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması panik olarak isimlendirilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

İnsanın yaşamında karşılaştığı farklı durumlar ile başa çıkmada gücünün yetmeyeceğine ve bunun sonrasında ilahi olana teslim olması “..............” olarak tanımlanabilir. İfadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Bütüncülük

İnançsızlık

Aykırılık

Kadercilik

Statükoculuk

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 47

Sosyal değişmenin önemli bileşenleri arasında yer alan bu nüfus hareketi, afet sonrasında sıklıkla hangi yönlü gerçekleşmektedir?

Şehirden şehire

Şehirden köye

Köyden şehire

Ülkeden ülkeye

Sabit kalma

Açıklama:

Sosyal değişmenin önemli bileşenleri arasında yer alan bu nüfus hareketi, afet sonrasında sıklıkla ülke içindeki diğer şehirlere gitme yönündedir. Bu hareket, afetten hemen sonra siyasi otorite tarafından afetzedelere sağlanabileceği gibi (siyasi otorite tarafından başka şehirlerde bulunan kamu kuruluşlarına geçici süre ile barınma amaçlı olarak yerleştirilme), afetzedelerin kendi çabaları ile gerçekleşebilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Afetler, afet topluluklarında afet anı ve hemen sonrasında panik ortamı oluştururken, orta ve uzun vadede ............. beraberinde getirmektedir. İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Yardımlaşma

Şiddet

İşbirliği

Farkındalık

Hissizlik

Açıklama:

Afetler, afet topluluklarında afet anı ve hemen sonrasında panik ortamı oluştururken, orta ve uzun vadede farklı sorunları da beraberinde getirmektedir. Afetzedelerin yaşam alanlarının ve sosyal düzenlerinin yıkılması, onların kendilerini belirsizlik içinde hissetmelerine yol açmaktadır. Bu durumun sonrasında ise kişilerin bireysel boyutta kendilerini güçsüz ve anlamsız olarak algılamaları da farklı araştırmalarda karşılaşılan durumdur. Duygusal olarak gerilimlerin yoğun olarak yaşanıldığı bu süreçte, toplumun farklı kesimleri (kadın, erkek, çocuk, genç, yaşlı gibi) farklı tepkilerde bulunabilmektedir. Bu tepkiler içinde belki de en çarpıcı olanı “şiddet” olgusudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Afet ve afet yönetimine ilişkin tartışmalarda afet olgusunun, yaşamın temel kaynaklarına yüklenen anlamlara sahip olması amaçlandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Afet düzeni

Afet analizi

Afet paylaşımı

Afet tepkisi

Afet kültürü

Açıklama:

Afet sonrasında meydana gelen en önemli değişikliklerden biri afet farkındalığıdır. Afet farkındalığı, afetlerin müdahale ve kontrol edilebilir bir unsur olduğu gerçeğini kabul etmek ve buna uygun olarak davranış biçimlerini geliştirme ve uygulamayı içermektedir. Diğer bir deyişle, afet farkındalığı ve afet kültürü kavramları en genelde afetlerin gündelik yaşamın vazgeçilmez alanlarından biri hâline gelmesini hedeflemektedir. Gündelik yaşam pratiği içinde yer bulduğu takdirde, kişilerin afet sorunu ile ilgili hesaplamalar yapacağı gerçeği bu ilginin önemli nedenlerinden birisidir. Diğer bir ifadeyle, afet ve afet yönetimine ilişkin tartışmalarda afet olgusunun, yaşamın temel kaynaklarına yüklenen anlamlara sahip olması amaçlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Yeni semboller geliştirme
Değiştirme/yozlaştırma
Bağdaştırma/İçselleştirme
Nesilden nesile aktrama

Yukarıda verilenlerden hangileri travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar arasında yer alır?

I ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 51

I- İşsizlik II- Kıtlık III- İncinebilirlik IV- Yabancılaşma Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası erkeklerin yakın çevresine şiddet uygulamasının nedenleri arasındadır?

I ve II

II ve III

I ve III

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

İşsizlik ve kıtlık
I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi sosyal yapıyı ifade eden bir kavramdır?

Kültür

Kentleşme

Modernleşme

Sanayileşme

Kırsallaşma

Açıklama:

Kültür, ekonomi, siyaset gibi insan birlikteliklerinin bileşenleri genel olarak yapıyı ifade etmekte iken; kentleşme, modernleşme, sanayileşme, kırsallaşma gibi süreçler de değişmenin örnekleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Afetlerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Afet nedeni ile ortaya çıkan değişimler hep olumsuzdur.

Afetler pek çok nedenden ötürü sosyal değişmeye olanak sağlar.

Afetler toplumda afet ve afet riski farkındalığı yaratmaktadır.

Alınan önlemler toplumların afetlere karşı daha hazırlıklı olmasını sağlayabilir.

Alınan önlemler toplumların afetlere karşı daha dayanaklı olmasını sağlayabilir.

Açıklama:

Afet nedeni ile ortaya çıkabilecek değişimler, bir yönü ile olumlu iken, diğer yönü ile olumsuz etkilere sahip olabilirler.
Afet nedeni ile ortaya çıkan değişimler hep olumsuzdur.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I. Eylem
II. Kapasite
III. Bağlam
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sonrası iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörlerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Eylem, kapasite ve bağlam afet sonrası iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörlerdir.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 55

Becker ve Reusser'e göre afet nedenli değişim ve dönüşüm süreci hangi boyutta başlamaktadır?

Makro

Rejim

Mikro

Eylem

Bağlam

Açıklama:

Afet nedenli değişim ve dönüşüm konusunda Becker ve Reusser (2016: 76-78), bu sürecin makro yani topluma ait genel resim boyutunda başladığını ifade etmektedirler.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Becker ve Reusser'in belirttiği afet nedenli değişimlerin çok boyutlu değerlendirilmesine göre, toplumda hâlihazırda var olan kuralları, pratikleri ve inançları temsil eden boyut aşağıdakilerden hangisidir?

Mikro

Rejim

Makro

Bağlam

Kapasite

Açıklama:

Becker ve Reusser'in belirttiği afet nedenli değişimlerin çok boyutlu değerlendirilmesine göre, rejim boyutu toplumda hâlihazırda var olan kuralları, pratikleri ve inançları temsil etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki aşağıdakilerden hangisidir?

İntihar

Suç

Şiddet

Panik

Göç

Açıklama:

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki panik olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında toplumlarda şiddetin yaygınlık göstermesinin nedenleri arasında yer almaz?

Afet sonrasında hissedilen güçsüzlük hissi

Mal ve yaşam kayıpları

Kaynaklardaki kıtlık

Sosyal ilişki ağları ve sosyal destek mekanizmalarının zayıflaması

Şiddetin beklendik bir davranış olarak görülmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 59

I. Afet deneyimi
II. Yaşanılan afetin büyüklüğü
III. Etki derecesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet farkındalığının oluşmasında etkili olan etmenlerdendir?

I ve II

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Afet farkındalığın oluşmasında farklı etmenler işbaşındadır. Afet deneyimi, yaşanılan afetin büyüklüğü ve etki derecesi bu unsurlar arasında yer alır.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 60

I. Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi.
II. Kültürel normların sabit kalması.
III. Nesilden nesile aktarma.
Afet, meydana geldiği toplumlarda toplumun nerdeyse tümünü kapsayan bir travmaya neden olmaktadır. Volkan'a (2005) göre, aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlardan değildir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Afet, meydana geldiği toplumlarda toplumun nerdeyse tümünü kapsayan bir travmaya neden olmaktadır. Volkan'a (2005) göre, bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar şöyledir: Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi, Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi /yozlaştırılması ve nesilden nesile aktarmadır.
Yalnız II

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi afet durumlarında, sosyal-gündelik yaşamda meydana gelen değişmelerden biri değildir?

Panik

Göç

Şiddet

Suç

İnkar

Açıklama:

Afet durumlarında, sosyal-gündelik yaşamda meydana gelen değişmeler göç, şiddet ve suç, intihar ve göçtür. İnkar bu değişmeler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Afet öncesi koşullara ulaşmak amacı ile yapılan müdahaleler hangi aşamada gerçekleşmektedir?

Afet sonrası incinebilirlik

Yeni rejim

Günlük normların bozulması

Tepki

İyileşme

Açıklama:

Afetin hemen sonrasında ya da sonraki dönemlerde gerçekleşen değişimler, dönüşümler afet yönetiminin “tepki” ve “iyileşme” aşamalarını oluşturmaktadır. Afetin sosyal değişimi ve dönüşümü gerçekleştirme gücü de bu evrelerde karşımıza çıkmaktadır. Tepki evresi, afetin hemen sonrasındaki arama kurtarma faaliyetlerini, biyolojik ve psikolojik sağlık hizmetlerini, barınma ve güvenlik hizmetlerini kapsamaktadır. İyileşme aşaması ise, afet öncesi koşullara ulaşmak amacı ile yapılan müdahaleleri içermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Afet sonrası koşullara geri dönmek için yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkileyen faktörlerden hangisi afetin gerçekleştiği andaki sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel ortamı dikkate alarak çalışmalara yön verir?

Kapasite

Eylem

Konteks/ bağlam

Denge isteği

Yeni rejim

Açıklama:

Afet sonrası koşullara geri dönmek için yapılması gereken iyileştirme faaliyetlerini etkileyen üç tür faktör; eylem, kapasite ve konteks/bağlamdır.
Konteks/bağlam: Afetin gerçekleştiği andaki sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel konteks/ bağlam yani ortam da, değişmenin yön ve hızına etkide bulunabilir. Afet, afet öncesi koşulların -özellikle olumsuz koşulların daha da güçlenmesine olanak sağlayabilmektedir. Bu durumda, afet öncesi koşulların ortadan kaldırılmasına yönelik yeni bir toplum düzeninin yaratılması, toplumun genelinin iyiliği için tercih edilebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Mikro seviyedeki yenilikler ve uzmanlıklar [M3]

Afet toplumunda değişim ve dönüşümler [M2]

Kayıp ve hasar risklerin belirlenmesi [M1]

Yeni bir rejim sağlanması [V6]

Tepki ve iyileşme [V4]

Açıklama:

Afet aracılığı ile statükonun, toplumun dengesinin yani normal işleyişinin bozulması [V2] sorunu, toplum içinde yeni ihtiyaçların oluşmasına ya da var olan ihtiyaçların daha da artmasına sebep olmaktadır. Bu gereksinimler ise, mikro seviyedeki yenilikler ve uzmanlıklar ile karşılanmaktadır [M3]. Bu yenilikler, toplumun geneli için “fırsatlar penceresi” yaratma potansiyelini içermektedir. Söz gelimi, afet sonrası tepki ve iyileşme süreçlerinde, afet topluluğunun deneyimlerinin afet yöneticileri ve yerel politikacılar tarafından dikkate alınması bir yenilik, bir icat olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Marmara Depremi sonrası AFAD ve mahalle gönüllülerinin girişimleri örneği afet ve sosyal değişme ilişkisi açısından hangi teorik aşamanın somut kanıtıdır?

[X1] ve [X2] biraraya geldiğinde kayıp ve zarar risklerini belirlerler.

Rejim dengesinin değişmesi [M6]

Günlük değerlerin kırılması [V2]

Mikro seviyedeki yenilik ve uzmanlıkların bu gereksinimleri karşılaması [M3]

Afet ile ilişkili yenilikler [V3]

Açıklama:

Mikro seviyedeki yenilik ve uzmanlıkların bu gereksinimleri karşılaması [M3]:
Sıradan insanların, sivil toplum kuruluşlarının (STK’lerin) afetzedelerin ihtiyaçlarını karşılama girişimleri (Marmara Depremi sonrası AFAD ve mahalle gönüllülerinin girişimleri örnek olarak verilebilir).

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi afet sonucu sosyal-gündelik yaşamda meydana gelen değişmeler arasında yer almaz?

Panik

Afet farkındalığı

Şiddet ve suç

İntihar

Göç

Açıklama:

Afetlerin en temel özellikleri arasında yer alan statükoyu, yani sosyal yaşamın olağan, normal işleyişini sekteye uğratması, onu deneyimleyen kişilerde farklı tepkilerin oluşmasına neden olmaktadır.
Afet ve afet riski yönetimi, afetlerin yıkıcı etkilerini minimum seviyeye indirme amacını taşımaktadır. Bu hedefe ulaşmak için ise afet farkındalığının ve kültürünün bireysel ve toplumsal düzeyde oluşmasına ve sürekli canlı tutulmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu değişim kültürel ve siyasal alandadır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Afetzedelerin hangi tutumu panik ortamının oluşumuna katkıda bulunmaktadır?

Kendilerini güçsüz ve anlamsız olarak algılamaları

Belirsizlik içinde hissetmeleri

Kriz ortamından uzaklaşacaklarına dair bir beklentinin olmaması

Kurtulma olasılığının varlığına inanma

Kadercilik

Açıklama:

Kurtulma olasılığının varlığına inanma ve bu olasılığın gerçekleşmesi için kişi ya da grupların ne yapacaklarını tam olarak bilememesi, panik ortamının oluşumuna katkıda bulunmaktadır. Kişi ya da grupların kriz ortamından uzaklaşacaklarına dair bir beklentisinin olmaması, kurtulma yönünde bir girişimin gerçekleşmemesine neden olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrasında intihar eğilimlerinin azalmasında etkilidir?

Uzun süreli bağımlı olma durumu

Belirsizlik

Afet etkilerinin uzun süre devam etmesi

Ataerkil düşünce

Kadercilik

Açıklama:

Afet sonrasında intihar eğilimlerinin azaldığına yönelik tartışmalar da afet çalışmalarında karşımıza çıkmaktadır. Bu eğilimin arkasında, özellikle “kaderci” anlayış ve pratiğin önemli bir etkisi bulunmaktadır. Afetlerin dinsel nedenler ile ilişkilendirilmesi, kişileri daha güçlü kılmakta ve bu durum intihar eğiliminin oluşmasına engel olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası göç olgusuna ait bir özellik değildir?

Siyasi otorite tarafından afetzedelere sağlanabilir

Göç hareketi kentten köye yöneliktir

Kadın ve erkek arasındaki geleneksel rollerde değişme yaşanabilir

Topluluğun dağılması ya da yok olması tehdidi vardır

Afet öncesi sahip olunan kültürel unsurlar ortadan kalkabilir

Açıklama:

Afet nedeni ile ekonomik kaynakların yok olması, özellikle hane reisi olarak kabul edilen geleneksel aile yapısı içindeki erkeklerin işsiz kalmaları, göç olgusunu tetikleyen bir diğer unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel toplumlarda görülen kırdan kente yönelik göç hareketinde olduğu gibi, afet sonrasında erkekler iş bulma ve geleneksel rollerini yerine getirme amacı ile göç etmektedirler. Cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Savaş, terör gibi afetlerde düşman olarak kabul edilen toplumun değerlerinin küçümsenmesi hatta aşağılanarak değersizleştirilmesi afet sonrası değişmelerden hangisine örnek teşkil eder?

Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni sembollerin geliştirilmesi

Nesilden nesile aktarma

Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması

Bireysel boyutta kırılma

Reformist nitelikte statükoyu bütünü ya da ufak değişikliklerle eski hâline yakın bir duruma getirme

Açıklama:

Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması; savaş, terör gibi afetlerde düşman olarak kabul edilen toplumun değerlerinin küçümsenmesi hatta aşağılanarak değersizleştirilmesine örnektir. Özellikle namus ve kadın üzerinden gerçekleştirilen aşağılama girişimleri bu durumlara örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Afet öncesi koşullarda bilinmeyen yeni kırılganlık alanlarının, yeni rejim aracılığı ile farkedilmesi afet ve sosyal değişme ilişkisi açısından hangi teorik aşamanın somut kanıtıdır?

Değişim dönüşüm sonrası kırılganlıklar [Y]

Afet öncesi kırılganlık [X1]

Afet ile ilişkili yenilikler [V3]

Denge ve normal hayata dönme isteği [M4]

Mikro boyuttaki yeniliklerin afet sonrasında artması, afet topluluğu tarafından kabul görmesi ile ivme kazanması [M5]

Açıklama:

Değişim dönüşüm sonrası kırılganlıklar [Y]: Afet öncesi koşullarda bilinmeyen yeni kırılganlık alanlarının, yeni rejim aracılığı ile farkedilmesi

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Mochizuki ve Chang'e göre afet sonrası iyileşme faaliyetlerini etkileyen faktörler arasında sıralanabilir?
I. Eylem
II. Kapasite
III. Bağlam

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Mochizuki ve Chang (2017)'e göre afet sonrası iyileşme faaliyetlerini etkileyen üç tür faktör söz konusudur. Bunlar: Eylem, Kapasite, Konteks/bağlamdır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin hemen hepsinde gözlenebilen ortak özelliklerden biri değildir?

Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatları beraberinde getirebilmektedir.

Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimlerinin kendilerine özgü bağımsız bir ekonomik kalkınma sağlamasına yol açmaktadır.

Afetler, afet öncesinde kendi kendine yetebilme kapasitesine sahip olan toplumun belirli bir süre dışarıya bağımlı hale gelmesine neden olmaktadır.

Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde geçici olarak statükoyu bozmaktadırlar.

Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanlarda ve toplum üyelerinin yaşam durumlarında önemli sorunlara yol açmaktadırlar.

Açıklama:

Genel olarak hemen hemen afetlerin hepsinde bazı ortak noktalar bulunmaktadır:
• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde geçici olarak-kısa ya da uzun süreli olabilir- normal işleyişi (statükoyu) bozmaktadırlar.
• Afetler, meydana geldikleri toplum ya da onun alt kesimlerinde fiziksel ve ekonomik alanlarda ve toplum üyelerinin yaşam durumlarında önemli sorunlara (ölüm, yaralanma gibi) yol açmaktadırlar.
• Afetler, afet öncesinde kendi kendine yetebilme kapasitesine sahip olan toplumun ya da onun alt kesimlerinin belirli bir süre dışarıya bağımlı hale gelmesine neden olmaktadır.
• Afetler, afet öncesi ile kıyaslandığında toplumun farklı kesimleri için yeni fırsatlar, daha iyi koşulları beraberinde getirebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Afetlerin statükoyu bozma, normal hayatın önceki koşullardan daha iyi koşullarda yeniden yaratılmasına olanak sağlama gibi özelliklerini ifade etmek amacıyla 2015 yılında yayınlanan Sendai Afet Riski Azaltma Çerçevesi’nde ortaya konulan slogan aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmişten dersler çıkarmak

Geleceği geçmişle kurmak

Fırsatları kaçırmamak

Geçmişi daha iyi inşa etmek

Daha iyi bir gelecek hayal etmek

Açıklama:

Politik anlamda alınan önlemler toplumların afetlere karşı daha hazırlıklı ve dayanaklı olmasını beraberinde getirebilmekte ve böylece afet öncesinde afete karşı daha kırılgan durumda olan toplumların güçlenmesi gerçekleştirilmiş olabilmektedir. Bu olasılık 2015 yılında yayınlanan Sendai Afet Riski Azaltma Çerçevesi’nin gündemini oluşturmuş ve özellikle bu söylem “geçmişi daha iyi inşa etmek” ifadesi ile sloganlaşmıştır. Bu çerçeveye göre afetlerin statükoyu bozma özelliği, normal hayatın önceki koşullardan daha iyi koşullarda yeniden yaratılmasına olanak sağlamaktadır. Diğer bir deyişle afetler, etkilenen topluma “fırsatlar penceresi ” sağlama potansiyeline sahiptirler. Bahsi geçen “fırsatlar penceresi” çoğunlukla, afet sonrasındaki süreçleri kapsamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması ........... olarak isimlendirilmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Afet

Kırılganlık

Panik

Sapma

Şiddet

Açıklama:

Gruplarda hakim olan biz duygusunun, ani ve beklenmedik olaylar karşısında ortadan kalkması panik olarak isimlendirilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası sosyal gündelik yaşamda ortaya çıkan sonuçlardan biri değildir?

Panik

İntihar

Şiddet

Sömürgeleşme

Göç

Açıklama:

Afetlerin en temel özellikleri arasında yer alan statükoyu, yani sosyal yaşamın olağan, normal işleyişini sekteye uğratması, onu deneyimleyen kişilerde farklı tepkilerin oluşmasına neden olmaktadır. Bununla birlikte afetlerin bir diğer niteliği olan, dış unsurlara kısa ya da uzun süreli bağımlı olma durumu da insanların tutum ve davranışlarının farklılaşmasını beraberinde getirmektedir. Bunlar; panik, şiddet, suç, intihar ve göç olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Afet, meydana geldiği toplumlarda toplumun neredeyse tümünü kapsayan bir travmaya neden olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtlar arasında sıralanabilir?
I. Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni sembollerin geliştirilmesi
II. Nesilden nesle aktarma
III. Kültürel normların afet sonrasında yozlaştırılması

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Afet, meydana geldiği toplumlarda toplumun nerdeyse tümünü kapsayan bir travmaya neden olmaktadır. Bu travma ile mücadele etmek için toplumların geliştirdiği kültürel kökenli yanıtları Volkan (2005) şu şekilde özetlemektedir:
• Tüm toplum tarafından paylaşılan yeni uğraşların/ yeni sembollerin geliştirilmesi: Kültürel anlamda ortak sembollerin üretilmesi toplumların bir arada var olmasını kolaylaştırmaktadır. Anıtlar, sanat eserleri bu başlık altında değerlendirilebilir.
• Kültürel normların afet sonrasında değiştirilmesi/yozlaştırılması: Savaş, terör gibi afetlerde düşman olarak kabul edilen toplumun değerlerinin küçümsenmesi hatta aşağılanarak değersizleştirilmesi. Özellikle namus ve kadın üzerinden gerçekleştirilen aşağılama girişimleri bu durumlara örnek olarak verilebilir.
• Nesilden nesile aktarma: Toplumlar travmaya karşı tüm üyeleri bir arada tutacak yeni bir değer oluşturamadığı takdirde bu görev, gelecek kuşaklara devredilir. Yahudi soykırımı ile ilgili olarak günümüzde de devam eden girişimler-belgeseller, filmler gibi- bu başlık altında değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi panik kavramını afet sosyolojisi içinde ilk kullananlar arasında yer alan almaktadır?

Matsubayashi

Quarantelli

Nishio

Becker

Erikson

Açıklama:

Oluşum süreleri ister kısa ister uzun olsun, afeti deneyimleyen insan birlikteliklerinde ortaya çıkan ilk tepki panik olmaktadır. Söz konusu kavramı afet sosyolojisi içinde ilk kullananlar arasında Quarantelli (2001) yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi afet ve sosyal değişme ilişkisi bağlamında afet ile ilişkili yenilikler arasında yer almaz?

Siyasal ve ekonomik yapıda kırılmalar meydana gelmesi

Afet yönetimi ile ilgili sertifika programlarının oluşması

Yeni sivil oluşumların ortaya çıkması

afet yönetimi ile ilgili eğitim programlarının oluşması

Afet ile başa çıkma konusunda farklı bileşenler arasında yeni işbirliklerin oluşması

Açıklama:

Afet ve sosyal değişme ilişkisi bağlamında afet ile ilişkili yenilikler şu şekildedir: Yeni sivil oluşumların ortaya çıkması, afet ile başa çıkma konusunda farklı bileşenler arasında yeni işbirliklerin oluşması (afet öncesinde birbirleri ile iletişimi olmayan yerel yönetim ve STK’lerin birlikte çalışması gibi), afet yönetimi ile ilgili eğitim ve sertifika programlarının oluşması.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi afet öncesi kırılganlığı arttıran unsurlar arasında yer almaz?

Çalışma koşulları

Yoksulluk

Deprem

Sağlık hizmetlerinden yeteri kadar yararlanamama

Eğitim haklarından mahrum olma

Açıklama:

Afet ve sosyal değişme ilişkisi bağlamında, afet öncesi kırılganlığı arttıran unsurlar; yoksulluk, sağlıksız yaşam, çalışma koşulları, sağlık hizmetlerinden yeteri kadar yararlanamama, eğitim ve siyasal haklardan mahrum olma olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Afet sonrası aşamada meydana çıkan iyileşme döneminde gerçekleşen eskiye geri dönme ile eskiye dönmeden ondan farklı yeni bir denge yaratma arasında bir gerilimin varlığından bahseden araştırmacılar aşağıdakilerden hangisi veya hangileridir?

Becker ve Reusser

Mochizuki ve Chang

Quarantelli

Nishio

Erikson

Açıklama:

İyileşme ile afet sonrası koşullara geri dönme amacı, toplumların tüm yönleri ile (ekonomik, siyasal, kültürel ve sosyal ) yeni bir denge sağlama, yeni bir olağan sağlama isteğini kapsamaktadır. Mochizuki ve Chang (2017) iyileşme döneminde gerçekleşen eskiye geri dönme ile eskiye dönmeden ondan farklı yeni bir denge yaratma arasında gerilimin varlığından bahsetmektedir.

Doğru Cevap: B

Ünite 7

Soru 1

Sosyal Sermaye ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Temelini sosyal ilişkilerdeki güven ve karşılıklılıktan alır.

Afet sonrası oluşabilecek durumlarla başa çıkmayı kolaylaştırır.

Bireylerde güven ve aidiyet oluşturur.

Afet sonrası olumsuz etkileri azaltır.

Kalabalık toplumlarda daha çok görülür.

Açıklama:

Sosyal sermaye toplumsal yapı, sivil toplum kurumları, kültürel öğelerden etkilenen bir kavramdır. Ancak toplumdaki nüfusun fazla olması sosyal sermayenin de güçlü olacağını garanti etmez. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Söz konusu afetler olduğunda üzerinde en çok çalışılan psikolojik problem alanı hangisidir ?

Kaygı

Travma sonrası stres bozukluğu

Depresyon

Davranış problemleri

Akademik başarısızlık

Açıklama:

Seçeneklerdeki tüm psikolojik problemler afet sonrasında görülme ihtimali olan problem alanlarıdır. İnsanlar kaygı yaşayabilir, kayıplarından dolayı depresif duygudurum problemleri yaşayabilirler. Ancak afet bir travmadır. Travma sonrası stres bozukluğu ise doğal afet gibi durumlardan sonra en sık rastlanan , sosyal bilimciler tarafından da sıklıkla çalışılan bir problem alanıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Afet çalışmalarında önemli bir unsur olan sosyal sermaye ile ilgili aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
I. Güven temeline dayalıdır
II. Karşılıklılık esastır
III. Genç ve çocukların sosyal sermayeleri düşüktür

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal sermaye kavramı, sosyal ilişkilerde güven ve ilişkilerde karşılıklılık çerçevesinde tanımlanmaktadır. Ancak ilişki kurabilme, kolayca organize olma, organize edebilme ve bunun yanı sıra içinde bulunduğu sosyal çevredeki konumu nedeni ile özellikle kadınlar, gençler ve çocuklar afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sosyal sermaye

Güvence

Sosyal destek

Kırılganlık

Sosyal hizmet

Açıklama:

Genellikle kriz anlarında ortaya çıkan ve arkadaş, aile gibi tanıdık ve yakın sosyal çevre ya da hiçbir bağlantısı olmayan farklı sosyal kesimler tarafından sağlanan yardımları ifade eden sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler haline getirmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler hâline getirmektedir. (s.162) Belirli sosyal grup içinde olan kişilerin afet kaynaklı mağduriyetlerinden daha kısa içinde kurtulduklarına ya da mağduriyetlerini daha az şiddette deneyimlediklerine (s.162) algılanan sosyal destek kişilerin tutum ve davranışlarını belirlemektedir. afet zararlarını azaltmada birinci dereceden sorumlu olan kamu temsilcilerinin kadınlar, gençler ve çocuklar afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir.

Sosyal gruplara aidiyet afet kaynaklı mağduriyetlerin etkisini azaltır.

Kadınlar, gençler ve çocuklar sosyal sermayeleri yüksek olan kesimlerdir.

Algılanan sosyal destek kişilerin tutum ve davranışlarını belirlemektedir.

Afet zararlarını azaltmada sivil toplum kuruluşları birinci dereceden sorumlu kuruluşlardır.

Sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler haline getirmektedir.

Açıklama:

Sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler haline getirmektedir. Algılanan sosyal destek kişilerin tutum ve davranışlarını belirlemektedir. Farklı bir ifade ile sosyal destek, afetzede tarafından onur kırıcı, aşağılayıcı bir unsur olarak algılanırsa, söz konusu sosyal desteğin olumlu katkılarından bahsetmek anlamsız hale gelmektedir. Belirli sosyal grup içinde olan kişiler, afet kaynaklı mağduriyetlerinden daha kısa zamanda kurtulurlar. Bu anlamda kadınlar, gençler ve çocuklar afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir. Ancak afet zararlarını azaltmada birinci dereceden sorumlu olanlar kamu temsilcileridir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri afet ve çocuk ilişkisi bağlamında Kousky'e ait ifadeler arasında yer almaktadır?
I. Afetler çocuklar arasında orantısız dağılmaktadır
II. Afetlerin olumsuz etkilerinin etki süresi her çocukta aynıdır
III. Bireysel farklılıklar afetlerin etkisi üzerinde belirleyicidir

Yalnız I

I ve III

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

Açıklama:

Kousky' göre (2016: 74); afetler çocuklar üzerinde farklı etkilerde bulunmaktadır ve bu etkiler çocukların sosyal statüleri (alt sınıf, orta sınıf, üst sınıf gibi, etnik köken, ırk), biyolojik özellikleri (bedensel engeli ya da hastalığı olup olmaması, bedensel olarak yaşıtları ile aynı seviyede olup olmaması), zihinsel ve psikolojik (psikolojik rahatsızlıklar, öğrenme güçlüğü, uyum sorunları gibi) özellikleri açısından çeşitlilik göstermektedir.
Daha alt sosyoekonomik seviyede olan; etnik köken ya da ırksal farklılıkları nedeni ile azınlıkta olan, bedensel engeli ya da hastalığı olan, psikolojik olarak “normal” olarak ifade edilen genelin dışında yer alan kesimler için bu etkilerin yıkıcılığı daha fazladır.
Afetlerin olumsuz etkilerinin ne kadar süreceği her bir çocuğun içinde bulunduğu koşullar dikkate alınarak cevaplanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri sağlıklı olmanın temel unsurlarındandır?
I. Siyasal koşullar
II. Psikolojik nitelikler
III. Bedensel özellikler

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Sağlık, ruhen, bedenen ve sosyal olarak iyi olma halidir. Diğer bir ifade ile sağlıklı olmanın üç temel unsuru bulunmaktadır: Bedensel özellikler, psikolojik nitelikler ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel koşullar.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri afetlerin çocuklar üzerindeki etkisinde belirleyici role sahiptir?
I. Yaşı
II. Cinsiyeti
III. Maruz kalınan afetin algılanma biçimi

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çocuğun yaşı, cinsiyeti, maruz kaldığı travmatik olayın niteliği, kişilik özelliği, bilişsel özellikleri, aile içi ilişkilerinin niteliği gibi etmenler afet sonrası stres bozukluklarının etkilerini belirleyebilmektedir. Diğer bir deyişle, çocuk tarafından afet tehdidinin nasıl algılandığı, sosyal destek mekanizmalarının (aile, akran grubu gibi) varlığı ya da yokluğu, çocuğun kişilik özellikleri (karamsar ya da iyimser olma, endişeli, öfkeli olma gibi) ve cinsiyeti bu stres ile başa çıkma konusunda önemli faktörler arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İlk olarak uluslararası boyutta afet ve çocuk-genç arasındaki ilişkinin ortaya konulduğu platform aşağıdakilerden hangisidir?

Sendai Çerçeve Eylem Planı

Afet Riskinin Azaltılması İçin Genç Bilim İnsanları Platformu

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Afete Hazır Türkiye Projesi

Okul Temelli Afet Yönetimi Platformu

Açıklama:

Ulusal düzeyde gerçekleştirilen çalışmalara ek olarak uluslararası platformlarda da çocuk ve gençlerin afet nedeni ile kırılganlıkları ve afet ile başa çıkma kapasitelerini vurgulayan girişimler bulunmaktadır. Bu konu ile ilgili olarak Birleşmiş Milletler bünyesinde bulunan Afet Riski Azaltma Ofisinin önderliğinde gerçekleştirilen Sendai Çerçeve Eylem Planı’nı (2015-2030) örnek olarak vermek mümkündür. Bu çerçeve ile ilk defa uluslararası boyutta afet ve çocuk-genç arasındaki ilişki ortaya konulmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Tüm dünyada afetlere yönelik planlama, risk azaltma ve hazırlık kültürünü yaymayı amaçlayan Dünya Afet Risk Azaltma Günü ilk kez hangi yıl yapılmıştır?

1981

1989

1995

1997

2003

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 11

I. İşlevsel olarak yaşanılan düşüklük
II. Kazalar
III. Kentleşme
Yukarıda kırılganlığını arttıran faktörlerin sıralandığı grup aşağıdakilerden hangisidir?

Çocuk

Kadın

Yaşlı

Genç

Yoksul

Açıklama:

Bodstein ve arkadaşları (2014) yaşlı nüfusun kırılganlığını arttıran faktörlerle ilgili olarak üç başlıktan bahsetmektedir. Bunlar; işlevsel olarak yaşanılan düşüklük, kazalar, kentleşme ve yaşlanmadır. Ayrıca bu başlıklara ek olarak, kültürel faktörleri de dikkate almak, afet yönetiminin kapsayıcılığı açısından önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Uluslararası sivil toplum kuruluşlarından biri olan HelpAge International'a göre aşağıdakilerden hangisi "yaşlı nüfusun kendi gözünden" acil durumlarda sıklıkla karşılaştıkları sorunlar arasındadır?

Gelir

Su ve temizlik

Sosyal yapıların yıkılması

Becerilerin geliştirilmesine yönelik eğitimler

Psikososyal gereksinimler

Açıklama:

Afet ve acil durumlarda yaşlı nüfusun ihtiyaç ve kapasitelerini dikkate alarak çalışmalar yapan uluslararası sivil toplum kuruluşlarından biri olan HelpAge International'a göre "yaşlıların kendi gözünden" acil durumlarda sıklıkla karşılaştıkları sorunlar şunlardır:
Gelir, sağlık hizmetlerine erişim, barınma, yaşlılara özel sağlık hizmetlerine ulaşım, yiyecek ve beslenme, aileden izole olma ya da uzaklaşma.

Doğru Cevap: A

Soru 13

I. İlişki kurabilme
II. Kolayca organize olma,
III. Organize edebilme
IV. Hızlı hareket edebilme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kadın, genç ve çocuklar özellikle hangi nitelikleri bakımından afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek bireyler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Afet ile başa çıkmada bireysel bir girişimden daha ziyade kolektif bir girişimin daha etkili olacağı kabulü bu ilginin arkasında yer alan unsurlardan biridir. İlişki kurabilme, kolayca organize olma, organize edebilme ve bunun yanı sıra içinde bulunduğu sosyal çevredeki konumu nedeni ile özellikle kadınlar, gençler ve çocuklar afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, özgüveni yüksek kişiler haline getiren durum aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal sermaye

Sosyal direnç

Sosyal gelişim

Sosyal paylaşım

Sosyal destek

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi afet ve acil durumlarda özellikle yaşlı nüfusun ihtiyaç ve kapasitelerini dikkate alarak çalışmalar yapan uluslararası sivil toplum kuruluşudur?

HelpAge

UNESCO

WHO

ILO

American RedCross

Açıklama:

American Redcross ABD içinde acil destek, felaket yardımı ve eğitimi sağlayan insani organizasyondur. Uluslararası Çalışma Örgütü ya da ILO, ülkelerdeki çalışma yasalarında ve bu alana ilişkin uygulamalarda standartları geliştirmek ve ileriye götürmek gibi bir amaçla kurulan kuruluştur.Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü ya da UNESCO, Birleşmiş Milletler'in özel bir kurumudur. WHO Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler'e bağlı olan ve toplum sağlığıyla ilgili uluslararası çalışmalar yapan örgüttür.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Dünya Afet Risk Azaltma Günü hangi tarihte kutlanmaktadır ?

13 Kasım

13 Ekim

13 Nisan

13 Mayıs

13 Haziran

Açıklama:

Tüm dünyada afetlere yönelik planlama, risk azaltma ve hazırlık kültürünü yaymayı amaçlayan Dünya Afet Risk Azaltma Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun kararı ile ilk kez 1989 yılında yapılmıştır. Her yıl 13 Ekim’de kutlanan Dünya Afet Risk Azaltma Günü, afetlere daha dayanıklı bir toplum ve ülke için, tüm vatandaşların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iş birliği içinde çalışmasını teşvik etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Afet ve psikolojik sağlık ilişkisi hakkında , aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Bireyin yaşı cinsiyeti ve kişilik özellikleri afet sonrası yaşayacağı problemlerin belirleyicisidir.

Anne babaların tutumundan bağımsız afet sonrası psikolojik problemler gelişir.

Afet sonrası travmatik belirtilerin nedeni her zaman yakın birinin kaybı ile ilişkilidir.

Afet sonrası çocukların hemen ortamdan uzaklaştırılması yerine problemle yüzleşmesi sağlanmalıdır.

Afet dönemlerinde okullar tatil edilerek okul stresi azaltılmalıdır.

Açıklama:

Çocukların afet bölgesinde sürekli olarak olumsuz görüntülere maruz kalması problem düzeyini artırır. Yüzleşme çoğu zaman işlevsel değildir. Okuldan geri kalma çocuklar üzerinde stresi azaltmayacağı gibi uyum bozucu bir etkiye de sahip olabilir. Anne babaların başa çıkma biçimleri ve çocuğa ilişkin tutumları problemler üzerinde etkilidir. Travmatik belirtiler için kesinlikle bir yakını kaybetmek gerekmez. Çocuklar bir yakınını kaybetmese dahi psikolojik problemler geliştirebilirler. Ancak çocuğun yaşı, cinsiyeti, maruz kaldığı travmatik olayın niteliği, kişilik özelliği, bilişsel özellikleri, aile içi ilişkilerinin niteliği gibi etmenler afet sonrası stres bozukluklarının etkilerini belirleyebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Travma sonrası stres bozukluğu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Tüm travma mağdurlarında görülür.

Olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülür

Belirtiler bazen travmatik olay olup bittikten aylarca sonra başlayabilir.

Belirtiler çoğu kişide travmayı izleyen günlerde görülür ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir

Sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme söz konusudur .

Açıklama:

Travma sonrası stres bozukluğu hastalığında;
• uykusuzluk,
• kabuslar,
• olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması,
• sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme,
• kolay irkilme,
• çabuk sinirlenme,
• gelecekle ilgili plan yapamama,
• yabancılaşma (başkaları beni veya yaşadıklarımı anlamıyor hissi),
• olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülür
Bu belirtiler çoğu kişide travmayı izleyen günlerde görülür ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir, ancak bazı kişilerde aylarca, hatta yıllarca sürebilir. Şu anda 80 yaşın üstünde olan 2. Dünya Savaşı gazilerinde hala bu hastalığın izlerini taşıyanlar vardır. Belirtiler bazen travmatik olay olup bittikten aylarca sonra başlayabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından 2013 yılında başlatılan projenin adı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir ?

Genç Gönüllüler Afete Hazırlanıyor

Afete Hazır Türkiye

Afetle Mücadele Hareketi

Afete dirençli toplum

Afetle Başa Çıkma

Açıklama:

Misyonunu “afetlere dirençli toplum” olarak belirleyen Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bu bilinçle, 2013 yılında zihniyet dönüşümünü esas alan; farkındalık, bilinçlendirme ve gönüllüler oluşturmayı amaçlayan Afete Hazır Türkiye eğitim seferberliğini başlatmıştır. Afete Hazır
Aile, Afete Hazır İş Yeri ve Afete Hazır Okul kampanyalarından oluşan Afete Hazır Türkiye projesi ile bugüne kadar 3 milyonu aşkın vatandaşa afet bilinci eğitimleri verilmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 20

Yaşlıların gözünden afet sonrası yaşanan sorunlar dikkate alındığında aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu sorunlar arasında yer almaz ?

Gelir

Yiyecek ve beslenme

Aileden izole olma ya da uzaklaşma

Psikososyal gereksinimler (terapi gibi)

Yaşlılara özel sağlık hizmetlerine ulaşım

Açıklama:

Terapi hizmetleri gibi problemler STK gözünden yaşlı bireylerin afet sonrası problemleri olarak değerlendirilmektedir. Bireylerin gözünden problemler ise ;
• Gelir
• Sağlık hizmetlerine erişim
• Barınma
• Yaşlılara özelsağlık hizmetlerine ulaşım
• Yiyecek ve beslenme
• Aileden izole olma ya da uzaklaşma şeklinde ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Çocuk ve gençlerin afet ile ilgili tartışmalara dahil edilmesinin ilk örnekleri arasında aşağıdakilerden hangisinin çalışması bulunmaktadır?

Anderson

Lewis

Dewey

Richarson

Boyd

Açıklama:

Çocuk ve gençlerin afet ile ilgili tartışmalara dahil edilmesinin ilk örnekleri arasında Anderson (2005)’un çalışması önemli yer tutmaktadır. Ona göre, nüfusun bu kesimleri ile ilgili daha fazla bilgi sahibi olmak, afet yönetimi için oldukça önemlidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Afet ile çocuk ve genç arasındaki ilişkileri daha çok ele alan disiplin aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyoloji

Antropoloji

Psikoloji

Sosyal hizmet

Coğrafya

Açıklama:

Afet ile çocuk ve genç arasındaki ilişkileri ele alan ilk çalışma alanları, afetlerin bu sosyal kesimlerin fizyolojik ve psikolojik sağlıkları üzerine etkilerine odaklanmakta idi. Genellikle sağlık alanından uzmanların bu çalışmaları gerçekleştirdiğini söylemek mümkündür. Bununla birlikte özellikle psikolojik sağlık ile ilgili çalışmalarda, psikiyatrların yanı sıra psikologları da görmek söz konusudur. Bu nedenle afet çalışmalarının bu alanında psikologlar, sosyal bilimlerin ilk temsilcileri arasında yer almaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Afetlerin zararlarını azaltmak için neler yapılabilir?
II. Söz konusu etkilerin süresi ne kadardır?
III. Afetler çocukların üzerinde orantısız bir şekilde etkilde bulunmakta ise bu etkiler nelerdir?
IV. Afetlerin çocuklar üzerindeki etkileri çocuklar arasında orantısız bir şekilde mi dağıtılmıştır?
Yukarıdaki sorulardan hangisi ya da hangileri Kousky'nin afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini incelerken sorduğu sorular arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kousky afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini incelerken yukarıdaki dört soruyu da sormaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Sosyal sermaye ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Sosyal sermaye kavramı, sosyal ilişkilerde güven ve ilişkilerde karşılıklılık çerçevesinde tanımlanmaktadır.

Sosyal sermaye ile iç içe olan bir diğer kavram, sosyal destektir .

Afet ile başa çıkmada bireysel bir girişimden daha ziyade kolektif bir girişimin daha etkili olacağı kabulü sosyal sermayeyi ifade eder.

Sosyal sermaye afet ve etkileri ile başa çıkma da önemli bir kavramdır.

Sosyal sermaye kamu kurumlarında oluşturulur.

Açıklama:

Sosyal sermaye sadece devlet kurumları değil tüm toplum içinde meydana gelen bir olgudur.

Doğru Cevap: E

Soru 25

I. Ruhen
II. Sosyal olarak
III. Mesleki olarak
IV. Bedenen
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Dünya Sağlık Örgütü tarafından sağlıklı olmanın tanımında yer alan değişkenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü tarafından sağlıklı olmanın tanımı şu şekilde yapılmaktadır: Sağlık, ruhen, bedenen ve sosyal olarak iyi olma hâlidir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Afetlerin çocuklar üzerinde etkisi dikkate alındığında aşağıdaki seçeneklerden hangisi söylenemez ?

Daha alt sosyoekonomik seviyede olan çocuklar daha çok etkilenirler .

Tüm çocuklarda afet sonrası belirtiler ortalama bir yıl içerisinde kaybolur.

Okul hayatlarının sekteye uğraması problemleri artırabilir.

Bedensel engelli bireyler daha olumsuz etkilenebilirler .

Anne baba tutumu çocukların psikolojik problemlerinin süresi ve yoğunluğu üzerinde etkilidir.

Açıklama:

Afetlerin olumsuz etkilerinin ne kadar süreceği sorusunu, her bir çocuğun içinde bulunduğu koşulları dikkate alarak cevaplamak mümkün olabilir. Diğer bir ifade ile iyileşme için gerekli kaynak ve hizmetlere ulaşma konusunda çocuk ve ebeveynlerinin sahip olduğu bilgi ve imkânlar ile çocukların daha önce bahsedilen bireysel özellikleri iyileşme süresini etkilemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Çocukların afetlere karşı daha dayanıklı hale gelmelerini sağlamak amacıyla yapılması gereken en önemli faaliyetlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Afet yönetimi

Afet eğitimi

Tatbikat

Sosyal dayanışma

Afet planlaması

Açıklama:

Çocukların afetlere karşı daha dayanıklı hâle gelmelerini sağlamak amacı ile yapılması gereken en önemli faaliyetlerden biri afet eğitimidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

1989

1998

1982

1985

1977

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların afet nedeniyle yaşadıkları sorunlar arasında yer almamaktadır?

Gelir

Yiyecek ve beslenme

Sosyal katılım

Sağlık hizmetlerine ulaşım

Barınma

Açıklama:

Yaşlılar afet nedeniyle temel anlamda aşağıdaki alanlarda sorunlar yaşamaktadırlar:
-Gelir
-Sağlık hizmetlerine erişim
-Barınma
-Yaşlılara özel sağlık hizmetlerine ulaşım
-Yiyecek ve beslenme
-Aileden izole olma ya da uzaklaşma
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. Sağlık hizmetleri
II. Su ve temizlik
III. Ulaşım
IV. Barınma
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri afet sırası ve sonrasında STK'ların başlıca faaliyetleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

STK'ların başlıca faaliyetleri aşağıda yer almaktadır.
-Sağlık hizmetleri
-Yiyecek ve beslenme
-Su ve temizlik
-Temel gereksinimlerin sağlanması
-Barınma
-Becerilerin geliştirilmesine yönelik eğitimler
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı nüfusun gözü ile afet nedenli sorunlar arasında ilk sırada yer alır?

Gelir

Yiyecek ve beslenme

Barınma

Aileden izole olma

Sağlık hizmetlerine erişim

Açıklama:

Gelir, yaşlı nüfusun gözü ile afet nedenli sorunlar arasında ilk sırada yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı nüfusun gözü ile afet nedeniyle yaşanan en önemli sorunlar arasında yer almaz?

Yaşlılara özel sağlık hizmetlerine ulaşım

Psikososyal sorunlar

Barınma

Yiyecek ve beslenme

Gelir

Açıklama:

Psikososyal sorunlar yaşlı nüfusun gözü ile afet nedeniyle yaşanan önemli sorunlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi STK'lerin gözü ile yaşlı nüfusun afet nedeniyle yaşadığı sorunlar arasında ilk sırada yer alır?

Aileden izole olma

Sağlık hizmetlerine ulaşım

Beslenme ve yiyecek gereksinimi

Sosyal yapıların yıkılması

Psikososyal gereksinimler

Açıklama:

Beslenme ve yiyecek gereksinimi, STK'lerin gözü ile yaşlı nüfusun afet nedeniyle yaşadığı sorunlar arasında ilk sırada yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası STK'lerin başlıca faaliyetleri arasında yer almaz?

Becerilerin geliştirilmesine yönelik eğitimler

Yiyecek dışında temel gereksinimlerin sağlanması

Su ve temizlik

Yiyecek ve beslenme

Veri bankasının oluşturulması

Açıklama:

Veri bankasının oluşturulması, afet sonrası STK'lerin başlıca faaliyetleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 35

................, gençleri olumlu yönde bir değişimin itici gücü olarak değerlendiren bir düşünürdür.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru biçimde tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Gramsci

Beck

Giddens

Pretty

Kousky

Açıklama:

Gramsci, gençleri olumlu yönde bir değişimin itici gücü olarak değerlendiren bir düşünürdür.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi sosyal sermayenin temel özeliklerinden biri değildir?

Güven ilişkisi

Refah

Bağlantılılık

Karşılıklılık

Ortak değerler

Açıklama:

Refah, sosyal sermayenin temel özellikleri arasında yer almazken, güven ilişkisi, bağlantılılık, karşılıklılık ve ortak değerler temel özelliklerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi travma sonrası stres bozukluğu hastalığında görülen durumlardan biri değildir?

Çabuk sinirlenme

Kolay irkilme

Gelecekle ilgili plan yapamama

Sürekli uyku hali

Kabuslar

Açıklama:

Sürekli uyku hali, travma sonrası stres bozukluğu hastalığında görülen durumlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Çocuk ve gençlerle ilgili daha fazla bilgi sahibi olmanın afet yönetimi açısından önemine işaret eden kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Anderson

Fothergill

Cox

Bodstein

Ward

Açıklama:

Çocuk ve gençlerle ilgili daha fazla bilgi sahibi olmanın afet yönetimi açısından önemine işaret eden kuramcı Anderson'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Kousky'nin afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini incelerken sorduğu sorulardan biri değildir?

Afetlerin çocuklar üzerinde orantısız bir etkisi bulunuyor ise bu etkiler nelerdir?

Afetlerin zararlarını azaltmak için neler yapılabilir?

Afetlerin büyüklüğü ne kadardır?

Afetlerin çocuklar üzerindeki etkileri çocuklar arasında orantısız bir şekilde mi dağılmıştır?

Afetlerin çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinin süresi ne kadardır?

Açıklama:

"Afetlerin büyüklüğü ne kadardır?" sorusu Kousky'nin afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini incelerken sorduğu sorulardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi afet sonrası çocukların güvensiz ortamlarda yaşamasının getirdiği sıklıkla yaşanan olumsuz sonuçlardan biri değildir?

Kaçırma

Tecavüz

Ensest

İstismar

Akran zorbalığı

Açıklama:

Akran zorbalığı, afet sonrası çocukların güvensiz ortamlarda yaşamasının getirdiği sıklıkla yaşanan olumsuz sonuçlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Ekonomik
Sosyal
Kültürel
Fizyolojik

Yukarıda verilen kavramlardan hangileri çocuk ve gençlerin yetişkinlikten farkını ortaya koyan bağımlılık durumlarıdır?

I, II, III

I ve IV

I, III ve IV

I ve II

II, III ve IV

Açıklama:

Çocukluğun gençlik ile arasındaki sınır belirgin bir şekilde çizilemese de bu iki kavramın yetişkinlikten farkını şu şekilde ifade etmek mümkündür: Yetişkin ekonomik olarak bağımsız, tek başına yaşayabilme becerisine sahip olan kişidir. Bu tanımlama çocuk ve gencin ekonomik ve sosyal olarak bağımlı olmasını içermektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Sosyal mesafe

Sosyal destek

Sosyal farkındalık

Sosyal çöküş

Sosyal yalıtım

Açıklama:

Sosyal sermaye ile iç içe olan bir diğer kavram, “sosyal destek” de afetin olumsuz etkilerini azaltan bir diğer etmen olarak kabul edilebilir. Genellikle kriz anlarında ortaya çıkan ve arkadaş, aile gibi tanıdık ve yakın sosyal çevre ya da hiçbir bağlantısı olmayan farklı sosyal kesimler tarafından sağlanan yardımları ifade eden sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler hâline getirmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Afet sürecinin genç ve çocuklara olan etkileri ile ilgili çalışmalar son zamanlarda gerçekleştirilmiştir? Bu noktada alana ilk katkı sağlayan araştırmacı Anderso'nun çalışması aşağıda verilen tarihlerden hangisinde gerçekleştirilmiştir?

2003

2004

2005

2006

2007

Açıklama:

Afet, genç ve çocuk üzerine çalışmaların tarihi oldukça yenidir. Çocuk ve gençlerin afet ile ilgili tartışmalara dahil edilmesinin ilk örnekleri arasında Anderson (2005)’un çalışması önemli yer tutmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Fiziksel sağlık
İşbirlikçi yaklaşım
Psikolojik durum
Okula devam

Yukarıda verilenlerden hangileri afetlerin çocuklar üzerinde araştırmalarla ortaya konulmuş etkileri arasında yer alır?

I ve II

I, II ve III

III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Afetlerin çocukların psikolojik ve fizyolojik sağlıklarını bozmasının yanı sıra; okul hayatlarını sekteye uğratması da son dönem afet ve çocuk çalışmalarında karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Çocukların deneyimlerinin ve kararlarının dikkate alındığı afet planlamalarında ülkemizde yürütülen proje aşağıdakilerden hangisidir?

Okul Temelli Afet Yönetimi

Toplum Temelli Afet Yönetimi

Ekonomi Temelli Afet Yönetimi

Uluslararası Destekli Afet Yönetimi

Stratejik Afet Yönetimi

Açıklama:

Çocukların deneyimlerinin ve kararlarının dikkate alındığı afet planlamalarında okul ve çocuk merkezi rol oynamaktadır. Bu projelerden birisi de “Okul Temelli Afet Yönetimi ” olarak da adlandırılan ve Türkiye’de de pilot uygulaması başlatılan eğitim pratiğidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıda verilenlerden hangileri gençlerin afet sonrası süreçte iyileşmelerine doğrudan katkıda bulunacak grup arasında yer almaz?

Aile

Arkadaş çevresi

Psikolog

Sosyal hizmet uzmanı

Emniyet mensupları

Açıklama:

Afetin gençlerin ve çocukların psikolojik sağlıkları üzerindeki olumsuz etkilerin giderilmesi için yapılabilecek çalışmalar arasında sosyal destek mekanizmalarının yeri oldukça önemlidir. Aile ve arkadaş çevrelerinin yanı sıra bu alanda uzman olan kesimlerin
(psikolog, sosyal hizmet uzmanı gibi) sağlayacağı sosyal destek, iyileşme sürecinin olumlu seyrine katkıda bulunmaktadırlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıda verilen faaliyetlerden hangileri afet farkındalığı için gençler için kullanılan teknikler arasında da
yer almamaktadır?

Resim çizdirme

Fotoğraf çektirme

Tekrardan canlandırma

Film hazırlama

Spor ve oyun faaliyetleri

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.
Genç ve çocuklara yaşadıkları afet ile ilgili resim çizdirme, fotoğraf çektirme, film hazırlama, spor ve oyun faaliyetleri afet kaynaklı travmanın etkisini azaltmada oldukça işlevseldir. Bu faaliyetler aynı zamanda afet farkındalığı için kullanılan teknikler arasında da yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

13 Mayıs

13 Haziran

13 Ağustos

13 Ekim

13 Kasım

Açıklama:

Tüm dünyada afetlere yönelik planlama, risk azaltma ve hazırlık kültürünü yaymayı amaçlayan Dünya Afet Risk Azaltma Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun kararı ile ilk kez 1989 yılında yapılmıştır. Her yıl 13 Ekim’de kutlanan Dünya Afet Risk Azaltma
Günü, afetlere daha dayanıklı bir toplum ve ülke için, tüm vatandaşların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iş birliği içinde çalışmasını teşvik etmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıda verilenlerden hangisi Bodstein ve arkadaşlarının yaşlı nüfusun afetlerden daha çok etkilenmesinin nedeni olan kırılganlıklarını arttıran faktörler arasında yer almaz?

İşlevsel düşüklük

İstihdam

Kazalar

Kentleşme

Yaşlanma

Açıklama:

Bodstein ve arkadaşları (2014) yaşlı nüfusun kırılganlığını arttıran faktörlerle ilgili olarak üç başlıktan bahsetmektedir: işlevsel olarak yaşanılan düşüklük, kazalar, kentleşme ve yaşlanma. Yazarlar tarafından belirlenen bu başlıklara ek olarak, kültürel faktörleri de dikkate almak, afet yönetiminin kapsayıcılığı açısından önem taşımaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıda verilen afet nedeniyle yaşanan en önemli sorunlardan hangisi yaşlıların gözünden olan sıralamada yer almamaktadır?

Psikososyal gereksinimler

Gelir sorunu

Barınma sorunu

Sağlık işlemleri

Yiyecek ve beslenme

Açıklama:

Yaşlı nüfusun gözü ile kendi yaşadıkları sorunlar
• Gelir
• Sağlık hizmetlerine erişim
• Barınma
• Yaşlılara özelsağlık hizmetlerine ulaşım
• Yiyecek ve beslenme
• Aileden izole olma ya da uzaklaşma. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

I. Kadınlar
II. Gençler
III. Çocuklar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sosyal sermayeleri yüksek kesimler arasında kabul edilir?

II-III

I-III

I-II

Yalnız III

I-II-III

Açıklama:

Afet ile başa çıkmada bireysel bir girişimden daha ziyade kolektif bir girişimin daha etkili olacağı kabulü bu ilginin arkasında yer alan unsurlardan biridir. İlişki kurabilme, kolayca organize olma, organize edebilme ve bunun yanı sıra içinde bulunduğu sosyal çevredeki konumu nedeni ile özellikle kadınlar, gençler ve çocuklar afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi sosyal destek olarak değerlendirilemez?

Ayni yardım

Maddi yardım

Sağlık yardımı

Yakın sosyal çevreden gelen yardım

Kişiye hiç bir bağlantısı olmayan sosyal kesimlerden gelen yardım

Açıklama:

Genellikle kriz anlarında ortaya çıkan ve arkadaş, aile gibi tanıdık ve yakın sosyal çevre ya da hiçbir bağlantısı olmayan farklı sosyal kesimler tarafından sağlanan yardımları ifade eden sosyal destek, afet topluluğunun üyelerini daha dirençli, öz güvenleri yüksek kişiler hâline getirmektedir. Afet topluluklarına yönelik her türlü yardım (ayni ve nakdi yardımların yanı sıra psikolojik destek gibi) bu kapsamda ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Afetlerin çocuklar üzerindeki psiko-sosyal etkileri üzerine odaklanan psikoloji alanındaki çalışmalar özellikle ....... olarak ifade edilen afet sonrası stres bozukluklarını sıklıkla ele almışlardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

AFAD

PTSD

PDR

APS

DASK

Açıklama:

Afetlerin çocuklar üzerindeki psiko-sosyal etkileri üzerine odaklanan psikoloji alanındaki çalışmalar özellikle PTSD olarak ifade edilen afet sonrası stres bozukluklarını sıklıkla ele almışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Afetlerin çocuklar üzerindeki etkileri belirli özellikler açısından çeşitlilik göstermektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu özellikler arasında gösterilemez?

Zihinsel özellikler

Psikolojik özellikler

Sosyal statü

Biyolojik özellikler

Sosyal güvence

Açıklama:

Kousky (2016: 74), afetlerin çocuklar üzerindeki etkilerini incelerken dört soru sormakta ve cevaplarını şu şekilde vermektedir:
• Afetlerin çocuklar üzerindeki etkileri çocuklar arasında orantısız bir şekilde mi dağılmıştır? Evet, afetler çocuklar üzerinde farklı etkilerde bulunmaktadır ve bu etkiler çocukların sosyal statüleri (alt sınıf, orta sınıf, üst sınıf gibi, etnik köken, ırk), biyolojik özellikleri (bedensel engeli ya da hastalığı olup olmaması, bedensel olarak yaşıtları ile aynı seviyede olup olmaması), zihinsel ve psikolojik (psikolojik rahatsızlıklar, öğrenme güçlüğü, uyum sorunları gibi) özellikleri açısından çeşitlilik göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

I. Aile üyelerinin ölmesi ya da yaralanması
II. Göç etme durumunda kalma
III. Arkadaş ve okul çevresinden uzak kalması
IV. Market ve oyun alanlarının azalması
V. Afet sonrasında güvenliksiz koşullarda yaşama
Yukarıdakilerden hangileri afet sonrası çocuklarda kısa ve uzun dönemde psikolojik sorunlara yol açan etmenlerdendir?

I-III-V

II-III-IV-V

I-II-III-V

I-II-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Afet nedeni ile normal yaşamın sekteye uğra- ması (aile üyelerinin ölmesi ya da yaralanması, göç etme durumunda kalma, ebeveynlerden, ailenin diğer üyelerinden ayrılma, arkadaş ve okul çevre- sinden uzak kalması) ve afet sonrasında güvenliksiz koşullarda yaşamak (çadırlarda, prefabrik evlerde, akrabaların yanında kalma gibi) nedeni ile çocuk- larda kısa ve uzun dönemde psikolojik sorunlar ortaya çıkabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

I. Yaşadıkları afet ile ilgili resim çizdirme
II. Yaşadıkları afet ile ilgili fotoğraf çektirme
III. Afet ile ilgili film hazırlama
IV. Spor ve oyun faaliyetleri
Afet sonrası gençlere afet kaynaklı travmanın etkisini azaltmada yukarıdakilerden hangilerinin işlevsel olduğu söylenebilir?

II-III-IV

I-II-III

I-IV

I-II-III-IV

II-IV

Açıklama:

Uzman kişiler tarafından koordine edilen ve gençlerin aktif olarak içinde yer aldıkları çalışmalar da bu sürece dikkat çeken katkılar sağlamaktadır. Genç ve çocuklara yaşa- dıkları afet ile ilgili resim çizdirme, fotoğraf çektirme, film hazırlama, spor ve oyun faaliyetleri afet kaynaklı travmanın etkisini azaltmada oldukça işlevseldir. Bu faaliyetler aynı zamanda afet farkındalığı için kullanı- lan teknikler arasında da yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

.................. ile ilk defa uluslararası boyutta afet ve çocuk genç arasındaki ilişki ortaya konulmaktadır ve bahsedilen sosyal kesimin kapasitelerini kullanarak afet riskini azaltma çalışmalarının gerçekleştirilmesi yönünde çaba sarf edilmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sendai Çerçeve Eylem Planı

Afet Riski Azaltma Ofisi

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı

Çocuk ve Gençler İçin Afet Eylemi

Afet Planları

Açıklama:

Birleşmiş Milletler bünyesinde bulunan Afet Riski Azaltma Ofisinin önderliğinde gerçekleştirilen Sendai Çerçeve Eylem Planı’nı (2015-2030) örnek olarak vermek mümkündür (UNDRR, 2017). Bu çerçeve ile ilk defa uluslararası boyutta afet ve çocuk genç arasındaki ilişki ortaya konulmaktadır ve bahsedilen sosyal kesimin kapasitelerini kullanarak afet riskini azaltma çalışmalarının gerçekleştirilmesi yönünde çaba sarf edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Dünya Afet Risk Azaltma Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun kararı ile ilk kez 1989 yılında yapılmıştır. Her yıl .................. günü kutlanan Dünya Afet Risk Azaltma Günü, afetlere daha dayanıklı bir toplum ve ülke için, tüm vatandaşların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iş birliği içinde çalışmasını teşvik etmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

5 Mayıs

20 Ağustos

25 Mayıs

13 Ekim

25 Ocak

Açıklama:

Dünya Afet Risk Azaltma Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun kararı ile ilk kez 1989 yılında yapılmıştır. Her yıl 13 Ekim’de kutlanan Dünya Afet Risk Azaltma Günü, afetlere daha dayanıklı bir toplum ve ülke için, tüm vatandaşların ve kamu kurum ve kuruluşlarının iş birliği içinde çalışmasını teşvik etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Afet ve acil durumlarda yaşlı nüfusun ihtiyaç ve kapasitelerini dikkate alarak çalışmalar yapan uluslararası sivil toplum kuruluşlarından biri de ................ 'dır/dir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sendai Çerçeve Eylem Planı

HelpAge International

Afet Riskinin Azaltılması İçin Genç Bilim İnsanları Platformu

Afet Riski Azaltma Ofisi

Afet ve Acil Durumlarda Yaşlı Bakımı Platformu

Açıklama:

Afet ve acil durumlarda yaşlı nüfusun ihtiyaç ve kapasitelerini dikkate alarak çalışmalar yapan uluslararası sivil toplum kuruluşlarından biri de HelpAge International'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

I. Yaşlı nüfusun içinde bulunduğu toplum ya da topluluğun siyasal koşullar ile ilişkisi
II. Ekonomik imkân ve fırsatları
III. Yaşlı kişinin aile bağları
IV. Yaşlı kişinin bireysel kişisel özellikleri
Yukarıdaki etmenlerden hangileri yaşlı kişilerde afet zararlarının niteliği ve derecesi konusunda belirleyici olabilmektedir?

I-III

III-IV

I-II-IV

I-III-IV

II-IV

Açıklama:

Yaşlı nüfusun içinde bulunduğu toplum ya da topluluğun siyasal koşullar ile ilişkisi, ekonomik imkân ve fırsatları, yaşlı kişinin bireysel kişisel özellikleri ve kültürel etmenler (aşırı kadercilik gibi) afet zararlarının niteliği ve derecesi konusunda belirleyici olabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Sosyal ilişkilerde güven ve ilişkilerde karşılıklılık olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal güvenlik

Sosyal sermaye

Aile

Psikolojik sağlık

Sosyal sağlık

Açıklama:

Sosyal bilimlerde yaygın şekilde kullanılan sosyal sermaye kavramı, sosyal ilişkilerde güven ve ilişkilerde karşılıklılık çerçevesinde tanımlanmaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Afetlerin sosyal boyutu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yetişkin erkekler afet tartışmalarında sosyal sermayeleri yüksek olan kesimler arasında kabul edilir.

Belirli sosyal grup içinde olmayan kişilerin afet kaynaklı mağduriyetlerinden daha kısa içinde kurtulduklarına dair çalışmalar mevcuttur.

Afet topluluklarına yönelik yalnızca ayni ve nakdi yardımlar sosyal destek kapsamda ele alınmaktadır.

Afet sonrasında farklı sosyal kesimler arasında güven inşası mümkündür.

Sosyal desteğin afetzedeler tarafından algılanış biçimi desteğin niteliğini değiştirmez.

Açıklama:

Sosyal sermayenin önemli bir bileşeni olan güven ile afet arasındaki ilişkiyi ortaya koyan çalışmalar, afet sonrasında farklı sosyal kesimler arasında güven inşasının mümkün olduğundan bahsetmektedir. Özellikle afet zararlarını azaltmada birinci dereceden sorumlu olan kamu temsilcilerinin bu konuda yetersiz kalmaları durumunda, afet topluluğunda tanıdık olmayan dışarıdan yardıma gelen farklı sivil oluşumlara karşı büyük güven duyduklarını dile getirmektedirler. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin çocuklar üzerindeki olumusuz fiziksel etkileri arasında yer almaz?

Biyolojik sağlığın bozulması

Yaşam kaybı

Ebeveynlerin yaralanması

Afet sonrası yeteri kadar beslenememe

Depresyon

Açıklama:

Depresyon afet sonrası görülebilen psikolojik etkiler arasında yer almaktadır. Diğer şıklarda yer alanlar ise doğrudan ya da dolaylı olarak afetin fiziksel etkileridir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

I. Yaş
II. Cinsiyet
III. Kişilik özelliği
IV. Genetik yapı
Yukarıdaki etmenlerden hangileri çocuklarda afet sonrası stres bozukluklarının etkilerinin belirlenmesinde önemlidir?

III. ve IV.

I.ve II.

I. II. ve III.

I. III. ve IV

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 65

"Okul Temelli Afet Yönetimi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu uygulamada sosyal ilişki ağının merkezine veli koyulmuştur.

Bu uygulamaya göre sosyal sermaye bakımından çocukların güçsüz durumdadır.

Çocukların deneyimlerinin ve kararlarının dikkate alınmaz.

Türkiye’de uygulaması yoktur.

Okuldan edinilen bilgilerin çocuk aracılığı ile sosyal topluluğa aktarılması amaçlanmaktadır.

Açıklama:

Çocukların doğru bir eğitim ile afet konusunda daha duyarlı bireyler hâline gelebileceği fikri, afete daha dayanaklı toplumlar yaratma çabalarında son dönemlerde kabul görmeye başlamıştır. Çocukların deneyimlerinin ve kararlarının dikkate alındığı afet planlamalarında okul ve çocuk merkezi rol oynamaktadır. Bu projelerden birisi de “Okul Temelli Afet Yönetimi” olarak da adlandırılan ve Türkiye’de de pilot uygulaması başlatılan eğitim pratiğidir. Bu uygulamada, sosyal ilişki ağının merkezine çocuk ve okul yerleştirilmekte ve okuldan edinilen bilgiler çocuk aracılığı ile sosyal topluluğa aktarılmaktadır. Bu uygulamada hareket noktalarından biri, sosyal sermaye bakımından çocukların da güçlü olması ile ilgili argümanlardır. Diğer bir ifade ile çocukların rahat ilişki kurabilmesi ve bilgilerini bu şekilde geniş sosyal kesimlere yayabilme kapasiteleri, bu pratiğin temelinde yer almaktadır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisinin genç ve çocuklarda afet sonrası iyileşme sürecine katkısı yoktur?

Sosyal medya kullanımı

Fotoğraf çekmek

Film hazırlama

Resim yapmak

Spor

Açıklama:

Genç ve çocuklara yaşadıkları afet ile ilgili resim çizdirme, fotoğraf çektirme, film hazırlama, spor ve oyun faaliyetleri afet kaynaklı travmanın etkisini azaltmada oldukça işlevseldir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

"Afete Hazır Türkiye eğitim seferberliği" hangi kurum tarafından yürütülmektedir?

AKUT

Yeşilay

AFAD

Kızılay

Birleşmiş Milletler Afet Riski Azaltma Ofisi

Açıklama:

İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bu bilinçle, 2013 yılında zihniyet dönüşümünü esas alan; farkındalık, bilinçlendirme ve gönüllüler oluşturmayı amaçlayan Afete Hazır Türkiye eğitim seferberliğini başlatmıştır. Afete Hazır Aile, Afete Hazır İş Yeri ve Afete Hazır Okul kampanyalarından oluşan Afete Hazır Türkiye projesi ile bugüne kadar 3 milyonu aşkın vatandaşa afet bilinci eğitimleri verilmiştir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

I. İşlevsel olarak yaşanılan düşüklük
II. Kazalar
III. Kentleşme
IV. Kültürel faktörler
Yukarıda sayılanlardan hangileri Bodstein ve arkadaşlarının belirlediği yaşlı nüfusun kırılganlığını arttıran faktörler arasında yer alır?

I ve II.

I., II. ve III.

I., II. ve IV.

II., III. ve IV.

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı nüfusun ortak noktaları arasında yer almaz?

Sosyal konum

Afete karşı kırılgan olmak

Çoğunlukla bağımlı olmak

Destek ihtiyacı içinde olmak

İşlevsel düşüklük

Açıklama:

Yaşlı nüfus homojen bir nitelik göstermemektedir. Cinsiyet, yaş, ekonomik ve sosyal konum, siyasal unsurlar gibi faktörler farklılık kaynakları arasındadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi bir afet durumunda yaşlılar tarafından sorun olarak sıralanmazken sivil toplum örgütleri tarafından sorun olarak algılanır?

Yiyecek ve beslenme

Aileden izole olma ya da uzaklasma

Psikososyal gereksinimler

Sağlık hizmetlerine ulaşım

Barınma

Açıklama:

Afet nedeniyle yaşanan en önemli sorunların yaşlı nüfus ve sivil toplum kuruluşları (STK) gözü ile sıralanışı farklıdır. yaşlılar: Gelir, sağlık hizmetlerine erişim, barınma, yaşlılara özelsağlık hizmetlerine ulaşım, yiyecek ve beslenme ve aileden izole olmayı ilk sıralara koyarken STK'lar bunlardan farklı olarak psikososyal gereksinimleri ve sosyal yapıların yıkılması/zarar görmesini ilk sıralara koymaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

"Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kırılganlık düzeyleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır". Afetlerle kalkınma yaklaşımına göre aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu durumu destekleyen bir örnek olarak değerlendirilemez?

Afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında, ilk beşte Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya yer almaktadır.

Afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında Afganistan, Sudan, Haiti, Yemen ve Çad ilk beşte yer almaktadır.

Afetlerle baş edebilme kapasitesi çok düşük olan az gelişmiş ülkelerin bir afet sonrasında toplumsal ve iktisadi yaşamı normalleştirebilmesi çok zahmetli olmakta ve uzun zaman almaktadır.

Gelişmişlik düzeyleri düşük ülkelerde yaşanan afetler sonrasında, yoksullar için kırılganlık nesilden nesile aktarılmakta ve bu ülkeler yoksulluk kısır döngüsünden kurtulamamaktadır.

Gelişmişlik düzeyleri düşük ülkeler, doğal afetler için en çok risk taşıyan bölgeler arasında olduklarından, ne yaparlarsa yapsınlar afetin yarattığı yıkımın önüne geçemezler.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 2

Afet öncesi planlamada öncelikli olarak ele alınması ve planlanması gereken sektörler, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

Ulaştırma, Lojistik ve Haberleşme

Sağlık ve Enerji

Adalet ve Güvenlik

Finans ve Gıda

Medya, İletişim ve Yayıncılık

Açıklama:

Sağlık, tarım, hayvancılık, enerji ve imalât sanayi gibi sektörler afetlerin birincil olarak etkilediği, iktisadi ve toplumsal yaşamın sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahip sektörlerdir. Afet sırasında zarar gördüğünde öncelikle toplumsal yaşamı tehdit edecek sağlık ve enerji sektörleri, afet planlama ve koordinasyonu konusunda ivedilikle değerlendirilmesi ve afet öncesi planlamada öncelikli olarak ele alınması gereken sektörlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Dünyada afetlere en fazla maruz kalan ilk 15 ülke arasında; Japonya dördüncü, Hollanda on ikinci sırada yer almaktadır. Bu ülkelerin afet sırası ve sonrasında çabuk toparlanma sebepleri arasında, aşağıdaki seçeneklerden hangisi düşünülemez?

Gelişmiş ülkeler arasında yer almaları.

Hazırlık ve koordinasyon kapasitelerinin yüksek olması.

Afetlere karşı hazırlıklı ve planlı olmaları.

Yüksek teknolojileri sayesinde afetleri önceden bilip, engellemeleri.

Fiziki ve beşeri altyapılarının dirençli olması.

Açıklama:

Afetler, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri, afetlere karşı planlama, hazırlık ve koordinasyon kapasiteleri, fiziki ve beşerî altyapılarının dirençleri ve ilgili diğer değişkenlerle bağlantılı olarak etki oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

1999 Marmara depreminde, on binlerce vatandaşımızın hayatını kaybedip iş gücünden çekilmesine rağmen ülkedeki işsizlik oranı %7,4'ten %8,2'ye yükselmiştir. Oluşan bu durumun temel nedeni, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

Afetin, Türkiye’nin sınai üretiminin önemli bir kısmının gerçekleştirildiği bölgede yaşanmış olması.

Türkiye'nin, dünyada afetlere karşı en kırılgan ülkeler arasında olması.

Krizin iyi yönetilememesi ve komşu ülkelerden beklenen yardımın gelmemesi.

Toplum moralinin alt üst olması ve beraberinde getirdiği ruhsal bunalım.

Tarım ve hayvancılığın ülke ekonomisine katkısının az olması.

Açıklama:

İktisadi açıdan bakıldığında hem depremin Türkiye’nin sınai üretiminin önemli bir kısmının gerçekleştirildiği bölgede yaşanmış olması, hem de bu kadar çok can kaybının yaşanması ekonomik daralmaya ve işsizlik artışına sebep olmuştur. Depremin etkisiyle 1998 yılında % 3,9 oranında büyüyen ülke ekonomisi 1999 yılında % 6,1 oranında daralmıştır. On binlerce kişinin yaşamını yitirip iş gücünden çekilmesine rağmen işsizlik oranı, ekonomik faaliyetlerin durması sebebiyle % 7,4’ten % 8,2’ye yükselmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

1999 Marmara depreminde Tüpraş’ın İzmit Rafinerisi günlerce yanmış, hem ekonomik açıdan hem de ekolojik açıdan birçok zarara sebebiyet vermiştir. Bu örnekten yola çıkarak; iktisadi faaliyet ve üretim alanlarının olumsuz yönde etkilenmemesi için, aşağıdaki tavsiyelerden hangisine uyulması uygundur?

Hem ülke ekonomisini hem de doğayı korumak adına kimyasal madde üretimi yurt içinde yapılmamalı; ithalat yolu ile ihtiyaç giderilmelidir.

Özellikle üretim alanlarının afete maruziyeti yüksek olan bölgelerde kurulmaması, kurulmak zorunda ise dayanıklılığının arttırılması, gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

Petrol rafinerileri Avrupa kıtasına yakın değil; çıkarılma oranı daha yüksek olan Asya kıtasına, hammadde kaynağına yakın kurulmalıdır.

Rafineri daha güvenli bir bölgeye taşınmalı; dağıtım ve ulaştırma işleri için deniz yolundan vazgeçilip kara ve demir yolları tercih edilmelidir.

Sektör ile ilgili küçük ve orta ölçekli işletmeleri, Anadolu'nun farklı bölgelerine yayarak üretim tesisinden uzak tutmak gerekmektedir.

Açıklama:

Afetlere maruziyet konusunda en önemli ve bir o kadar da kritik noktayı işyeri seçimi oluşturmaktadır. Özellikle üretim alanlarının afete maruziyeti yüksek olan bölgelerde kurulmaması, kurulmak zorunda ise dayanıklılığının arttırılması, gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Marmara Depreminde tecrübe edildiği üzere yaşanan deprem sonucunda Tüpraş’ın İzmir Rafinerisi günlerce yanmış hem ekonomik açıdan hem de ekolojik açıdan birçok zarara sebebiyet vermiştir. Aynı zamanda bölgenin sınaî üretim bölgesi olması sebebiyle pek çok irili ufaklı üretim tesisi zarar görmüş ve bir kısmı tekrar açılmamak üzere kapanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Afetlerin ortaya koyduğu iktisadi ve toplumsal etkiler düşünüldüğünde; aşağıdaki seçeneklerin hangisi farklı bir başlık altında değerlendirilmelidir?

Toplumsal Psikolojiyi Bozması

Yaşam Alanlarını Tahrip Etmesi

Emek Göçü

Tüketim Tercihlerinin ve Önceliklerinin Değişimi

İş Gücünün Yaşam Kalitesini Düşürmesi ve Yok Etmesi

Açıklama:

Emek ve Beşerî Sermaye Kaybı veya Göçü, afetlerin iktisadi etkileri kapsamında değerlendirilir. Afetler, sebep oldukları can kaybı, yaralanmalar, sakatlıklar sebebiyle iş gücünden çekilmektedir. Bu iktisadi açıdan fiziksel emeğin olduğu kadar beşerî sermaye ve bilgi birikimini kaybı anlamına gelmektedir. İktisadi gelişme ve büyüme açısından çok önemli bir kayıp olarak kabul edilen bu süreç, toplumsal etkinin iktisadi etki ile birlikte ele alınacağı noktayı oluşturmaktadır.
Afetlerin ve benzer şekilde salgın hastalıklar, şiddet, iklim değişikliğinin etkileri birincil olarak toplum üzerinde görülmekte, doğrudan ve dolaylı olarak iktisadi yaşama, üretim faaliyetlerine, ticari işlemlere ve finansal hizmetlere yansımaktadır. Afetlerin ortaya koyduğu toplumsal etkiler; ölüm korkusu esaslı olarak toplumun psikolojisinin bozulması, yaşam alanlarını tahrip etmesi, yaşam koşullarını muhafaza edebilmek amacıyla göç, tüketim tercihlerinin ve önceliklerin değişmesi ve nihayet iş gücünün yaşam kalitesinin düşmesi veya yok olması olarak sıralanıp açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Kuraklık, iklim değişikliği gibi çeşitli afet türlerine maruz kalma sebebiyle ülkemize gelen mültecilere ne ad verilmektedir?

Ekolojik Mülteci

Şartlı Mülteci

Süreli Mülteci

Geçici Koruma

İkincil Koruma

Açıklama:

Türkiye’de bulunan göçmenlerin bir kısmının kuraklık, iklim değişikliği gibi çeşitli afet türlerine maruz kalma sebebiyle ülkemize gelmiş olduklarını ve bu insanlara iklim mültecileri ya da ekolojik mülteciler denildiğini çevrenizdekilerle paylaşın.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, sosyal etkinlik grubunda kırılgan grupların belirlenmesine etki eden faktörlerden değildir?

Malnütrisyon (yetersiz beslenme).

Yoksulluk sınırının altında gelir.

Evde musluk suyunun bulunması.

Kanalizasyon imkanlarının bulunması.

Evde televizyon bulunması.

Açıklama:

Sosyal etkinlik grubunda eğitim ve sağlık, demografi, istihdam ve ordu ile ilişkili göstergeler yer almaktadır. Kırılgan grupların belirlenmesinde malnütrisyon (yetersiz beslenme), okula geç kayıt, sınıf tekrarı, işsizlik, yoksulluk sınırının altında gelir, emeklilik hakkı, sağlık sigortası kapsamı, evde musluk suyunun bulunması, kanalizasyon imkânlarının bulunması, afet eğilimli bir alanda yaşama gibi göstergeler izlenmektedir. Kırılganlığı yüksek grupların yüksek riske sahip olmaları, afete maruziyeti yüksek coğrafyalarda sürdürülen yaşam, yaşam alanlarının afete karşı yeterince dirençli olmaması, farkındalık ve eğitim düzeylerinin düşük olması sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

2015 yılı İnsani Gelişme Raporu’na göre; az gelişmiş bölgelerde doğal afetler, iklim değişikliği ve endüstri kazaları ile ilgili önemli düzeyde kırılganlık oluşturan grup aşağıdakilerden hangisidir?

Askerler

Polisler

Kadınlar

Yoksullar

Kayıt dışı çalışanlar

Açıklama:

2015 yılı İnsani Gelişme Raporu’nda da belirtildiği gibi doğal afetler (iklim değişiklikleri ve endüstriyel kazalarla birlikte) özellikle kadınlar, engelliler, göçmenler, azınlıklar, çocuklar, yaşlılar ve gençler için önemli düzeyde kırılganlık oluşturmaktadır. Yer, toplumdaki konum, yaşam döngüsündeki hassas dönemler gibi faktörler kırılganlığı oluşturan ve arttıran unsurlar olarak ifade edilmektedir. Diğer bir ifade ile, kırılganlıklar ve maruziyet, afetlerin az gelişmiş ülkelerde ve bölgelerde, kadınlar, engelliler, göçmenler, azınlıklar, çocuklar, yaşlılar ve gençlerden oluşan kesimlerde çok daha hassasiyetle takip edilmesi gerekliliğini belirgin bir biçimde ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

"Toplumlar, yaşadıkları coğrafyaya bağlı olarak karşı karşıya oldukları afet riskleri ile birlikte yaşamak ve bu yönde alınacak tedbirlerle toplumsal kırılganlıkları en aza indirgemek durumundadır". Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bu cümleye uygun bir örnek verilmemiştir?

Deniz seviyesinin altında bir ülke olan Hollanda, sular altında kalma ihtimaline karşı sürekli suyu denize doğru tahliye etmektedir.

Amerika, sel gözetleme ve fırtına tahmin merkezi kurmuş olup; ihtimaller yükseldiğinde halka yazılı ve görsel medya ile haber vermektedir.

İsviçre hükümeti, 1963'ten beri inşa edilen her evin kendi nükleer sığınağı olmasını zorunlu kılmıştır.

Ortadoğudaki birçok ülke, olası bir savaşa karşı radar ve füze sistemlerini en iyi şekilde hazır tutmaktadır.

Japonlar, depreme karşı yaptıkları binaların temellerine hareket eden bir sistem yerleştirmişlerdir.

Açıklama:

Toplumlar, yaşadıkları coğrafyaya bağlı olarak karşı karşıya oldukları afet riskleri ile birlikte yaşamak ve bu yönde alınacak tedbirlerle toplumsal kırılganlıkları en aza indirgemek durumundadır. Bu aşamada toplumların gelişmişlik düzeyleri, toplumsal farkındalık düzeyleri, kamu otoritelerinin politik ve idari önlemleri, sivil toplum kuruluşlarının varlığı ve etkinliği gibi pek çok konu süreç açısından belirleyici hâle gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Doğa veya insan (teknoloji) kaynaklı olarak ortaya çıkan ve büyük tahribata sebep olan yıkımlara ne denir?

Travma

Afet

Bozgun

Tahribat

Yıkım

Açıklama:

Afetler, tanım gereği doğa veya insan (teknoloji) kaynaklı olarak ortaya çıkan ve büyük tahribata sebep olan yıkımlardır. Afetlerin ilk ve en önemli etkisi, afetlerin yaşandığı bölgelerdeki toplumsal yaşam ve dolayısıyla da ekonomik faaliyetler üzerinde olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Afetlerde kalkınma yaklaşımı afetleri hangi boyutlarda ele alır?

Sektörel-Toplumsal-Bölgesel

Sektörel-Toplumsal-Yerel

Toplumsal-Yerel-Bölgesel

Bölgesel-Ekonomik-Toplumsal

Bölgesel-Ekonomik-Sektörel

Açıklama:

Afet kalkınma yaklaşımına göre afetlerin sektörel, toplumsal ve bölgesel boyutları söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Dünyada afetlere karşı en zarar görebilir ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Tonga

Vanuatu

Orta Afrika Cumhıriyeti

Eritre

Afganistan

Açıklama:

Dünyada afetlere karşı en zarar görebilir ülke 74.80 yüzdesi ile Orta Afrika Cumhuriyeti'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Dünyada afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülke hangisidir?

Cibuti

Orta Afrika Cumhuriyeti

Çad

Eritre

Vanuatu

Açıklama:

Dünyada afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülke 72.24'lük yüzdesi ile Eritre'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Seçeneklerden hangisi afetlerin iktisadi etkilerinden biri değildir?

Emek ve beşerî sermaye kaybı veya göçü

Üretim (iktisadi faaliyet) alanlarını tahrip etmesi

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) ekonomik faaliyetlerine geri döndürülemez şekilde zarar vermesi

Satış-pazarlama ve dağıtım akışını sekteye uğratması

Toplumsal psikolojiyi bozması

Açıklama:

Afetlerin ve benzer şekilde salgın hastalıklar, şiddet, iklim değişikliğinin etkileri dolaylı olarak iktisadi yaşam üzerinde görülmekte, üretim faaliyetlerinden ticari işlemlere ve finansal hizmetlerden uluslararası rekabete kadar çok yönlü olarak ulusal ekonomiye yansımaktadır.
Afetlerin ortaya koyduğu iktisadi etkiler, emek ve beşerî sermaye kaybı (veya göçü), üretim (iktisadi faaliyet) alanlarını tahrip etmesi ve satış-pazarlama ve dağıtım akışını sekteye uğratması şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Seçeneklerden hangisi afetlerin toplumsal etkisidir?

Satış-pazarlama ve dağıtım akışını sekteye uğratması

Emek ve beşeri sermaye kaybı veya göçü

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) ekonomik faaliyetlerine geri döndürülemez şekilde zarar vermesi

Üretim (iktisadi faaliyet) alanlarını tahrip etmesi

İş gücünün yaşam kalitesini düşürmesi ve yok etmesi

Açıklama:

Afetlerin ortaya koyduğu toplumsal etkiler, ölüm korkusu esaslı olarak toplumun psikolojisinin bozulması, yaşam koşullarını muhafaza edebilmek amacıyla göç, tüketim tercihlerinin ve önceliklerin değişmesi ve nihayet iş gücünün yaşam kalitesinin düşmesi veya yok olması olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Seçeneklerden hangisi 2015 yılı İnsani Gelişme Raporu’nda da belirtililen doğal afetlerdeki en kırılgan grup arasında yer almaz?

Kadınlar

Erkekler

Çocuklar

Yaşlılar

Göçmenler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 18

Seçeneklerden hangisi temel kırılganlık göstergelerinden sosyal etkinlik sınıflandırmasında yer alır?

Yatay eşitlik

Yoksulluk

İş çevresi

EĞitim ve Sağlık

Harici sektör performansı

Açıklama:

Temel kırılganlık göstergelerinden sosyal etkinlik kapsamında eğitim ve sağlık, demografi ve istihdam ile ordu yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Dünyada afetlere karşı en yüksek riski bulunan ülke seçeneklerden hangisidir?

Vanuatu

Orta Afrika Cumhuriyeti

Eritre

Çad

Tonga

Açıklama:

Dünyada afetlere karşı en yüksek riski bulunan ülke 36.28 yüzdesi ile Vanuatu'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

TÜSİAD, Devlet Planlama Teşkilâtı ve Dünya Bankası tahminlerine göre ülkemizde gerçekleşip 11,5 ilâ 19 milyar dolarlık bir kayba sebebiyet veren deprem aşağıdakilerden hangisidir?

Muş-Varto depremi

Erzurum depremi

Marmara depremi

Gölcük depremi

Bingöl depremi

Açıklama:

Marmara Depremi, TÜSİAD (bugünkü adıyla Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği), Devlet Planlama Teşkilâtı (bugünkü adıyla Kalkınma Bakanlığı) ve Dünya Bankası tahminlerine göre 11,5 ilâ 19 milyar dolarlık bir kayba sebebiyet vermiştir. Doğrudan maliyetler 3,1 ilâ 10,6 milyar dolar, dolaylı maliyetler 1,8 ilâ 2,8 milyar dolar ve nihayet ikincil etkiler 4 ilâ 7,6 milyar dolar arasında oluşmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 21

I- Kentleşme politikaları
II- Risk odaklı şehirleşme
III- Tüketim tercihlerinin değişmesi
IV- Toplumsal psikolojinin bozulması
Yukarıdakilerden hangileri afetlerin bölgesel etkileri arasındadır?

I ve II

III ve IV

I ve III

II ve IV

I ve IV

Açıklama:

Kentleşme politikaları ve risk odaklı şehirleşme afetlerin bölgesel etkileri arasındadır.
I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz?

Mozambik

Madagaskar

Burundi

Güney Afrika Cumhuriyeti

Liberya

Açıklama:

Güney Afrika Cumhuriyeti afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz?

Sudan

Orta Afrika Cumhuriyeti

Yemen

Haiti

Çad

Açıklama:

Orta Afrika Cumhuriyeti afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin toplumsal yaşam üzerinde etkilerini ortaya çıkardığı en yüksek kırılgan gruplar arasında yer almaz?

Kadınlar

Engelliler

Orta yaşlılar

Çocuklar

Gençler

Açıklama:

Orta yaşlılar, afetlerin toplumsal yaşam üzerinde etkilerini ortaya çıkardığı en yüksek kırılgan gruplar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Çok boyutlu yoksul ve neredeyse çok boyutlu yoksul olarak kabul edilen nüfus, toplam dünya nüfusunun yaklaşık ne kadarına karşılık gelmektedir?

% 30

% 35

% 40

% 45

% 50

Açıklama:

Çok boyutlu yoksul ve neredeyse çok boyutlu yoksul olarak kabul edilen nüfus, toplam dünya nüfusunun yaklaşık % 45'ine karşılık gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülkeler arasında ilk sıradadır?

Vanuatu

Mauritius

Şili

Fiji

Tonga

Açıklama:

Vanuatu, dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülkeler arasında ilk sıradadır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk sırada yer alır?

Myanmar

Uganda

Irak

Gine

Afganistan

Açıklama:

Afganistan, afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk sırada yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

2016 yılında en fazla afet yaşanan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Kosta Rika

Çin

ABD

Hindistan

Japonya

Açıklama:

Çin, 2016 yılında en fazla afet yaşanan ülkedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi dünyada afetlere karşı en zarar görebilir ülkeler arasında ilk beş ülkeden biri değildir?

Eritre

Çad

Afganistan

Haiti

Nijer

Açıklama:

Nijer, dünyada afetlere karşı en zarar görebilir ülkeler arasında ilk beş ülkeden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi dünyada afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülkeler sıralamasında ilk sırada yer alır?

Eritre

Mali

Cibuti

Çad

Liberya

Açıklama:

Eritre, dünyada afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülkeler sıralamasında ilk sırada yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Nüfus
Kültür
Coğrafi özellikler
Kültürel değerler
Demografik yapı
Fiziki ve beşerî altyapı

Kalkınma yukarıdaki değerlerden hangilerinden etkilenmektedir?

I ve II

II ve III

I,II,III ve IV

III,IV,V ve VI

I,II,III,IV,V ve VI

Açıklama:

-
Kalkınma nüfus, kültür, coğrafi özellikler, kültürel değerler, demografik yapı, fiziki ve beşerî altyapı gibi pek çok değişkene bağlı olarak şekillenmektedir. Afetler, iklim değişikliği, küresel ısınma, karbon salımının artışı ile birlikte hem iktisadi büyümeyi hem de iktisadi ve toplumsal kalkınmayı etkilemektedir. Şekil 8.1’de ayrıntıları verilen ve daha sonra ayrıntılı olarak ele alınan süreç ‘Afetlerle Kalkınma’ (Tiryakioğlu, 2016 a; 2018) yaklaşımını ifade etmektedir.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisinde afetlere karşı en kırılgan ülkeler doğru olarak verilmiştir ?

Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya

Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya

Madagaskar, İran, Mozambik, Burundi ve Liberya

Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Dominik ve Liberya

Madagaskar, Kuzey Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya

Açıklama:

-
Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya

Doğru Cevap: B

Soru 33

2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülke aşağıdakilerden hangisidir ?

Amerika

Türkiye

Almanya

Çin

Japonya

Açıklama:

-
Çin, 2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülkedir. Çin’i sırasıyla 20 afet ile ABD ve 17 afetle Hindistan izlemektedir. Afet sonucunda yaşam kaybı sıralaması açısından bakıldığında ise bu sıra değişmekte, ABD dokuzuncu sıraya düşmektedir (Ersoy, 2016). Bu sonuç afetlerin etkileri ile gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkiye işaret etmektedir. Afetlere karşı en kırılgan ülkeler, afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler, afetlere karşı en zarar görebilir ülkeler, afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülkeler ve nihayet afetlere karşı en yüksek risk taşıyan ülkeler sıralamasında ilk 15 ülke arasında herhangi bir gelişmiş ülkenin bulunmadığı görülmektedir. Buna karşın dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülke sıralamasında ilk 15 ülke arasında, Japonya dördüncü, Hollanda on ikinci sırada yer almaktadır (Bakınız Tablo 8.1 a.) Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (ÇBYE) ilk olarak kaç yılında kullanılmıştır ?

2008

2009

2010

2011

2012

Açıklama:

-
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (ÇBYE) ilk olarak 2010’daki İnsani Gelişme Raporu’nda kullanılmıştır. Bu endekste, hanelerde, eğitim, sağlık ve yaşam standartlarındaki yoksunluklar tespit edilmektedir. Eğitim ve sağlık boyutları iki göstergeye dayanırken, yaşam standardı boyutu altı göstergeyle sergilenmektedir. Bir hanenin ÇBYE’sini oluşturmak için kullanılan tüm göstergeler, aynı hanede yapılan anketlere dayanmaktadır. Göstergelerin ortalaması alınmakta ve her bir hanedeki anketten alınan yoksunluk değerleri hesaplanmaktadır. Yüzde 33,3’lük bir yoksunluk değeri (ortalaması alınan göstergelerin tam üçte biri) yoksul ve yoksul olmayan ayrımı yapılmasında eşik 10 olarak kullanılmaktadır. Bir hanedeki yoksunluk değeri yüzde 33,3 ya da daha fazlaysa, bu hane (ve hanede yaşayan her birey) çok boyutlu yoksul olarak sınıflandırılmaktadır. Yoksunluk değeri, yüzde 20’den büyük ya da yüzde 20’ye eşitse, ancak yüzde 33,3’ten azsa, hane çok boyutlu yoksulluğa düşme riski altında diye tanımlanmaktadır. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Dünyada afetlere karşı en kırılgan ülke aşağıdakilerden hangisidir ?

Haiti

Eritre

Komoros

Nijer

Madagaskar

Açıklama:

Madagaskar 65.23 ,Vanuatu 63.66, Afganistan 92.85 ,Orta Afrika Cum. 64.68, Tonga 55.27 ,Sudan 92.80 ,Mozambik 63.24, Filipinler 52.46 ,Haiti 91.24, Burundi 63.23, Japonya 45.91, Yemen 91.24 ,Liberya 62.70, Kosta Rika 42.61, Çad 91.09, Haiti 61.81 ,Brunei Sultanlığı 41.10 ,Orta Afrika Cum. 90.60, Zambiya 61.73, Mauritius 37.35, Gine-Bissau 89.93 ,Çad 61.07, Guatemala 36.30 ,Gine 89.73, Eritre 60.97, El Salvador 32.60, Eritre 89.47 ,Komoros 58.66, Bangladeş 31.70, Irak 88.42 ,Tanzanya 58.51, Şili 30.95, Zimbabwe 88.22, Nijer 57.72 ,Hollanda 30.57, Nijerya 87.15, Zimbabwe 57.49, Solomon Adaları 29.98 ,Uganda 87.99 ,Togo 57.36, Fiji 27.71, Burundi 87.71, Sierra Leone 57.06 ,Kamboçya 27.65, Myanmar 87.00 Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Afetlerin sebep olduğu toplumsal travmanın en önemli boyutu aşağıdakilerden hangisidir ?

Ekonomik sorun

Can kaybı

Gelişimin gerilemesi

Alt yapının bozulması

Sistemin bozulması

Açıklama:

-
Afetlerin sebep olduğu toplumsal travmanın en önemli boyutunu can kaybı korkusu oluşturmaktadır. Afetten can kaybı olmadan kurtulan insanların çok büyük kısmı psikolojik olarak sorunlar yaşamaktadır. Bu travmalar kısa vadede ortaya çıkabildiği gibi etkisi çok uzun yıllar da devam edebilmekte ve afete maruz kalmış kişilerin bireysel ve toplumsal yaşamını sekteye uğratabilmektedir (Yavuz ve Dikmen, 2015: 306).Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Sosyal etkinlik grubunda aşağıdaki göstergelerden hangisi yer almamaktadır ?

Meclis

Eğitim

Sağlık

Demografi

Ordu

Açıklama:

-
Sosyal etkinlik grubunda eğitim ve sağlık, demografi, istihdam ve ordu ile ilişkili göstergeler yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Okula geç kayıt
Sınıf tekrarı
İşsizlik
Yoksulluk sınırının altında gelir
Emeklilik hakkı, sağlık sigortası kapsamı
Evde musluk suyunun bulunması
Kanalizasyon imkânlarının bulunması
Afet eğilimli bir alanda yaşama

Kırılgan grupların belirlenmesinde yukarıdaki göstergelerin hangisi kullanılmaktadır ?

I,II,III,IV,V ve VI

IV,V,VI,VII ve VIII

I,III,IV,V ve VI

III,IV,V,VI ve VII

I,II,III,IV,V,V,VI,VII ve VIII

Açıklama:

-
Kırılgan grupların belirlenmesinde malnütrisyon (yetersiz beslenme), okula geç kayıt, sınıf tekrarı, işsizlik, yoksulluk sınırının altında gelir, emeklilik hakkı, sağlık sigortası kapsamı, evde musluk suyunun bulunması, kanalizasyon imkânlarının bulunması, afet eğilimli bir alanda yaşama gibi göstergeler izlenmektedir. Kırılganlığı yüksek grupların yüksek riske sahip olmaları, afete maruziyeti yüksek coğrafyalarda sürdürülen yaşam, yaşam alanlarının afete karşı yeterince dirençli olmaması, farkındalık ve eğitim düzeylerinin düşük olması sayılabilir.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Van depremi hangi tarihte gerçekleşmiştir ?

2008

2009

2010

2011

2012

Açıklama:

-
Van depremi 2011 tarihinde gerçekleşmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Maramara depremi kaç yılında gerçekleşmiştir ?

1999

2000

2001

2002

2003

Açıklama:

-
1999 yılında yaşanan Marmara Depremi’nin Türkiye ekonomisine maliyetini ve iktisadi büyüme ve işsizliğe yansımalarını göstermektedir.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi afetlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?

Afetler insan kaynaklı ortaya çıkabilir.

Afetler büyük tahribata sebep olan yıkımlardır.

Afetler ekonomik faaliyetler üzerinde etkilidir.

Afetler toplumsal yaşamı olumlu etkiler.

Afetler doğa kaynaklı oluşabilir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 42

Kalkınmanın, aşağıdaki seçeneklerden hangisine bağlı olarak gerçekleşmesi beklenemez?

Ülkenin nüfusu

Ülkenin coğrafi konumu

Ülkenin siyasi politikası

Ülkenin kültürel değerleri

Ülkenin beşeri altyapısı

Açıklama:

Kalkınma nüfus, kültür, coğrafi özellikler, kültürel değerler, demografik yapı, fiziki ve beşerî altyapı gibi pek çok değişkene bağlı olarak şekillenmektedir. Afetler, iklim değişikliği, küresel ısınma, karbon salımının artışı ile birlikte hem iktisadi büyümeyi hem de iktisadi ve toplumsal kalkınmayı etkilemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdaki ülkelerden hangisi afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında ilk beşte değildir?

Türkiye Cumhuriyeti

Orta Afrika Cumhuriyeti

Liberya

Madagaskar

Mozambik

Açıklama:

Örneğin afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında, ilk beşte Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz?

Afganistan

Sudan

Haiti

Yemen

Suriye

Açıklama:

Afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında Afganistan, Sudan, Haiti, Yemen ve Çad ilk beşte yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülke hangisidir?

Hindistan

Çin

Rusya

Vietnam

Tayvan

Açıklama:

Çin, 2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülkedir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

"Çin, 2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülkedir. Çin’i sırasıyla 20 afet ile ABD ve ____ afetle Hindistan izlemektedir." Verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilirse verilen bilgi doğru bilgi olur?

Açıklama:

Çin, 2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülkedir. Çin’i sırasıyla 20 afet ile ABD ve 17 afetle Hindistan izlemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Büyük Doğu Japonya Depremi kaç yılında yaşanmıştır?

2009

2010

2011

2012

2013

Açıklama:

2011 yılında yaşanan Büyük Doğu Japonya Depremi, ülkenin yakın tarihli en önemli tecrübesini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Çin'de yaşanan Sichuan Depremi hangi yılda gerçekleşmiştir?

2005

2006

2007

2008

2009

Açıklama:

Çin’de, 2008 yılında yaşanan Sichuan Depremi de bölge için yakın tarihin en ölümcül ve her anlamda en fazla zarara yol açmış doğal afetlerinden biri olarak anılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

1999 Maramara Depremi'nin etkisiyle 1998 yılında % 3,9 oranında büyüyen ülke ekonomisi 1999 yılında yüzde kaç oranında daralmıştır?

%5,7

%5,8

%5,9

%6,1

Açıklama:

Depremin etkisiyle 1998 yılında %3,9 oranında büyüyen ülke ekonomisi 1999 yılında %6,1 oranında daralmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) iktisadi faaliyetlerin temel taşını oluşturmaktadır. Türkiye’de iktisadi faaliyetlerin yüzde kaçından fazlası KOBİ’ler tarafından sürdürülmektedir?

%95

%94

%93

%92

%91

Açıklama:

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) iktisadi faaliyetlerin temel taşını oluşturmaktadır. Örneğin Türkiye’de iktisadi faaliyetlerin % 95’inden fazlası KOBİ’ler tarafından sürdürülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

..................... hem afetlerin sayısını ve çeşidini arttıran faktörler, hem de bağımsız birer sorun olarak toplumsal ve ekonomik yaşamı etkilemektedir. İfadesinde boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Siyasi politikalar

Tüketim çılgınlığı

Küresel ısınma ve iklim değişikliği

Bilinçsiz avlanma

Modernleşme ve teknoloji

Açıklama:

Küresel ısınma ve iklim değişikliği hem afetlerin sayısını ve çeşidini arttıran faktörler, hem de bağımsız birer sorun olarak toplumsal ve ekonomik yaşamı etkilemektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

İktisadi açıdan ideal olarak ekonomik büyüme ile kalkınmanın ne şekilde gerçekleşiyor olması gerekmektedir?

Bütüncül

İlişikisel

Yüzeysel

Eş zamanlı

Yarı zamanlı

Açıklama:

İktisadi açıdan ideal olan ekonomik büyüme ile kalkınmanın eş zamanlı olarak gerçekleşiyor olmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Bölgesel
Uluslararası
Sektörel
Toplumsal

Yukarıda verilenlerden hangileri afetler ve kalkınmanın boyutları arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I ve IV

II ve III

Açıklama:

Afetler temel olarak (mikro, mezo ve makro düzeyde) iktisadi ve (genel düzeyde) toplumsal etkiler ortaya koymaktadır. Gerek toplumsal gerekse de ekonomik etkilere bağlı olarak ele alınması gereken üçüncü boyutu ise bölgesel etkiler başlığı altında incelemek mümkündür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Dünyada en fazla maruz kalmış olmasına karşın hem iktisadi hem de toplumsal açıdan kalkınma yolunda herhangi bir aksaklık yaşamayan, çok hızlı bir şekilde normal yaşam şartlarına dönme başarısı gösterebilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Hindistan

Nijerya

İtalya

Irak

Japonya

Açıklama:

Japonya, dünyada belki de en fazla maruz kalmış olmasına karşın hem iktisadi hem de toplumsal açıdan kalkınma yolunda herhangi bir aksaklık yaşamayan, çok hızlı bir şekilde normal yaşam şartlarına dönme başarısı gösterebilen bir ülke olarak, afetlerle kalkınma konusunda çok önemli bir örneği oluşturmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

1999 depremi ile ülke ekonomisindeki daralma oranı aşağıdakilerden hangisidir?

6,1

5,1

4,1

3,1

2,1

Açıklama:

Depremin etkisiyle 1998 yılında % 3,9 oranında büyüyen ülke ekonomisi 1999 yılında % 6,1 oranında daralmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Marmara Depremi sonucunda Tüpraş’ın İzmir Rafinerisi günlerce yanmış hem ekonomik açıdan hem de ekolojik açıdan birçok zarara sebebiyet vermiş olması afetin hangi iktisadi etkisidir?

Emek ve Beşerî Sermaye Kaybı

Emek ve Beşerî Sermaye Göçü

KOBİlere Zarar Vermesi

Üretim Alanlarını Tahrip Etmesi

Dağıtım Akışını Sekteye Uğratması

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.
Afetlere maruziyet konusunda en önemli ve bir o kadar da kritik noktayı işyeri seçimi oluşturmaktadır. Özellikle üretim alanlarının afete maruziyeti yüksek olan bölgelerde kurulmaması, kurulmak zorunda ise dayanıklılığının arttırılması, gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Marmara Depremi’nde tecrübe edildiği üzere yaşanan deprem sonucunda Tüpraş’ın İzmir Rafinerisi günlerce yanmış hem ekonomik açıdan hem de ekolojik açıdan birçok zarara sebebiyet vermiştir. Doğru cevap D'dir

Doğru Cevap: D

Soru 57

Yaşam alanlarından geçici ya da kalıcı olarak mahrum kalan bireyler veya toplumlar, eğitim hayatlarını, mesleki düzenlerini sürdüremeyeceklerine kanaat getirdiklerinde, afete maruz kaldıkları şehri, bölgeyi terk etmeyi tercih etmekte ve hatta çoğu zaman mecbur kalmaktadır. İfadesi afetlerin hangi toplumsal etkisini açıklamaktadır?

Psikolojiyi Bozması

Yaşam Alanlarını Tahribi

Göç

Tüketim Tercihlerinin Değişimi

İş Gücünün Yaşam Kalitesini Düşürmesi

Açıklama:

Göç
Yaşam alanlarından geçici ya da kalıcı olarak mahrum kalan bireyler veya toplumlar, eğitim hayatlarını, mesleki düzenlerini sürdüremeyeceklerine kanaat getirdiklerinde, afete maruz kaldıkları şehri, bölgeyi terk etmeyi tercih etmekte ve hatta çoğu zaman mecbur kalmaktadır. Bu süreç insanların beraberinde götürdükleri öğrenilmişlikler ve travmalarla birlikte çok daha zorlu hâle gelmekte ve bireylerin sosyal uyumları ve toplumsal yaşamları bir başka boyutuyla zorlaşmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangileri doğa ve insan kaynaklı afetlerin etkilerindendir?
I - Kültürel etkileri
II - İklimsel etkileri
III - Toplumsal etkileri
IV - Bölgesel etkileri
V - İktisadi etkileri

I - Kültürel etkileri
II - İklimsel etkileri
III - Toplumsal etkileri

III - Toplumsal etkileri
IV - Bölgesel etkileri
V - İktisadi etkileri

I - Kültürel etkileri
III - Toplumsal etkileri
IV - Bölgesel etkileri

II - İklimsel etkileri
III - Toplumsal etkileri
V - İktisadi etkileri

I - Kültürel etkileri
II - İklimsel etkileri
V - İktisadi etkileri

Açıklama:

Doğa ve insan kaynaklı afetlerin etkileri:
III - Toplumsal etkileri
IV - Bölgesel etkileri
V - İktisadi etkileri

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi afetlerle kalkınmanın boyutlarından birini ifade etmektedir?

Ekolojik

Toplumsal

Psikolojik

Eğitimsel

Teknolojik

Açıklama:

Afetlerle kalkınmanın toplumsal, bölgesel ve ekonomik boyutları vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıda verilenlerden hangisi afetlerin toplumsal psikolojiyi etkilemesi sonucu gözlemlenecek davranışlar arasında yer almaz?

İşbirliği

Kaygı

Depresyon

Uyku ve beslenme bozuklukları

Dikkat eksikliği

Açıklama:

Kaygı, depresyon, uyku ve beslenme bozuklukları, konsantrasyon ve dikkat eksikliği gibi psiko-sosyal etkilerin yanı sıra eğitimi bırakmak zorunda kalmak, hayatının geri kalanında iş değiştirmek ya da mesleğini icra edememek gibi sosyo-demografik etkiler de toplumsal yaşamı çok yönlü dönüştürmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Afetler sonucu oluşacak kırgınlıklar daha çok hangileri arasında meydana gelebilmektedir?

Şehirler arasında

Toplumsal sınıflar arasında

Ülkeler arasında

Siyasetçiler arasında

Bieyler arasında

Açıklama:

Afetlerin sosyal sınıflar ve ayrışması üzerine odaklanmakta olduğu için burada ayrışma, sosyal kırılganlık ve sosyal riskler üzerinden ele alınmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

2015 yılı İnsani Gelişme Raporu’nda da belirtilen doğal afetler özellikle bazı gruplar için önemli düzeyde kırılganlık oluşturmaktadır. Aşağıda verilenlerden hangisi bu grupta yer almaz?

Kadınlar

Engelliler

Göçmen ve azınlıklar

Çocuk, Genç, Yaşlılar

Siyasetçiler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 63

Gelir yoksulluğu açısından incelendiğinde, günde 2,50 dolar ve altında gelirle yaşamını idame ettirmek zorunda olan nüfusun toplam dünya nüfusu içindeki payı yüzde kaçı aşmaktadır?

% 30

% 40

% 50

% 60

% 70

Açıklama:

Gelir yoksulluğu açısından incelendiğinde, günde 2,50 dolar ve altında gelirle yaşamını idame ettirmek zorunda olan nüfusun toplam dünya nüfusu içindeki payı yüzde 50’yi aşmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

1999 yılında yaşanan Marmara Depreminin toplam ekonomik zararı yaklaşık kaç milyar dolar düzeyindedir?

1,8 - 2,6 milyar dolar

6,6 - 7,6 milyar dolar

11,5 - 16,7 milyar dolar

3,1 - 6,5 milyar dolar

5 - 9 milyar dolar

Açıklama:

1999 yılında yaşanan Marmara Depreminin toplam ekonomik zararı yaklaşık
11,5 - 16,7 milyar dolar düzeyindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin toplumsal etkilerinden biridir?

Emek ve beşeri sermaye kaybı ve göçü

Tüketim tercihlerinin ve önceliklerinin değişmesi

Kobi'lerin faaliyetlerine geri döndürülemez şekilde zarar Vermesi

Üretim alanlarını tahrip etmesi

Satış, pazarlama ve dağıtım akışının sekteye uğraması

Açıklama:

Tüketim tercihlerinin ve önceliklerinin değişmesi afetlerin toplumsal etkilerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin ekonomik etkilerinden biridir?

Üretim alanlarını tahrip etmesi

Toplumsal psikolojiyi bozması

Yaşam alanlarını tahrip etmesi

Göç

İş gücünün yaşam kalitesini düşürmesi ve yok etmesi

Açıklama:

Üretim alanlarını tahrip etmesi afetlerin ekonomik etkilerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

'Organik Dayanışmalı - Mekanik Dayanışmalı' toplumsal sınıflandırması aşağıdaki kişilerden hangisine aittir?

Lerner

Maclver

Redfield

Durkheim

Becker

Açıklama:

Durkheim’ın ‘Organik Dayanışmalı-Mekanik Dayanışmalı’ toplum sınıflandırması bu konudaki en temel örneği oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangileri temel kırılganlık göstergelerinin sınıflandırması içinde yer almaktadır?
I - Ekonomik etkinlik
II -Ekonomik meşruiyet
III - Sosyal etkinlik
IV - Kalkınma programı
V - Gelişme raporu

I - Ekonomik etkinlik
IV - Kalkınma programı
V - Gelişme raporu

I - Ekonomik etkinlik
II -Ekonomik meşruiyet
III - Sosyal etkinlik

III - Sosyal etkinlik
IV - Kalkınma programı
V - Gelişme raporu

II -Ekonomik meşruiyet
III - Sosyal etkinlik
IV - Kalkınma programı

I - Ekonomik etkinlik
III - Sosyal etkinlik
V - Gelişme raporu

Açıklama:

Kırılganlık göstergeleri temelde ekonomik etkinlik, ekonomik meşruiyet ve sosyal etkinlik olmak üzere üçlü bir sınıflandırma ile ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi temel kırılganlık göstergelerinden biri olan sosyal etkinlik içinde yer almaz?

Eğitim

İstihdam

Yoksulluk

Ordu

Sağlık

Açıklama:

Yoksulluk ekonomik etkinlik altında yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

2015 yılı İnsani Gelişme Raporu’nda da belirtildiği gibi doğal afetler (iklim değişiklikleri ve endüstriyel kazalarla birlikte) aşağıdakilerden hangisi üzerinde bir kırılganlık oluşturmaz?

Emekliler

Göçmenler

Kadınlar

Engelliler

Gençler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 71

Afetler ve kalkınma arasındaki ilişki ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Afetler mikro düzeyde ikitsadi etkiler bırakırlar.

Afetler kalkınmanın sürdürülebilirliği açısından engel teşkil etmez.

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kırılganlık düzeyleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır.

Afetlere karşı kırılganlık nesilden nesile aktarılmaz.

Afetlerin gözçmenler üzerindeki etkileri daha sınırlıdır.

Açıklama:

Afetlerden etkilenme oranı, afete maruz kalan ülkelerin fiziki ve beşerî altyapısına, afetle yaşama kültürüne, hazırlık düzeyine ve ilgili pek çok faktöre bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kırılganlık düzeyleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Örneğin afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında, ilk beşte Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya yer almaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi afet öncesi toplumsal yaşamla ilgili alınacak önlemler arasında yer alır?

Hastane afet planlarının yapılması

Enerji nakil hatlarında meydana gelebilecek hasarlara karşı önlem alınması

Afet durumunda gıda sektörünün devamlılığının sağlanması ile ilgili önlemler alınması.

Kırılganlığı yüksek olan kesimlere yönelik politikalar oluşturmak.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansal kırılganlığına yönelik önlemler almak.

Açıklama:

Doğal afetler, iklim değişikliği ve endüstriyel kazaların ortaya çıkarttığı kırılganlıklar, özellikle kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, eski hükümlüler ve göçmenler gibi toplumun içinde yer alan özel olarak korunması gereken (dezavantajlı) grupların oransal büyüklüğüne bağlı olarak değişmektedir. a, b,c ve e şıklarında yer alan önlemler iktisadi önlemlerdir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Çok boyutlu yoksul ve neredeyse çok boyutlu yoksul olarak kabul edilen nüfusun dünya nüfusundaki payı yaklaşık olarak yüzde kaçtır?

%15

%25

%35

%45

%55

Açıklama:

Çok boyutlu yoksul ve neredeyse çok boyutlu yoksul olarak kabul edilen nüfus, toplam dünya nüfusunun yaklaşık olarak yüzde 45’ine karşılık gelmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Aşağıdaki sıralamaların hangisinde gelişmiş ülkeler görülür?

Afetlere karşı en kırılgan ülkeler

Afetlerle en sık karşılaşan ülkeler

Afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler

Afetlere karşı en zarar görebilir ülkeler

Afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülkeler

Açıklama:

Çin, 2016 yılında en fazla afetin yaşandığı ülkedir. Çin’i sırasıyla 20 afet ile ABD ve 17 afetle Hindistan izlemektedir. Afet sonucunda yaşam kaybı sıralaması açısından bakıldığında ise bu sıra değişmekte, ABD dokuzuncu sıraya düşmektedir. Bu sonuç afetlerin etkileri ile gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkiye işaret etmektedir. Afetlere karşı en kırılgan ülkeler, afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler, afetlere karşı en zarar görebilir ülkeler, afetlere karşı uyum gösterme kapasitesi en düşük olan ülkeler ve nihayet afetlere karşı en yüksek risk taşıyan ülkeler sıralamasında ilk 15 ülke arasında herhangi bir gelişmiş ülkenin bulunmadığı görülmektedir. Buna karşın dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülke sıralamasında ilk 15 ülke arasında, Japonya dördüncü, Hollanda on ikinci sırada yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi 2011 Japonya Depremi'nde normal hayata dönüşü hızlandıran etmenler arasında yer almaz?

Afetin boyutlarının sınırlı olması

Diğerkam toplum yapısı

Afet riskini azaltmaya yönelik olarak geliştirilen stratejiler

Afet kültürü

Afet öncesi hazırlık

Açıklama:

2011 yılında yaşanan Büyük Doğu Japonya Depremi, ülkenin yakın tarihli en önemli tecrübesini oluşturmaktadır. Bu deprem ve ardından oluşan büyük deprem dalgası (tsunami) sonucunda 15 binden fazla insan yaşamını yitirmiş, üç bine yakın insan kaybolmuş ve Fukushima eyaletinde bulunan nükleer elektrik santralinde büyük tahribat yaşanmıştır. Ancak ülke genelindeki afet kültürüne yönelik davranış biçimi, diğerkam (özgecil-hayırsever) davranış biçimdeki artış ve afet riski azaltma yaklaşıma yönelik olarak geliştirilen ve uygulanan stratejiler normal yaşama dönüşün çok hızlı bir biçimde geçekleşmesini sağlamıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

I. Emek ve Beşerî Sermaye Kaybı veya Göçü
II. Yaşam Alanlarını Tahrip Etmesi
III. Satış-Pazarlama ve Dağıtım Akışını Sekteye Uğratması
IV. Toplumsal Psikolojiyi Bozması
Yukarıdakilerden hangileri afetlerin iktisadi etkileri arasında yer alır?

I ve II.

II ve III.

I. II ve III.

I ve III.

Hepsi

Açıklama:

Afetlerin ve benzer şekilde salgın hastalıklar, şiddet, iklim değişikliğinin etkileri dolaylı olarak iktisadi yaşam üzerinde görülmekte, üretim faaliyetlerinden ticari işlemlere ve finansal hizmetlerden uluslararası rekabete kadar çok yönlü olarak ulusal ekonomiye yansımaktadır. Afetlerin ortaya koyduğu iktisadi etkiler, emek ve beşerî sermaye kaybı (veya göçü), üretim (iktisadi faaliyet) alanlarını tahrip etmesi ve satış-pazarlama ve dağıtım akışını sekteye uğratması olarak sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin toplumsal etkileri arasında yer almaz?

Satış-Pazarlama ve Dağıtım Akışını Sekteye Uğratması

Göç

Yaşam Alanlarını Tahrip Etmesi

Toplumsal Psikolojiyi Bozması

İş Gücünün Yaşam Kalitesini
Düşürmesi ve Yok Etmesi

Açıklama:

Afetlerin ortaya koyduğu toplumsal etkiler, ölüm korkusu esaslı olarak toplumun psikolojisinin bozulması, yaşam koşullarını muhafaza edebilmek amacıyla göç, tüketim tercihlerinin ve önceliklerin değişmesi ve iş gücünün yaşam kalitesinin düşmesi veya yok olması olarak sayılabilir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi bir toplumun afet riskini belirleyen etmenler arasında sayılamaz?

Gelişmişlik düzeyi

Farkındalık düzeyi

Genetik faktörler

Kamu otoritelerinin önlemleri

Sivil toplum kuruluşlarının varlığı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 79

Risk toplumu kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Durkheim

Lerner

Maclver

Beck

Redfield

Açıklama:

Beck sosyal riskin sanayi toplumunun bir parçası olarak önem kazandığının altını çizerek ‘risk toplumu’ kavramı üzerine odaklanmaktadır. Bu tanımdan hareketle, risk toplumunu, afetlere karşı hazırlık ve farkındalık ile ilişkilendirerek fiziki ve iktisadi olarak gelişmiş toplumların dayanıklılığı açısından ele almak mümkündür. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Afetlere karşı kırılgan grupların belirlenmesinde aşağıdaki göstergelerden hangisi kullanılmaz?

Malnütrisyon

Okula geç kayıt

Siyasi eğilim

Kanalizasyon imkanı

Emeklilik hakkı

Açıklama:

Kırılgan grupların belirlenmesinde malnütrisyon (yetersiz beslenme), okula geç kayıt, sınıf tekrarı, işsizlik, yoksulluk sınırının altında gelir, emeklilik hakkı, sağlık sigortası kapsamı, evde musluk suyunun bulunması, kanalizasyon imkânlarının bulunması, afet eğilimli bir alanda yaşama gibi göstergeler izlenmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kırılganlık düzeyleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer almaz?

Madagaskar

Yemen

Mozambik

Liberya

Orta Afrika Cumhuriyeti

Açıklama:

Etkilenme oranı, afete maruz kalan ülkelerin fiziki ve beşerî altyapısına, afetle yaşama kültürüne, hazırlık düzeyine ve ilgili pek çok faktöre bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile kırılganlık düzeyleri arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Buna göre afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında, ilk beşte Madagaskar, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mozambik, Burundi ve Liberya yer almaktadır. Ancak Yemen, afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer alan ülkelerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer alan ülkelerden biri değildir?

Burundi

Sudan

Çad

Haiti

Afganistan

Açıklama:

Afetlere karşı baş etme eksikliği bulunan ülkeler sıralamasında ilk beşte Afganistan, Sudan, Haiti, Yemen ve Çad yer almaktadır. Ancak Burundi, afetlere karşı en kırılgan ülkeler sıralamasında ilk beşte yer alan ülkelerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi afetlerin toplumsal düzeyde en çok etkilediği en yüksek kırılganlık gösteren gruplardan biri değildir?

Göçmenler

Çocuklar

Yaşlılar

Erkekler

Gençler

Açıklama:

Afetlerin toplumsal yaşam üzerindeki etkileri ve ortaya çıkarttığı en yüksek kırılganlık özellikle kadınlar, engelliler, çocuklar, yaşlılar, gençler üzerinde çok daha yüksek düzeyde gerçekleşmektedir. Buna göçmenleri ve azınlıkları da eklemek mümkündür.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülkeler arasında sıralanabilir?

Tanzanya

Madagaskar

Filipinler

Türkiye

İran

Açıklama:

Vanuatu, Tonga, Filipinler, Japonya, Kosta Rika, Guatemala, El Salvador, Bangladeş, Şili, Hollanda, Fiji, Kamboçya gibi ülkeler dünyada afetlere en fazla maruz kalan ülkeler arasında sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangileri Marmara depreminin Türkiye ekonomisine dolaylı maliyetleri arasında sıralanabilir?
I. Altyapı
II. Konutlar
III. Acil yardım harcamaları
IV. Katma değer kaybı

I ve II

I ve III

II ve III

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Konutlar, şirketler ve altyapı depremin ekonomiye doğrudan maliyetleri arasında yer alırken, dolaylı maliyetleri; katma değer kaybı, acil yardım harcamaları ve toplam hasar kaybıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri afetlerin toplumsal etkileri arasında sıralanabilir?
I. Göç
II. Yaşam alanlarının tahribi
III. Üretim alanlarının tahribi
IV. İşgücünün yaşam kalitesini düşürmesi

I ve II

I, II ve IV

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Göç, yaşam alanlarının tahribi, işgücünün yaşam kalitesini düşürmesi, toplumsal psikolojiyi bozması,tüketim tercihlerinin ve önceliklerinin değişimi gibi etkiler afetlerin toplumsal etkileri arasında yer almaktayken üretim (iktisadi faaliyet) alanlarının tahribi afetlerin ekonomik etkileri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, İnsani Gelişme Raporu(2014)'unda şoklara karşı sigortalanma ve mülk ve gelirleri çeşitlendirmeyi kapsayan risk yönetimini ve risklere maruz kalma durumu olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kırılganlık

Risk toplumu

Risk konumu

Afet yönetimi

Normalleşme kapasitesi

Açıklama:

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, İnsani Gelişme Raporu- 2014, kırılganlığı geleneksel olarak, şoklara karşı sigortalanmayı ve mülk ve gelirleri çeşitlendirmeyi de kapsayan risk yönetimini ve risklere maruz kalma durumu olarak tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Ekonomik etkinlik, ekonomik meşruiyet ve sosyal etkinlik olmak üzere afetler bağlamında üç temel kırılganlık göstergesi söz konusudur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ekonomik meşruiyet çerçevesinde değerlendirilebilecek bir kırılganlık göstergesidir?

Yoksulluk

Demografi ve istihdam

Ordu

Makroekonomik performans

Yatay eşitlik

Açıklama:

Makroekonomik performans, yoksulluk, harici sektör performansı gibi göstergeler ekonomik etkinlik; eğitim ve sağlık, demografi ve istihdam ve ordu gibi göstergeler ise sosyal etkinlik kapsamında yer almaktadırlar. Ekonomik meşruiyet çerçevesinde yer alan göstergeler ise; yatay eşitlik, hükümetin etkinliği ve iş çevresidir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Ekonomik etkinlik, ekonomik meşruiyet ve sosyal etkinlik olmak üzere afetler bağlamında üç temel kırılganlık göstergesi söz konusudur. Buna göre aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sırayla bu kırılganlık boyutlara ait göstergelere yer verilmişti?

Hükümetin etkinliği- yoksulluk- iş çevresi

Yoksulluk- demografi ve istihdam- ordu

Eğitim ve sağlık- yatay eşitlik- harici sektör performansı

Makroekonomik performans- iş çevresi- ordu

Harici Sektör performansı- eğitim ve sağlık- yatay eşitlik

Açıklama:

Makroekonomik performans, yoksulluk, harici sektör performansı gibi göstergeler ekonomik etkinlik; yatay eşitlik, hükümetin etkinliği ve iş çevresi gibi göstergeler ekonomik meşruiyet ve eğitim ve sağlık, demografi ve istihdam ve ordu gibi göstergeler ise sosyal etkinlik kapsamında yer almaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Raporu (2014)'nda kimlerin, neye karşı ve neden kırılgan olduklarına yer verilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yoksulların daha fazla kırılgan oldukları durumlardandır?

Ekonomik şoklar

Doğal afetler

İklim değişikliği

Endüstri kazaları

İç karışıklıklar

Açıklama:

Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Raporu (2014)'na göre yoksullar ve toplumdan dışlanmış kayıt dışı çalışanlar ekonomik şoklar ve sağlık şoklarına karşı daha fazla kırılgandırlar.

Doğru Cevap: A

Afet Psikolojisi ve Sosyolojisi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler